Оқыту процесінде білімді есепке алу, бақылау және бағалаудың маңызы, қызметі

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 3

1. ОҚЫТУ ПРОЦЕСІНДЕ БІЛІМДІ ЕСЕПКЕ АЛУ, БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ БАҒАЛАУДЫҢ МАҢЫЗЫ, ҚЫЗМЕТІ. БІЛІМДІ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ БАҒАЛАУДЫҢ ТҮРЛЕРІ, ӘДІСТЕРІ МЕН ФОРМАЛАРЫ.БАҒАЛАУДАҒЫ ҚАТЕЛІКТЕР.
1.1 Оқыту процесінде білімді есепке алу, бақылау және бағалаудың маңызы, қызметі. 4
1.2 Білімді бақылау және бағалаудың түрлері, әдістері мен формалары. 7
1.3 Бағалаудағы қателіктер. 20

2. ҚАЗІРГІ КЕЗДЕГІ ОҚЫТУ ЖҮЙЕСІНДЕГІ БІЛІМДІ ТЕКСЕРУ, БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ БАҒАЛАУДЫҢ ЖАҢА ТЕХНОЛОГИЯСЫ. ОҚЫТУ ЖҮЙЕСІНДЕГІ БІЛІМДІ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ БАҒАЛАУДАҒЫ НЕМҚҰРАЙЛЫҚТЫ (ФОРМАЛИЗМДІ) ЖОЮ.
2.1 Қазіргі кездегі оқыту жүйесіндегі білімді тексеру, бақылау және бағалаудың жаңа технологиясы. 21
2.2 Оқыту жүйесіндегі білімді бақылау және бағалаудағы немқұрайлықты (формализмді) жою жолдары. 22

ҚОРЫТЫНДЫ 24

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 25
КІРІСПЕ
Білімдену процесінің ажырамас бір бөлігі диагностика болып табылады. Диагностика жәрдемімен белгіленген мақсат, міндеттердің табысты орындалуы анықталып барады. Ол болмаған жерде дидактикалық процесті тиімді басқару мүмкін емес. Диагностика – бұл дидактикалық процестің нәтижесін анықтау.
“Диагностика” түсінігінің мәні “білім, ептілік және дағдыларды тексеру” түсінігімен салыстырғанда едәуір тереңдеу әрі кең. “Тексеру” нәтиженің тек көрсеткіштерін ғана аңдатады, не себептен болғаны жөнінде дерек бермейді. Ал диагностикалауда нәтиже өзіне қол жеткізген әдіс – тәсілдермен бірге қарастырылады, дидактикалық процестің бағдар – бағытын, ілгерілі не кері қозғалысы анықталады.
Диагностика өз ішіне бақылау мен тексеруді, бағалау мен бағаны, жинақталған статистикалық деректер талдауын, дидактикалық процестің жүрісін, бағытын және жобалауын қамтиды.
Диагностикалаудың маңызды бөлігі–бұл қадағалау. Қадағалау–білім, ептілік және дағдыларын игерілу процесіне бақылау қоюды аңғартады. Қадағалау тексерулерден тікелей құралады. Тексеру – бұл білім, ептілік және дағдыларды игеру барысын бақылау үшін жүргізілетін әрекет – қимылдар жүйесі.
Мән–мағыналық тұрғысынан бақылау, қадағалау кері байланыс түзуді қамтамасыз етеді, яғни оқушылардың оқу әрекеттерінің нәтижесі жөніндегі мәліметтерді алу мүмкіндігін ашады. Оқытушы өз шәкірттерінің қай білімді қандай деңгейде игергенін, жаңа ақпарат қабылдауға қаншалықты дайын екендігін анықтайды. Сонымен бірге оқушылардың өзіндік оқу жұмыстарының сипаты мен сапасын байқастырады. Қадағалау нәтижесінде мұғалім өз оқу жұмыстарының қаншама дәрежеде жемісті болғанын, педагогикалық процесс мүмкіндіктерін оқыту–оқу мақсатында қай деңгейде пайдаланғанын сарапқа сала алады.
Бақылау, қадағалау кезінде оқушының өзі де өз оқу жұмыстарының нәтижесі бойынша ақпарат алады. Бұл оған білім игеру барысында қандай жетістіктерді қолға түсіргенін, сонымен бірге өз кемшіліктері мен олқылықтарының пән бағдарламаларының қай тұстарымен байланысты болғанына көз жеткізеді. Тұрақты да бірізді қадағалаудан оқушының тәртібі жақсарады, белгілі жұмыс қарқынына үйренеді, ұнамды мінез, ерік сапаларын дамытады.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. С.Әбенбаев, Ж.Әбиев. Педагогика. “Фолиант” баспасы-Астана 2009 ж.
2. Бабаев С.Б., Оңалбек Ж.К. Жалпы педагогика-Алматы 2005 ж.
3. Ж.Б. Қоянбаев, Р.М. Қоянбаев, Педагогика-Aлматы 2002 ж.
4. Педагогика. Әбиев Ж.Ә., Бабаев С.Б., Құдиярова А.М. Дарын.-Алматы 2004 ж.
5. Ш.Х. Құрманалиева, Б.Ж. Мұқанова, Ә.У. Ғалымова, Р.К. Ильясова. Педагогика “Фолиант” баспасы -Астана 2007 ж.
6. Педагогика: Оқулық/Абай ат. Ұлттық Педагогикалық Университетінің Педагогика кафедрасының авторлар ұжымы – Алматы: 2005 ж.
7. Подласый И.П. Педагогика. Новый курс: Учебник для студентов педагогических вузов: в 2кн. – М., 1999 ж.
8. Сластенин В.А., Исаев И.Ф. Педагогика Уч. пособие. – М.: Школа-пресс, 1997 ж.
9. Харламов В.Ф. Педагогика. М., 1999.-512 с.
10. Селиванов В.С. Основы общей педагогики: теория и методика воспитания. М., 2000 ж.
11. Педагогика. Педагогические теории, системы, технологии/ под ред. С.А.Смирнова. М., 1999 ж.
12. Лихачев Б.Т. Педагогика. М., 1998 ж.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
3
1. ОҚЫТУ ПРОЦЕСІНДЕ БІЛІМДІ ЕСЕПКЕ АЛУ, БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ БАҒАЛАУДЫҢ МАҢЫЗЫ,
ҚЫЗМЕТІ. БІЛІМДІ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ БАҒАЛАУДЫҢ ТҮРЛЕРІ, ӘДІСТЕРІ МЕН
ФОРМАЛАРЫ.БАҒАЛАУДАҒЫ ҚАТЕЛІКТЕР.
1. Оқыту ... ... ... алу, ... және ... ... ... бақылау және бағалаудың түрлері, әдістері мен формалары. 7
3. ... ... ... ... ... ... БІЛІМДІ ТЕКСЕРУ, БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ
БАҒАЛАУДЫҢ ЖАҢА ТЕХНОЛОГИЯСЫ. ОҚЫТУ ЖҮЙЕСІНДЕГІ БІЛІМДІ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ
БАҒАЛАУДАҒЫ НЕМҚҰРАЙЛЫҚТЫ (ФОРМАЛИЗМДІ) ЖОЮ.
1. ... ... ... жүйесіндегі білімді тексеру, бақылау және
бағалаудың жаңа технологиясы.
21
2. Оқыту жүйесіндегі білімді бақылау және ... ... жою ... ӘДЕБИЕТТЕР
25
КІРІСПЕ
Білімдену процесінің ажырамас бір бөлігі диагностика болып табылады.
Диагностика ... ... ... ... ... ... ... Ол болмаған жерде дидактикалық процесті ... ... ... ... – бұл ... ... нәтижесін анықтау.
“Диагностика” түсінігінің мәні “білім, ептілік және ... ... ... ... ... әрі кең. “Тексеру”
нәтиженің тек көрсеткіштерін ғана аңдатады, не себептен болғаны ... ... Ал ... ... ... қол ... әдіс ... бірге қарастырылады, дидактикалық процестің бағдар – бағытын,
ілгерілі не кері қозғалысы анықталады.
Диагностика өз ішіне бақылау мен ... ... мен ... статистикалық деректер талдауын, дидактикалық процестің
жүрісін, бағытын және жобалауын қамтиды.
Диагностикалаудың ... ... ... Қадағалау–білім,
ептілік және дағдыларын игерілу ... ... ... ... ... тікелей құралады. Тексеру – бұл білім, ептілік және
дағдыларды игеру барысын бақылау үшін ... ...... ... бақылау, қадағалау кері байланыс түзуді
қамтамасыз етеді, яғни оқушылардың оқу ... ... ... алу ... ... Оқытушы өз шәкірттерінің қай білімді
қандай деңгейде игергенін, жаңа ақпарат ... ... ... ... ... ... оқушылардың өзіндік оқу жұмыстарының
сипаты мен ... ... ... ... ... өз оқу
жұмыстарының қаншама дәрежеде жемісті болғанын, ... ... ... ... қай ... ... ... сала
алады.
Бақылау, қадағалау кезінде оқушының өзі де өз оқу ... ... ... ... Бұл оған білім игеру барысында ... ... ... сонымен бірге өз кемшіліктері мен
олқылықтарының пән бағдарламаларының қай ... ... ... жеткізеді. Тұрақты да бірізді қадағалаудан оқушының тәртібі жақсарады,
белгілі жұмыс қарқынына ... ... ... ерік ... ... ... процесінде білімді есепке алу, бақылау және бағалаудың
маңызы, қызметі.
Оқыту процесінде ... ... ... ... ... ... және ... оның аса қажет құрамдас бөлігі болып есептеледі.
Мұғалімнің сабақтар ... оны ... ... ... көптеген
жағдайда оқу – тәрбие процесінің табысты болуының оң ... Ол ... ... оқу ... ... дәрежесін, сапасы мен көлемін үнемі
анықтап отыруы тиіс. Бұл бағытта оқушылардың, сабақтар жүйесінде білім,
білік, ... ... алу, ... және ... ... ... көмегімен теориялық білімді меңгерудегі сапа, біліктілік пен
дағдының қалыптасу дәрежесі анықталады.
Осы ... ... ... ... есепке алу және бағалау мәселесіне
теориялық және практикалық талдау жасаудың маңыздылығы ерекше.
Бақылаудың тақырыптық түрін ұйымдастырудың практикалық ... ... Е.С. ... В.И. Иващенко, А.К. Исақов, Е.И. Перовский, С.Ф.
Сухорский, Н.В. ... В.О. ... ... ... ... ... жекеленген әдістемелік мәселелері жайында
М.Р. Львов, Н.Н. Светловский, А.П. Пышкало, Т.Л. Коган және т.б. теориялық
талдау ... ... ... ... ... ... ... жеткілікті дәрежеде зерттелген деп қорытынды шығаруға ... ... ... ... ... ... ... олардың
оқу–тәрбие процесіндегі қызметі, формалары мен тәсілдері ... ... ... ... “5” ... ... ... нақтылы дайындық дәрежесін барлық жағдайда дұрыс көрсетпейді.
Ондағы ... ... оның ... ... ішкі және ... кері
байланысты қамтамасыз ете алмауында, соның ... ... ... ... ... әркезде бағалау жүйесін дұрыс қолдана алмайды.
Жоғарыда айтылған тұжырымдамаға ... ... ... білік пен дағды
нәтижесін есепке алу, ... мен ... ... ... ... қолдану тәжірибесі арасында әлі де болса қарама қайшылықтың бар
екендігін байқаймыз.
Ғылыми – педагогикалық әдебиеттерге ... ... ... ... ... мен даму динамикасын бірнеше кезеңге бөлуге болады.
20 жылдары үй тапсырмасын беру, білімді және емтиханды бағалауды оқыту
процесі жүйесінде ... ... ... ... ... ... бақылау жасау орнына “бригадалық - лабораториялық” әдіс жүйесіне
негізделген “өздігінен бақылаудың” түрлері кең көлемде тартылды. Ол ... ... ... бақылауда иесіздік, жауапкершілсіздікке әкелсе,
екінші жағдайда, оқу сапасының төмендеуіне кері ықпалын тигізді.
30 ... ... ... пен ... ... есепке алуды бақылау (Е.В.
Гурьянов) және тәрбиелеік қызметіне (П.Г. Ананьев) ... ... ... – 60 ... бұл ... ... ... ғылым мен практика
тәжірибесін жинау ... ... ... Онда ... ... ... оқушыларды бақылау ретінде қарастырылды. Оқушыларды бақылау:
әрі оқыту, әрі ... ... ... оның ... қызметі
ойластырылды (Н.Т. Дайри).
Осы мәселені дұрыс шешудегі оң қадам 70 жылдары Педагогика ғылымы
Академиясының ... ... мен ... ... ... ... зерттеулері негізінде бастама алды. Мұнда оқу – ... ... ... ... және ... диагностикалық қызметі
айқындалды.
80 жылдардан бастап оқыту нәтижесін есепке алу, бақылау ... ... амал – ... мен қызметінің дидактикалық -
әдістемелік негіздерін ... ... ... алынды. Оның әділдігін, дәлдігін
көтеруге бағытталған мәселелер, үлгерім нәтижесін есепке алуды қатаң ... ... ... ... жұмыстар қолға алына бастады. Бұл
бағыттағы жұмыстар күні бүгін де өз жалғасын табуда.
Дегенменде, бүгінгі таңда ... ... ... немесе бағаның
мәні, тәсілдері жайлы әлі де болса ортақ пікір қалыптаспай отыр.
Бақылау – кең ... бір ... ... ... мағынаны білдіреді.
Бақылау оқыту процесінде оқушылардың оқу ... ... ... ... ... творчестволық күші мен қабілетінің дамуына ықпал етеді.
Келесі ... ... ... және ... ... және бағалау
қызметіне тоқталамыз. Ол негізінен үш жақты ... ... ... ... ... және ... білім беру қызметі негізінде оқушылар жаңа білімдерді,
қабылдайды, бұрын ... ... ... ... ... ... келтіреді.
Тәрбиелік қызмет оқушыларды жүйелі түрде жұмыс істеуге үйретеді.
Бақылаудың ... олар ... ... ... ... ... ... қызметінің маңызы сол, оқушылар өз ... оқу ... жаңа ... ... ... ... баяндамалар
әзірлейді, хабарламалар жасайды.
Оқушылардың оқу – танымдық жұмыстарын қадағалау ... ... ... көрінеді. Бағалау – білім, ептілік және дағдылардың
игерілу ... ...... ... бөлігі және қорытындылау сатысы. Бағалау,
бір нәрсенің деңгейін, сапасын, дәрежесін белгілеу. Оны ... ... ... оқыту процесінің міндеттерін оқушылардың қандай
дәрежеде меңгеруі, дайындық деңгейі мен дамуын, білімдерінің сапасын, ... ... ... анықтайтын құрал.
Бағалау қызметтерінің сандық көрсеткіші – баға, яғни баға оқушылардың
білім, ... ... ... шартты сан не ұпаймен белгіленуі.
Оқу нәтижесі тек баға емес, басқа да жолдармен анықталуы ... ол ... ... не ... ... ... ... парағы не
медальдармен мадақтау және т.б.
Білім бағалауда шынайылық, білім сапасын ... ... ... ... ие. ... ... баға оқушыға ықпал жасаудың өте нәзік
құралы. Көтеріңкі баға шәкіртті ... ... ... ... ... ... ... да пайда етеді. Әсіресе, болымсыз
бағаның әсері күшті: ол баланың оқуға деген ықыласын арттыруы да не ... бас ... ... ... да ... Сондықтан да, кейінгі жылдары
бағалау, баға қою мәселесі үлкен пікір талас туғызып ... ... тобы ... сыныпқа оқушыны білім сапасына қарамастан өткізуді
ұсынуда. Осыған байланысты еліміздегі ... ... әр ... өз ... ... да ... үш ... бөлінеді: хабарлаушылық
(информирующие), ... ... ... топ өз ... белгілеп қоюшылық (фиксирующая), бағдарлаушы
(ориентирующая), бақылаушы (контролирующая) болып келеді. Бұл ... ... ... және ... ... ... ... көрсеткіштері
мен өлшемдеріне мұғалім мен оқушылардың арқа сүйеуі жағдайында іске асады.
Екінші топ: ұйымдастырушылық ... ... ... ... ... болып келеді. Осы топты
жүзеге асырудың қажетті шарты бағадағы көрініс тек қана ... ... ... ... ғана емес, сонымен бірге сапасын белгілейтін
көрсеткіш.
Үшінші топ: ... ... ... ... (стимулирующая) болып келеді. Бұл топтың
қызметінің нәтижелі болуының кепілі, баға оқытудың нәтижесін ... ... ... ... ... білімді балдық жүйеде бағаланды. Баға нөлден
беске дейінгі алты балдық жүйеде қойылды. Кейін нөлдік баға жойылып, ... жүйе ... ... балл ... ... ... ... туындатты. 1917
жылдан соң тіпті оқу жүйесінде бағалау, баға қоюға қарсылықтар да ... ... ... ... орай оқу іс - ... ... дербестігіне, ынталылығына, шығармашылық сипатына
негізделуі тиіс болды.
Дәстүрлі келе жатқан оқушыларды баға ... ... ... ... деп танылды. Осыдан 1918 жылы Кеңестік өкімет жарлығымен
оқушы білімі мен тәртібін балдық жүйемен бағалау ... ... ... ... сынапқа өткізу, куәліктер беру оқушылар ... ... ... шешімі негізінде орындалатын болды.
Емтихан түрлерінің: қабылдау, ауыстыру, бітірту–қай–қайсы да
жүргізілмейтін ... ... ... ... жеке – дара ... ... деп ... Өте қажетті жағдайларда жалпылама сынақтау сипатындағы
ауызша сұрақтар мен жазба жұмыстарды ғана өткізуге ... ... ... ... ... ... мерзімді әңгіме – сұхбаттар жүргізу,
оқыған кітаптары мен мақалалары бойынша баяндарын тыңдау ... жеке ... өз ... ... ... ... ... жүйесі өзіндік бақылаумен ауыстырылды, жеке оқушы
табыстары еленбей, ұжымдық жетістіктер ... ... ... ... ... формасы жаппай қолданылды.
Бағасыз оқу бір жағынан тиімді де болды, себебі ... ... өз ... оқу ... ... ... мұндай
оқу көпшілік жағдайларда оқушылар білімінің, ... ... ... ... ... үйде тиянақты білім игеру жұмыстарын тоқтатты,
сабақтарға қатыспайтын болды. Сондықтан да, алғашқыда қадағалаудың әрқилы
формалары ... ... ал 1932 ... жеке оқушының білімі оның
даралықты ерекшеліктерін ескерумен жүйелі бағалау принципі ... ... ... ... айынан бастап, бес сөздік (вербалды) баға: “өте
жақсы”, “жақсы”, “қанағаттанарлық”, “жаман”, “өте жаман” – ... ... 1943 ... ... сақталды. 1944 жылдың қаңтарынан оқушы білімі мен
тәртібін бағалаудың сөздік ... ... баға ... ... ... ауыстыру жөнінде шешім қабылданды.
Реттелген тәртіпте білім есебін жүйелі жүргізу өзін ... оқу ... мен ... ... сапасынан көтерілуіне ұнамды
себін тигізді.
1.2 Білімді бақылау және бағалаудың түрлері, әдістері мен формалары.
Педагогика ғылымы ... ... ... ... ... ... кең тараған. Мысалы, ғалым – педагогтар Ю.К. Бабанский, ... ... ... ... – оқтын, қорытынды деген пікірлер
айтады. Ал Г.И. ...... ... ... оқтын, қорытынды
және емтихан деген көзқарастарын білдіреді. Е.А. Дмитриев – ... және ... ... деген тұжырымға келген.
Профессорлар Ж.Б. Қоянбаев, Р.М. Қоянбаевтің ... ... ... ... ... оқтын – оқтын және қорытынды бақылау ... ... ... ... химия, биология, еңбек, пәндерінде
оқушыларға құралдар, қондырғылар арқылы ... ... ... ... ... зертханалық жұмыстар жасағанда оқушыларға өлшейтін құралдар
арқылы өлшеу жұмыстарын жүргізеді.
Бақылау зертханалық ... ... ... екі ... ... бір тобы ... ... екіншісі зертханалық жұмыс орындайды,
олардың экспериментке ... ... мен ... тексеріледі.
Зертхана түріндегі бақылау жұмыстарын бір немесе бірнеше тақырып ... ... ... ... ... ... іс - ... алдын ала айту керек. Бақылау жұмыстарын әркім өз бетімен
орындайды, жұмысқа ... ... ... оны ... анықтау
үшін, оларды үстелдің үстінен ... ... ... ... ... құрастыру сызбасын сызады, тәжірибе өткізеді, ... ... ... ... сұрақ тәжірибеге керек іскерліктерді
тексеруге бағытталған. ... ... ... оқушыларды бақылап,
оқушылардың деңгейлерін дәптерге жазып отырады.
Бақылау–зертханалық жұмысқа жазбаша есеп және ... ... ... баға ... ... ... ... көбейту үшін баспа
әрпімен терілген дәптерлерді, микрокалькуляторлары ... оқу - ... ... ... ... ... тексеріледі.
Тексерудің негізгі әдісі – мұғалімнің оқушылардың іс - әрекетін жүйелі
түрде бақылауы. Бөлшектерді ... ... ... мен ... қолдану, мектеп жанындағы учаскеде тәжірибені дұрыс ... ... ... ... ... материалдарды
құралдарды өз бетімен ... ... оқу және ... жұмыс орнын
ұйымдастыру, техниканы және технологияны есептеу, қондырғыларды жинақтау
және әзірлеу, экспериментке, жұмысқа керекті ... ... ... ... жұмыстарын жасау, қауіпсіздік техникасын, ... ... есеп ... ... ... ... ... тегі, аты–жөнінің тұсына жұмыс түрлерінен алған ... ... ... берілген бағадан қорытынды баға шығарылады. Мұғалім
жұмыс кезінде жіберілген кемшіліктерді айтып, әр оқушыға дер кезінде, нақты
көмек береді.
Білімді ... ... ... ... және ... ... тұрақтылығы, міндеттілігі. Бұл
талапты орындамау оқушылардың оқуға деген қатынасын нашарлатып,
білімнің ... кері әсер ... ... ... ... ... іскерлік дағдысының бағаланатынын түсіну
керек. Егер білімді тексеру және бағалау оқыту процесінің құрылымына
тұрақты түрде енсе, онда оқушы мұғалімнің сұрақтары мен ... ... ... болады.
• оқушылардың білім, іскерлік және ... ... ... сәйкес тексеріледі. Бағдарламаны меңгеру – білімді
бағалаудың негізгі өлшемі. Мұғалім ... ... ... ... әдебиеттеріне кеңес, нұсқау беріп, баға қоймайды.
• оқушылардың теорияны және фактілерді ... ... және ... ... ... және ақыл – ой дамуына, жеке ... ... ... ... ... білу;
• білім, іскерлік, дағдыларды түрлі тәсілдер арқылы тексеру;
• байқалған кемшіліктерді оқушының өзі түзетуі;
• мұғалімнің оқушылардың білімдерін ... ... ... ... мен ... ... ... бағаның әділ қойылуы;
• оқушының өзін - өзі және басқаны бақылауы және бағалауы;
• әр тақырыпты оқудың нәтижесіне мұғалімнің және оқушылардың баға ... ... ... әрбір баланың оқу ... ...... ... ... көмектесуі.
Күнделікті бақылау оқыту процесінде күнделікті қолданылады және сабақ
барысында ... оқу – ... ... ... ... Ол ішкі
және сыртқы байланысты жан – жақты ... ... ... ... ... ... келесі оқу әрекетіне ықпал етеді.
Күнделікті бақылау мұғалімнің жалпы немесе жекелеген оқушылар жұмысына
жүйелі түрде бақылау жасау ... ... ... бұл ... ... немесе үй тапсырмаларын өз бетінше орындауға деген
ниеттері мен берілген тапсырманы орындауға деген ... ... ... сезімін ынталандыра үлкен маңызға ие болады. Бұл әдіс арқылы
мұғалім оқушылардың ... ... ... ... және ... ... және ... машықтандыру кезінде өз бетімен атқара
алатын жұмыстарын, оқуға ... ... ... ... ... қадағалайды. Бақылау мәліметтеріне сүйеніп, мұғалім
оқушылардың жеке ... ... ... өз ... ... білімдерін дұрыс тексеруге және бағалауға мүмкіндік алады.
Тақырыптық бақылау – оқу ... ... ... өткізіледі. Сабақтың тақырыбы және ... ... ... ... ... ... игеруі тексеріледі. Сонымен бірге,
мұғалім жаңа тақырыптың кейбір басты мәселелерін өткен сабақтардағы ... ... ... ... анықтамаларды, ғылыми
ережелерді оқушылардың есіне алады.
Қорытынды бақылау – барлық пәндер ... жыл ... ... ... ... және ... ... бақылау нәтижелері есепке
алынады. Оқушылардың жыл бойында алған теориялық және тәжірибелік білімдері
анықталады. Сондықтан қорытынды ... ... ... және ... ... бағаларында болады. Емтихан мен жылдық үлгерім бағаларынан
педагогикалық кеңестің шешімі бойынша қорытынды ... ... ... ... ... ... ... мен мазмұны туралы кері
байланыс қамтамасыз етіледі. Бақылау әдістеріне ауызша, жазбаша ... ... ... ... Бұл ... ... бағдарламалап
бақылау әдістерінің өзіндік ерекшелігі бар. Олар ... және ... ... ... ... ... бақылау әдістері бойынша перфокарталар және
бақылаукарталарын қолданып, ... ... және ... ... ... ... және білім беру мазмұны бөлімі бойынша
20–25 ... ... ... сұраққа 4 вариантты жауаптың ... ... ... бір сұраққа ғана дұрыс жауап беріледі. Қалған
сұрақтар варианттары: дәл емес, толық емес ... ... ... ... ... тағы бір бөлігі, кейбір жағдайда, тапсырмалар түрі, деп
ұғынылады (жазбаша бақылау жұмысы, ... ... ... ... жұмыс, зачет, шығарма, диктант т.б.) немесе оқушылар әрекетінің
түрі болып (баяндама, хабарлама, оқушы әңгімесі, ... ... ... т.б.).
Білімді бақылау және бағалау ғылыми ... ... ... ... ... әділдік, жан – жақтылық,
жүйелік, жеке – ... ... және ... ... ... сапасының нақтылығы, баға өлшемі мен ... ... ... ... ... көздейді.
Жүйелік, бірізділік - әрбір сабақ, тақырып ... ... ... ... буындарымен байланыстыра қаралып, оқыту процесінің барлық
кезеңдерінде бақылау жүргізуді көздейді: түйінді сұрақтар бойынша ... ... ... ... ... бойынша балл қою
т.c.c.).
Жеке–дара қатынас - әрбір оқушының ерекшелігін бағалау (оның қабілеті,
бейімділігі, ... оқу ... т.б.) ... оқу бағдарламасының барлық бөлігін қамтиды,
оқушылардың теориялық білімдерін, интеллектуалдық және ... ... ... ... ... ... қатынас - әрбір пәннің ... ... ... ... ... жеке – дара ... ... соған
сәйкес бақылаудың әртүрлі әдістері мен мұғалімнің ... ... ... ... ... ... орындау, ең алдымен бақылаудың
сенімділігін және ... ... ... ... ... ... ... етеді, бақылауда әртүрлі қателіктер мен
сәтсіздіктердің болмауына кепілдік ... ... ... және ... бақылау, бағалау педагогика
ғылымы мен практикасында белгілі бір әдістерді қолдану ... ... Олар ... ... ... (әңгіме, жеке- дара, топтық, фронтальдық сұрақ). Ауызша
жауаптар алу үшін мұғалім сұрақтарды тұжырымдап, міндеттер қояды.
Ауызша ... ... ... ... бағалау үшін жиі
қолданылады. Бұл әдіс ... ... ... оқылған материал бойынша
сұрақ беріп, жауаптарын бағалап, материалды ... ... ... ... ... білімін ауызша тексеруді
әңгімелесу деп ... ... бір ... ... тақырыпты түгел
баяндатады. Толық ... ... ... ... ... ... ... ауызша тексерудің кемшіліктері де бар, себебі оған ... ... 45 ... ішінде 3–4 оқушының ғана білімін тексеруге мүмкіндік
береді.
Ауызша тексерудің жетілдірілген түрі жаппай тексеру. Бұл әдіс ... ... ... ұсақ бөліктерге бөліп, оларды оқушылардың қалай
меңгергенін білу үшін ... ... ... ... ... тесеріп,
көп оқушылардың білімдерін анықтауға мүмкіндік алады. Бірақ ... ... ... әділ баға қою ... себебі бір – екі шағын сұраққа жауап
берген оқушының толық ... ... ... сұрауға сабаққа үнемі қатысып отырған оқушылардың біліміне ұпай
беру де жатады. ... өз ... ... толықтырған,
нақтыландырған және тереңдеткен оқушылар, мысалдар келтірген, мұғалімнің
жаңа ... ... ... ... ... жауап берген, жаңа
тақырыпты тез түсінген ... ұпай ала ... ... ... ... бойынша 4 – 8 оқушыға ұпай беріп, олардың танымдық белсенділігіне
және зейініне жақсы әсер етіп, баға ... ... ... 5 ... ... ... ... Жақсы оқитын оқушылар оқу
жұмысында үлкен белсенділік танытады, сондықтан оларды бағалау қиын ... та ... ... да ... ... баға қойылатыны ескертіледі.
- жазбаша бақылау (диктант, ... ... ... ... ... сұрау бастауыш мектепте сирек қолданылады, 1–сыныптан алғашқы жарты
жылында ол мүлдем қолданылмайды, ... ... әлі ... ... ... 2 – 3 сыныптарда жазбаша әдіс арқылы білімді тексеруі жиі ... ... ... ... негізгі және жоғары сатыларында білімді
тексерудің негізгі ... ... ... ... ... ... ... өздік жұмыс деп атайды. Бұл әдіс арқылы ... ... ... 10–12 минут ішінде орындалатын тапсырмаларды
жазып қояды. Жауаптардың ... ... ... ... бір
сабақта көп оқушылардың білімдерін бағалауға болады.
Жазба жұмыстары үйде және ... ... ... ... ... физика пәндерінің мұғалімдері оқушыларға сурет салдырады,
сызба, диаграмма сыздырады, картамен ... ... ... ... ... ... еңбек операцияларын
орындау, тәжірибе жүргізу). Оқу бағдарламасының жекелеген тақырыптарын және
бөлімдерін өтіп болған соң ... ... ... ... ... ... ... мұғалім оқушылардың оқылған материалды
меңгергенін анықтау мақсатымен жазба жұмыстарын ... Егер ... не ... ... ... онда ... ... жүргізілмейді,
оқу материалын меңгерту бағытында еңбектенеді.
Оқушылар бақылау жұмысына ... ... ... ... ... ... апта ... хабарлап, дайындық жұмыстарын ұйымдастырады.
Мысалы, бақылау жұмысына ұқсас тапсырмалар орындау және ... ... ала бір ... ... ... оқушылардың болашақтағы бақылау
жұмысына дайындығын тексереді.
Бақылау жұмысы кезінде оқушылардың тәртіп ... үшін ... ... ... тапсырмалар беріледі.
Бақылау тексеру жұмыстары арқылы оқушылар жаңа есептер шығарады,
олардың білімдері, оқиғаларды, хронологияны ... ... ... ... ... ... әзірленіп, сурет салынып, сызба
жұмыстары ... ... ... ... ... бағдарламалап бақылау (перфокарталар, бақылау карталарын, дұрыс
жауаптарды, диафильмдерді қолдану). Кейбір мектептерде білімді автоматты
түрде тексеретін сыныптар ... ... ... ... ... берілсе, қызыл шырақ жанады. Мұғалім оқушының біліміндегі
кемшіліктерді ... ... ... ... оқу ... қолданылады. Машинада
бірнеше сұрақтардың жауаптары болады. Машина 3 – 5 жауаптың біреуінің ... ... ... қате ... ... ... ... немесе жауаптың
қате екенін айтады. Оқу процесіне электрондық–есептейтін ... ... ... ... ... ... тақырыптарды қалай
меңгергенін тексере алады.
- өзін - өзі бақылау, бағалау (қателерді болдырмау, оларды түзеу, оқудағы
өз ... ... ... ... балл ... ... ... фронтальдық, топтық және дербес формалары
қалыптасқан. Оның тиімділігі–мұғалімнің оларды ... ... ... ... ... ... оқушыларға сұрақтар
немесе мазмұны бірдей тапсырмалар беріледі. ... ... ... ... ынтымақтастық, жолдастық сезім пайда болады, бір – біріне
сұрақтар қойып, жауаптарын ... ... ... ... іске ... ... ... іс - әрекетінде әлеуметтік ... ... ... ... оқушылар тобы сабақ барысында мұғалімнен
тапсырмалар алып орындайды. Кейде, ... ... ... себептерге
байланысты (сабақ жіберу, нашар үлгеру, ауыру т.б.), қосымша көмекті қажет
етулері мүмкін. Сондықтан, олардың жұмысын ерекше еске ... ... ... ... ... оқушының білімін, іскерлігін және
дағдысын терең, жан – ... ... ... береді. Дербес бақылау
бағдарламалап және дифференциялы оқыту барысында жақсы нәтиже ... ... ... ... ... бірізділігі, олар өз
пікірлерін қалай пайымдайды, ... ... ... осы мәселелерге аса
көңіл аудару керек.
Оқыту процесінде ... өзін - өзі ... өте ... Өзін - ... ... оқу бағдарламасы материалы мен игерген іскерлігі және
дағдысының беріктігі жайлы ... ... ... ... Өзін - өзі
тексеру арқылы оқушылардың алған біліміне сенімі артады, орындаған жаттығу,
есеп шығару және ... ... ... ... Өзін - өзі
бақылау әдістері – оқушылардың оқу жұмысының маңызды элементі.
Үй жұмысын оқушының өзі тексеретін ... ... ... ... ... ... ол жоспармен мәтіннің негізгі ойын ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу, мәтін бойынша сұрақтар
құрастырып, оған ... ... үй ... ... ... ... ... Күнбе – күнгі тексеру жақсы нәтиже береді. Бұл әдіс арқылы мұғалім
меңгерілген ... ... ... ... ... кемшіліктерді
анықтап, келесі сабақтардың жоспарларына түзету енгізіледі. Дәстүрлісі және
тиімдісі–оқушылардың үй ... ... ... ... ... ... оқушылардың дәптерлерін үнемі тексеріп, ... ... ... ... ... ... ... сабақтың соңында үй
жұмысын тез тексеруге болады, ол үшін жаттығулар жаттығу ... ... ... ... ... жатқан кезді пайдаланған ... ... ... ... ... мұғалімнің қате жауаптарды талдауға уақыты жетпейді.
Сондықтан осындай тексеруден кейін нашар ... ... ... ... ... үй жұмыстарнын бір – біріне тексертеді.
Бұл ... екі ... ... 1) ... ... ... 2) бір оқушының тақтаға үй жұмысын жазуы (бұл ... ... ... ... ... ... ... басқа
тапсырмаларды тексереді). Оқушының тақтадағы жұмысына қарап, басқалары өз
жұмыстарындағы қателерді түзетеді.
Бастауыш сыныпты бітірер алдында басқа ... ... ... ... ... ... нәтижелері анықталады.
Баға білімді есепке алу ғана емес, ол тәрбиелік құрал.
Сондықтан, оқушы білімін бағалауда немқұрайлыққа салынуға болмайды.
Оқу іс - ... ... балл ... ... ... ... өз баламасын таппай отыр. Дегенмен, ... көбі ... ... ... ... жүйесіне қарсы.
Олардың дәйегі:
- білімділік іс – жүзінде үш балдық жүйеде бағаланады ... “2” ... ... білімділікті бағалаудың шынайылылығы кем (“5”, “4”, “3” ... ... да, ... ... ... да, ақыл – есі кем
балалар оқуында да бірдей тең ... Ал ... оқу ... ... ... ... талаптар әрқилы болатындықтан бағалардың мәні
біркелкілігін жояды).
- оқушылар білімін бағалауда үш ... ... ... ... да
оқытушылар қосымша өлшемдер қолданып жүр: балл жанына “плюс” не ... ... ... ... ... ... ... дәл логикалық, бірізділікпен айтылған
жауапқа қойылады;
“4” бағасы – оқу ... ... ... бірақ болар – болмас
кемшілігі бар жауапқа қойылады;
“3” бағасы – жауабы негізінен дұрыс, ... ... ... ... проблемалар еске алынбаған жауапқа қойылады;
“2” бағасы – ... ... ... ... ... ... бар
жауапқа қойылады;
“1” бағасы – тексерілген оқу ... ... ... жоқ, ... ... ... үшін қойылады.
Зачет (сынақ) – қорытынды бақылаудың айрықша түрі, ол белгілі бір
тарау немесе тақырып ... ... оқу ... ... өн бойында
мұғалім қолданған тексерудің барлық түрлерін ескере отыра қойылады. Cынақ –
емтихан әдісі ... ірі ... ... ... ... тұтас
курсты оқып үйренудің қорытындылары шығарылады. Оқушылар монолог түрінде
жауап бере ... ...... ... және ... ала ... ... арқылы да оқушылардың білімдері тексеріледі. Ол (1959 жылдан
енгізілген) оқу бағдарламасының негізгі ... және ... ... ... ... ... тереңдету міндеттерін шешеді.
Белгілі бір тақырып бойынша қосымша оқу ақпараттарын жинаған, оқу –
тәжірибе ... ... ... ... ... ... өтілген
курс бойынша реферат жазған ... ... ... ... жұмыстар
есептеледі. Жұмыстың түріне байланысты жеке оқушының, топтың немесе ұжымның
жұмыстарына баға беріледі. Мәселен топ және ... оқу – ... ... өнім ... үшін ... ... белгі қойылады.
Емтихан – оқушылардың білімін қорытынды тексерудің және ... ... ... ... жұмысына мемлекеттің бақылау құралы.
Емтихандар білім беру ұйымдарының бақылауымен және басшылығымен өткізіледі.
Ол (1944 жылдан енгізілген) оқушылардың білімін жинақтауға және бір ... ... оқу жылы ... оқуға ынтыландырады, оқу жұмысының
сапасын арттыруға көмектеседі. ... ... оқу ... сапасын
көтерудің тиімді құралы болып табылады.
Емтихан мен жылдық үлгерім бағаларынан педагогикалық кеңестің шешімі
бойынша қорытынды бағалар ... жылы ... ... өту үшін ... оқушыларға билеттің
сұрақтары беріледі. Тек қана практикалық тапсырмалардың, есептердің мазмұны
туралы айтылмайды.
Тексеруден диагностикаға көшу. Оқытудың әр бөлігін оқып – ... соң оның ... білу үшін ... ... – оқу – ... ... барысы және нәтижелері туралы
ақпарат алу ... ... ... міндеттері:
• оқушылардың даму барысына және нәтижелеріне талдау жасау (білім алуға
әзірлігі, психикасының жұмысы, дамуы);
... ... ... және нәтижелерін талдау (білімнің көлемі және
тереңдігі, білім, іскерлік, дағдыларды ... ... ой ... ... ... шығармашылық іс - әрекет тәсілдерін білу);
• тәрбие барысын және оның ... ... ... ... ... адамгершілігін).
Неге тексеруден гөрі диагностика туралы көп айтылуда? Дәстүрлі тексеру
әдістері неге қайта қаралуда? Бұл оқу – ... ... ... өткен тәрбиеде талдау, тексеру және бағалаудың объектісі оқушының
еңбегі болса, енді жаңа жағдайда ... мен ... ... ... ... ... ... жоспарланған көрсеткішке неге толықтай
жете алмадық?” – ... ... ... ... ... ... мен процесті бірге зерттейді. Оқушының еңбегі
мұғалімнің еңбегімен бірге талданып, оқушының ... ... ... ... ... ... ықпал еткен жағдайлар
ескеріледі. Тексеру оқушының “оқығым келмейді” деген ... ... ... ... ... ... ... ынтасын арттыру тәсілдерін
табады. Мысалы, тексеру арқылы 3 – сыныптың оқушысы барлық тапсырманы дұрыс
орындағаны ... ... оған ... жақсы” деген баға қойды және
мадақтады. ... ... де ... ... Тек қана ... ... ... баға алғаны есте сақтау қабілетінің ... ... оның ақыл – ой ... ... ... ... Мұғалім
кемшілікті жою мақсатымен оқушыға түрлі тапсырмалар береді.
Дәстүрлі тексеру нәтижелерді ... ... ... ... арқылы оқушылардың білім, іскерліктері
тексеріліп бағаланады, сандық мәліметтер ... ... ... арғы ... ... Диагностика үшін көптеген ... ... ... Мысалы, дәстүрлі тексеру, бағалау әдістерімен
қатар тест әдісі, оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... ақыл – ойды, т.б. зерттеу, жеке оқушылармен жұмысты
жобалау әдісі қолданылады. Қазіргі мектепте ... ... ... жүйесіндегі оқушыны (сыныпты) жан–жақты зерттеуге
мүмкіндік беретін әдістер мен ... ... ... әдістері диагностика арқылы ізгілікке қызмет етіп,
мектепте жақсы қарым – қатынас орнатады. Диагностика оқушыларды ... деп ... ... ... ... ... дәл, толық болу керек. Барлық мұғалімдер гуманистік идеяларды
мойындағанда ғана диагностика ... ... ... ... ... жиналып,
оның қабілетін, дарындылығын дамытуға қолайлы жағдай жасалады.
Оқушылардың білімдерін тексеру, ... ... әлі ... көп. ... ... ... ... оқу тәрбие процесінің
барысы және нәтижелері туралы ақпараттар алудың тәсілі, мұғалімдер ... ... ... ... ... жолдарын табу үшін
талдайтын диагностика тұрады. Диагностика керекті ... ... ... ... тексеру және бағалауды қолданады.
Тексеруді ізгілендіру. Оқушылардың білім, іскерліктерін тексеру,
бағалау педагогикалық технологияның ежелгі ... ... ... ... ... ... бола ма? Зерттеулер оқу жұмысының
сапасы мадақтау әдісіне байланысты ... ... ... ... демократиялық өзгерістер, ізгілендіру білім,
іскерліктерді бақылау және бағалауды жетілдіруді талап етеді.
Оқыту нәтижелерін бағалау. ...... ... ... және ... ...... бір бөлігі, негізгі дидактикалық
қызметі мұғалім мен оқушы арасындағы кері ... ... ... ... ... ... туралы мұғалімнің ақпарат алуы,
білімдегі кемшіліктерді дер кезінде табу. Бақылаудың ... ... ... ... ... дамыту, ынталандыру. Тексерудің мақсаты
– оқушылардың білім деңгейін, оның сапасын, оқу еңбегінің көлемін анықтау.
Бақылау арқылы процеске, оның ... баға ... ... сынып журналына бағалар қойылады. Әділ бағаның ықпалымен оқушылар
дұрыс баға беруге үйренеді. Үлгерімді диагностикалау мен ... ... ... жүйелілік, көрнекілік. Баға әділ ... ... ... ... ... ... ... жасалып, мұғалімдер мен оқушылардың арасында дұрыс ... ... болу ... ... ... ... диагностикалық бақылау білімді
қабылдаудан оны тәжірибе қолдануға дейін жүру ... ... ... ... ... бір ... ... бағаны талдай қойып, тестілердің нәтижелері талқыланады.
Тексеру жүйесіндегі бірінші звено–білім, іскерліктерді алдын – ала
талдау. Ол оқу ... ... ... ... ... оқу ... ... 1 – сыныпқа қабылданған оқушылардың мектепке ... ... ... ... ... білім,
іскерліктеріндегі кемшіліктерді жоюға бағытталған оқу жұмыстары жүреді.
2– ... әр ... ... ... күн сайын тексеру.
3–бөлім: жаңа материалды оқумен қатар бұрынғы оқылған ... ... ... ... бекіту.
4–бөлім: оқушылардың білім, іскерліктерін жүйелеу мақсатымен бөлім,
тақырыптар бойынша мезгіл–мезгіл тексеру.
5–бөлім: дидактикалық ... ... ... алынған білім,
іскерліктердің қорытындыларын әр тоқсанның аяғында, оқу ... ... ... ... ... ... пәндерден алған білімдерін
қолдана білуі анықталады.
Жетістікті тестілеу – бақылаудың әділ әдісі, соңғы уақытта бастауыш
сатыға ... еніп ... ... Тест ... ... ... сынақ,
тексеру. Тестілеу–білімді меңгеру деңгейін ... үшін ... ... Үлгерім тестілері жетістікті тестілеу– оқушының
оқыту және тәрбие арқылы қандай деңгейге жеткенін ... ... ... ... ... ... ... көп уақыт кетпейді, сқрақтары қысқа, нұсқа болады.
Тестілердің түрлері:
• Ақыл – ой қабілетін, дамуын тестілеу.
• Арнайы қабілетті тестілеу.
• Үлгерімді, тәрбиелікті анықтауға ... ... Жеке ... есті, ойлауды, мінезді анықтауға арналған тестілер.
Үлгерім тестілерінің қорытындысы оқушылардың даму деңгейін ... ... ... ... ... ... ... қате жауаптарды енгізу;
• дұрыс емес жауаптардың шындыққа жақын болу керек;
• дұрыс жауаптарды қате ... ... ... бір ... ... ... сұрақтарға жауап беруге көмектеспеуі.
Алдын ала тексеру. Тақырыпты, бөлімді немесе курсты түсіну бұрынғы оқу
материалдарын білуге ... Егер ... ол ... ... ... онда ол одан әрі оқыта алмайды, қажетті ... ... ... ... ... ... қол жеткен деңгейді анықтайды. ... мен ... ... ... ... қандай деңгейде екенін
біліп, процестің тиімділігін талдап, өз ... ... ... ... қорытынды жасайды.
Ағымдағы бақылау. Тестілік бақылау үшін 6 – 8 ... ... 5 – ... ішінде соңғы 2 – 3 сабақта алынған білім мен іскерліктер ... ... соң ... түрде қателері талданады. Ең басты назар
оқушының қатесінің себептерін білуге аударылады.
Тақырыптық бақылау үшін оның ... ... ... арасындағы
байланыстарды қалай түсінгендігін анықтауға тапсырмалар ... ... ... тексеру үшін мамандардың тестілерін қолданған дұрыс.
Қорытындыны тексеру әрбір оқу ... және оқу жылы ... ... ... ... және ... ... тексерген кезде ең алдымен өз бетімен оқу үшін өте маңызды
болып табылатын білімдегі ... ... ... ... дағдылардың меңгерілгенін тесті арқылы
толықтай анықтау мүмкін емес. Мысалы, өз ... ... ... өз ... ... етіп айту тест ... анықталмайды.
Сондықтан тест әдісі басқа тексеру формалары және әдістерімен ... ... ... ... ... да ... болады. Тесті білімді
әділ бағалайды, бірақ нашар оқушыға бір балл артық, жақсы оқушыға бір балл
төмен қоюға ... ... бәрі ... ... тестілік сынақтан өтеді.
Мемлекеттік білім стандартына сай ... ... ... ... ... ... әдістемелік нұсқау жаңа оқу бағдарламаларында
жазылған.
Баға қою. Баға оқушыға ... ... ... үшін ... негізгі міндеттерінің бірі–баланы өзіне баға ... үшін оған ... ... ... төрт ... ... ... толық біледі (өте жақсы);
• жеткілікті біледі (жақсы);
• жеткіліксіз ... ... ... ... ... ... ... баға туралы өз пікірін айтады, бірақ оған
уақыт кететіндіктен, көп қолданбайды. Екінші тәсіл – бағаны, оны ... ... ... ... Үшінші тәсіл – үлгерім экранын шығару.
Білім, іскерлік, ... ... және ... ... ... және ... пайдасын көрсететін жағдаяттар жасау;
• “Үйге не берілді?” деген сұраққа жауап алуға уақыт ... ... ...... бөлеу;
• оқушының жауапты ойланып беруіне уақыт бөлу;
... ... ... ... мадақтау;
• жауапты соңына дейін тыңдау, талдау және ескертулерді кейін ... ... жеке ... ... (жай, ... тіл ... жеке ... беру;
• оқушы өзін еркін сезетін жағдай жасау;
• оқушының жауабын талдау, жеке тұлғасын ... ... ... көтергісі келсе, оларға тапсырманы қайта беру;
• жауап бергенде, тапсырманы орындағанда ... ... ... ... ... және ... әдістерін түрлендіріп отыру;
• тестілік бақылауды жиі қолдану.
“5” ... баға оқу ... ... ... және толық
білетін, оқу материалындағы теорияны мен фактіні ажырата алатын, ... ... ... етіп ... ... ... түсінетін,
тілдік нормаларды сақтап ... ... ... ... ... қолдана алатын, ойы оралымды оқушыға қойылады.
“4” бағасы ұғым, ереже, анықтамаларды дұрыс ... ... ... кейбір жерлерін нақты айтпайтын, жекелеген қате жіберетін
оқушыға қойылады.
“3” бағасы оқу материалындағы негізгі ережелерді, тәуелділіктерді
үстірт түсінген, ой – ... ... ... ... ... мұғалім
көмегімен жауап беретін оқушыға қойылады.
“2” бағасы білімі жүйесіз, негізгі мен көмекшіні, теория мен фактіні
ажырата алмайтын, жаттанды сөйлейтін, бағдарламаны ... ... ... материалын түсінбейтін оқушыға қойылады.
Оқушылардың үлгермеушілігін болдырмау шаралары:
Үлгермеушілікті болдырмау үшін оқу материалдарын түсінбеу себептерін
анықтау керек.
Үлгермеудің ... ... ... ... ... ... ... Егер бұл сапалар отбасында қалыптаспаса, онда
балаға мектепте оқу қиынға түседі.
Екінші себеп–білімнің жүйесіздігі, жауапкершіліктің төмендігі. Оқушы
бұрынғы оқу материалдарын ... ... ... ... ... ... ... жеткіліксіз болады. Әдетте мұндай оқушылармен
жеке жұмыстар жүргізіліп, оларға кеңес беріледі.
Үшінші себеп – материалдан мәнді белгілерді бөле ... ... ... емес ... ... ... ... жаттап оқып, бәрін
есте сақтауға тырысуы. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... беріледі.
Төртінші себеп – пәнге деген ... ... ... ... ... деген ықыласы төмендейді. Бұл тәжірибесіз
мұғалімнің ашу – ... ... ... дау – жанжалдарға себепші болады.
Оқушыларға талап қою, құрметтеу, оқушының жеке тұлғалық ... ... ... онық оқу ... ... етіп, кемшіліктерін түзетуге
ықпал етеді.
Бесінші себеп – оқушының отбасындағы қолайсыз жағдай, құрбылармен
тіл табыса алмау, оқушының оқу ... ... ... “қиын” балаларға
еліктеуі.
Үлгермеудің басқа да себептері бар. Ең бастысы – үлгермеу себептерін
анықтап, жеке жұмыстың жолдарын ... ... ... ... ... ... ... көмектесу.
1.3 Бағалаудағы қателіктер.
Мектеп пен жоғары оқу орындарындағы баға қоюдың субъектив қателіктері
төмендегідей:
- кең пейілділік, ... ... Баға ... ... қойылады.
Оқушыларды бағалаудағы “жомарттықтың” шектен асқан, ... ... ... ... ... ... отырған формасы ... ... ... ... ... ұнамды не кері қарым – қатынас күйін бағалауға, ... ...... орай баға қоя ... ... да қатаң өлшем – шектердің болмауы (деңгейі төмен жауап үшін
мұғалім жоғары не ұнамсыз баға қоя ... ... ... ... болу (“екілік” не “бестік” бағаларды
қоймау);
- жүйе тұрақсыздығы (оқытушы көп уақытқа дейін ... ... ... не бір сабақты түгелдей сұрақ қоюмен оқушылар бағасын тізіп
салу);
- өткендегі бағаға жақындау бағаны қоя салу ... ... ... ... оған ... “бестік” баға беру мұғалім үшін қиын
сияқты);
- әсіресе (ореол) ... ... өзі ... ... жаман, жек
көрген шәкіртіне ұнамды баға қоюда тартыншақтыққа түседі);
- баланың тәртібіне қойылатын баға пән үлгеріміне ... ... ... ... не себепсіз төмендету және т.б.
Дегенмен, әрқандай бағаны көтере түсу ... ... ... неше ... мән ... мүмкін. Мысалы, үлгерімі ... ... баға қою оған ... ... көрсетіп, алдағы оқуда
ілгерілуіне көмектесу ниетінен ... ... ... бағалаудағы
субъектив ойдың бәрін бірдей қателікті деп қарастыру дұрыстыққа келмейді.
2. ... ... ... ... БІЛІМДІ ТЕКСЕРУ, БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ
БАҒАЛАУДЫҢ ЖАҢА ТЕХНОЛОГИЯСЫ. ОҚЫТУ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ... ... ... ... ... ... кездегі оқыту жүйесіндегі білімді тексеру, бақылау және бағалаудың
жаңа технологиясы.
Оқыту – динамикалық ... Оның ... ... ... ... ... ... Білім беру саласында оқу-таным әрекетінің сапасын, дәрежесін
есепке алу, тексеру және бағалаудың ... ... ... нәтижесін
арттыруда қызметі ерекше. Сөйтіп, оның технологиясын әркезде өмір талабына
сай жетілдіріп отыру ... ... ... мәселелерінің бірі.
Күні бүгінге дейін оқыту саласында қолданылып ... ... ... ... тексеру мен бағалаудың “5” балдық жүйесі, оның сапасын, дәрежесін
анықтап, белгілеуде барлық ... ... ... қамтамасыз етпейді.
Соның нәтижесінде қазіргі кезде жоғары оқу орындарында оқыту процесіндегі
рейтинг–тестік жүйе оқу-таным ... ... ... ... ... ... келді.
Рейтинг – ағылшын тілінде torat – “бағалау” ... ... ... ... білдіреді.
Рейтинг жүйесінің мақсаты:
- оқу – таным әрекетінің сапасын, нәтижесін арттыру;
- оқу–таным әрекетінің сапасын тексеру, бағалаудың тиімділігін ... ... ... оқу–таным әрекетіндегі білім, білік, дағды сапасын, ... ... ... ... оқу – ... ... ... жауапкершілігін, белсенділігін
арттыру;
- тексеруде уақытты үнемдеу.
Бұл жүйенің ерекшелігі ... ... ... ... оқу әрекетінің сапасын жақсартуға мүмкіндік туғызады, оқу
процесінің барлық кезеңдерінде олардың ... ... ... ... ... және бағалаудың тиімділігін арттырады.
Тест – оқытудың белгілі бір бөлігін меңгеру дәрежесін ... ... ... Олар ... көп ... үшін ... ... тестік тапсырманы өз бетінше қалай болса, солай түсінік беруге
жібермеуді, жауапта дәлдік немесе көп сипаттылықты болдырмауды, оның ... әрі ... ... ... ... орындау мен сандық ... ... ... ... мен ... дәлдік
пен айқындықты қамтамасыз етуді т.б. талап етеді.
Бақылауда рейтинг–тестік жүйесін қолдану ерекшелігі, оқу материалдары
логикалық тұрғыдан аяқталған ... ... ... ... ... ... біріктіріледі. Модульдердің саны оқу пәндерінің
мазмұнының көлеміне ... ... ... құрылымы оқу
материалының білгілі бір бөліктерінен (порция) тұрады. Әрбір модуль ... және ... ... оқу тақырыптары мен тапсырмаларынан
құралады.
Рейтинг – тестік бақылау түрлеріне:
a) күнделікті немесе ағымдық (текущий);
ә) аралық (рубежный);
б) ... ... ... ... ... ... бақылау әрбір модульдер бойынша
жүргізіледі. Ол курстың ... бір ... ... ... ... ... аяқталған кезеңде ұйымдастырылады.
Аралық бақылау әрбір модульдер аяқталған кезеңде жүргізіледі. Осы
аралықта коллоквиум, реферат қорғау, ... ... ... ... тестік жұмыстарын қолдану артықшылығы басым болады. Себебі:
- тест бағалау ... ... ... ... ... ... мүмкіндік туғызады;
- бақылау бір мезгілде барлық оқушыларды ... қол ... тест ... ... ... ... ... бірдей тең жағдайда
болады.
Қорытынды бақылау: зачет, емтихан.
- Зачет ... ... ... дәстүрлі тәсілдері арқылы
жүргізіледі.
- Емтихан тестік форма негізінде жүргізіледі.
Тестік ... ... ... нысанасы мен тапсырманың сипатына
сай анықталады. Ол бірнеше ... ... ... ... тек ... және ... ... қорытындысын
жинақтап орта есеппен 41% жоғары балл жинағанда ғана ... ... ... ... ... және бағалаудағы немқұрайлықты
(формализмді) жою жолдары.
Оқушылардың білімін бағалау процесінде күні ... ... ... әлі де ... ... ... зерттеулер көрсетуінше, жауап берген
жоғары сынып оқушыларының 50% ... ... ... білімізді дұрыс
бағаламайды, көбінесе шын дәрежесінен төмен бағалайды”, - ... ал ... ...... ... ... ... шамамыз бен
біліміздің сапасына және оқудағы табыстарымыз бен ... ... ... баға беретін мұғалім де, тіпті бірге оқитын сыныптыстар
емес өзіміз”, - деп ... ... ... ... мен басқалардың берген бағасын мән – жағынан
өздерінікінен гөрі жоғары санайтыны байқалған. Олардың өзін - өзі бағалауы,
өзін - өзі ... өзін - өзі ... ... тығыз байланысты
процестер.
Сондықтан оқушылардың дербестігін, белсенділігін ... ... ... ... ... ... болмақ. Оларды өз жұмыстарының
нәтижесін бағалай ... ... ... ... ... баға қою ... және шеберлікті талап етеді. Баға – бала
өміріндегі маңызды оқиға. Баға ... бала өзі ... ойын ... ... ... Сондықтан мұғалім баға қоюға өте мұқият болу
керек. 1 – сыныпта баға қоймауға ... ... ... байқау, жарыс,
ойындар ұйымдастырып, әр баланың өз орнын анықтауына көмектеседі.
Оқушылардың оқу материалын меңгергенін ... және ...... ... оқу ... ... кезеңіндегі оқушылардың
танымдық іс - ... ... ... және ... оқушының білім алуына көмектесіп, оның
және мұғалімнің білім сапасы жөнінде ... ... ... ... ... ... ... алып, оның танымдық жұмысын ұйымдастыруға
негіз жасайды. Мұғалім өз жұмысындағы жетістіктер мен ... ... ... ... ... түзетіп, жеке оқушылармен жұмыстың
жолдарын және ... ... ... ... меңгерілуі
деңгейін анықтайды.
Оқушы тақырыпты қаншалықты деңгейде ... ... Егер ... онда ... өз ... ... жан – ... және дұрыс бағалай
алмайды. Оқушы баға ... соң ... ... ... ... ... сапаларын дамытуға, білім, іскерлік, дағдыларындағы
кемшіліктерді жоюға мүмкіндік алады.
Білім, ... және ... ... және ... ... де ықпал
етеді. Оқушылардың өз оқулары, табысы, сәтсіздіктері туралы ой – ... ... ... ұмтылады. Баға оқушының өзі туралы ойына
қозғау салады.
Білімді ... және ... ... ... бар. ... ... ... білімді басқару органдары оқушылардың
үлгеріміне қарап бағалайды. Мектеп ... ... ... ... беру ісін ... ... ... және ғылым министрлігі оқушылардың
білімдерінің сапасын, мектеп және мұғалімдердің жұмысының жетістіктерін
және ... білу үшін ... және ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР
1. С.Әбенбаев, Ж.Әбиев. Педагогика. “Фолиант” баспасы-Астана 2009 ж.
2. Бабаев С.Б., Оңалбек Ж.К. Жалпы педагогика-Алматы 2005 ... Ж.Б. ... Р.М. ... ... 2002 ... ... ... Ж.Ә., Бабаев С.Б., Құдиярова А.М. Дарын.-Алматы
2004 ж.
5. Ш.Х. ... Б.Ж. ... Ә.У. ... Р.К. ... ... баспасы -Астана 2007 ж.
6. Педагогика: Оқулық/Абай ат. ... ... ... кафедрасының авторлар ұжымы – Алматы: 2005 ж.
7. Подласый И.П. Педагогика. Новый курс: Учебник для ... ... в 2кн. – М., 1999 ... ... В.А., ... И.Ф. ... Уч. пособие. – М.: Школа-пресс,
1997 ж.
9. Харламов В.Ф. Педагогика. М., 1999.-512 с.
10. Селиванов В.С. ... ... ... ... и ... ... 2000 ж.
11. Педагогика. Педагогические теории, системы, технологии/ под ред.
С.А.Смирнова. М., 1999 ж.
12. Лихачев Б.Т. Педагогика. М., 1998 ж.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Түсті металдарды және темірді өндірістік айнымалы токпен поляризациялау арқылы олардың бейорганикалық қосылыстарын синтездеу109 бет
Оқушылардың білім, білік дағдыларын бағалау және тексеру32 бет
Студенттердің оқу процесін бағалаудың психологиялық ерекшеліктері40 бет
"Бейсик тілінде берілген есепке программа құру."20 бет
E-leaning - де білімді бақылау жүйесін құру92 бет
«Сауда фирмаларының тауар қозғалыстарын есепке алу» бағдарламасын әзірлеу65 бет
Аудандық және оған теңестірілген сотқа келіп түскен кіріс хат-хабарларды тіркеу және есепке алу.8 бет
Ақпараттық технологияны оқыту процесінде пайдалану75 бет
Ақша қаражаттар операцияларын есепке алудың мәнi мен мақсаты22 бет
Білім беру процесіндегі оқу педагогикалық бірлестік және қарым-қатынас11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь