Азаматтық-құқықтық жауапкершілік туралы түсінік

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І АЗАМАТТЫҚ.ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАУАПКЕРШІЛІКТІҢ ЖАЛПЫ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Азаматтық. құқықтық жауапкершілігінің түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Азаматтық. құқықтық жауапкершілігінің түсінігі туралы пікірлер ... ..11

ІІ АЗАМАТТЫҚ.ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАУАПКЕРШІЛІК ТУРАЛЫ ТҮСІНІК
2.1 Азамматтық.құқықтық жауапкершіліктің түрі және нысандары ... ... ...15
2.2 Жауапкершілік түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
2.3 Құқық бұзушылықтың басқа түрлері үшін жауапкершілік ... ... ... ... ... 23

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
КІРІСПЕ

Тақырыптың өзектілігі: Азаматтық құқықта құқықтық қатынастарды реттеу үшін азаматтық- құқықтық жауапкершілік қолданылады. Міндеттеме талаптарына сәйкес жауапкершілікке тарту құқық бұзушылықты қалпына келтірудің тиімді жолы болып табылады. Азаматтық құқықта жауапгершілік заңға және шартқа сәйкес жүзеге асырылады. Құқық бұзушылық заң талабынан ауытқуы жауапгершілікке әкеліп соғады. Азаматтарды және заңды тұлғалардың құқығын қорғау жауапгершілік арқылы жүзеге асырылады.
Алайда, жауапгершілік заңнан немесе шарттан тыс көзделуі мүмкін. Жауапгершілік заң шеңберінен аспауы тиіс. Азаматтық-құқықтық жауапкершілікті қолдану үшін «жауапкершілік» түсінігін анықтап алуымыз қажет. Жауапкершілік туралы ғалымдардың әртүрлі пікірі қалыптасқан.
Азаматтық құқық жауапкершілікті қолдану арқылы әділетке жету үшін барлық жағдайларды қарастырған. Алайда қоғамның даму барысында түсінігі туралы теориялар мен тұжырымдардың жаңа түсінігіне бастама болады.
Азаматтық-құқықтық белсенділік қалыптастыруда мүліктік жауапкершілік иеленуші роль атқарады. Бұл туралы Азаматтық кодекстің екінші бөлімі «ерекше бөлімінде» жан- жақты қамтылған. Осы тұрғыдан алып салыстырғанда, азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің, соның ішінде әсіресе, мүліктің төлем мақсаты бар мүліктік жауаптылықтың тәрбиелік функциясы айырықша мәнге ие.
Зерттеу тақырыбымыздың мақсаты мен мазмұны ескере отырып, негізінен, азаматтық- құқық жауапкершіліктің тәрбиелік аспектілерін қаралап көрелік. Аталған мәселелерді зерттеумен айналысып жүрген Қазақстандық ғалымдар Ю.Г. Басин, М.К.Сүлейменов, А.Г.Диденко, О.Ихсанов және ресейлік ғалым Е.А.Сухановтың пікірінше азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің ескерту-тәрбиелік функциясының айқындаушы маңызы зор.
Бәрімізге мәлім, жауапкершілік әлеуметтік өмір аясында адам, қоғамның табиғи өмір сүруі үшін қажетті жағдай туғызуға себепті салдарын тигізетін еркіндікті (соның ішінде ой еркіндігінде) қамтамасыз етуге қабілетті, жауапкершілікті адамдардың мінез- құлқын қалыптастыру құралы болып табылады. Олай болса, жауапкершілік пен еркіндік өзара байланысты әрі бір-біріне себепті салдарлық құбылыстар. Еркіндік істің байыбын барлай отырып, дұрыс шешім қабілеттілігінен басқа ешнәрсе емес. Еркіндік немесе шешім қабылдауға жағдай тудырған болса, жауапкершілік те арта түседі. Еркіндік шектелген, шектелілген жерде жауапсыздыққа, заңға қайшы келетін мінез-құлыққа әкеліп соқтыратын психологиялық деформацияға жол ашылады.
Нарықтық қатынастарға негізделген қазіргі экономикалық жүйеге көшу кезінде шаруашылық қызметінде толық еркіндік және сонымен бір мезгілде экономикалық қызмет нәтижесі жолында фирмалардың, кәсіпкерлікпен, сауда–саттықпен айналысып жүрген барлық адамдардың толық жауапкершілігі талап етіледі. Бұл процесс меншіктің барлық түрлерінің тепе-теңдігіне, меншік қатынастарын белсенді реформалауға сүйенеді. Меншік иесінің дербестігі мен тәуелсіздігі творчествалық белсенділік пен икемділікті дамыта отырып, оның инициативасына, өз мүлкін ұқыптылықпен пайдалануға, сақтауға және жауапкершілігін арттыруға жол ашады. Жауапкершілік бір мезгілде түрлі әлеуметтік байланыстарға тән нәрсе. Жауапкершілік сезімі адамгершілік санаты (категориясы) болып табылады. Алайда, жауапкершіліктің мұндай қасиеті құқықтық жағынан негізделгенде ғана құқықтық реттіліктің көрінісі ретінде жауапкершілік ұғымы түрлі аспектілерге жиі қолданылады. Кейбір жағдайларда міндеттерді, тапсырмаларды, жүктелген жұмыстарды орындау мен оның нәтижелері ,өзге жағдайларда олардың бұзылу, сақталмау жөніндегі жауапкершілігі туралы сөз болды. Бірінші жағынан алып қарастырғанда тұтас құбылыс мінез-құлықтың ондай қылығына тәуелсіз, ал екінші жағынан алып қарастырғында міндеттердің салдары ретінде туындап тәуелдікке ұшырайды.
Курстық жұмыстың мақсаты: азаматтық-құқықтық жауапкершілік түсінігінің мәнін түсіндіріп ашу, азаматтық іс жүргізу құқығындағы алатын орнын көрсету табылады.
Курстық жұмыстың міндеті:
- азаматтық- құқықтық жауапкершілігінің түсінігін зерттеу;
-азаматтық- құқықтық жауапкершілігінің түсінігі туралы пікірлерді талдау;
-азамматтық-құқықтық жауапкершіліктің түрі және нысандарын анықтау;
- жауапкершілік түрлерін қарастыру;
- құқық бұзушылықтың басқа түрлері үшін жауапкершілікті қарастыру.
Зерттеудің теориялық және әдіснамалық негізі. Қазақстан Республикасы Конституциясы, Қылмыстық Кодексі, Азаматтық Кодекс тағы басқа заңдар мен нормативтік құқықтық актілер (оларға түсіндірмелер) мен әлемдік заң ғылымының классиктерінің, Ресей және Қазақстандық ғалым-заңгерлер мен маман-практиктердің еңбектері, қарастырылып отырған мәселеге байланысты әр түрлі нысандағы мәліметтері қолданылған.
Курстық жұмыстың құрылымы мен көлемі: Жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан және қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Бөлімдердің атауы, құрылымы және мазмұны жұмыстың тақырыбына, мақсатына және міндеттеріне сәйкес келеді.
Библиографиялық тізім:
1. Қазақстан Республикасы Конституциясы. 1995 ж. 30 тамыз.
2. Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың қазақ халқына «Қазақстан-2030» Жолдауы.
3. Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексі. 2000 жылдың 1 сәуіріне дейінгі өзгерістер мен толықтырулар енгізілген. Алматы // Жеті Жарғы.
4. Гражданское право. Под ред. доктора профессор юридических наук.
А.П. Сергеева. Санкт-Петербург 1996 г.
5. Основы гражданского право. М.Г. Маркова.
6. Гражданский Кодекс РК коментарии. Общая часть. Алматы.
М.К. Сулейменов, Ю.Г. Басин.
7. Гражданское право. Е.А.Суханов.
8. Ответственность за нарушение гражданско-правового обязательства. Алматы, «Әділет-Пресс», 1997 г.
9. Гражданское право. Учебник / Под ред. А.П. Сергеева, Ю.К. Толстого. М., 1997г.
10. Юридическая ответственность и законность. Братусь С.Н. Москва, 1996 г.
11. Гражданское право, часть вторая в вопросах и ответах. Москва юристь 2001г.
12. Алексеев С.С. Проблемы теории права – М., 1972г.
13. Гражданский Кодекс РК толкование и комментирование, Алматы, 1997 г.
14. Заң терминдерінің түсіндірме сөздігі. Ғ. Сапарғалиев. 1995 ж.
15. Гражданская правовая ответственность за пречинение вреда. Теория и практика. Белякова М. А. 1996 г.
16. Ответственность за нарушение гражданских прав и обязанностей. Грибанов В.П., Москва 1993 г.
17. Ответственность в коммерческом обороте. Комаров А.С. Москва 1991 г.
18. О возмещение ущерба гражданам. А.Бризиский, 1992 г.
19. Вина как субъективное основание гражданско-праовой ответственности. Учебник. В.А.Варул. 1996 г.
20. Причинная связь как условие юридической ответственности. Егоров Н.Д., Москва 1991 г.
21. Правонарушение, понятие, причины, ответственность. Малейн Н.С. Москва 1995 г.
22. Правовое экономика. Проблемы становления. Угинский Б.И., Сафиуллин Д.Н., 1991 г.
23. Гражданско-правовая ответственность за вред, причинный преступлением против личности. А.Т.Ашеулов, Г.А.Жайлин. Алматы, Издательства Каз ГЮУ 2000 г.
24. ҚР азаматтық құқығы. Ғ.Төлеуғалиев, І том. Алматы 2001 ж.
25. ҚР Азаматтық Кодексі (Жалпы бөлім 1995 ж. 1 наурыз).
26. ҚР Жоғарғы Соты Пленумының 6 қаулысы «Азамматтардың және ұйымдардың ар-намысын және абыройын қорғау» 18 желтоқсан 1992 ж.
27. ҚР «Тұтынушылардың құқығын қорғау туралы» заңы 1997 ж., 17 сәуір.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
................................................3
І Азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің жалпы негіздері
1.1 ... ... ... ... ... жауапкершілігінің ... ... ... ... ... түсінік
2.1 Азамматтық-құқықтық ... түрі ... ... Құқық бұзушылықтың ... ... ... ... ... Азаматтық құқықта құқықтық қатынастарды реттеу
үшін азаматтық- құқықтық жауапкершілік ... ... ... ... ... ... бұзушылықты қалпына
келтірудің тиімді жолы ... ... ... ... ... және шартқа сәйкес жүзеге асырылады. Құқық бұзушылық заң талабынан
ауытқуы жауапгершілікке әкеліп соғады. Азаматтарды және ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Алайда, жауапгершілік заңнан немесе шарттан тыс ... ... заң ... аспауы тиіс. Азаматтық-құқықтық
жауапкершілікті қолдану үшін «жауапкершілік» ... ... ... ... ... ... әртүрлі пікірі қалыптасқан.
Азаматтық құқық жауапкершілікті қолдану арқылы әділетке жету үшін
барлық жағдайларды қарастырған. Алайда ... даму ... ... ... мен ... жаңа ... ... болады.
Азаматтық-құқықтық белсенділік қалыптастыруда мүліктік жауапкершілік
иеленуші роль атқарады. Бұл туралы Азаматтық кодекстің ... ... ... жан- ... қамтылған. Осы тұрғыдан алып салыстырғанда,
азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің, соның ішінде әсіресе, мүліктің төлем
мақсаты бар мүліктік жауаптылықтың ... ... ... ... ... ... ... мен мазмұны ескере отырып, негізінен,
азаматтық- құқық жауапкершіліктің тәрбиелік ... ... ... ... зерттеумен айналысып жүрген Қазақстандық ғалымдар
Ю.Г. Басин, М.К.Сүлейменов, А.Г.Диденко, О.Ихсанов және ... ... ... ... ... ... ... айқындаушы маңызы зор.
Бәрімізге мәлім, жауапкершілік әлеуметтік өмір аясында адам, қоғамның
табиғи өмір сүруі үшін қажетті жағдай туғызуға ... ... ... ... ... ой ... қамтамасыз етуге қабілетті,
жауапкершілікті ... ... ... ... ... ... Олай болса, жауапкершілік пен еркіндік өзара байланысты әрі ... ... ... ... ... ... байыбын барлай отырып,
дұрыс шешім қабілеттілігінен басқа ешнәрсе емес. Еркіндік немесе ... ... ... ... ... те арта ... ... шектелілген жерде жауапсыздыққа, заңға қайшы келетін
мінез-құлыққа әкеліп соқтыратын психологиялық деформацияға жол ашылады.
Нарықтық қатынастарға ... ... ... жүйеге көшу
кезінде шаруашылық қызметінде ... ... және ... бір мезгілде
экономикалық қызмет ... ... ... ... ... ... ... адамдардың толық жауапкершілігі
талап етіледі. Бұл ... ... ... ... тепе-теңдігіне,
меншік қатынастарын белсенді реформалауға сүйенеді. Меншік иесінің
дербестігі мен ... ... ... пен ... ... оның ... өз мүлкін ұқыптылықпен пайдалануға,
сақтауға және жауапкершілігін арттыруға жол ... ... ... ... әлеуметтік байланыстарға тән нәрсе. Жауапкершілік сезімі
адамгершілік санаты (категориясы) ... ... ... ... ... құқықтық жағынан негізделгенде ғана құқықтық реттіліктің
көрінісі ретінде жауапкершілік ... ... ... жиі ... ... ... ... жүктелген жұмыстарды орындау
мен оның нәтижелері ,өзге жағдайларда олардың бұзылу, сақталмау жөніндегі
жауапкершілігі туралы сөз ... ... ... алып қарастырғанда тұтас
құбылыс мінез-құлықтың ондай қылығына тәуелсіз, ал ... ... ... ... ... ретінде туындап тәуелдікке ұшырайды.
Курстық жұмыстың мақсаты: ... ... ... ... ашу, ... іс жүргізу құқығындағы алатын
орнын көрсету табылады.
Курстық жұмыстың міндеті:
- азаматтық- құқықтық жауапкершілігінің түсінігін зерттеу;
-азаматтық- ... ... ... туралы пікірлерді
талдау;
-азамматтық-құқықтық жауапкершіліктің түрі және ... ... ... ... ... ... бұзушылықтың басқа түрлері үшін жауапкершілікті қарастыру.
Зерттеудің теориялық және әдіснамалық негізі. Қазақстан ... ... ... ... ... тағы ... ... мен
нормативтік құқықтық актілер (оларға түсіндірмелер) мен әлемдік ... ... ... және ... ... мен ... еңбектері, қарастырылып отырған мәселеге байланысты әр түрлі
нысандағы мәліметтері қолданылған.
Курстық жұмыстың құрылымы мен ... ... ... екі ... және ... әдебиеттер тізімінен тұрады. Бөлімдердің
атауы, құрылымы және ... ... ... мақсатына және
міндеттеріне сәйкес келеді.
І. Азаматтық-құқықтық жауапкершілік
1. Азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің түсінігі
Жауапкершілік барлық құқық қатынастарына тән ... ... ... негізгі бөлігін міндеттеме құрайтын болғандықтан жауапкершілік
жөніндегі мәселе міндеттемелік құқықтың жалпы ... ... ... бұл ... ... ... ... тыс құқық қатынастарына да
қатысты. Жалпы алғанда, жауапкершілік дегеніміз – заңмен ... ... ... ... ... ... ... азаматтық құқықтық
қатынастардың субьектілеріне ... ... ... алу немесе
мүліктік салмақ салу болып табылады. Оған бұзылған құқыққа орай ... ... ... ... ... да ... ... тарту, азаматтық құқық бұзушылық жағдайында құқықтық
нормаларға ... ... ... ... ... Ең ... ... жауапкершілікте мемлекеттік және шарттық тәртіпті нығайтуда, осы
мақсаттың алдын алуда тәрбиелік маңызы айрықша. ... ... ... болып табылатынтараптар өзіне жүктелген міндеттерді орындамауы
қоғамдық қатынастарды бұзып, мүліктік шығынға және жеке тұлғалар мен ... ... ... әкеп соқтыратынын білуі тиіс әрі ... ... күш ... ... ... жағын былай қойғанда, ... ... ... ... жол ... ... онда ... оны қайта қалпына келтіруді қамтамасыз етеді. Сондықтан ... өзі ... ... нәрсені орындамағанда ғана емес, ... өз ... бас ... ... де оған ... ... Азаматтық құқықтық қосымша мүлікті өндіртіп алу ... тән ... ... болмаса, несие беруші міндеттемесін
орындаудан жалтарған борышқорға жазалау шарасын қолдана алмайды және ... өз ... ... отыруы қиындай түседі.
Азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің өзіне тән қасиеттері:
А) борышқордың міндеттемені ... ... ... ... берушіге қайтару;
Ә) борышқордың міндеттемені тиісті дәрежеде орындауын қадағалау;
Б) борышқорды ... ... ... тиісті дәрежеде
орындамағаны үшін жазалау;
В) белгілі бір дәрежеде несие берушінің міндеттемеге қатысуына түрткә
болу ... ... ... ... ... ... шығынды өтеуді
қамтамасыз етеді);
Г) борышқордың тәртіпсіздік фактілерін басқа ... ... ... табылады.
Ықпалы әр түрлі деңгейде бола тұрса да, ... ... ... ... ... ... ... міндеттеменің бұзылмауын реттейтін заңнан (мысалы, міндеттемені
бұзғаннан ... ... ... ... ), әр жақтың өзара жасасқан
шарттарынан, ... ... ... ... ... ... келісімдер арқылы да жүзеге асады. Мысалы,
оған міндеттеменің мерзімін бұзғаны үшін ... ... орай ... ... ... ... – Азаматтық құқықтың Жалпы бөлімінің
институты болып табылады, өйткені, жалпы ереже бойынша азаматтық-құқықтық
қатынастардың барлық түрінде өзіне тән ... ... ... көп ... ... ... ... сондықтан да ол тәртіптің бұзылуы, ... ... ... ... ретінде ұғындырылады. Оның үстіне ... ... ... ... екі ... ... тиек
етіледі. Бұл мәселеге қалам тартқан авторлар заңды жауапкершілік ... үшін ... ... ... мен ... жеке және ... ... орындауға мәжбүрлеу деп болжайды, ең бастысы – ол
жауапкершілік, ... ... ... те ... ... ... орындалады. Осыдан кейін заңдық жауапкершілік адамға
тәртіп бұзуға жол бергенге дейін болмайды деген ... ... ... ретроспиктивті көзқарас ретінде түсінудің
гносеологиялық себептері ... ... ... ... ... құн алумен байланыстырылады. Құқықтық ұғымда қоғамдық пікір мен
ғылым неліктен міндеттеуге, жазалауға, ... ... ... ... ... тек ... пен тиым салынғын тенденцияларға тән қарапайым құбылыс
болғаны ма?
Бірден және кездейсоқ пайда ... бұл ... ... ... ... ... ... құбылыстың
тарихи тәжірибелерінен, басқарудың өміршеңдік, ... ... ... алу ... іздеу керек.
Біздің құқықтық жүйеміздің қазіргі реформалары ең алдымен оны ... ... ... Бұл ... ең ... ... әділеттілік
бастауларын нығайту адамдарға деген құрмет сезімін қалыптастыру, олардың
заң алдындағы құқықтары мен бостандығын, теңдіктерін ... ... ... ... үшін ... заңдылығын мойындау.
Қ. Мұздытаев атап көрсеткендей жауапкершілік ретроспиктивті бағыттан
перспективті көрінеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... емес, олардың қоршаған ортаны ... ... ... ... ... да ... алынады. Бұл
жағдайда біз заңды жауапкершілікті ... ішкі ... ... Тек ... ... жауапкершіліктің бір-бірімен
тығыз байланысты моральдық құқықтың негізі болатынына көңіл аударғымыз
келеді.
Позитивті ... ... ... және оның ... ашып
көрсетуге көшпес бұрын құқықтық тәрбие жұмыстарын тиімді ұйымдастыру ісінде
және азаматтық-құқықтық белсенділікті қалыптастыруда
методологиялық маңызға ие жауапкершілік ... ... ... ашығын айтайық жауапкершілік ұғымы күштеу мен және жазалаумен
сәйкес келмейді. ... ... ... өзі ... ... ... бұзушылықтың және санкцияны іске асырудың ... ... ... ... ретінде түсінбегені жөн. ... ... ... ... ... 21
проценті жауапкершілікті тар ауқымды ретроспективті деңгейге түсінеді. Бір
қызығы сол, респонденттердің арасында қылмыстыры үшін бас ... және ... пен ... ... ... болады.
Сонымен бірге қазірге дейін цивилистердің өзі ... ... ... деп ... ... ... жол ... сотқа тартылуды таниды және оны санкциялармен, адамдардың мүдделеріне
нұсқан келтіру мен тығыз байланыстырады. Олардың пікірі бойынша ... ... ... ... бұзуға мемлекет пен ... ... ... ... ... ... азаматтық-
құқықтық жауапкершілікте мемлекеттік оргондар құқық бұзушыға қолданатын
құқықтық нормаларды ... ... ... ... ... жауапкершіліктің маңызды белгісі.
Әрине, мәжбүрлеудің мүмкіндігі заңдық жауапкершіліктен ... ... ... (сондықтан бұл категориялар бір-біріне сәйкес келмейді),
мәжбүрлеу жауапкершіліксіз де бола ... ... ... ... де ... асуы ... В.М. ... құқұқтық мәжбүрлеуді дөрекі, механикалық
мағынады түсінбеу қажеттілігіне ... ... ... ... ... ... ... нормасын оның аржағында жағалаудың бір түрі ретінде санкция
тұрған жаза қорқынышынан атқарылатын ... ... деп, ... ... ... оның ... ... қоятын талабы міндетті болып
толып табылатын жоғары биліктің құдіреті ... ... ... ... ... ие ... айтады. [3]
Екінші жағынан, мәжбүрлеуді мемлекеттік аппаратының араласуынсыз жүзеге
асыруға болады. Бұл ... ... ... азаматтық–құқықтық қатынас
нормаларында әділеттілікті талап етеді. Мысалы, азаматтық – ... ... ... ... ... ... ... заңдық құралы болып табылады.Азаматтық-құқықтық қажеттіліктің
құқықтық үлес ... ... және ... ... ... ... екі келетіндігінен азаматтың міндеттерді орындауда
басты ынталандырушы күш ... ... ... ... құқықтық жүзеге асыруға ынтасы болып табылады.Қатынастарда
азаматтық-құқықтық ықпал ету ... - деп ... В.Ф. ... -
құқықтық қатынас субъектілерінің мүліктік мүдделері тікелей пайдаланумен
сипатталады. Ынталандырудың заңдық ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Азаматтық құқық субъектілерінің құқықтық ... ... тән ... ... ... ... бүркемелі сипатын
ашуға болмайтыны да міне, сондықтан.
Қазіргі жағдайда міндетті белгілеу мен жазаны ... ... жоқ ... ... ... формаларын кең қолдануға
айқын перспектива ашылып отыр. Қылмыстық жазаны, ... ... ... ақырында ауыстырудың жаза ... ... ... ... ... жауапкершілік ақтау кезінде жүзеге асырылуы
мүмкін.
Сонымен жауапкершілікті ... мен ... ... ... ... ... ... 63 проценті
жауапкершіліктің жазалаусыз, ... ... ... ... ... ... ... үшін жаза қолдануға немесе
құқықты мінез-құлықты, азаматтық-құқықтық ... ... ... ... мен И.Н. ... ... жауапкершілік тұрғысынан келгенде
жауапкершілікті арттыру қажеттігі «өз міндеттерін түбегейлі орындамаған
немесе орындамаған ... ... ... ... ... ... ... ақтық нәтижеде қоғамның әрбір мүшесінің өз міндеттерін жақсы
орындауда ... ... ... ... ... ... ... тиімділігі жөнінде болып отыр». Мұндай қорытынды тарихи
практикамен әрдайым сәйкес келе бермейді.
Бұл жерде оның ... ... ... ... ... шара қолдану болып табылады. Заң шығарушының бірінші орынға
жазалауды жауапкершілік ктегориясын ... ... пен ... ... ... ... келе қызіргі жағдайда жауапкершіліктің заңдылық идеясына көңіл
аудару ... ... ... жөніндегі ереже жалпы құқықтық
сипатқа ие және заңдылықтың маңызды ... бірі ... ... ... бірде-бір құқық бұзушылықтың табылмай ... емес ... және ... әрқайсысы үшін жауапты адамдардан есеп
талап етілетіндігі білдіреді. Мұндай есептің ... ... ... ... мен ... ... ... қолдануға
лайықтылығы көрінеді.
Оның үстіне өз іс-әрекуеттеріне есеп беру міндеттілігі кейбір ... ... ... ... Республикасының Азаматтық
кодексі,272 бап), кейбір ... ... ... ... ... ... жауаптылық - өз іс-әрекеттеріне есеп беру ... ... 59 ... ... қорытындыға
келеді.
Алайда, біріншіден біз кең ауқымды жауапкершілікті теріске шығармаймыз,
олай ... кең ... ... ғана барлығы жөнінде ұғым
қалыптасады. Жауапкершілікті проблемасындағы негізгі ... оның ... ... ... ... ... ... шығын
мен айыпты өндіру азаматтық құқықтық жауапкершілік шарасы. Ықпал ... ... көп ... жауапкердің іс-әрекетіне есеп беруіне тікелей
байланысты әрі ... ... ... ... жөнінде ұмытпау керек.
Жауапкершіліктің тәрбиелік мүмкіндіктерін адамның есеп беру отыру
мүмкіндігі туғызылған жағдайда ғана ... ... ... Есепті талап-
жауапкершіліктің негізгі белгісі әрі маңызды. Есеп берілгеннен кейін
жазалау ... ... ... ме, жоқ па бұл ... ... Біздің
қызметіміздегі басты кемшілік сол, есеп ... ... жиі ... Бұл жауапсыздыққа әкеліп соғады.
Осы ретте «кімге есеп беру керек» деген ... ... ... Бұған жауап ретінде әрбір саналы азамат ең алдымен мінез-құлқы
туралы өз-өзіне есеп беріп отыруы тиіс ... В.А. ... ... ... Бұл жеке ... іске жауапкершілік қатынастарының
даму процесін таңдау кезінде принципті маңызды мәнге ие ... ... ... екі түрін назарда ұстаймыз: қоғам
(мемлекет) алдындағы жауапкершілік және ... ... ... ие адамның
өз-өзіне жуапкершілігі. ... ... ... ... мен ... ... ... қолданылады (сырттай
бақылау). Екіншіден, жауапкершілік жеке адамның ... ... ... ... ... орны мен ... терең сезінуіне, нақтылап
айтқанда индивидтің өзінің мінез-құлқын іштей реттеп отыру ... ... ... ... ... бір ... ... болса да өзара диалектикалық тығыз бірлікте.
Оның үстіне ішкі бақылауы жақсы ... ... ... ... ... Олар, белсенді, конструктивті мінез-құлқы тұрақты.
Керісінше, сыртқы бақылауға бейімделгіш ... ... ... ... ... ... азаматтық позициясының солқылдақтығы
аңғарылады. Міне, сондықтан ... ... ... ... ... жауапкершілігін қалыптастыру мәселесін шеше отырып, ішкі бақылауды
күшейтуге қол жеткізу қажет. Соңғысы өзіне есеп ... ... ... ... кезекте өзіне, өз-әрекеттеріне есеп беру міндеттерін
орындап отыруынсыз мүмкін емес.
Баршаға мәлім, кез-келген заңдық міндет қандай да бір ... ... ... ... мемлекеттің) құқығымен тікелей байланысты.
Оның алдында жауапты адам жеке міндеттер ... ... ... беріп отыру керек. Есепті талап ету-тәрбиенің маңызды ... ... Есеп беру ... ... ... ... міндетті адам мен қоршаған ортаның ықпалында шара қолдану
аясы айқындалады.Жоғарыда айтылғындардың ... ... ... ... ... ... ... мәні, біріншіден жауапкершіліктің
мемлекетпен белгіленіп, бекітілуінде құқықтық нормалармен ... ... ... есеп ... тек заң ... бар ... ... ете алады. Басқа адамдардың түрлі сылтаулармен есеп беруді талап етуі
заңды ... ... ... ... ... заңдық жауапкершілікпен негізделіп
отыруы тиіс екендігін естеріңізге саламыз.Онсыз міндеттілек белгісі - ... ... ... ... ... ... қорытынды
шығаруғы болады: құқықтық міндеттілік және оны нығайтатын жауапкершілік –
бұл бірдей ... ... – бұл да ... ... ... өзге
міндеттіліктермен жалғастырылып отырады. Мысалы, заңдарды ... ... ... есеп ... ... ... нығайтылып
жатады.
Азаматтық құқықтық жауапкершілік құқық бұзушылықты жою ... ... ... ... ... дұрыс қалыптасуы
үшін ... ... ... отырады. Егер де ... ... ... ... онда ... ... келтіріп қоймай, сонымен ... ... ... ... бұзушылықтың алдын алу және ... ... ... үшін
азаматтық құқықта міндеттемені бұзғаны үшін санкция ретінде азаматтық
құқықтық ... ... ... ... ... ... құқықтық жауапкершілік
туындай бермейді. Егер де ... ... ... ... онда ... шараларын қолдану
арқылы борышқордан мүлік алынып ... ... ... айтарылады. Іс-
әрекеттің орындалуы үшін, қатынастың ... ... үшін ... ... да ... санкцияны азаматтық ... ... ... ... ... ... ретінде құқық бұзушыға
қосымша міндет ... ... ... ... керек.
Яғни, құқық бұзушыға жауапкершілік жүктелінеді. Бұл міндеттер ... ... ... ... ... ... ... немесе
оған тиісті азаматтық ... ... ... Егер де
тараптар мәміле жасасқан кезде мәміле алдау жолымен ... ... ... тарап әміле жасау ... ... ... ... бұзу ... ... болса, бұндай шаралар қолданылмас
еді. ... ... ... ... ... ... ... қатынастағы қатысушыларға әсер етеді және құқық ... ... ... ... құқықтың жауапкершілік ретінде құқық бұзушыға
қосымша ... ... ... ... ... оған ... ... айыратын санкция түрлерін ... ... ... ... түсінігі заң ғылымындағы дау
тудыратын сұрақтың бірі. ... ... ... жауапкершілікті
бөліп қатыстырады. ... ... ... ... ... ... ... міндеттеменің орындалуы көп кездеседі,
алайда ... ... ... ... ... міндеттемені орындаудан ... ... деп ... ... ... шараларын, сонымен ... ... ... жүктелген
міндеттемені орындауын түсіндіреді.
Қорғау шаралары ... ... ... ... алу ... ал егер ол ... жағдайды қалпына келтіру санкция түрлерін
жатқызуға ... ... ... ... ... ... орындауға мәжбүрлеу, дау туғызған мәмілені жарамсыз деп
тану, ... ... ... ... ... және т.б. ... Азаматтық
құқықтың жауапкершілікте осындай ... келу ... ... тәуелсіз жүзеге асырылуы мүмкін.
1.2. Азаматтық –құқықтық ... ... ... ... ... ... қолданылады. Жеке айтатын
болсақ: әлеуметтік, ... ... және ... ... болады.
«Әлеуметтік жауапкершілік» түсінігі ... ... ... ... жатқан жауапкершіліктің барлық түрі ... ... ... ... экономикалық юридистикалық жауапкершілік - тек
әлеуметтік жауапкершіліктің түрі ... ... ... ... ... мағынаға ие болып,
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... тырысады. В.А. Тархованың
пікірі ... ... ... ... жауап бере ... ... ... юридистикалық жауапкершілік », -дейді.
Юридистикалық жауапкершіліктің осындай ... ... ... тыс ... оның ... ... өмірде «рухани жауапкершілік» категориясы үлкен маңызға ие. ... бұзу ... ... және ... жат ... айыптау түрімен ерекшеленеді. Әдебиеттерде ... ... ... ... екі түрлі
мағынада қолданылады. Барлығынан бұрын ол ... ... ... ... Және ... ... қорқыныш жоқ. Нарықтық
экономикаға өтуімізге және әкімшілік халықтық әдістің экономикалық әдіске
өту,осындай ... ... ... етіп ... Яғни ... ... жол ... Экономиканың ықпаламен экономикалық
әдістердің ... ... ... жауапкершілікті» құқық бұзушыға
мүліктік ықпал ету ... ... ... ... ... бір ... ... әдебиеттерінде «экономикалық жауапкершілік» ... ... ... бір түрі ... ... жағдайда әкімшілік-құқықтық шара туралы сөз болып, ... ... ... ... ... ... экономика жағдайында «экономикалық жауапкершілік » ... ... ... юридистикалық
жауапкершілікті құрайтын, ... ... ... ... ... бір ... құрайды. [6]
Юридисдикалық жауапкершілік үшін оған ... төрт ... ... ... ... нормасын бұзушыға ... ... ... ететін шаралардың тек бір ... ол ... ... жол ... ... ғана ... құқық бұзушыға тек қана ... ... ... ... қолданады; төртіншіден, жауапкершілікті қолдану үшін
юридистикалық жауапкершілік болып ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілік құқық бұзушыға ... ... ... ету шараларының ... бір түрі ... ... ... ... іс-әрекетіне әсер етет ін ... ... ... ... мемлекеттік мәжбүрлеуші шара -ретіндегі
реттеуші сипатқа ие болатын, ... ... ... ... ... ... ету шаралары болып табылады.
Жоғарыда көрсетілгендей ... ... ... ерекшеліктері бар. Бұл қасиеттер қоғамдық қатынасты реттеуші
азаматтық ... пәні және ... ... сонымен қатар жалпы
құқық жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ерекше қатынастар секілді мүліктік
сипатқа ие ... ... ... ... ... бойынша жауапкершілік қүқық бұзушыға ... ... ету ... орындай отырып, қоғамдық
қатынастарды реттейтін ... ... бірі ... ... азаматтық құқық жеке мүліктік емес ... ... ... ... емес ... да реттейді.Осы ... жеке ... емес ... бұзу ... ... ... пікір қалыптасты. Яғни ол үшін ... ... ... ... ... өзі көрсеткендей, көп ... ... ... жеке ... емес ... бұзу, тиімсіз
мүліктік сипаттағы жауапкершілікке әкеліп соғуы ... ... ... жалған мәлімет жариялау, оған жұмысқа
тұруға немесе кәсіпкерлік қызметпен айналысуға ... ... ... жаңа ... ... ... жалған мәлімет жариялау
арқылы ... ... ... өтеу құқығына ие ... ... үшін ... ... іс-әрекет арқылы келтірілген физикалық
кемсітушілікті өтетуге құқылы. ... ... 1-ші ... ... деп
көрсетілген:
1.Азаматтық заңдармен ... ... және ... негізделген өзгеде мүліктік қатынастар, сондай-ақ ... ... ... емес жеке ... реттеледі.
Азаматтық заңдармен реттелетін қатынастардың ... ... ... ... сондай-ақ әкімшілік аумақтық бөліністер
болып табылады.
2. ... ... ... жоқ ... емес ... ... заңдармен реттеледі, өйткені ... бұзу ... ... ... ... әкеп соғады.
Ал заңды тұлғалар Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексінің ... ... ... иесі ... ... мен
қазыналық кәсіпорындардан басқа заңды тұлғалар өз ... ... ... ... мүлікпен жауап береді.
Меншік иесі қаржыландыратын мекеме немесе қазыналық кәсіпорын ... ... өз ... ... ... ... ... жеткіліксіз болған жағдайда оның міндеттемелері бойынша тиісті
мүлікті ... ... ... ... ... иелерінен тәуелсіз және тең құқықты қатынастарды
реттейді. ... ... ... ... ... жағдайда екіншісіне
жүктейтін тең құқылы талаптар ... ... ... ... болу фактісін көрсетеді.
Талапкердің пайдасына өндірілетін құқық ... ... ... ... ... ... жағдайларда құқық
бұзушы зиян келтіріп қана ... арам ... ... және ... ... ... онда ... белгілегендей белгілі
мөлшерде мемлекет кірісіне ұсталатын мүліктік санкциялар қолданылуы
мүмкін.
Азаматтық құқықпен реттелетін ... ... ... ... ... Бұдан шығатын қорытынды, талапкерге ... ... ... ... өтейді. Азаматтық ... ... оның ... ... ... ... мүліктік сферасын қайта қалпына келтіру.
Көрсетілген жағдай өз ... ... ... ... ... Талапкерге мүліктік сфераны қалпына келтіру тек қана
оған келтірген зиянды немесе ... ... ... ... ... ... ереженің кейбір қолданылмайтын кездері бар. Егер ... ... ... ... ... ... ... отырып, азаматтық құқық экономикалық қатынастарды реттеумен
қоса тәрбиеленуші және контрагентке ... ... үшін ... ... ие.
Азаматтық құқық қатынастағы тараптардың заң ... ... ... ... әрқашан қатал қолданыла бермеді. Бұл ... ... ... жеңілдіктермен артықшылық-тарды
пайдалана білді. Осыған ұқсас жауапкершілік мөлшерінің шектеулі құрылыс,
транспорт, ... және тағы да ... ... ... ... мүліктік жауапкершіліктен жыл сайын шарттағы міндеттемені
бұзған кәсіпорындар және ... ... ... ... ... босатып жіберіп ... ... ... өтуге
байланысты осындай жағдайлар заңның ... ... ... ... ... бір ... ... болсақ, азаматтық құқықтық
жауапкершілік мүліктік сипаттағы ... ... ... ... ... және ... айналымға қатысушылардың
тең құқығын экономикалық тұрғыда әсер ететін ... ... ... ... ... ... ... - құқықтың жауапкершілік нысандары
Азаматтық құқықтық жауапкершіліктің нысаны ретінде құқық бұзушыға
жүктелетін ... ... ... ... заңдылық
жауапкершіліктің әртүрлі формасын карастырады. Жауапкершілік шығынды өтеу
арқылы (20-бап, ... ... айып ... арқылы (Азаматтық Кодекс 298-
бап), кепіл жоғалту арқылы (Азаматық Кодекс ... ... ... ... 20-бабында былай деп көрсетілген: [9]
1. Азамат өз міндеттемелері бойынша өзіне тиесілі ... ... ... ... заң ... сәйкес ақы өндіріп алуға болмайтын
мүліктер кірмейді.
2. Азаматтардың ақы ... ... ... ... ... АІЖК белгіленеді.
Азаматтық кодекстің 298-бабында: "Міндеттемені бұзғаны үшін борышқор
жауапқа ... ... ... ... ... ... ... орындалмағаны үшін айып өндіріп алынады".
Борышқор кінәлі болған кезде, егер заңдарға немесе шартта ... ... ... және тиісті дәрежеде орындамағаны үшін
жауап береді. Борышқор ... ... ... ... ... атап ... мерзімін өткеріп алған ретте несие
берушіге төлеуге міндетті, заңмен немесе шартпен белгіленген ақша ... ... ... деп танылады. Айып төлеу туралы келісім, негізгі
міндеттеменің нысанына қарамастан, жазбаша жасалады. Жазбаша ... айып ... ... ... ... әкеп ... ... беруші тараптардың келісімінде айып төлеу міндетті ... ... ... ... айып ... ... етуге
құкылы. Егер заңдарда тиым салынбаса, тараптардың келісімімен заңда ... ... ... мүмкін. Айып төлеу мөлшері нақты ақша соммасында
немесе орындалмағанына не тиісінше орындалмаған ... ... ... ... төлеуге тиісті айып немесе берушінің ... ... ... тым көп ... сот ... ... орындау дәрежесін
және борышқор мен несие берушінің назар аударуға ... ... ... айып ... мөлшерін азайтуға құқылы.
Міндеттемені бұзғаны үшін борышқор ... ... ... ... ... ... ... тиісінше орындалмағаны үшін айып
өндіріп алынады.
Азаматтық ... ... ... түрі ... ... ... пайда болады. Кепіл заң ... ... егер ... ... ... және ... ... орындалуын қамтамасыз
ету үшін кепілде жатқан деп ... ... ... ... ... ... ... де туындайды.
Егер шартта немесе заң құжаттарында өзгеше ... ... ... ... қанағаттандырылатын кезіндегі көлемді проценттерін қоса алғанда,
орындау мерзімін өткізіп алу ... ... ... ... ... ... ... мүлікті үстау жөніндегі кажетті шығындарды, сондай-
ақ өндіріп алу жөніндегі шығындарды ... ... ... ... ... ... ... көзделмеген, кепіл құқығы кепілі тіркелуге
жататын мүлік жөніндегі шартты тіркеу кезінен бастап, ... ... ... ... мүлікті кепіл ұстаушыға берген ... ... ал егер ол ... ... ... шарт ... ... бастап пайда болады. Егер
борышқор міндеттемені тиісті ... алу үшін ... ... шаралардың
барлығын қолданып дәлелдесе, ол кінәсіз деп танылады. Кәсіпкерлік кызметті
жүзеге асырған ... ... ... ... ... ... ... егер бой бермейтін күштің, яғни осы жағдайлар кезіндегі
төтенше және тойтаруға ... ... ... ... ... және т.б.) ... тиісті дәрежеде орындауға мүмкіндік
болмағандығынан дәлелдей алмаса, ... ... ... ... шарт ... және одан ... өзге
негіздері ескерілуі мүмкін. [12]
Міндеттемені қасақана бұзғаны үшін жауапкершілікті жою ... ... ... ... шарт ... ... ... Азаматтық Кодексінің 337-бабы бойынша:
Уағдаласушы тараптардың біреуінің шарты бойынша өзінен алынатын ... ... ... және шарт ... ... ... берілетін ақшалай сомма кепілпұл деп танылады.
Кепіл пұл туралы келісім кепілпұлдың соммасына қарамастан жазбаша нысанда
жасалуға ... Бұл ... ... ... ... ... тиіс болатын жағдайда да қолданылады.
Келісімнің жазбаша ... ... ... ... келісімін
жарамсыз деп тануға әкеліп соқтырады деп көрсетілген.
Шартта өзгеше көзделмесе, ... ... ... ... ... ... ... ескере отырып шеккен залалдың орнын
толтыруға міндетті. [13]
Жоғарыда айтылған баптардың ішінен шығынды өтеу ерекше ... ... ... ... азаматтардың қүқықтарының бұзылуы көп жағдайларда
шығынға әкеп соғады. Егер ... ... ... ... азаматтық
қүқықтық жауапкершіліктің осы түрі үлкен ... ... ... ... көп ... ... ... алушы мүліктің нашарлауына жол берсе, онда арендаға
беруші аренда туралы занда ... ... ... оған ... өтеуге құқылы. Арендаға беруші арендаға берілген мүліктің
нашарлағаны үшін айып ... тек қана ... ... ... ... ... ғана ... асырылады.
Азаматтық құқықтардың бұзылуымен байланысты көп жағдайларды шығынды
өтеу белгіленгендіктен азаматтық құқықтық ... осы түрі ... ... ... ... ... ... шарасы ретінде келтірілген
зиянды өтеу міндеттеменің кез келген түрінде ... ... 349 бабы ... ... ... ... не тиісті дәрежеде ... ... ... мен ... ... ... ... белгіленген басқа жағдайларды бұзып орындау) –тиісінше орындамау
оның бұзылуы деп түсініледі. ... ... ... ... ... ... бұл ... несие берушіге дереу
хабарлауға міндетті.
Міндеттемені бұзғандығы үшін борышқорды ... ... ... талап етуі бойынша жүргізіледі.
Міндеттемені бұзу оның кез-келген жағдайына қатысты: ... ... ... саны және ... ... бұзушылықтың әртүрлілігіне байланысты
оларды екі түрге бөлуге болады: ... және ... ... ... - бұл ... негативті әрекеті немесе
әрекетсіздігі. Егер борышқор несие берушіге хабарлап, ... зиян ... ... болса, борышқордың жауапкершілік мөлшерін азайтуы
мүмкін. Жауапкершілікке тарту азаматтық құқық нормаларының санкциясын ... ... ... ... үшін ... біріншіден, борышқордың
міндеттемені орындауға ықпал етеді; екіншіден, оның тиісінше орындалмағаны
немесе орьндамағаны үшін ... ... ... ... келтірілген
зиянды өтеу үшін міңдеттемеге қатысады; төртіншіден, осындай ... ... ... ... көз алдында борышқордың тәртіпсіздік
фактілерін әшкерлейді.
Азаматтық-құқықтық жауапкершілік мына жолдармен жүзеге асырылуы ... ... ... ... ... борышқордың жауапкершілікті
өз еркімен өтеуі;
Б) жауапкершілік мөлшерін келімсіз тәртіпте ұстайтын несие ... ... ... ... тиісінше орындалмағаны немесе орындалмағаны үшін
борышқорға кұзіретті органдардың жауапкершілікті орындатуға ... ... өтеу — ... ... ... ... тараптын екінші
тараптың адцында жауапкершілікте болуын көрсетеді.
Сонымен, шығынды өтеу ... ... ... ... мүлкін
келтіруге бағытталған. Шығынды өтеу компенсациялық сипатка ие. ... ... ... ... мүліктік сипатта бағытталған кертартпа
салдарлары жатады. Солдардың алғашқы бөлімі ретінде мүлікке нақты кемшілік
келтіру ... Ол ... ... деп ... ... бөлім талапкердің мүлкі
арқылы табысынын көбеймеуіне байланысты айырылып қалған пайда деп ... ... ... өзіне әдеттегі азаматтық айналымдағы секілді құқығы
бұзылмағанда түсетін табысты қамтиды. Егер ... ... ... ... ... ... онда арендаға берушіге кайта жөндеу ... ... ... ... ... ... ... да өтеледі (оған
келтірілген шығынды өтетуге құқылы).
Арендаға беруші арендаға берілген ... ... үшін ... тек қана арендаға алушы мен шартта көзделсе және бекітілсе ... да ... ... толық өтелуі қағидасын қамтамасыз етеді.
Азаматтық ... ... 4 ... ... құқығы бұзылған адам, егер
заң құжаттарында немесе ... ... ... ... ... ... ... талап ете алады.
Құқығы бұзылған адам жасаған немесе жасауға тиісті шығыстар, оның
мүлкінің жоғалуы ... ... ... ... ... сол адамның
құқығы бұзылмаған болса, дағдылы айналым жағдайында оның ... ... ... ... ... ... ... пайда) залалдар деп
түсініледі.
Егер тәртіп ... ... ... ... болуы тәртіп бұзушының
кінәсіне байланысты болса, заң қүжаттарында өзгеше ... ... ол ... деп ... ... ... өтелуге екі шығын жатады нақты нұқсан және ... ... ... ... ... ... алушы қайта жөндеу
құқығын және жөндеу кезінде төленбей қалған аренда ақысын өтеуі тиіс, ... ... ... ... ... өтеу ... аз мөлшерде деп көрсетілмесе
туындайды.
Алайда, белгілі бір қызметпен байланысты заңмен ... ... ... ... түріне байланысты шектелуі мүмкін.(АК 358-бап)
[15]
1. Міндеттеменің кейбір түрлері бойынша және ... бір ... ... ... заң ... ... ... өтеу құқығын
шектей алады. (шектелген жауапкершілік) 3. Егер міндеттеменің осы түрі
немесе ... ... ... үшін ... ... заңмен
белгіленген болса, қосылу шарты ... ... ... ... ... ... болып табылатын өзге шарт бойынша борышқордың жауапкершілік
мөлшерін шектеу жөніндегі келісім жарамсыз болады.
Транспорттық ... мен ... ... ... ... ... СССР-дың әуе кодексінде көрсетілгендей
келісілген бағамен жүктің жеткізілуін, егер тасымалдаушы жүктің ... ... ... онда ... баға ... ... Ал
бұндай жағдайларда айрылып калған пайда өндірілмейді.
Баға әрқашан ауысуымен инфляция шартына сәйкес шығын есепке алынбайды.
Бұндай ереже ... ... ... ... 1-ші ... ... ... белгіленген баға бойынша төленеді. Заң
құжаттарында көзделген жағдайларда оған ... ... ... ... немесе реттейтін баға (тарифтер, бағалар. ставкалар
және т.б. қолданылады.
З. Шарт жасалғаннан кейін бағаны өзгертуге ... заң ... ... мен ... ... заң ... белгіленген тәртіп
бойынша жол беріледі.
4. Ақылы шартта баға көзделмеген және шарт ережелерін негізге ... оны ... ... ... ... ... ... шарт жасау
кезінде осыған ұқсас жағдайларда әдетте осы сияқты ... ... ... үшін алынатын баға бойынша жүргізілуге тиіс деп есптеледі.
Шығынды өтеу кезінде тиісінше орындалмағаны немесе ... ... ... баға ... ... ал егер борышқор мойындамаған ретте талап
арыз берген күнгі баға есепке ... ... ... тек қана заңмен,
басқа нормативті актімен немесе ... ... ғана ... ... ... сот ... шығарған күнгі бағаны белгілей ... ... ... ... алу кезінде несие берушінің оны алу үшін дайындық
шаралары ескеріледі. [16]
Егер құқық ... ... ... ... табыс тапқан болса, онда
несие беруші ... ... ... кем ... мөлшерде шығынды өтеуге
құқылы. Мысалы, арендаға алушы арендаға алған мүлікті бір мерзім кешіктіру
арқылы табыс тапқан болса, онда ... ... ... ... табыстан
кем немесе мөлшерде өтеуді талап ете алады. Себебі арендаға алушы құқыққа
сыйымсыз ... ... ... ... ... пайдаланған.
2.2 Жауапкершілік түрлері
Жауапкершілік түрлері – Азаматтық құқықтық жауапкершіліктің түрлерге
бөлінуі оның алға қойған мақсаттарының белгілеріне қарай ... ... ... мағына шартты және шарттан тыс жауапкершілікке бөлеміз.
Шарттан тыс жауапкершілік құқық бұзушыға тек қана ... ... ... ... ... ... Мысалы, сатылған заттың кемшілегі
үшін тутынушының алдында сатушымен ... ... ... ... ... Алайда сатушы тұтынушының алдында шартты қатынаста
құрылғандықтан шартты жауапкершілікте, ал дайындаушы – тұтынушы мен затты
дайындаушының ... ... ... ... ... тыс
жауапкершілікте болады. [17]
Заңдылық мағынасына қарай шартты және ... тыс ... және ... ... ... ... Тараптар шартқа отыру
кезінде заңда қарастырылмаған жауапкершілікті құқық бұзушылык үшін белгілей
алады ... ... ... ... ... ... ... құқылы. [18]
Шартта және шарттан тыс жауапкершілікті ажыратудың қажеттілігі олардың
әртүрлі ережеге бағынуына байланысты туындап отырады. ... егер ... шарт ... ... онда ол ... ... шартқа
отыру кезінде зиян келтіргені үшін жауапкершілік ... ... ... ... бас ... осы шарттың құқықтық ... заң ... ... ... ... сипатына байланысты
бірнеше түрге: үлесті, солидарлы және субсидиарлы жауапкершілік ... ... ... егер несие берушіге борышқорлардың әрқайсысы
заңға және ... ... ... ... ... болса орын алады.
Үлесті жауапкершілік жалпы ережедегі ... ие ... ... ... онда ... ... ... үлес мөлшері
пайда болады.Мысалы, тұрғын үйдің меншік ... ... ... алдында
үйдің кемшілігі үшін жалпы үлесті меншікте болады.
Солидарлы жауапкершілік егер заңмен немесе шартпен бекітілген ... ... ... ... тараптар солидарлы жауапкершілікте
болады. Солидарлыжауапкершілікте несие беруші ... ... ... ... көлемде өндіріп алуға құқылы.
Солидарлы жауапкершілік несие берушіге тиімді болып табылады. Өйткені,
ол кез- келген жауапкерден толық ... ... ... ... ... бірнеше тараптар бірлесіп зиян келтірсе, онда ол зиянды зиян
келтірушінің ішінен ... ... ... ... ... ... қаражаты
бар тарапынан толық көлемде өндіре алады. [19]
Азаматтық кодекстің - 77 бабының бөлігіне сәйкес бір немесе ... ... ... қоры құрылтай құжаттарымен белгіленген мөлшерде
үлеске бөлінген жауапкершілігі шектеулі серіктестік ... ... ... жауап бермейді және серіктестің қызметіне байланысты
залалдарға ... ... құны ... ... ... шектеулі серіктестің салымды толық қоспаған қатысушылары
оның міндеттемелері бойынша әрбір қатысушының салым төлемеген бөлігінің
құны ... ... ... ... ... ... екі ... болып, оны біреуі негізгі, ал екіншісі ... ... ... орын ... Бұл ... ... ... алдына
субсидиарлы борышқор негізгі борышқорға қоса ... ... ... ... ... ... ... нормативті
актімен немесе міндеттеменің шартымен белгіленуі мүмкін.
Азаматтық Кодекстің 72 ... ... ... ... өзін ... мүлкімен (толық серіктестіктерімен) қосымша жауап
беретін бір немесе одан да көп қатысушымен ... ... ... ... мүлкіне өздері салған салымдардың
жиынтығымен ... бір ... одан көп ... да ... ... кәсіпкерлік қызметі жүзеге ... ... ... ... серіктестігі деп танылады. [20]
Азамматтық кодекстің 257-бабы субсидиарлы жауапкершілікке арналған:
1. Заңдарға немесе міндеттеменің шарттарына сәйкес негізгі ... ... ... ... ... адамның жауапкершілігіне
қосымша жауапты болатын адамға талап қойғанға дейін кепіл беруші талапты
негізгі борышқорға қоюға тиіс.
2. Егер ... ... ... ... ... ... ... не оны толық орындамаса немесе ... ... одан ... ... ... мерзімде жауап алмаса, бұл талаптың орындалмаған
бөлігі субсудиялық жауапкершілігі бар адамға ... ... Егер бұл ... ... ... қарсы қойылған талапқа жатқызу
(осы кодекстің 370-бабы) не негізгі борышқордың ... ... алу ... ... ... ... ... өзінің негізгі борышқорға
қоятын талабын субсудиялық жауапкершілігі бар адам оған ... ... ... қанағаттандыруға дейін бұл туралы негізгі борышқордың несие
берушіге қарсы айтайындеген қарсылықтарын ... ... ... ... ... қоюға құқығы бар. Міндетте бұзылған
жағдайда алғашқы талапнегізгі ... ... және одан ... толық
қанағаттандырылған жағдайда талаптың өтелмеген бөлігі субсидиялы борышқа
өтеді.
Субсидиялы борышқорға ... қою үшін ... ... ... деп тану ... оны ... мәжбүрлеп өндіру қолдану міндетті емес.
Ол үшін міндеттемені толық ... ... ... ... ... төлеу
және зиянды өтеуді қосқанда) немесе ... ... ... орындамау
жеткілікті.
Талапты қанағаттандырған субсидиялары борышқор ... ... ... ... ... өзі өтеген барлық шығындарды регресті
талап қоюы арқылы негізгі борышқордан ... ... ... ... ... борышқорға осындай талап қоюға құқылы төмендегі шарттардың
болуымен байланысты: [21]
А) негізгі борышқор несие ... ... ... бас
тартса;
Б) несие беруші қойылған талаптан ақылға қонымды мерзім ішінде жауап
ала алмас.
Алайда несие ... ... ... ... ... ... жағдайлардың бар болғаны өзінде де қоя алады.
Егер бұл ... ... ... ... ... қою арқылы негізгі
борышқордан ... ... ... туса ... ... ... ... несие берушіден ешқандай қиындықсыз субсидиялары ... ... ... ... ... ... қанағаттандыра алады.
Несие беруші негізгі ... ... ... ... талап қойып,
өндіре алмаған жағдайда бұл туралы талапты субсидия арлы борышқорға ... ... ... ... ... мен 370-бабы осының дәлелі.
[22]
1. Егер заңдарда немесе шарттарда ... сол ... ... ... шарт ... ... ... байланысты болса, міндеттеме
орындау түгелдей немесе бөлшектеп үшінші жаққа жүктелуі мүмкін.
2. Егер заңдардан ... ... ... оның ... ... жеке өзі ... ... туындамаса, несие
беруші борышқор үшін үшінші жақ ұсынған орындау ісін қабылдауға
міндетті.
3. Несие берушінің борышқор ... ақы ... алуы ... бұл мүлікке құқығынан пайдалану, иелену, кепілге салу құқығы
және басқа құқықтарынан айырылу қаупі ... ... жақ ... талабын борышқордың келісімінсіз өз ... ... Бұл ... ... бойынша несие берушінің
құқығы үшінші жаққа өтеді.
Субсидиялар ... ... ... жақ несие берушімен азаматтық
құқықтық қатынасқа түспейді. Жалпы ережеге сәйкес несие
беруші өзінің ... ... ... ... ... үшін талабын орындамаған немесе тиісті дәрежеде орындамаған
үшінші ... ... тек қана ... ... ... Бұндай жағдайларда
талапты міндеттеменің орындалмаған ... ... ... үшін
үшінші жаққа емес борышқор жауапкершілікте болады. (Азаматтық Кодекс 363-
бап). [23]
1. ... ... ... ... өз міндеттеріне қатысты
әрекетіне әрекетсіздігі міндеттемені бұзудың себебі ... ... ... ... ... ... береді. Егер
заңдарда тікелей орындаушы жауап береді деп ... ... ... ... міндетін жүктеген үшінші
жақтардың әрекеті немесе әрекетсіздігі үшін де жауап береді.
2. Борышқор үшінші жақтардың ... ... ... ... ... ... ... босатылуы мүмкін.
Кәсіпкерлік қызметі жүзеге асырған кезде борышқор үшінші жақтардың
әрекеттерінен ... ... ... ... ... егер оған ... күштер себепші болса басы босатылады.
3. Үшінші жақтардың құқықтары мен ... ... ... ... ... егер ... ... несие
берушімен шарт шарт жасағанға дейін пайда болса және ... ол ... шарт ... ... ескертілсе ғана,
борышқор жауапкершіліктен босатылады.
4. Заңдарда ... ... ... ... ... ... жауапкершілігін өзге жағдайлары көзделуі мүмкін.
Кейбір жағдайларда борышқор үшінші жаққа несие берушінің алдында өзінің
міндеттемесін толығымен немесе бөліктей ... ... ... мынадай жағдайболған, жеткізіп беруші сатып ... ... ... әперген. Шартта трактордың барлық құралдарының тізімі
көрсетілген.Басқа ... ... ... ... ... ... ... орындаушы бұзса, орындаушының іс-әрекеті үшін жеткізіп
беруші, яғни шартты бекіткен тарап жауап береді. Міндеттемені негізге ала
отырып, ... ... ... ... ... ... үшін ... береді.Өйткені осы іс-әрекетті орындаушыға жүктеуді борышқордың өзі
тапсырады. [24]
Үшінші ... ... үшін ... бойынша несие берушіге
борышқор тиісті ақша сомасын төлеуі мүмкін. Басқаадамның ... ... ... ... ... сол ... кері ... қоюға құқылы.
Үшінші адамның әрекеттері салдарынан міндеттемені орындамаған борышқор
осы адамнан залалдарын өтеу талап етуге құқылы.
Сонымен қатар үшінші тараптың ... ... ... ... ... ретте борышқор үшінші жақтың әрекеті үшін жауап бермейді.
Борышқордың үшінші ... ... үшін ... өз ... үшін ... ажыратуымыз қажет.
(Азаматтық Кодекс 362-бапқа сәйкес). Борышқордың ... ... ... адамдардың немесе өзге қызметкерлерінің әрекеттері
борышқордың әрекеттері болып есептеледі.
«Борышқор бұл ... ... егер олар ... ... ... ... орындамауға әкеліп соқтырса, жауап береді».
Борышқордың қызметкерлері болып онымен еңбек қатынастарын ... ... ... ... ... ... ... борышқордың өзінің жасаған ... ... ... шарт ... ... қызметкерлерінің шарт талабын тиісті
дәреже орындалмағаны үшін заңды тұлға жауапкершілікте ... ... ... жұмысшылар үшін жақ болып есептелмейді. Кезкелген заңды
тұлға өзінің ... ... ... ... ... алады. Осыған
байланысты заңды ... ... ... ... ... ... орындау әрекеттері заңды тұлғаның өзінің іс-әрекеті ретінде
қатыстырылады.
3. Құқықтық бұзушылықтың басқа түрлері үшін жауапкершілік
Азаматтық ... ... ... ... ақшалай
міндеттемені орындамағаны үшін жауапкершілікпен сипатталады. ... ... ақша ... проценттік құқыққа сыйымсыз пайдаланған
кезде туындайды. Басқаберудің ақшалай қаражатын құқыққа сыйымсыз пайдалану
үшін әр ... ... ... мүмкін: борышқордың ақша сомасын қайтару
мерзімі келген кезді өткізіп жіберу; ақша қаражатын басқа біреудің есебінен
пайдалану ... ... ... ... ... берушінің тұрғылықты
жеріндегі ақшалай міндеттемені орындалатын күнгі банкілік проценттің есеп
ставкасымен беріледі. Сот ... ... ... кезінде сот несие
берушінің талабын қанағаттандыра отырып, талап қойған күнгі немесе шешім
шыққан күнгі процент ... ... ... Бұл ереже егер заңмен немесе
шартпен проценттің ... ... ... ... қолданылады. [25]
Азаматтық кодекстің 353-бабында ақшалай қаражатын заңсыз пайдаланғандық
үшін жауапкершілік ... Ақша ... ... ... біреудің ақша қаражатын
заңсыз пайдаланғаны немесе оларды төлеу мерзімін өткізіп жібергені,
не оларды негізгі алғаны немесе басқа адамның ... ... осы ... сомасында проценттер төленуі ... ... ақша ... ... оның тиісті бөлігін
орындаған күні Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... орташа есептеу ставкасы негізінде есептеліп
шығарылады. ... сот ... ... алу ... сот ... берген немесе шешім шығарылған не ісжүзінде ... ... ... ... ... ... негізгі ала отырып,
несие берушінің талабын қанағаттандыра алады. Егер заң ... ... ... өзге ... белгіленбесе осы ережелер
қолданылады.
2. Бөтен қаржыны пайдаланғаны үшін проценттер егер заң ... ... ... ... ... қысқа мерзімге
белгіленбесе, бұл қаржы ... ... ... ... ... ... Егер несие берушінің ақшалай қаражатын заңсыз пайдаланудан оған
келтірілген залал осы баптың ... ... ... ... ... ... асып кетсе, ол борыштардан осы
соманы асып түскен бөліктегі залалды талап етуге құқылы.
4. ... ... ... ... негізгі сомасына қосу заңдармен
көзделген реттерді қоспағанда, процентті проценттерге есептеуге ... ... ... отырып Азаматтық Кодекстің 365-бабы борышқордың
мерзімі өткізіп алғандығы үшін жауапкершілікті белгілейді:
1. Міндеттеменің ... ... ... ... борышқор несие
берушінің алдында мерзімді өткізіп алу арқылы келтірілген залал
үшін және мерзімін өткізіп алу ... ... ... ... ... үшін жауап береді.
2. Егер борышқордың мерзімді өткізіп алуы ... ... ... ... ... ... қалса, ол міндеттемені
орындауды қабылдаудан бас тартып, залалды өтеуді талап ете алады.
3. Несие берушінің мерзімді өткізіп алуы ... ... ... ... борышқор мерзімді өткізіп ... ... ... ... алушы арендаға алынған мүлікті уақтылы
қайтармаса, онда ол арендаға алынған мүліктің жойылуына кінәсінің
болмауына қарамастан, арендаға ... ... ... ... кездейсоқ жойылуына және оған келтірілген ... ... ... ... ... ... берушінің мерзімді өткізіп алуы да кездеседі.
Азаматтық Кодекстің 366-бабы осыны ... ... Егер ... беруші борышқор ұсынған тиісті дәрежедегі орындауды
қабылдаудан бас ... ... ... не ... ... не іскерлік
айналым дәстүрлерінің немесе аяқталғанға дейін борышқор өзміндетін атқара
алмаған ... ... ... ... жасамаған болса ол
мерзімді өткізіп алған болып есептеледі.
Борышқордың міндеттемені орындамағанын тиісті ... ... ... ... ... беруші мерзімді өткізіп алған болып есептеледі.
2. Егер несие беруші мерзімді өткізіп алу не өзі, не ... ... ... берушінің тапсыруымен міндеттеменің орындалуын
қабылдап алу жүктелген ... ... ... ... ... ... ... несие берушінің мерзімді
өткізіп алуы борышқорға мерзімді өткізіп алудан ... ... ... ... ... өткізіп алған несие берушіге мерзімді өткізіп алған кезде
міндеттемені орындаудың кездейсоқ мүмкін болмай қалуының ... ... ... ... ... борышқор несие берушінің ... ... ... ... ... ... ... емес.
Мысалы, егер ол тасмалдаушының жүкті тиісті адреске жеткізу кезінде
жүкті іс-әрекетін жасамаған болса, одан жүк ... ... ... есептеледі. Несие берушінің мерзімді өткізіп алуына
байланысты борышқор шығынға ұшырауы мүмкін. Мысалы, несие берушінің
мүлікті қабылдаудан бастартуына байланысты мүлікті ұстау шығындары.
[27]
Заңды ... ... ... ... ... үшін қажетті
шара қолданбағаны үшін кінәсі оның қызметкерлерінің кінәсән көрсетеді.
Алайда ... ... ... ... міндеттерін
орындамағаны үшін ғана жауап береді: ... ... алу, ... ... ... уақытылы жіберіп отыру және т.б. ... ... ... ... ... қарсы әрекет жасаса (мысалы өзіне
алған мебельге ақша төлемесе) заңды тұлға бұндай әрекетке жауап бермейді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Нарықтық ... ... ... ... құқықтық
жауапкершіліктің ролі артып ... ... ... ... өзін ... ... ... мемлекет құруды алға
мақсат етіп ... Ал ... ... құру ... оқу, білу ... ... жол бермеу қажет. Заң бұзушылықты болдырмау үшін
жауапкершілікті ... ... ... ... ... ... ... Жауапкершілік мемлекеттік мәжбүрлеу шарасының ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілік шегі көрсетіледі.
Сонымен қатар жауапкершілікті үлесті, солидарлы және ... ... ... ... бар. Несие берушінің ... ... ... ... жауапкершілік түрлерінің маңызы
артады. Яғни несие берушінің құқығы бұзылған кезде ... ... ... алу ... ... заңда көрсетілгендей кінәсіз адамды жауапкершілікке
тартуға ... ... ... ... ... ол ... деп
танылады. Осыны кінәсіздік презумпциясы дейді. Ал ... ... ... ... Борышқордың кінәсін бар-жоғына
қарамастан келтірілген зиян үшін ... ... ... ... Бұл да азаматтық құқықтық ... ... ... ... ... ... және
материалдық емес игіліктер заңмен ... ... ... ... ... залалын айтуға болады. Ал ... жеке ... ... зиян ... онда ... орын ... Онда екі ... да ... ... ... жауапкершілік шартты және ... ... ... Шарттан тыс жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... бұзушылық алдын алу
шарасы. Жауапкершілікке тартылатынын білген борышқор құқық ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметті жүзеге
асыруға ... жол ... Бұл ... ... ... бірнеше игі
шаралар жасалды. Атап айтқанда, «Кәсіпкерлік қызмет» туралы Президент
Жарлығы. ... ... ... ... ... құқығына
нұқсан келеді. Кәсіпкердің ... ол ... ... ... ... ... пайда болады.
Азамматтық құқықтық жауапкершілікке тарту үшін оның ... ... ... үшін осы ... бар болуы
жеткілікті. Бұл шарттар туралы жоғарыда біз ... ... ... ... ... ... - жылға арта береді. Осы
түсінік ... ... ... және ... ғалымдардың жаңа
түсініктерін қалыптастыруға бастау ... ... ... ... ... 1995 ж. 30 тамыз.
2. Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың қазақ халқына
«Қазақстан-2030» Жолдауы.
3. ... ... ... Кодексі. 2000 жылдың 1 ... ... мен ... ... Алматы // Жеті
Жарғы.
4. Гражданское право. Под ред. доктора профессор юридических наук.
А.П. Сергеева. ... 1996 ... ... ... ... М.Г. ... ... Кодекс РК коментарии. Общая часть. Алматы.
М.К. Сулейменов, Ю.Г. ... ... ... ... ... за ... ... обязательства.
Алматы, «Әділет-Пресс», 1997 г.
9. Гражданское ... ... / Под ред. А.П. ... Ю.К. ... 1997г.
10. Юридическая ответственность и законность. Братусь С.Н. Москва, 1996 ... ... ... часть вторая в вопросах и ... ... ... Алексеев С.С. Проблемы теории права – М., ... ... ... РК толкование и комментирование, Алматы, 1997 г.
14. Заң терминдерінің ... ... Ғ. ... 1995 ... ... правовая ответственность за пречинение вреда. Теория и
практика. Белякова М. А. 1996 ... ... за ... гражданских прав и обязанностей.
Грибанов В.П., ... 1993 ... ... в ... обороте. Комаров А.С. Москва 1991 г.
18. О возмещение ущерба ... ... 1992 ... Вина как ... ... ... ответственности.
Учебник. В.А.Варул. 1996 г.
20. Причинная связь как условие юридической ответственности. Егоров ... 1991 ... ... ... ... ... Малейн Н.С.
Москва 1995 г.
22. Правовое ... ... ... ... Б.И., ... 1991 ... ... ответственность за вред, причинный преступлением
против личности. А.Т.Ашеулов, Г.А.Жайлин. Алматы, ... ... 2000 ... ҚР ... ... Ғ.Төлеуғалиев, І том. Алматы 2001 ж.
25. ҚР Азаматтық Кодексі (Жалпы ... 1995 ж. 1 ... ҚР ... Соты Пленумының 6 қаулысы «Азамматтардың және
ұйымдардың ... және ... ... 18 ... 1992 ... ҚР «Тұтынушылардың құқығын қорғау туралы» заңы 1997 ж., ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жемқорлық іс-әрекеттердің алдын алу4 бет
Азаматтық - құқықтық жауапкершіліктің шарты және негіздері56 бет
Азаматтық-құқықтық жауапкершiлiк88 бет
Азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің негіздері мен турлері5 бет
Заңды тұлғалардың жауапкершілігі. Азаматтық құқық8 бет
Міндеттемені бұзғаны үшін азаматтық-құқықтық жауапкершілік36 бет
Экологиялық құқық бұзушылықтар салдарынан азаматтық жауапкершілікке тарту62 бет
Азаматтық істер бойынша міндеттемелерді орындау негіздері53 бет
Азаматтық істерді сырттай іс жүргізу тәртібімен қараудың сот тәжірибесіне шолу9 бет
Азаматтық процесстің қатысушылары (жалпы сипаттама)67 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь