Дизель отынын гидротазалау қондырғысы реактордың жобасы

Мазмұны
Кіріспе
I Технологиялық бөлім
1.1 Мұнай және оның құрамы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2 Гидротазалау процесі және аппаратты таңдау негіздемесі ... ... ... ... ... ... ... .
1.3 Мұнай шикізаты және оның өнеркәсіпте қолданылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.4 Технологиялық сызбалар жобасы және сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.5 Процесстің технологиялық режим нормалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.6 Процессті аналитикалық бақылау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.7 Технологиялық процессті автоматтандыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.8 Дипломдық жоба тақырыбы бойынша арнайы сұрақ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.9 Қауіпсіздік ережелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.10 Қоршаған ортаны қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
II Есептік бөлім
2.1 Материалдық баланс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2 Реактордың материалдық балансы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.3 Жылулық баланс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.4 Реактордың негізгі өлшемдерін анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.5 Дизель отынының гидротазалау қондырғысының реакторы ... ... ... ... ... ... ...
III Экономикалық есептеулер
3.1 Негізгі қорларды қолдану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.2 Еңбек ақы қоры және санын есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3.3 Өзіндік құнды есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3.4 Технико.экономикалық көрсеткіштерді және тиімділікті есептеу ... ... ... ... ..
ІV. Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Тәуелсіздік алғаннан кейін елімізге химия және мұнай химиясы өндірісін жасап,оны әрі қарай дамытпайынша, Қазақстанның алдыңғы қатарлы ел болуы мүмкін емес.
Қазақстанда барлық көмірсутек шикізатының 2%-ы бар және ол мұнайды шетелге шығаратын елдердің қатарына жатады. Бірақ, біздер тек табиғи байлысты сатумен ғана шектелмеуіміз керек. Қазақстанның 2030 даму /1/ стратегиясында: «Қазақстан үшін индустриялық технологиялық стратегия жасау қажеттігі дүниежүзілік тәжірибемен анықталған.
Шикізаттың бір түрін ғана шығаратын ел болып қалмау үшін біз мұнай және газ өңдеу, химия және мұнай химиясын өте қарқынды дамытуымыз керек».Жер шарында мұнайдың пайда болғанына шамамен 65-225 млн. жыл бұрын органикалық қалдықтардың ыдырауынан деген болжам бар. Ол кездер шамамен триас, Юр және Бор дәуірлері- деп болжамдалуда.
Мұнай - ең маңызды сұйық пайдалы қазба. Бірақ оны дұрыс пайдалана білмесе, тіршілік атаулына зардабын тигізеді. Жыл сайын дүниежүзілік мұхитқа 10 млн тоннадай мұнай өнімдері төгіледі. Жердің жасанды серіктерінен түсірілген фотосуреттер, мұхиттар мен теңіздерде тікелей жүргізілген бақылау нәтижелері мұхит бетінің шамамен 1/3 мұнай кілегейі жапқанын көрсетеді. Бұл бүкіл әлем бойынша үлкен зардап келтіреді.
Мұнай мұхиттағы ірі сүтқоректілер: китке, дельфинге, итбалыққа және құстарға зиян келтіреді. Егер итбалық су бетіне мұнай жайылған жерден шығып, терісіне дақ түсірсек ондай тері жылытудан қалады. Сол сияқты мамығы бөлінген құс та суықты көтере алмайды. Онымен қоймай құстұмсығымен қауырсынын тазалаймын дегенде мұнай тамшыларын жұтып, уланады. Мұнаймен уланса кит те өледі. Сөйтіп, мұнайдан теңіз әр түрлі жолдармен ластанады. Мұнай түзілу - өте күрделі, көп сатылы және көп уақыт жүретін химиялық процесс, оның тетігінің кейбір сәттері әлі белгісіз.
Қолданылған әдебиеттер
1. «Мұнай және газ химиясы мен технологиясы» - Г. Қ. Бишімбаева, А. Е. Букетова. - Алматы : Бастау, 2007.
2. «Мұнай-газ секторындағы басқару» - Доғалова, Гүлнәр Нәжмиденқызы - Алматы : Экономика, 2007.
3. «Мұнай, мұнай өнімдері» - Серікбаева Жаса.- Химия мектепте, 2004ж.
4. «Қазақстанның мұнай химиясы өнеркәсібінң жағдайы, проблемалары мен болашағы» Коныспаев С.Р. 2005ж. №1
5. Сериков Т.П,. Оразбаев Б.Б. «Технические схемы переработки нефти и газа в Казахстане», Учеб.пособие для вузов, Атырау, 1993
6. Мановян А.К. «Технология первичной переработки нефти и природного газа», Учеб.пособие для вузов, М., Химия, 2001.
7. Серіков Т.П., Ахметов С.А. «Мұнай және газды терең өңдеу технологиясы», 3 томды, Атырау, 2005
8. Омарәлиев Т.О. «Мұнай мен газдан отын өндіру арнайы технологиясы», Астана, Фолиант, 2005
9. Абайылданов Қ. Н., Нұрсылтанов Ғ. М. Мұнай мен газды өндіріп, өңдеу. Оқулық. –Алматы: ҚазҰТУ, 2003, 464-467 б.
10. Альбом технологических схем процессов в переработки нефти и газа. – Под ред. Б. И. Бондаренко. – М.: Химия, 1983. 29-33 с.
        
        Мазмұны
Кіріспе
I Технологиялық бөлім
1.1 ... және оның ... ... ... және ... ... ... шикізаты және оның ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... жоба ... бойынша ... ... ... ... Есептік бөлім
2.1 ... ... ... ... ... ... негізгі ... ... ... ... ... Экономикалық есептеулер
3.1 Негізгі қорларды
қолдану.....................................................................
...............
3.2 Еңбек ақы қоры және санын
есептеу..................................................................
3.3 Өзіндік құнды
есептеу.....................................................................
.....................
3.4 Технико-экономикалық көрсеткіштерді және ... ... ... ... ... елімізге химия және мұнай химиясы өндірісін
жасап,оны әрі қарай дамытпайынша, Қазақстанның ... ... ел ... ... ... ... шикізатының 2%-ы бар және ол ... ... ... ... жатады. Бірақ, біздер тек табиғи
байлысты сатумен ғана ... ... ... 2030 даму /1/
стратегиясында: «Қазақстан үшін индустриялық технологиялық стратегия жасау
қажеттігі дүниежүзілік тәжірибемен анықталған.
Шикізаттың бір ... ғана ... ел ... ... үшін біз ... газ ... химия және мұнай химиясын өте қарқынды дамытуымыз
керек».Жер ... ... ... ... ... 65-225 млн. жыл ... ... ыдырауынан деген болжам бар. Ол кездер шамамен
триас, Юр және Бор ... деп ... - ең ... ... ... ... ... оны дұрыс пайдалана
білмесе, тіршілік атаулына зардабын тигізеді. Жыл сайын ... 10 млн ... ... ... төгіледі. Жердің жасанды
серіктерінен түсірілген фотосуреттер, мұхиттар мен теңіздерде ... ... ... ... ... ... 1/3 мұнай кілегейі
жапқанын көрсетеді. Бұл бүкіл әлем бойынша үлкен зардап келтіреді.
Мұнай мұхиттағы ірі ... ... ... итбалыққа және
құстарға зиян келтіреді. Егер итбалық су бетіне мұнай ... ... ... дақ ... ... тері жылытудан қалады. Сол сияқты
мамығы бөлінген құс та суықты көтере алмайды. ... ... ... тазалаймын дегенде мұнай тамшыларын жұтып, уланады. Мұнаймен
уланса кит те өледі. Сөйтіп, ... ... әр ... ... ластанады.
Мұнай түзілу - өте күрделі, көп сатылы және көп ... ... ... оның тетігінің кейбір сәттері әлі белгісіз.
Себебі бастапқы органикалық
материалдар шашыранды түрінде, оның ... мен ... ... ... ... ... мұнай аналық көбінесе балшық қабатында кездесуі әбден ықтимал.
Мұнайдың жер бетіне шығуын Каспий теңізінің жағалауында 500 жыл ... ... жер ... ... ... және Орталық Азияда біздің заманнан 6
жыл бұрын ғалымдар байқаған. Мұнай өндірістік мәнге ХІІІ ғ ... ие ... ... жердің қалдық қабатына көп тараған сұйық, жанғыш минерал.
Мұнай және одан жер бетіне бөлінетін табиғи ...... ... адам ... ... белгілі. ХІІІ ғ соңынан бастап мұнай өңдеудің
өнімі – керосинді үйлерді және кұжарықтандыруда пайдалана бастады, ал ХІХ ғ
бастап ішкі жану ... ... ... ... ... өнімдері әр
түрлі жол көліктерінде негізгі отын болды.
Мұнайдың түзілуін анықтау қазіргі ғылымның ең ... ... ... ... ... түзілу теориясын алғашқылардың бірі болып
Менделеев 1877 жылы ... Оның ... ... ... ... жер
астында металл карбидтерінің сумен әрекеттесуінің нәтижесінде түзіледі.
Бірақ мұнай құрамындағы көптеген әр түрлі құрылымды ... ... ... ... ... ... ... жер қойнауынан алу үшін әр түрлі қашауларды пайдаланады. Олар
тісті конустардан тұрады. Жыныс бетінде қозғалғанда ... ... ... ... ... ... қашауларды қолдана бастады. Жұмыс кезінде
қашау турбо бұрғы немесе электр бұрғысы арқылы үнемі ... тұру ... ... ... ... жер ... көп сатылы турбина немесе электр
қозғалтқышын түсіреді, олар қашауды іске қосады. Бұл өте ... ... ... майда ұнтақталған жыныстарды оған бұрғылау құбырлары ... ... ... ығыстырып шығарады. Бұл ерітіндінің бұрғылауда маңызы өте
зор.Оның көмегімен бұрғылау инструменттері салқындатылады, жер ... оның ... ... және ... ... газдың
құбырдан шығуын болдырмайды.Қазіргі кезде бұрғылау 6–7 км. тереңдікке шейін
жүргізіледі.Өнім қабатына жеткенде оған жоғары жағынан құбырлар ... ... және ... ... ... коллоннасын түсіреді,ол ашық
фонтан болдырмас үшін қажет.
Қазіргі уақытта Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Кен орындарында,далада
мұнайдың және мұнай шламдарының өте көп ... ... ... ... қалдықтар мөлшері 30 млн тоннаға жуық, 2000-
нан аса мұнайлы көлдер бар және кеніштердің үлкен аумағы ... және ... ... ... үш үлкен мұнай өңдейтін зауыттар (
Атырау, Павлодар, ... тек ... ... ғана
шектеліп өте қарапайым сызбанұсқамен жұмыс істейді.Мұнайды қайта өңдеудің
екіншілік процестерінің ішінен тек бензинді ... ... ... дизель отынын гидротазалау ғана ... ... ... ... ... ... ... мұнай өнімдерінің
өзіндік құны өте жоғары. Тәуелсіз жылдарында салынған ең алдыңғы қатарлы
өнеркәсіп Қарашығанақ газ ... ... ... ... ... ... 30 млн ... мұнайдың 24 млн тоннасын сатқан.
Мұнда таза мұнай өнімдерінің барлығына да ... ... ... пен шығыс айырымы қайшы келді. Республикамызда мұнай мен ... қоры ... ... ... ... ... 129 кен орны ... оның 80 кен орны – мұнайлы, ал 24 кен орны газ мұнайлы, 21 кен ... газ ... ... ... Мұнай мен газдың көп мөлшері біздің
Батыс Қазақстанда орналасқан. ... көзі ... рет 1911 жылы ... Орал ... ... ашылды.Бұл мұнайлы ауданға 60-шы ... Өзен ... ... ... ... ... ... да Қаражанбас және
Қаламқас (Атырау), Қарашығанақ (Орал), Жаңажол (Ақтөбе) деп ... ... ... ... ... Теңіз, Жаңажол және Қарашығанақ
жерлерінен мұнай және газ көп мөлшерде алынып, халық шаруашылығының ... ... ... олар бір ... ... жағдайға байланысты
күрделенеді. Ауа бассейні олардың айналасындағы газ қоспаларын тазартады,
жергілікті тұрғындарды таза сумен қамтамасыз етеді.
Мұнайды ауқымды ... ... ... ... ... ... тұтынушылардың
газтектес отынға ауысулары себепті қазандық отыны ретінде қарамайға деген
сұраныстың төмендегені байқалады. ... ... ... барлық қарамай
көлемі әрі қарай өңдеуге шикізат ретінде экспортқа шығаруға ... ... ... ... ... салу төмендегі мүмкіндіктерге жол
ашады:
- ауыр мұнай өнімдерінің қалдықтарын білікті пайдалануға және ... ... ... ... ... базасын кеңейту;
- сұранысқа ие емес қарамай ... ... және ... ... 82- 86%-ға дейін арттыру;
- Евро-4 деңгейіне сәйкес келетін жоғары ... ... және ... ... жаңа ... ... қолдану арқылы ауаға тасталатын ластағыш
заттар көлемін азайту;
- адам факторының әсерінсіз басқарылатын және ... ... ... ... сай ... ... мен жаңа ... пайдалануды қамтамасыз етеді. МАӨК-ін жүзеге асыру аясында
14 жаңа заманғы технологиялық ... ... ... ... ... ... жаңғырту жұмыстарын жүргізудегі мақсат
шикізат бойынша өнімділікті жылына 1 млн ... ... ... ... ... нысанды қалыпқа келтіру, микропроцессорлық
техника базасында технологиялық ... ... ... ... ... қондырғының қауіпсіз пайдаланымын қамтамасыз ету, қоршаған
ортаға тиетін қауіпті әсерлердің деңгейін ... ... ... ... ... ... шаралар:
• қондырғының жылу алмасу сызбанұсқасын оңтайландыру;
• қондырғының жұмысын оңтайландыру және АЖУ ТП бөлу ... ... ... ... ... мақсатында ӨҚжАҚ-ның дұрыс орналасуын
есептей ... баяу ... ... технологиялық сызбанұсқасын
жасау;
• зиянды заттарды ауаға жіберуді ... үшін кокс ... және ... ... ... блогын жаңғырту;
• К-1, К-2, К-3, К-4 бағандарының ішкі ... ... ... ... ішкі ... ... ... сарқынды суларды тазартып, оны күкірт өндіретін қондырғыға
кері ... ... ... ... ... кешенінің құрылғысы және ішкі су айналымы жүйесін
енгізу.
Қазіргі таңда тазарту имараттарының, ... ... ... ... РВС38 ... ... толық жабдықтау, электрлік
эстакадаларды өңдеу жұмыстары жүріп жатыр.
1.1 Мұнайдың ... және ... - ... ... ... ... майлы сұйықтық; қызыл-
қоңыр, кейде қара түске жақын, немесе әлсіз жасыл-сары, тіпті түссіз түрі
де ... ... иісі бар; ... ... ... ... ... ең маңызды түрі.
Мұнай түзілу - өте күрделі, көп сатылы және көп уақыт жүретін химиялық
процесс, оның тетігінің ... ... әлі ... ... ... ... ... оның мұнай мен газға айналу ... ... ... мұнай аналық көбінесе балшық қабатында кездесуі әбден ... жер ... ... Каспий теңізінің жағалауында 500 жыл бұрын,
ал газдың жер бетіне шығуын Кавказда және Орталық Азияда ... ... ... ... ... ... Мұнай өндірістік мәнге ХІІІ ғ бастап ие бола
бастады. Мұнай жердің қалдық қабатына көп тараған сұйық, ... ... және одан жер ... ... ... ... – асфальтендар және
битумдар адам баласына көптен белгілі. ХІІІ ғ соңынан бастап мұнай өңдеудің
өнімі – ... ... және ... пайдалана бастады, ал ХІХ ғ
бастап ішкі жану ... ... ... ... ... ... ... жол көліктерінде негізгі отын болды.
Мұнайдың, ал ертеректе оны «тас майы» деп атаған, болашағы зор ... орыс ... М.В. ... ... ең алғаш рет мұнай
ұңғымасы бұрғыланғанға дейін жүз жыл ... ... ... ... ... ... ұсынған еді. «Жер қойнауында тереңнен орналасқан
шымтезекті шөгінділерден жерасты ыстығымен қою, майлы ... ... ... ағады... Бұл дегеніміз – сирек, әртүрлі сұрыпты, жанатын
және құрғақ, қатты материялардың ... ... бұл тас майы – ... – деп 1763 жылы М.В. Ломоносов айтып кеткен.
Көміртектермен қатар мұнай құрамында тағы басқа заттар да бар. Мырышы
бар - H2S, ... ... және ... ... мен ... ... т.б. (70-90% қалдық өнімдерде шоғырланады); азотты
заттар – негізінен пиридин, хинолин, индол, ... ... ... ... ... ауыр ... мен ... шоғырланады)
гомологтары; қышқылды заттар – нафтен қышқылы, фенолдар, смолалы-асфальтты
т.б. заттар (әдетте жоғары ... ... ... ... (%): С – 82-87, Н – 11-14.5, S – 0.01-6 ... – 8-ге ... N ... O — ... ... – 1.2-ге ... және т.б. Барлығы мұнай
құрамында 50-ден аса элементтер табылған. ... ... ... — 10-2%), ... Cl ... ... 2•10-2%-ға дейін)
т.с.с. Әр зат әр кен орнында әр мөлшерде кездесетіндіктен орташа химиялық
қасиетттер жайлы тек ... ... ғана ... болады.
1.2 Гидротазалау
Катализді риформингте жоғары октанды бензиннің шығымы процестің жүру
жағдайына байланысты екені белгілі. Риформинг ... жүру ... ... ... ... ... шығымы жоғары болады. Октан-тонн
деп риформинг катализаттың немесе кез ... ... ... оның октан
санына көбейтіндісін айтады.
Риформингтің қатаң жағдайы қысымның төмендеуімен және ... ... Бұл ... ... ... ... және
жылдамдау жүреді. Дегенмен қатаңдықтық өсуі ... ... ... ... ал ... ... ... реакция
барысында каталитикалық улармен уланады. Күкіртті мұнайларды өндегенде
жинақталған күкірт катализаторды ... ... ... ... ... аз ... ... қатаңдаған сайын соғұрлым катализатор ұзақ
уақыт активтілігін ... Ең ... ... ... ... ... жатады, әсіресе күкіртті қосылыстар. Сондықтан
риформингтің алдында шикізатты гидротазалауға ұшыратады.
Мұнай ... ... ... ... асылдату - МӨЗ-
дарда өте маңызды. Гидротазалау ... ... ... ... ... ... ... колданады. Гидротазалау
кезінде бір мезгілде тұрақсыз шектеусіз көмірсутектердің гидрлену арқылы
сәйкес ... ... ... ... гидрлеуші катализаторларда жүргізеді.
Гидротазалау ... ... ... ...... ... ... қосылыстарға тұрақты болуы. Процестің тиімділігі
катализатордың активтілігіне тәуелді.
Гидротазалау процестің ... ... ... ... реакциялар жатады. Бұл реакциялар нәтижесінде
сутегісіз заттар бөлінеді:
RSR+2H2( 2RH+H2S
RNHR+2H2( 2RH+NH3
Күкірторганикалық ... ... ... ... H2S және көмірсутектерге ыдырайды. ... ... газ ... зат, ... қыздырғанда бөлініп шығады.
Суармалау колонналарда түзілетін күкіртсутекті суға сіңіртеді, соңынан ... ... ... ... ... ... айтқанда мұнайды және мұнай дистилляттарын күкіртқұрылымды
қосылыстардан тазалау әдістерді екі топқа бөлуге болады:
1. күкірторганикалық қосылыстарды ыдыратып отындардан ... ... бір ... ... ... ... (КОҚ) таңдамалы бөліп
алу және мұнай фракцияларын тазалау әдістері.
Күкірттің үлесін 85-97%-ға төмендететін, ... ... ... C-S – ... ... негізделген ең
қолайлы деп каталитикалық гидротазалау іске асырылады.
Гидрогенолиз күкірттің барлық органикалық қосылыстардың топтарына
сипатты реакция ... ... ... КОҚ-ның гидрлену жылдамдығы мына ретте
артады: меркаптандар(дисульфидтер(сульфидтер= тиофандар( тиофендер.
Гидрогенолиз жағдайларын өзгеруі – сутегі қысымының ... ... ... ... ...... ... белсенді әсер етеді.
Гидротазалаудан тузілген күкіртсутегі одан әрі элементті күкірт ... ... ... қолданылады. Мұнай фракцияларын гидрокүкіртсіздену
процесінде сонымен қатар гидрокрекинг, нафтенді ... ... ... дегидроциклдену және ароматты КС-дің гидрлену процестері
жүреді. Ең көп ... және ... ... ... алу тәсілі – Клаус
процесі – ... ... ... ... ... H2S ұсталып элементтік ... ... ... ... ... шығымы 99,9% .
Клауса әдісі бойынша түзілген H2S ... ... ... ... ... ... ... диоксиді қалған жанбаған
күкіртсутекпен әрекеттесу арқылы титанооксидті катализатордың ... ... ... және ... ... ... ... етіп
түзілген күкірт булары консацияланалы. Булардың негізінде мына реакциялар
жатады:
-термиялық тотығу сатысында:
H2S + 3/2 O2( H2O + SO2 + ... ... ... + SO2 ( 2H2O + 3/n Sn ... ... ... ... ... + O2 (2H2O + ... + 2O2 ( 2 ... (2) ... ... 70% түзіледі және каталитикалық
сатысының алдында ... ... ... жылу ... ... ... термиялық тотығу кезінде температура 1600оС-дан жоғары болуы
мүмкін.
2 және 3 реакциялардан түзілген күкірттің шығымы айналу ... ... дейн ... ... жағдай жасайды. Сондықтан катализдік конвенсияны
екі сатыда жүргізу және әр бір сатысында күкіртті шығарып тұру жөнді.
Клаус ... ... ... өндірісінің принципті
технологиялық схемасы сурет - 1 ... ... үш ... ...... ... мен ... – каталитикалық сатылар.
Сурет – 1 Күкірт өндіру Клаус процесінің технологиялық схемасы:
I - күкіртсутегі I I- ауа III- ... IV- ... ... VI- ... ... реактор – генератор жану камерасында жүреді, қышқылды
газ ауау қатысымен жанады. Жану ... H2S ... П-1 ... ... байламынан реакциялық газдар су буын тузе
1600С-қа ... ... Т-1 – ... ... ... ... ... минимальді мәніне ... ... ... ... ... ... ағып ... әрі Р-1 және Р-2 реакторларда H2S және ... ... ... П-2 және П-3 ... ... ... және ... сатыдан кейін жылуды Т-2 және Т-3 қазанутилизаторларда пайдаға ... ... ... ... ... 2400С температураға дейін қыздырылып
Клаустың каталитикалық реакциясы катализатордың қабатында ... ... ... сатысы газдары Т-3 қазанутилизаторда
салқындап С-1 – сепараторда күкірттің ... ... ... кеткен
тамшыларынан босатылады.
Күкіртжинағыштан бөлінген газдар отынды газ арқылы ... ... ... ... Ол ... ... реакцияласпаған қосылыстарын ауаның
артығында 600-6500С температурада аяғына дейін ... азот ... ... қосылыстарда – пиррол және
пиридиннің туындылары күйінде болады. C-N – байланыстың гидрогенолизі
C-S – байланысқа қарағанда қиындау жүреді. ... ... ... ... C6H5CH3 ... ... азот ең қиын бөлінеді. Пиридин ... ... ... және полициклді арендердің гидрленуі гетероатомды сақинадан
басталады. Гетероциклді қосылыстар құрамында азоты бар сақинада гидрленіп
көміртек – азот ... ... де ... күйінде бөлінеді:
Оттекті қосылыстардың көбісі шайырлар мен асфальтендерде жинақталған.
Оттекті қосылыстардың гидрогендеуінен ... ... мен су ... RC6H5 ... арқылы металорганикалық қосылыстардың көбісін (75-95%)
шығуға мүмкіндік береді. Мұнай фракцияларындағы металорганикалық қосылыстар
активті ... ... ... зәр ... бос ... ... ... әр уақытта бір сатыда жұмсағырақ жағдайда ... (3600- 4200С, 2,5-6 ... ... даму ... ... масштабта 1927 жылы әлемде алғаш
рет Германияда шайыр және көмірді гидротазалау қондырғысын қолданудан бас-
тау алды.Кейінірек Англияда ... емес ... ... ... ... алу ... ... бастау алады.
Көмірді диструктивті гидротазалау қондырғысы көп сатылы күрделі про-
цесс, (30-70МПа) қысымда және ... ... ... аз ... және ... ... ... катализаторында.
Ке-йін өнімділігі төмен қымбат периодты темір-бу әдіспен ... ... ... ... қолданған.
Жедел дамушы мұнай өңдеуде кеңінен алдымен отын фракцияларын гидро-
тазалаудың ... ... ... орын ... ... дистиляттарын гидрогеницациялық өңдеу қолданыс тапқан.
Гидротазалау процестерінің мақсаттары әр түрлі.Мотор отындарын гидро-
тазалауды оның ... ... ... қосылыстарын жою және қанықпаған көмірсутектерді гидрлеу арқылы
эксплуатациондық сипаттамаларын жақсартуды ... ... ... агресивтілігін төмендету және олардың тұнба ... ... ... ... ... ... фракциясының терең гидротаза-лауын реформинг процесінің
платина катализаторларын көміртекті емес қосылыстармен ула-нуынан ... ... ... гидротазалау нәтижесін-де крекинг
өнімдерінің шығымы және сапасы жоғарлайды және ... ... ... ... ... ... ... гидротазалау ашықтандыру және кокстелуі,қышқылды-
лығы,эмульгирленуін төмендету мақсатында жүргізіледі.Гидротазартылған майлы
өнімдерстандарт бойынша қойылатын ... ... және өзге де ... ... ... ... ... сәйкесті болады.
Гидротазалау процестерінің негізгі параметрлері
Гидротазалауға әртүрлі фракциялық және ... ... ... ... ... ... ... режимін және сутегі
шығынын елеулі өзгертіп тұрады. Жеңіл дистиляттар, мысалы, ... ... ... ... ... байланысты
(меркаптандар, сульфидтер) жеңілірек түседі. Шикізаттың ... ... ... ... ... ... мөлшері өседі
және егер шикізат екінші процестерден алынған болса, ... ... ... ... көп ... ... қабат, шикізат ауыр
болған ... ... ... ... ... ... талап бәсеңдей береді. Мысалы, күкірт ... шегі – ... ... ... ... ... шикізаты құрамында 1 млн -1, ... ... ... ол 0,05% - дан ... ... , ... отынында – 0,2%, ... ... – 0,3%. Бұл ... әр ... ... ... Сутегі шығыны гидротазалауғашикізаттың алыну табиғатына
және ... ... ... ... – 1 ... ... ... қоспа фракцияларындағы
күкірттің, азоттың, металдардың және кокстенуінің мөлшері.
|Фракция |Қайнау ... ... % ... |
| ... ... |% ... |
| ... | | |
| | | ... ... ... | |
| | | | ... | ... |85-180 |0,05 |Ізі ... |- ... |140-240 |0,1 |0,003 |- |- ... ... |180-350 |1,3 |0,01 |- |- ... ... |1,6 |0,11 |0,3 |0,3 ... ... |4,8 |0,14 |0,8 |0,8 ... ... ... ауыр болған айын ... ... ... ... ... талап бәсеңдей береді. Мысалы, күкірт
мөлшерінің ... шегі – ... ... ... риформинг қондырғысының шикізаты құрамында 1 млн-1, ... ... ол ... ... ... ... ... – 0,2%, ал
вакуум дистиллятында – 0,3 %. Бұл ... ... ... ... ... ... Сутегі шығыны гидротазалауға шикізаттың алыну
табиғатына және ондағы күкірт мөлшеріне байланысты.
Тура айдалған бензин ... ... ... ... 0,12% ... кокстеу, висбрекинг және күйе ... ... ... ... ... ... ол 0,6-0,8% (мас.) болады.
Кесте – 2 ... ... ... ... ... жұмысының орталанған көрсеткіштері.
|Көрсеткіш |Бензин ... ... ... |
| ... ... ... ... |
|Температура, 0С |300-400 |340-400 | ... ... МПа |1,5-2,0 |2,5-4,0 | ... |
| | | |4,0-5,0 | ... ... ... |3,5-5,0 | |0,5-1,0 ... сағ-1 | | |1,0-2,0 | ... ... ... |150 |200 |500 |1000 ... ... м3 | | | | ... ... мөлшері, |0,00001 |0,1-0,2 | |0,3-0,5 |
|% | | |0,1-0,5 | ... |99 |92-97 |85-95 |70-75 ... | | | | ... ... |150-200 |50-80 |- ... ... | | | | ... ... |4-6 |2-4 |1-2 ... жыл | | | | ... саны |2-3 |2-4 |2-3 |1-2 ... тереңдігі сонымен ... ... ... шикізатты беру көлем жылдамдығына, қысымға, шикізат
сапасына, СГ ... ... оның ... және т.б. ... және ... беру көлем жылдамдығының дизель отынын
күкіртсіздендірудің 4 МПа АКМ ... ... ... ... сәйкес келетін 3400С және көлемдік жылдамдық 4-5
сағ-1 күкіртіздендіру тереңдігі 60%-тен жоғары ... ... ... ... 2,5 сағ-1 ... ... 3500С ... іс
жүзінде 90-93% жетіп өзгермейді, 4200С ... ... ... ... және ... кокстенуі өседі.
Дистилятты фракцияларды гидротазалаудың катализаторлары
Дүниежүзілік ... ... ... ... ... (АНМ),
алюмоникелькобальмолибденді (АНКМ) және алюмоникельмолибденсиликатты (АНМС)
катализаторлары көп қолданылуда.
АКМ ... өте ... ... ... оның ... ... үзілу немесе ароматикалық сақиналардың қанығу
реакциялары іс ... ... Ол ... үзу ... жоғары
активтік көрсетеді және жоғары температураға тұрақты , осыған байланысты
оның пайдалану уақыты ұзақ. Катализатор қанықпаған ... ... ... үзу ... ... ... ... және
барлық мұнай фракцияларын ... ... ... ... оның ... шектелуде. АНМ катализатор қанықпаған
қосылыстарды ... ... ... ... ... қанықтыруда активтігі АКМ салыстырғанда 10-15 %-ға ... ... ... (АКМ ... 18% - ға ... ... . ... қабат, оның тұрақтылығы, активтігі және ... ... ... катализаторын жетілдіруін келесі
дәуірі , ... ... ... бастапқы реагенттер
табиғатын отпималдау арқылы (ГО-30-7, ГО-70 катализаторлары) ... ... ... ... (ГО-116, Го-117 катализаторлары) ,
сонымен қабат, құрылымдық және ... ... ... ... ... , алюмосиликатты (ГС-168) немесе жасанды
цеолиттерді (ГК-35) қосу ... ... ... дайындау
технологиясына негтехнологиясына ... ... ... ... онда Л.Шунт және Б.Гейтс оны ... Al2MoO4 ... ... деп ... катиондар газ фазасының ... ... ... орны ... болады . Аниондық бос орын H2S-тен ... ... ... .
Протондар мен электрондардың орын алмастыру процестерінің жүруін
спилловер құбылысымен ... деп ... ... ... ... және ... әсерін түсіндіруге ... ... ... өз ... екі сатыдан : ... ... ... ... деп , әрі ... Н ... ... басқасы электрондар береді: 2Co2++H2+2S 2Co++2SH – , ... . ... ... ... ... ... ... ... ... Н+ ... реакцияласушы молекулаға ауыстырумен ... Со0 – тен Мn4+ - ке ... ... ... ... – анионды бос орынға ... ... ол ... және протондарды Мо3+ иондарынан және ... ... ... ... және ... Со – тан Мо4+ - ... ... жүруі мүмкін.
Б.К. Нефедев, М.В. Ландау және Л.Д. ... ... және шет ... ... ... ... әдістермен
алынған мәліметтерге сүйене отырып , АКМ мен АНМ ... ... ... фазасындағы никель
мөлшеріне (кобалть ... ... ... ... , мұнда
молибден ... ... ... болатындығы анықталды. ... тез ... және ... ... қырларында
күкірт пен азоттың органикалық ... ... ... ... сонымен қабат, төсенішпен байланысты оксисульфидті
типтес ... ... ... тетікпен
электрон жұбын бөлумен жүретін ... ... ... ... SiO2 , ... АСК ... типтес кристаллды цеолитпен ... ... ... ... ... қосымша адсорбция ... ... ... ... SiO2 – дың ... ... ... төсегіштің тетраэдрикалық бос қуыстарында ... ... ... мен ... иондарымен толуына, яғни
аз активті шпинельді фазаның ... ... ... АНМ ... У ... ... түрімен
модификациялау да көрсетеді. Цеолит АНМ- мен бірге промотор есебінде тек
қана катализатордың тесік ... ... ... ... беттік
активтікті фаза түзілуіне әсер етеді. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ГК – 35 және ГС – ... өндірісте пайдалану ... ... ... дәуірдегі катализаторлары салыстырылады.
Бұл катализаторлардың артықшылығы – процестің көлемдік жылдамдығының
көбеюі (күкіртсіздену дәрежесі бірдей ... және ... ... ... ... ... өнімнің күкіртсізденінің бастапқы
темапературасын 20-230 С төмендетуге көмектеседі., температураның көтерілу
жылдамдығын 20-22% ... ... ... ... және ... ... 2 есе өсіреді.
Гидрокрекинг
Гидрокрекинг – ол жарқын түсті мұнай өнімдерін ... ... ... ) алу ... ... ... С3-С4 қойытылған
газдарды мұнай шикізатының, молекулярлық ... ... ... ... ... ... ... арқылы алу үшін қолданылатын
катализдік ... ... ... кең ... ... алуға
мүмкіндік жасайды – тәжірибеде қандай да ... ... ... ... және ... ... алу ... және мұнай
өңдеудің ең бір тиімді және икемді процесі болып табылады.
Процестің химиялық негіздері. ... ... ... ... ... ... қасиеттерімен, оның гидрленуімен және
қышқылдық белсенділігімен анықталады.
Гидрокрекинг шикізаттың қасиетіне және ... ... ... ... екі ... іске ... ... ауыр түрлері үшін көбінесе
гидрокрекингті екі сатыда жүргізеді.
Бірінші сатыда шикізаттың молекулярлық ... бір ... ... ... гетероатомдар жойылады. Екінші сатыда дайындалған шикізат
сутегінің қысымымен қызмет ... ... ... ... ... ... ... гидрокрекинг жағдайында белгілі бағыттарда жүреді.
Біріншіден гидрогенолизге гетероатомды қосылыстар ... NH3 және H2S ... ... ... Бір мезгілді шектеусіз
көмірутектердің гидрлену процесі жүреді:
- CH2 - CH=CH-CH2 -CH2 - CH2 - CH2 - CH2 ... ... ... ... гидрленуші және төмен қышқылды активтілігі болатын
катализаторларда ароматты сақиналары қанығады. ... ... ... әр бір ... ... төмендеп дәйекті түрде
жүреді:
Арендердің дәйекті гидрленуімен бірге шектелген ақиналар ... ... ... ... ... оптималды температурасы 300-4250С аралығында. Төмендеу
температурада реакция баяу жүреді. Гидрокрекингті іс жүзінде 400-4500С
температурада және 3-10 МПа ... ... ... – 2 ... принципті схемасы келтірілген.
Сурет – 2 Гидрокрекингтің принципті ... 84-140 атм ... 290-400 0С-қа ... ... сутекпен
араласып бірінші реакторға жіберіледі. Катализатордың қабатынан өткен кезде
шикізаттың шамамен 40-50%-ті ... ... ... сәйкес (2000С-
қа дейін) заттар крекингке ұшырап түзіледі.
Бірінші реактордан шыққан көмірсутекті қоспаны салқындатады, ... ... ... ... ... ... Сутегі қайтадан шикізатпен
араласып процеске жөнелтіледі, сұйықтық ... ... ... ... ... ректификациялық колоннада бөлінеді.
Процестің катализаторлары. Гидрокрекинг катализаторларының ассортименті
айтарлықтай кең, бұл процесс қажеттілігінің әртүрлілігімен ... олар ... ... ... ... гидрациялаушы және
байланыстырушы. Олар қуысты құрылымдарға механикалық беріктікті қамтамасыз
етеді.
Қышқылдық компонент ретінде крекингтеуші және ... ... ... ... ... ... ... күшейту үшін катализаторға галоген, ... ... ... ... ... ала ... ... цеолитті
декатиондау жүргізеді.
Гидрациялау компоненті болып әдетте: Pt, Pd, Ni, Co, Fe ... ... ... кейбір металдардың: Mo, W оксидтері немесе
сульфидтері қызмет атқарады. ... ... үшін ... алдында
VIII сутегімен қалпына келтіреді, ал оксидтік ... және ... бар ...... ... ... ... гидрокрекинг процесінде
келеі бағыттар бойынша жүргізіледі. Бірінші ... ... емес ... ... ... ... ... H2O, NH3
және H2S түріндегі гетероатомдар алынып ... ... бір ... ... ... ... ... мақсатты бағытта іске асырылған гидрокрекингтің процестерін
келесілерге бөлуге болады:
1. Жанармай фракцияларының гидрокрекингі – мұнай газын алу мақсатында
С4-С5 ... ... ... ... ... үшін ... жанармайының жеңіл жоғары октанды компоненттерін ... іке ... Орта ... гидрокрекингі (тікелей айдалатын және екінші
рет шығарылған), қайнау ... ... ... және
реактивтік отын алу мақсатында іке асырылады.
3. Атмосфералық және вакуумдық газойлдардың ... ... ... ... ... – жанармайлар,
реактивтік және дизель отынын алу мақсатында іске асырылады.
4. Ауыр мұнай ... ... - ... ... ... ... аз ... қазандық отындарын
және катализдік крекинг үшін ... алу ... ... ... ... санын көтеру мақсатында елективтік
гидрокрекингілеу; реактивтік және ... ... суып ... төмендету мақсатында; майлы фракциялардың түсін,
тұрақтылығын жақсарту және суып қалу ... ... ... ... Гидродеароматтандыру.
Жанармай фракцияларының ... ... ... ... ... ... ... түзіліп, өнеркәсіптік
қолданыс тауып, ол біздің елде изоформинг деген аталым алды.
Бұл процесте шикізат – ауыр жанармайлық фракциялар – ... ... ... біріккен гидрокрекингке ұшыратады. Гидрокрекингтің
гетероорганикалық қосындылардан тазартылған өнімі - 20 %-ке ... ... ... ... сақтайды (изокомпонент) оларды
ректификация ... ... ... ... кейінгі қалдық,
бастапқы шикізатпен салыстырғанда, құрамында жеңілденген фракциондық
құрамды біріктіреді және арендердің, циклоалкандардың көтеріңкі ... яғни ... ... үшін ең ... ... ... ... саны, зерттеу әдісі бойынша – 86 ... ... ... 3:7 ... ... ... АИ –
93 жанармайын алады.
Гидрокрекинг процесі катализаторларының құрамында гидрлеуші компонент
ретінде платина, кобальт ... ... ... немесе молибден болады, ал
шикізатты деструкциялау және изомеризациялау үшін – ... ... ... ... және процестің мақсатына
қарай бір немесе екі сатыдан тұрады. Ауыр шикізаттар үшін ... ... ... ... ... ... ... оны сутегімен қанықтыру,
күкірттен, оттегіден және азоттан күкіртті сутек, су және ... ... ... толық тазалау;
- Қызмет мерзімі ұзақ стационарлық катализаторларда үлкен сутек қысымы
арқылы крекингілеу.
Гидрокрекинг ... ... ... ... ... молекулалық қосындылардың ыдырауы, ыдырау ... ... ... ... ... ... ... мен циклоалкандарды изомеризациялау;
4) Ароматты сақиналарды гидрлеу;
Күкіртті, оттекті және ... ... ... ... ... ... ... - өте көп тараған жоғары қуатты
мұнайды өндеудің гидрогенизациялық процесі. Технологиялық жүйені, ... және ... ... ... ... түрімен (оның
фракциялық және топтық құрамымен), оның құрамындағы ... ... ... ... қосылыстар құрамымен, сонымен қабат,
алынатын - мұнай өнімдерінің ... ... ... ... ... ... ... негізінен оларды келесі
каталитикалық риформинг процесінің шикізаты есебінде күкірт және ... ... ... жөнінде қатал талап қойылатындықтан жүргізеді.
Бензиндерді гидротазалаудың қазіргі жетік процестері, әдеттегідей, СГ-бен
жылу ... ... ... риформинг қондырғысымен құрастырылған
немесе құрастырма комплекстер құрамына кіреді (мысалы, КУ ЛК-6У). Оларды
одан әрі ... ... ... ... ... ... ... жылдамдығын көтеру, қысымды төмендету және процесс
температурасын төмендету, СГ ... ... ... ... ... ... ... және оның пайдалану уақытын көбейту арқылы
жақсартуға барып тіреледі.
Риформинг блоктарында катализаторды үздіксіз регенерациялаумен жүретін
алдын ала ... ... ... активтікті катализаторда (S-12)
жоғары көлемдік жылдамдықтарда (6-8сағ-1) жұмыс істейді. Төменгі ... ... ... ... және гидротазалау қондырғылары
арасында жалпы және сыбағалы қысымды көтеру мен СГ ... ... ... ... ... ... Тура айдалған, әсіресе екінші
процестердің бензиндері аузы ... ... ... резервуарларда ауаның
құрамындағы оттегін ерітіп өзіне сіңіреді. Бензиндер онда еріген ... жылу ... ... ... ... олар ... және ... тотығады. СГ ішінара қайта айналуы гидротазалау бөлімінде ... ... ... ... ол SO2 ... ... бензиннің
шамадан тыс тотыққан қосылыстарын жояды және жылубергіш аппараттарын және
пештердің шайырлануын болдырмайды.
Термодеструктивті процестердің ... ... ... ... ... гидротазалауды октан саны төмен сипатты [ОС(МӘ) 55-
58], қанықпаған көмірсутектер мөлшері (40-60%) және ... ... ... ... ... химиялық тұрақтылығын көтеру үшін ... ... ... ... мақсатында жүргізеді.
Өндірісте қайта пайдалану үшін екінші өңдеу процестерден ... ... ... ... ... ... ... төмен температуралы гидрлеу;
- тура айдалған бензинмен 1/3 қатынасындай арнайы катализаторда қоспа
күйінде гидротазалау;
-тура айдалған дизель ... 1/3 ... ... ... ... ... ... гидротазалау;
- құрамында меркаптаны бар газкоонденсаттарды қосып, мысалы, ... (УМИ ... бұл ... ... тиилирования
реакцияларының жүруіне негізделген) гидротазалау;
- арнайы ингибиторлық полимерлеу қоспасын ... (УМИ ... ... полимерлеу катализаторларында олигомеризациялы
асылдандыру (УМИ процесі);
- 43-102 ... ... ... ... ... ... ... өндірілген;
- мынадай типтес катализаторларда каталитикалық ... ... ... кейін және жаңа жабдықтаудан өткеннен кейін):
цеолиті барларда, алюмосиликаттыларда, IV және VII топ ... ... ... ... және ... (МӘ) 72-78 ... дейін көтерілуіне ықпал жасайтын (М.Е. ... және ... ... ... және молибден оксидтерімен
промоторланған цеолиттерде (ГрозҒЗИ).
Керосинді фракциялардың ... ... ... ... ... ... ... мөлшері аз немесе еріткіштер алу
максатында жүргізеді. ... ... ... ... отынын, алғанда керосин фракциясын ароматикалық көмірсутектерінен
ажырату (деароматизациялау) процесін 2 сатыда жүргізеді: ... ... ... ... ... ... ... және
гидрлеумен.
Реактив отындарын гидротазалауға Л-24-9РТ типтес арнайы ... ... ЛК-6У ... ... ... бөлімін
пайдаланады.
3-кестеде дизель отындарын гидротазалаудың өндірістік қондырғыларының
техника-экомомикалық көрсеткіштері берілген.
Кесте – 3 Дизель отындарын гидротазалаудың өндірістік ... ... |Л-24-5 |Л-24-6 |Л-24-7 ... ... | | ... |ҚҚ ГТ | |
| | | | ... | ... |900 |900 |1200 |2000 |2000 ... |1000-1200 |200-1450 ... |2000 |2000 ... мың т ... | | | | | ... ... |3,0-3,6 |2,8-3,7 |2,8-4,0 |5,2-5,5 |5,0 ... | | | | | ... |340-400 |340-400 |340-400 |350-400 |360-400 ... 0С | | | | | ... ... ... |250-300 |250-300 |200-350 |350-500 | 250 ... ... | | | | | ... беру көлем |2,2-2,5 |3,0-5,0 |3,0-5,0 |4,3 | 4,5 ... caғ-1 | | | | | ... ... %: | | | | | ... |0,6-1,2 |0,6-1,6 |0,6-1,6 |0,6-1,6 |0,8 ... ... ... |0,1-0,20 |0,1-0,16|0,15 |
|1т шикізатқа шығын: | | | | | ... МПа |- |4,20 |6,06 ... ... ... |- |72,0 |54,8 |38,0 |39,4 ... су, м3 |- |8,4 |8,00 |0,47 |1,27 ... кг |- |0,04 |0,018 |0,0086 |0,0086 ... м3 |- |4,2 |7,15 |2,1-5,2 |9,64 ... кг |- |19,4 |14,0 ... |
Соңғы жылдары дизель фракцияларын гидротазалау процестеріне көп көңіл
бөлінуде, оның ... бұл ... көп ... ... ... және ... күкіртті мұнайларды өңдеудің көлемінің өсуінен және
оларды өндеудің ... ... ... ... ... 80% ... ... елде гидроасылдандыруға түсіріледі, осының
нәтижесінде құрамында күкірт мөлшері 0,2-0,5% болатын дизель ... ... ... ... 90% дейін жетеді.
Вакуум дистилляттарын гидротазалау.
Соңғы қайнау температурасы 500°С дейін вакуум ... ... ... ... көп ... ... ... етпейді және олар
орта дистилляттарды гидрокүкіртсіздендіру сияқты жағдайда және ... ... ... қысымда, 360-400°С температурада ... беру ... ... ... ... дәрежесі 90%
жетеді, азот мөлшері 20-35% металдар - 80%, ароматикалық көмірсутектер -
10% ... - 70%-ға ... ... ... ... вакуум дистилляттары құрамында
металорганикалық косылыстар көбірек ... ... (4-6%) ... ... ... 0,2-0,8% (мас.) жоғары. Шикізат құрамындағы
металдардың, азот және күкірт қосылыстарының ... кокс ... ... ... ... және ... төмендеуі байқалады.
Вакуум дистилляттарын гидротазалауды әуелі Г-168Ш ... ... U ... ... ... ... 92% жүргізеді. МҒ
РОҒЗИ (бұрынгы ВНИИНП) Б және В ... ... ... ... 5МПа, ... ... ... шығарды.
Екінші кезектегі процестерден алынған ауыр ... ... ... тура ... вакуум
дистилляттарымен бірге әдетте 30% дейін коспа түрінде жүргізеді.
1.3 Мұнай ... және оның ... ... - ең маңызды сұйық пайдалы қазба. Бірақ оны дұрыс ... ... ... ... ... Жыл ... дүниежүзілік
мұхитқа 10 млн тоннадай мұнай өнімдері төгіледі. ... ... ... ... мұхиттар мен теңіздерде тікелей
жүргізілген бақылау нәтижелері мұхит бетінің шамамен 1/3 ... ... ... Бұл ... әлем ... үлкен зардап келтіреді.
Мұнайдың түзілуін анықтау қазіргі ... ең ... ... табылады. Мұнайдың анорганикалық түзілу теориясын алғашқылардың бірі
болып Менделеев 1877 жылы ... Оның ... ... ... жер астында металл карбидтерінің сумен әрекеттесуінің
нәтижесінде түзіледі. Бірақ ... ... ... әр ... ... пайда болуына карбид теориясымен түсіндіру мүмкін емес.
Мұнайды жер қойнауынан алу үшін әр түрлі қашауларды ... ... ... тұрады. Жыныс бетінде қозғалғанда оларды майдалайды
және ұнтақтайды. Соңғы кездері алмазды ... ... ... Жұмыс
кезінде қашау турбо бұрғы немесе электр бұрғысы арқылы үнемі ... ... ... ... қашаумен бірге жер астынан көп сатылы турбина немесе
электр қозғалтқышын түсіреді, олар қашауды іске қосады. Бұл өте ... ... ... майда ұнтақталған жыныстарды оған бұрғылау ... ... ... жіберіп, ығыстырып шығарады. Бұл ерітіндінің бұрғылауда
маңызы өте зор.Оның көмегімен бұрғылау инструменттері ... ... ... оның бұзылуынан сақтайды және судың, мұнайдың, газдың
құбырдан шығуын болдырмайды.Қазіргі кезде бұрғылау 6–7 км. тереңдікке шейін
жүргізіледі.Өнім қабатына ... оған ... ... ... ... ... және ... жабдықталған құбырлар коллоннасын түсіреді,ол ашық
фонтан болдырмас үшін қажет.
Қазақстан ... ... ... ... елдерінің бірі болып
табылады, оның табиғи байлықтары орасан зор, атап айтқанда табиғи жанғыш
қазбалар қорлары: ... газ және ... өте бай ... ... потенциалы мамандардың айтуына қарағанда әлемдік қордың жалпы
көлемі бойынша Қазақстан әлемнің алдыңғы елдерінің қатарына ... ... газ ... ... ... ... ... Қазақстандағы
көмірсутек шикізаттарының алынатын қорлары 30 млрд. баррель немесе 4 млрд.
тонна мұнайды және 3 трлн. куб ... жуық ... ... ... ... ... көптеген мұнай өндіретін елдерден асып түседі.
Республикада барланған ... және ... ... – 2,8 миллиард тонна,
газ қоры – 1,9 триллион куб метр құрайды.
Бүгінгі таңда ... ... ... ... мұнай мен газды
күн сайын, сағат сайын ... ... ... ... ... мен ... пайдаланамыз. Үйімізде шам жанып тұрады, машинамен,
қоғамдық көлікпен, ... ... ... ... да ... ... газды пайдаланады. Әлемнің ең ірі кен орындарында бүгінгі ... ... бес мың метр ... ... мыңдаған, он мыңдаған ... ... ... ... және ... жер ... ... мен газды жер ... ... ... ... ... мен газ ... ... елдер территориясына
еніп тірі организмдегі қан тамырлары сияқты әртүрлі ... ... ... ... ... шикізаттары тиелген
танкерлер қазіргі
заманғы жүк таситын көліктің қатаң графигінде ... ... ... ... ... мың ... аяқ баса ... адамзат
қазір де мұнай мен газдың көмегімен өзінің ең қажетті жер ... ... ... ... тырысуда. Бір жарым ғасыр бұрынғыдай
«ақылды адам» планета миллиард жылдар бойы тұрғызып, сақтаған ... мен ... ... қолдануда, мұнай мен газ дүниежүзілік жылу ... ... ... ... ... ... ... және сипаттамасы
Гидротазалау процессінің технологиялық сызбасы
Сурет – 5 Гидротазалау процессінің технологиялық сызбасы
Процесстің тағайындалуы:(RCD Unionfining)
Күкірт, азот, асфальтендердің ... ... ... азайту,
қалдық шикізаттың кокстелуін төмендету, оны кейіннен сапалық ... ... ... келесі игерілу процесстерінде: гидрокрекинг, ККФ, кокстеу,
каталитикалық крекингтің қалдық шикізаты ретінде қолдануға болады.
Шикізат: Әртүрлі шикізат: экстракциялық тазалау ... ... және ... ... ... ... ... қозғалмайтын катализатор қабатында
қалыпты температурада және қалыпты және жоғары парциальдық сутегі қысымында
жүргізеді. Әдеттегідей сутегінің ... көп ... газ ... ... ... өнімдердің өндірілуі минимал шамады болады. Алайда процесстің
шарты, технологиялық ... және ... ... ... мен ... ... шығарылуын көбейту мақсатында өзгеруі
мүмкін.
Шикі шикізатты шикі сутегімен және айдалатын газбен ... соң ... жылу ... және ... ... ... жүйеге
беріледі. Құрылымы оңай реактордың ... ... ... ... ... ... ... минимал жанама реакцияларда және минимал
гидравликалық қарсылықта процесстің қажет ... ... ... ... қоспа қатар орналасқан бірнеше сепараторларда газ
және сұйық фазаларға бөлінеді. Сутегімен байытылған ... ... ... ... қышқылынан тазартады, ал сұйық фазаны ректификация
жүйесіне соңғы тазартылған өнім алу үшін ... Бұл ... ... ... кең фракциясын алуға немесе дара фракцияларды ... ... ... ... салымы (қуаты 2385-3180 м3/тәулік, АҚШ-тағы
Мексика шығанағының жобасына арналған қондырғы) 1 ... ... ... ... ... 3180 ... қондырғының энергия шығыны:
Отын, ... ... , ... ... бу, ... ... бу, ... ... ... ... 143 мың ... болатын 26 қондырғының
лицензиясы сатылды. Кейбір өнеркәсіптік қондырғыларда атмосфералық және
вакуумдық қалдықтарды және ... ... ... ... технологиялық сызбасы
Сурет – 6 Гидротазалау процессінің технологиялық сызбасы
Процесстің тағайындалуы: Нафта, керосин, дизельдік дистилляттарды және
газойльдерді күкірттен, азоттан және ... ... Аз ... ...... немесе келесі қайта өңдеуге
арналған.
Процесстің сипаттамасы: Көмірсутек ... ... ... ... ... ... ... тазарту – органикалық күкірттің
күкірт қышқылына және органикалық азоттың ... ... ... ... бу ... жүргізсе, ал одан ауыр фракцияларды аралас
фазада жүргізеді. Бу ... ... ... ... орналасуы
мүмкін – бұл жағдайда ағындардың қайта ... және ... ... ... араластыру арқылы) қабаттар арасында жүргізу қажет.
Сутегімен байытылған газды әдетте сутегі/шикізат қатынасының қажетті ара
қатынасын ұстап тұру үшін ... ... ... ... ... ... газдан күкірт қышқылын жуу қажет болуы
мүмкін. Реакция өнімінен жеңіл фракцияларды айдауды су ... ... ... ... жүзеге асырады. Катализаторлар – ... ... ... ... ... талаптары: Реактордағы температура 290-4000С, ал артық
қысым 2,76-дан 10,4МПа дейін.
Шығарылатын өнім ... ... мен ... ... ... ... ... өнім әрқашан массасы 98,5%-дан жоғары ... ... 99% ... ... ... ... энергия шығымы: ... ... ... МДж ... ... ... ... ... ), ... 1,0
Гидротазалау процессінің технологиялық ... – 7 ... ... ... сызбасы
Процесстің тағайындалуы:
ТорSØе фирмасы жасаған технологиясы нафталарды, дистилляттарды ... ... ... және де ... ... ... отынның түсін жақсартуға, ККФ және гидрокрекинг ... ... ... Күкірттің өте аз құрамы бар дизельдік отын, ККф қондырғысы
және гидрокрекингке арналған тазартылған шикізат.
Процесстің сипаттамасы:
ТорSØе фирмасы ... ... ... ... ... ТК ... катализаторы және патенттелген реактордың шикі ... ... ... ... Бұл ... және ... тапсырыс берушінің талаптарын қанағаттандырып, оның мақсаттарына
экономикалық жағынан тиімді жауап беретін ... ... ... ... араластырып, қыздырады және жылуалмастырғышта жиі
буландырады, содан соң пеш арқылы реакторға жібереді. Реактордағы ... ... ... ішкі ... ... ... аз және будың сұйықпен толық орын ... ... ... ... ... қолдануға мүмкіндік береді. Бұл ішкі
қондырғылар кең диапозонда тиімді, соның арқасында ... аз және ... ... де ... ... ... Катализатор қабатының жүктемесінің
шешімі жоғары қабатындағы инертті материалдың ... ... ... түйірі қарсыласқан қабаттың өсуін азайтып,
катализатор жүрісін ... ... ... ТК ... ... олардың активтілігі мен тиімділігі әлемнің әртүрлі елдерінің көптеген
қондырғыларында дәлелденген. ... ... ... жоғары қысымды сепараторда бөлініп, одан сутегі құрамды газ ... ... үшін ... ... ... ... соң реакторға
қайта оралады. Салқын айналатын газ катализатордың қабаттарына ... ... үшін ... Сұйық өнім төмен қысымды сепаратордан өтіп,
колоннаға түседі, онда ... суы буы ... ... қышқылы, ерітілген
газдар мен жеңіл фракциялар буланып ұшады.
Процесстің шарттары:
Процесстің типтік қысымы – 2-ден 8 МПа ... ... ... – 320-дан -4000С дейін.
Өнеркәсіп қондырғылары: ТорSØе технологиясы бойынша гидротазалаудың
35 қондырғысы кезінде жұмыс жасайды немесе жобалану ... ... ... ... ... |Дизель |Вакуум |Мұнай |
| ... ... ... |қалдықтары |
|Температура, 0С |300-400 |340-400 | ... ... МПа |1,5-2,0 |2,5-4,0 | ... |
|Шикізатты берудің көлем |5,0-10,0 |3,5-5,0 | 1,0-2,0|0,5-1,0 ... сағ-1 | | | | ... ... ... |150 | 200 | 500 | 1000 ... ... м3 | | | | ... күкірт мөлшері, % |0,00001 |0,1-0,2 | 0,1-0,5 | 0,3-0,5 |
|Күкіртсіздену ... |99 |92-97 | 85-95 | 70-75 ... ... |100 |150-200 | 50-80 |- ... шикізат/кг | | | | ... ... |5-8 | 4-6 | 2-4 |1-2 ... жыл | | | | ... саны |2-3 | 2-4 | 2-3 |1-2 ... Процесті аналитикалық бақылау
Сұйықтық деңгейінің өзгеруі
Мұнайды қайта өңдеу ... аса ... ... әртүрлі сыйымдылықтардағы және аппараттардағы, яғни тауар-
шикізат паркінің резервуарларындағы, ... ... ... және
басқалардағы сұйықтық деңгейін өлшеу жатады. МӨЗ-ы үшін 2 ... ... ... ... деңгейін қадағалау тән. Қабылдауға
болатын мәннен ... ... ... қиын ... әкеліп соғуы
мүмкін, сондықтан деңгей өлшеуден ... оның ... ... және қорғанысын тексереді.
Деңгейді өлшеуге арналған құралды – деңгей өлшегіш деп ... ... ... өлшейді. Сұйықтықтардың түрлері, олардың физико-
химиялық қасиеттері және ... ... ... өлшегіштердің қозғалыс
принципіне, конструкциясына, техникалық ... және ... ... көп ... өлшегіштерді жасауға алып келді.
Көзбен санап шығару деңгей өлшегіші. Бұл ең қарапайым деңгей өлшеу құралы
(сурет - 8) ... ... ... ... (2) ... әйнек
құбыр (3) жалғанған. Аппарат және құбыр хабарлаушы ыдыс болып келеді.
Сондықтан құбырдағы ... ... ... ... ... ... және оның мәні шкала бойынша белгіленеді. Бұл құралдарды жергілікті
қадағалау деңгейін ... ... ... ... ... ... ... санап шығару ыңғайсыздығы,құбырдың іші ластанған.
Сурет – 8 Көзбен санап шығару деңгей өлшегіші
1 – аппарат 2 – вентильдер 3 – ... ... ... ... ... ... ретінде сұйықтыққа жиі түсетін қалытқы болып келеді.Оларды тауарлық-
шикізат паркі ... ... және ... ... ... ... қолданады.
Сурет - 8 УДУ типті құралдың кинематикалық сызбасы көрсетілген (қашықтан
деңгейленген деңгей өлшегіш)
Сурет – 9 Қалтқы-ленталық деңгей ...... 2 – ... ішек 3 – ... 4 – лента 5 – қорғағыш
құбыр
6 – ... 7 – ... шкив 8 – ... 9 – ... шығару құрылғысы
10 – приставка
Резервуар (1) биіктігі бойынша бағыттағыш ішек (2) керілген, онда
сұйықтық деңгейінің өзгеруіне байланысты қалытқы (3) ... Оған ... ... ... ... ... (4) ... ол резервуардан
роликтер тобы мен қорғағыш құбыр арқылы шығады. Құбырдың бір ... ... ... ... ету үшін ... ... ... ішкі аймағын және сыртқы ортасын айырушы
жасалынған.
Лента бір ... ... (7) және ... (8)
қамтиды, перфорация арқылы бетінде штырлары бар иілінгішке кіреді. Шкив
айналысы ... ... ... санап шығару құрылғысына (9) және
қашықтықтан берудің (10) ... ... ... ... серіппелі қозғалтқышпен жасалады, оның
білігінде барабан (8) ... ... ... ... ... ... ... және өз салмағымен лента арқылы потенциал
энергиясының қоры бар қозғалтқыш серіппесін ... ... ... серіппе жоғарыға энергия беріп, лентаны кереді.
Осындай деңгей өлшегіштердің бірі ... ... 15 ... ... ... ... тік ... жердегі резервуарларға да,
тереңдетілген немесе жер ... ... ... ... ... ... 0...20м. Деңгей өлшегіш қашықтық потенциометрлік қасына қойылған УДУ-
10 типті жарылыс қаупінен сақтағышпен ... ... ... ... ... ... ... және ПКС-2М дабылдамасы
арқылы кезекпен бақылап отыра ... ... ... ... ... хабарлама қарастырылған.
Сурет - 10 деңгейді ... ... ... ... ... ... көрсетілген. ... (1 және 2) ... ... ... және ... ... құрылғысында орналасқан, көпір сызбасын құрастырады.
Оның иықшалары ... RP1 және RP2 ... ... ... екі ... да ... Егер движоктар бірдей орналасқан
болса, көпір байыпты болады. Олардың арасындағы яғни электронды күшейткішке
(3) кірістегі ... ... тең. ... ... шкаласында резервуардағы
өнім деңгейінің мәні саналады. Оның өзгерісі ... ... ... ... тепе-теңдігі бұзылады, күшейткіштің кірісінде ... ... ... (4) ... Ол движокты RP2 бойымен оның
орны RP1-мен бірдей болғанға дейін қозғалтады, содан соң ... ... ... ал ... (5) жаңа деңгейдің мәнін көрсетеді. Деңгей
өлшегіштің және басқа резервуарлардың қашықтық присавкаларын қосқан ... ... ... ... ... –10 Деңгейді қашықтықтан бақылау сызбасы
1,2 – ... ... 3 – ... ...... электроқозғалтқыш 5 – көрсеткіш
Қалытқылы деңгей хабарлағыштары деңгейдің рұқсат етілген мәннен
шыққан кезде дискретті ... ... ... пневматикалық) беруге
арналған.
Сурет - 11 магнитті басқарылатын айырып қосқышы бар ... ... ... ... өзгергенде қалытқының (1) кейбір
шеттерінде салыстырмалы тіректері бұрылады. Рычагтың келесі соңында
орналасқан тұрақты магнит (2) орын ... ... ... ... ... ... ... –қосқыш (3) рычагында бекітілген
магнитке әсер етеді. Магниттер аттас полюстермен қарсы ... ... ... серіппелі байланыстардың нақты ауыстырылып
қосылуын қамтамасыз етеді. Хабарлағышта жарылыс қаупінен сақтағыш бар.
Сурет – 11 ... ... ...... 2 – ... 3 – ... қосқыш
Пневматикалық шығыс сигналы бар ... ... ... ... ... басқарушы жапқышпен бітелуін және ауаның
қисымының шығуға секірісіне әкеліп ... ... ... ... және ... пайдалану оларды эксплуатация кезінде
қауіпсіздігін қамтамасыз ... ... жоба ... ... ... ... ... технологиялық сызбасы
Сурет – 12 Гидротазалау ... ... ... ... пеш; 3 ... 4-6,10- ... ... аппарат; 8-сулы
тоңазытқыш; 9,13,17,20-сепараторлар
11-тұрақтандырғыш колонна; 16-ортаға тепкіш компрессор; 18,22-
абсорберлер
Жұмысы: Гидротазалау ... ... ... ... ... ... ... Блокта: пеш, бір реактор, гидротазалау өнімін
тұрақтандыру жүйесі, циркулярлық газдан ... ... ... ... ... ... ... тұрады. Процесс алюмокобальтмолибденді
катализатордың стационарлық қабатында жүреді.
Сорап(1) арқылы берілген шикізат ... ... ... ... ... ... (6 және 4) және иректелген құбырлы
пештегі (2) қоспалар ... ... ... ... ... 100С-дан аспау тиіс.
Реакция өнімдері жылуалмастырғыштарда салқындатылып, яғни 1600С-қа
дейін, сонымен қатар осы уақытта газ ... ... және ... ... ... Газ ... қоспаларын салқындату ауа
салқындатқыш аппаратта (7) жүргізіледі, ал салқындатқанға ... ... ... ... ... (8) ... гидрогенизат төменнен шығып, 2400С ... ... (10) ... одан соң жылуалмастырғыш (5)
тұрақтандырғыш колоннаға өтеді.
Кейбір қондырғыларда газ өнімінің қоспасы ... ... ... өтеді. Осы мезетте 210-2300С температурада ... ... ... ... ... Сепаратордан шыққан сұйықтық
тұрақтандырғыш колоннаға ... ал газ бен бу ауа ... ... Пайда болған конденсат салқындатылған сепаратордағы газдан бөлініп,
тұрақтандырғыш колоннаға(4) бағытталады.
Күкіртсутектен және моноэтаноламиннің су ... ... ... сутек құрамдас газ қайтадан компрессорға(16)
қайтады.
Колоннаның(11) ... ... бу ... ... 1350С
температурада бензин буы, газ және су буы ... ... ... (12) ... ... және ... (13) газ-сұйықтық
қоспасы бөлінеді. Сепараторға сорап (15) арқылы берілген бензин колонналық
араластыру ... ... ал ... нормасы қондырғыға беріледі.
Абсорберде (22) күкіртсутектен көмірутек газдары тазартылады.
Тазарылған өнім, яғни колоннаның (11) төменгі жағынан шығарылады, ... өнім ... (10) ... және 500С температурада
қондырғыдан шығады.
1.8 Мұнай ... ... ... автоматтандыру
Жаңа заманғы мұнай өңдеу зауыттарында көптеген химиялық технологиялар
процесінен тұрады. Олар ... ал ... ... ... ... ... : қыздыру, суыту, айдау (дистилляция), ... ... ... ... ... ... риформинг, изомерлеу,
алкилирлеу, пиролиз, дегидрлеу, гидрогенезациялау.
3) Масса алмасу: ректификация (тұрақтандыру, абсорбция, ... ... ... және газ ... араластыру, фильтрлеу,
сепарация.
Көбінесе бір технологиялық аппаратта бір мезгілде бірнеше ... ... ... қыздыру және құбырлы пештің жылан тәріздес
құбырында өнімнің араласуы (жылулық және ... ... ... және ... мұнай фракциясында (масса алмасу,
гидромеханикалық, жылулық) ... ... ... қарым-қатынаста
болады. Процесс аппараттарының түрлері әр түрлі, бірақ олардың ішіндегі
негізгілері ... ... ... ... ... аппаратына құбырлар, жылуалмастырғыштар,
тоңазытқыштар, конденсаторлар және т.б. ... ... ... ... абсорбциялық және басқа да қондырғыларда жүреді.
Химиялық ... ... ... реактор. Төменде жеке
аппараттардың шешу ... ... ... - әртүрлі термокаталитикалық процесстердің негізгі
аппараты болып келеді. ... ... ... ... ... ... себебі олар жоғары жылдамдықта, жоғары температурада
өтеді, ал кейбір ... ... ... ... және де ... эксплуатациясын қамтамасыз етеді.
Суретте – 13 дизельді ... ... ... блогта автоматтандырудың функционалды сызбасы көрсетілген,
мұнда дизельді отынның құрамынан күкіртті және басқа ... ... ... ... ... ... ... отынның
(гидрогенизат ) құрамы болып табылады.
Шығыны тұрақталынған шикізат (1-1...1-5 поз.) ... ... газ және ... ... ... ... ... ала Т жылуалмастырғыштан өтіп, П пеште ... ... ... ... ... поз. ... отынның пешке
берілуін қадағалайды ), одан соң Р-1 және Р-2 ... ... ... бар ... отын ... газдың сутегімен қосылады.
Реактордың жұмысы кезінде олардың жылулық ... ... ... ... ... ішінде көп зоналы термоэлектрикалық түрлендіргіш
құралған, олар көп нүктелі автоматты потенциометрге (поз. 4-1, 4-2 және ... 7-2) ... Көп ... ... ... ... ... өлшенеді (поз. 5-1...5-13, 6-13... 6-13)
Катализатордың жағдайын (кокстену дәрежесін ) реакторға кірген ... ... ... өзгеру айырмашылығымен бағаланады (8-1...8-2).
Реакцияның өнімін бөлмес ... оның ... ... ... қыздыруға қолданылады, ал оларды бөлу ауа (Х-1) және су
(Х-2) тоңазытқышында суытқан соң, жоғары (С-1) және ... (С-2) ... ... ... ... газ ... ал
төменнен – гидрогенизат, С-2 сепараторында ... ... ... ... газдан босатылады. Гидротазаланған дизельдік ... (С-2) ... ... Сепаратордың деңгейі
гидрогенизаттың алынуымен есептелсе, қысымы газдың шығынымен ... ... ... ... (поз. ... және ... ... басқа параметрлер үшін де дабылдама беріледі.
Жоғарыда көрсетілген мысалдарға қадағаланатын, реттелетін және
дабылдама ... ... ... ... ... ... қондырғылар
мен реттегіштің тек кейбір ... ... ... газ кен ... ... қорғау
Мұнай және мұнай газ кен орындарын өнеркәсіпті барлау процессінде
жобада көрсетілген ... газ, ... және ... бірге өндірілетін
ілеспелі құнды компоненттерді жинау және пайдалану қамтамасыз етіледі.
МГК орналастыру және барлау ... ... ... ... дәне тиімді
пайдалану шарттары әзірленеді.
Өнімдегі меркаптандар болуын анықтау жүргізіледі және санитарлық
нормаларға сәйкес ... ... ... ... қамтамасыз етіледі.
Жұмыс аумағынына күкіртсутегі, меркаптандар және зиянды заттар бөлінуі
мүмкін құрылғылар, ғимараттар және өнеркәсіп алаңдарында және ... ... ... ... ауа ... мониторингі жүргізіледі.
Жұмыс аумағында агрегаттар, қондырғылар, құралдар, ... ... ... ... ... ... ... жер
асты және жер үсті коммуникациялар орналасуын ескере ... ... ... сызбаға және технологиялық регламентке сәйкес іске
асырылады.
Мұнаймен бірге өндірілген қабат суы қатты өлшенген ... ... ... ... нормаларға сәйкес суда тазартылады, қабат
қысымын ұстау жүйесінде пайдаланылады немесе сіңірілетін ... және суда ... ... ... ... күкіртсутегі
бактерияларын жұқтырудың алдын алу үшін өнімді қабаттарға ... ... ... іске асырылады.
Қабат суларын булану өрістеріне, жер бетіндегі су көздеріне жіберуге,
жер асты суларының ластануына әкеліп ... жер асты ... және ... бар, ШЖК жоғары сұйықтарды бейтараптаусыз
кәріздер жүйесіне төгуге жол берілмейді.
Барлық ... ... ... ... ... ... алдын
алуды, технологиялық қондырғыларды қауіпсіз тоқтатуды қамтамасыз ететін
технологиялық үрдістердің аварияға қарсы және өртке қарсы қорғаныс ... ... мен ... ... және ... сұйықтарды
шығаруға арналған инертті газдарды қолдануды қоса алғанда ... ... ... ... ... жою және ... ... тәсілдері мен құралдары қарастырылады.
Жобалау құжаттарында төтенше жағдайлар, авариялар, өрт және жарақат
алудың ... алу және жою ... ... ... ... ... әзірленеді.
Күкіртсутегі бар, ШЖК жоғары ... ... ... ... ... сақталады.
Объектілер аумақтарында мұнай қоқыс амбарларын орналастыруға ... ... ... ... ... өңделеді және полигондарда
жойылады.
1.10 Қоршаған ортаны қорғау
Мұнай мен газдың қорларын ... ... ... ... ... ... мен газдың кен орындарын әзiрлеушi iрi компаниялар қоршаған
ортаны ... ... ... ... айналысуына қарамастан,
республикада экологиялық жағдай ... ... ... ... ... ... ... тиiс.
Атомдық және химиялық өнеркәсiптiң, металлургиялық өндiрiстің,
автокөлiктiң қосалқы өнiмдерiнiң ... ... ... ... да ... ... ... газ бен газ қоспасы газ компоненттерiнiң араласпасы бiрлiгiнiң
мөлшерiн беретiн негiзгi ... ... ... ... ... газ ... ... өндiрiс игерiлген жоқ.
Атмосфераның жай-күйiн бақылау саласында ... ... ... ... ... өндiрiстiк және ауыл шаруашылық
өндiрiсiнiң өндiрiстiк және қойма үй-жайларындағы атмосфера ауасының
ылғалдығын анықтау ... ... және рН ... қатысты аспаптар сол
үшiн қажет.
Қоршаған ортаның ластануын бақылау саласында, сондай-ақ қауiптіліктiң 1
және 2 сыныптарына (улар) жататын органикалық ластануды ... ... - ... жоқ ... ... беру үшiн сынғыштық
көрсеткiштерiн бағалауға ... ... ... ... ... беруге арналған эталондар жоқ.
МГК барлау объектілеріне арналған қоршаған ортаны қорғау негізге
шаралармен қамтамасыз ... жер ... ... ... мен ... ... ... минималды бұза отырып, коммуникацияларды салу;
3) ластануларды, олардың пайда болғаннан кейін жою;
4) тот басудан қорғану құралдарын қолдану;
5) ... және ... ... ... ... мен ... бақылау;
6) шығындалатын жәнеғ қайтарылатын суды тіркеуді ұйымдастыру;
7) ауа, су және топырақ сынамасын алу;
8) санитарлық-қорғаныс ... ... ... ... ... ... ... және өндірісітк аумақтарды көркейту.
Жер бетінің және су айдындарының ластанудан қорғау үшін:
1) қатты ... бар және ... ... метео түсулерді
шығару алаңдарында технологиялық қондырғыларда орналастыру;
2) сумен қамтамасыз ету және су құбырлары ғимараттарын ... ... ... ... ... және ... да ... объектілер
үшін фильтрлеуге қарсы экрандар құрылғыларын әзірлеу;
ұңғымаларды жөндеу кезінде ластанған ағындарды инвентарлық түптер мен
ыдыстарды жою үшін қолдана ... ... және ... Процестің материалдық балансы
Процестің материалдық балансы масса ... ... ... ... ... сонымен қатар қоса оның жеке сатыларынан құралады.
Баланс арқылы ағынға ... ... ... шығындарды көрсетуге
болады. Материалдық баланс құру принципі келесідей: жүйеге енгізілетін
заттардың ... ... ... заттардың қосындысына тең болады.
Процестің материалдық балансы кесте түрінде құрылады.
Каталитикалық процесі ... ... ... ... ... қатар ... ... ... ... тек ... крекингтің керосин мен
соляр ... ... дәл ... ... ... әр ... ... мен әр түрлі шикізаттан ... ... ... ... ... крегингтің
қаттылық факторын есептеу керек.
Қаттылық факторын - катализатор циркуляциясының қысқалығы мен реакторға
шикізат беру ... ... ... ... ... ... ... ... ... |Т/жыл |
| | | | | ... |100% |390625 |9375 |3000000 ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... |2,8 |10937,5 |262,5 |84000 ... |43,3 ... ... |1299000 ... | | | | ... |2,1 ... |196,875 |63000 ... | | | | ... |0,2 |781,25 |18,75 |6000 ... |2,5 ... |234,375 |75000 ... | | | | ... Шығын |1,0 |3906,25 |93,75 |30000 ... ... |48,1 ... ... |1443000 |
2.2 ... ... ... ... ... және ... ... баланс
орындалуы керек.
Жалпы материалдық баланс кіріс ағымдар қосындысының ... ... ... қосындысының теңдігін білдіреді, масса бірлігінде көрсетіледі
(килограмм, тонна және т.б.), мысалы:
G1 + G3 = G2 + G4 ,
G1 және G3 – ... ... ... G2 және G4 – ... ... ... ... ағынды реакциялардың нәтижесінде кейбір
басқа заттардың жойылуын (мөлшердің азаюын) және пайда болуын (мөлшердің
артуын) ... і ... ... үшін ... ... ... ωі1 + G3 ωі3 = G2 ωі2 + G4 ωі4 ± Δqі ... , ωі2 , ωі3 , ωі4 – ағымдарға сәйкес і ... ... Δqі – ... ... компонент мөлшерінің артуы.
Δqі параметрі реакция теңдігі және компоненттердің молекулалық массасы
теңдігі бойынша есептелінеді. Мысалы, егер реакциясы ... онда бір ... (G1) және бір ... ағынды (G2) реакторлар қолданылады және А ... ... ... ... онда Δqі келесідей есептелінеді:
ΔqА = G1ωі1ХА ;
ΔqВ = ;
ΔqV = ;
МА , МВ , МС – А, В, С ... ... ... ... ... баланс
Берілгені: Катализатор қабаты – 9375 т/тәулік
Газойл тығыздығы =0,878
Кокс шығымы хк=5,9 %
Шикізат берілуінің көлемдік жылдамдығы ... ... ... ... кокс ... жіберілетін мөлшері xk=2,0%
Катализаторлық реактордагы тік қозғалыс жылдамдығы u=0,008м/сек
1. Қондырғыдағы өнімді уақытпен есептеу:
кг/сағ
м3/сағ
2. Катализатор реактордағы көлем, масса қабатын анықтау:
м3
Gk.p.=222,4515 *0.7*1000=155716,05кг
3. Циркуляциялық ... ... ... ... реактордағы болу уақытын анықау
5. Катализатор реакторының жоғарғы бөлігін анықтау
6. Реактордың ағысы мен диаметрін анықтау
Реактордың жылулық балансы
Реактордың жылулық ... ... ... ... және шығыс
ағымдарының жылуустауы, ... ... ... ... сонымен қатар
реакторға келетін немесе одан ... ... ... ... ... есептелінеді. Заттардың агрегаттық күйінің өзгеруі кезінде
бөлінетін немесе сіңіретін жылу мөлшері ... ... ... ... ... ... ... кезінде.
Бір кіріс ағынды және бір шығыс ағынды реакторларды қолданған кезде
жылулық баланс теңдікпен сипатталады
G1
Qp ... ... ... ... ... өтетін
реакциялардың жылу әсерлерінің қосындысы ретінде анықталады. Мысалы, егер
реакторда бір ғана ... А + В С ... ... онда теңдік бойынша
есептелінеді
Qp = ΔqC Δqp ,
ΔqР – реакцияның бөлек жылуы, заттардың пайда болуына байланысты масса
бірлігі.
Егер реакция жылуы ... ... онда ... ... ΔqР қайта
есептелінуі тиіс
ΔqР =
МС – С заттардың молекулалық массасы.
Әдетте ... ... ... ... ... ағымдардың
температураларын анықтау үшін немесе жылу мөлшері үшін ... ... ... немесе одан жылуалмасу арқылы ... жылу ... ... есептеу бойынша) жою қажет.
2.4 Реактордың негізгі өлшемдерін анықтау
Кинетикалық есептерді немесе ...... ... ... ... ... ... және оның реакциондық
аймақта τ(сағ) болған қажетті уақытын біле тұра, ... Vр.қ ... ... ... ... ... бойынша анықтайды:
Vр.қ = ξ Vқ τ,
ξ- қор коэффициенті, әдетте оны 1,2...2 шектеулерінде ... ... ... ... ... ... онда ... Vр.а қосындысын және катализатордың көлемін Vк анықтайды:
Vр.а = Vр.қ + Vк.
Жалпы қима аумағын Sр.а және реакциондық ... ... Н ... таңдау, табылған көлемді Vр.қ қамтамасыз ететін, аппараттың
түріне тәуелді болады ... ... ... ығыстыру және т.б.),
процестің эндо немесе экзотермиялық дәрежесін, жылу ... ... ... ... ... ол ... қолданылатын, қатты
катализатордың (бұл түрі қолданылса) бөлшектерінің формасы мен өлшемдерінің
және кейбір басқа да ... ... ... ... жылу ... ... болса әрі аппарат қабырғалары
арқылы жылуалмасу жүргізілсе, онда ... ... ... таңдау кезінде
дәл осы жылуалмасу есебі айқындаушы шешімі бола алады немесе (қаптама құбыр
реакторының құбыр ішіндегі ... ... ... ... ... қимасын таңдау кезінде бола алады.
Қатты катализаторлы идеалды ығыстыру реакторының қолданылуы ... ... ... ... анықтаушысы ретінде бола алады. Ол
катализатор қабатындағы реакциондық масса ағымының максималды ... ... ... да ... Жиі есептерде реакциондық аймақтың толық
қимасына арналған ағымның шартты (жалған) ωж жылдамдығын қолданады, оның
таңдалуы соншалықты ωж ... ... ... ... ... ... бойынша реакциондық аймақтың толық қимасының
аумағын формула бойынша есептейді:
Sр.а = Vқ / ... ... ... аймақтың биіктігін (немесе ұзындығын)
есептейді:
Н = Vр.а / Sр.а
Әдетте идеалды ығыстыру ... үшін ... ... ... » ... жиі одан әрі ... жағдайда
Н / Sр.а ≥ 3...5.
Егер есептелген Sр.а және Н ... ... ... онда ... ... ... ... екі немесе одан да көп параллель
реакторларды қолданады.
Реактор кірісіндегі қажетті қысымды ... үшін ΔР ... ... ... ... ... ... туғызатын
барлық факторларын ΔРі есепке алады (катализатор қабатының қарсылықтығы,
арнайы қондырғыларда және т.б.):
ΔР = Σі ... ... ... ... ... ... – 14 Дизель отынының гидротазалау реакторы
Жұмысы: ... ... ... ... ... корпуспен
изолирленген. Реакторда екі қабатты катализатор орнатылған, осы катализатор
арқылы жоғарыдан және төменнен ... кіре ... ... ... фарфорлық шар қабатымен қоршалып, динамикалық ағынның әсерінен
қорғау үшін қажет.
Реактордың жоғары қабатында ... ... ... ... ... ... себеттен тұратын сүзгіш қондырғы катализатор
қабатына орнатылған. Себет сымнан ... және ... ... керілген. Себеттің жоғарғы жағы ашық. Себетте және катализатор
қабатында ... ... және ... қоспалар
жиналады.Катализатордың жоғарғы қабаты екі ... тор мен ... шары ... ... ... Катализатордың жоғарғы және төменгі
қабаттарының арасында бу кіретін коллектор орналасқан.
Реактордың төменгі ... ... ... ... ... және ... ... аппараттан бірқалыпты шығаратын фарфорлы шар
қабаты орнатылған. ... ... ... ... ... ... ... және көпаумақты термопарасы бар үш штуцер
орнатылған, одан басқа ... ... ... ... орнатылған.
Катализатор жоғарғы қабат штуцері арқылы енеді және төменгі бөлігінен
дренаждық ... және ... ... ... ... қабырғасында
катализатордың жоғарғы және төменгі қабат арасында люк орнатылған. Төменгі
бөлігінде ыңғайлы қызмет пен ... үшін ... ... ... ... қолдану
Капитал салымы қондырғылардың өндірістік негізгі қорларының құндарының
сомасымен есептеледі. Негізгі қорлардың құны ... ... ... ... бірлігіне жалпы капитал салымының есебі мына формула
бойынша ... = Q ... қор / ... ... ... ... ... негізгі қор –негізгі өндірістік қорлар, мың теңге;
Кжалпы = 1004467,7 / 3000000 = 0,33
Қондырғының қорқайтарымын төмендегі формула ... ... Q1 / Q ... қор ... Q1- шығарылған өнімнің саны;
Ф = 1443000 / 1004467,7=1,44
Қорқайтарымы-бұл ... ... ... ... ... қоры және санын есептеу.
Мұнайды қайта өндіру өнеркәсібінде жұмыс ... ... ... ... ... ... ... , еңбек жағдайына
байланысты, жұмыс үшін құру ... ... пен ... ... байланысты.
Осы мақсатта ауысым графигін құрады, ол жұмысқа ... ... ... етіп ... ... дамытуды сақтауды қамтамасыз етеді.
График құру кезінде орташа айлық ... ... ... ... ... ... пен демалыстың бірдей ... ... ... үзіліс қарастырылмаған, жұмысшылар бірін-бірі
ауыстырады, ... ... ... күні ... кіреді.
МӨЗ кәсіпорындарында қызмет көрсетудің төрт ... ... ... ... ... сағат.
Жұмыс уақытының балансы.
Баланс жылдық еңбек ақы ... ... үшін ... бір оташа айлық
жұмысшының еңбекпен өтеуге жататын күн санын анықтау үшін құрылады.
Кесте – 1 Үздіксіз өндірістегі ... ... ... |12 ... ... |
| ... ... | |
| ... | ... ... күн саны |36 | ... ... күндері |91 |365/4 =91 ... ... ... максималды мүмкін |274 ... |
| ... | | ... |Жоспарланған демалыс емес күндер:| | |
| |- ... | | |
| |- ... ... |24 | |
| |- өзге ... |6 | |
| ... уақытының тиімді қоры |1 ... : 31 ... | |243 ... ... ... ... саны МӨЗ базалық кәсіпорындарының
өндірістік аппараттарының нақты құрылған және әсер ... ... ... ... кәсіпорында жұмысшылардың еңбекақы төлеу формасы уақытша қызмет
етеді. ... ... ... ... ... ... үшін
сандық және сапалық ... ... ... сыйлық беру
түрлерімен толықтырылады.
Кесте – 2 Негізгі өндірістік жұмысшылардың саны
|Мамандықтардың |Тарифтік ... ... ... сан |
|атаулары |разряд ... ... | |
| | ... ... | ... ... |6 |92,55 |740,4 |3 ... |5 |80,85 |640,8 |3 ... |5 |80,25 |646,8 |3 ... |4 |70,35 |562,8 |6 ... ... |6 |92,55 |740,4 |7 ... |4 |70,35 |562,8 |6 ... штаты | | | | ... ... |6 |92,55 |740,4 |3 ... |5 |80,85 |646,8 |3 ... ... |6 |92,55 |740,4 |3 ... тобы | | | | ... |6 |102,0 |816,0 |1 ... |5 |88,75 |698,0 |2 ... |4 |17,25 |618 |4 ... ... ақы қоры және ... есептеу
МӨЗ базалық кәсіпорынының берілгендері бойынша
Мысалы:
Қондырғы бастығы:
Айлық-80000 теңге
Зияндылықты ескерумен айлық-86000 теңге
Еңбекақы қоры-86000*12=1032000 теңге
Қондырғы механигі:
Төлемі- 46000 теңге
Зияндылықты есептегендегі ... 4600 ... ақы ... ... теңге
Еңбек ақықорының барлығы: 758763,63 теңге
Кесте – 3 Құрылғының жұмыс күні санының ... ... ... ... ... ... |356 ... қарастырылатын тоқтаулар | |
|- ... ... |30 |
|- ... ... |15 |
|- ... |10 ... жұмысының тиімді қоры |310 ... ... ... |365-( 30+15+10) ... | ... = Tэф / Tкал |Кu = ... ... ... ... үшін күндік өнімділік жұмыс
уақытының тиімділік қорына көбейтіледі:
Ққ = 9375*320 = 3000000 т/жыл
Шикізат бойынша құрылғы қуаттылығы – 3000000 м3/ ... ... ... ... ... = ... = 1443000 т/ жыл;
Құрылғы жұмысының ең маңызды көрсеткіштерінің біріне еңбек өнімділігі
жатады. Еңбек өнімділігі мына формула ... ... = Q / ... Q - ... ... ... – персонал саны, адам;
Құрылғының еңбек өнімділігі мынаған тең:
Пт = 3000000/44=68181,81 т/адам;
Өнім бойынша өнімділік мынаған ... = ... = 32795,45 ... ... құнды есептеу
Шикізат.
Өнімнің өзіндік құнының есебі бап бойынша жүргізіледі:
Жылына өңделетін ... саны – 3000000 ... ... ... ...... ... 1532,2 *3000 = 4596600 мың теңге
1 тонна өнімнің шығындары: 4596600 /1425,0 =3225,68 теңге.
Отын.
Шығын ... 1 ... ... 83 ... 83*3000 = 249000 ... ... отын ... – 484,2.
Шығындар: 484,2*249000= 12056800мың теңге
1 тонна өнім шығыны:12056800/1425,0 = 84607,58 теңге
Электроэнергия.
Шығын нормасы: 1 ... ... 4,5 ... 4,5*3000 = 13500 ... 1000квт бағасы: 9185,74 теңге
Шығындар: 9185,74*13500 = 124007,49 мың ... ... ... ... : ... =87,022 ... нормасы: 1 тонна шикізатқа 8 м3 .
Қажеттілік : 8*3000 =24000 т. м3.
1000 м3 бағасы = 58,11 теңге.
Шығындар: 58,77*24000=1410480 мың ... ... өнім ... ... ... ... шикізатқа шығын нормасы 0,006 г.кал.
Қажеттілік: 0,006*3000=18 г.кал.
1 г кал.бағасы=4625,54
Шығындар: 4625,54*18=83259,72 мың теңге
1 тонна өнім ... ... мың ... ... ... ... 40000 м3
Қажеттілік: 40000*4 = 1600000 м3
1000 м3 –тың бағасы = 7538,63 теңге.
Шығындар: 7538,63*1600,0=12061808 мың теңге
1 ... өнім ... ... теңге
Жұмысшылар мен ИТЖ шығыны
Шығындар мынаған тең: 758763,63/1425,0=532,4 теңге
Әлеуметтік сақтандырушы органдарына аударым.
758763,63*5/100=37938,2 т.теңге.
1 тонна өнім ... ... ... эксплуатациялау шығыны.
Амортизациялық аударымдардың есебі мына формула бойынша есептеледі:
А= Qф* Н / 100;
Мұндағы: Qф – негізгі ... ... ... ... – амортизация нормасы, %.
А = 1004467,7 * 0,09 = 90402,0 мың теңге
1 тонна өнім ... ... = 63,44 ... жөндеу шығынын мына формула бойынша есептейміз:
Ш а.ж. = ... а.ж. = 90402 *25/100 = 22600,5 мың ... ... өнім ... ... 15,9 теңге
Цехтық шығындар мынаған тең: 3000*6 =18000мың теңге
1 тонна шығын: ... = 12,63 ... ... көрсеткіштерді және тиімділікті есептеу
Жылдық өнімділік қуаттылығы немесе ... ... өнім ... ... жобаланған обьекті халық шаруашылығы мұқтаждықтары үшін
және кәсіпорын ішін одан әрі өңдеу үшін жіберіледі. ... ... ... ... ... ... ... технологиялық себеп бойынша
жылына күннің күнтізбелік саны тиімділік қорына тең. Жөндеудегі күн саны
ППР ... ... ... ... – 4 ... ... ... бірлігі | ... ... ... |т. м3/ жыл |3000 ... Еңбек өнімділігі ... |68,18 ... Саны ... |44 ... ... ... |1,44 ... Өндіріс рентабельділігі |% |33% ... 3000000 ... ... мұнай мен мұнай өнімдерінен ағынды
суларды технологиялық құрылғысымен тазарту ... ... ... ... рентабелельділігі-33 %.
Қортынды
Гидротазалау ол әр түрлі мұнай фракцияларын қанықпаған және күкіртті
қосылыстардан тазалау ... ... әр ... ... және ... ... ... өнімдерінен жою – бұл
үлкен өзіндік шешімдерді талап ететін ... ... ... оны ... гидротазалау процесі жетістіктермен қолданылуда. Гидротазартуда
тұрақсыз, шектеусіз көмірсутектерді тиісті шекке дейін жеткізу үшін ... ... ... біз ... ... деп қарастырамыз.
Гидротазарту процестері үшін көбінесе алюмокобальтмолибденді (АКМ) немесе
алюмоникельмолибденді (АНМ) катализаторларын ... ... ... ... ... және ... ... сипатталады.
Сонымен қорытындылай келе дизель отынының ... ... ... сызылды. Шикізатты жылына 1 млн ... ... ... Дизель отыны гидротазалау қондырғысының материалдық
балансы жылына 3 млн тонна болса, жұмысшының күні 320 ... ... ал ... 390625 кг ... ... ... ... балансына келетін болсақ, қондырғыдағы өнім 8,12
минутта 390625 кг/сағ құрайды. Оның реакторының ... ... ал ... тең.
Сонымен қоса дизель отынының гидротазалау қондырғысының
технологиялық сызбасы сызылды. Осы сызбада әр ... ... ... ... қосылыстардан гидротазалау бірнеше сатылардан өтеді.
Әртүрлі ... ... ... және ... ... гидротазалау қондырғысының жұмысы өте тиімді.
Қолданылған әдебиеттер
1. «Мұнай және газ химиясы мен технологиясы» - Г. Қ. ... А. ... - ... : ... ... «Мұнай-газ секторындағы басқару» - Доғалова, Гүлнәр Нәжмиденқызы ... : ... ... ... ... ... - ... Жаса.- Химия мектепте, 2004ж.
4. «Қазақстанның мұнай химиясы ... ... ... ... ... С.Р. 2005ж. ... Сериков Т.П,. Оразбаев Б.Б. ... ... ... ... ... в ... ... для вузов, Атырау, 1993
6. Мановян А.К. «Технология первичной переработки нефти и природного газа»,
Учеб.пособие для вузов, М., Химия, 2001.
7. ... Т.П., ... С.А. ... және ... терең өңдеу
технологиясы», 3 томды, Атырау, 2005
8. Омарәлиев Т.О. ... мен ... отын ... ... Астана, Фолиант, 2005
9. Абайылданов Қ. Н., Нұрсылтанов Ғ. М. ... мен ... ... ... ... ... 2003, 464-467 ... Альбом технологических схем процессов в переработки нефти и ... Под ред. Б. И. ... – М.: ... 1983. 29-33 с.
-----------------------
Өзг.
Бет
Құжат №
Қолы
Күні
Бет
Изм
Лист
№ докум.
Подп.
Дата
Лист
.
Әдеб. Бет ... ... Бет ... № Қолы Күні

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 100 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дизель отынын гидротазалау қондырғысының жобасы32 бет
Тәуелсіз аспалы ілгекті жеңіл автомобильді жобалау63 бет
Гидротазалау25 бет
Форреактор қолданылатын өнімділігі 2 млн. 250 мың т/ж дизель отынын сутегімен тазалау қондырғысын дайындау160 бет
2 деңгейлі алдын-ала су тастау қондырғысын автоматтандыру44 бет
200 орынды көпшілікке ортақ асхананың көкөніс цехының жобасы28 бет
300 орынды көпшілікке ортақ асхананың көкөніс цехының жобасы18 бет
500 т жүзімді иістендірілген мускат шараптарына өңдейтін кішігірім шарап зауытының жобасы88 бет
72 пәтерлі тұрғын үй, дүкені мен офис және шаштараз жобасы60 бет
CISCO 5500 series қондырғысының негізінде есептеуіш желілердің құрылымы60 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь