Табиғат ресурстарын тиімді пайдалануға ынталандыратын, жауапкершілігін артыратын экономикалық механизм мен тетіктер жүйесі

Мазмұны

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1. Табиғатты қорғауға, тиімді пайдалануға ынталандыру ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
2.Табиғатты пайдалану және қоршаған ортаны қорғауды ынталандырудың экономикалық механизмі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18
Кіріспе

Адамзаттың әлеуметтік- экономикалық прогрестің шыңдарына шығуы оның табиғаттың әр түрлі сыйлықтарын – табиғи (немесе жаратылыстық) ресустарды пайдалануымен барынша тығыз байланысты. Адамның табиғи ресустардың әр түрін қажетсінуі біркелкі емес. Мысалы, табиғаттың баға жетпес сыйлығы – оттегінсіз адам бірнеше минутте тіршілік ете алмайды, ал ядролық отын уран мен плутонийсіз мыңдаған жыл өмір сүрді. Табиғи ресустарды игеруге жұмсалатын шығын да әр түрлі. Кейде бұл шығындар болмашы, алайда көбіне табиғи ресурстарды игеру көп күрделі қаржыны керек етеді: әсіресе қымбат тұратын техника мен технологияны қолдану, кен орындарын өндіру кезінде көп қаражат жұмсалады. Барланып, өндірілген көптеген табиғи ресустар материалдық өндірістің алуан түрлі салалары үшін шикізат болып табылады.
Табиғи ортаны қорғау, табиғат байлығын тиімді пайдалану, оған барлық халық, жеке кәсіпорындар мен кәсіпкерлер, мемлекеттік органдар мүдделі болғанда ғана ауқымды және нәтижелі болады. Мүдделілікті эконоикалық ынталандару тетіктері арқылы басқаруға болады. Экономикалық басқару механизмдерін қолданып табиғатты қорғауға, тиімді пайдалануға жағдай жасалады. Экономикалық жолмен басқарудың ерекшелігі, мұнда ешкімді күшпен зорлап емес, әркімнің өз еркімен табиғатты қорғауға, оның байлығын молайтып, тиімді пайдалануға жұмсалады. Табиғи ортаға зиян келтіру, табиғат ресурстарын ысырапқа ұшырату ең бірінші кезекте оған жол бергендердің өзіне тиімсіз.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі

1. Н.Қ.Мамыров, М.С.Тонкопий, Е.М.Үпішев «Табиғатты пайдалану экономикасы», Алматы 2005
2. С.Мұқаұлы, Е.Үпішев «Табиғатты пайдалану экономикасы»,Алматы 1999
3. Т.И.Есполов, О.А.Абралиев «Табиғатты пайдалану экономикасы», Алматы 2005
4. Қ.Ә.Әлімбетов, Г.С.Оспанова, А.Қ.Мейірбеков «Табиғатты пайдалану және оны қорғау негіздері», Алматы 2000.
        
        Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлтық университеті
Биология және биотехнология факультеті
Молекулярлық биология және генетика ... ... ... тиімді пайдалануға ынталандыратын, жауапкершілігін артыратын экономикалық механизм мен тетіктер жүйесі
Оқытушы: б.ғ.к., Басығараев Жандос Махабатович
Студент: Сабырқұлов Аман Өтемісұлы, экология 106
Алматы ... ... ... ... ... пайдалануға ынталандыру...................................4
2.Табиғатты пайдалану және қоршаған ортаны қорғауды ынталандырудың экономикалық механизмі......................................................................................12
ҚОРЫТЫНДЫ....................................................................................................17
Пайдаланған әдебиеттер тізімі.............................................................................18
Кіріспе
Адамзаттың әлеуметтік- экономикалық ... ... ... оның ... әр ... ... - ... (немесе жаратылыстық) ресустарды пайдалануымен барынша тығыз байланысты. Адамның табиғи ресустардың әр түрін қажетсінуі біркелкі емес. Мысалы, табиғаттың баға ... ... - ... адам ... ... ... ете ... ал ядролық отын уран мен плутонийсіз мыңдаған жыл өмір сүрді. Табиғи ресустарды игеруге ... ... да әр ... Кейде бұл шығындар болмашы, алайда көбіне табиғи ресурстарды игеру көп күрделі қаржыны керек етеді: әсіресе қымбат ... ... мен ... қолдану, кен орындарын өндіру кезінде көп қаражат жұмсалады. Барланып, өндірілген көптеген ... ... ... өндірістің алуан түрлі салалары үшін шикізат болып табылады.
Табиғи ... ... ... ... тиімді пайдалану, оған барлық халық, жеке кәсіпорындар мен кәсіпкерлер, мемлекеттік органдар ... ... ғана ... және ... ... ... эконоикалық ынталандару тетіктері арқылы басқаруға болады. Экономикалық ... ... ... ... ... ... пайдалануға жағдай жасалады. Экономикалық жолмен басқарудың ерекшелігі, мұнда ешкімді күшпен зорлап ... ... өз ... ... ... оның ... молайтып, тиімді пайдалануға жұмсалады. Табиғи ортаға зиян келтіру, табиғат ресурстарын ысырапқа ұшырату ең ... ... оған жол ... ... тиімсіз.
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1.Табиғатты қорғауға, тиімді пайдалануға ынталандыру
Экономикалық мүдде тудырудың басты әдістері: жоспарлау, шаруашылық есеп және экономикалық ынталандыру. Бұл ... ... ... ... ... сыйлық және жауапкершілік, табиғат пайдалану төлемдері, экологиялық нормативтер, т.б. экономикалық тетіктер арқылы жүргізіледі.
Жоспарлау басқарудың әкімшілік ... тән деп ... ... ... механизмінде де маңызы зор. Тек мұнда жоспарлаудың сипаты түбірімен ... Ол ... ... ... ... заң сипатын өзгертіп, іс - әрекеттерді ерікті, сапалы ббасқару сипатына ие болады. Жоспарлау арқылы көптеген ... ... ... алдын ала болжап, оларды болдырмау шараларын ұйымдастыруға болады. Жоспарлау еңбекті белгіленген мақсатта жұмылдыруға мүмкіндік береді. Табиғат пайдалану ... ... ... - ... ... қорғауды, тиімді пайдалануды, оның ресурстарын үнемдеп, мүмкін болғанда молайтуды ... ету. ... ... ... нарық экономикасы жағдайында күшейе түседі.
Нарық қатынасы бойынша табиғатты арнайы пайдалану төлемді, ... ... ... ... арқылы пайдаланады, табиғи ортаға келтірген зияндарын жоюға, зиянға ұшырағандардың шығынын қайтаруға міндетті және табиғи ... ... ... ... ... ... ... жоспарларын айқындау үшін экологиялық нормативтер маңызды роль атқарады. Олар табиғат қорғау, пайдалану ережелеріне, талаптарына сәйкес анықталады және нақты ... ... ... байланысты құрылады. Табиғат пайдалану нормалары орындалғанда, жетілдірілгенте ... ... ... ... беріледі, ал орындалмағанда айып төлем белгіленеді.
Табиғат қорғауға, тиімді пайдалануға ынталандыру мақсатында баға тетігі кеңінен қолданылады. Жалпы баға ... ... ... ... ... оның ... ... бөлігі - өнімнің өзіндік құны табиғат пайдалану дәрежесіне сәйкес қалыптасады. Табиғат қорғау шығындары өскенде немесе табиғатқа әсер артқанда, ... ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік құны артады, таза пайда кемиді.
Нарық жағдайында тауардың бір түріне баға теңеседі. Ал өнімді шығаруға жұмсалған шығындар әр кәсіпорында әр ... ... ... ... таза ... ... оларды қымбатырақ бағамен сатуға мүмкіндік туады. Мысалы, кәсіпорындар экологиялық ... ... ... ... ... және бағасын арттырды десек, олардың таза пайдасы да артады. ... ... ҒТЖ ... ... отын ... ... ... қалдықтарды пайдалану дәрежесі баға деңгейінде өзінің толық көрінісін табады. Қайтарымды қалдықтарды, қаптарды, ... ... ... ... тиімді пайдалану мақсатында олардың құны тауардың бағасына қосылып сатылады және олар қайтарылғанда тұтынушыларға ақшасы қаййтарылады. Сөйтіп, әр түрлі ... ... ... оған зиян келтірілетін тауарлардың қаптарын ( бөтелке, қалбыр, жәшік, полиэтилен пленкалары т.б.) жинау, қайта ... ... бір ... ... ісі ынталандырылады.
Табиғат қорғауды, тиімді пайдалануды ынталандыру мақсатында қаржыландыру және несие экономикалық тетіктері кеңінен қолданылады. Табиғат қорғау бағдарламалары, жоспарлары, ... ... ... ... және ... емес қорлардан бірінші кезекте қаржыландырылуы тиіс. Халықаралық, қоғамдық гранттар көпшілігінде табиғат қорғау шараларына бағытталады.
Несиенің ... және ... ... ... әсіресе жоғары. Өйткені несие белгілі мерзімге, белгілі мақсатқа міндетті түрде қайтарылатын жағдайда ... ... ... ... ... ... белгіленеді. Табиғатты қорғау және тиімді пайдалану шараларын ынталандыру үшін басқа іс әректтерге қарағанда, жеңілдетілген несие ... ... ... ... ынталандыру қызметі қайтарымдылығы. Несие неғұрлым тез қайтарылса, соғұрлым аз өсім төленеді. Сондықтан несие ... ... ... ... тезірек іске асыруға мүдделі болады. Кезекпен қайтарымдф несиелеу ... ... ... ... ... ... ... жүргізуге болады. Дамыған капиталистік елдерде солай істейді. Несиенің белгілі мақсатқа берілуі табиғат қорғау ... ... ... ... түсседі.
Табиғат қорғау шараларын ынталандыру мақсатында материалдық сыйлықтар ... де ... ... ... ... ... ... мүмкін:
* Ауаға улы газдардың, тағы басқа ластаушы заттардың шығарылуы, суға улы ерітінділердің төгілуі нормада белгіленген ... ... Суды ... ... ... нормадағы мөлшерден (шектен) кемігенде;
* Кен өндіргенде оның нормалы жоғалтылатын мөлшерін, ысырабын ... ... ... ... ... ... құнарлылығы арттырылғанды, орманның құдылығы арттырылғанда, т.б.
Бұл сыйлықтар табиғат қорғау қорларынан беріледі. Сонымен қатар, кәсіпорындарға ... тиім ... ... ... ... ... табиғатқа тиімді табиғат қорғау шараларын жүзеге асырған кәсіпорындар аймақтық және республикалық табиғат қорғау ... ... ала ... ... ... ... ... материалдық сыйлық алудың басты шарты - табиғат қорғау шараларының халық шаруашылық тиімділігі болып табылады.
Табиғатты қорғауды, ... ... ... ... тетіктерінің бірі - табиғат пайдалану төлемдері. ... ... ... ... ең ... ... ... табылады. Төлемдер табиғат пайдаланушылардың оны қорғауға, үнемдеп пайдалануға жауапкершілігін арттыратын бірден бір экономикалық механизм. Ресурстарды ақысыз паййдалану ысырапшылдыққа әкеп ... ... өте ... ... ... пайдалануды қаншама мөлшерлеп шекиегенмен, төлемдер механизмі қолданылмаса аса нәтижелі болмайды.
Ынталандыру ... ... ... ... ... сияқты жеңілдіктер де қолданылады. Мысалы, жанама, ілеспе өнімдерді, қалдықтарды, ... аз, ... ... ... ... пайдаланушыларға жеңілдіктер беріледі: төлем алынбайды немесе азайтылады. Табиғат қорғау шараларын төлемдердің есебінен ... ... ... ... ... қоса, салық, қаржыландыру, несие жеңілдіктері де қолданылады. Мысалы, тау кен кәсіпорындарыілеспе газдарды, кендегі негізіг емес ... ... ... қалдықтарын пайдаланғанда олар осы өнімдер бойынша ресурстарды қалпына келтіру, пайдалану ... ... ... аз, ... ... ... жер салығы азайтылады. Қалдықтарды пайдаланушылар төлемдерден босатылып, әр түрлі жеңілдіктермен пайдалана алады. ... ... ... ... ... ... ... қолдану үшін табиғат қорғау экологиялық қорлары құрылады. Олар кәсіпорындарда, өндіріс салаларында, аймақта және республика бойынша ашылуы мүмкін.
Кәсіпорындардың табиғат қорғау ... мына ... ... ... ... ... ... мен күрделі қорлардың амортизациялық аудармалары;
* Банкіге салынған экологиялық қорлардың өсімі;
* Экологиялық қорларға жұмсалатын ксіпорын пайдасы;
* ... ... ... несие, орталықтандырылған қорлардын түскен қаржы, көмек қаржылар және жарналар.
Салық экологиялық қорлар кәсіпорындардың аударымдарынан, ерікті жарналардан, республикалық қордан түскен қаржылардан ... ... ... қорлар:
* Кәсіпорындардың экологиялық төлемдерден, оның ішінде зиянды заттарды ... ... суға ... және ... жерге орналастырғаны үшін төлемдерден;
* Табиғат қорғау заңдарын бұзу ... ... ... ... ... ... және оған ... адамдардан әкімшілік жолымен, сот арқылы алынған айып төлемдерден;
* Кәмпеселенген құрал саймандарды және солардың көмегімен алынған өнімдерді сатудан түскен қаржылардан;
* ... ... іске ... ... немесе басқа қорлардан түскен қаржылардан;
* Кәсіпорындардың , қоғамдық ұйымдардың, азаматтардың ерікті ... ... ... экологиялық займдардан және өзге коммерциялық шаралардан түскен қаржылардан құралады.
Республикалық экологиялық қор жергілікті қорлардан түскен қаржылырдан және ... ... бар ... ... пайдалану төлемдерінен құралады.
Экологиялық қорлардың қаржылары тек табиғат қорғау, табиғат ресурстарын тиімді ... ... ... ... ... ... ... қор арнайы табиғат қорғау, денсаулық сақтау бағдарламаларын қаржыландыруға, ондай шараларды жүзеге асырушыларға жәрдемдесуге, сыйлық беруге, ғылыми - зерттеу ... ... ... ... шараларын ынталандыру мақсатында амортизациялау тетігі де қолданылады. Табиғат қорғау, табиғат ресурстарын кешенді өңдеу, қалдықтарды пайдалану бағыттарында қолданылатын негізгі ... ... ... ... ... ... арқасында осындай шараларға жұмсалған күрделі қаржының қайтарымы тездетіледі, ғылыми - техникалық жетістіктерді кеңірек қолдануға мүмкіндік туады. ... ... ... ынталандырудың нағыз нарықтық механизмі - ластаушы заттарды шығару құқығын сату болып табылады. Ол ... ... ... ... ... нормалы шамадан да ары кемітуге ынталандырады. Әдетте кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... ... соң, одан әрі қарай төмендетуге онша ынталы болмайды. Өйткені, оған экономикалық механизмдер нормативтерге сүйенеді. Табиғат қорғау шараларының нәтижесін ... ... ... Соларға сүйеніп сыйлықтар белгіленеді, айып салынады, яғни барлық бағалаулар нормативтер деңгейімен салыстырылып анықталынады.
Кәсіпорындар барлық мүмкіншіліктерін пайдаланып ластаушы заттарды ... ... ... ... ... де ... ... үшін ондай нәтижелерге жеткен кәсіпорындарға өздерінің нормадағы шамаға дейін басқа кәсіпорындарға сату принципі қолданыла бастады. Ол ... бір ... ... ... ... ... шеңберінде бір - біріне сата алады. Белгілі бір ... ... ... ... шамасын нормадағы шамаға жеткізе алмаған кәсіпорындар сол аймақта ... ... ... ... ... ... жеткізе алмаған кәсіпорындар сол аймақта ластаушы заттар шығару шамасын нормадан төмендеткен кәсіпорындар болатын болса, ластау құқын ... ... ... және айып ... Бұл екі ... да аймаққа және кәсіпорынға тиімді. Аймақ бойынша ластаушы заттар шығарылу шегі сақталады, ал кәсіпорындар бір - ... ... ... ... ... құқын сатып алушы кәсіпорынға ол айып төлеуден гөрі арзанға түседі, ал сатушылар табиғат қорғау шараларын үздік жүргізгені ... ... ... ... ... құқығы кәдімгі тауарға айналады.
Бұл механизм толық жұмыс істеу үшін экологиялық биржалар, экологиялық банктер құрылады. Оларда барлық ... ... ... ... ... делдалдық жұмыстар жүргізіледі. Сөйтіп табиғат қорғаудың әкімшілік басқару әдістері нарықтық механизммен ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізу еркіндіктеріне ие болып, табиғат қорғауға экономикалық мүдделілігі артады.
Ластау құқығын сату ... ... ... ... ... ... шараларын ұдайы жүргізетін кәсіпорындар қосымша ынталандырылады, басқалары әсіресе табиғатты ластаушылар жазаланады. Бұл механизм кәсіпорындарды табиғи ортаға әсерін ... ... ... және ... ... шараларын өз еркімен қаржыландыруға, одан пайда табуға мүмкіндік береді.
Кейде сатуға рұқсат беруді жалпы ластауға рұқсат деп сынау ... ... ... ... ... ... ғана ... аймақтағы жалпы ластану деңгейі бақылауға алынады. Бұл жерде нарықтық қатынастар ... ... ... тиімділігін арттырады. Нормалар айыптаушы құралдан ынталандырушы құралға айналады.
Кең мағынада ластаумен ғана ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, АҚШ-та электро-энеогетика кәсіпорындары атмосфера ластануын азайту үшін шығарылатын ... ... ... ... өсіру шараларын да қаржыландырған.
Табиғат қорғауды тиімді пайдалануды ынталандыру механизмдері мен тетіктері кешенді, бір - бірімен үйлесімді қолданылуы ... Жеке - жеке ... ... толық шешпейді. Сондықтан оларды өзара тығыз байланысты жүйе деп қарастыру ... ... ... ... пайдалануды ынталандыру әдістері мен тетіктерін жетілдіру
Негізгі экономикалық әдістер, тетіктер
Жетілдіру бағыттары
Жоспарлау, бағдарламалар, жобалар
Кәсіпорындарды, өндіріс салаларын аймақты нақты ... ... ... ... және ... ... анықтау. Арнайы бағдарламалар әзірлеу.
қаржыландыру
Табиғат қорғау шараларын бюджеттен, табиғат қорғау қорларынан қаржыландыру. Ынталандыру мақсатында қаржыландыру есебіне төлемдер жатқызылуы мүмкін.
Несие
Ұзақ және ... ... ... табиғат қорғау мақсатында несиелер, жеңілдетілген несиелер беру.
Амортизациялау
Табиғат қорғау құрылымдарына, құралдарына, негізгі қорларына ... ... ... ... пайдалану, қорғау, қалпына келтіру төлемдері белгіленеді. Табиғат қорғау шараларын төлемдер есебінен жүргізуге, мүмкіндіктер, төлемдерден ... ... ... ... ... жергілікті кәсіпорындардың табиғат қорғау экологиялық қорлары құрылады, қаржылары табиғат қорғауды ынталандыру мақсатына жұмсалады.
Баға
Ғылыми негізделген ... ... ... Баға ... ... ... ... қалдықтарды пайдалануды; табиғат ресурстарының үнемделуін; экспорт- импорт тиімділігінің ескерілуі. Қаптардың құнын тауарға қосу және ол өткізілгенде қайтару
Салық ... ... ... пайдалану шараларынан түскен пайда уақытша салықтан босатылады немесе жеңілдіктер беріледі.
Материалдық сыйлық(дотация)
Зиянды заттардың ауаға, суға, жерге таралуын кеміткені үшін, ... т.б. ... ... ... ... ... ... табиғат пайдалану механизмін жетілдіргені үшін, экологиялық жаңа тезника, ... ... үшін ... ... ... ... ... бұзғаны үшін, табиғи ортаға шекті шамадан артық ... ... ... үшін, табиғат ресурстарын ысырап еткені үшін, келтірілген зиянның қайтарымы ретінде айып төлемдері алынады.
Ластаушы заттар шығару ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарға аймақтың норма шегінде ластау құқын сатуға рұқсат беріледі
Сана-сезімге қоғамдық қатынастарға әсер ету
Табиғат қорғау ... ... ... ... нәтижелерді насихаттау (жариялау, көрсету)
Жанама әдістермен басқару
Жерді ұзақ жылға жалға беру, табиғатқа әсер ету жариялылығы, қоғамдық бақылау құқықтық ... ... ... алуды оңайлату.
Жалпы экономикалық шаралар
Өндіріс құрылымын жақсарту, валюта курсы, шетелдік инвестиция саясаты, бюджет, ақша саясаты, ... ... ... ... ... ... бағытында әкімшілік - экономикалық әдістермен бірге жалпы экономикалық саясат маңызды орын ... ... ... ... жақсарту, жекешелендіру және мемлекет меншігінен алу, шағын кәсіпкерлікті дамыту, инвестиция саясаты, шетелден инвестиция тарту , т.б.
Өнеркәсіп құрылымын жақсарту арқылы ... ... ... ... пайдаланушы өндіруші өнеркәсіптің орнына дайын өнім шығаратын өңдеуші өнеркәсіптің үлесін ұлғайту экономикаға да, табиғатқа да ... Сол ... ... - ... ... ... ... әкелуді шектеу бағытында болуы керек. Шетелдік инвесторлармен жұмыста табиғат қорғау шараларына баса назар аударылуы тиіс .өйткені дамыған ... ... ... ... ) ... ... ... тырысады.
Өнеркәсіп құрылымын жақсарту ,әдетте, экономиканы тұрақтандыру, инфляцияны ауыздықтау, ұлттық ... ... ... ... ... жүргізіледі. Осыған сәйкес сауда, импорт - экспорт саясаты жүргізіледі. Өндірістің кейбір салаларын қолдау ... да ... ... ... ... ... ... алғанда, экономиканың барлық салаларындағы басқару шешімдері, тұжырымдамалары , экономикалық саясат тікелей немесе жанама табиғи ортаны жақсартуға, табиғат ресурстарын молайтуға, ... ... ... ... ... ... және ... ортаны қорғауды ынталандырудың экономикалық механизмі
Табиғатты пайдалану жүйесін тиімді жүргізу экономикалық механизмге ... ... Ол үшін ... ... өндіріс тиімділігінің белгілі жүйесін табиғи ресурстарды ұтымды бағалау негізінде жақсарту қажет. Табиғатты пайдалану және оны қорғаудағы экономикалық механизмнің 3 түрі ... түрі - ... ... ... Бұл экономикалық жағдайда либералды механизм. Ол салалар мен секторлардың экономикалық дамуы үшін іс жүзінде ... ... ... ... ... ... шек ... Экономикалық механизмнің бұл түрі, ең алдымен, дамудың ауқымы мен шапшаңдығына нашар ықпал ете ... ... ... ... ... ... ... түрі - табиғатты пайдалану, өндірістерді және олардың іс- әрекеттерін дамытуға ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуінде ең басты орын алатын - ... ... ... ... ... тұрғыдан алғанда бұның тұрақтылығы нашар.
Табиғатты пайдаланудағы экономикалық механизмнің үшінші түрін - қатаң және ретінде сипаттауға ... Бұл ... ... ... ... ... және ... құқықтық салық, несие, айып саясаттары арқылы басылады.
Қазіргі жағдайда табиғатты пайдалану және оны қорғаудағы экономикалық механизмді қалыптастыруды мына ... ... ... болады:
* Табиғат пайдалану және қорғау қызметтері, экономикалық инструменттерінің жүйесі;
* Табиғатты пайдаланудың ... ... ... ... ала ... ... және ... қайтарымды ресурстарға бағаның құрылуы;
* Экологиялық сақтандыру;
* Мемлекеттік және аймақтық бағдарламаларды іске асыру механизмін жасау.
Барлық осы бағыттар бір - ... ... ... әрі бір - ... себепші болады және іс жүзінде кесіп өтеді. Атап өткен жөн, ... ... ... өзі ... ... болу ... ... оның негізгі параметрін (ставкалар, нормативтер, монополистік өнімнің бағасы т.б) мемлекет белгілейді.
Табиғат қорғау қызметіндегі экономикалық инструменттің жүйесі мыныларды қамтиды:
* Салық ... ... және ... несиені;
* Табиғатты қорғау міндетіндегі тездетілетін амортизациялық қорларды;
* Ластаушы ... ... ... ... ... Ластау және қалдықтарды орналастыру үшін төлемдерді.
Табиғатты пайдаланудың экономикалық механизмінің негізгі элементтері табиғи ресурстардың экономикалық бағалығы, сол ... оның ... ... мен ... ... ... пайдалануды жақсартудағы ынталандырудың нормативтерін белгілеу, табиғи ресурстарды тиімді пайдалану нормаларын және осы ... ... ... үшін ... ... ... болып табылады. Табиғатты қорғау қызметіндегі экономикалық ынталандырудың маңызы - ... ... және оны ... іс ... ... ... пайдаланушылардың тікелей ынталығын арттыру.
Экономикалық ынталандыру - позитивтік және негативтік әдістері ... іске ... ... ... бұл екі жағы ... және жауапкершілік шаралары ретінде анықталуы қажет.
Позитивтік әдістерді қолданудың қажеттілігі негізінде төмендегі себептермен анықталады:
* ... ... ... ... ... ... ... етуі мүмкін, бірақ оларды жақсарта және резервтерді аша алмайды;
* Табиғатты пайдалану және оны ... ... ... іске ... өзін - өзі ... ... үшін ... жағынан тиімді емес.
Экономикалық ынталандырудың нақтылы шаралары объект деңгейіндегі ... жеке ... ... негізгі ынталандыру:
* Еңбек ақы;
* Сыйлықтар;
* Материалдық жауапкершілік шаралары;
* Кәсіпорындар деңгейінде - баға, табыс, материалдық ынталандыру қоры.
Табиғи ... ... ... және ... ... ортаны қорғауда экономикалық ынталандырудың тиімді жүйелерін жасауды ынталандырудың қазіргі ықпалдылығы элементтерін табудан бастау қажет.
Қазіргі кезде табиғатты пайдаланудағы ... ... ... тым ... ... ... экономикалық ынталандырудың позитивтік шаралары мына төмендегі элементтердің түрлеріне байланысты :
* Табиғатты пайдалану міндетіндегі кейбір өндіріс қорлары түрлеріндегі ... ... ;
* ... ... және материалдық мадақтау қорларына шикізаттарды сатудан түскен пайданың бір бөлігін кәсіпорындар мен мекемелердің қарамағына беру;
* Кәсіпорындар қызметкерлерінің ... ... ... ... және ... ... қорғағаны үшін сыйлықтардың кейбір түрлерін беру.
Экономикалық ынталандыру ретінде нормативтен тыс шикізаттарды, отын - энергетикалық және ... да ... ... пайдаланғаны үшін төленетін ақыға көтерме баға және тарифтерқолданылады. Табиғи ресурстарды нормативтен тыс пайдаланғаны үшін төленетін көтеріңкі төлемдер оларды бұзушыларға ынталандыру ... ... Бұл ... ресурстарды пайдалануда қатаң лимиттердің жоқтығынан және есеппен бақылаудағы кемшіліктердің болуына байланысты.
Табиғатты тиімді пайдалану және қоршаған ... ... ... жүйесінде баға құрылымы айрықша орын алады. Себебі, табиғатты қорғау қызметіне кеткен шығындар неғұрлым көп болса, соғұрлым ... ... құны ... кәсіпорындардың таза пайдасы да азаяды. Сондықтан табиғатты қорғау жұмыстарына кететін шығындарды барынша азайтқан жөн. Ол үшін табиғи ресурстарды ысырапсыз ... ... ... ... ... ... немесе тіпті болдырмау, олардан алатын төлемдерді қысқарту т.б. Нарықтық экономика жағдайында несие табиғатты қорғау қызметіндегі ең ... ... бірі ... ... Оның ... және ... арттыру қызметі әсіресе жоғары. Қазіргі кезде көптеген кәсіпорындардың тоқтап ... ... ... табиғат қорғау жұмыстарын жүргізуге көп кедергі жасауда. Осыған орай мемлекет тарапынан несие алып , оны орында жұмсау, мерзімінде қайтару ... ... ... ... ... ... өндірістің табиғи ортаға қайшы ықпалын қысқартуды алдын ала ескерту үшін кешенді түрде шаралар жүргізуді ... ... ... ... және оны қорғау шараларын іске асыру үшін күрделі және кезектегі шығындар жұмсалу қажет. ... ... және ... ... ықпалын қысқартудың нақтылы бағыттарын таңдауға мүмкіндік береді. Қорлану қорларының тапшылығына байланысты оны ... ... ең ... ... ... ерекше маңызы бар.
Күрделі қаржының абсолюттік тиімділігін анықтау шаралардың нақтылы нәтижелігін бақылауды іске ... ... ... ... ... абсолюттік тиімділігін есептегенде шығымдардың нәтижелігін салыстыру негізінде болуы қажет және табиғи ортаны қорғаудың экономикалық тиімділігінің жалпы деңгейін анықтау мақсатында ... ... ... болдырмауға арналған жекелеген шараларды іске асырған жөн. Экологиядағы күрделі қаржының жалпы экономикалық тиімділігінің қөрсеткіштері шығындардың ... ... ... мен ... ... ... ... қазіргі шығындар арасын анықтау болып табылады.
Табиғатты қорғау шаралары:
* Алғашқы тиімділік ;
* Соңғы әлеуметтік - экономикалық тиімділік болып ... ... ... - ... ... ... ... ластанған науалардың , қоршаған ортаның жағдайын жақсартудан , ал соңғы әлеуметтік - экономикалық тиімділік халықтың тұрмыстық дәрежесін ... , ... ... және ... ... тиімділігінен тұрады. Әлеуметтік тиімділіктің тікелей бағалық формасы ... ... және ... ... - ... ... ... қосымша ретінде пайдалануда. Қоршаған ортаны қорғаудың шұғыл міндеттерін шешуді, қоршаған ортадағы шығынды қайта қалпына ... ... ... ... және ... ортаны қорғау саласындағы басқа да шараларды қаржыландыру үшін қоршаған ортаны қорғау қорлары ... Бұл ... ... тұлғалар болып табылады, әрі мемлекет және қоғамдық қорлар болуы мүмкін.
Қоршаған ... ... ... қоры ... ... ... ақша ... есебінен құрылады. Қоршаған ортаны қорғаудың жергілікті қорлары, қоршаған ... ... үшін ақы ... ... пайдаланушылардан түсетін, залалды өтеу туралы талап - арыздар бойынша алынған ... ... ... қорғау туралы заңдарды бұзғаны үшін салынған айып - пұлдардан, аң мен балық аулаудың тіркелінген ... ... ... ... ... түскен қаражаттан, сондай - ақ , ... ... ... ... ... өзге де ... құралады.
Экономикалық сақтандыру деп - қоршаған ортаны ластаудың және табиғи ресурстарды ұтымды ... ... ... бір ... ... ... ... сақтанушылар өздеріне сақтанушылар төлейтін сақтандыру төлемдерінен құрылатын ақша қорлары есебінен, сондай - ақ ... ... ... өзге де ... ... ... ... арқылы заңды тұлғалар мен азаматтарды мүліктік жағынан қорғау жөніндегі қатынас болып ... ... және өзге де ... экологиялық жағынан қауіпті түрлерімен айналысатан заңды тұлғалар мен азаматтар міндетті түрде экономикалық сақтандыруға тиіс. Міндетті сақтандыру шартты ... осы ... ... бар ... ғана ... ...
Ерікті экологиялық сақтандыру заңды тұлғалар мен азаматтардың өз арасындағы келісімдермен белгіленеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Табиғи ... ... ... ... қарай -- өндірістік, денсаулы сақтауға қажетті, ғылыми, эстетикалык деп ... ... ... ... және сарқылатын екіге бөлінеді. Сарқылмайтын қорлар адам баласына тәуелсіз болып ... ... бірі - су. Жер ... ... үлесі барлық жердің 2/3 алып жатыр. Сондықтан оның қоры үздіксіз айналымға түсіп, қалпына келіп отыр. Ал ... ... ... пен кеңістікке қатысты салыстырмалы түрдегі айлағаны объектілер.
Сарқылатын қорлар өз кезегінде қалпына келетін және қалпына ... деп ... ... ... ... ... көмір қорлары қалпына келмейтін байлық көзіне жатады.
Адамзаттың күн көрісі мен тіршілік етуіне ... ... және ... ... ... дүниелері -- табиғи ресурстар деп аталады. Су, жер, ... ... ... ... және өзге де, ... не ... күйінде тұрмысқа, өндіріске қажетті дүниеліктердің бәрі де табиғи ... ... ... ресурстарды пайдалану нәтижесінде, адамзат -- азық-түлік, киім-кешек тұрмыс кажетін өтеуге керекті заттар, жанар-жағар майлар жөне өнеркәсіпке қажетті ... ... ... ... да ... ... ... болады. Олар - топырақ, өсімдік пен ... ... ... ... ... өндірістің ерекше саласы ретінде табиғат байлығын кешенді үнемдеп ... ... ... ... ... өтеуге және табиғи ортаға өндірістің зиянды әсерін болдырмауға бағытталған.
Өндіріске қатыстырылатын табиғат байлықтары: пайдалы қазба байлықтар ... ... су, ауа, ... жер, тек қана ... шікізаты емес, сонымен қатар, өндіріс құралы да болып табылады.Өндірістік қатынасқа қосылған табиғат байлығын да ұлттық байлық ретінде қарап, оның табиғи ... ... ... ... қамтамасыз ету керек.
Табиғат байлығын тиімді пайдалану өндірістің дамуын ... етіп қана ... ... ... ... оның ... ... қорын молайту және табиғи ортаның тепе-теңдігін сақтау болып табылады. Басқаша айтқанда, табиғи орта мен ондағы өндірістің даму тепе-теңдігі ... ... ... ... ... ... ... қорғау халықтың материалдық, рухани, әлеуметтік мұқтажын үздіксіз өтеуге, табиғат байлығын қалпына келтіруге, ... ... ... әдебиеттер тізімі
* Н.Қ.Мамыров, М.С.Тонкопий, Е.М.Үпішев , Алматы 2005
* С.Мұқаұлы, Е.Үпішев ,Алматы 1999
* Т.И.Есполов, О.А.Абралиев , Алматы 2005
* Қ.Ә.Әлімбетов, Г.С.Оспанова, А.Қ.Мейірбеков , ... 2000.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жарнаманың пайда болуы4 бет
Павлодар облысының табиғи ресурстары мен оларды дамытудың проблемалары55 бет
Машина жасау7 бет
Машина картасы мен сұлбасын құрастыру4 бет
Құқықтық реттеудің тетіктері3 бет
"жануарлар ресурстарын қорғау шаралары"6 бет
«МаңғыстауМұнайГаз» АҚ-ның қаржылық ресурстарынның тұрақтылығын зерттеу67 бет
«Мұнай кенорынды игеруге және пайдалануға салынған ақша қаражаттарының тиімділігін талдау»8 бет
«Қаржы ресурстарының түсінігі және экономикалық мәні »29 бет
Іле-Балқаш аймағының су ресурстарын бағалау20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь