Әсіпорынның қаржылық тұрақтылығын талдау

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 6

1 КӘСІПОРЫННЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ ЖӘНЕ ҚАРЖЫ . ШАРУАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІНІҢ НЕГІЗГІ КӨРСЕТКІШТЕРІ ... ... ... 10
1.1 Кәсіпорынның жалпы сипаттамасы мен ұйымдастыру құрылымы ... ... ... .. 10
1.2 Кәсіпорынның қаржы.шаруашылық қызметінің негізгі көрсеткіштері ... ... 13
1.3 Қаржылық есеп берудің міндеті мен маңыздылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19

2 КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН ТАЛДАУ ... ... 33
2.1 Баланс активтерінің құрамы мен құрылымының динамикасын талдау ... ... 33
2.2 Баланс активінің құрастырылу көздерінің құрамы мен құрылымының динамикасын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 37
2.3 Кәсіпорынның несиелік қабілеттілігін анықтайтын көрсеткіштер ... ... ... ... 42

3 КӘСІПОРЫННЫҢ ТӨЛЕМ ҚАБІЛЕТТІЛІГІ МЕН ӨТІМДІЛІГІН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 48
3.1 Кәсіпорынның төлем қабілеттілігін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 48
3.2 Баланс өтімділігін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 55

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 60
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 62
КІРІСПЕ

Еліміздің экономикасындағы өзекті мәселелердің бірі – бухгалтерлік есеп және есеп беру жүйесінің халықаралық стандарттар мен нормалар талаптарына сәйкестендіру. Ол әрине, халық жағдайын жақсартуға және мемлекетіміздің экономикасы тұрақты өсуіне әсер етеді.
Қазіргі қоғамда бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп берудің мәні өте зор. Ол тек бухгалтерлік кітапта жүргізу ғана емес, сонымен қатар кәсіпорын қызметіне қатысты барлық қаржылық ақпараттарды талдау, қаржылық есеп беруді өңдеу, бухгалтерлік есеп жүйесін құру, салық салу мәселелері мен бірге жоспарлар мен болжаулардан жасалынуын қамтиды. Ақша – несие саясатын анықтау және соған байланысты шешімін қабылдау, шаруашылық операцияларды бейнелеуге және бірінші кезекте кәсіпорын басқармасына, одан кейін пайдаланушыларға ақпараттар ұсынуға негізделген бухгалтерлік есептің жүйесін ұйымдастыру сапасы мен деңгейіне тікелей қатысты, себебі, сапалы ақпараттарды неғұрлым үлкен экономикалық пайда алу үшін тиімді пайдалану қажет.
Қазіргі кезде бухгалтерлік есеп басқару жүйесіндегі негізгі орындардың бірі болып саналады. Ол өндіріс процесін, айналымды, және қолдануды нақты түрде көрсетеді, кәсіпорындардың қаржы жағдайын сипаттайды және басқару шешімінде негізгі қызметті атқарады. Қазақстан Республикасында бухгалтерлік есеп халықаралық қаржылық есеп беру стандартқа сәйкес және қаржы - шаруашылық қызмет субъектісіндегі есеп жұмыстарының басты жоспарында тіркелген, принциптер мен ережелер негізінде құрылады. Бұл есеп жүйесі спецификаға, нарық реформасына, қажет құрылымына және барлық талаптарға, ақпараттарды қолданушыларға сәйкес келетіндей етіп ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Мұндай тәсіл шаруашылық субъектісі арасындағы қалыпты байланыстың дамуына сәйкес қаржы есепті нақты анықтауға, іскер серіктестік таңдауға және дұрыс шешім қабылдауға ғылыми негізде басқаруға, өндірістік және қаржылық шешімді негіздеуге, шаруашылық субъектісінің қаржылық тұрақтылығын анықтауға, олардың іскерлік активтілігін және кәсіпкер қызметінің тиімділігін бағалауға қажет. Дәлелденген ақпаратты алуда жекеменшік және кәсіпорын қызметкерлерінің формасына тәуелсіз шаруашылық айналымдарының калыптасушыларына баскаларының барлығы қызығуда, өйткені ол нарық капиталының тиімділігін жоғарылатады, оны бағалауға және бірқатар экономикалық шешімдерді болжауға мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасы нарықтық экономиканы реформалау кезінде тұр. Оны реформалау жинақталған тәжірибені ұсынуды, эволюциялық процестерді және нарықтық реформаны меңгерудегі секірмелі қадамды айқындауды, шаруашылық субъектілердегі кәсіп иесі қызметінің басқару принциптері мен тәсілдерін анықтауды талап етеді.
Қазақстан Республикасы Президентінің халқына арнаған «Қазақстан – 2030» жолдауында біздің мемлекетіміздің дамуындағы соңғы мақсат
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Қазақстан Республикасы Президенті Назарбаев Н.А Қазақстан халқына жолдауы: «Қазақстан дүние жүзі елдерінің бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына өту жолында» 2011ж 1 наурыз
2. ҚР «Бухгалтерлік және қаржылық есеп беру туралы» заңы. // Бухгалтер бюллютені. 2011, №1
3. «Абди комапани» АҚ-ның жарғысы
4. Кеулімжаев Қ.К., Құдайбергенов Н.А. «Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері» Алматы – 2008ж
5. Баяхметов Т.Б., Ашимова А.А. «Аралық қаржылық есеп», Алматы – 2007ж
6. Баймуханова С.Б. «Бухгалтерлік есеп », Алматы – 2005ж
7. Жүйриков К.Қ., Раимов С.Р., Танирбергенова Г.Б. Кәсіпорынның қаржылық талдауы. Алматы, 2008. -90бет
8. Дүйсенбаев К.Ш «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау», Алматы – 2001ж
9. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Методика финансового анализа. – М.: ИНФРАМ, 2009г
10. Басовский Л.Е. Теория экономического анализа. – М.: ИНФРА-М, 2005г
11. Савицкая Г.В. Экономический анализ деятельности предприятия. – М.: Финансы и статистика, 2005г
12. Тлеубаева С.А. Компаниялардың қаржылық есеп беруі: Оқу құралы. – Алматы, 2007. – 116 бет
13. Савчук В.П. Диагностика предприятия. Поддержка управленческих решений. – М.: Лабораторные занятия, 2004г
14. Дюсембаев К.Ш., Егембердиева С.К. и др. Аудит и анализ финансовой отчетности. – Алматы: Каржы-Каражат, 2003г
15. Максютова А.А. Экономический анализ. – М.: Единство, 2005г
16. Титов В.И. Анализ и диагностика финансово-хозяйственной деятельности предприятия. – М.: Дашков и К, 2005г
17. Ефимова О.В., Мельник М.В. Анализ финансовой отчетности. – М.: Омега- Л, 2004г
18. Кренина М.Н. Анализ финансового состояния и инвестиционной привлекательности акционерных обьществ в промышленности, строительстве и торковле. – М.: АО «ДИС», «МВ-Центр», 2005г
19. Стояновой Е.С. Финансовый менеджмент./ Под. ред. - М.: Перспектива, 2006.
20. Шеремет А.Д. «Теория экономического анализа». - Москва, Инфра-М, 2006.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
................................................ 6
1 Кәсіпорынның жалпы ... және ...... ... ... 10
1.1 Кәсіпорынның жалпы сипаттамасы мен ұйымдастыру құрылымы..............
10
1.2 Кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметінің негізгі көрсеткіштері........
13
1.3 Қаржылық есеп берудің міндеті мен
маңыздылығы....................................... 19
2 Кәсіпорынның ... ... ... 33
2.1 Баланс активтерінің құрамы мен құрылымының динамикасын талдау........
33
2.2 Баланс активінің ... ... ... мен ... 37
2.3 Кәсіпорынның несиелік қабілеттілігін анықтайтын
көрсеткіштер............... 42
3 Кәсіпорынның төлем ... мен ... ... ... төлем қабілеттілігін
талдау..................................................... 48
3.2 Баланс өтімділігін
талдау......................................................................
........... 55
Қорытынды...................................................................
.................................... 60
Қолданылған әдебиеттер
тізімі......................................................... 62
Кіріспе
Еліміздің экономикасындағы өзекті мәселелердің бірі – ... және есеп беру ... ... ... мен ... сәйкестендіру. Ол әрине, халық жағдайын ... ... ... ... ... әсер ... қоғамда бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп берудің мәні өте
зор. Ол тек ... ... ... ғана ... ... ... ... қатысты барлық қаржылық ақпараттарды талдау, қаржылық есеп беруді
өңдеу, бухгалтерлік есеп жүйесін құру, салық салу ... мен ... мен ... жасалынуын қамтиды. Ақша – несие саясатын
анықтау және соған байланысты ... ... ... ... және ... ... ... басқармасына, одан кейін
пайдаланушыларға ... ... ... ... ... ... сапасы мен деңгейіне тікелей қатысты, себебі, сапалы
ақпараттарды неғұрлым үлкен ... ... алу үшін ... ... кезде бухгалтерлік есеп басқару жүйесіндегі негізгі
орындардың бірі ... ... Ол ... ... айналымды, және
қолдануды нақты түрде көрсетеді, кәсіпорындардың қаржы жағдайын сипаттайды
және басқару шешімінде негізгі қызметті атқарады. Қазақстан ... есеп ... ... есеп беру ... ... ... - ... қызмет субъектісіндегі есеп ... ... ... ... мен ... ... ... Бұл есеп
жүйесі спецификаға, ... ... ... ... және ... ... ... сәйкес келетіндей етіп
ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Мұндай ... ... ... ... байланыстың дамуына сәйкес қаржы есепті нақты анықтауға,
іскер серіктестік таңдауға және дұрыс ... ... ... ... ... және ... ... негіздеуге, шаруашылық
субъектісінің қаржылық тұрақтылығын ... ... ... және ... ... ... бағалауға қажет.
Дәлелденген ақпаратты алуда жекеменшік және кәсіпорын қызметкерлерінің
формасына тәуелсіз ... ... ... баскаларының
барлығы қызығуда, өйткені ол нарық ... ... ... бағалауға және бірқатар экономикалық шешімдерді болжауға мүмкіндік
береді.
Қазақстан Республикасы нарықтық ... ... ... ... ... ... ... ұсынуды, эволюциялық процестерді және
нарықтық реформаны меңгерудегі секірмелі қадамды айқындауды, шаруашылық
субъектілердегі ... иесі ... ... ... мен ... ... ... Республикасы Президентінің халқына арнаған «Қазақстан –
2030» ... ... ... ... ... ... өсу, оның приоритеті «бүгін, ертең ... отыз ... бірі ... деп атап ... ... Бұл ... жету ол
басқару деңгейіне, объективтілікке, нақтылыққа, оперативтілікке және
қолданылатын ... ... ... ... ... ... және ... байланысты болып жатқан мемлекет
экономикасындағы кардиналды өзгерістерді басқару тәсілдерінен ... ... ... етеді [1].
Нарықтық экономиканың негізгі принциптері (дербестілік, өзін-өзі
қаржыландырушылық, өз бетімен орнын ... және т.б.) ... ... ... өз ... ... ... беруді
және өз бетінше шешім қабылдауды талап етеді: өнімді қандай ... ... ... ... ... ... ... бәсекелестікке
қабілетті болуын, қандай бағада сату керектігін, кіммен қандай жұмыс туралы
қарым-қатынас ... ... ... ... ... ... ... және т.б. үйренуіміз тиіс.
Қазіргі жағдайда шаруашылықты нақты орналасқан есептеу жүйесін беретін
өз уақытылық, толық және дәлелденген ... ... ... ... ... ... басқару мүмкін емес.
Осыған орай бухгалтерлік ... ... рөлі мен ... ... ... тек шаруашылық қызметін көрсетіп қана қоймай, оның өзгеруіне тигізетін
себептерді де анықтады. Басқару процесінің негізгі ... бола ... ... мүмкіндіктері бар ақпараттар береді: оның ... ... ... ресурстарды оптималды қолдануға, қызмет нәтижесін
өлшеуге және ... ... ... ... ... есеп аудиттің негізгі объектісі болып табылады, оның негізі
мәліметтердің нақтылығын анықтауға ... ... ... есеп ... ... ... есеп беру стандартына көшуі
алғашқы бухгалтерлік баланстан басталады. Кәсіпорын алғашқы бухгалтерлік
балансы ҚХЕС бойынша жасауға ... ол ... ... ҚХЕС ... ... сай дайын болуы керек. ҚХЕС - бұл ... ... ... ғана ... ол ... есеп берудің ақпаратын қолдауы
мен ашуын қарастырады. Ең ... ... ... ... болып есеп саясаты саналады, сол шартпен құжаттың арқасында,
есеп саясаты тура ҚХЕС бойынша жасалу ... егер ол тура ҚХЕС ... онда ... ... есеп беруінің дұрыс жасалғанына толық
сенімді боласыз [2].
Кәсіпорынның қаржы тұрақтылығын ... ... ... үшін оның ... жағдайын талдау қажет. Тек терең және ұқыпты
талдау негізінде ғана оның қызметін ... ... ... ... нығайту немесе жақсарту және оның ... ... ... ... шешімдерін қабылдау үшін,
басшылыққа ... ... ... ... ... ... ... талдау мәселесі аз зерттелген,
сондықтан оның прогрессивті әдістері әзірше бізде ойдағыдай қолданыс таба
алмай отыр. Ал бұл ... ... ... нәтижесі мен экономикалық
дамуына, ең ақырында еліміздің ... ... кері ... ... ... ... ... мақсаты – кәсіпорынның қаржылық
жағдайын талдау және оны жетілдіру ... ... ... болып
табылады.
Осы мақсатқа жету үшін келесідей міндеттерді анықтадым:
- бухгалтерия саласында алған білімімді қолдану;
- өндірістік практикада ... ... ... қарастырылып отырған мәселе бойынша статистикалық және заңнамалық
материалдарды жинақтау және өңдеу;
- кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау;
- қаржылық ... ... және ... ... ... ... ... жағдайының тенденцияларының өзгерісін бағалау;
- кәсіпорынның қаржылық жағдайдың тенденцияларының өзгерісін анықтау;
- жүргізілген талдау нәтижелері бойынша жетіспеушіліктерді ... ... жою ... ... ... ретінде «АБДИ Компани» АҚ компаниясы алынды.
Зерттеу пәні Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау және оны жақсарту
жолдары.
Жұмыстың теориялық бөлімі қаржылық жағдайды ... ... ... Бұл ... ... қаржылық жағдайды талдаудың ... және ... ... ... ... ... әдістері
мен тәсілдері туралы ақпараттарды кіріктіреді.
Жұмыстың тәжірибелік бөлігі «АБДИ Компани» АҚ компаниясының қаржылық
жағдайын талдауға және оның ... ... ... жасауға, сонымен
қатар кәсіпорынның қаржылық жағдайын жақсарту бойынша іс-шаралар ... ... ... ... К.Ш. ... Э.Т. ... ... В.В.Ковалевтің, А.Д. Шереметтің, Г.В. ... ... ... жазу кезінде ғылыми - теориялық негіздерге сүйене отырып,
төлем қабілеттілік пен ... ... ... ... мәні ... ... тәсілдері қарастырылған. «АБДИ Компани» АҚ-ның 2009-2010
жылдардағы қаржылық есеп ... төрт ... ... ... пен
қаржылық тұрақтылық мәліметтері алынған. Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш
тараудан, қорытындыдан және ... ... ... ... 8 - ... ... ... жалпы сипаттамасы және қаржы- шаруашылық
қызметінің негізгі көрсеткіштері
1.1 Кәсіпорынның ... ... мен ... құрылымы
КСРО құлаған кезде, ... өнім ... ... ... ... ... бойы кеңсе тауарлары ... ... ... ... ... ... кеңсе
тауарлар нарығында белгілі ойыншылар болмады, міне сол кезде 1994 жылдың
қыркүйек айында ... АБДИ ... ... АБДИ ... ... ... мектеп дәптерлерін көтерме топтамамен жеткізуден
бастады, содан ассортимент кеңейе түсті. Жалпы республикада сұраныстың ... ... ... ... ұзын ... бола ... ... жүйесін кеңейту қажеттілігі туды. Жылдан жылға ... мен ... ... ... ... Бүгінгі таңда
Қазақстан бойынша АБДИ-дің 30 фирмалық дүкендерінде 950-ден көп адамдар,
оншақты филиалдар және бүкіл ... ... ... қызмет атқарады
және де бұл шек емес, өйткені қазіргі кезде тағы да бірнеше дүкендер ... ... ... ... ... максималды сервис жасаушысы бизнес стратегиясы
болып табылады. Тауралардың кең таңдау ... ... ... ... ... ... қатар тауарлар мен ... ... ... үш ... бөлшектеп сату, көтермелеп сату және корпоративті
сатуда сапалы әрі тиімді жұмыс ... ... ... ... ... желісі
мен корпоративті қызмет көрсету Қазақстан ... мен Орта ... ... үшін ... және ... арналған әлемдік дәрежедегі
сапалы тауарды қол ... ету ... ... ... келеді.
Компания менеджерлері даралап тіл табуы әр ... және де ... ең ... ... ... ... ішінде қарастырып және
корпоративті клиенттер үшін ... ... ... ... Ұсынылған
тауарлар мен қызметтер ассортиментін оңтайландыру, өз тұтынушысына барынша
географиялық жақындық, сату ... ... ... ... ... ... және ... тауардың сапасын үнемі жақсарту саясаты
Компания жұмысының негізгі қағидасы болып қалған.
Сауда жүйесі және филиалдар.
Қазақстанның барлық ірі қалаларында компанияның кең ... ... ... Алматы, Талдықорған, Өскемен, Павлодар, Петропавл, Қарағанды,
Қостанай, Ақтөбе, Орал, ... ... ... ... Қызылорда.
Қазақстанның 17 қалаларында 35 фирмалық дүкендер ... ... ... 8 ірі гипермаркет және 16 супермаркеттер бар. Компанияның бүкіл
Қазақстан ... ... 32 мың ... ... ал ... ...... текше метрден көп жерді ... ... ... ... ... ... ... кең шеңберін толықтай көлемде қысқа мерзім
ішінде қанағаттандыра алады. Бірыңғай архитектуралық ... ... ... сай ... мен ... ... етілген компанияның
супермаркеттері Қазақстанның әр қаласының беткерұстары болды. Қазақстанның
барлық аумақтарында тауарлардың ... ... ... ... ... біркелкілігі, біркелкі құн саясаты ... ... ... ... бір ... және қысқа мерзімде бір қаладағы
төленген келісім шарт ... ... ... ... асырады. Өзіне
өзі қызмет көрсету жүйесі, тауарларға деген еркін қатынас, штрих-кодтау
жүйесі және ... ... ... лық ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандырады және сатып алу өрісін
айтарлықтай ... ... өз ... түрлі қызметтер түрін ұсынады:
- компания сайтындағы Интернет-дүкені;
- төлемнің түрлі формалары және иілмелі жеңілдіктер жүйесі;
- клиенттердің ... ... ... ... ... 16 қала ... тауарды офиске дейін жеткізу;
- АБДИ-де сатып алынған барлық тауарларға кепілдік беріледі;
- қайырымдылық және жарнамалық мақсатпен сыйлық жинақтарын және ... ... ... құн ... және ... ... сапалы тауарды дер кезінде және шапшаң жеткізіп
салуға, тауарлардың сапасына кепіл және сатып ... ... ... ... ... Ал бұндай кепілдерді осы нарықта болашақта да жұмыс
атқарғысы келетін ... ғана ... ... ... ... ... ... бір қағидасы - ол клиенттің сенімділігі болып табылады.
Ондай ... жету ғана ... оны ... ... маңызды.
Серіктестер.
Компания әлемнің 35 елінің 180 фабрика-өндірушілерімен серіктес: АҚШ,
Германия, Франция, Италия, Англия, Швейцария, Дания, Финляндия, ... ... ... ... ... Корея, Тайвань, Малайзия, БАЭ
және т.б. Бұл АБДИ Компаниясының өз тауарларының қолайлы ... ... ... АБДИ ... ... ... ... таңдап алып, Компанияның қоймаларында тауарлардың өте көп
мөлшер сан көлемінің бар болуын ... ... ... ... ... ... байланысты ... ... мен ... ... ала білу мен ... тауарлардың дер кезінде жеткізілуін реттеп отырады.
Бірнеше жылдар бойы көптеген серіктестермен ынтымақтастықта болғаннан
АБДИ Қазақстанға ... ... ... жеткізуші ретінде ең таңдамалы
Компания болды. Сонымен қатар Компанияның мұқият ойластырылған саясаты мен
логистикасы ... ... ... ... сапалы кеңсе
тауарларын өндіретін елердің бағасынан төменірек етіп алады. Компания ... ... ... сол ... ... мамандар үнемі
барлық халықаралық ірі көрмелерге барады, жаңа ... ... ... және жаңа ... брендтерді бағалайды, жаңа
дизайнерлердің дайындаған ... және ... ... ... ... түрде қатысады [3].
Тауарлар.
Кеңсе тауарлары жылдан жылға адам тіршілік әрекетіне ... ... ... өмір бойы ... болады, бала бақшаларындағы алғашқы суреттер
мен ермексаздан жасалған пішіндерден бастап, ... және ... ... ... ... ... ... деген қажеттілік артқан
сайын, тұтынушының тауарға және ... ... ... ... да ... да әртүрлі жас топтарының, кәсіби ... мен ... ... ... үшін АБДИ үй және кеңсеге ... кең ... ... ... ... ... белгілері, ол – таңдау құқығы, кез-келген тауарды түсі ... өз ... мен ... ... ... алуы.
Тауар ассортименті 19 мыңнан асады:
- қағаз өнімі;
- сүйемелдеуші тауарлар;
- мектеп ... ... ... ... ... ... ... және көшірме материалдары;
- шығыс материалдары мен компьютер аксессуарлары;
- беделді сый өнімдері, былғары, асыл металл және тастардан ... ... ... ... ... ... тіліндегі әдістемелік
құралдар;
- кеңсеге арналған кеңсе тауарлары.
Өндіріс.
«АБДИ Компани» АҚ ... ... ... ... ... ... ... саналады. АБДИ Компаниясы Германия, Италия,
Чехия, Ресей және БАЭ ... ... ... ... ... ... ... ассортиментіне мыналар кіреді: кеңсе
тауарлары, кеңсеге арналған қағаз, мектеп-жазу ... ... ... ... қазақ тіліндегі әдістемелік құралдар. Компания
республикадағы кеңсе ... ... ... зерттеулер
жүргізіп отырады, осыларға негізделіп, басқа елдердегі Қазақстан нарығының
барлық талаптарын есепке ала отырып, өндірісі ... ... ... ... және ... ... белгісімен мектеп және кеңсеге
арналған кеңсе тауарларына арналған тапсырыстар береді. 2005 жылдан ... ... ... және Қазақстан Географиясы, Қазақ тілі мен Әдебиеті
пәндерінен оқу-әдістемелік материалдар мен көрнекі ... және ... ... ... және орыс тілдеріндегі құралдар шығара бастады.
Компания жыл сайын сән ықпалын, уақыт пен ұлттық ... ... ... ... ... ... оның тұтынушылық қасиетін жақсартады,
тауарлардың дизайны мен түстерін жетілдіреді.
Әлеуметтік орта.
Қазақ тілінде 30 мың дана болып шығатын ... ... мен ... ... ... ... ... Компанияның жобаларының бірі болып
табылады. Журнал беттерінде түсінікті ... ... мен ... ... ... ... тұлғалары, республика тарихы туралы
қызықты мақалалар мен баяндама, әңгімелер жарық көреді, сондықтан да журнал
Қазақстан ... ... ... ... бала
бақшаларда, мектептер мен гимназияларда қазақ тілі мен ... ... ... ... ... ... ... 2000 жылдан бастап
Қазақстанның түрлі аймақтарында журнал оқырмандарына арналған «Айгөлек және
оның достары» атты балалар фестивалі ... ... Бұл ... ... ... бұрыштарынан келеді, фестивальде қызықты ... ... ... мен жас ... ... Балалар бір-
бірімен танысып, Қазақстанның мәдениеті мен ... ... ... ... ... ... жасөспірім өнер қайраткерлерінің Клубымен
өткізілетін «Весь мир в твоей ... атты жас ... ... ... ... бас ... АБДИ Компаниясы болып келеді. Бұл конкурс
балаларды әлемнің мәдениет ... мен ... ... шақырып,
әр баланың өз шығармашылық қабілеттілігін, қиял мен армандарын ашуына
көмегін ... ... ... және де ... жасөспірім
көркемөнер шығармашылығының дамуын қолдайды.
1.2 Кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметінің негізгі көрсеткіштері
Кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметі оның өндіру-сату ... ... ... ... 1-кестеде кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметінің
көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... |Ауытқу ... |жыл |жыл | |
| | | ... да |% |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... ... |263940 |344146 |80206 |130,3 ... мың.тг | | | | ... ... ... ... ... |217553 |289712 |72159 |133,1 ... Жалпы табыс, мың.тг |46407 |54434 |8027 |117,2 ... ... ... ... |33872 |31872 |2000 |94 ... Салық алынғанға дейінгі табыс, |12535 |22562 |10027 |179,9 ... | | | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... салығы, мың.тг | | | | ... Таза ... ... |12535 |22562 |10027 |179,9 ... ... ... саны, адам|270 |275 |5 |101,8 ... ... ... ... |33061 |35686 |2625 |107,9 ... құны, мың.тг | | | | ... ... ... ... |36446 |48981 |12535 |134,3 ... | | | | ... ... өнімділігі, (1қ./8қ.) |977,5 |1251,4 |273,9 |128 ... | | | | ... Қор ... ... |5,34 |6,08 |0,74 |113,8 ... | | | | ... Қор ... ... |0,18 |0,16 |-0,02 |88,8 ... Сату ... |0,04 |0,06 |0,02 |150 ... % ... | | | | ... ... ... |27 |37,5 |10,5 |138,8 ... % | | | | ... ... ... |34,3 |46 |11,7 |134,1 ... (рентабельділігі), % | | | | ... ... ... ... |0,94 |0,92 |-0,02 |97,8 ... ... мың. тг | | | | ... Активтердің айналымдағы, рет |5,6 |5,7 |0,1 |101,7 ... ... ... |19,8 |14,1 |-5,7 |71,2 ... рет | | | | ... ... ... бір |18,1 |25,5 |7,4 |140,8 ... ... ... | | | | ... с к е р т у – ... ... АҚ-ның мәліметтері бойынша құрылған ... ... ... кәсіпорынның қаржы-шаруашылық
қызметіне талдау жасайтын ... ... ... табысы 117,2%-ға өсті.
Ал кәсіпорының кезең шығындарына келетін болсақ 94%-ды құрады, ол дегеніміз
шығындардың кішкене болса да аз төленді ... ... Ал енді ... ... ... болсақ 179%-ға жоғарылады. Ол дегеніміз біздің кәсіпорынның
осы табысын 0,5 есеге өскенін ... ... ... ... ... ... ... ол деген үлкен жетістіктерге әкелетініне сенімдімін.
Кәсіпорынның сату табыстылығына келетін болсақ, 150%-ға ... ... ... ... ... 138,8%-ға өскенін көреміз,
ол деген біздің бухгалтерлік есеп жүргізуін, тура жүргізілу деп ... ... ... ... деп - өз аты айтқандай, жыл ... ... ... ... ... айтсақ болады. Өткізуден
(сатудан) түскен ... ... ... жылы 263940 мың ... ... ... жылы 344146 мың теңгені құрады. Ол бізде 130,3%-ға өскенің көріп
отырмыз. (1-кесте).
Өнімнің өзіндік құны деп – жыл бойы ... ... ... ... құны. Өндірістік шығындар (негізгі еңбек,негізгі ... ... ... шығындар) жинақталады және өндірілген өнім туралы есеп
беру және ... ... ... құны ... есеп беру ... Бұл есеп ... бөлек құрылуы мүмкін немесе өндірілген және
өткізілген өнімнің өзіндік құн туралы есепте ... ... ... өнімнің өзіндік құны – бұл кезең ішінде өндірілген ... ... ... ... ... ... ... құндарын
есептеу үшін кезең ішіндегі орын алған өндірістік ... ... таза ... көбейтеміз және азайтамыз (аяқталмаған
өндірістің бастапқы қалдығы – ... ... ... қалдығы).
Өткізілген өнімнің өзіндік құны – бұл табыспен сәйкестірілетін ... ... ... құнын есептеу үшін өндірілген ... ... ... ... таза ... ... немесе азаяды (дайын өнімнің
бастапқы қалдығы – дайын өнімнің соңғы қалдығы).
Ол ... - ... ... ... ... ... еңбеккерлерге
төлеген еңбекақы осылардың барлығын есептей отырып өндірген ... ... құн баға ... Өнімнің өзіндік құны өткен жылы, 217553 мың
теңгені құрады, ал ... жылы 289712 мың ... ... Ол ... ... өскенің көріп отырмыз.
Жалпы табысқа келетін болсақ, ол дегеніміз - ... ... ... ... ... құның алып тастаған кезде есептелетін
шама. Жалпы табыс өткен жылы 46407 мың ... ... Ол ... ... ... ... ... жұмсалған шығын – дайын өнімнің өндірісімен байланысады. Бұл
шығындар қорлардың құнына ... Оған ... ... ... ... және өндірістік үстеме шығындар.
Кезеңдік шығындары- сол кезеңде орын алған және ... ... ... ... ... Оған жататындар: өткізу бойынша жұмсалған
және әкімшілік шығындар.
Кезеңдік шығындары:
1 Өткізумен байланысты шығындар. Тапсырманы қамтасыз ету ... ... өнім мен ... ... ... бойынша барлық шығындар.
Мысалы: комиссиондық, ... ... ... ... ... ... өнімді жеткізу және сақтау.
2 Әкімшілік шығындар: кәсіпорынды тұтас жалпы бақылау үшін жұмсалатын
шығындар. Мысалы: әкімшілік ... ... ... ... мен ... ... шығындары дегеніміз - біздің кәсіпорындағы көмекші шығындар
депте атасақ болады. Ол ... өнім ... ... ... есептелетін
коммуналдық төлемдерді және еңбеккерлерге төлеген еңбек және әкімшілік
шығындарынан ... ... ... ... ... ... жылы 33872
мың теңгені құрады, ал есепті жылы 31872 мың теңгені құрады. Ол ... ... ... есепті жылы кезең шығындарының 2000 мың ... ... ... ол бізде 94%-ды құрады.
Кәсiпорын қаржы есептемесiнiң 12 «Пайдаға салынатын салық» ... ... ... ... ... ... операциялардың
салыққа қатысты салдарын осы оқиғаның өзiн қалай ... ... ... ... ... 12 ... ... салық» aтты халықаралық
стандарттық мақсаты - есептiк ... ... ... ... және ... ... ... тану болып табылады. Есептiк
кезең ... ... ... субъектiлердің қызмет нәтижелерi мен
есептiк кезең бойынша аяқталған операциялардың салыққа ... ... ... ... ... ... ... төлемдерiнiң
әдiстемесiн қолдануды талап етедi.
12 «Пайдаға салынатын салық» ҚХЕС-ның eскі ... ... ... ... ... ... ... мен еңбекпен келген
табыстың құрамында танылған операциялар бойынша ғана ... ... мен ... ... ... ... ... қаржы
есептемесiнде және салық салуда әp түрлi болғандықтан кipicтep мен шығыстар
туралы есеп беруде көpiнic табатын салық салынғанға дейiнгi ... ... ... ... ... салынатын табыс арасындағы тұрақты және
уақытшa ... ... ... ... №2 ... табыс салығы, бізде көрсетілмеген.
8 «Таза ... ... ... ... негiзгi қателер және есептiк
саясаттағы ... ... ... ... ... - өткен кезеңде кеткен
қaтeнiң есептiк кезеңде табылуы, бұл қaтeнiң елеулiгi сондай, оны ... ... ... кезеңдегi қаржылық есеп беру шындыққа жанасымды деп
есептелмейдi.
8 «Таза табыс немесе кезеңдегi ... ... ... және ... өзгерiс» ҚХЕС-ның негiзiнде негiзгi қателерге анықтау
жүргiзiледi. «Негiзгi ... - бұл- ... ... ... аса ... Оның ... соншалықты, бiр немесе алдағы кезеңдегi қаржылық ... ... ... ... ... деп саналады. Бiр немесе ... ... ... есеп берудi дайындауда кеткен қате ағымдағы
кезеңде ... ... ... есеп ... тауарлы-материалдық қорын
өткiзуден, орындалған жұмыстан, көрсетiлген қызметтен түскен таза түciм,
сыйақы, процент, дивидент, ... ... ... ... ... ... ... қосымша құнға салықты азайтудан, салықтар
акцизiнен және мiндеттемелерден, сондай-ақ қайтарылған тауар ... ... ... ... ... ... сату жеңiлдiктерiнен
түceтiн табыс көрсетiледi.
Кез-келген кәсіпкерлік қызметтің ең маңызды мақсаты – табыс табу ... ... ... ... ... ең ... ... – осы
мақсаттарға жету жолындағы шаруашылық ... ... ... ... және ... ... Таза ... есептеу .шін,
жалпы табыстан аламыз кезең шығындарын. Шаруашылық субъектінің табыстары –
деп аталатын ҚХЕС бойынша №6 «Табыс» - деп ... ... ... ... активтердің көбеюін (ақша) ... ... ... ... ... кіріске алуын, және міндеттемелердің азаюі
негізінде капиталдың көбеюін яғни экономикалық пайда ... ... ... ... жылы 12535 мың теңгені құрады, ал епеті жылы 22562 мың ... ол ... ... ... ... ... ... Егер жылдан-
жылға табысымыз көбейе берсе, ол кәсіпорынның қаржы-шаруашылық ... ... өте ... ... саны ... ... жылы 270 адамға құрады, ал
есепті жылы 275 ... ... ол ... ... өскенің көріп
отырмыз. Әр кәсіпорын үшін жылдан-жылға кәсіпкерлері мен ... ... ... ... ҚХЕС ... 16 ”Негізгі құралдар“ бөлімімен
жүргізіледі.
Негізгі құралдар – бұл бірнеше кезең бойы өнімді өндіруі, тауарларды
жеткізу немесе ... ету, ... беру үшін ... ... активтері.
Негізгі құралдар актив болып есептелінеді, егер:
1.ұзақ мерзімді актив;
2.материалдық актив;
3.табыс алу мақсатымен кәсіпорынның қызметінде қолданылады;
4.сату үшін емес алынады.
Негізгі ... ... – ұзақ ... бойы (бір ... ... өндіріс саларында да, өндірістік емес салада да еңбек құралы
ретінде іс-ерекет ететін материалдың активтер ... ... ... ... ... жер, ... ... көп жылдық екпе ағаштар,
машиналар мен құрал-жабдықтар (соның ішінде автоматты машиналар және ... ... және ... ... және қондырғылар мен лабораториялық
жабдықтар; ... ... ... ... ... ... шыққан, қүрделі шығын, жұмысшы және өнім беретін малдар ... ... ... ... Осы негізгі құралдардың ... ... ... ... 2005ж стандарттары бойынша негізгі құралдардың
есебі үшін екі әдіс қолданылады:бастапқы құн бойынша,әділ құн бойынша.
Бастапқы құнға негізгі ... ... ... орналастыру шығындары, объектіні қажетті жағдайда келтіру
шығындары кіреді.
Егер компания әділ ... ... ... ... онда ... ... нарықтық құнмен көрсетіледі. Қайта бағалау жүргізу өте
қажетті,қаржылық ... ... ... ... ... қажет
(3,5 жыл) сонымен бірге қайта бағалау ... ... ... топта
жүргізуін көрсету керек.
Негізгі құралдарды актив ретінде бастапқы мойындау оның жиналған
тозуын ... ... ... есептейді. Негізгі құралдар өткен жылы 33061
мың теңгені құрады, ал есепті жылы 35686 мың теңгені құрады, ол ... ... ... ... ... Қай ... ... олардың басты қызметі
табыс табу болып саналады, ал енді қай ... ... ... оларға кері әсер етеді, ол өскен болса олардың әрі қарай ... ... өте ... ... – ҚР-ның «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп беру
туралы» ... бұл ... ... ... ... ... ...
субъектінің міндеттемелері шегерілгеннен кейінгі активтері». ... ... – ол ... ... ... ... ... үнемі алға шығуы, соған орай оның бар-жоғы ... (оны ... ... 1 ... есеп беру мен ... есеп ... ұсыну» ХҚЕС-на
сәйкес қаржылық есеп беруде меншікті ... ... деп: ... ... ... және ... ... бөлінген табыс
(жабылмаған залал) саналады.
Активтерді құрудың ең дұрыс жолы болып, меншікті ... ... ... ... тыс активтер) және айналым капиталының бір
бөлігін жабатын кездегі жол ... ... ... заңына
сәйкес кәсіпорындар өзінің құрылуы барысында, яғни шаруашылық қызметпен
айналысу үшін белгілі бір ... ... ие ... ... Осы ... ... ... өлшемге айналдырылғандағы жиын-тығы ұйымның
меншікті капиталы болып саналады. Кәсіпорын ... ... ... оның
капиталы Қазақстан Республикасы заңында қаралған мөлшерден кем болмауы тиіс
және де ол сол ... ... ... ... ... басқадай түрде қоғамға қосқан үлестерінен құралады [6]. Бұл сома,
яғни кәсіпорынның капиталы осы ұйымның ... ... ... таза ... басқа да көздерден, тегін түскен мүліктер мен ақшалай ... өсіп ... ... ... ... ... ... жұмыс
істеп тұрған, қызмет атқарушы яғни қолданыстағы капиталы және оның ... ... ... ... ... көрсетілсе, ол капиталдың
қаржыландыру көздері баланстың пассивінде көрсетіледі. Кәсіпорын, барлық
қарыз қаражаттары алынып ... ... да өмір сүре ... ... ... ... және ... (авансталған) капиталдың қатынасын әр
түрлі тұрғыдан сипаттайтын коэффициенттермен қалыптасқан жағдай, меншікті
және қатыстырылған капиталдың ... ... және оның ... ... ... зерттеуді қажет етеді.
Меншікті капитал өткен жылы 36446 мың теңгені құрады, ал есепті ... мыңм ... ... ол ... ... ... капиталының
өскенің көрсетіп отыр.
1.3 Қаржылық есеп берудің міндеті мен маңыздылығы
Қаржылық есеп беру – бұл ... ... ... ... ... ... ... белгілі нысандарға топтастырылған
көрсеткіштер жүйесі.Қазақстан ... ... ... 1996 ... ... №2 қаулысына сәйкес барлық кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... есептің Қазақстандық стандартына
көшті.Шаруашылық ету жағдайларының өзгеруіне байланысты ... ... ... ... ... ... Атап айтқанда,есеп беру Халықаралық
бухгалтерлік стандарттардың ... сай келе ... ... есеп беруі есеп процесінің соңғы сатысы
болып табылады. ... ... есеп ... ... ... ... ... сипаттама беретін жиынтық деректер, кәсіпорынның шаруашылық
қызметінің нәтижелері көрсетіледі.
Нарықтық қатынастардың қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... Соған байланысты шынайы
және объективті қаржылық есеп берудің ... арта ... ... ... ... талдау кәсіпорынның шын мәніндегі мүліктік және
қаржылық жағдайын анықтауға мүмкіндік береді.
Кәсіпорынның қаржы жағдайы – ... ... ... ... ... қаржылық тұрақтылығын, баланстың
өтімділігін көрсететін көрсеткіштер жүйесімен сипатталатын кешенді ... беру ... ... ... ... шашыратылған құралдардың
(яғни негізгі және өзге де ... тыс) ... ... ... ... айналым құралдарының құнын, кәсіпорынның меншікті
қаражаттарының, қарыз қаражаттарының мөлшерін анықтауға мүмкіндік береді.
Қаржылық есеп берудің ... ... ... мен шығындарды
қалыптастыруға арналған қаражат көздерінің артықшылығын немесе көпшілігін
анықтайды. Бұл ... ... ... несиелік және өзге қарыз
көздерімен қамтамасыз етілгендігін анықтауға мүмкіндік туады. Қаржылық есеп
беру кәсіпорынның несиеге ... яғни оның ... ... және өз ... ... алатындығын бағалауға мүмкіндік береді.
Баланстың өтімділігі кәсіпорын өз активтерімен міндеттемелерді жабу
дәрежесімен ... ... есеп беру ... ... ... активтерді, жылдам сатылатын активтерді анықтауға мүмкіндік береді.
Екінші жағынан, қаржылық есеп берудің ... ... ... ... ... ... пассивтерді, қысқа мерзімді
пассивтерді, ұзақ мерзімді пассивтерді және тұрақты пассивтерді ... ... өзі ... ... ... – кәсіпорындардың ортасында
жұмс жасайтын кәсіпорындар үшін өте маңызды.
Қазіргі нарықтық қатынастар жағдайында есеп беру ... ... ... ... ... ... ... анықтаү
кезінде өте маңызды болмақ.
Қаржылық есеп ... ... есеп ... ... ... ... жайында ақпарат ұсыну болып табылады. Қаржылық есеп беру
экономикалық шешім қабылдау үшін ... ... ... өзіне енгізе
алмайды. Өйткені есепнегізінде өткен ... ... ... ... ... ... жинақтайды:
1. Несиені ұсыну жөніндегі инвестициялық шешімдерді қабылдауға;
2. Субъектінің алдағы ақшалай түсімін бағалауға және ... ... жыл ... ... ресурстар мен міндеттемелерін байланысты бағалауға;
4. Басшы органдардың жұмысын бағалауға.
Шаруашылық субъектілері тоқсандық және ... ... ... ... ... ... иелеріне, мемлекеттік салық
инспекциясына, мемлекеттік басқарудың басқа органдарына, ... ... және ... шаруашылық субъектілерімен келісімдердің негізінде
басқа да мүдделі ұйымдарға ... ... ... ... ... аяқталғаннан кейін 30 күн ішінде, ал жылдық ... жыл ... ... 90 ... ... тапсыруға міндетті.
Бюджеттік мекемелер айлық, тоқсандық және жылдық қаржылық есептемені
жоғары тұрған ұйымдарға олар белгілеген ... ... ... ... ... ... қазіргі және
әлеуетті инвесторлар, кредиторлар, жеткізушілер, қызметкерлер, сондай – ... ... және ... ... ұйымның, мекеменің жылдық қаржылық ... ... ... алушылар, жеткізушілер, инвесторлар, биржалар,
банктер және басқалар үшін ашық ... ... жыл ... ... ашық ... ... қоғамдар,
банктер, сақтандыру компаниялары жылдық қаржылық есептемені ... және ... ... ... міндетті. Жарияланатын
қаржылық есептеме міндетті аудиторлық тексеріске түсіп, оның ... ... ... тиіс.
Қаржылық есеп беру мен бухгалтерлік есепке аудиторлық тексерулер
Қазақстан Республикасының заңдарында ... ... ...... ... ... етуші объектінің құрылтайшларының төрттен
бірінің басиамасы б ... ... ... 2 ... ... ... ... 2 факторға бөлінеді:
1. Субъект қызметіне тікелей қаржылық мүдесі ... ... ... ... ... ... бар.
Тікелей қаржылық мүдесі бар пайдаланушылардың категориясына
жататындар:
1. Қазіргі және ... ... ... Қазіргі және болуы ықтимал кредиторлар.
3. Сатып алушылар.
Жанама қаржылық мүдесі бар ... ... ... ... ... ... органдар.
3. Статистикалық органдар.
4. Аудиторлар , кеңесшілер , тұтынушылар тобы және т.б.
Заңды тұлға болып табылатын ... ... ... бөлімдердің және дербес балансқа ... ... ... ... ... мен ... мүліктерді қоас
алғанда, мүлік пен ... ... ... ... ... есеп ... ... Қаржылық есеп беру Қазақстан Республикасы
Қаржы министрлігінде ... және ... ... ... ... Атап ... ... субъектілері қаржылық есеп беру
құрамында мыналарды: кәсіпорын балансын, ... ...... ... туралы есеп беруді, ақша қаражаттарның ... есеп ... ... ... ... ... бойынша немесе әріптестермен келісім бойынша қаржылық есеп беру
басқа да есептік деректермен және ... ... ... кәсіпорындар, мекемелер үшін есеп беру жылы болып 1 қаңтардан
31 желтоқсанды қоса алғанға дейінгі ... ... ... ... мекемелер үшін есеп беру жылы болып олар заңды тұлға құқын
алған күннен бастап 31 ... қоса ... ... ... ал ... ... құрылған кәсіпорындар үшін келесі жылдың 31 желтоқсанын
қоса ... ... ... есеп ... толтыруға қойылатын талаптар: көрсеткіштердің
қарапайымдылығы мен түсініктілігі, деректердің шынайылығы; ... ... есеп ... ... есептік көрсеткіштердің жоспарлы
көрсеткіштермен салыстырмалылығы, есепті ... ... ... ... ... ... салстырмалылығы.
Қаржылық есеп берудің жасалу дұрыстығына кәсіпорынны ... және бас ... ... – ақ ... ... ... ... береді. Қаржылық есеп беру қаржылық есептеменің бір ... ... және ... ... стандарттарымен анықталады. Қаржылық
есептемеге түсіндірме жазу, қосымша ... және осы есеп ... ... олардан алынған ақпараттар енеді және ... ... ... ... - қаржылық есеп беруге ұсынған ақпарат пайдаланушыға
түсінікті болуға тиіс.
2. Орындылық - пайдалануға ... ... және ... ... ... ... ... көмектесіп, экономикалық шешімдерге
ықпал ету.
3. Сенімділік – ақпараттарда ... ... мен ... жоқ
екендігіне шынайы сенім білдіру.
4. Шынайы көрсету – сенімділікті қамтамасыз ету ... ... ... ... ақшалай қаржылардың қозғалысы және тағы басқа
операцияларды шынайы көрсетуі тиіс.
5. Мәннің формадан артықшылығы – ... мен ... ... көрсету тек заңды формада ғана емес, экономикалық заңдылығына сәйкес
есептеп ... ... ... - ... есеп ... ... ... ету, яғни күні бұрын теріс түсініктеме болмауы керек.
7. ... - ... мен ... ... ... ... әдейі арттырылмауы үшін талап етілетін есептеулерге сақтық
деңгейін ... ... - ... ... ету мақсатында қаржылық
есептердегі ақпарат толық болуы қажет.
9. Уақыттылық - ақпарат ұсынуда ... ... ... ... өзінің орындалғандығын жоғалтуы мүмкін.
10. Пайда мен шығын арасындағы баланс – ... ... ... ... ... ... артып түспеуі тиіс.
11. Сапалық сипаттаулар арасындағы баланс - қаржылық есеп беру тепе ... ... ... ... ... байланыс болу қажет. Қаржлық
есепті жасаушылар ... ... мен ... жағдайларды садыстырмалы
маңыздлығын анықтайды.
12. Сенімді және әділ көрсету – ... ... ... ... және әділ ... есеп беру ... алаламай, қамтамасыз етуі қажет.
Қаржы шаруашлық қызметтің нәтижелері туралы есеп беру №1 ... ... ... және ... стандартында ашылып көрсетіледі.
Бұл стандарт ... ... есеп ... ... кезде және елеулі
қателіктер анықталғанда және түзетілгенде қаржы – шаруашылық ... ... есеп беру мен ... қаржы есептемелеріндегі баптардың
сыныптамасын белгілейді:
- негізгі қызметтен (өнімдерді, жұмыстарды, қызметтерді ... ... ... ... ... , ... ... құны;
- жалпы кіріс;
- кезең шығындары. Оған енетіндер: жалпы және ... ... ... ... сату ... ... ... қызметтен алынған кіріс немесе зиян;
- салық салуға дейінгі әдеттегі қызметтен алынған кіріс немесе зиян;
- табыс ... ... ... ... ... ... ... кіріс немесе зиян –
төтенше жағдайлардан алынған кіріс немесе зиян;
- таза кіріс немесе зиян.
Стандарт төтенше жағдай деп аталып жүргендерге түсінік ... . ... ... қызметінен ерекшеленетін оқиға немесе операция .
Яғни, олар жиі қайталанбайды немесе тұрақты болып отырмайды.Төтенше
жағдайда кірістің ... ... мәні мен ... ... жазуларды
бөлек ашып көрсету керек .
Стандарт сондай – ақ ... ... ... ... . ... ... бойынша кәсіпорын филиалының сатылуымен немесе
таратылуымен ... ... ... ... ... ... тиіс : тоқтатылған операцияның мәні,
тоқтатылған операцияның сомасы мен географиялық ауданы, операцияның нақты
тоқтатылған күні, операцияны тоқтатудың ... ... ... ... ... себебі), тоқтатылған операциядан алынған кіріс немесе зиян ,
өнімдерді сатудан немесе ... ... ... әдеттегі қызметінен
алнған кіріс немесе зиян.
Стандарт бақылауды өзгертудің әдістерін және олардың кіріске немесе
зиянға әсерін қарастырады. ... ... ... ... ... немесе зиянд анқтаған кезде мыналарға қосылады:
- есепті кезеңге, егер өзгеріс осы кезеңге ғана әсер етсе;
- өзгеріс болған есепті ... және ... ... ... ... оларға да әсер етсе.
Кірістер мен зиянға әсер ... ... ... ... мен ... де ... ... көрсетілуге тиіс. Сонымен қоса
стандартта елеулі қателіктер мен ... ... ... ... ... ... дегеніміз есепті кезеңде анықталған,
маңыздылығы соншалық, тіпті бұрыңғы ... ... ... деп ... әкеп ... ... ... қателіктері.
Есептік кезеңдегі түгендеу санын, оның жүргізілетін күнін, оның
әрбіреуін ... ... ... ... ... ... түгендеуді
жүргізу міндетті мына жағдайларда қалып қалады:
- ... ... есеп ... ... ... ... есептік
жылдың қараша айынан бұрын бастамауы керек;
- субъект мүлікті жалға , ... , ... ... ...... жүргізуші субъектінің қайта құрылуына тапсырғанда;
- материалды – жауапты тұлға ... ... ...... ... – тараж және қаскүнемдік фактілерін белгілегенде сондай – ақ
құндылықтар бүлдірілгенде – мұндай фактілерде дереу түгендеу;
- ... ... ... өрт ... ... ... апат ... апаттар басылғаннан кейін түгендеуді дереу қолға алу;
- тарату (бөліністік) балансы жасалмастан бұрын субъектіні таратуда
(қайта ұйымдастыруда);
- ... ... және ...... ... ...... есептік саясатымен белгіленген мерзімде ... ... ... қарастырылған басқа жағдайлар.
Аяқталмаған құрылыстарды түгендеу барысында оның бар – жоқтығын және
заттай көлемі тексеріледі , ... ... оның ... ...... есептен шығарылған монтаж кіретінін немесе кірмейтінін
анықтау; құрылыс – монтаж жұмыстарының құрамында – ... ... бар ... ... ... тоқтатылған және уақытша ... ... ... ... ... ... ... нақты өндірістің заттай
жұмысын , оның көлемін және құнын белгілеуді білдіреді.
Кассадағы ақша қаражатын кассадағы қолда бар ... ... ... ... есеп ... банктерді полистік ( сақтандыру куәлігі ) қайта
есептеумен түгендейді.Түгендеу ... жеке ... бар ... ... ... ... ... жүргізуші субъектінің басшылығымен
әзірленген және бекітілген кассалық операцияларды жүргізу Ережесіне сәйкес
жүзеге ... . ... ... ... есеп берумен құжаттар және
бланкілерді (әуе – және теміржол ... , ...... май ( бензин )
талондарын және т.б. ) ... ... бас ... мен ... кенеттен болады . Түгендеу кезінде қолда бар ақша ... ... ... сақтаулы басқа да құндылықтар тексеріледі. Түгендеу
басталғанша ( бірнеше касса ) оларға ... ... яғни ... ... сәтінде кассалық есеп беруді жасау керек және кассалық кітапша
бойынша ақша қаражатының қалдығын шығаруы керек . ... ... ... шығыс құжаттары есеп беруге ... және ... ... ,
есептен шығарылмаған сомма қалған жоқ, деген қолхат алынады. Ақша қайта
есептелінгеннен ... ... ақша ... ... актісі жасалады.
Түгендеу нәтижесі кассалық кітапша бойынша ... есеп ... ... ... ... ... кассирдің
түсініктемесі және түгендеу нәтижесі бойынша ары қарай шешім туралы субъект
басшысының қарары жазылады.
Қаржылық есептің ... ... ... ... есептілік – бұл
ұйымдардың есепті кезеңдегі ... ... ... ... бір нысандарға топтастырылған көрсеткіштер жүйесі (7(. Қазақстан
Республикасының Ұлттық комиссиясының 2006 ... 12 ... ... ... ... ұйымдар меншік формасы мен қызмет түріне қарамастан
қаржылық есептің халықаралық стандаттарына көше бастады.
Кәсіпорынның ... есеп ... оның ... және ... ... ... ... деректер, сондай-ақ ұйымның шаруашылық қызметінің
соңғы нәтижелері көрсетіледі.
Нарықтық қатынастардың ... ... ... ... ... шектеу барынша күшейе түседі. ... ... және ... ... есеп ... ... арта түседі, өйткені
оның көрсеткіштеріне жасалған талдау шаруашылық субъектісінің шын мәніндегі
мүліктік және қаржылық ... ... ... береді.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайы – қолда бар ... ... оның ... ... ... өтімділігін көрсететін
жүйесімен сипатталатын кешенді ... ... ... ...
кәсіпорын мүліктерінің жалпы құнын, салынған салымдардың құнын, меншікті
және ... ... ... ... ... ... ... ұйымның қаржылық есептілік көрсеткіштері арқылы тиімді ... ... ... ... ... белсенділігін
анықтауға маңызы өте зор.
«ҚР-ның бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» Заңына сәйкес
ұйымның ... ... мына ... ... ... баланс (1 үлгі);
- пайда және зиян жөніндегі есеп (2 үлгі);
- ақша қозғалысы туралы есеп; (3 ... ... ... ... ... есеп (4 үлгі);
- түсініктеме хаттама.
№ 1 Қаржылық есептің халықаралық стандартына сәйкес қаржылық есептілік
ашық, жариялылық және жауапкершілік ұғымдарымен ... ... есеп ... ... ұғымы ақпараттарды жақсы қолдана
білу мен ... ... ... ... ... сондай-ақ
ақпараттарды дер кезінде жариялау мен ... ... ... стратегиясы
жөнінде шешім қабылдау үшін қажет деп танылған. Болжау стратегиясы ... ... мен ... ... ... ... нақтылы
орын алған ақпараттарға сай алдағы ... үшін ... ... ... жөн. Жасалынған стратегиялық болжау жөніндегі
ақпараттар, пайдаланушыларға ... ... және дер ... да ... ... Егер ... ... уакытта және дер
кезінде пайдаланушыларға ары ... және ... ... үшін ... ... ... онда ақпараттар мағынасыз болады.
Жауапкершілік деп - ... есеп ... ... ... ... ... ... жақтардың және
үкімет органдарының сұранысына, жауап беруі ... ... ... өз ... орындалған фактілер мазмұнына және осы ұйымда
іске асырылынатын экономикалық ... ... ... сондай-ақ
кабылданған шешімдердің нәтижелігіне жауапты болып табылады.
Сыртқы пайдаланушылар сұранысы үшін ... ... ... ... ... ... ... бұрмалауға, жалған есеп беруге,
есеп ақпараттарын бормалауға болмайды.
Жариялылық пен жауапкершілік қаржылық есептілік жөніндегі ақпараттарды
өзара байланыстырушы және ... ... ... Өз ... ... жауапкершілік категориясының деңгейін, ... ... ... ... ... ... ... Өзара байланыстағы ашықтық, жариялылық және жауапкершілік
категориялары ... есеп ... ... анықтауға тікелей
әсер етеді. Айтылған категориялардың барлығы да ... ... ... сапасын және экономикалық тиімділіктің деңгейін ... ... ... ... ... жақсартуға және қаржылық
тәукекелділікті басқаруға арналған.
Қаржылық қорытынды есеп жекелеген есеп ... ... ... ... қарай ірілендірілген топтарға жинақтаудан
туындайтын ұйымның қаржылық жағдайын сипаттаушы ... ... ... есеп объектілері қаржылық ... ... ... ... ... ... ... негізгі элементтеріне
активтер, меншікті капитал және міндеттемелер жатады.
Ұйымдардың ... ... ... ... таза ... ... - ... ал түскен таза пайданы өлшеу - алынған табыс ... ... ... ... ... жүргізіледі. Қаржылық
қорытынды есепті дайындау барысында осы жоғарыда айтылған элементтер есеп
ақпараттарын пайдаланушылардың экономикалық ... ... ... болуы
үшін арнайы үлгідегі бухгалтерлік балансқа сабақтастық жолдармен орналасуы
керек.
Капитал нарығына қатысу үшін компаниялар сенімді және ашық ... ... есеп ... өз ... активтерін аса сенімді және
әділетті бағалауы керек.
Қаржы есептiлiгiнiң әрбiр компонентi ... ... ... тиiс. ... ... ... ақпарат дәлме-дәл бөлiп көрсетiлуге
және, егер бұл ұсынылған ... ... ... үшiн ... ... тиiс:
- есеп беретiн ұйымның атауы немесе өзге де сәйкестік белгілері, сондай-
ақ алдыңғы есепті кезеңнен бастап осы ақпараттағы кез келген ... ... ... жеке ... ... ұйымдар тобын қамти ма;
- қаржы есептiлiгiнiң тиiстi компонентi үшiн ненiң көбiрек жарайтынына
қарай, есепті күн ... ... ... қамтитын кезең;
- 21-«Валюталық бағам өзгерісінің әсері» халықаралық стандартында
анықталғандай, ұсыну валютасы;
- ... ... ... ... ... пайдаланылған дәлдiк
деңгейi.
Қаржы есептiлiгi көбiнесе ұсынылған валютаның ... ... ... ... ... кезде неғұрлым түсiнiктi болады.
Бұған қаржы есептілігіне сомалар ұсынған кезде пайдаланылатын дәлдiк
деңгейi ашып ... және ... ... ... ғана ... ... ... ең негізгі нысаны болып бухгалтерлік
баланс саналады. Бухгалтерлік баланс ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Баланс деп - ұйымдар қызметіндегі
активтер, ... ... және ... ... ... ... ... маңызына қарай белгілі бір ... ... ... өлшеуді айтады.
Ұйымдардың қаржы жағдайы қойылған мақсаттарға қарай әр түрлі көздерден
қалыптасады. ... ... ... ... ... ... ... қызметін бағалап, талдау әдістерін қолдану ... ... ... ... әр ... ... мен ... қалыптасатындықтан ұйымдардың ресурстары шын мәнінде көбейіп
отыратын ... онда бұл ... ... ... істегендігін көрсетеді.
Құнсыздануға (инфляцияға) байланысты ұйымның активтері көбейіп ... ... ... - таза ... жатқызылмайды. Мұны шындыққа
жанаспайтын пайда деп таныған жөн. Егер ұйым ақысыз (құнын төлемей) ... ... ... ... ... ... ... пайда кұрамына жазылмай, тек қана баланстың көбеюуін ... ... ... жағдайын, үздіксіз қызмет атқаруын, жойылып
кетуін немесе үлкен компания құрамына ену жағдайын ... ... ... үшке ... кіріспе баланс;
2) аралық баланс;
3) жойылуға байланысты баланс.
Кіріспе ... ... мен ... т.б. ... ... ... соң, ... иелерінің салған қаражатын және басқа да қаржы
салымшыларының, несиелендірушілердің ... ... ... ... мен ... ... басталады.
Аралық баланс белгілі бір тапсырмаға байланысты, айға, ... ... ... ... ... ... айналысы фазаларына, активті
қаражаттар козғалысына талдау жасау ... және ... ... ұйым ... ... ... жұмысын жүргізу үшін жасалынатын
балансты аралық баланс деп атайды,
Жойылуға байланысты ... - ұйым ... ... өз қызметін
тоқтатқан жағдайда арнайы ... ... ... жою ... жасалынады. Жою балансы екі кезеңнен ... ... ... ... ... ... ... екінші ... ... ... ... үшін жасалынады.
Заңды тұлға болып танылған ұйымдардың барлығы да бухгалтерлік баланс
жасауға міндетті. Егер заңды ... ... ... еншілес ұйымдар
құрылған жағдайда, негізгі ұйым ... ... ... ... да баланс жасауына болады.
Баланс міндетті түрде кем ... ... ... ... қамтуға тиiс:
- негізгі құралдар;
- инвестициялық жылжымайтын мүлік;
- материалдық емес ... ... ... ... әдiсi ... ескерiлген инвестициялар;
- биологиялық активтер;
- босалқылар;
- сауда және басқа дебиторлық берешек;
- ақшалай қаражаттар және ақшалай қаражаттардың баламалары;
- ... және ... ... берешек;
- бағалау мiндеттемелерi;
- қаржы міндеттемелері;
- салық бойынша мiндеттемелер мен ... ... ... ... ... мен ... ... активтері;
- меншікті капиталдың құрамында ұсынылған азшылық үлесі;
- шығарылған капитал және бас компанияның меншікті капитал ... ... үлес ... ұсынылған, бақыланбайтын пайыздар;
- бас ұйымның иелеріне тән шығарылған капитал және резервтер.
Осындай ұсыну ұйымның қаржы жағдайын түсіну үшін ... ... ... ... ... түрде қосымша жеке баптар, тақырыптар және аралық
сомалар ұсынылуға тиiс.
Ұйым қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді активтер мен ... ... ... мерзімді міндеттемелерді баланстың өзінде жеке бөлімдер ... ... ол ... ... ... активтерін (міндеттемелерін)
қысқа мерзімді салық активтері (міндеттемелері) ретінде сыныптауға құқылы
емес.
№1 «Қаржылық ... ... мен ... ҚЕХС ... ұйым ... жеке ... ретінде, қысқа мерзiмдi және ұзақ ... және ... ... және ұзақ ... ... ұсынуға
міндетті, бұған өтімділік негізінде бөлу сенімді әрі неғұрлым мәнді ... ... ... беру ... кірмейді. Осы ерекшелік қолданылған
кезде барлық активтер мен міндеттемелер міндетті түрде ... ... ... қарай ұсынылуға тиіс.
Қабылданған ұсыну әдiсiне қарамастан өтелуi немесе орнын толтыру баланс
күнінен кейін он екi айдан аспайтын және ... ... ... он екi ... ... ішінде күтiлiп отырған соманы біріктіретін активтер мен
міндеттемелердің осындай әрбір желілік бабы бойынша ұйым, ... ... ... он екi ... астам мерзім өткеннен кейін ... ... ашып ... ... ұйым дәл ... ... кезеңнiң барысында тауарлар мен
қызмет көрсетулердi жеткiзсе, қысқа мерзiмдi және ұзақ ... ... ... ... ... ... ... айналым капиталы
ретiнде тұрақты ... ... таза ... ... ұзақ ... пайдаланылатындардан бөлу жолымен ... ... ... Бұл ... ... ... ... iске асыру
көзделiп отырған активтердi және тап осы ... ... ... тиiстi
мiндеттемелердi бөлiп көрсетуге мүмкіндік береді.
Қаржы ұйымдары сияқты кейбір ұйымдар үшін активтер мен мiндеттемелердi
өтімділікті арттыру немесе ... ... ... ... ... және
ұзақ мерзімді активтерге бөліп ұсынуға ... ... әрі ... ... ... ... өйткені бұл ұйым дәл анықталған
операциялық кезеңнiң шеңберінде ... ... ... ... ... мен ... ... күтіліп отырған мерзімдері
туралы ақпарат ұйымның өтімділігі мен ... ... ... үшін ... ... ... халықаралық стандарты қаржы активтері мен қаржы
міндеттемелерін өтеу күндері ... ... ашып ... ... активтері сауда және басқа да дебиторлық берешекті қамтиды, ... ... ... және ... да ... ... қамтиды.
Босалқылар мен бағалау міндеттемелері сияқты ақшалай емес активтер мен
міндеттемелердің ... ... және ... ... ... ... та, активтер мен міндеттемелер қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді
болып бөліну-бөлінбеуіне ... ... ... ұйым ... ... он екі айдан асатын мерзімнен кейін орнын толтыруды ... ... ... ашып көрсетеді.
Актив, егер мынадай өлшемдердің кез келгенін қанағаттандырса, міндетті
түрде ағымдағы актив ретінде сыныпталуға тиіс:
1) оны ... ... не ол ... ... ... ... сатуға немесе пайдалануға арналса;
2) ол негiзiнен сауда ... ... оны ... ... ... он екі айдың ішінде сату ұйғарылса;
4) ол ақшалай қаражаттар немесе ақшалай қаражаттардың ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзiмдi активтер
ретiнде сыныпталуға тиiс.
Ұйымның операциялық кезеңi активтерді өңдеу үшін сатып алу және ... ... ... ... ... баламаларына айналдыру
арасындағы кезеңді бiлдiредi. Ұйымның әдеттегі ... ... ... ... оның ... он екі ай болады деп болжанады. Қысқа
мерзімді активтер тіпті оларды ... ... ... он екі ... ... ... ... өзінде, әдеттегі операциялық кезеңнің бір бөлігі ретінде
сатылатын, тұтынылатын және өткiзiлетiн активтерді (сатып ... ... ... ... мен дебиторлық берешегі сияқтылар)
қамтиды.
Мiндеттеме, егер ол ... ... кез ... ... ... ... ... міндеттеме ретінде сыныпталуға тиіс:
1) оны ұйымның әдеттегі операциялық кезеңiнiң шеңберінде өтеу көзделсе;
2) ол ... сату ... ... ол ... ... ... он екi айдың iшiнде өтелуге тиiс болса;
4) есепті күннен кейін ең аз ... он екі ... ... ... өтеуді кейінге қалдыруға ұйымның сөзсіз құқығы болмаса.
Қалған ... ... ұзақ ... мiндеттемелер ретiнде
сыныпталуға тиiс.
Жеткiзушiлер мен мердiгерлердiң алдындағы кредиторлық берешек сияқты
кейбiр қысқа мерзiмдi мiндеттемелер, ... ... ... ... да ... ... ... әдеттегі операциялық кезеңiнде
пайдаланылатын айналымдық капиталдың бiр бөлiгiн құрайды. Ондай операциялық
баптар, тiптi олар ... ... ... он екi ... ... уақыт өткен соң
өтелуге тиiс болса да, қысқа мерзiмдi мiндеттемелер ретiнде ... ... ... ... дәл ... ... оның ... он
екі айды құрайды деп көзделеді.
Басқа қысқа мерзiмдi мiндеттемелер әдеттегі ... ... ... ретiнде өтелмейдi, бiрақ баланс күнiнен кейiн он екi ... ... ... ... немесе негізінен сату мақсаттарына арналады. 39 ХҚЕС-на
сәйкес ... ... ... ... ... ... банктік
овердрафтар, ұзақ мерзімді қаржы міндеттемелерінің ағымдағы бөлігі, төлеуге
дивидендтер, пайдаға ... ... және ... ... ... ... Ұзақ ... негізде қаржыландыруды қамтамасыз
ететiн (яғни ұйымның әдеттегі операциялық кезеңінде пайдаланылатын айналым
капиталының бір ... ... ... және ... ... он екi айдың
iшiнде өтелуге жатпайтын қаржы мiндеттемелері ұзақ мерзiмдi мiндеттемелер
болып табылады.
Ұйым өзiнiң ... ... олар ... күнiнен кейiн он екi
айдың iшiнде өтелуге тиiстi болса, ... ... ... ... ... ... ... мерзiмi он екi айдан асатын мерзім болса;
2) ... ... ... және ... есептілігі бекітілгенге дейін қайта
қаржыландыруға немесе ұзақ мерзімді негізде төлем ... ... ... ұйым ... беру ... ... бар келісім бойынша баланс күнінен
кейін ең ... он екі айға ... да ... ... ... ... кейінге қалдыруға өкілеттігі бар деп күтетін болса,
тіпті олай ... ... ... ... ... ... ... тиіс
болса да, бұл міндеттемені қысқа ... ... ... ... ... ... ... немесе кейінге қалдыру ұйымның өзі
қалайтын салаға ... ... ... ... туралы қандай да
болсын келісім жоқ), ... ... ... ... ... қысқа мерзімді ретінде сыныпталады.
Ұйым тікелей есепті күнге немесе есепті күнге дейін ұзақ мерзімді ... ... ... ... соның нәтижесінде міндеттеме талап ету
арқылы ақы төлеу санатына ауысса, бұл міндеттеме, тіпті егер ... ... ... ... және ... есептілігі жариялауға бекітілгенге дейін
бұзушылыққа жол берілуі ... ... ... ... ... ... ... мерзімді міндеттеме ретінде сыныпталады. Бұл міндеттеме қысқа
мерзімді міндеттеме ... ... ... есепті күні осы ... ең аз ... он екі ... ... оны ... кейінге қалдыруға
ұйымның сөзсіз құқығы жоқ.
Алайда, егер қарыз беруші баланс күні басталғанға дейін, кезең ішінде
ұйым бұзушылықты жоя ... және ... ... дереу өтеуді талап ете
алмайтын, ең аз дегенде он екі ... ... ... ... кезең
беруге келіссе, бұл міндеттеме ұзақ мерзімді міндеттеме ... ... ... ... ... қарыздарға қатысты,
егер төменде ... ... ... ... мен ... есептілігін
шығаруға бекітілген күннің арасында болса, бұл оқиғалар 10-«Есепті күннен
кейінгі оқиғалар» халықаралық стандартына ... ... ... ашып көрсетілуге тиіс:
1) Ұзақ мерзімді негізде қайта қаржыландыру;
2) Қарыз беруге арналған ұзақ ... ... ... ... Есепті күннен кейiн ең аз дегенде он екi айдан кейін ... ... ... ұзақ ... шарттың бұзылуын жою үшін ... ... ... ... ... ... оған ескертулерде ұйымның операцияларына сәйкес
келетіндей етіп сыныпталып ұсынылған желiлiк баптардың әрқайсысының бұдан
арғы iшкi ... ашып ... ... ... ... деңгейі халықаралық қаржы есептілігі
стандарттарының талаптарына және тиісті ... ... ... ... ... ... не ... өзiнде, не ескертулерде мынадай ақпаратты ашып
көрсетуге міндетті:
- акционерлiк капиталдың әрбiр тобы ... ... ... ... акциялардың саны;
- шығарылған және толық ақы төленген, сондай-ақ шығарылған, бiрақ ақы
толық төленбеген акциялардың саны;
- акциялардың атаулы құны, немесе ... ... құны жоқ ... жылдың басына және аяғына айналымдағы акциялардың санын тексеру;
- тиiстi топқа байланысты құқықтар, жеңiлдiктер және ... ... ... ... және ... төлеуге шектеулер;
- ұйымның өзi немесе оның еншiлес немесе қауымдас компаниялары ұстап
қалатын ұйымның ... ... мен ... ... ... ... сату шарттары бойынша
шығару үшiн резервте ... ... ... капитал шеңберiндегi әрбiр резервтiң сипаты мен ... ... ... ... табыс және шығындардың барлық баптарын
ашып көрсетуі тиіс:
- толық табыс жөніндегі бір есептілікте;
- екі ... ... ... ... ... көрсететін
есептілікте (бөлек қаржылық есептілік) және ... ... ... және ... толық табыстың компоненттерін көрсететін екінші
есептілікте ... ... ... ... ... мен зиян туралы есептiң өзiнде міндетті ... ... ... ... ... кем ... мынадай желілік баптар
болуға тиіс:
- ұйымның табысы;
- қаржыландыру жөніндегі шығындар;
- қауымдасқан компаниялар мен бірлескен ... ... ... үлес ... қатысу бойынша есептеу әдісіне сәйкес ескерілген
ұйымның үлесі;
- салық бойынша шығыстар;
- тоқтатылған қызметтен алынған ... ... ... ... ... ... ... шығындарын шегергенде әділ құны бойынша бағалау
нәтижелері ... ... ... ... ... ... немесе залал
немесе тоқтатылған ... ... ... немесе шығу тобының
(топтарының) шығуынан кейін құрайтын бірегей соманы;
- пайда немесе зиян сомасы;
- үлестік ... ... ... ... ... ... ... кәсіорындардың басқа толық табысының үлесі;
- жалпы толық табыс.
Кәсіпорынның түрлі қызметтерінің, операциялардың және басқа оқиғалардың
әсері ... ... ... ... ... ... және алдын ала
болжануы әртүрлі болатындықтан, қаржылық қызметтің компоненттерін ашып
көрсету ... қол ... ... ... ... және ... қызметтің жоспарларын құруға көмектеседі. ... ... ... ... табыс жөніндегі есептілікке, табыс жөніндегі бөлек
есптілікке (қажет болғанда) ... және ... ... ... ... ... ол қолданылған сипаттамаларына және баптардың
ретіне түзету енгізеді. Кәсіпорын ... және ... ... ... ... және ... кіретін факторларды қарастырады.
2 Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын талдау
2.1 Баланс активтерінің құрамы мен құрылымының динамикасын талдау
Баланс активтерінің ... мен ... ... ... ... ... мүліктерінің және оның жекелеген түрлерінің абсолютті
және салыстырмалы арту ... кему ... ... ... береді.
Қаржылық есептің маңызды элементі болып саналатын активтерді, талдау
барысында, осы активтердің нақты қолда бары, құрамы, ... және ... ... ... [8]. ... 2010 ... басы мен
соңындағы «Абди Компани» АҚ-ның филиалының баланс активтерінің құрамы мен
құрылымы берілген.
2-кесте. 2010 ... басы мен ... ... Компани» АҚ-ның
баланс активтерінің құрамы мен құрылымы
| |Жыл ... |Жыл ... |Жыл ... ... ... | | ... ... | | | ... | | | ... |
| | | | |2гр.) |
| ... ... ... ... |мың тг. |% | |
| |мың тг. ... тг. ... ... | |
| | |ы, % | |ы, % |-1гр) |100) | ... |1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | | ... |46351 |100 |60080 |100 |+13729 |+29,7 |х ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... Ұзақ | | | | | | | ... |13290 |28,67 |24394 |40,60 |+11104 |+83,5 |11,93 ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... |33061 |71,32 |35686 |59,39 |+2625 |+8 |-11,93 |
| | | | | | | | |
| |33061 |71,32 |35686 |59,39 |+2625 |+8 |-11,93 ... | | | | | | | ... |34133 |73,63 |37347 |62,15 |+3214 |+9,41 |-1148 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... с к е р т у – «АБДИ компани» АҚ-ның мәліметтері бойынша құрылған ... ... ... нақты құнын көрсететін ... ... жылы 13729 мың ... ... ... ... ... Бұл кәсіпорынның әрі қарайғы дамуын көрсететіндіктен оның
жұмысының оң нәтижесін сипаттайды. Алайда активтерді талдай отырып, ... ... және ... жылы неге ... ... бөлінгенін, сондай-
ақ кәсіпорынның өндірістік потенциалы мен оның ... ... және ... ... мобильділігін (іске тартылу деңгейін)
анықтау қажет. Ол үшін, ең ... ... ... ... ... ... ол туралы арнайы оқулықтарда түрлі көзқарастар
кездеседі. Бірінші ... ... оның ... ... ... ... аяқталмаған өндірістің, ... ... ... құндары қосылады.
Екінші әдістемеде кәсіпорынның өндірістік потенциалын ... ... ... ... қосымша, аяқталмаған күрделі
қаржылар және қондырылатын жабдықтар құны ... Бұл ... ... жатқан даму процесін әлдеқайда дәл сипаттайды.
“Шаруашылық тәжірибесінің ... ... ... ... ... ... шегі, яғни қалыпты болып ...... А.Д. ... пен Р.С. ... ... мәні ең ... мәннен аз болған жағдайда, ... ... ... ... ... ... ... қаражат есебінен
толықтыруға мүмкіндік бермейтін болса, өндірістік ... ... үшін ұзақ ... ... ... ... ... әдістеме бойынша анықталған өндірістік ... құны ... ... отырған кәсіпорындарда жыл басында – 34133 мың теңгені, ... – 37347 мың ... ... яғни 3214 мың теңгеге немесе 9,41%-ға
өскен. Баланс ... ... ... ... ... ... жылы 13,37 пунктке кемігенмен жыл соңында 62,15%-ды құрады, ... ... ... ... ... мәніне сай келеді.
2-кесте мәліметері көрсеткендей қаражаттарды ұзақ мерзімді және ... ... ... ... жыл ... ... пайдасына
шешіледі. Егер қысқа мерзімді активтердің үлесі жыл басында 15,32 пунктке
аз болса (28,67 – 71,32), жыл ... ол ұзақ ... ... ... ... аз ... ... (40,60 – 59,39) және 40,60%-ды құрады. Қысқа
мерзімді активтердің өсуі ұзақ мерзімді активтердің өсуінен 10 ... ... ... ... ... ... ... валютасындағы қысқа мерзімді активтер
үлесін анықтау маңызды: қысқа мерзімді активтер құнының ... ... ... қатынасымен анықталатын кәсіпорын активерінің іске тартылу
(мобильді) коэффициентінің өсуі. Ол қарызды өтеуге арналған қаражат ... ... ... ... сайын кәсіпорынның үздіксіз жұмысты
қамту және кредиторлармен есеп айырысу мүмкіндігі де арта түседі. ... ... ... табылады – яғни мүлік әлдеқайда мобильді (іске
тартылған) болады, бұл оның ... ... және оны ... ... ... Талдау жүргізіп отырған кәсіпорындарда
бұл коэффициенттің деңгейі жыл басында 0,28 (13290:46351), ал жыл ... ... ... активтерін таратудың тиімділігін сипаттайтын келесі
көрсеткіш – мобильді және иммобильді ... ... ... ... активтер құнын ұзақ мерзімді ... ... бөлу ... Бұл ... ... және ... көлемі, кәсіпорынның
салалық ерекшеліктеріне байланысты. Өндірістік кәсіпорындарда ... ... ... ... ... тиіс. Талданып отырған
кәсіпорында бұл көрсеткіш деңгейі жыл басында 0,40 = ... ... ... - 0,68 = (24394:35686) ... Бұл ... ... ... өсу ... иммобильді қаражаттардың өсу қарқынан
артуының нәтижесінде өсіп отыр. Есепті жылы біріншілер, яғни ... 1,8 ... ... ал ... 8%-ға ... ... ... ең төменгі қаржылық ... ... ... ... ... ... ... өтелген
жағдайда қол жеткізеді және келесі шарттың орындалуы осы ... ... ... қысқа мерзімді активтер және ұзақ мерзімді активтер
қатынасының коэффициенті ... ... мен ... капитал қатынасының
коэффициентінен артық болуы керек.
Әрі қарай кәсіпорынның мүліктік жай-күйінде қандай сапалық ... ... ... Бұл ... ... ... және ... қорлары болып саналатын, оның ... ... ... ... ... ... ... жалпы құнындағы негізгі құралдардың нақты құнының (қалдық)
үлес салмағының өзгеруі, ерекше назар ... ... бұл ... ... ... ... анықтаудағы басты бағыт болып
табылады. Кәсіпорын мүліктерінің жалпы жиынындағы негізгі құралдардың нақты
құнының коэффициентінің ... ... ... ... ... 50
пайызынан кем болмауы тиіс.
Біздің мысалымыз бойынша ... ... ... ... ... үлесі жыл басында – 71,32%-ды, ал жыл соңында – 59,39%-ды
құрайды, яғни бұл көрсеткіштің ... ... 3,53 ... ... ... ... ... құнындағы оның активті бөлігінің (жұмыс
машиналарының құны, өндірістік жабдықтар мен ... ... ... ... өте ... және де бұл ... материалды-техникалық
базасының дамуындағы жағымды кезең болып табылады. Оның үлес салмағының
өсуі қор қайтармыдылығының өсуіне ... ... ... ... құралдардың активті бөлігінің үлес салмағы жыл ... ... ... ... ... ... Негізгі құралдардың активті
бөлігінің үлесінің 0,04 пунктке кемуі, олардың өсу қарқынынан ... ... ... ... ... ... ... келесі 3-аналитикалық кестені құрастыра ... ... ... ... мен ... ... ... 2010 жылдың басы мен соңындағы ... ... ... ... активтерінің құрамы мен құрылымы
| |Жыл ... |Жыл ... ... ... | | ... |
| | | |% |
| ... ... ... ... | |
| |мың тг. ... |мың тг. ... | |
| | |% | |% | ... ... активтер |13290 |100 |24394 |100 |183,5 ... ... | | | | | ... ... |1072 |8,06 |1661 |6,80 |155 ... Дебиторлық борыш |11922 |89,70 |22384 |91,76 |187,7 ... Ақша ... және | | | | | ... ... ... | | | | | ... |19 |0,14 |49 |0,20 |257,8 ... Басқа да қысқа | | | | | ... ... |277 |2,08 |300 |1,22 |108,3 ... с к е р т у – ... ... ... ... бойынша құрылған |
3-кестеде келтірілген мәліметтер кәсіпорын активтерінің жалпы алғанда
жағымды ... ... ... жеке ... ... ... қорытындыларды жасауға мүмкіндік береді. Ең ... ... ақша ... мен ... ... қаржылық инвестициялар бір жылда
30 теңгеге немесе 257,8%-ға өскен.
Қысқа мерзімді активтердің ең мобильді ... ... ... ... ... ... ... мобильдік коэффициенті
(қысқа мерзімді активтердің) 2,5 есеге ... және ... ғана ... ... ... ... есепті жылы 155%-ға және ол
жыл ... 1661 мың ... ... ... ... 0,69 ... азайғанымен
оның көлемі әлі де болса өте жоғары (6,80%) болып отыр.
Есепті жылы дебиторлық борышта әжептеуір ... Егер оның ... ... 11922 мың ... ... жыл ... ол 22384 мың ... құрайды
немесе 187,7%-ға өскен, алайда қысқа мерзімді активтер ... ... 0,84 ... ... (91,76 – ... ... ... дебиторлық борыш неге көп өскендігін және
не үшін керектігін түсіндіру зерттеп, қарыздарды өтеудің ... ... егер ... ... ... ... ... қарыздарды анықтау
қажет. Сондықтан, кейбір қолма-қол ақшалардың кемуі едәуір ... ... ... ... ... ... құрастырылу көздерінің құрамы мен құрылымының
динамикасын талдау
Талдау ... ... ... ... активінің құралу көздерін
талдау болады. Бұл кезде кәсіпорын мүлкінің келіп түсуі, оны алу және ... да, ... ... де, ... алынған капиталдың да есебінен
жүргізілуі мүмкін екендігін есте сақтау ... Ал ... ... ... ... ... арасындағы қатынас оның қаржылық тұрақтылығын
көрсетеді. Нарық қатынасы жағдайында кәсіпорынның қызметі және оның ... ... ... яғни меншікті капиталдың көмегімен жүзеге
асырылады. Тек ол ... ... ғана ... ... ... Бұл
кезде қиын болса да сырттан тартылған капиталдан қаржылық тәуелсіздік аса
маңызды орын алады, бірақ онсыз әрине ... ... ... да қаржылық
есеп берудің қысқа мерхзімді активтерінің құрастырылу көздерін шектеу
керек. Оның ең аз ... ... ... ... ету үшін ... ... қысқа мерзімді активтерге әдеттегідей жоғары, яғни
қосымша қажеттілік туғанда, ол банктердің қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... ... талдау кезінде ... ... ... ... ... белгіленіп, есеп беру
кезеңіндегі олардың өзгеру себептері анықталып, оларға баға ... ... өз ... капиталға басты назар ... ... ... қоры ... оның қаржылық тұрақтылығының барлығын көрсетеді.
Меншікті капиталдың ... ғана ... ... ... бірге
капиталдың жалпы сомасындағы оның үлес салмағын да ... ... ... ... әдебиеттерде әр түрлі атпен ... ... ... ... ... оның мәні бір ғана – ... ... ... ... ... ... ... екендігін және өз қаражатын қаншалықты жұмсай алатының көруге
болады. Тәуелсіздік ... ... ... ... авансталған
капиталға бөлумен анықтайды:
Ктс = Мк: Ак ;
(1)
мұндағы: Ктс – тәуелсіздік ...... ...... капитал
Батыс экономистері тәуелсіздік коэффициентінің неғұрлым жоғары
деңгейде болғаны ... деп ... ... бұл ... ... ... сақтауға мүмкіндік береді. Инвесторлар, несие ... ... ... ... ... ол кәсіпорынға ... ... ... ... кәсіпорынның қаражаты
көп болса, соғұрлым үздіксіз жұмыс қамтамасыз етіліп, нарық жағдайында алға
шығуға көмектеседі. Сондықтан кәсіпкерлер әр түрлі ... құру ... ... ... ... табысты тікелей қосу арқылы өзіндік
капиталды көбейтуге тырысады.
Қаржылық есеп ... ... ... ... құрылымын
зерттеу үшін келесідей кесте құрылады.
4-кесте. 2010 жыл басындағы және ... ... ... АҚ-ның
авансталған капиталының құрамы мен құрылым
|№ | |Жыл ... |Жыл ... |Жыл ... ... |Көрсеткіштер | | ... |ң |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... ... есеп беру жылындағы активтерінің қалыптасу
көзі 13729 мың теңгеге немесе ... ... ... тұр. Бұл өсу ... 11099 мың ... болған, яғни 1194 мың теңгеге, немесе жылдың
басындағы мөлшермен салыстырғанда 2 ... ... ... ... болған бұл кезеңде тәуелсіздік коэффициенті 0,786-
дан 0,815-ке дейін немесе 0,029 пунктке өскен. Алайда бұл ... ... ... ... ... ... ол ақпарат ішкі және сыртқы пайдаланушылармен жүзеге
асырылады. Ақпаратты сыртқы ... ... ... ... ... ... авансталынған капиталдың жалпы сомасындағы
үлесінің өзгеруін, келісім-шарттарға ... ... ... ... баға ... Егер ... үшін пайыздық мөлшерлемелер дивиденттердің
мөлшерлемелерінен төмен болса, онда тартылған қаражатты ... ... ... ... ... онда ... капиталды пайдаланған дұрыс.
Бұны тәуелсіздік коэффициентіне кері ... ... ... ... ... ... капиталдағы үлес салмағы да
дәлелдейді. Оны тәуелділік коэффициенті деуге де болады. Ол мына формуламен
анықталады:
Кт = Қк: Ак ... Кт = 1-Ктс ... Кт – ... коэффициенті
Қк – қатыстылған капитал
Ак – авансталған капитал (баланс валютасы, жиыны);
Ктс – тәуелсіздік коэффициенті.
Бұл ... ... ... ... ... ... сипаттайды.
Бұл үлес жоғары болған сайын, ... ... ... ... ... Біздің кәсіпорнымызда оның деңгейі
жылдың басында 0,214 (1-0,786), ал жыл ... 0,185 ... ... ... ... ... өскенімен, талданып отырған ... ... ... жоғалтты деп айтуға болмайды.
Келесі, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын ... ... ... капиталға қатынасын көрсететін қаржыландыру
коэффициенті болып табылады [10].
Кк = Мк: Қк ;
(3)
мұндағы: Кк – ... ...... ...... капитал.
Бұл коэффициент жоғары болған сайын, соғұрлым банктер мен инвесторлар
қаржыландыруға соғұрлым сенімді кіріседі. Бұл ... ... ... ... өз ... ал ... бөлігі қарыз қаражатымен
қаржыландырылатының көрсетеді. Қаржыландыру коэффициенті 1 ;
(6)
В.Ф. Палий «бұл коэффициенттің теориялық ақталған бағалауы 0,7 – ... ... деп ... ... өтімділік коэффициенті
кәсіпорынның күтілетін төлем қабілеттілігін ... ... ... ... ... тең кезеңге сипаттайды. Басқа да көзқарас бар
шамамен бұл коэффициент 0,5-тен кем болмауы тиіс, себебі жедел және ... ... әр ... ақша ... және ... 50 ... кем ... тиіс.
Ағымдағы өтімділік коэффициенті (жалпы өтеу коэффициенті) барлық қысқа
мерзімді активтердің жедел және қысқа мерзімді міндеттемелердің ... ... Ол ... ... ... міндеттемелердің қандай
есесін өтейтінің белгілеуге мүмкіндік береді және ... ... есеп ... және ... ... тиімді өткізу жағдайларында ғана
емес, сонымен бірге материалды айналым құралдарының басқа элементтері қажет
болған ... сату ... ... ... ... ... ... өтеу коэффициенті өтімді құралдар жедел және қысқа мерзімді
міндеттемелерінің сомасын өтейтінің белгілеуге ... ... ... ... ... ... ... ғана емес, кәсіпорынның
өзінің қысқа мерзімді қарыздары бойынша тез есептесе алу ... ... ... ... бұл ... кәсіпорынның
ағымдағы өтімділігін бағалау кезінде ерекше мәм ... Оның ... ... ... біріншіден, қысқа мерзімді активтермен ағымдағы пассивтердің өтелу
дәрежесін көрсетеді. Бұл көрсеткіш ... ... ... соншалықты
қысқа мерзімді міндеттемелерді төлеу сенімділігі жоғары болады;
- екіншіден, қысқа мерзімді активтердің ... ... ... қысқа мерзімді активтерді (ақша қаражаттарынан басқасы) сату немесе
жою (тарату) кезінде зияндардың ... ... ... ... Бұл ... ... ... болуы, кредитор үшін соншалық тиімді. Бұл
арттыруды шетел компанияларында жұмыс істеуші ... (30) ... ... ... ... деп ... өтеу коэффициенті өндіріс сипатына байланысты күрт ... Оның ... ... ... ... ... ... нысандары, өндіріс циклінің ұзақтығы, қорлардың құрылымы және
басқалар әсер етеді. ... ... үшін мына ... (2, 25, 29, ... мәне болып табылады:
Кағ.ө > 2 ;
(7)
Берілген шектеу кәсіпорынның өтімді құралдарға (немесе қаражаттарға)
тиімді қажеттілік деңгейі ағымдағы ... екі есе асуы ... ... ... ... ... барлық айналым
қаражаттарының бір ... ... ... тең ... кәсіпорынның
күтілетін төлеу қабілеттілігін сипаттайды.
Өтімділіктің әр түрлі көрсеткішері тек өтімді қаржыларды ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын жан-жақты
сипаттап қана қоймай, сонымен бірге талдау хабарламаларының әр ... ... ... ... береді. Мысалы, шикізат пен материал
жеткізушілері үшін абсолютті өтімділік коэффициенті (Ка.ө) қажет. ... ... банк ... ... коэффициенттеріне (Кар.ө)
көп көңіл бөлінеді. Кәсіпорынның сатып ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын ағымдағы
өтімділік коэффициенті (Кағ.ө) бойынша бағаланады.
Көптеген кәсіпорындар үшін аралық өтімділіктің төмен коэффициентінің
жалпы өтімділіктің жоғары коэффициенті сай ... тән ... атап өту ... ... ... ... жинақ бөлшектер, дайын өңімнің шектен
тыс қорлары ... ... ... Бұл ... ... ақша қаражатының жетіспеуіне әкеледі. ... ... ... ... ... қарамастан, оны құраушының, әсіресе
баланстың 3-ші тобына кіретін баптары бойынша, жағдайын және ... ... Осы ... ... ... ... өнімнің,
аяқталмаған өндірістің айналымын есептеу керек.
Кәсіпорында аралық өтімділік коэффициентінің төмен және жалпы ... ... ... кезінде, айналымдылықтан аталған
көрсеткіштерінің нашарлауы осы кәсіпорынның ... ... ... Өтімді қаржылардың айналым көрсеткіштерінің нашарлауы болған
кезде, кәсіпорынның төлем қабілетін ... ... үшін ... ... айкындау керек.
Осы кезде тұтынушының өнімдер мен ... ... үшін ... ... дайын өнімнің, шикізаттың, материалдардың және
тағы басқа шектен тыс ... ... жеке ... керек. Бұл
себептер сыртқы және ішкі себептерден болуы ... ... ... ... аталған коэффициенттерін есептеп ... ... және ... әр ... факторлардың әсер ету
көлемін анықтау керек.
Есептеулер ... ... ... ... ... активтерінің өтімділік көрсеткіштері
мың теңге
|№ |Көрсеткіштер |Жыл ... |Жыл ... ... |
| | |2010 |2010 |(+;-) |
| | | | ... | | | |) |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... ... ... мың | | | |
| ... ... |13290 |24394 |11104 ... ... және ... | | | |
| ... ... ... |19 |49 |30 ... ... ... және ... да | | | |
| ... |12199 |22684 |10485 ... ... ... ... | | | |
| ... қосылған басқа | | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... | | | |
| ... құрылтайшылар мен есеп | | | |
| ... ұзақ ... ... салымдары|1072 |1661 |589 |
|2 ... ... ... мың | | | |
| ... оның ... |9905 |11099 |1194 ... жалғасы |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... мен |3097 |3595 |498 |
| ... | | | ... ... |1118 |868 |-250 ... да ... міндеттемелер |5690 |6636 |946 |
|3 ... ... |- |- |- ... ... коэффициенті | | | |
| ... |0,0019 |0,0044 |0,0025 ... ... ... | | | |
| ... |1,233 |2,048 |0,815 ... өтімділік коэффициенті | | | |
| ... |1,341 |2,197 |0,857 ... с к е р т у – ... ... АҚ-ның мәліметтері бойынша құрылған |
6-кестенің мәліметтері жыл ... ... жыл ... ... ... ... абсолютті өтімділік коэффициенті 0,0025 пунктке, аралық
-0,815 және жалпы – 0,857 ... ... Егер ... көрсеткіш жыл басында
теорияға сәйкес, ал екінші ең төмеңгі талап етілген шектеуден көп болса,
онда жыл ... бұл ... ... ... өсті, сәйкесінше 0,044
және 2048-ді құрады.
7-кесте. «АБДИ Компани» АҚ-ның төлем ... ... ... мән |2010 жыл ... жыл |
| | | ... ... өтімділік | | | ... ... |00019 |0,0044 ... ... коэффициенті |0,6-0,7 |1,233 |2,048 ... ... ... |1,0-2,0 |1,341 |2,197 ... с к е р т у – «АБДИ компани» АҚ-ның мәліметтері бойынша құрылған ... ... ... ... ... 7-кестеде
көрсетілгендей, абсолюттік өтімділік коэффициенті жабдықтаушылыр тұрғысынан
кәсіпорынның төлем қабілеттілігін ... Оның ... ... ... ... нақты мәні есепті жылдың басында да,
аяғында да аз болып тұр. Онда ... ... ... ... ... да, бұл ... ... жасау өте қауіпті б т.
Аралық өтімділік коэффициенті банкирлер тұрғысынан кәсіпорынның төлем
қабілеттілігін анықтайды. Жоғарыдағы кестеде көрсетілгендей оның ... 0,6 – 0,7 ... ... ... басында да, есепті жылдың соңында
да, аралық өтімділік коэффициенті қалыпты мәннен ... боп тұр. ... ... ... ... қабілеттілігі бар және онымен мәміле жасау
минималды қатермен жасалынады. Ал есепті жылдың соңында аралық ... ... ... едәуір жоғары болғандықтан, бұл басқарушылар
үшін кәсіпорынның іскерлік белсенділігінің өз ... емес ... ... ... ... төлем қабілеттілігін
акционерлер мен инвесторлар тұрғысынан бағалайды. Оның қалыпты мәні 1,0
-2,0 аралығында. 1,0 - 2,0 ... ... ... ... ... тұр. Егер ... коэффициентінің нақты мәні қалыпты мән шенберінде
болса, онда кәсіпорынның төлем қабілеттілігі бар болып табылады және ... ... ... ... ... талдау
Баланс өтімділігін талдау ... ... ... ... ... және ... ... анықтап алу
керек.
Өтімділіктің екі тұжырамдамасы белгілі. Бірінші тұжырымдама бойынша
өтімділік: кәсіпорынның өзінің ... ... ... ... ұғынылады. Мысалы, О.В. Ефимова өтімділік деп – ... ... ... ... ... ... қабілеттілігі», - деп
жазады [18]. Дәл осынысымен, оның ... ... ... өзгешеленеді. И.Т. Балабанов та өтімділік осы сияқты
анықтама береді: «шаруашылық субъектісінің ... - ол оның ... тез өтеу ... егер кәсіпорын өзінің қысқа мерзімді
активтерін өткізіп, яғни оларды ... ... ... ... қысқа
мерзімді міндеттемелерін орындауға шамасы бар болса, онда ол ... ... ... Ол ... дәрежесі, оның түрлену уақыты
жүзеге асырылатын уақыттың ұзақтығымен анықталады, ... ... ... осы ... өтімділігі жоғары болады, - деп жазады. Бұл қорытынды
профессор А.Д. Шереметтің ... ... ... ... ... үшін ... неғұрлым аз болса, соғұрлым оның өтімділігі жоғары».
Өтімділіктің ... ... ... ... біз ... өтеу ... сәйкес келетін активтерімен жабу дәрежесімен
анықталады деп санаймыз. Осы айналу қаншалықты тез жүруіне кәсіпорынның
төлеу ... мен ... беру ... ... ... ... айтқанда, кәсіпорынның өтімділігі өзінің ... ... ... ... ... жатыр. Өтімділік кәсіпорынның сөзсіз
төлем қабілеттілігін білдіреді және ... мен ... ... ... бойынша да, келіп түсу уақыты бойынша да әрдайым
тендікті көрсетеді. Кәсіпорынның өтімділігі шын мәнінде ... ... ... ... ... қабілеттілігін бағалау үшін
бухгалтерлік баланстың көрсеткіштерін тереңінен ... ... ... ... мәні – ... ... дәрежесі
бойынша топталған қаражаттарды пассивтегі белгілі бір ... ... ... ... ... өтімділігі төменгілерге (актив), яғни
өтімділігінің төмеңдеу тәртібі бойынша қайтару уақыты ... ... ... ... ... яғни ... ... жоғарылату тәртібі
бойынша болады. Кейде керісінше тәртіп болуы да мүмкін, мысалы ... ... ... ... дәрежесіне, яғни ақша қаражаттарына айналу жылдамдығына
байланысты ... ... ... ... ... – Ең өтімді активтер. Әлемдік тәжірибеде бұларға кәсіпорынның
ақша қаражаттарының барлық ... мен ... ... жатады.
Ақша қаражаттары мен қысқа мерзімді қаржылық инвестициялар – ... ең ... ... ... ... есеп ... болады, ал
қысқа мерзімді қаржылық инвестициялар қолма-қол ақшаға тез айналады.
А2 – Тез өткізілетін активтер. ... ... ... ... ... да ... ... Дебиторлық борыш сомалары есеп
айырысу шотына белгілі бір уақытта келіп түсіп, бұлар да өз ... ... ... Есеп ... құжаттары бойынша жіберілген, сатып
алушылар ... ... ... ... төлеу уақыты ұзарып кеткен
борыштардың өтімділігі анағұрлым төмен, себебі төлемнің ... ... ... ... ... ... үлесінің көп болуы кәсіпорынның
қаржылық тұрақтылығына қауіп ... ... ... ... ... ... ... құндылықтар қорының өтімділігі бұдан да төмен болады,
олар негізінен ... ... ... – Баяу ... ... ... ... 2 бөлімінің
«Қорлар» бабы және баланс активінің 1 ... ... ... ... ... басқа кәсіпорындардың салған салымдар
мөлшеріне азайтылған) бабы. ... бұл ... ... кезең шығындары» бабы
есепке алынбайды. Бұл топтың активтерін ақшаға айналдыру қиынырақ: бірінші
сатып ... ... алу ... ал бұл оңай емес және ... бір ... ... Әсіресе бұл аяқталмаған өндіріске тиісті: егер, Мысалы, темір
қаңылтырды сатып алушыны табу оңай ... онда ... ... ... сатып алушыны табу анағұрлым қиын [19].
А4 – Қиын ... ... ... ... 1 ... ... ... баптарынан басқа барлық баптары. 1 ... ... ... ... инвестициялар» бабы бойынша соманың бір
бөлігі ғана алынып тасталғандықтан, қиын өткізілетін ... ... ... ... ... ... салымдары ғана есепке
алынады.
Баланс активінің баптары оларды ... ... ... ... ... ең өтімді және әр жақты меншік нысаны алады ... ... есеп ... ... және ... ... ... Бұдан кейін бағалы қағаздарға салнған қысқа мерзімді қаржылық
инвестициялар, ... есеп ... ... ... ... баптары негізінен кәсіпорынның ... ... яғни ... бірінші кезектегі міндеттемелері төлеу үшін
қаражаттар алынатын ... ... ... ... ... элементтер
тауарлы-материалдық қорлар мен негізгі капиталдың баптарына топтастырылған.
Баланс пассивтері оларды ... ... ... ... байланысты
топтастырылады.
П1 – Неғұрлым тезірек төлеуге тиісті міндеттемелер. Бұларға уақытында
төленбеген кредиторлық ... ... ... да қысқа мерзімді
міндеттемелер, жұмыскерлермен олардың алған қарыздары бойынша есеп ... ... ... ... ... қарыздар жатады. Бұл
берілген мөлшерден асу банктің ... ... ... өз мақсаты
бойынша пайдаланбағандығын білдіреді және ... ... өтеу ... ... ... ... ... тиіс.
П2 – Қысқа мерзімді міндеттемелер. Қысқа мерзімді несиелер мен
заемдар және ... ... ... – Ұзақ мерзімді міндеттемелер. Ұзақ ... ... ...... ... Пассивтің 1 бөлімінің «Меншікті капитал»
баптары. Актив пен пассивтің балансын сақтау үшін бұл топтың жиыны баланс
активінің ... ... ... бабы ... ... ... [20].
Баланс өтімділігін анықтау үшін актив пен пассив ... ... ... салыстыру керек.
Жоғарыда көрсетілген топтардың қатысуымен ... ... ... Ол үшін ... пен ... ... ... топтар
жиындарын салыстыру қажет.
А1 > П1
А2 > ... > ... < ... жүйе ... баланс жүйеде көрсетілген шарттардың
орындауына байланысты ... ... Егер ... ... ... ... ... баланс абсолютті боп саналады. Егер жүйенің бір
немесе бірнеше теңсіздігін қолайлы варианттағы мәндерге қарама-қарсы ... ... ... ... ... азды, көпті айырмашысы
болады. Егер жүйенің барлық теңсіздіктері орындалмайтын болса, онда ... ... ... (8- ... ... ... ... мәліметтері негізінде баланс
өтімділігіне байланысты топтау
|Актив |Сомасы мың тг. ... ... мың тг. |
| |Жыл |Жыл ... | |Жыл |Жыл ... |
| ... ... |(+,-) | ... ... |(+,-) |
|1 Ең | | | ... | | | ... | | | ... | | | ... |19 |49 |30 ... ... |11099 |1444 |
| | | | ... | | ... | | | ... | | | ... |22684 |10485 ... |- |- |- ... ... | | ... | | | ... | | | ... ... | | ... |1661 |589 |міндеттмелер |- |- |- ... ... | | | | | | ... | | | ... | | | ... |35686 |2625 ... |36446 |48981 |12535 ... ... | | | | | | ... |46351 |60080 |13729 ... |46351 |60080 |13729 ... с к е р т у – «АБДИ компани» АҚ-ның мәліметтері бойынша ... ... ... ... қарап актив бөліміне талдау
жасайтын болсақ, ең бірінші бізде ең өтімді ... жыл ... 19 ... ... жыл ... 49 мың теңгені құрады, сонда 30 мың теңгеге ең
өтімді активтер өскен. Тез ... ... ... болсақ, жыл
басыңда 12199 мың теңгені құрады, ал жыл соңында 22684 мың теңгені ... 10485 мың ... тез ... ... ... Баяу ... жыл ... 1072 мың теңгені құрады, ал жыл ... 1661 ... ... ... 589 мың теңгеге баяу өткізілетін активтер өскен. Қиын
өткізілетін активтерге келетін болсақ, жыл басыңда 33061 мың ... ал жыл ... 35686 мың ... ... сонда 2625 мың теңгеге
қиын өткізілетін активтер өскен.
Осы кестедегі мәліметтерге ... ... ... ... ... ең ... бізде негұрлым тезірек төленуге тиісті міндеттемелер,
жыл басыңда 9905 мың теңгені құрады, ал жыл ... 11099 мың ... ... 1444 мың теңгеге неғұрлым тезірек төленуге тиісті
міндеттемелер ... ... ... ... мен ұзақ ... ... кәсіпорында байқалмайды. Тұрақты міндеттемелерге
келетін болсақ, жыл басыңда 36446 мың теңгені құрады, ал жыл ... ... ... ... ... 12535 мың ... тұрақты міндеттемелер өскен.
Жоғарыда 8-кестедегі көрсетілген топтар мәнін теңсіздік жүйесіне
қоямыз. Өлшем бірлігі мың. ... ... басы ... ... ... П А ... < 9905 49 < ... > - 22684 > ... > - 1661 > ... < 36446 35686 < ... теңсіздік жүйесіндегі қойылған сандарды салыстыра отырып,
келесідей ... ... егер ... бір ... ... ... ... мәндерге қарама-қарсы болса, онда баланс өтімділіктен
азды немесе көпті айырмашылық болады. Жыл басы мен ... ... ... қаржылық жағдайы және оны жақсарту жолдары» тақырыбына
арналған диплом ... ... ... АҚ-ның мәліметтері негізінде
жазылған.
Диплом жұмысы кіріспеден, 3 ... ... ... ... және ... ... нарық жағдайындағы бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру
мәні ашылған және дипломдық жұмыс тақырыбының өзектілігі айқындалған.
Бірінші тарауда Қазақстан ... ... есеп ... есеп беру ... ... АҚ-ның техникалық – экономикалық
көрсеткіштері келтірілген. Және осы ... ... ... ... ... ... ... бөлімнің екінші сұрағында,
біз кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметінің көрсеткіштеріне кесте ... ... әр ... ... отырып, олардың ауытқуларын талдап
кеттім.
Дипломдық ... ... ... мен кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... баланс өтімділігінің
активтер бөлігінің құрамы толықтай ашылды. ... ... ... мен ұзақ ... ... ... талданды. Талдаудың
қорытындысы бойынша қысқа ... ... ұзақ ... ... ... және ... болды.
Екінші тараудың екінші сұрағында біз кәсіпорынның баланс активінің
құрастырылу көздерінің құрамы мен ... ... ... есеп беру ... ... ... көзі 13729 ... немесе 29,7%-ға өскені көрініп тұр. Бұл өсу жылдың соңында 11099
мың теңге болған, яғни 1194 мың ... ... ... басындағы мөлшермен
салыстырғанда 2 есеге төмендеген, қатыстырылған капиталдың төмендеуімен
болған бұл кезеңде тәуелсіздік коэффициенті 0,786-дан ... ... ... ... ... ... бұл кәсіпорынның ... ... ... дәлелдейді.
Екінші бөлімнің 3 сұрағына келетін болсақ, біз ол бөлімде көбінесе
несие қабілеттілігін ашып ... Бұл ... ... ... ... несие қабілеттілікті талдау керектігін өзім ... ... ... ... ... ие ... ... болсын, не
кәсіпорын болсын, көптеген құжат арқасында, көптеген тексерулерден ... ... ... ... ... ғана ... Бұл несиенің қатаң
жері, егер субъект не кәсіпорын ақшаны ... ... ... ... ... ... салынады, егер ондада төлемесе, онда сот ... ... ... егер жаңағы субъект не кәсіпорын сол ... ... ... ... ол ... ... сөзсіз рұқсат бермейді.
Ал енді дипломдық жұмыстың үшінші бөлімін талдайтын болсақ, бұл ... екі ... ... ... 1 сұрағы кәсіпорынның төлем қабілеттілігін талдайды.
Бұл бөлімде кәсіпорынның төлем қабілеттілігі бар ма, не жоқпа ... ... ... ... ... ... үш коэффициенттің үшеуінде
де, төлем қабілеттілігіне әр түрлі қорытынды берілді.
Бірінші коэффициент ... ... - ... өтімділік
коэффициенті бұл бізде көрсетілген кестедегі қалыпты мәннен кіші болды, ол
дегеніміз кәсіпорынмен жабдықтаушылар ... ... келу өте ... ... ... бізде – аралық өтімділік коэффициенті бұл бізде
көрсетілген кестедегі қалыпты мәннен артық ... ол ... ... ... арасындағы мәмілеге келу минималды қатерлі болып табылады.
Бұл көрсекішті негізінен ... ... деп ... болады.
Үшінші коэффициент біз – жалпы ... ... бұл ... ... ... мәнмен бір тура болды, ол дегеніміз кәсіпорын
мен акционерлер мен инвесторлар арасындағы мәмілеге отыру қауіпсіз ... ... ... ... ... ... бөлімнің 2 сұрағы кәсіпорынның баланс өтімділігін талдайды.
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ең бірінші бізде ең
өтімді активтер жыл басыңда 19 мың теңгені құрады, жыл ... 49 ... ... сонда 30 мың теңгеге ең өтімді активтер өскен. Тез
өткізілетін ... ... ... жыл басыңда 12199 мың ... ал жыл ... 22684 мың ... ... ... 10485 мың теңгеге
тез өткізілетін активтер өскен. Баяу өткізілетін активтер жыл басыңда ... ... ... ал жыл ... 1661 мың ... құрады, сонда 589 мың
теңгеге баяу өткізілетін активтер өскен. Қиын ... ... ... жыл ... 33061 мың теңгені құрады, ал жыл соңында 35686
мың теңгені құрады, сонда 2625 мың ... қиын ... ... ... пассив бөліміне талдау жасайтын болсақ, ең бірінші бізде
негұрлым тезірек ... ... ... жыл ... 9905 ... ... ал жыл ... 11099 мың теңгені құрады, сонда 1444 мың
теңгеге неғұрлым тезірек төленуге ... ... ... Қысқа
мерзімді міндеттемелер мен ұзақ мерзімді міндеттемелер біздің кәсіпорында
байқалмайды. Тұрақты міндеттемелерге келетін болсақ, жыл басыңда 36446 ... ... ал жыл ... 48981 мың теңгені құрады, сонда 12535 мың
теңгеге тұрақты міндеттемелер өскен.
Қорытындылай келсем, «АБДИ компани» ... 2009 – 2010 ... ... ... Осы диплом тақырыбын аша отырып, көптеген
экономикалық көрсеткіштер арқасында талдадым. ... ... келе ... қаржылық тұрақты және төлем қабілетті екенін
толықтай дәлелдедік.
Қолданылған ... ... ... ... ... Назарбаев Н.А Қазақстан халқына
жолдауы: «Қазақстан дүние жүзі елдерінің бәсекеге қабілетті 50
елдің қатарына өту ... 2011ж 1 ... ҚР ... және ... есеп беру ... заңы. //
Бухгалтер бюллютені. 2011, №1
3. «Абди комапани» АҚ-ның жарғысы
4. Кеулімжаев Қ.К., Құдайбергенов Н.А. ... есеп ... ... ...... ... Т.Б., Ашимова А.А. «Аралық қаржылық есеп», Алматы ... ... С.Б. ... есеп », ... – 2005ж
7. Жүйриков К.Қ., Раимов С.Р., Танирбергенова Г.Б. Кәсіпорынның
қаржылық талдауы. ... 2008. ... ... К.Ш ... қаржылық жағдайын талдау», Алматы –
2001ж
9. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Методика финансового анализа. – ... ... ... Л.Е. ... экономического анализа. – М.: ИНФРА-М, 2005г
11. Савицкая Г.В. Экономический анализ деятельности предприятия. – М.:
Финансы и статистика, 2005г
12. ... С.А. ... ... есеп ... Оқу құралы. –
Алматы, 2007. – 116 бет
13. Савчук В.П. Диагностика ... ... ... – М.: ... ... ... ... К.Ш., Егембердиева С.К. и др. Аудит и анализ финансовой
отчетности. – Алматы: Каржы-Каражат, 2003г
15. Максютова А.А. ... ... – М.: ... 2005г
16. Титов В.И. Анализ и ... ... ... – М.: ... и К, ... ... О.В., ... М.В. Анализ финансовой отчетности. – М.:
Омега- Л, 2004г
18. ... М.Н. ... ... ... и ... ... обьществ в ... и ... – М.: АО ... ... ... ... Е.С. ... менеджмент./ Под. ред. - М.: ... ... А.Д. ... ... ... - ... ... 2006.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын бағалау80 бет
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын және төлем қабілеттігін талдау60 бет
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын талдау21 бет
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын талдау және баға беру12 бет
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын талдау туралы46 бет
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын талдаудың теориялық негіздері23 бет
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету39 бет
«Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы: мәселелері және қамтамасыз ету жолдары»100 бет
«Халлибуртон Интернэшнл Инк.» компаниясының қаржылық жағдайын талдау97 бет
Компанияның қаржылық стратегиясы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь