Каталитикалық крекинг процесі мен аппараты

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

Каталитикалық крекинг
1.1 Катализаторлар мен каталитикалық процестерді жетілдіру ... ... ... ..
1.2 Крекинг катализаторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.3 Крекинг катализаторының активсізденуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.4 Өндірістік крекинг катализаторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

Каталитикалық крекинг процесі мен аппараты
2.1 Каталитикалық крекинг шикізаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2 Каталитикалық крекингтің техникалық сызбасы ... ... ... ... ... ... ... ... .

Есептік бөлім
3.1 Процестің материалдық балансы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3.2 Процесстің жылулық балансы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

4. Мұнай және газ кен орындарындағы қауіпсіздік ережелері ... ... ... ... ... .
5.Мұнай мен газ өндеудегі басты экологиялық мәселелері,қоршаған ортаны қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
6. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
7. Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
КІРІСПЕ
Қазіргі заманғы дүниежүзілік экономикада мүнай мен газдың алатын орны ерекше. Бүгінгі таңда миллиартаған адамдар есептеп жатпастан мұнай мен газды күн сайын, сағат сайын қолданады. Күнделікті тіршілігіміздің өзінде қаншама мүлай мен газды пайда-ланымыз десеңші. Үйімізде шам жанып, ыстық суымыз ағып тұрады; машинамен, қоғамдық көлікпен, үлпақпен, кемелерімен жүреміз. Тіпті ракеталарды алсак осылардың барлығы да мұнай мен газды пайда-ланады. Әлемнің ірі кен орындарында бүгінгі таңда мың жэне бес мың метр тереңдікке дейін мыңдаған, он мыңдаған мұнайдың сква-жиналары бүрғыланған. Миллиондаған бүрғылаушы жэне компрес-сорлық станциялар жер қыртысындағы мүнай мен газды жер астынан тартып, сорып, мұнай өнімдерінің қу-бырлары мен газ құбырлары дамыған елдер территориясына еніп тірі организмдегі қан тамырлары сияқты эртүрлі мемлекеттер мен континенттерді біріктіре байланыс-тыруда. Көмірсутек шикізаттары тиелген танкерлер қазіргі заманғы жүк таситын көліктің қатаң графигінде Дүниежүзілік мүхит аквато-риясында бағыт алуда. Үшінші мыңжылдыққа аяқ баса отырып, адам-зат қазір де мүнай мен газдың көмегімен өзінің ең қажетті жер бетін-дегі жэне космостағы проблемаларын шешуге тырысуда. Бір жарым ғасыр бүрынғыдай «ақылды адам» планета миллиард жылдар бойы тұрғызып, сақтаған мүнай мен газ қорын тоқтаусыз қолдануда, мұнай мен газ дүниежүзілік жылу энергетикалық шаруашылығында алдыңғы орындарды алады.
Қолданылған әдебиеттер
Сарданашвили А.Г., Львова А.И.
«Примеры и задачи по технологии переработки нефти и газа», М.,Химия, 1980.
Кузнецов А.А., Судаков Е.Н.
«Расчеты основных процессов и аппаратов переработки углеводородных газов», Справочное пособие, М., Химия, 1983
Эмирджанов Р.Т., Лемберанский Р.А.
«Основы технических расчетов в нефтепереработке и нефтехимии», Учеб.пособие для вузов, М.,Химия, 1989
Сериков Т.П., Оразбаев Б.Б., Джигитчеева К.М.
«Технические схемы переработки нефти и газа в Казахстане», Учеб.пособие для вузов, Атырау, 1994
Мановян А.К.
«Технология первичной переработки нефти и природного газа», Учеб.пособие для вузов, М., Химия, 2001
Эрих В.Н., Расина М.Г., Рудин М.Г.
«Химия и технология нефти и газа»,М., Химия, 1985
Ахметов С.А.
«Технология глубокой переработки нефти и газа», Уфа, Гилем, 2002
«Безопастность труда в нефтеперерабатывающих и газоперерабатывающих производствах. Правила и нормы», М., Недра, 1989
Серіков Т.П., Ахметов С.А.
«Мұнай және газды терең өңдеу технологиясы», 3 томды, Атырау, 2005
Омарәлиев Т.О.
«Мұнай мен газдан отын өндіру арнайы технологиясы», Астана, Фолиант, 2005
Бишімбаева Г.Қ., Букетова А.Е.
«Мұнай және газ химиясы мен технологиясы», Алматы, Бастау, 2007
        
        Мазмұны 
Кіріспе .................................................................................
Каталитикалық крекинг
+ Катализаторлар мен каталитикалық процестерді жетілдіру..............
+ Крекинг катализаторлары..........................................................
+ Крекинг катализаторының активсізденуі.......................................
+ ... ... ... ... процесі мен аппараты
2.1 Каталитикалық крекинг шикізаты....................................................
2.2 Каталитикалық крекингтің техникалық ... ... ... ... ... ... жылулық балансы........................................................
4. Мұнай және газ кен орындарындағы қауіпсіздік ережелері .....................
5.Мұнай мен газ ... ... ... ... ортаны қорғау...........................................................................................
6. Қорытынды .................................................................................
7. Қолданылған әдебиеттер................................................................
КІРІСПЕ
Қазіргі заманғы дүниежүзілік экономикада мүнай мен газдың алатын орны ... ... ... ... адамдар есептеп жатпастан мұнай мен газды күн сайын, сағат сайын қолданады. Күнделікті тіршілігіміздің өзінде қаншама мүлай мен газды ... ... ... шам ... ыстық суымыз ағып тұрады; машинамен, қоғамдық көлікпен, үлпақпен, ... ... ... ... ... ... барлығы да мұнай мен газды пайда-ланады. Әлемнің ірі кен орындарында бүгінгі таңда мың жэне бес мың метр тереңдікке дейін мыңдаған, он ... ... ... бүрғыланған. Миллиондаған бүрғылаушы жэне компрес-сорлық станциялар жер қыртысындағы мүнай мен газды жер ... ... ... ... ... ... мен газ ... дамыған елдер территориясына еніп тірі организмдегі қан тамырлары сияқты эртүрлі мемлекеттер мен континенттерді біріктіре байланыс-тыруда. Көмірсутек шикізаттары тиелген танкерлер қазіргі ... жүк ... ... ... ... ... ... аквато-риясында бағыт алуда. Үшінші мыңжылдыққа аяқ баса ... ... ... де ... мен ... ... өзінің ең қажетті жер бетін-дегі жэне космостағы проблемаларын шешуге тырысуда. Бір жарым ғасыр бүрынғыдай планета миллиард ... бойы ... ... ... мен газ ... ... қолдануда, мұнай мен газ дүниежүзілік жылу энергетикалық шаруашылығында алдыңғы орындарды алады.
Алғашқы кен орындары Эмбі өзенінің ... 1911 жылы ... ... ... мұнай газ индустриясының даму бастамасы Қарашангүл аймағындағы барлау скважинасьшан мұнай-дың фонтан болып атқылаған уақыты осы кезеңге жатады. Бүгінгі таңда ... ең ... кен орны ... ... орналасқан. Атырау жэне Маңғыстау облыстарының территория-сында мұнайдың ... ... ... 70% ... кен ... бар. ... 207 кен орындарының 80-ге жуығы Атырау облысында, Каспий өңірі ойпатының ... ... (1-ші ... ... ... 54 кен орны, Ақтөбе облысында - 22, Оңтүстік Қазақстанда - 16, Батыс Қазақстанда - 15, Қызылорда облысында -11, Жамбыл облысында - 6 жэне ... - 4 кен орны бар. ... ... де Қазакстанның мұнай газ саласының потен-циалды мүмкіндіктері орасан зор. Алдын-ала болжаулар бойынша, республикадағы ... мен газ қоры 13 ... ... ... олардың жартысынан көбі Каспий теңізіндегі Қазақстан секторының шельфінің шегінде орналасқан. ... ... ... ... жэне теңіздегі геологиялық барлау жұмыстарының дамуы 2000 жылы оте ірі ... ... ... ... ... кен ... табуға мүмкіндік берді. Аналитиктердің пайымдауы бойынша олар-ды игеру республиканың ірі мұнай ... 10 ... ... ... мүмкіндік береді. Осы сектордағы табиғи газдың геологиялық қор-лары 3 трлн. куб. м-ге жуық, алынатыны - ... 1 ... куб. м. ... ең ірі мұнай кен орындары Теңіз (мұнай) кен орны, Өзен (мұнай-газ), ... ... ... ... ... ... ...
Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасының мұнай өндіретін аймақтарында, әсіресе бұрыннан мұнай өндіретін Кен орындарында,далада мұнайдың және мұнай шламдарының өте көп ... ... ... ... мұнайлы қалдықтар мөлшері 30 млн тоннаға жуық, 2000-нан аса мұнайлы көлдер бар және ... ... ... ... және ... ... ластанған. Қазақстанда үш үлкен мұнай өңдейтін ... ( ... ... ... тек ... атмосфералық,дистилдеумен ғана шектеліп өте қарапайым сызбанұсқамен жұмыс істейді.Мұнайды қайта өңдеудің екіншілік процестерінің ішінен тек бензинді ... ... ... ... ... ... ... ғана жұмыс істейді. Атмосфералық қалдықты (мазутты) вакуумде дистилдеу,ауыр газоильдерді каталитикалық және термиялық крекингілеу, гидрокрекинг, бутан және бутилен қоспасын алкилдеу,реформинг,бензиннен ароматты ... ... алу, газ ... ... ... өңдеу сияқты басқа да көптеген процестер жүзеге асқан жоқ.
Каталитикалық ... - ... ... ... ... ... ... құрайтын кіші молекулаларға ыдырату. Мұнай өңдеуде бензин фракцияларына үлкен көңіл бөлінеді. Саны жағынан да, сапасы ... да ... ... ... ... мұнай өңдеу процесінің тереңдігін жоғарылатты. Бензин, керосин, ... ... ... ... ... ... ... 55-60%-ке дейін өсті. Жаңа технологиялар көмегімен май өндірісінде мазуттың шикізат ретінде пайдаланыла бастауы крекингтің ең маңызды жетістігі болып табылады.
1937 жылға ... ... ... тек ... әдіспен жүзеге асырылды. Каталитикалық крекинг бензин сапасын жоғарлатуға негізделген мұнайшылардың ұзақ, әрі қажырлы ... ... ... ... Крекинг процесінде катализаторды қолдану жоғарыоктанды отынның шығу мөлшерін арттырды және ... ... одан әрі ... ... ... ... ... крекинг тезірек өтеді. Осы процесс барысында көмірсутек молекулаларын ыдыратумен қатар изомеризация жүреді.
Крекинг процесі ... ... ... ... және қарапайым шектеулі және шектеусіз көмірсутектер пайда болады. Алкандар үшін катализатор қатысында крекинг реакциялары төмендегі түрде өтеді:
С16Н34 --> С8Н18 + ... ... ... ... ары ... ... ... мүмкін:
С8Н18 --> С4Н10 + С4Н8
октан бутан бутен
С4Н10 --> С2Н6 + С2Н4 ... ... ... ... ... ... ... негізгі артықшылықтары:
1. Процесті каталитикалық жылдамдатудың нәтижесінде, процесті төменірек температурада және төменірек қысымда жүргізуге болады.
2. Катализатордың селективтік әсері жинақталуға алып ... ... ... - хош ... ... және ... үлкен октандық саны бар крекинг - ... ... жылы ... ... ... ... мұнай тазарту зауытында әлемдегі ең алғаш өндірістік каталитикалық крекинг қондырғысы салынды. Бұл қондырғы катализатор ретінде кремний және алюминий ... ... ... 1937 ... кейін мұнай өндірісіне мұнай өңдеудің каталитикалық әдістері енді.
Бүгінгі таңда ... ... ... ең ірі ... - ... ... штатындағы, Линден қаласындағы атты компаниясының мұнай өңдеу зауыты. Ол ... 19 077 000 литр шикі ... ... ... ... ... тек ... отынның қосымша мөлшерін алу ғана емес, сонымен қатар мұнайды пайдалану мүмкіншіліктерін ... ... ... ары ... ... өңдеуге түсетін ароматты көмірсутектер алуға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... көбі ... ... өндірісінен алынады (1 сурет).
457200273051 сурет. Каталитикалық крекинг қондырғысы
Крекинг процесінде катализаторлар ретінде алюмосиликаттар, хром, алюминий оксидтері және т.б. ... ... ... ... кең ... ... ерекшіліктері болып олардың тез дезактивизациясы саналады. Катализатордың қуыстары 10-15 минут ... ... ... ... ... ... ... да крекингті катализатордың регенерация процесімен кезектестіріп отыру қажет. Жұмыс циклын және регенерацияны жиі ауыстырып отыратын катализдік процесстер циклдік деп ... ... дәл осы ... ... оларға каталитикалық белсенділік береді. И.Бренстеда және Т.Лоури теориясы бойынша қышқыл - ... бере ... ... = ... + ... қышқылдар өз протондарын негіздерге оңай береді. Ал Г.Льюистің жұмыстарында қышқылдық Коваленттік байланыс түзу ... ... ... ... алуы деп түсіндірілді. Осы ойлар көмірсутектердің каталитикалық механизміне тағы да бір түсініктеме берді. Бұл карбокатиондар теориясы. Осы теорияға ... ... ... ... ... ... ... катализ процесінде түзілетін карбоний иондары немесе карбокатиондар атты оң зарядталған бөлшектердің түзілуінен тұрады.
Қышқыл (катализатор) протоны өте активті бөлшек бола ... ... ... одан да ... ... - ... ... түзеді:
СnН2n + НХ --> ... + Х-- ... ... ... ... алкандардан және циклоалкандардан түзілуі мүмкін.
Соңғы кезде әдебиеттерде карбокатиондардың, протонның парафинмен әрекеттесуі нәтижесінде және ... ... ... ... ... екі түрі кездесіп жүр. Соңғысын карбений-йондары деп те атайды. ... ... оның ... ... ... Сондықтан активті СnН2n+1+ карбоний иондары тұрақсыз және олефин мен карбонийдің жаңа ионына, ... ... буын ... ... ... болады:
СН3 -- СН2 -- СН -- СН -- R --> RCH2 + CH2 = CH -- CH2 -- CH3 ... ион, ... оңай ... сутегіні гидрид-ион түрінде бастапқы бейтарап молекуладан үзіп алады. ... ... ... ... ... көміртегі пайда болады және карбоний ионы регенерацияланады. Сонымен, парафиндердің ыдырауының буынды процесі дамуын алады.
R1H + R+ --> R1+ + ... + R1H --> R1+ + ... - ... ... Олардың тұрақтылықтың белгілі бір ретімен сипатталады. Тәжірибе көрсеткендей, сутек үштік көміртек ... оңай ... >CH , ... ... > CH2 ... ... CH3 тен сутектің үзілуі қиын болып келеді және ... CH4 ... ... ... де ... Осылайша карбокатиондар тұрақтылығы келесі кезекпен өседі:
Біріншілік < екіншілік < үшіншілік:
CH3+ < CH2+ < CH+ < C+ ... ... ... газы өз ... ... термиялық крекинг газынан өзгеше болып келеді. CH3+ және C2H5+ ... ... ... катализдік крекинг газдарында C3 - C4 көмірсутектерінің артықшылығы байқалады.
Карбокатион ... ... ... және сол ... ... ... тұрақтылығы кем байқалады, сондықтан да ол үшін изомерлену реакциясы оңайландырылады:
CH3 · и CH3+ C2H5 · и C2H5+ ... ... ... ... ... ... және гидридтік тасымалданумен байланысты. Изомерлеу радикалдар үшін де мүмкін болады, бірақ, бұл жағдайда, ... ... ... басқа реакцияларға қарағанда, ол баяурақ жүргізіледі, сол себептен изомерлік көмірсутегінің үлесі катализдік емес ... ... ... ... ... ... изомерленуі нәтижесінде көбірек тарамдалынған және тиісінше, тұрақтылығы басым бөлшектер пайда ... ... ... ... ... ... изомерлері түзіледі, осының есебінен катализдік крекинг жанармайының ... ... ... ... ... ... ... болады. Реакциялық ортадағы олефиндер мен нафтендердің арасында сутегінің катализдік қайта үлесу салдарынан тармақталған ... ... ... ... ... ... ... түзіледі:
45720069215
Термиялық крекингте жеке көмірсутектер түрлерінің бірізділік крекингін өзгерістер жылдамдығы арқылы анықтайтын болса, катализдік крекингте - жеке ... ... ... ... ... ... ... кезінде көмірсутектердің ыдырау бірізділігі белгілі:
ароматты -- шектеусіз -- ... -- ... ... ... ақырғы кезекте ұшырайды. Сонымен, катализдік крекингке ароматтандыру, изомерлеу, газ тәрізді өнімнің және ... ... ... ... тән.
Жоғары адсорбциялық қабілеттілікке ие болатын ароматты көмірсутегілер, бірінші кезекте, катализаторлар ... ... ... ... және өзгерістерге ұшырайды. Бұл жағдайда алкилденген ароматты көмірсутегілер
Сар -- Сал байланыстары ... ... ... ... және шектеусіз көмірсутектерін түзеді:
10287003810
Шектеусіз көмірсутегілер сутегіні қайта бөлу реакциясына ұшырауы мүмкін, бұл жағдайда катализаторда қортқы көмірді құрайтын қаныққан ... және ... ... ... ... болады. Шектеусіз көмірсутегінің өзгеруіне байланысты, катализдік крекингтің жанармайларында олефиндер аз болады.
Нафтендік көмірсутегілерді шығырды ашу, изомерлеу, катализаторларда жартылай ... ... ... және ... ... алу ... ... ұшырайды:
12573000
циклопентанның циклогексанға изомерленуі және керісінше:
171450057785
Дегидрлену процесінің нәтижесінде гидрокрекинг, изомерлеу сияқты реакцияларға белсенді қатысатын сутек босап шығады.
Катализатор шикізаттан, ең алдымен, ... ... ... ... ... бейім молекулаларды өзіне тартып алады және сорбциялайды. Бұл жағдайда пайда болатын шектеусіз көмірсутегілер, жоғарғы адсорбциялық қабілетке ие бола ... ... ... ... ... ... ... өсуімен (байланыстардың қанықпағандығымен) көмірсутегінің полимерленуі жүреді, қортқы көмірдің ізашары - шәйір пайда болады, содан соң ... ... өзі де ... - ... ... 540-6800 - ғы ауамен қортқы көмірді және шәйір ... ... ... ... жергілікті қызып кетуден қорғау үшін ауаны инерттік ... ... ... ... вакуум-дистилятта жұмыс атқаруындағы типтік параметрлері (фр. 350-5000С):
* температурасы 450-4800С
* қысымы 0,14-0,18 МПа.
Қорытындылағанда көмірсутегі газдар (200С), жанармай фракциясы (500С), дизель фракциясы (200С) ... ... ауыр ... немесе крекинг-қалдыққа, қортқы көмір және шығындарға кетеді. Катализатор бетінде әр 10-15 минут сайын қортқы көмір ... ... ... ... ... ... процесімен алмастырып отырады.
Оған жоғарыдан арнаулы жабдық арқылы 1-2 мм түйіршіктер түріндегі ... ... ... ... ... төменге түсіріледі және бірте-бірте реакция аумағынан, крекинг өнімін бөліп ... ... және ... ... ... ... ... мен шикізат контактінің орташа уақыты 5 секунд.
Жандырылғаннан кейін катализатор пневмокөтергіштің салу ... ... және ... транспортер арқылы бункер сепараторына көтеріледі. Мәселе келесіде - көп мәрте жылжытудан, жағудан, бумен өңдеуден түйіршіктердің бір ... ... ... ... ... пайда болады және оларды бөліп шығару қажет болады, немесе гидродинамика, ... жылу және ... ... ... бұзылады. Бұл әрекетті сепараторда атқарады. Регенерацияланған және елеуден өткізілген катализаторға шығындарды толықтыру үшін жаңа түйіршіктер салынады және ... цикл ... ... ... схемасы
Бүгінгі таңда шаң тәріздес катализатордың қайнап жатқан қабатындағы крекинг жетілдірілген технологиялардың бірі болып табылады. Арнайы синтезделген цеолиттер негізіндегі микросфералық катализаторлар ... ... осы ... ... ... берді. Мұндай катализаторлар жоғары белсенділігімен және селективтілігімен ғана емес, сонымен қатар жақсы регенерациялануымен және жоғары механикалық ... ... ... ... үшін ағызатын жер орналасады, оның үстінде - тұндыратын аумақ болады. Ол ... ... ... ... шығару үшін арнаулы циклондармен жабдықталған.
Бұл жердегі негізгі мақсат - катализаторды шығып кетуден қорғау, немесе ол түтін газдарымен бірге ... ... ... ... Содан соң катализатор қайтадан реакторға барады және цикл қайталанылады.
Крекингті қайнаған қабатта қолдану - процесті күрт ... ... ... ... ... ... мүмкндік жасады. Мысалы, Ресейде 2 млн. Тонна шикізатты жылына өңдейтін катализдік кешендер стандартты болып саналады. Жылына 5 млн ... ... ... ... одан да ... ... бар. 3-суретте біріктірілген каталитикалық крекинг қондырғысының технологиялық ... ... және II ... мен ... ... ... ... шикізат рециркулятпен және су буымен араласып, Р-1 реакторының араласу түйініне ... Осы ... ... регенеризацияланған катализатормен әрекеттеседі. Шикізат буланады, катализденеді және одан әрі Р-1 қайнау қабатының зонасына өтеді. Реакция өнімі катализатордан ... К-1 ... ... ... ... ... Қортқы көмірмен толтырылған катализатор Р-1 булану зонасынан қортқы көмірді көміртек ... ... ... ... үшін Р-2 ... ... қабат зонасына өтеді. Келесі сатыда регенерацияланған катализатор Р-1 реакторының араласу түйініне өтеді. Регенерацияға ауаны ауа үрлегіштер арқылы жібереді. Ауыр және ... ... К-1 ... бөлінуі К-2 және К-3 бу колонналары арқылы жүзеге асырылады. Ауыр газойльдің бір бөлігі рециркулят ретінде ... ... ... ... жоғарғы бөлігінен бензин буы, су және крекинг газдарының қоспасы шығады. Бұл қоспа суытылып және конденсацияланғаннан кейін С-1 газосепараторына ... ... ол ары ... ... және бензинді тұрақтандырушы блокқа өтетін газға және тұрақсыз бензинге ыдырайды.
3-сурет. Каталитикалық крекинг қондырғысының ... ... ... ... IV-жеңіл газойль,
V-ауыр газойль, VI-декантат,VII-су буы,
VIII-түтін газдары, IX-су, X-ауа, XI-катализаторлық шаң,
K-колонна, P-реактор, ... ... ... ... ... бензиндерінен ароматты, нафтенді және изопарафинді көмірсутектердің жоғары мөлшерімен және олефиндердің аз мөлшерімен ерекшеленеді. Олар ... және ... ... ... сипатталады. Каталитикалық крекингтегі бензин шығымы шикізат салмағының 70%-ын алады.
Каталитикалық ... ... ... С1-ден С4-ке дейінгі шектеулі және шектеусіз көмірсутектер болады; газдар шығымы орта есеппен алғанда шикізат салмағының 12-15%-ін ... ... ... ... ... орта есеппен алғанда шикізат салмағының 4-6%-ін құрайды.
1.1 Катализаторлар мен каталитикалық процестерді жетілдіру
Мұнай өңдеу өндірісі саласының алдында тұрған маңызды ... ... ... тереңдетіп жоғары сапалы қозғалтқыш отынының және мұнай химия синтезіне қажетті шикізат шығымын көбейту. Осы проблемаларды тиімді шешуді қамтамасыз ететін, ... ... ең көп ... флюид каталитикалық крекингі (ФКК) болып есептелінеді. Бұл оның ... ... ... ... ... ... жүргізіледі және пайдалану аппараттарының конструкциясы қарапайым; шикізаттың қоры жеткілікті, оған керосин-газойль фракциясынан бастап гудронға дейін (гудронды қоса) салуға ... ... ... шығымы жоғары (90%-ға дейін): жоғары октанды бензиннің, жеңіл газойльдің - дизель отынының құрастырушысы (компоненті), сұйытылған газдардың - ... ... ... және ... ... ... ауыр ... - техникалық көміртегі өндірісінің, инелік және электрод коксының шикізаты; қондырғының қуатын көтеру және ... ... ... жалғастыру мүмкіндігі; өнімдер сапасының термиялық крекингпен салыстырғанда едәуір жоғарылығы. ФКК өнімдерінде іс жүзінде құрғақ газдар жоқтың қасы, ... ... ... ... ... ... ... және карбендер, түзілуші крекинг-қалдықта) қанықпаған қосылыстар аз, изомерлі құрылымды алкандар мен ароматикалық көмірсутектер және сутегіне кедей кокс көп. Бұл ... ... және ... ... реакцияларының тереңдеу жүруін көрсетеді. Бензин орта фракциялардың ароматизациялануының және сутегіне өте ... кокс ... ... ... ... крекинг АҚШ-та ең жоғары дамыған процесс, 1986ж оның үлесі бірінші кезектегі ... ... ... 38,1% ... ... ... МӨЗ-да ол 50% артық. Өскен Батыс Еуропа елдеріндегі МӨЗ ФКК улесі 10-14% (мас.) (бұрынғы КСРО - ... ... ... ... ... ... ... крекинг технологиясының улкен жетістігінің бірі цеолиті бар катализаторларды пайдалану болып саналады.
Цеолитті катализаторлардың ... түрі ... ... ... ... ... үшін орта диаметрі 60 мкм микрошеңберлі бөлшектер және қозғалушы қабатты қондырғылар үшін бөлшектер шеңберінің ... 2-4 мм. ... ... (ЦК) ... 5-20% (мас.) кристалдарының мөлшері 1-10 мкм аралығында төсегішке біркелкі отырғызылған цеолит болады. Олардың адсорбциялық қабілетімен сыбағалы беті жоғары және ... ... күші ... ... ... - үш өлшемді кристалды құрылымды алюмосиликаттардан тұрады, олардың жалпы формуласы мынадай:
Me2/nO·Al2O3· xSiO2· ... n - ... ... ... x - ... ... деп ... SiO2 / Al2O3 молекулалық қатынасы; y- су моль ... ... ... оның ... ... ... кездесетін элементтердің (СКЭ) үш валентті катионына алмастырудан жақсарады. Ион алмасудың толық жүруі бұл ... ... ... ... (2300С) автоклавта қысыммен жүргізуге бейімдейді. Алюминийден және одан әрі ... ... ... ... ... пен су буының қатысуымен 7000С жоғары температурада активтеу тұрақты цеолит береді. Оны ультратұрақты цеолиттер ... ... ... ... Ү ... катионынан айырылған (декатиондалған) цеолитте 300-5000С дейін қатты қыздырғанда ... ... саны ... ал 5000С ... температурада ол кемиді де, 8000С түгел жойылады. ... ... Льюс ... ... орталардың саны өседі, тағы да екі протондық орталардан бір ... орта ... ... ... ... (СКЭ) ... ... цеолитке СКЭNҮ (5-сурет) қышқылдық орталар сызығында екі максимум бар, олар бірінші және ... су ... ... ... ... ... ... келеді. Әрі, алюминий атомдарының саны көп болған сайын, қышқылдық орталардың күші аз ... ... ... бумен қыздырғанда қышқылдық орталардың саны елеулі кемиді және көп ... ... ... қышқылды ОН- топтарды тұрақтандырады.
1035050533404-сурет. Қышқыл орталардың концентрациясының (құз бетінің катализатордың салыстырмалық массасына қатынасы) С катионынан ... Ү ... ... оны ... ... ... ...
1-протонды орталар;
9525004229102-апротонды (протонсыз) орталар.
5-сурет. Цеолиттің сан алмасу формасының γ ... ... ОН- ... ... ... ... температурасына байланысы: 1-NH4Ү; 2-HY; 3-REHY (CKЭNY).
Себебі, Ү типтес берілген құрылымдағы цеолиттер мынадай сақиналар Si3Al3O6, Si5Al2O6 көмегімен ... ... ... және ... ... ... ... және соған байланысты, олардың қышқыл орталарының күші әртүрлі болғандықтан десорбция активтеу энергиясы 147 кДж/моль (күшті қышқылды орталар) 20 кДж/моль ... ... ... ... ... Si/Al қатынасының Ү цеолитте өсуімен қышқылдық орталардың энергетикалық ... ... және ... ... ... дәрежесі өсуімен әуелі әлсіз қышқылды орталар түзіледі, ал одан кейін күшті қышқылдық орталардың саны ... ... ... ... оның ... санына есептегенде 30% құрайды және алюминий иондарынан құрылымды деалюминдегенде қышқылдық азаяды.
Ү цеолиттердің сирек кездесетін элементтерді қосқан түрі ... ... ... қышқыл орталарының спектрі өте алшақ шеңберде жататыны белгілі. ... ... ... оң ... ... үш оң зарядты лантанға (La+3) алмасу дәрежесі жоғары ... ... ... және ... ... 90%-ға дейін алмасуды көбейту өте күшті қышқыл орталардың негізінен өсуіне алып кеп соғады. Кейбір СКЭ катионымен ... ... ... өте ... ... орталар (Н0 изо-парафиндер+ароматикалық көмірсутектері
Бұдан түзілуші изо-парафин және ароматикалық көмірсутектері олефин және нафтен көмірсутектеріне ... ... ... ... ... ... бензинді екінші крекингтеу реакциясының үлесінің азаюын түсіндіріледі. ЦК Н-алмасу реакциясын жылдамдату қабілеті цеолит тесігінің ... ... ... байланысты және ондағы қышқыл орталардың АСК салыстырғанда үлкен концентрациясымен байланысты. Сонымен қатар ЦК ерекше қышқыл орталар, ... ... ... болуы мүмкін.
Крекинг катализаторларының қыздыруға тұрақтылығы. Катализатордың тең салмақтық активтігіне көп параметрлер әсер етеді. Мұндай параметрлерге мыналар жатады: шикізат пен ... ... ... су ... ... қысымы, органикалық улар қоспасы. Үш секцияны өткеннен соң: реактор, регенератор және буланушы секциялардан, катализатордың негізгі бөлігі реакторға қайтып оралады. ... ... ... оны ... ауыстырғанша 150 мың қайтара пайдалануға болады.
АСК 8000С су буы жоқ ауада ... ... оның ... тесік көлемі және сыбағалы беті азаяды.
104711547625
6-сурет. Х және Ү типтес цеолиттің натрий формасының қыздыруға тұрақтылығының SiO2 / Al2O3 шын ... ... егер ... су ... ... ... ... төмен температурада (~6000С) жүргізілсе, сыбағалы бет әжептәуір ... ... орта ... көп ... және ... ... ... бойынша бөлінуі кеңиді. Сыбағалы беттің күрт азаюы катализаторды жоғарыда ... ... көп ... ... ... болса керек деген болжамнан туындайды, нәтижесінде балқыған, тесіксіз және іс жүзінде активсіз материал түзіледі. Катализаторды будың қатысуынсыз қатты ... ... ... оның ... ... ... байқалады. Бұның себебі бастапқы катализатор бетінен гидроксил тобының бөлінуінен, соның нәтижесінде шамалы су буы түзіледі. Бұл активтікті төмендетуге алып кеп ... ... ... тобы ... ... қышқыл сутегінің көзі болады.
Цеолитті катализаторлар қыздыруға және су буымен әрекеттеуге тұрақты келеді. ... ... ... 1100 С ... да ... Жоғары тұрақтылық цеолит кристалдық торының геометриялық құрылымының біріктігінен деп есептелінеді. Оған сонымен қатар ауысушы катион табиғаты, ауысу ... ... және ... ... ... әсер ... Соңғы ойды 6-сурет дәлелдейді. Ауысушы катион табиғаты цеолиттер ... ... әсер ...
Цеолит катализаторының тұрақтылығына тағы да ион ... ... де әсер ... Ү ... ... жоғары температуралық тұрақтылық тән. Олар жоғары температураның және су буының әсеріне өте төзімді ... ... ... ... ... ... ... бірлік ячейка мөлшері 1,0-1,5% аз болады және бұл ... ... ... тордан бөлініп олардың катион есебінде ион алмасуға қатысуынан болса керек. ең жоғарғы эффект 30% ... ... ... ... әрбір әрекеттеу сатысында, активті орталардың саны мен сапасын бастапқы қалыпқа келтіру өте маңызды. НҮ типтес цеолитті 500 С ... ... ... ол ... ... алюминий атомдарымен байланысты жоғалтады. Соның нәтижесінде үш координацияланған алюминий түзіледі де су бөлінеді:
571500-3810
Аморфты катализаторлар сияқты, ... ... ... ... ... ... санын, бөлінуін және табиғатын реттеуге алып кеп ... ... ... ... кезекте ең күшті қышқыл орталарының азаюы байқалады.
1.3 Крекинг катализаторының активсізденуі
Катализаторлардың ... ... және ... ... ... ... ... Физикалық активсіздену пісу, тесіктердің бітелуімен, сыбағалы беттің ... және б ... ... ... ... ... ... катализаторының мынадай себептер болады.
Шикізат қоспаларымен олардың қайтпайтын адсорбциясының нәтижесінде активті толық жоюға алып кеп ... және ... ... ... ... ... есебінде шикізаттағы металдармен улануы болуы мүмкін.
Өзімен-өзі улану, бетте және катализатор тесіктерінде көміртекті материалдың жиналуының нәтижесінде болады. Бұл жағдайда көп ... ... ... мәні ... себебі бұл материалда н\с атомдық қатынасы 0,2 жақын, ал оның қасиеті катализатор ... ... ... ... ... және ... әдісіне байланысты.
Коксты бөлу жөнінде оның түзілу тетігіне негізделген бірнеше жіктеулер бар. Төменде жіктеудің мүмкін болған түрінің біреуі беріледі:
1) шикізаттың ауыр ... ... ... ... ... ... ... бетіне металдың әсерімен отырған кокс;
3) катализатор тесіктерніде қалған кокс;
4) каталитикалық крекинг процесінің нәтижесінде түзілген кокс.
Келтірілген ... ... ... ... ... ... ол тек қана ... жалпы қасиеттерін көрсетеді. Төменде кокстың әрбір түрінің жалпы түзілуші кокс массасындағы шығымының шамасы ... ... % ... ... бөлігі негізгі реакция нәтижесінде емес оның басқа жолмен түзілу мүмкіндігі ... ... ... ... ... асфальтендер (кокстенуші) және буланбайтын фракциялар есебінен түзілуші кокс ... ... деп ... ... ... ... катализаторының активтілігі мен талғамдығына әртүрлі әсер етеді. Никель, дегидрлеу реакциясының күшті катализаторы бола ... ... және кокс ... ... жәрдемдеседі. Рентгенэлектронды спектроскопия (РЭС) әдісімен жүргізілген зерттеулер көрсеткендей, ол катализатор бөлшектерінің барлық бетіне ... ... ... ... ... ... АСК төсегішінің сыбағалы беті мен цеолиттің мөлшері бірдей болғанда сутегінің түзілуінің байланысын түсіндіреді. Сыбағалы бетті 100 м/г және ... ... 5000 ... ... түзілуші сутегі мөлшері 0,1 % (мас.) өседі. Катализаторды су буы ... ... ... ... ... ... ... активсізденуінен оның қоспа түзуінің нәтижесінде кемиді. Ванадийдің никельден өзгешелігі ... ол ... ... ... ... ванадийдің 0,2% катализаторда жиналғанның өзінде оның тепе-теңдік активтігі 2 пункте азаяды, ал 0,4% жиналғанда - 6- 10 ... ... ... ... ... ... зерттеулер көрсеткендей, ванадий катализатор бөлшектетірінің көлденең қиылыстарында орналасады. Бірақ, регенерация жағдайы сияқты жоғары ... ... ол ... ... ... ... ... әрекеттегенде ол цеолит кристалдарына, онымен төмен температурада балқитын эвтектика түзіп ауысады; бұл эвтектика ККФ қондырғысының регенераторында тез ыдырайды. ... ... ... бойынша СКЭ Ү цеолитінің бұзылуы регенерация кезінде түзілетін VO СКЭ Ү ... ... СКЭ ... тез балқитын сұйық түзілетіндігімен түсіндіріледі. O-V-O-V-O СКЭ жүйесінің балқу температурасы 5400С-тан 6400С аралығында. Цеолиттің Ү СКЭ құрамында болатын натрийде VO -пен ... ... ... ... түзеді, бұл NaO -СКЭО-VО эвтектика жүйесінің температурасының одан әрі ... алып кеп ... ... ... ... ... ... құрамынан, оның құрылымының өзгеруінің нәтижесінде ауысады.
Төменгі валентті ванадий оксидтерінің балқу температуралары жоғары, сондықтан ванадийдің төменгі ... ... тұру ... ... ... ... ... валенттігін төмендетудің бірден бір жолы - катализатордағы кокс мөлщерін көбейту. Бұл тәсіл ККФ ... екі ... ... катализаторды қорғау үшін пайдалануда.
Басқа тетікке байланысты цеолиттің ванадиймен бұзылуын катализаторды су буының ... ... VO ... ... ... ... VO(HO) ... гидролиз реакциясының нәтижесінде цеолитті бұзады. Құрамында 3400 мг/кг ванадий бар ... ... ауа ... қатты қыздырғаннан кейін активтігі жағынан бастапқы катализаторлардан айырмашылығы болмайтын анықталған. Бұл катализаторларды су буы ауасында қатты қыздырудан шикізаттың ... ... 76 %-дан 40 % ... ... Су буының қатысуымен Ү цеолиттің СКЭ түрі құрамында 5000 мг/кг ванадий бар, ... ... ал оның ... беті 4 м/г дейін кемиді.
Катализатор активтігі мен тұрақтылығына натрий да ... әсер ... ол ... крекинг шикізатының сапасыз дайындалуының нәтижесінде пайда болады.
Натрий оксиді катализатор құрамына кіретін кремний немесе алюминий оксидтерімен әрекеттеседі, катализатор бетінің гидротермалды ... ... ... ... ... ... ... катализатор қышқыл орталарын нейтралдайды, оның крекингтеуші активтігін төмендетеді. Натрий ванадийдің активсіздендіру ... ... яғнм ... себебі ванадийдің цеолитпен түзген эвтектика құрамына кіріп, оның ... ... ... ... ... Натрий оксидінің концентрациясының өсуімен СКЭ цеолиттің кристалдық қасиеті ванадиймен де, онсыз да ... ... ... ... күресуде крекинг катализаорларын аппарат сыртында газ ортада металдан айыру (деметалдау) процесін пайдалануға болады. Мысалы, Демет ІІІ ... ... 15% ... ... ... ... ... активтейді, сірке қышқылының әсерімен ванадийді ерітеді, ал Nа-ды тұз қышқылымен жуады.
1.4 ... ... ... ... ... ауыр шикізатты изомерлі және ароматикалық құрылымды өнімдерге айналдыру және ... ... ... ... ... С-С ... алу ... қолданады. Осымен қатар керексіз жанама реакциялар газ түзілуімен және катализаторда кокс ... ... ... ... С-С ... ... жоғарғы талғамдығын, газ бен кокстың төменгі шығымын және изопарафинді және ароматикалық көмірсутектерінің жоғарғы шығымын қамтамасыз ету керек.
Крекингтің ... ... ... ... кокс ... ... активтігін жоғалтады. Кокстелген катализатор аз жұмыс істегеннен соң регенераторға шығарылуы қажет. Бұл реактор мен регенератор арасында катализатордың айналуының нәтижесінде іске ... ... ... ... ... бірден бір себепшісі болады және сондықтан катализатордың ұнтақ күйіндегі шығынын өсіреді. Регенерацияны ауаның және ... ... бар кокс ... ... су ... ... ... Сондықтан жақсы катализатор жоғарғы талғамдық, тұрақтылық, үгілуге беріктік пен жоғары термиялық және гидротермиялық тұрақтылық көрсетуі қажет.
Цеолиттерде сирек кездесетін ... ... ... 10-20 % АСК ... аморфты отырғышқа енгізеді. Отырғызғыш тесік жүйесі жақсы өскен болуы, олар бөлшек ішіндегі цеолиттердің актив ортаға жеңіл жетуін қамтамасыз етуі ... ... іс ... крекингілеуші шикізатқа инертті; цеолитті катализаторлар (ЦК) активтігі негізінен цеолиттің әсерәнен байқалады. ... ... ... ... ... атқарады. Катализаторлардағы отырған коксты регенераторда жағу арқылы кетірілетіндіктен, ал реактордың жылуға деген қажеттігі регенератордан ... ... ... ... ... ... кокс мөлшерін прцесті жылумен толық қамтамасыз ететіндей етіп жинап және жабық жылу балансымен жұмыс ... ... ... керек.
Шикізат қоспасының крекинг катализаторына активсіздендіру әсерін әлсіздендіру үшін шикізатқа ... ... ... ... ... висмут, фосфор, қалайы және басқа элементтердің металорганикалық комплекстерін беру ККФ технологиясында ... ... өте ... ... ... ... ККФ ... 80% және Батыс Еуропада қондырғылардың 40%-да пассиватор қолдалынады.
Соңғы жалдары ванадийға қарсы Са немесе Mg оксидтерінен ... ... ... ... ... катализаторға қарағанда ванадийді 6-10 есе көп адсорбциялайтын қатты қоспа ( оны ұстағыш) сыналуда.
Ауыр шикізатты крекингтеуге қолданатын ЦК одан әрі жетілдіру ... ... ... 10-20 ... ... ... ... ерітіндісін кремниймен байыту арқылы алатын) тым жоғары кремнеземді цеолиттерге (LZ-210 типтес) жоғары термиялық және ... ... ... ... ... цеолит 850 С-тан жоғары температураға да шыдайды. Жаңа тым жоғары кремнеземдық цеолиттердің (пентасилдер) тағы бір маңызды катализатор есебіндегі ... - ... кокс ... ... бұл олардың түтіктік құрылымымен (d=0,6), коксогендердің поликонденсация реакцияларының немесе Дильс және Альдер диен синтез реакцияларының ... ... ... және ... ... ... мен мутегінің қайта алмасу реакциясына жәрдемдесетіндігімен түсіндіріледі.
Ғылыми басылымдарда соңғы ... ... (AlPO), ... (САРО) және металды алюмофосфаттық (Ме, САРО) үлкен кіруші тесіктерінің диаметрі 12 м және одан да көп, ... және ... ... цеолиттерді синтездеу туралы еңбектер жариялана бастады.
2.1 Каталитикалық крекинг шикізаты
Көп жылдары ККФ процесінің негізгі шикізаты есебінде соңғы ... ... (СҚТ) 500 С ... ... ... келді. Біртіндеп мұнайдың терең өңдеу қажеттігі пайда бола бастағандықтан, катализаторлар мен ... ... ... ... өңдеуге ауырлау шикізатты қолдана бастады - әуелі СҚТ 5400С-6200С дейінгі ... ... және ... одан ... ... ... қалдықтарымен қоспасын және соңында, тек қалдықтарды - мазут пен гудронды.
Дистилятты шикізат. Батыс Сібір мұнайының вакуум дистилятының СҚТ 500-ден 5900С (6200С) ... ... оның ... ... 40% (50%) мұнайға есептегенде көбейеді, бірақ мұнда сапасы төмендейді: кокстенуі 7 есе, азот ... 1,6 есе және ... ... ... ... мен никельдің - крекинг катализаторының өте күшті улары, қатты көбейеді.
ККФ ... ... ... ... пайдаланғанда мазутты вакуумда айдағанда гудрон тамшыларының дистилятқа кетіп қалмауын болдырмау өте ... Еске ... ... ... ... ... құрамында металдары бар (порфириндер) бастапқы қайнау температурасы 4800С шамасын құрайды және сондықтан, бұл ... ... ... ... ... дистиляттарын - ККФ шикізатын алуды тереңдете түсу үшін, олардың сапасы аздап төмендегенде, вакуум калоннасының ... ... ... ... СҚТ жоғары вакуум дистиляттарын өңдеу ККФ көрсеткіштерін, бензин шығымының кемуінің және кокс шығымының ... ... ... бірақ өңделуші шикізат қорының өсуі бұл жоғалымның орнын толтырады, әсіресе егер ККФ шикізаты алдын ала гидротазалаудан өтетін болса. Осының дәлелі ... ... СҚТ 550 С ... ауыр вакуум газойлін гидротазалау күкірт мөлшерін шамамен 90%, кокстенуін 80% кемітеді, мұнда ККФ ... ... 25% ... дистиляттарының СҚТ өсуімен мұнай шығыны кемиді, ал мазутқа өткенде, сонымен бірге мазутты вакуум айдауына салу сатысының ... ... және ... ... ... ... тұжырымдар қалдық шикізаттың каталитикалық крекинг процестерінің АҚШ, Батыс Еуропада және Жапонияда көп тарауына септігін ... ... ... ... түрде кәдімгі (СҚТ 5000С) және ауыр ( СҚТ 6200С ... деп ... ... ... ... - ... мен немесе гудрондармен қоспа вакуум дистиллятына.
Қалдық шикізат. АМҚ каталитикалық крекингтің шикізаты есебіндегі сапа ... ... ең ... ... ... ... ... салмағын анықтайтын) болып саналады және металдардың мөлшері (катализатордың активсіздену дәрежесін анықтаушы және оның ... Тек осы ... шет ... ККФ ... ... ... жіктеуде негізге алынған. Металдардың мөлшері жағынан және кокстенуші жағынан осы жіктеуге сәйкес АМҚ-ын мынадай топтарға ... ... ... 5 ... ... ... 10-20 30-150
ІV 20 ... ... ... ... ... ... ... Грозный мұнайларының мазуты). Оны қайта жабдықталған ККФ қондырғыларында алдын- ала дайындаусыз-ақ өңдеуге болады. Мұндай шикізатты ұқсатуға (өңдеуге) қажеттісі: жоғары ... және ... ... ... ... ... ... және лифт-реакторда шикізаттың катализатормен аз уақыт контактта ... ... ... ... ... орта ... ... Оны қайта жабдықталған немесе жаңа қондырғыларда алдын-ала дайындамай-ақ өңдеуге болады,бірақ ... ... ... шығыны көп. Металдарды пассивтеу және регенераторда жылуды шығаруға бу жүретін иілген түтік қою қажет, ал сонымен қатар екі сатылы ... ... ... және ІV. Төмен сапалы (мысалы, Батыс Сібір, Ромашка және ... ... ... мен ... шикізат. Олар міндетті түрде дайындауды, арнайы лифт-редактр құруды және металға төзімді катализатор пайдалануды қажет етеді. Мұндай шикізатты ... ... ( ... ... ... және ... ... мөлшерін және кокстенуін қажетті дәрежеге дейін азайту мқасатында, те коны ККФ процесінде өңдеу экономикалық жағынан тиімді болу ... ... ... ... ... және ... шығыны аса көп емес жағдайда іске асырылады.
Вакуум дистилятын қосынды және қалдық шикізаттарды каталитикалық крекингтеу технологиясының өте ... ... ... катализатордың ауыр металдардың (Ni,V) отыруымен улаануы және оның қызу бумен әрекеттегендегі ... ... ... кокстенуімен және асфальтендер мөлшерімен байланысты жоғары мөлшерде кокс түзілу, сонымен қатар ауыр металдар ... ... кокс ... газ түзілудің және газ құрамындағы сутегі мөлшерінің ауыр металдардың дегидрлеу, гидрогенолиз және кокс түзілу әсерінен көптігі, бұл газ көлемінің ... және газ ... ... тыс күш ... әсер ... ... ... өсуі
- ауаға күкірт және азот оксидтерінің шығуының көбеюі.
4464053028952.2 Каталитикалық крекингтің ... ... ... 2- ... 3- катализаторды циркуляциялайтын коллекторлар; 4- ректификациялық колонна; 5- булы генератор; 6- электрлі фильтр; I- гидротазаланған вакуумдық газойль; II- реакция өнімдері; III- ... ... IV- ... V,VI,VII - ... ... және 4200С жоғары фракциялар; VIII- циркулярлық араластыру; IX, X- циркулярлық және жаңа ... XI- ауа; XII,XIV- ... және ... ... газы; XIII- су буы.
Процестегі реактордың тікелей құбырдың диаметрі 1,0-1,4 м, биіктігі 25-30 м, 6000С температурадағы катализатор регенератордағы ... ағын және ... 300С ... ... ... шикізат ағыны реактордың астыңғы жағынан кіреді.
Реакторда орташа температурада яғни ... ... ағын 1-3 ... ... ... шикізатқа айналу реакциялары өтеді және реактордың сепарациялық аумағында реакция өнімдері катализатордан бөлініп ректификациялық колоннаға бағытталады. Сепарациялық аймақтан кокстелген ... су ... ... және ... ... ... диаметрі 8-9 м, биіктігі 15-20 м) сонда катализатордағы ... ... және ... ... ... ... келтірілуі жүргізіледі. Кокстың ауамен псевдосұйытылып қайнатылған қабатында жандыру жүргізілген уақытта регенератордың төменгі жағына ауаүрлегішпен беріледі. ... ... ... кокстың құрамының қалдығы шамамен 0,1 %. Кокстың жану өнімділігі - түтін газы - регенератордан 750-8000С ... ... ... ... ... ... су буын ... қолданады, содан кейін электрлі фильтрде газбен ұшып кеткен катализатордың ұсақ ... ... ... Кокстың жану есебінен 600-6500С-қа дейін жылытылған катализатор реактордың төмен ... ... ... ... ... ... Осылайша, катализатор процесте 15-18 минуттың ішінде толық цикл ... ... ... шикізатқа 6-8 кг-ға қысқартылуымен үздіксіз циркуляциялайды, соның ішінде ол ... ... қана ... ... ... ... 4 ... колоннасы 2 бөлімнен тұрады. VIII циркуляциялық араластыру есесіне төменгі салқындатқыш-шайғышта олар шамамен 5000С-тан 350-3800С-қа дейін салқындатылады және ... ... ... ... шаң ... ... ... бұл колонна процестің соңғы өнімдері - газ, ... ... және ауыр ... шығарылатын қарапайым ректификациялық сияқты жұмыс жасайды.
3.1 ... ... ... ... ... ... ... заңына негізделеді және технологиялық процеске сонымен қатар қоса оның жеке сатыларынан құралады. Баланс арқылы ағынға қатысатын барлық заттарды, шығындарды көрсетуге ... ... ... құру ... ... жүйеге енгізілетін заттардың қосындысы жүйеден шығарылатын заттардың қосындысына тең болады. Процестің материалдық ... ... ... ... ... кезінде шыққан өнімдерді Б.И.Бондаренко формуласымен,сонымен қатар Нельсонның кестесімен анықтауға болады.Б.И.Бондаренко формуласы тек каталитикалық крекингтің керосин мен соляр дистилляттарын ... дәл ... ... ... газойльрециркуляциясының әр түрлі сатылары мен әр түрлі шикізаттан шыққан өнімдерін есептеуге мүмкіндік ... ... ... қаттылық факторын есептеу керек.
Қаттылық факторын - катализатор циркуляциясының қысқалығы мен реакторға шикізат беру жылдамдығының қатынасына тең.
Шығымы
Кг/сағ
Т/тәулік
Т/жыл
Алынғаны:
Мазут
100%
260416,6
15625
5000000
Түскені:
1. жеңіл вакуум ... (350-500 С ... ... жеңіл дизель фракциясы ... ... және ... газдар ... ... ... ... ... ... шығатын гудрон ... ... ... ... ... жылулық балансы.
Құбырлы пештің жылулық балансын бастапқы температурасын Оо С ... алып ... ... Жылулық баланс көбінесе 1 сағ аралығына немесе 1кг отын жануының уақытына негізделеді. ... ... ... 1 кг отынның жануының (кДж/кг) жылулық балансын қарастырайық.
* Құбырлы ... ... ... жылу ... жау жылуы Qнр
* Екінші кірістік жылуы - жылу сыйымдылығына Ст ... тең ... оның ... tT (К) яғни Ст tT .
* ... ... жылу - ... ... бірге кіретін жылу αL0 Cв tв, мұндағы Cв және tв - жылу ... және ауа ...
* ... ... ... - ... бу ... жылулық балансы - Wф Св.п. tв.п. ... Св.п. және tв.п. - ... жылу ... және су ... температурасы.
Барлық жылулық баланстың кірісін қоса отырып, келесі нәтижені аламыз:
Qприх = Qнр + Ст tT + αL0 Cв tв + Wф Св.п. tв.п. ... ауа ... ... ... ... = ... ... баланстың шығыс жылуы келесідей:
* Пешке шикі күйде берілген жылу, бу қыздырғыш пен су буының болуымен негізделеді qпол.
* ... ... ... ... ... жылу qух.
* Қоршаған ортаға шығатын жылу qпот.
* Механикалық және ... ... ... негізделген жылу qн. Егер өнім сұйық немесе газ тәріздес ... ... аз ... және оны есеп ... ... да ... ... жылулық баланстың шығысын косып, келесі формуланы аламыз:
Q расх = qпол + qух + qпот. ... ... ... ... тең, яғни ... = ... ≈ Qнр
Немесе Q прих = qпол + qух + qпот. ... qпол = Q прих - qух + qпот. ... және сол жақ ... ... отырып келесі теңдеуді аламыз:
Жылудың кірісінің qпол барлық жылу Qнр қатынасы Пайдалы Әсер ... (ПӘК) η ... ... ... ... η табу үшін ... газы qух мен қоршаған ортаға qпот шығатын жылу шығынының мәнін есептеу қажет. Құбырлы пештердегі жылудың ... ... - 3-5% ...
4.Мұнай және газ кен орындарындағы
қауіпсіздік ережелері
Мұнай және мұнай газ кен ... ... ... ... ... көрсетілген мұнай, газ, конденсат және сумен бірге өндірілетін ілеспелі құнды ... ... және ... ... етіледі.
МГК орналастыру және барлау жобасында мұнай газын қауіпсіз дәне тиімді пайдалану ... ... ... ... ... ... және санитарлық нормаларға сәйкес газды меркаптандардан тиімді тазарту қамтамасыз етіледі.
Жұмыс аумағынына күкіртсутегі, меркаптандар және ... ... ... ... ... ... және ... алаңдарында және санитарлық - қорғаныс аумағы шегінде ауа ... ... ... аумағында агрегаттар, қондырғылар, құралдар, құрылғылар мен жарықтандыру алаңдарын орналастыру жұмыстарды ... ... жер асты және жер үсті ... ... ... отырып, белгіленген тәртіппен бекітілген сызбаға және технологиялық регламентке сәйкес іске асырылады.
Мұнаймен бірге өндірілген ... суы ... ... ... және ... ... ... нормаларға сәйкес суда тазартылады, қабат қысымын ұстау жүйесінде пайдаланылады немесе сіңірілетін деңгейжиектерге ... және суда ... ... ... ... ... бактерияларын жұқтырудың алдын алу үшін өнімді қабаттарға айдалатын суды ... ... іске ... ... ... ... өрістеріне, жер бетіндегі су көздеріне жіберуге, жер асты суларының ластануына ... ... жер асты ... айдауға және күкіртсутегі бар, ШЖК жоғары сұйықтарды бейтараптаусыз кәріздер жүйесіне төгуге жол берілмейді.
Барлық мүмкін жағдайларда жарылыс қауіпті ... ... ... ... ... ... ... тоқтатуды қамтамасыз ететін технологиялық үрдістердің аварияға қарсы және өртке қарсы қорғаныс жүйесі қарастырылады.
Ыстық булар мен газдарды, агрессивті және токсикалық сұйықтарды ... ... ... ... қолдануды қоса алғанда жобалау шешімдерінде технологиялық ортадағы қауіпті қоспаларды жою және оттегінің болуын бақылау тәсілдері мен құралдары қарастырылады.
Жобалау құжаттарында төтенше ... ... өрт және ... ... ... алу және жою ... ... қорғаныстың инженерлік техникалық шаралары әзірленеді.
Күкіртсутегі бар, ШЖК жоғары қабат сулары ... және ... ... ... аумақтарында мұнай қоқыс амбарларын орналастыруға жол берілмейді, қоқыс ... ... ... ... және полигондарда жойылады.
МГК барлау объектілеріне арналған қоршаған ортаны ... ... ... ... ... жер ... қауіпсіз қашықтығы мен нормативтерін сақтау;
2) жерді минималды бұза отырып, коммуникацияларды ... ... ... ... ... ... ... тот басудан қорғану құралдарын қолдану;
5) физикалық және радиографиялық әдістермен дәнеркелеу тігістерінің герметикалығы мен сапасын бақылау;
6) шығындалатын жәнеғ қайтарылатын суды тіркеуді ... ауа, су және ... ... ... ... аумақтарын орнату;
9) тазарту ғимараттарын салу;
5.Мұнай мен газ ... ... ... ... ... ... өндірудің жылдам өсуі және оған сәйкес барлау бұрғылауының, тасымалдаудың, өңдеудің, жаңа физикалық принциптерге негізделген, жоғары қысым мен температураны ... ... ... жаңа ... кең ... өсуі, қуатты құбырлар жүйелерін салу мұнай-газ өндірісінің экологиялық ... ... ... ... ... топыраққа, өсімдіктер мен жануарлар әлеміне, басқа да табиғи кешеннің компоненттеріне әсерін күшейтеді. Көп ... ... ... ... мен ... өнімдері, қышқылдар, сілтілер, ингибиторлар және мекемелермен пайдаланылатын басқа да зиянды заттар, сондай-ақ өндіріс қалдықтары да ... ... ... ластаушылары болып табылады.
Мұнай-газ өнеркәсібінің табиғи кешенге әсері өңдеу кезінің ... - ақ ... ... соң ... ... күрт ... де, шоғырларды пайдаланудың барлық кезеңдерінде тұрақты жоғары болып ... және Орта ... ... және газ кенорындарын меңгерудің экологиялық мәселелердің өзіндік ерекшелігі бар: географиялық, ... ... ... ... Оның үстіне қазіргі кезге дейін қоршаған ортаны ... ... ... мен ... ... бойынша жобалық тапсырмалардан кейін тұрған және жобаларда дұрыс шешім таппауы экологиялық жағдайға ерекше із қалдырды. ... мен ... ... және ... ... ... қорғау бойынша маңызды бағыттар болып, экологиялық таза процестер игеру және қалдықтарды азайту, мұнай-химиялық өндірістердің газды қалдықтарын тазарту, бұралқы суларды ... ... ... ... және ... ... ластануын қадағалау және т.б. табылады.
Мұнай өндіру, өңдеу және мұнай-химиялық ... ... ... ... іздеу-барлау газ өндіретін скважиналар құрылысынан басталады. Скаважиналардың құрылысы негізіндегі негізгі ластану негіздері: ... ... ... түтіндері. Бұрғылау сұйығының,дегазоторлары, ұнтақ тәріздес сусымалы материалдарды сақтайтын ыдыстар, ... - ... ... ... ... - ... ... бар қймалар, сондай-ақ циркуляциялық жүйелер көп жағдайларда бұрғылау қондырғыларында топырақ пен су ... ... ... шаралары жүргізілмейді. Топырақтың ластану процесі топырақтарда өнімді қабаттар мен сіңіретін горузонттарға ... ... ... ... айдалатын минералдағы жоғарғы қабат және бұралқы сулардың болуымен күрделенеді. Бұрғы мұнарасынан 500-800 м радиуста өсімдіктер 70-80%, ал 100 м ... ... ... ... ... ... жойылады.
6.Қорытынды
Сонымен қорытындылай келе қалдық майларды пропанмен екі сатылы қондырғы экстрактордың жобасы сызылды. Шикізатты жылына 5000 мың ... ... ... ... ... ... қондырғысының материалдық балансы жылына 5000 мың болады. Жұмысшылық күні 320 болғанда 15625 болады. Ал сағатына 260416,6 ... ... ... ... өндіріледі. Енді жылулық балансына келетін болсақ 260416,6 кг/сағ С температурада жылуалмастырғышқа түседі. Және центротартқыш экстрактор және ... және ... ... сызбасы суреттелген.
Ал екінші жоба майлы дистиляттар ... ... ... ... Бұл суретте екі сатылы экстракциондық колонна орнатылған. Мұнда гудрон мен пропан араластырылады. Гудронның құрамында полярлық еріткіштерде нашар ... ... ... ... ... ... ... да оларды бөлу үшін сызылған пропан немесе бутанды, яғни полярлы емес еріткәіштерді пайдаланады.
Эффектолық процесте пайдаланатын экстракция өзара контакта қарастырылған ... ... ... А.Г., ... ... ... 1980.
Кузнецов А.А., Судаков Е.Н.
, Справочное ... М., ... ... Р.Т., ... ... ... для вузов, М.,Химия, 1989
Сериков Т.П., Оразбаев Б.Б., Джигитчеева К.М.
, Учеб.пособие для вузов, Атырау, 1994
Мановян ... ... для ... М., ... 2001
Эрих В.Н., Расина М.Г., Рудин М.Г.
,М., ... ... С.А.
, Уфа, ... ... М., ... ... Т.П., ... С.А.
, 3 томды, Атырау, 2005
Омарәлиев Т.О.
, Астана, Фолиант, 2005
Бишімбаева Г.Қ., Букетова А.Е.
, Алматы, Бастау, 2007

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Байқоңыр ғарыш айлағы9 бет
Гольджи аппараты3 бет
Гольджи аппарты, құрылысы және қызметі13 бет
Семей қаласы жергілікті өзін-өзі басқаруының құрылымының сызбасын келтіру және толық сипаттама беру5 бет
Сумен емдеу емшаралары10 бет
ҚР жекешелендіру мәні, кезеңдері және оны жүргізу әдісі5 бет
Құжат түсiнiгi және қызметі, түрлерi және деректемелерi36 бет
Өндірістік басқарудың жүйелі тәсілдемесі9 бет
«Өнімділігі 1 млн т/жылына каталитикалық риформинг қондырғысындағы реакторды жобалау».11 бет
Абзимдер – каталитикалық белсенді антиденелер6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь