Ерте орта ғасырлардағы корея

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 3

1. ЕРТЕ ОРТА ҒАСЫРЛАРДАҒЫ КОРЕЯ.
1.1 Таптардың қалыптасуы. Когуре, Пэкче мен Силла феодалдық мемлекеттердің құрылуы. 4
1.2 Силла басшылығымен Кореяның бірігуінен кейінгі әлеуметтік . экономикалық дамуы. 5
1.3 Ерте орта ғасырлардағы Корея мәдениеті. 7

2. X . XV ҒАСЫРЛАРДАҒЫ ФЕОДАЛДЫҚ КОРЕЯ.
2.1 Коре мемлекеті: құрылуы, әлеуметтік . экономикалық дамуы, мәдениеті. 9
2.2 Кореядағы монғолдар билігінің орнауы, құлауы. 11
2.3 Ли сон Генің мемлекеттік төңкерісі. 12
2.4 Коре мәдениеті. 13

3. КЕЙІНГІ ОРТА ҒАСЫРЛАРДАҒЫ КОРЕЯ.
3.1 XVI ғасырдағы Кореяның әлеуметтік . экономикалық дамуы. 15
3.2 Корея халқының жапон басқыншыларына қарсы күрес. 15
3.3 XVII ғасырдың бірінші жартысындағы Корея. Маньчжур шапқыншылығы. 17
3.4 Сауда, аграрлық қатынастар, салық жүйесі. 18
3.5 XV . XVII ғасырлардағы Корея мәдениеті. 20

ҚОРЫТЫНДЫ 21

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 26
КІРІСПЕ
Археологиялық зерттеулерге қарағанда Корея жерін палеолит заманынан бастап адамдар қоныстана бастаған. Б.з.б. 1 – мыңжылдықта алғашқы мемлекеттер құрыла бастады. Олардың ішінде Чосон мемлекеті б.з.б. 2 – 1 ғасырларда аса күшті мемлекетке айналды. Б.з. басында Кочуре (солтүстікте), Пэкче (оңтүстік - батыста), Силла (оңтүстік - шығыста) атты мемлекеттер құрылды. 4 – 6 ғасырларда елге будда діні тарай бастады. Силла, Пэкче, Кочуре мемлекеттері өзара соғысып отырды. Осыны пайдаланған Қытайдың Таң әулеті мемлекеті Кочуре мен Пэкчені басып алды. Бірақ Силла мемлекеті 676 ж. қытайларға тойтарсы беріп, 8 ғасырда Кореяның көпшілік жерлерін біріктірген біртұтас мемлекет құрды. 9 ғасырда Силла ыдырап, 935 ж. Коре мемлекетінің (елдің қазіргі еуропаша атауы осы Коре атауынан шыққан) негізін қалаушы Ван Гон елді қайта біріктірді. Жаңа мемлекет кидандардың шабуылына (993, 1010 -1011, 1018 - 1019) төтеп беріп, елдің тұтастығын сақтап қалды.
Шаруашылық өркендеп, сауда мен қолөнер дамыды, металл ақша пайда болды. 1231 – 1259 ж. Коре мемлекеті Шыңғыс хан империясының қол астына өтіп, 14 ғасырдың орта тұсында ғана тәуелділіктен құтылды. Қытай әскерлерінің шабуылын тойтарып, Чосон атауын (Ежелгі Чосон мемлекеті құрметіне) қайтарып алды. Астана Кэчен қаласынан Хансонға (Сеул) көшірілді.
16 – ғасырдың аяғында елге жапондар, 17 ғасырда манчьжурлар басып кірді. Корей халқы 1592 – 1598 ж. жапон басқыншыларынан елді қорғап қалғанымен, маньчжур шапқыншылығына төтеп бере алмады. 1637 ж. Корея билеушісі маньчжур әулетіне бағынды.
Дегенмен 17–18 ғасырларда ел әлеуметтік – экономикалық жағынан біршама ілгері басты. Ірі қалалар көбейіп, сауда орталықтары құрылды.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. C.Ә. Тортаев Орта ғасырлардағы Азия және Африка тарихы. Алматы 2009 ж.
2. Булгакова Д.А., Истаев А.Ж. Мемлекет және құқықтың жалпы тарихы. Оқу - әдістемелік құрал. Алматы 2004 ж.
3. Қазақстан ұлттық совет энциклопедиясы. 4 том. Бас редакциясы. Алматы 2009 ж. 655 – 656 бб.
4. Васильев Л.С. История Востока: в 2 т. Т. 1. – М.: Высшая школа, 1998. – 427 – 428 бб.
5. История Востока. Т.2. Восток в средние века. – М.: Восточная литература РАН, 1995. – 83 – 89 бб.
6. История Кореи (с древнейших времен до наших дней) – Сеул, 1995.
7. Очерк Корейской истории. Книга 1. – Пхеньян, 1992.
8. История Востока. Т.2: Восток в средние века. – М.: Восточная литература РАН, 1995. – 174 – 180 бб.
9. Васиельев Л.С. История Востока: В 2 т. Т. 1. – М.: Высшая школа, 1998. – 430 – 431 бб.
10. История Востока. Т III. Восток на рубеже средневековья и нового времени. XVI – XVII вв. – М.: Восточная литература РАН, 1999. – 315 – 337 бб.
11. История Кореи. Новое прочтение / Под. ред. А.В. Торкунова. – М., 2003.
12. История стран Азии и Африки в средние века. Ч.1. М.: Издательство Московского университета. 1987.
13. ВАНИН Ю. В. Феодальная Корея в XIII-XIV вв. М., 1962.
История Кореи (с древнейших времен до наших дней). М., 1974
        
        МАЗМҰНЫ | |
| | ... |3 |
| | ... ЕРТЕ ОРТА ... КОРЕЯ. | ... ... ... ... ... мен ... феодалдық |4 |
|мемлекеттердің құрылуы. | ... ... ... ... ... ... әлеуметтік – |5 ... ... | ... Ерте орта ... ... мәдениеті. |7 ... X – XV ... ... ... | ... Коре ... ... ... – экономикалық дамуы, |9 |
|мәдениеті. | ... ... ... билігінің орнауы, құлауы. |11 ... Ли сон ... ... ... |12 ... Коре ... |13 ... КЕЙІНГІ ОРТА ҒАСЫРЛАРДАҒЫ КОРЕЯ. | ... XVI ... ... әлеуметтік – экономикалық дамуы. |15 |
|3.2 Корея ... ... ... ... ... |15 ... XVII ғасырдың бірінші жартысындағы Корея. Маньчжур шапқыншылығы. |17 ... ... ... ... ... ... |18 ... XV – XVII ... ... ... |20 |
| | ... |21 |
| | ... ... |26 ... ... қарағанда Корея жерін палеолит заманынан
бастап адамдар ... ... ... 1 – мыңжылдықта алғашқы
мемлекеттер құрыла бастады. Олардың ішінде Чосон мемлекеті ... 2 – ... аса ... ... ... Б.з. ... Кочуре (солтүстікте),
Пэкче (оңтүстік - батыста), Силла (оңтүстік - шығыста) атты ... 4 – 6 ... елге ... діні ... бастады. Силла, Пэкче,
Кочуре мемлекеттері ... ... ... ... ... ... Таң
әулеті мемлекеті Кочуре мен Пэкчені басып алды. Бірақ Силла мемлекеті 676
ж. ... ... ... 8 ... ... ... ... біртұтас мемлекет құрды. 9 ғасырда Силла ыдырап, 935 ж. Коре
мемлекетінің (елдің ... ... ... осы Коре ... шыққан)
негізін қалаушы Ван Гон елді қайта біріктірді. Жаңа ... ... (993, 1010 -1011, 1018 - 1019) ... ... ... ... ... өркендеп, сауда мен қолөнер дамыды, металл ақша ... 1231 – 1259 ж. Коре ... ... хан ... қол ... 14 ... орта тұсында ғана тәуелділіктен құтылды. Қытай
әскерлерінің ... ... ... ... ... ... мемлекеті
құрметіне) қайтарып алды. Астана Кэчен қаласынан Хансонға (Сеул) ...... ... елге ... 17 ғасырда манчьжурлар басып
кірді. Корей ... 1592 – 1598 ж. ... ... елді ... ... шапқыншылығына төтеп бере алмады. 1637 ж. ... ... ... ... 17–18 ... ел ...... жағынан біршама
ілгері басты. Ірі қалалар көбейіп, сауда орталықтары құрылды.
1. ЕРТЕ ОРТА ҒАСЫРЛАРДАҒЫ КОРЕЯ.
1.1 Таптардың қалыптасуы. Когуре, Пэкче мен ... ... ... ... I ... ... ... аралын әртүрлі тайпалар
мекендеді. Ханган өзенінің солтүстігінде ... ... ауе, ... емэк
тайпалары тұрса, оңтүстігінде пэкче, махан, чинхан, саро, е, пенхан, т.б.
тайпалар тұрды. Жарты арал ... мал ... ... ... айналысты. Дегенмен, ең негізгі шаруашылық түрі – егіншілік болды.
Корейліктер тары, арпа, кендір өсірді. Оңтүстікте сонымен қатар күріш ... ... ... ... ... қажет етті. Ауыл шарушылығында темір –
құрал жабдықтар қолданылды. Жер өңдеп, ... ... ... жіп ... ... мата тоқып, киім тігуші де болды.
Алғашқы қауымдық ... ... ... ... ықпалы күштірек
сезілетін Солтүстік Кореяда тез қарқынмен ... ... ... ... ... ... кең орын ... Бес рулық топқа
берілген Амноккан (Ялу) өзенінің ... ... ... тайпасының
өмірінде қауымдық құрылыстың ... ... ... теңсіздігі
пайда болған еді. Қауымдастық ішінде “тэга” деп аталатын ... да ... өз ... ... ... ... ... отырды. Мысалы,
көрші окчо, емэк деген тайпалар когуре тайпасына ... ... ... ... аң ... балықпен алым – салық төлеп тұрды. Мұндай
басқыншылық соғыстар когуре тайпасының ішіндегі ... ... ... ... ... байи түссе, соғыста кедейлер одан сайын
кедейлене ... ... олар ... ... ... ... ... тап – “хахо” қатарын толтырып отырды. Ал жеңілген жақтың
көсемдері ... ... ... ... ... ... ... II – III ғасырларда қалыптасты. Астанасы ... ...... (427 ж.) ... ... ... мемлекеттің
құрылуын тарихшылар 313 жылға жатқызады. Мемлекеттік ... ... Ал ... чиновник ақсүйектер атқаратын қызметінің маңыздылығына
қарай 12 разрядқа бөлінетін. Жеке ... ... ... ... жасалса, ұрлаған мүлкінің құны 12 есе етіп қайтырылуға тиіс болды. Ал
малға келтірген зияны үшін ... ... ... – V ғасырда Когуре мемлекеті Корей ... ... ... ... алып жатты. Махан деген тайпаның құрамына кірген пэкче
деген ... III – IV ... ... ... ... ... ... жарты
аралының оңтүстік – батысында, Ханган мен ... ... ... 346 ж. өз ... ... Оның ... ... (қазіргі Кванджу),
538 жылдан Сабури (Пуе) қалалары болды. Кейінірек 356 ж. ... ... ... ... Бұл ... ... саро қауымы қалады.
1.2 Силла басшылығымен Кореяның ... ... ... ... ... VI ... қарай Корей жарты аралының кеңістігі 3 ... ... ... ... ... Бұл үшеуінің арасында біріншілік
үшін күрес жүреді. Ол күрес сондай – ақ феодалдық қоғам ... ... елді ... ... көздеді. Мемлекеттік ұйым жерге феодалдық
меншікті бекітетін белсенді күш ... ... ... ... ... феодалдық меншікке айналдыруда күш көрсетіп отырды.
Шаруалар қауымдары ... ... ... ... феодалдарға
басыбайлы бола бастады. Феодал–чиновниктердің мемлекеттен өзін “асырауға”
алып отыратын оуругы “сиқып” деп ... ... ... ... ... енді ... ... салынды. VI ғасырдың басында Силлада
король өлгенде 10 құлды бірге өлтіретін әдетке тыйым салатын ерекше жарлық
шықты. ... 558 жылы ... ... ... Садахам Кая қауымының
көтерілісін басқан соң сыйлыққа ... 200 ... ... ... ... ... ... хабарлайды.
Өз билігін нығайту үшін жергілікті аристократия Қытайдың мемлекеттік
билік ... ғана ... ... да қабылдады. Біздің эрамыздың I
ғасырында Кореяда конфуциандық кең өріс ... Ол ... кіші – ... қоғам мүшесі – үкімет басшыларына сөзсіз бағынуы тиіс ... ... ... ... ... конфуциандық оқу орны
ашылды.
Қытайдан Кореяға феодалдық базис пен қондырманың ... ... ... ... діні ... ... ең алғашқы будда монах
уағызшылары 372 жылы пайда болды. Олар будда дінінің ... ... ... Бұл уағызшыларды король сарайы жылы шыраймен қарсы ... ... екі ... ... ... ... ... жылы Пекчэ королінің өтініші бойынша оның астанасында ... ... ... ... ... ... ... кеңінен тарауына қамқорлық жасап, будда дін басыларына ірі ... ... ... ... буддизм VI ғасырдың I жартысында – 528 ... бері ... Бұл ... ... құрылыс негізінен аяқталған болатын.
Силланың үкімет басшысы ... ... ... ... князь/атағын
алды. Силла кеңістігі облыстар мен уездерге бөлінді. ... ... ... ... ... ... ... астанасы
Қымсон ірі қалаға айналды. Оның барлық елді мекендер мен ... ... ... ... ... салынды.
Корей жарты аралындағы мемлекеттерге қытай жиі - жиі ... ... Ол ... ... II ... Хань ... тұсында басталған
болатын. 342 ж. Солтүстік Қытайда Янь мемлекетін ... Сянь ... баса ... ... ... ... ... Ерлік күрестің нәтижесінде
когуреліктер бірнеше жылдан соң Сянь биліктерді өз жерінен қуып ... ... аяғы мен V ... ... ... ... ... Когуре аумағы
бұрынғыдан бетер ұлғая түсті.
475 ж. когуреліктер пэкченің астанасы Хансонды басып алды. ... ... 551 ж. ... ... ... ... ... Когуреден қайтарылған жер Пэкченің өзіне ... ... ... ... ... ... ... одағын бұзды. Енді ол Когуремен
одақтасып Силлаға қарсы шықты. Ал Силла Қытаймен ... ... мен ... Қытай шапқыншылығына қарсы күрес Силла мемлекеті
тарапынан ... ... ... ... ... ... ... 598 жылы
басталды. Осы жылы Суй әулеті Корей жарты аралының солтүстігіне үлкен армия
мен флот жіберді. ... ... ... ... ... жылы ... ... Когуреге тағы басып кіріп, қайтадан жеңіліс
тапты. Суй әскерлерінің 613 – 614 ... ... да ... Когуре мен Пэкче бірлесіп Силлаға қарсы соғыс ашқанда ол Қытайдан
көмек сұрады. 645 жылы қытай ... ... ... кірді. Бірақ олар
мақсатына жете алмады. 660 жылы ... мен ... ... ... талқандап
оны Таң империясының провинциясына айналдырды. 663 жылы ... ... ... ... ... 668 жылы Таң және ... ... астанасы Пхеньянды басып алды. Сөйтіп, Корей ... үш ... 676 ж. ... ... ... бірікті.
Кореяның Силла мемлекетінің құрамына бірігуінің тарихи маңызы осы
кезден бастап аумағы бір, тлі ... ... ... ... қалыптасуы
болды.
Силландық Кореядағы (658 - 935) ... ... ... ... ... онан ... баспалдығында
яньиндер–мейірімді адамдар, ... ... ... ...... яғни опасыз адамдар тұрды. Олар толық құқылы
болмады. Чхониндердің ең төменгі тобы - ... ноби деп ... ... ... ... (малайлар) болды. Нобилер мемлекеттік және ... ... ... негізгі түрлері оброк және ... өтеу ... ... ... ... өтеушілер тегін жұмысқа салынып отырды.
897 жылы Когуреде шаруалар көтерілісі басталды. Ол жеңіске жеткен ... ... ... құрылғандығы жарияланды. 918 жылы ол мемлекеттің
басқыншылығына Ван Гон тағайындалды. Ол ... ... ... ... ... Ван Гон ... ... келісімге келді. Сол “еңбегі”
үшін Коре ... ... атақ ... Сол жылдан бері жарты арал “Корея” деп
атала бастады. 935 жылы Силла мемлекеті Коренің құрамына ... ... ... 935 ... ... ... Коре ... өмір сүре бастады.
Оның астанасы Сонгдо (қазіргі ... ... ... ... аяғы XI ... ... Коре кидандар шапқыншылығына
тойтарыс берді. Өзара ... ішкі ... ... ... және ... да ... ... байланыстардың күшеюі елдің
өңдіргіш күштерінің өсуіне қолайлы жағдай жасады.
Суару жүйелерінің құрылысы едәуір ... ауыл ... ... ... ... ... ... жерге мемлекеттік
меншіктің базасында өрістелді. Жалпы ... ... көп ... ... ... кішігірім, майда үлестері құрады. Мұндай
үлестік жүйе ... деп ... Ол ... ... 722 ж. енгізілген
болатын. Үлесі үшін ... ... ... ... ... ... пайдасына барщина өтеп тұрды.
Мұндай майда үлестерден тұратын мемлекеттік жерден басқа ірі феодалдық
жер иеліктері де жеткілікті болды. ... мен ... сый ... ... тыйым салған 685 жылғы арнаулы король ... ... ... ... ... ... Силландық қуатты чиновниктермен буддалық
монастырлар сияқты ірі жер иеленушілердің ... ... Бұл ... ... күшімен игеріліп отырды. Шаруаларды үстем таптардың
пайдасына ... ... ... ... өтеуге күш пен
мұқтаждап отыру үшін елді басқаратын ... - ... ... құрылды.
Барлық ел аумағы 9 әкімшілік ... (чжу) ... де ... ... тағайындады. Әкім облыстағы әскердің де басшысы болды. Силла
мемлекетінің астанасы Кенчжу қаласында 170 ... жуық үй ... ... үйлері сәнді де салтанатты болатын. Үйлерінің төбесіндегі
черепицалары алтынмен апталатын. ... ... ... ... қолынан өнер тамған шеберлер тұратын.
Силла мемлекеті сыртқы саудамен қызу айналысты.
1.3 Ерте орта ғасырлардағы Корея мәдениеті.
Ерте орта ғасырларда Корей мемлекеттерінде өте бай ... ... ... сәулет және бейне өнерінің өте жоғары ... ... ... ... Жапон дерекнамалары IV
ғасырдан бастап ... ... ... ... ... ... өнерінің дамуына зор ықпал еткенін ... ... ... ... ... ... таза алтыннан жасалған
тәж, алтын моншақ, білезік, сақиналар, ... мата ... қару ... бар. Олар ... ... жасалған. 3 патшалық кезінде Корея
мәдениеті Қытайдың күшті ықпалымен дамыды. Кореяға ... ... ... тек қытай әдебиеті ғана тарап қойған жоқ. Сонымен ... ... ... ... шығармалары жазылды.
IV ғасырдың аяғында Когуре мен ... ... ... мен ... ... 545 жылы ... ... өз мемлекетінің тарихын
құрастырды. Жаратылыстану саласындағы ... ... ... ... ... ... астрономиялық обсерватория салынды. Оның
қалдықтары Кенчжу қаласында әлі күнге дейін сақталған.
VII ғасырдың ... ... ... ... ... ... жазуға
қытай иероглифтерін қолдану біртұтас кәріс ... ... ... ... ... Бұл “иду” деп аталған жазу корей тіліне ... ... ... ғана ... ... – ақ ... ... қалыптасқан
шығармашылық мұраларын корей тілінде жазып шығаруға мүмкіндік берді. VII –
VII ... ... ... ... және ... ... ескерткіштері
буддаға табынушылық арқасында жасалғанымен, ұлттық ерекшеліктері де
қамтыған.
VIII ... ... ... және ... ... ең ... мемлекетінің астанасында салынған, Пульгукс пен Соккурам храмдары.
Қазірге дейін сақталған Пульгукс храмының ... ... ... ... теңізге қарап тұрған Будданың Саккурам храмындағы мүсіні Силладағы
мүсіншілердің тас қашаудағы асқан ... ... ... дейін
сақталған Пондокс храмының XII ғасырдың ортасында жасалған қола қоңырау тек
қашау өнерінің ғана емес, сондай – ақ ... ... де ... ... ... Бұл алып ... ... Силландық ақсүйектердің
рахат өмірі асқан шеберлікпен тартымды бейнеленген.
Бірігу кезінде Корея Қытаймен ... ... ... ... ... арасындағы сауда айырбасында өнер шығармаларымен шіркеулік бұйымдар,
кітаптар кең орын ... ... – ақ ... мен кәрістер мәдениет
саласында алыс–беріс, араласу, бару - келу ... ... ... ... тұрды.
682 жылы Силлада ашылған жоғарғы мемлекеттік мектепке оқытушылар
ретінде қытай ... ... ... Силла ақсүйектері өз
білімдерін Таң империясының астанасы Чаньань қаласында тереңдете түсетін.
Ондайлардың ... ... ... ... мен IX ... ... ... әрі
жазушы Чхое Чхи Вон т.б. болған. Ван Санак деген сазгер VI ғасырда “каягым”
деген ... ... ... X – XV ... ... ... Коре мемлекеті: құрылуы, әлеуметтік – экономикалық дамуы, мәдениеті.
9 ғасырда елде орын алған ... ... ... X ... ... жарты аралда мемлекеттік билік орнай бастады. 3 мемлекетті
біріктіруді 918 ж. “Екінші Когуреде” өз билігін орнатқан әскер ... ... ... ... 935 жылы ол ... 936 жылы ... Пэкчені” бағындырып
алды. Қайтадан бірігіп қалпына келген мемлекет “Корё” деп ... ... ... де аталады). Оның астанасы ... ... ... ... Ван Гон ... ақ ... ... табысқа жетті. Ол жаңа жерді
басып алысымен ондағы шаруаларды бұрынғы қарыздарынан ... ... ... ... жер ... ... таңдық жүйеге еліктеді. Жер барлық
адамдарға берілді. Әркім қызметіне ... үлес алып ... Ол ... ... ... иесі өлген соң ол мемлекетке қайтарылып отырды. Солдаттар
үлесті 20 жасқа толған соң ... 60 ... ... соң ... ... ... немесе басқа туысы оның қызметін ... үлес ... ... жоқ адамдар 70 жастан кейін зейнеткерлік үлес алатын. Ол
“кунучжон” деп аталды. Баласы жоқ солдат ... қаза ... ... оның ... ... ... ... марапт ретінде де үлес берілетін.
Ол үлес “қонымчжонси” деп ... 16 ... ... ... деп ... ... ... зейнеткер деп жұмыстан босатылды. Зейнеткерлер де салықтардан да
босатылатын. Үлес иелері әрбір келден (~ 1 га) бір сок (~ 160 ... ... ... ... ... табыстың 1/10 – інен аспады.
Бір орталыққа бағынған мемлекет құрылғанымен бұрынғы жеке ... ... ... ... ... үшін ... ... Коре
үкіметі өзінің сыртқы саясатында Қытайдағы Сун империясына бағыт ... ... ... ... байланысты болды. Кидандар Коренің ішкі
талас – тартысын пайдаланып, оны басып алуға тырысты.
993 ж. ... ... ... ... Бірақ олар тойтарыс такып,
кейін қайтты. 1900 ж. Коре үкіметінің басшысы Ван Мог Чонды әскерлер ... 1010 ж. ... ... ... өзенінен өтіп, Кореге басып кірді.
1011 ж. қаңтарда олар Коре астаны Кегенді басып алып, ... ... ... ... 1011 ... 28 ... шайқаста Коре әскерінің басшысы Ян
Гю қаза тапты. Бірақ кәріс халқы шетелдік басқыншыларға қарсы ... ... 3 ... соң Кан Гам Чхан ... ... әскері кидандарды
шегінуге мәжбүр етті.
1013 – 1044 жж. кидандар Тончжо мен ... ... Коре 2 ... ... Бірақ сәтсіздікке ұшырап, кейін қуылды. 1014 ж. ... ... ... басып алды. Хынхвачжындегі шайқастан кейін олар
Кэгенге бет алды. ... ... ... ... ... соң ... ... 1119 ж. қаңтарда Коре әскері кидандарды Кутжда тасталқан етіп
жеңді. Кидандармен бітім шарты ... ... ... осы ... бастап
Кореяның шекарасы болып белгіленді.
Корёнің гүлденуі Мунджон (1047 - 1082) корольдің билігі ... Бұл ... өте ... әкімшілік жүйесі құрылды. Ол жүйе 2,5 ғасыр
өмір сүрді. Бұл орталықтандырылған үкімет билігінің күшеюі, ... ... ... кезі ... ... ... X – XII ғғ. ірі ... жер ... ... ... ... ірі жер ... ... күштерін ұстады. Осы кезде бекініс – қала Намгён (қазіргі
Сеул) салынды, ол 1394 ж. Корёнің астанасына ... ... ... ... XII ... қарай қайта бұзылды. Осы
ғасырдың басында Корёге Қытайдың солтүстік – шығысын мекендейтін тунгустық
чжурчжендер тайпасының шапқыншылығы ... 1104 ж. ... ... ... ... 1107 ж. чжурчжендер жаңа шабуыл бастап, қатты
тойтарыс алды. 1125 ж. Корё Қытайдағы ... ... ... ... ... кезде Корёде будда шіркеуінің ... өсе ... Ол ... ... көмектесті. Бірақ жеке феодалдар шіркеу ... ... ... болды. Шіркеу мен феодалдар арасындағы қақтығыстар елдің
саяси – экономикалық жағдайына ... зиян ... ... ... ... ұшырады. Сондықтан олар көтеріліске шығып отырды.
1126 ж. Ли Ча Гемм басқарған Кэгёндегі бүлік бұрқ ете түсті. Ли ... (Ли ... ... ... ... атасы болатын. Ол әскердегі билікті
және чиндер (қызмет) ... өз ... ... ... ... ... Инджонды қамап қойды. Бірақ көп өтпей Ли Джагёмді өзінің бір вассалы
өлтіріп кетті.
1135 ж. Согёнде будда ... Мё Чхон ... ... шықты. Бұл
кэгёндік және сэгёндік (солтүстіктің орталығы) ақсүйектер арасындағы билік
үшін күрес еді. Мё Чхон ... ... тобы ... ...... жеке мемлекетке бөлінгендігін жариялады. Бірақ көрнекті
мемлекет қайраткері Ким Бусик ... ... ... 1136 ж. ... штурмен алып, ... ... Бұл ... ... ... болды.
XII ғасырдың екінші жартысында Қытай ықпалына қарсы күрес тоқтамады.
1170 ж. Ыйджон ... ... ... ... тобы төңкеріс жасап,
билікті басып ... Чон ... ... дінбасылары такққа құлатылған
ванның інісі ... ... Іс ... ... ... ... ... арасындағы, феодалдар мен шіркеу арасындағы қақтығыстар
елдің саяси – ... ... ... зиян ... ... үлкен күйзеліске ұшырады. Сондықтан олар көтеріліске шығып отырды.
Көтерілістер 1162, 1166 жылдары болды. Ал 1176 ж. ... ... ... Оны Мани басқарды. ... ... ... ... ... болды. Олар елуге жуық қалаларды
басып алды: 1117 ж. көтерілістің оңтсүтігіндегі негізгі ... ... ... ...... ... ... бастады. Көтеріліс
тек 1178 жылдың аяғында ғана толық басылды. Мани өлтірілді. Сонан кейін ... ... ... 1193 – 1194 жж. Ким Сами мен Хё ... ... ж. іс ... ... билігі Чхве Чхун Хэннің ... ... 1258 ... моңғол жаулап алушылығына дейін елде екі әулеттің ... ... ... ... өзара қырқысулар Корёні әлсіретіп, оны
басқа ... ... ... ... ... ... ... орнауы, құлауы.
1216 жылы Кидандар Кореяға қайта басып кірді. Корея королі Цой ... ... ... ... ... отрядтары 1218 жылы Кореяға ... қуып ... ... ... салық төлеп тұрудан бас тартқан
соң 1231 жылы монғол әскерлері жарты аралға басып кірді. ...... ... ... ... Моңғол ханы Кореяға Сартай басқарған әскер
жіберді. Корея королі мен ... ... Цой У ... ... ... ... ... тығылды. Дегенмен монғолдар Кореядан салық ... ... ... ... толық басып алу ойынан қайтқан ... жылы Цой ... ... ... ... Канхнвадо аралындағы
қамал талқыланды. Король мұрагерлері кепіл ретінде Монғолияда ұсталды.
Кореяның ... ... соң ... ... ... ... ... отырды. Ол
Кореяны Монғолияның вассалы деп жариялады. Сөйтіп, Кореяда монғолдар билігі
орнады.
Моңголдар ... ... ... ... өз ... ... бұл ... халық көнгісі келмеді. 1270 жылы ... өз ... ... Кондо аралындағы қамалды жойып, оны қорғап
тұрған әскерді таратуды талап ... Бұл ... “үш ... ... ... Осы ... ... қарсы үш жыл бойы ... ... да ... ... ... мен оның ... 1273 жылы
көтерілісті басты.
1274, 1281 жылдардағы ... ... ... ... ... ... онан әрі жалғастырды. Олар “Шығыс жорығын ... ... Ол ... ... үкіметінің үстінен қарайтын орган болды.
Кореяның король үкіметі бұл мекеменің қолжулығы болды.
Жүзжылдық ... ... ... экономикасына айтарлықтай зиян
келтірді. XIV ғасырдың ортасына қарай Кореяның жағдайы өте қиындап кетті.
Шіркеу мен ... ... ... ... ... қосылды.
1356 жылы жапондықтар Есонган өзеніндегі Кедон аралын басып алып, Корея
астанасына қауіп төндірді. 1359 – 1360 ... ... ... ... ...... ұшырады. Елде тап күресі де шиеленісті.
Кәріс дворяндары шіркеудің, ақсүйек феодалдардың ... ... ... ... ... ... күшейтуді мақсат етті. Сондықтан
олар армин мен флотты күшейтуді, будда шіркеуінің жерін тартып ... ... ... қала ...... мен ... дворяндарды қолдады.
Бұл талаптарды король Конминнің/1352 – ... ... ... ... ... тырысты. 1356 жылы Синдін “Жер мен
халық санын ... ... ... ... Ол ірі жер ... ... наразылыққа ұшырап, корольге қарсы қастандық ... ... өлім ... ... ж. ... негізгі күші Кореядан ... ал ... 1359 жылы ... ... ... моңғолша жыл санау,
қызмет баптары жойылды. 1359 ... ... ... ... ... түсіп, жеңісті қамтамасыз еткен Ли Хван Чжо ... ... он мың ... ... ... ... ... етіп
тағайындалды. Сөйтіп Ли әулетінің жыұлдызы жанып, шарықтауы басталды. 1368
жылғы ... ... ... ... ... да әсер етті. 1369 жылы
Корея королі ... ... ... ұлы ханның вассалы екенін мойындаудан бас
тартты.
Патшалығының екінші кезеңінде король будда дінбасыларының серкесі Син
Удың ықпалына түсіп ... Бұл 1374 ... ... ... ... соқты.
Син У мен король өлтірілді. Бұл төңкерістен кейін тақ үшін ... 20 ... ... ... ... Ли сон ... ... төңкерісі.
1389 жылы “Жаңа партияның” басшысы, Ли Хван Чжоның баласы Ли Сон Ге
таққа сол партияның өкілі ... ... ... ... ... ... 1392 жылы ... төңкерісін жасап, Конъянды тақтан құлатты.
Оның орнына Ли Сон Генің өзін король деп ... Ол ... ... атын ... деп ... 1396 жылы оның ... ... көшірілді. Жаңа король Ли Сон Ге/1392 – 1398/ ... ... сай ... ... ірі жер иеліктерін
конфискелеп, орташа және ұсақ ... ... ... ... ... нығаюы, сонымен қатар жаңа династияның таққа түпкілікті
бекуі династиясының III–королі Ли Хван ... ... ... Бұл король өте шебер саясатшы болды. Ол Қытай
императорының “Чосон ... ... ... ... ... ... Ли ... кореяны Шығыс Азиядағы ірі күштердің біріне айналдырды.
Бұл корольдің тұсында басқару аппараты қайта ... Алты ... ... ... ... Жоғарғы үкімет органы сегіз мүшесі бар
Мемлекеттік ... ... ... Ел ... провинцияға бөлінді. Оларды
король тағайындайтын, тек корольге ... ... ... ... ... Қызметке орналасу үшін “ғылыми дәреже” қажет
болды. Ол арнаулы емтиханнан өткен соң берілді. Негізінен үш атақ ...... ... ... ... қалған екі жоғарғы дәреже – астанада
берілді. Қызметтегі адам Янбан деп аталды. Бұл сөз кейін ... ... ... ... ... ... будда монастырларының көп жері тартып
алынды. Елдің ішіндегі жағдайды реттеу мақсатындағы шаралар бүкіл XV ... ... ... ... – 1450/тұсында бүкіл өңдеуге
жарайтын жердің есебі ... ... ... ... анықталды. Ол жердің
сапасына, судың жақындығына қарай белгіленді.
Жапониямен сауда жасау да реттелді. Сауда үш порт ... ... ... ... ... 1420 жылы осы ... бастығы Жапония сауда
кемелерінің қайсы портқа қанша рет қатынасатыны жөнінде келісім жасады.
Кореяны әсіресе ... ... ... ... ... Онымен күрес көпке созылды. Тек 1449 жылы Корея ... ... ... ... ... ... онда ... гарнизонын
орналастырды. Бірақ чжурчжендермен тайталас XV ... ... ... онан әрі ... әулетінің жетінші королі Сечжо/1456–1470/тұсында корей деревнясын
қамтыған өзгерістер болды, ашаршылық бола қалған кезде ... ... ... қоғамдық қоймалап салынды, жер жыртуға, ...... ... ірі қара мал басын көбейтуге қолдаушылық көрсетілді; малды, ... ... – қағу ... ... ... ... ... Ескі суары
жүйесің жөңдеп, жаңасын салуға көп мән берілді. Бұл ... ... ... ... үлес ... ... жердің көлемі 1391 жылы
798127 кёл болса, 1404 жылы – 922677 ... ... Бұл ... ... ... ... ... Қолөнерішілер мен саудагерлер еуропалық цехтар мен
гильдиялар сияқты ұйымдарға бірікті. Ол ұйымдар ... ... ... ... құқ алып ... Елдегі сауданың өсуінің куәсі –
жергілікті ... ... ... жаңа астанасы – Сеул XVI ғасырдың ... ... ... ... ең ірі ... айналды. Ол халықтың басым көпшілігі
қолөнерішлер мен саудагерлер болды.
2.4 Коре мәдениеті.
VIII – XII ... ... ... ... ... табыстарға
жетті. Кореямен көршілес барлық елдерде Силла шеберлерінің ... ... ... ... ... ... ... алтын білезік,
тәж, семсер, сондай – ақ ... ... ... мен ертоқымдар
сақталған.
Әсіресе Кореядағы кітап шығару ісі ерекше көңіл аударарлық болды. 991
жылы Сэген/қазіргі ... ... ... ... ... ... Негізінен буддалық діни кітаптар мен тарихи жылнамалар
басылып шығарылатын. 1022 жылдан ағаштан, 1232 ... ... ... қолданыла бастады. 1403 жылы сөз құю қалыптары жасалды. Білім ... ... ... ... ... Ол істі қытайдың философия, саясат,
экономика және тарих жөніндегі кітаптарынан рухтанған кәріс оқымыстылары –
конфуцинадықтар басқарды. Мәдениеттің ... 1403 жылы ... ... ... зор үлес ... халқының мәдени өміріндегі ең маңызды оқиға – онмун/қарапайым
халық жазуы/деп ... ... ... жасалуы болды. Ол алфавит ... ... ... ... ... ... ... байланысты
ағарту ісі қанат жайып, ұлттық тілдегі әдебиет дамыды.
Корольдің конфуциандық кеңесшілері қарапайым ... ... ... ... ... ... Сол себепті мемлекеттік құжаттар мен барлық
саяси, экономикалық және философиялық әдебиеттің тілі ... ... ... ... ... мен ... есепке үлкен көңіл бөлінді.
Жұлдыздардың орнын анықтайтын жаңа астрономяилық құралдар ... ... ... ... ... ... ылғалдығын өлшейтін аспап
барлық мекемелерде болуы керек деп ... ... ... ... ... ... чиксоль” (“Жер өңдеу
кітабы”) деген кітап жазды. 1451 ж. Ян Сон Джи және ... ... ... ... ... жазып, картасын жасады. Медицина саласында да
біраз табыстарға қол жетті. 1432 ж. “Хянъяк чипсонбан” (дәрі ... ... ... ... 1445 ж. “Ыйбай юхчви” ... ... ... ... ... ... ... Кёнбоккун сарайы салынды. Кәріс
музыкасының дамуына XV ғасырда өмір сүрген Пак Ен көп үлес ... Ол ... ... ... ... 1493 ж. Сон Хён басқарған топ ... ... ... ... ... кәріс музыкалық энциклопедиясын
құрастырды. XIV – XV ... ... ... ... ... мен
“инхёнгык” деген қуыршақтар театры құрылды.
Сөйтіп, дамыған орта ғасырларда Корё ... ішкі – ... ... ... табыстарға қол жеткізді.
3. КЕЙІНГІ ОРТА ҒАСЫРЛАРДАҒЫ КОРЕЯ.
3.1 XVI ғасырдағы Кореяның ...... ... ғасырдың аяғында орталықтандырылған Чосон мемлекеті әлсірей
бастады. Елде натуралдық шаруашылық ... ... Жеке ... ... ... болды. Осындай жағдайда орталықтандырудың
бірден – бір негізі жерге мемлекеттің меншігі болды. ... ... ... ... ... ... ... күшеюіне мүмкіндік туғызды.
Кореяның ескі ақсүйек жер ... ... жаңа Ли ... туыстары
немесе жақтастары келе бастады. XV ғасырда ... ірі жер ... XVI ... онан әрі ... Ірі ... ... бақталастық
күшейе түсті. Олар билік үшін, жер үшін қақтығысты. Әр топ үкімет ... ... ... үшін ... Бұл күресте ақсүйектер, феодалдар халықты
жікке бөліп, әрқайсысы көпшілікті өз жағына тартуға тырысты. 1504 жылы ... жылы ... ... ... халық толқуларын туғызды.
XVI ғасырдың екінші жартысында өзара күресуші феодалдық кликалар
“таң”/партия/деп аталған саяси топтарға ... ... 1575 жылы ... ... ... ... батыс және шығыс таңдарының
құрылуына себеп болды. Кейінірек бұл ... ... ... және ... ... Үкімет билігін қолға алу таңдарының басты мақсаты болды.
Күшті тұрақты ... ... ... ... ... өтеудің
орнына салық төлеп отырды. Әскерге арналған қаржыны әкімдер ...... ... ... ... ... – қорғандар қирады,
тозды. Осындай ... ... ... ... ... Корея халқының жапон басқыншыларына қарсы күрес.
Жапонияны біріктіргеннен кейін, 1580 жылдары Хидэеси Қиыр ... ... ... жүргізе бастады. Корей жағалауын жапон ... ... ... ... ... Пусанда тұратын жапон
саудагерлерінің санын қысқартып, екі ел ... ... ... ... ... үзіп, сауда порттарын жабуға мәжбүр
болды.
1583 жылы Хидэеси сёгун Кореяға Татибан деген елшісін жіберіп, сый ... ... ... ... ... Кірістер ол талапты орындаудан бас
тартты.
Қытай мен ... ... ... ... Хидэеси Кореямен
келіссөз жүргізді. Ол Кореядан жапон әскерін өз аумағы ... ... ... ... жорық жасауды талап етті. Корей үкіметі бұл
талапты орындаудан бас тартты. ... ... ... ... Қытай қуанады.
Қытай көмектеседі… Қалайша біз өз император әкемізді тастап, ... - деп Мин ... ... ... кезде жапондықтар Кореяға жақын порттарға тек суық ... ... ... – ақ ... алған оқ пен атылатын ... ... үіп – төге ... жылы – ... жылы – мамырда (қытай – кәріс календары ... ... ... ... басқарған 200 мыңдық жапон әскері Пусан маңына келіп
түсе ... Олар ... мен ... ... тұрғындары тарапынан айбынды
қарсылыққа тап болды. Бірақ жапон ... сан ... көп ... және ... ... тарапынан қолдау – көмек болмағандықтан ... ... ... алды.
Кенсандо провинциясында Корё әскерінің басшылары көмек көрсету орнына
кемелерін суға ... ... ... кетті.
Енді жапон әскерлері үш колоннаға бөлініп, Пусаннан Сеулге қарай бет
алды. Корей ... және ... ... ... ... ... Син Иб аз күшпен қамал қорғанысын ұйымдастырудың ... ... саны ... ... басым жапон әскеріне қарсы шайқасқа шығып,
толық талқандалды. ... мен ... ... ... ... ... ... қашты. Кореяға келіп түскен соң 20 күнен кейін жапон
әскері астананы ... ... ... ... ... ... ... Ал солтүстік шығыста Туманган өзеніне жетті. Елдің басым
көпшілік ... ... ... ... ... ... ... Жапондықтар
Киото қаласында өздері өлтірген 30 мың кәрістердің құлақтарын жерге көмді.
Кәріс халқы жапондықтарға қарсы партизандық ... ... ... ... ...... ... Кёнсандағы партизан
отрядын конфуциандық оқымысты Квак Чэ у басқарды. Ол халық арасында “Қызыл
киімді қолбасшы” ... ... ... ... ... ... ... Ко Гён Мён басқарды. Чхунчхон провинциясында Чо Хён басқарған
отрядта 700 адам ... ... ... саны 10 есе ... ... ... ең соңғы
жауынгері қаза тапқанға дейін шайқасты. Халық ... ... ... Син (1545 - 1598) ... ... ... ерлік шайқастары дем беріп
отырды. Ли Сун Син 1454 жылы 5 мамырда Сеулдегі ... ... ... ... 1576 жылы ол ... ... ... өте ... ... ... ... кейін әскери – теңіз қызметінің барлық
сатыларынан өтті. Кәріс – жапон соғысы қарсаңында ол ... ... ... ... жылы ... Ли Сун Син ... жапон кемелерін талқандады.
Тамызда Хонсандо аралында Ли Сун Син жапон кемелерінен ... ... ашық ... алдап шығарып, жасырып тұрған кемелермен жапондықтарды
талқандады. Кейін Анголъихо ... тағы да ... ... Осы ... Ли Сун Син жаудың 100 – ге жуы кемесін, 9 ... жуық ... ... жойып жіберді.
1592 жылғы қазанда үкімет әскері мен Кенсандо ... ... ... ... ... азат ... Осы қала үшін
шайқас кезінде кәрістер Ли Чан Сон ойлап тапқан жаңа қару – ... ... ... қолданды. Оның оғы 500 – 600 қадам
қашықтықтағы нысанаға жететін. 1592 жылғы қарашада 30 ... ... ... ... ... ... тырысты. Бірақ Ким Сим Ин басқарған төрт мыңдық
кәріс қорғанысшыларының ерлігі жапондықтардың бұл ойын ... ... ... аяғына дейін Кореяға көмекке Қытайдың 50 ... ... ... 1593 жылы ... ...... әскерлері жапондықтардан
Пхенъянды азат етті. Мамыр айында Сеул қаласынан да ... ... ... қиыр оңтүстік – шығысында, Пусан мен Ульсан аймақтарын ғана ұстап
қалды. Олардың ... ... ... мен ... билеуші топтарының,
әскерлерінің арасындағы алауыздықтар кедергі болды.
Хидэеси келісімге келуге шақырып, уақыт ұтуға тырысты. Бұл ... ... ... бастауға дайындалу үшін пайдаланды. Кірістер деп қарап
жатпады, олар да соғысқа ... ... ... маңында соғыс барысы
туралы ...... ... Ли Сун Син оның ... болды: он
басшылықтан тайдырылып, қатардағы матросқа төмендетілді.
1597 жылы cәуірде жапондықтар соғысты қайта бастап, ... ... ... Жапония теңіз арқылы кореяға үлкен әскер жеткізді. Корея бұл
жолы соғысқа бұрынғыдан гөрі жақсырақ дайындалған ... Ескі ... ... ... жаңа ... ... ... әскер де ширақ
және шебер қимылдады. Король Ли Сун Синді қайтадан флоттың қолбасшысы етіп
тағайындауға ... ... Ол ... 10 ... 1597 жылғы өазанда жапон
флотына ... ... ... Чикосан маңында қазан ... ... ... ... оңтүстікке қарай шегінді. Кореяға Қытайдан жаңадан
құрлықтағы әскер, флот көмекке келді. 1598 жылы қарашада ... Ли ... ... ... ... ... ... толық талқандады. Осы шайқаста Ли
Сун Син қаза тапты. Осы шайқаспен ... ... ... ... ... XVII ... басында Корея мен Жапония арасында бітім шарты
жасалды.
Жапон басқыншылығы кәріс халқына орасан зор ... ... Алты ... ең ... және халқы көп жерлер қызу шайқастар ... ... ... ... жер ... үш есе қысқарды. Елде ашаршылық
орын ... ... саны екі есе ... жылы таққа солтүстіктік принц Кванхэ отырды. Ол өз қарсыластарын
қудалауға салды. 1623 жылы ... ... ... ... қуып, орнына
король Инджонды/1623 – 1648/отырғызды. Жаңа ел басшысы да ... ... ... ... ... қиын – ... кезде елге манчъжурлар
қаупі төнді.
3.3 XVII ғасырдың бірінші жартысындағы Корея. Маньчжур шапқыншылығы.
1618 жылы манъчжурлар ... ... ... ... ... ... сұраған
болатын. Корея 13 мыңдық армия жіберді. Бірақ бұл ... ... ... күресіне елеулі үлес қоса алмады. Қытаймен соғыса тұрып,
манъчжурлықтар ... да ... ... ... өз ... ... Кореяны Қытайдан бөліп тастағысы келді.
1627 жылдың басында 30 ... ... ... ... ... ... Квансон, Анджу т.б. қалаларын басып алды. Корея ... ... ... Cол жерден манчъжурлармен келіссөз жүргізе бастады. ... ... мен ... ... ... ... – бірі ... міндеттенді. Корея манчъжурлар мен ... ... ... ... тиіс ... ... ... әскерін әкетуге
міндеттенді.
Бұл келісім манъчжурлардың келесі шабуылына дайындық үшін ғана ... еді. 1636 жылы ... Цин ... ... жариялау
дәстүріне Корей үкіметі қатысудан бас тартты. Cол үшін ... ... да ... ашты.
1636 жылдың аяғында манъчжурлар Кореяға басып кіріп, астананы ... ... ... ... қамалын қоршады. Король сонда қашып
барып тығылған болатын. Сонан кейін Канхва аралына шабуыл ... ... ... ... ... алды. 1637 жылдың басында бітім
жасалды. Ол бойынша Корея манъчжурлар ... ... ... ... қолдауға, көп алым – салық төлеп
тұруға міндеттенді.
Жапон және манъчжур ... ... ... ... Бұл ... шығу үшін оған бірнеше он жылдықтар қажет болды.
1637 жылы ... ... ... ... ... ... ... бойынша кәрістердің елден кетуіне, шет елдіктермен рұқсатсыз ... ... ... ... ... Бұл ... ... адам өлім жазасына
дейін кесілетін болды. Мысалы, 1653 жылы Чечжудо аралында ... ... ... иесі ... ... Гамелъ мен оның жолдастары 13
жыл кәрістер түрмесінде отырып шықты.
Шет елдермен байланыстың үзілуі ірі ... ... ісін ... ... тек ... және ... алдын–ала белгіленген кезде,
рұқсат етілген көлемде ғана ... ... ... ... қаласында/Амнокан өзені жақта/, Хвэрен мен Кэнвон қалаларында
жылына 4 – 5 рет ... ... ... ... ... ... ... тұз, мата, қағаз, фарфор ыдыстарын сатып
алып отырды. Кореядан алтын мен күміс те ... ... ... ... бас ... мен ... дәрі – дәрмек пен жазу құралдарын т.б.
қытай қолөнері бұйымдарын сатып алатын.
1609 жылы Корея Жапониямен ... ... ... ... ... ... ... алты рет өткізіп отырды. Кәрістер жапондықтарға
женьшень, күріш, бұршақ, мата ... ... ... мыс, ... фарфор,
қалайы сатып алып отырды.
3.4 Сауда, аграрлық қатынастар, салық ... орны ... зиян ... ... ... ... ... еңбегімен ауыл шаруашылығы қалпына келтіріліп, қолөнері мен
сауда ... ... ... ортасына таман ауыл шаруашылығындағы жетістіктер ... ... ... ... жаңа ... мен ... ... салынды,
Қытайдан тәтті картоп әкелініп, өсірілі бастады. Кейбір жерлерде күріштен
жылына екі рет өнім ... ... ... иесіз қалған жерлерді қайта
қолға алып, өртенген елді мекендерді, суару жүйелерін ... ... 1611 жылы ... ... ... көлемі 541 мың кёл болса, ол 1639
жылы 1,3 млн, - ға ... ... ... ... сияқты ауылшаруашылық
дақылдары кең тарай бастады. ... мен ... ішкі және ... ... үшін ... Әсіресе оларды Қытайға көптеп шығарды. Тауарлы
егіншіліктің дамуы тауар – ақша қатынасының дамуын тездетті.
XVII ғасырда жер ... ... ... ... ... ... сөз ... иесі ғана болды, себебі оның көп ... ... ... ... ... еді. Корольдің өзі ірі жер иесі болды.
Оның менігіндегі жерлер “сарай жері” деп есептелді. Сонау Коре ... ... ерен ... үшін ... ... келе ... ... олардың феодалдық поместьелеріне айналып кетті. Жерге жеке меншіктің
өсуі қазынаны қаңсытты. Себебі бұл жерлер салықтан босатылатын. Үкімет ... ... ... әр 20 жыл сайын жер қайта есепке алынатындығын
жариялады.
1608 жылы біркелкі күріш салығы енгізілді. Ол ... деп ... ... 16 ту/1 ту – 16 кг. – бір ... ... ... болды. Cондай
– ақ қосымша салықтар да болды. Ол: әскер ұстау үшін ... ... ... ... салығы, дәрі өсімдіктерін жинағаны үшін, іс –
қағаздарын ... үшін т.б. ... ... ... әртүрлі жұмыстарға да
қатысулары керек болды. Мысалы, қала қорғанысын тұрғызу, жол, көпір салу,
суару жүйесін тұрғызу сияқты істерге ... ... ... ... ... ... ... арнаулы адамдарға
тапсырылатын. Бұл қызметті олар сатып алатын да, ... ... ... көбірек жинауға тырысатын. Жерге ... ... ... ... ... ... ... негізгі түріне айналдырды.
XVII ғасырдан бастап Кореяда ақша жасау ... Ол ... ... Күміс тиындар жасалды. 1619 жылы барлық есеп – ажырасуды күміс
ақшамен жүргізу туралы жарлық ... 1626 ... ... ... ... ... алынды. Көптеген аудандардағы күріш салықтары мен жан басына
салынатын салықтарының едәуір бөлігі ақшамен алмастырыла бастады.
1643 жылы Кэсон мен ... ... үй, жер, ... көкөніс сатып алу
ақша арқылы жүргізіле бастады. 1678 жылы үкімет жаңа ... ... Олар ... ... ... ... ... 1687 жылы күміс
кеніштері қаражат палатасының қарамағына берілді. Күміс ... ... ... ... ... XV – XVII ... Корея мәдениеті.
XV ғасырда Кореяда тарих және география саласындағы ең алғашқы ірі
еңбектер жазылды. Ұлттық алфавит жасалып, ... басу ісі ... ... метеорология дамыды. Жаңбыр өлшегіш, су сағаттары, жұлдыздарға
қарап географиялық координатты анықтайтын ... ... ... 500 – 600
қадамға дейінгі нысанаға жететін ... ... ... ... оқ
дарымайтын металлмен қапталған “тасбақа - кемелер” жасалды.
XVI ғасырдағы гуманитарлық ғалымдардың дамуы елдегі саяси күреске сай
болды. Конфуциандық ... ... ... топтар әрқилы түсіндіріп,
уағыздады. XVI ғасырдың бірінші жартысындағы ірі ... ... – Чо Гван Чжо ... Ол ... – ойлы ... билікті уағыздады.
Конфуциандық идеалист философтардың ішіндегі көрнектісі Ли И болды. Өз
шығармаларында ол мемлекетті басқару, қарулы ... ... ... ... салық жүйесін реттеу мәселелеріне көп көңіл бөлді.
XVI ... ... ... ... ... да ... ... көзқарастарында феодалдық қоғамдағы таптық қайшылықтардың шиеленісуін
білдірді. Олардың қатарына Кэсондық кедейленген дворян Со Ген ... ... ... Ол XII ... өмір ... философ Чжу Сидің
көзқарасын материализм ... ... ... ... да ... орын ... XV ... ортасында корей тіліндегі әдебиет өмірге
келді. Корей тілінде жазылған “Мысықтар зынданы” деген шығарманың авторы
Лим Чже XVI ... ... ... ... ... ... ... кәріс поэзиясында Хван Чжин, Ли Ок Пон сияқты ақын әйелдер
атағы шықты. Олар ... ... ... ауыр ... жырлады. 1592 –
1598 жылдардағы азаттық соғысына байланысты әдебиетке ... ... ... ... ... ене ... Ли Сун Син, Лю Сон ... қолбасшылардың соғыс туралы мемуарлары ... ... ... ... ... ... дәл бейнелеген халықтық
шығармашылықтың жарқын туындысы – “Имичжин соғысы туралы жазбалар” ... ... ... ... ... ... білдірген шығармалар да
елеулі орын алды. XVII ғасырдағы сондай шығармалардың ... ... ... ... ... Бұл шығармада көтерілісшілер күресі, ойжан
шығарылған, езгі дегенді ... ең ... ... ... ... – XVII ғасырлардағы кәрістің бейнелеу ... ... ... ... орын алды. Олар конфуциандық идеямен
рухтанған туындылар болды. Дегенмен бұл кезде Ли Сан Чва, Ким Син және ... ... ... ... ... рет ... ... байқала
бастады.
Кәріс мәдениетіндегі XVI – XVII ... жаңа ... ... әрі дамып, нығая түсті.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жаңа дәуірдің I ... ... ... ... әртүрлі тайпалар
мекендеді. Ханган өзенінің ... ... ... ауе, ... емэк
тайпалары тұрса, оңтүстігінде пэкче, махан, чинхан, саро, е, пенхан, ... ... ... арал тұрғындары мал ұстады, аңшылықпен, балық
аулаумен айналысты. Дегенмен, ең ... ... түрі – ... ... ... ... ... өсірді. Оңтүстікте сонымен қатар күріш екті.
Күріш өсіру суару ... ... ... етті. Ауыл шарушылығында темір –
құрал жабдықтар қолданылды. Жер өңдеп, егін, егушілер өздері жіп ... ... мата ... киім ... де болды.
IV – V ғасырда Когуре мемлекеті Корей ... ... ... ... алып ... ... деген тайпаның құрамына кірген пэкче
деген қауым III – IV ... ... ... ... ... ... ... оңтүстік – батысында, Ханган мен ... ... ... 346 ж. өз ... ... Оның астанасы Хансон (қазіргі Кванджу),
538 жылдан Сабури (Пуе) қалалары болды. Кейінірек 356 ж. Оңтүстік ... ... ... Бұл ... негізін саро қауымы қалады.
Cөйтіп, VI ғасырға қарай Корей жарты аралының ... ... ... (Когуре, Пэкче, Силла) бөлінді. Бұл үшеуінің арасында
біріншілік үшін күрес жүреді. Ол күрес сондай – ақ феодалдық қоғам ... сай елді ... ... ... Мемлекеттік ұйым жерге
феодалдық меншікті бекітетін ... күш ... ... аппарат
шаруалардың қоғамдық жерлерін феодалдық меншікке айналдыруда күш көрсетіп
отырды.
Шаруалар қауымдары мемлекет қарамағына ... ... ... бола бастады. Феодал–чиновниктердің мемлекеттен өзін “асырауға”
алып отыратын оуругы “сиқып” деп аталды. ... ... ... ... енді ... ... салынды. VI ғасырдың басында Силлада
король өлгенде 10 құлды бірге өлтіретін әдетке тыйым салатын ... ... ... 558 жылы ... ... ... Садахам Кая қауымының
көтерілісін басқан соң сыйлыққа алған 200 тұтқынды еркіне жіберіп, егінші –
диқанға айналдырғанын хабарлайды.
Кореяның ... ... ... ... ... ... осы
кезден бастап аумағы бір, тлі ортақ біртұтас кәріс ... ... ... (658 - 935) ... құрылымының жоғарғы
баспалдығында чингольдар–яғни ақсүйектер онан ... ... ... ... ... ... ... – чхониндар яғни опасыз адамдар ... Олар ... ... Чхониндердің ең төменгі тобы - құлдар ноби деп ... ... ... ... ... болды. Нобилер мемлекеттік және ... ... ... орта ... ... мемлекеттерінде өте бай мәдениет өмірге
келді. Когуредегі ... және ... ... өте ... ... ... ... дәлелдейді. Жапон дерекнамалары IV
ғасырдан бастап ... ... ... ... мәдениетімен
қолданбалы көркем өнерінің дамуына зор ықпал ... ... ... ... ... ... арасында таза алтыннан жасалған
тәж, алтын моншақ, білезік, сақиналар, жібек мата ... қару ... бар. Олар ... ... ... 3 патшалық кезінде ... ... ... ықпалымен дамыды. Кореяға конфуциандық пен
буддизмнің енуімен тек қытай әдебиеті ғана ... ... жоқ. ... ... авторларының қытай тіліндегі шығармалары жазылды.
9 ғасырда елде орын алған феодалдық өзара ... X ... ... ... ... мемлекеттік билік орнай бастады. 3 мемлекетті
біріктіруді 918 ж. ... ... өз ... орнатқан әскер басшысы Ван
Гон қолға алды. 935 жылы ол Силланы, 936 жылы ... ... ... ... ... ... ... мемлекет “Корё” деп аталды (осы
атымен қазір де аталады). Оның ... ... ... ... ... Ван Гон ... ақ ... отырып, табысқа жетті. Ол жаңа жерді
басып алысымен ондағы ... ... ... ... салық
мөлшерін уақытша азайтты.
Коренің жер ... ... ... жүйеге еліктеді. Жер ... ... ... ... қарай үлес алып отырды. Ол чонсиква деп
аталды. Жердің иесі өлген соң ол мемлекетке ... ... ... 20 ... ... соң ... 60 жасқа толған соң қайтарып беретін.
Егер ... ... ... ... оның ... ... үлес қала
беретін. Баласы жоқ адамдар 70 жастан кейін зейнеткерлік үлес ... ... деп ... Баласы жоқ солдат соғыста қаза ... ... оның ... ... ... ... марапт ретінде де үлес берілетін.
Ол үлес “қонымчжонси” деп аталды. 16 жаста кәмелетке толған деп саналды, ... ... ... деп ... ... ... де ... да
босатылатын. Үлес иелері әрбір келден (~ 1 га) бір сок (~ 160 ... ... ... ... ... ... 1/10 – інен аспады.
Корёнің гүлденуі Мунджон (1047 - 1082) ... ... ... Бұл кезде өте тиімді әкімшілік жүйесі құрылды. Ол жүйе 2,5 ғасыр
өмір сүрді. Бұл орталықтандырылған ... ... ... ... ... нығаю кезі болды. Сонымен қатар X – XII ғғ. ірі ... жер ... ... ... Көптеген ірі жер иелері
өздерінің ... ... ... Осы ... ... – қала Намгён (қазіргі
Сеул) салынды, ол 1394 ж. Корёнің астанасына айналды.
1216 жылы Кидандар ... ... ... ... Корея королі Цой Чхун
Хэн монғолдардан ... ... ... ... 1218 жылы ... ... қуып ... Корея монғолдарға салық төлеп тұрудан бас тартқан
соң 1231 жылы монғол әскерлері ... ... ... ... ... – Кореядағы
монғол елшісінің өлімі болды. Моңғол ханы Кореяға Сартай басқарған ... ... ... мен ... ... Цой У ... ... Канхвадо
аралындағы қамалға барып тығылды. Дегенмен монғолдар ... ... ... ... ... Кореяны толық басып алу ойынан қайтқан жоқ.
1259 жылы Цой әулетінің үкімет басышысы ... ... ... талқыланды. Король мұрагерлері кепіл ретінде Монғолияда ... ... ... соң ... ... ... келіп, таққа отырды. Ол
Кореяны Монғолияның вассалы деп жариялады. Сөйтіп, Кореяда монғолдар билігі
орнады.
1356 ж. ... ... күші ... шықты, ал қалған
гарнизондары 1359 жылы ... ... ... ... жыл ... ... ... 1359 жылғы жеңісте ұымдастырушылық қабілетімен
ерекше көзге түсіп, жеңісті ... ... Ли Хван Чжо ... ... он мың шаруалар ... ... ... ... етіп
тағайындалды. Сөйтіп Ли әулетінің жыұлдызы жанып, шарықтауы басталды. 1368
жылғы Қытайдағы моңғолдар билігінің құлауы Кореяға да әсер ... 1369 ... ... ... ... ... ұлы ... вассалы екенін мойындаудан бас
тартты.
1389 жылы ... ... ... Ли Хван ... ... Ли Сон ... сол ... өкілі Конъянды отырғызды. Бірақ партияның әскердегі
офицер мүшелері 1392 жылы ... ... ... ... ... құлатты.
Оның орнына Ли Сон Генің өзін король деп ... Ол ... ... атын ... деп ... 1396 жылы оның ... Ханьян/қазіргі
Сеул/қаласына көшірілді. Жаңа король Ли Сон ... – 1398/ ... ... сай ... феодалдардың ірі жер иеліктерін
конфискелеп, орташа және ұсақ ... ... ... берді.
Жаңа тәртіптың нығаюы, сонымен қатар жаңа династияның ... ... ... ... Ли Хван ... ... байланысты. Бұл король өте шебер саясатшы болды. Ол Қытай
императорының “Чосон ... ... ... алды. Сондай істерімен Ли Хван
Вон кореяны Шығыс Азиядағы ірі күштердің ... ... ... ... ... ... ... деревнясын
қамтыған өзгерістер болды, ашаршылық бола қалған кезде қажет ... ... ... ... ... жер жыртуға, көшіп – ... ... ірі қара мал ... ... ... көрсетілді; малды, жібек
құртын бағып – қағу жөніндегі басшылық нұсқау кеңестер жасалды. Ескі ... ... ... ... көп мән ... Бұл шаралар елдің
экономикасын дамытуға елеулі үлес қосты. Өңделген жердің көлемі 1391 жылы
798127 кёл ... 1404 жылы – 922677 ... ... Бұл ... ... ... ... дамыды. Қолөнерішілер мен саудагерлер еуропалық ... ... ... ... ... Ол ... үкіметтен қажетті тауарлар
шығару монополияларына құқ алып отырды. Елдегі сауданың ... ... ... жәрмеңкелердің көбеюі болды.
VIII – XII ғасырларда Кореяда қолданбалы қолөнері елеулі табыстарға
жетті. Кореямен ... ... ... ... ... ... ... бұйымдары жоғары бағаланды. Силла кезінен алтын білезік,
тәж, семсер, сондай – ақ ... ... ... мен ... ғасырдың аяғында орталықтандырылған Чосон мемлекеті әлсірей
бастады. Елде ... ... ... ... Жеке ... ... ... болды. Осындай жағдайда орталықтандырудың
бірден – бір негізі жерге ... ... ... ... жерге феодалдық
жеке меншіктің дамуы жекелеген феодалдардың күшеюіне мүмкіндік туғызды.
Кореяның ескі ақсүйек жер ... ... жаңа Ли ... ... ... келе бастады. XV ғасырда басталған ірі жер иеліктерінің
өсуі XVI ғасырда онан әрі ... Ірі ... ... ... ... Олар билік үшін, жер үшін қақтығысты. Әр топ ... ... ... ... үшін күресті. Бұл күресте ақсүйектер, феодалдар халықты
жікке бөліп, әрқайсысы көпшілікті өз ... ... ... 1504 жылы ... жылы астанада осындай қақтығыстар халық толқуларын туғызды.
Жапонияны біріктіргеннен кейін, 1580 ... ... Қиыр ... ... ... ... бастады. Корей жағалауын жапон қарақшы
кемелері ... ... ... ... ... тұратын жапон
саудагерлерінің санын қысқартып, екі ел арасындағы ... ... ... ... ... ... ... жабуға мәжбүр
болды.
1583 жылы Хидэеси сёгун ... ... ... ... ... сый ... жіберіп тұруды талап етті. Кірістер ол талапты орындаудан ... мен ... ... ... ... Хидэеси Кореямен
келіссөз жүргізді. Ол ... ... ... өз ... ... ... ... бірлесіп жорық жасауды талап етті. Корей ... ... ... бас ... ... “Біз бақытты болсақ, Қытай қуанады.
Қытай ... ... біз өз ... ... тастап, сендерге
қосыламыз”, - деп Мин ... ... ... жылы ... ... төнген кезде Қытай Кореядан көмек ... ... 13 ... ... ... Бірақ бұл көмек қытайлықтардың
жауға қарсы ... ... үлес қоса ... ... ... тұрып,
манъчжурлықтар Кореяны да ... ... ... өз ... ойлады, Кореяны Қытайдан бөліп тастағысы келді.
1627 жылдың басында 30 мыңдық манъчжур армиясы Кореяға ... ... ... ... т.б. ... ... ... Корея үкіметі Канхва
аралына қашты. Cол жерден манчъжурлармен келіссөз жүргізе ... ... ... мен Манъчжур мемлекеттерінің басшылары бірін – бірі ... ... ... ... мен Қытай арасындағы соғыста
бейтараптық сақтауға тиіс болды. Манъчжурлар ... ... ... ... ... ... шабуылына дайындық үшін ғана қажет
болып еді. 1636 жылы манъчжурлық Цин ... ... ... ... ... қатысудан бас тартты. Cол үшін манъчжурлар ... да ... ... ... ... манъчжурлар Кореяға басып кіріп, астананы алды,
Сеулдің оңтүстігінде орналасқан Намсан қамалын қоршады. Король ... ... ... ... Сонан кейін Канхва аралына шабуыл жасап, ... ... ... ... ... 1637 ... ... бітім
жасалды. Ол бойынша Корея манъчжурлар ... ... ... соғысын қолдауға, көп алым – салық ... ... орны ... зиян ... соғыстар аяқталған соң халықтың
ерлік еңбегімен ауыл шаруашылығы ... ... ... мен ... ... ғасырдың ортасына таман ауыл шаруашылығындағы жетістіктер анық
көрінді. Егістік көлемі өсті, жаңа каналдар мен ... ... ... ... ... әкелініп, өсірілі бастады. Кейбір жерлерде күріштен
жылына екі рет өнім алынып отырды. Шаруалар иесіз ... ... ... ... ... елді мекендерді, суару жүйелерін қалпына келтірді.
Егер 1611 жылы есепке ... ... ... 541 мың кёл ... ол ... 1,3 млн, - ға ... Темекі, келімдәрі, женьшень сияқты ауылшаруашылық
дақылдары кең тарай ... ... мен ... ішкі және ... ... үшін ... ... оларды Қытайға көптеп шығарды. Тауарлы
егіншіліктің дамуы тауар – ақша қатынасының дамуын тездетті.
XV ... ... ... және ... ... ең ... ... жазылды. Ұлттық алфавит жасалып, кітап басу ісі дамыды. Агрономия,
астрономия, метеорология дамыды. ... ... су ... жұлдыздарға
қарап географиялық координатты анықтайтын прибор ойлап табылды. 500 – ... ... ... ... ... ... ... зеңбірек, оқ
дарымайтын металлмен қапталған “тасбақа - кемелер” жасалды.
XVI ғасырдағы гуманитарлық ғалымдардың дамуы елдегі саяси ... ... ... ... ... ... топтар әрқилы түсіндіріп,
уағыздады. XVI ғасырдың бірінші жартысындағы ірі конфуциандық философтың
бірі – Чо Гван Чжо ... Ол ... – ойлы ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР
1. C.Ә. Тортаев Орта ғасырлардағы Азия және Африка тарихы. Алматы 2009 ж.
2. Булгакова Д.А., ... А.Ж. ... және ... ... ... Оқу -
әдістемелік құрал. Алматы 2004 ж.
3. Қазақстан ұлттық совет энциклопедиясы. 4 том. Бас ... ... ж. 655 – 656 ... ... Л.С. ... Востока: в 2 т. Т. 1. – М.: ... ... ... 427 – 428 бб.
5. История Востока. Т.2. Восток в средние века. – М.: ... РАН, 1995. – 83 – 89 ... ... ...... ... до ... дней) – Сеул, 1995.
7. Очерк Корейской истории. Книга 1. – Пхеньян, 1992.
8. ... ... Т.2: ... в средние века. – М.: Восточная
литература РАН, 1995. – 174 – 180 ... ... Л.С. ... ... В 2 т. Т. 1. – М.: ... школа, 1998.
– 430 – 431 бб.
10. История Востока. Т III. ... на ... ... и ... XVI – XVII вв. – М.: ... литература РАН, 1999. – 315 –
337 бб.
11. История Кореи. Новое прочтение / Под. ред. А.В. Торкунова. – М., ... ... ... Азии и Африки в средние века. Ч.1. М.: ... ... ... ... Ю. В. Феодальная Корея в XIII-XIV вв. М., 1962.
14. История Кореи (с древнейших времен до ... ... М., 1974. Т. 1.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бөкей ордасындағы білім беру ісі жайында3 бет
Жарық табиғаты ғылымының даму тарихы және оның физика пәнін оқытуда қолдану63 бет
Постмодернизм ХХ ғасырдың ағымы27 бет
Қазақстанда кәсіпкерліктің қалыптасу және даму тарихы 1861-1917 жж20 бет
Қазақстандағы халық санағының тарихы туралы мәліметтер10 бет
Құрманғазының шығармашылық кезеңі4 бет
IX-XII ғасырлардағы қазақ отбасы тәрбиесінің қалыптасуы мен дамуы53 бет
X-XII ғасырлардағы Қазақстан халықтары мен тайпаларының мәдениеті43 бет
Ақтамберді жырау33 бет
Ежелгі жәдігерліктер мен жыраулар поэзиясының поэтикалық үндестіктері5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь