Сот тәжірибесінде қоршаған ортаны қорғау және ұтымды табиғатты пайдалану сұрақтары

Жоспар:

Кіріспе
1. Табиғатты пайдалану құқығы ұғымы және субьектілері
1.1 Табиғатты пайдалану құқығының түсінігі
1.2 Табиғатты пайдалану құқығының субьектілері және обьектілері

2. ҚР Жоғарғы Сотының қаулысы және қоршаған ортаға зиян келтіру статистикасы.
2.1 ҚР Жоғарғы Сотының қаулысы
2.2 Қоршаған ортаға зиян келтіру статистикасы
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
І. Кіріспе
Экологиялық құқықтың аса күрделі және көпжақты институттарының бірі табиғат пайдалану құқығының институты болып табылады. Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңына сәйкес меншік құқығы тек жер қорына ғана қолданылады; жер қойнауы, су, орман, жануарлар дүниесі, атмосфералық ауа тек пайдалану құқығында ғана беріледі. Сондықтан экологиялық қатынастардың аса көп мөлшері табиғат пайдалану институтына қатысады.
Табиғат пайдалану ұғымын экологияны пайдалану ұғымынан айыра білу керек. Егер табиғат пайдалану адамның әр алуан өмірлік қажеттерін қанағаттандыру үшін табиғи ресурстардың тәртібі ретінде ұғынылатын болса, онда экологияны пайдалануда ең алдымен қоршаған ортаны және тұтастай алғанда экологиялық жүйені барынша сақтау мүддесі үстем болады.
Табиғат пайдалану құқығы объективтік мағынасында- табиғат объектілерін пайдалану мен қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қатынастарды реттейтін құқықтық нормалардың жиынтығы болып табылады.
Субъективтік мағынасында табиғат пайдалану- бұл адамның әр алуан өмірлік қажеттерін қанағаттандыру үшін табиғат объектілерін пайдалану жөніндегі табиғат пайдаланушылардың заңмен белгіленген құқықтары мен міндеттерінің жиынтығы.
Сөйтіп, тұтастай алғанда табиғаттың пайдалы қасиеттерін немесе жекелеген табиғи ресустарды қолданыстағы заңмен белгіленген шектерде және шарттарда
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының Экологиялық Кодексі.- Алматы: ЮРИСТ, 2012.-172 б.
2. Қазақстан Републикасының Конституциясы. 1995 ж
3. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сотының қаулысы. 1990 ж.
4. Усенбаева А.У. «Қазақстан Республикасының экологиялық құығы» пәні бойынша оқу-әдістемелік құрал-Ақтау: Ш.Есенов атындағы КМТжИУ, 2011.-123 бет.
5. Бейбітов М.С., Теңізбаев Т.Т. Қазақстан Республикасының экологиялық құқығы, Жалпы бөлім. Оқу құралы.-Алматы, 2005, 60 б.
6. Стамқұлов Ә.С. Қазақстан Республикасының экология құқығы. Оқу құралы.- Тараз, 2003, 1-2 бөлімі.
7. Байділдинов Д.Л. Қазақстан Республикасының экология құқығы. Оқу құралы. 2005-396 б.
        
        Жоспар:
Кіріспе
* Табиғатты пайдалану құқығы ұғымы және субьектілері
+ Табиғатты пайдалану құқығының түсінігі
+ Табиғатты пайдалану құқығының субьектілері және обьектілері
* ҚР ... ... ... және ... ортаға зиян келтіру статистикасы.
+ ҚР Жоғарғы Сотының қаулысы
+ Қоршаған ортаға зиян келтіру ... ... ... ... ... аса ... және ... институттарының бірі табиғат пайдалану құқығының институты болып табылады. Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңына сәйкес меншік құқығы тек жер қорына ғана қолданылады; жер ... су, ... ... ... атмосфералық ауа тек пайдалану құқығында ғана беріледі. Сондықтан экологиялық қатынастардың аса көп ... ... ... ... қатысады.
Табиғат пайдалану ұғымын экологияны пайдалану ұғымынан айыра білу керек. Егер табиғат пайдалану адамның әр алуан өмірлік қажеттерін қанағаттандыру үшін табиғи ... ... ... ... ... онда экологияны пайдалануда ең алдымен қоршаған ортаны және тұтастай алғанда экологиялық жүйені барынша сақтау мүддесі үстем болады.
Табиғат пайдалану құқығы ... ... ... ... ... мен ... ортаны қорғау жөніндегі қатынастарды реттейтін құқықтық нормалардың жиынтығы болып табылады.
Субъективтік мағынасында табиғат пайдалану- бұл ... әр ... ... ... ... үшін ... объектілерін пайдалану жөніндегі табиғат пайдаланушылардың заңмен белгіленген құқықтары мен міндеттерінің жиынтығы.
Сөйтіп, тұтастай алғанда табиғаттың пайдалы қасиеттерін ... ... ... ... ... заңмен белгіленген шектерде және шарттарда өздерінің қажеттерін қанағаттандыру үшін пайдалану құқығы деген анықтама беруге болады.
Барлық уақытта да ... ... жөн: ... ... тек адамның өмірлік қажеттерін қанағаттандыру құралы қызмет атқарып қоймай, сонымен бір мезгілде қоршаған ... ... ... етуі де ... пайдалану құқығын беру негіздерінің бірі- бұл табиғи ресурстарды пайдалануға берілетін лицензия және қоршаған ортаны қорғау саласындағы қызметтің ... ... ... ... ... пайдалану құқығы ұғымы және субьектілері
+ Табиғатты пайдалану құқығының түсінігі
Экологиялық құқықтың аса күрделі және көп ... ... бірі ... ... ... ... болып табылады. Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңына сәйкес меншік құқығы тек жер қорына ғана ... жер ... су, ... жануарлар дүниесі, атмосфералық ауа тек пайдалану дүниесіне ғана беріледі. Сондықтан экологиялық қатынастардың аса көп мөлшері табиғат пайдалану құқығына жатады.
Табиғат объектілеріне ... ... ... тағы да ... ... ресурстары деп атайтынындай, тек экологиялық құқықтың мәнін құрап қана қоймайды, сонымен бірге конституциялық, азаматтық, аграрлық, ... су, ... және жер ... ... ... ... басқа да салаларын құрайды.
Табиғат объектілеріне меншік құқығын немесе табиғат ресурстарын 2 мәнісінде қарастыру керек.
Біріншіден, табиғат объектілеріне меншік құқығы ... ... ... ... ... етілген, экологиялық құқық қатынастарын реттейтін құқықтық нормалардың жиынтығын түсінеміз. Басқаша айтқанда бұл объективтік мағынадағы меншік құқығы.
Екіншіден, табиғат объектілеріне ... ... деп ... ... ... ... және ... ету жөніндегі субъектілердің зандылық жиынтығы түсініледі. Басқаша айтқанда бұл субъективтік мағынадағы меншік ... ... ... ресурстарының негізгі объектілері және табиғаттың осындай объектілеріне меншік құқығы негіздерінің өзі ҚР Конституциясында баянды етілген.
Табиғат пайдалану деп адамның өзінің әр ... ... ... (экономикалық, экологиялық, рухани, мәдени-сауықтыру, имандылық- эстетикалық қажеттерін) қанағаттандырумен итермелейтін адамның табиғатпен өзара ... ... ... ҚР "Қоршаған ортаны қорғау туралы" Заңына сәйкес табиғат пайдалану- адамның шаруашылық және өзге де ... ... ... ... Табиғат пайдалану ұғымын экологияны пайдалану ұғымынан айыра білу керек. Егер табиғат пайдалану адамның әралуан өмірлік қажеттерін қанағаттандыру үшін табиғи ресурстардың ... ... ... болса, онда экологияны пайдалануда ең алдымен қоршаған ортаны және тұтастай алғанда экологиялық жүйені барынша сақтау мүддесі ... ... ... құқығының принциптері деп табиғи ресурстарды пайдалану жөніндегі құқық қатынастарын реттеудің негізгі ... мен ... ... ... Табиғат пайдалану құқығының негізгі принциптеріне мыналар жатады: ... ... мен ... қорғаудың басымдығы, халықтың өмірі, еңбегі мен демалысы үшін қолайлы ... ... ... және ... ... Бұл ... пайдалану кезінде бірінші кезекте адамның экологиялық мүдделері және әрбір адамның өмірі, еңбегі мен демалысы үшін ... ... ... ... ... тиіс дегенді білдіреді, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану мен ұдайы молайту. ҚР Экологиялық Кодексінде табиғатты пайдалану ұғымы көрсетілген:
10-бап. Табиғат ... ... және оның ... ... ... өмірінде, жеке және заңды тұлғалардың шаруашылық және өзге де қызметінде табиғи ресурстарды пайдалануы және (немесе) қоршаған ортаға әсер етуі ... ... ... ... ... пайдалану жалпы және арнайы болып бөлінеді.
3. Жалпы табиғат пайдалану тұрақты болып табылады және халықтың өмірлік ... ... ... үшін және ... ... ... ... тегін жүзеге асырылады.
Егер Қазақстан Республикасының заңдарында көзделсе, табиғатты жалпы пайдалануды шектеуге жол беріледі.
4. Арнайы табиғат пайдалану - осы Кодексте және ... ... өзге де ... белгіленген тәртіппен табиғи ресурстарды ақылы негізде пайдалануды және (немесе) қоршаған ортаға ... ... ... жеке және (немесе) заңды тұлғаның қызметі.
5. Табиғат пайдалану түрлеріне:
1) ... ... суды ... ... ... жер ... ... жануарлар дүниесін пайдалану;
6) өсімдіктер дүниесін пайдалану;
7) қоршаған ортаға ... ... ... ... белгіленетін өзге де табиғат пайдалану түрлері жатады.
6. ... ... ... ... ... табиғат пайдалану құқығының туындау ерекшеліктері Қазақстан Республикасының заңдарында айқындалады.
7. Арнайы табиғат пайдалану табиғат пайдаланудың бір ... не ... ... ... ... қамтуы мүмкін.
+ Табиғат пайдалану құқығының субьектілері және обьектілері
Табиғат пайдалану құқығының субъектілері ретінде мемлекет, жеке және заңды тұлғалар ... ... ... жеке және заңды тұлғалар, мемлекеттік және мемлекеттік емес, ұлттық және шетелдік табиғат
пайдаланушылар болып бөлінеді. Ұлттық табиғат пайдаланушыларға ... ... ... мен ... ... ... соның ішінде шетелдің қатысуымен, ал шетелдік табиғат пайдаланушыларға шетел азаматтары, шетелдік заңды тұлғалар, шет ... ... ... мен ... ... пайдаланушылар:
Тұрақты (табиғат пайдалану құқығы мерзімі шектелмейтін сипатта болады) және уақытша ... ... ... ... бір ... ... ... пайдаланушылар (табиғат пайдалану құқығы мемлекеттен не басқа да бастапқы табиғат пайдаланушылардан сол құқықтан айыру тәртібімен алынған) және ... ... ... (табиғатты уақытша пайдалану құқығы бұл мәртебені өзінде сақтап калатын бастапқы табиғат пайдаланушыдан шарт ... ... ... ... ... ... ... табиғат пайдаланушының кұқықтары мен міндеттері болады. Табиғат пайдаланушылардың: заңмен белгіленген шектерде қоғамдық қажеттерін ... үшін ... ... ... ... ... және өзге де кызмет әдісін дербес таңдап алуға; жүзеге асырылуы экологиялық зиянды ықпалмен байланысты ... ... мен ... ... ... ... ... бұзуымен байланысты, сондай-ақ мемлекет қажетіне алып қоюмен байланысты ысырап пен залалды өтеуге құқығы бар. Табиғат пайдаланушылардың құқықтары заңмен ... ... ... негіздер бойынша болмаса, ешкімді де табиғат пайдалану құқығынан айыруға немесе шектеуге болмайды. Табиғат пайдаланушылардың құқықтарынан басқа жалпы міндеттері де болады. ... ... ... ... ... туралы" Заңының 20-бабына сәйкес табиғат пайдаланушылар: табиғи ресурстарды нысаналы қызметіне және олардың берілу ... ... ... шаруашылық және өзге қызметке белгіленген экологиялық нормативтерді және экологиялық талаптарды, ... ... ... ... шарттарды сақтауға; берілген табиғи ресурстарды үнемді пайдалануға, қоршаған ортаға нұқсан келтірмеуге және басқа да табиғат пайдаланушылар құқықтарының бұзылуына жол ... ... ... ... жақсартуға, табиғи ресурстарды молайтуды ұтымды пайдалануға бағытталған шараларлы жүзеге асыруға міндетті.
Табиғат пайдалану құқығының объектілері ретінде табиғи ... - жер, су, ... жер ... және т.б. қатысады. Табиғат объектілеріне карай табиғат пайдалану құқығы мынадай түрлерге бөлінеді: жер ... ... су ... ... орман пайдалану құқығы; жер қойнауын пайдалану құқығы; жануарлар дүниесін пайдалану құқығы; атмосфералық ... ... ... ... ... ... заттардың шығарындылары үшін пайдалану құқығы.
Жалпы табиғат пайдалану ... ... ... ... үшін тегін және азаматтар мен ұйымдарға табиғи ресурстар берілместен жүзеге асырылады. Табиғатты арнайы пайдаланған жағдайда табиғи ресурстар ... ... ... ... ... ... ... Жалпы табиғат пайдалану әрбір адамның жайлы қоршаған ортаға табиғи құқығын жүзеге асырумен байланысты болады. Жалпы табиғат ... ... ... бойынша мемлекеттік органдар тарапынан арнайы рұқсатты талап етпейді, яғни жұрттың бәрі қол жеткізе алады. Алайда, заң жүзінде жалпы пайдалануға шектеу ... ... Жер ... сәйкес жалпы пайдаланылатын жерлерге алаңдар, көшелер, тротуарлар, өтпе жолдар, жолдар, жағалаулар, парктер, гүлзарлар, қаладағы ормандар, бульварлар, су айдындары, жағажайлар, зираттар және ... ... ... ... өзге де объектілер (су құбырлары, жылыту құбырлары, тазарту құрылыстары және жалпы жұрт пайдаланатын басқа да инженерлік ... ... және ... ... ... ортақ пайдаланудағы жер жатады. Жеке тұлғалардың жалпы жұрттың кіруіне жабық емес жер учаскелеріне еркін, ... да бір ... ... құқығы бар. Егер біреудің жеке меншігіндегі немесе жер пайдалануындағы жер учаскесі қоршалмаған болса немесе егер жеке ... иесі ... жер ... учаскеге өзінің рұқсатынсыз кіруге болмайтынын өзге де ... ... ... егер бұл жеке ... иесіне немесе жер пайдаланушыға зиян келтірмейтін болса, осы учаске арқылы кез келген адам өте ... ҚР ... ... ... ... мен ... табиғат пайдалану құқығының туындауы көрсетілген:
11-бап. Табиғат пайдаланушылар
1. Қазақстан Республикасының аумағында ... ... ... тұратын жеке және заңды тұлғалар табиғат пайдаланушылар болуы мүмкін.
2. Табиғат пайдаланушылар:
1) тұрақты (табиғат пайдалану ... ... ... ... ... және уақытша (табиғат пайдалану құқығы белгілі бір мерзіммен шектелген);
2) бастапқы (табиғат пайдалану құқығы мемлекеттен не ... да ... ... ... сол құқықтан айыру немесе әмбебап құқық мирасқорлығы тәртібімен алынған) және кейінгі (табиғатты уақытша пайдалану ... бұл ... ... ... ... ... ... пайдаланушыдан шарт негізінде алынған) болуы мүмкін.
3. Табиғат пайдаланушылар осы Кодексте және Қазақстан Республикасының өзге де ... ... ... белгіленген талаптарды сақтауға міндетті.
12-бап. Арнайы табиғат пайдалану құқығының туындау негіздері және оны жүзеге асыру шарттары
1. Арнайы табиғат пайдалану құқығы:
1) табиғи ... ... мен ... және ... ... ... саласында жекелеген қызмет түрлерін жүзеге асыруға лицензиялар және (немесе) рұқсаттар;
2) табиғи ресурстарды Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... беру ... ... Республикасы Үкіметінің немесе жергілікті атқарушы органдардың шешімдері;
3) Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде белгіленген тәртіппен жасалатын табиғат пайдалануға арналған ... ... ... ... ... ... ... құқығы Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде көзделген тәртіппен, осы баптың 1-тармағында көрсетілген бір, екі не барлық актілер негізінде туындауы ... ... ... ... ... ... ... ортаға эмиссияларды жүзеге асыратын табиғат пайдаланушылардың арнайы табиғат пайдалану құқығын жүзеге асыруына экологиялық ... ... ... жол ... ... ресурстарды пайдалану құқығы жеке және (немесе) заңды тұлғаларға Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне сәйкес ... ... ... ... ... алған жеке және заңды тұлғалар, Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген ... ... ... ... ете ... Арнайы табиғат пайдалану құқығы мемлекет қауіпсіздігін және қоршаған ортаны қорғауды қамтамасыз ету мақсатында Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес шектелуі немесе оған ... ... ... ҚР ... ... ... және қоршаған ортаға зиян келтіру статистикасы.
+ ҚР Жоғарғы Сотының қаулысы
Соттардың қоршаған орта туралы заңдарды бiрыңғай ... және ... ... ... ету ... Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Пленумы қаулы етеді:
1. Қазақстан Республикасы Конституциясының 31-бабына сәйкес адам өмірі мен ... үшiн ... ... ... қорғау мемлекеттiң аса маңызды мiндеттерiнiң бiрi екендiгіне соттардың ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаны қорғау туралы заңдарды тиiмдi қолдану, сондай-ақ азаматтардың ... ... мен өмiрi үшiн ... ... құқықтарын iске асыруды қамтамасыз ету уәкiлеттi мемлекеттi органдардың мiндетi болып табылады.
2. Қоршаған ортаны қорғау мiндетiн жүзеге асыратын мемлекеттiк органдарға ... ... ... ... орталық атқарушы орган мен арнаулы құзырет органдары жатады. ... ... ... ... және ... ортаны қорғау министрлiгі мен оның аумақтық органдары - қоршаған ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Арнаулы құзырет органдарына қоршаған ортаны қорғау мен табиғат пайдалануды басқару мiндетiн ... ... ... ... өзге ... атқарушы органдарға:
- Қазақстан Республикасының Жер ресурстарын басқару және ... ... ... ... - жер ... ... ... ұтымды пайдалану мен қорғауды бақылау бөлігінде;
- Қазақстан ... ... ... ... ... ... - санитариялық-эпидемиологиялық ережелер мен нормаларды бақылау, қамтамасыз ету және сақтау бөлiгінде;
- ... ... Ішкi ... министрлiгi - көлiк құралдарының атмосфераға зиянды заттарды шығаруына бақылау бөлiгінде;
- басқа да уәкiлеттi органдар жатады.
3. Қоршаған орта ... ... оның ... ... ресурстардың - атмосфералық ауаны, топырақты, жер қойнауын, жануарлар мен ... ... ... ... климатты қоса алғанда, жанды және жансыз ресурстарының жиынтығы болып табылады.
Табиғи ресурстар қоғамның материалдық, ... және ... да ... (жер, оның қойнауы, су, өсiмдiктер мен жануарлар дүниесi) қанағаттандыру үшiн ... ... өзге де ... ... ... ... ... құрамдас бөлiктерi болып табылады.
Атмосфералық ауаның, ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың, Қызыл Кiтапқа енгiзiлген жануарлар мен ... және ... ... ... ... да табиғи объектiлердiң табиғи ресурстарға жатпайтынын соттар ескеруi тиiс.
4. Қазақстан Республикасының қоршаған ортаны ... ... ... ... Республикасының Конституциясына негiзделедi және "Қоршаған ортаны қорғау туралы", "Ерекше қорғалатын табиғи аймақтар ... ... ... ... ... ... салауаттылығы туралы", "Жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану туралы">> Қазақстан Республикасының Заңдарынан, Қазақстан Республикасының Орман және Су ... ... ... ... "Жер туралы", "Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" заң күшi бар Жарлықтарынан және қоршаған ортаны қорғау жөнiндегі қатынастарды ... ... да ... мен нормативтiк құқықтық актiлерден тұрады.
Бұл орайда "Қоршаған ортаны қорғау туралы" Заңмен реттелмейтiн ... ... ... ... мен пайдалану мәселелерi Қазақстан Республикасының тиiстi заңдарымен және өзге де нормативтiк-құқықтық актiлерiмен реттеледi.
"Қоршаған ... ... ... Заңы ... ... байланысты қоршаған ортаны қорғау жөнiндегі қатынастарды реттейтін, аталған Заңға қайшы келетiн өзге де құқықтық актiлердiң нормалары "Қоршаған ортаны қорғау ... ... ... өзгерiстер енгiзiлгеннен кейiн ғана қолдана алынатынын соттардың ескергені жөн.
5. ... ... ... ... Заңы 86-бабының талаптарын негізге ала отырып, қоршаған ортаны қорғау туралы заңдарды бұзу салдарынан ... ... ... ... ұйымдардың, азаматтардың немесе мемлекеттiң мүлкiне зиян келтiрген заңды және жеке ... ... ... ... ... зиянды өтеуге мiндеттi.
Сондықтан қоршаған ортаны қорғау туралы заңдарды ... ... ... ... ... ... соттардың зиянды зардаптардың басталғандығы туралы айғақ беретiн мән-жайларды мiндеттi тәртiппен айқындап алғаны, сондай-ақ зиян ... ... және ... ... бар-жоқтығын анықтайтын шараларды қолданғаны жөн.
Зиян келтiрушiнi анықтау мүмкiн болмаған жағдайларда соттар табиғи ресурстардың ... ... ... ... жүрген заңдарға сәйкес оны қорғау мiндетi жүктелген өзге де заңды иеленушiге ... ... тиiс (ҚР ... ... (бұдан әрi мәтiнде - АК) 917-бабының 1-бөлiгі, ҚР Экология және ... ... 1995 ... 21 ... ... ... қорғау заңдарын бұза отырып қоршаған ортаға келтiрiлген залалдың мөлшерiн анықтаудың уақытша тәртiбiнiң" 1.12-тармағы).
Жасалған әрекет пен басталған зиянды зардаптардың арасындағы ... ... ... ... зардаптар өзге факторлардан, оның iшiнде жаратылыстық-табиғаттық факторлардан туындады ма, олар жасалған құқық бұзушылыққа қатыссыз басталған, сондай-ақ жаратылыстану-табиғаттық факторлар басталған зиянды ... ... мен ... ... дәрежеде әсер еттi деген мәселенi айқындауды көздейдi.
6. Жалпы ереже бойынша кiнә қоршаған ортаға келтiрген зиян үшiн мүлiктiк жауапкершiлiкке ... ... ... ... ... бұл ... АК-ң 917-бабының 2-тармағына байланысты талапкер зиян келтiрушiнiң ... ... ... ... ... ... соттар кейбiр жағдайларда зиян келтiрушінің кiнәсiнiң бар-жоқтығына қарамастан, қоршаған ортаға келтiрiлген зиян үшiн жауапкершiлiк жүктеуге жол берiлетiнiн ескеруге тиiс.
АК-ң ... ... ... ортаны қорғау туралы" Заңы 86-бабының 2-бөлiгіне байланысты қызметi қоршаған ортаға ... ... ... ... ... және жеке ... ... келтiрген зиянды кiнәсiнiң бар-жоқтығына қарамастан өтейдi.
Заңды және жеке тұлғаның ... ... ... қорғау үшiн көтерiңкi қауiп келтiре ме деген мәселенi сот "Экологиялық сараптама туралы" Заңының 1-бабында келтiрiлген ережелердi есепке ала ... ... ... жағдайда дербес шешедi.
Қоршаған орта үшiн көтерiңкi қауiп болып табылатын қызметпен келтiрiлген зиян үшiн ... ... ... ... АК-ң ... ... ... ортаны қорғау туралы" Заңы 86-бабының 2-бөлiгiне байланысты заңды және жеке тұлғалар өздерi келтiрген зиянды өтеу мiндетiнен, егер зиян ... ... ... жәбiрленушi қаскөйлiгi салдарынан туындаған жағдайда босатылатынын ескеруге тиiс.
Жекелеген жағдайда қоршаған орта үшiн белгiлi бiр қызметтiң көтерiңкi қаупі туралы заң ... ... ... ... ... ...
Мәселен, ҚР Президентiнiң "Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" заң күшi бар Жарлығы ... ... ... ... шектерiндегі жер қойнауын пайдалану жөнiндегі операцияларды жүзеге асыру қоршаған орта үшiн көтерiңкi қауiп болып табылады. Бұл ... су ... ... ... күш ... ... мән-жайлардың қатарына жатпайтынын соттардың ескеруi тиiс.
7. АК-ң 932-бабына сәйкес қоршаған ортаға бiрнеше адам болып ... зиян ... ... ... ... ... ... соттардың назары аударылсын.
Сонымен бiрге, аталған жағдайларда сот талапкердiң өтiнiшi бойынша кiнәлi адамдарға, егер өндiрiп алудың мұндай тәртiбi қоршаған ортаны ... ... сай ... ... шығынды тиiмдi және сайып келгенде толық өтеудi қамтамасыз етсе, үлестiк жауапкершiлiк жүктеуге ... (АК-ң ... ...
Сот кiнәлі тұлғаларға үлестiк жауапкершiлiктi жүктей отырып, олардың әрқайсысының кiнәсiнiң дәрежесiне сүйенуге тиiс, ал әрбiр зиян келтiрушiнiң ... ... ... ... болмаған жағдайда жауапкершiлiк мөлшерi үлестердiң теңдiгiн негiзге ала отырып белгiленедi. ... ... ... ... құқық бұзушылық жасаған кезде келтiрiлген зиян үшiн ортақ не үлестiк жауапкершiлiк жүктеуге аталған тұлғалардың бiрлесiп қатысуы анықталған эпизодтар бойынша ғана жол ... ... ...
Бұл жағдайда шешiмнiң қорытынды бөлігінде кiнәлi тұлғалардың iшiнен кiмге ортақ жауапкершiлiк, кiмге ... ... ... мөлшерiн анықтай отырып) жүктелетінi көрсетiледi.
8. Қоршаған ортаны қорғау туралы заңдарды бұзғаны үшiн мүлiктiк жауапкершiлiк мөлшерiн анықтаған кезде сот зиян ... ... ... ... алуға және зиянды өтеу мөлшерін, зиянды заңды тұлғаның не жеке тұлғаның қасақана ... ... ... ... ... ... (АК-i 935-бабының 5-бөлiгi).
9. Қоршаған ортаны ластау деп қоршаған ортаға оның жағдайын экологиялық-санитариялық қолайлылық және ... ... ... тұрғысынан нашарлатуға әкеп соқтыратын заттар мен энергияның антропогендi шарттастырылған түсуi ұғынылады.
Қоршаған ортаны ластаудың әр ... ... ... ... ... ... биологиялық (жұқтыру), физикалық (радиациялық, акустикалық немесе электромагниттiк сәуле шығару, тербелiс, және т.б.) ... ... ... ... қоршаған ортаны қорғау туралы заңдарды қолданған кезде соттар кез келген ластанудың емес, қоршаған орта сапасының белгіленген нормативтерiнен ... ... ғана ... мәнi ... ... тиiс.
10. Экологиялық құқық бұзушылықтарды дәрежелеген кезде соттар қоршаған ортаны қорғау туралы заңдарда: бүлдiру, ... ... ... өз ... және ... ... ... ортаны өз бетiмен және нормативтен тыс ластау ұғымдары қамтылғанын ескеруге тиiс (Экология және ... ... 1996 ... 13 мамырда бекiткен "Табиғатты қорғау заңын бұзушылық арқылы табиғи ортаға келтiрiлген зиянның мөлшерiн анықтаудың уақытша тәртiбі", 1.2-1.7-тармақтар). ... ... ... ... ... ... объектiлерге қатысты табиғи объектiнiң ерекшелiктерiн ескере отырып экологиялық тәртiп бұзушылық ұғымын нақтылайды.
Айталық, суды ... ... ... ... Су ... ... жердi ластау - Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 1997 жылғы 16 маусымдағы қаулысымен бекiтiлген "Ластанған және бұзылған жерлердi алу, ... және ... ... туралы ережесiнде" берiледi.
2.2 Қоршаған ортаға зиян келтіру статистикасы
Кәсіпорындар мен ұйымдар қоршаған ... ... және ... ... ... ... үлкен көлемде қаржы (соның ішінде, республикалық және жергілікті бюджеттен) жұмсап ... ... ... қараңыз), қоршаған ортаны ластаудың экологиялық жүйелерге және халықтың денсаулығына келеңсіз әсері әлі де сақталып отыр және Қазақстанда:
- ... ... ... шығарындыларының жоғары деңгейіне;
- ластағыш заттардың су көздеріне төгінділерінің жоғары деңгейіне;
- қалдықтарды қайта өңдеу мен кәдеге жаратудың көлемінің төмендігіне (бұл өңірлерде ... ... ... үйінділерінің пайда болуына алып келеді);
- халықтың (әсіресе, қолайсыз экологиялық өңірлерде тұратын халықтың) денсаулығының нашарлауына әкеп ... ... бір ... туындатуда.
Атмосфералық ауаның ластануы
Атмосфералық ауаның ластануы халықтың денсаулығына теріс әсер ... ... ... келеңсіз әсер етудің жетекші факторларының бірі болып қалуда.
Атмосфералық ауаға жылу ... және ... ... кен ... және ... өндісі, қара және түсті металлургия неғұрлым теріс әсер етеді.
USAID-тің бағалауынша, Қазақстан аумағының 75%-ы экологиялық тұрақсыздық қатеріне аса бейім аймақтарға жатады.
Республикада ... ... ... 2005 ... бері бір ... қалып отыр (2,9 млн.тонн), әлемдік дағдарыс орын алып, жекелеген өнім түрлеріне деген сұраныс азайған тұста, яғни 2008 ... ... ... ... қысқарды, бұл шығарындылардың төмендеуіне себеп болды.
2010 жылы стационарлық көздерден атмосфералық ауаға таралған зиянды заттардың мөлшері 2,2 млн. ... ... ... 2009 ... ... кезеңімен салыстырғанда олардың деңгейі 4%-ға кеміді (2-диаграмманы қараңыз).
Ластағыш заттардың негізгі көлемі Қарағанды (661,2 мың тонна), ... (572,5 мың ... ... ... (146,9 мың ... ... (125,3 мың тонна), Қостанай (114,4 мың тонна) және Атырау (114,4 мың тонна) облыстарының аумақтарында қалыптасқан.
Атмосфералық ... ... ... заттардың жалпы көлемінің (2226,6 мың т.) 71,3%-ын газ ... және ... ... және ... қатты заттар құрайды.
Ауаның ластану жай-күйін бағалау кезінде елді мекендердегі ауаға таралған ластағыш заттардың ... ... ... (ШМК) ... сапа ... ... ... (1-қосымша).
Атмосфераның ластану деңгейі атмосфера ластануының кешенді индексінің ... ... ... ... ол ... ... ескере отырып, ШМК-ның ең көп нормаланған көрсеткіштері бар бес зат ... ... ... асып ... бойынша есептеледі.
Егер ИЗА5 көрсеткіші 5-тен аз немесе оған тең болса, онда атмосфераның ластану деңгейі - , ... 5-тен көп және 7-ге тең ... ... - , ал 7-ден көп және ... аз ... - , ... көп ... жағдайда деп саналады.
Қазақстан қалаларының атмосфералық ауасындағы зиянды заттардың мөлшері жоғары деңгейде қалып ... ... ... қалаларына (ИЗА5 >= 5) - 12 қала, соның ішінде жоғары деңгейде ластанған қалаларға (ИЗА5 >= 13) 8 қала ... ... ... ... ... ... Өскемен, Жезқазған) жатқызылған (3-диаграмманы қараңыз)
Су ресурстарының ластануы
Өнеркәсіп кәсіпорындары және жылу электр станциялары атмосфералық ауаны ... ... су ... мен ... де ... отыр. Соның салдарынан жер үсті су көздері сарқылып, Қазақстанның флорасы мен фаунасы экологиялық тұрғыдан зиян шегуде, сондай-ақ халықты сапалы ауыз ... ... ету ... асқындыра түсуде.
Жыл сайын су объектілеріне шамамен 2,5 млн. тонна мөлшерінде өнеркәсіп қалдықтары төгіледі.
Жер үсті суларының жай-күйі мен ... ... ... ... ... 215 ... ... жүргізіледі, олар 85 объектіде, соның ішінде 58 өзенде, 11 көлде, 12 су қоймасында және 3 каналда орналасқан.
Жер үсті суларының ... ... ... ... ... ... (ИЗВ) ... бойынша бағаланады, бұл индекс су сапасының өзгеру динамикасын ... ... үшін ... (2, ... ... су ... ... су объектілеріне - 8 өзен (13,8%), 3 су қоймасы (25%); су объектілеріне - 39 өзен (67%), 7 су ... (58%), 3 көл (27%) және 3 ... (100%) ... су ... 7 өзен (12%), ... су қоймасы (8,3%) және 3 көл: Шалқар, ... ... (27,2%) ... ... су объектілеріне Тихая (Шығыс Қазақстан облысы), Глубочанка (Шығыс ... ... Елек ... ... өзендері (5,1%), Кеңгір (Қарағанды облысы) су қоймасы (8,3%) жатады.
Қаракеңгір (Қарағанды ... ... ... ... ... (5,1%) және ... (9%) ... (Жамбыл облысы) су сапасының жай-күйі деп сипатталады.
су ... ... ... (1,7%) ... ... ... ... жатады.
Бұл ретте кейбір су объектілерінің сапасы нашарлаған. Мәселен, Глубочанка (ШҚО), Ор (Ақтөбе облысы), Ембі (Ақтөбе облысы), Бірқара (Жамбыл ... ... мен ... көлі ... ... ауыстырылған.
Сондай-ақ Шу және Ақсу (Жамбыл облысы) өзендері, Балқаш көлі мен Күрті су қоймасы (Алматы облысы) санаттан санатқа ... ... ... мен Кеңгір су қоймасы санатқа ауыстырылды және Билікөл көлі ... ... ... ... ... кезде республикада ірі қалалар мен өнеркәсіп орталықтарындағы сарқынды су проблемасы асқынып ... ... ... ... ... 2010 жылы ... 298 елді мекенде кәріз жүйесі бар, бұл - республикадағы жалпы елді мекендердің (7161 бірлік) бар болғаны 4,2 ... ... 573 ... ... ... ... ... Кәріз желілерінің жалпы ұзындығы республика бойынша - 14678,1 км, соның ішінде бас коллекторлардың ... - 4806,8 км, ... ... ... ... 9871,3 км. ... қорғау объектілерінің негізгі қорларының жай-күйі төмен дәрежеде. Су бұру жүйесінің ... мен ... ... ... ... ... ... көпшілігінің пайдалануға берілгендеріне немесе күрделі жөндеуден өткендеріне 20 жылдан асып кеткен. Желілердің 2/3-сі күрделі жөндеуді немесе толық ауыстыруды ... ... ... органдардың деректері бойынша жалпы республикада сарқынды сулар жиналатын 130 тоған мен төгінділер қабылдайтын 51 нысан ... ... 13 ... ... ... жоқ, яғни ... ... төгу тазаланбай жүзеге асырылады. Өнеркәсіп кәсіпорындарынан аққан сарқынды сулардың елеулі ... ... ... 24%-ға ... ... ... ... ғимараттарына келіп құяды, ал бұл құрылыстар әдепкіден өнеркәсіптік сарқынды суларды тазартуға есептелмеген. Қолданыста жүрген ... ... ... өздерінің пайдалану ресурстарын толық сарқыған, сол себепті оларды ауыстыру не болмаса жаңарту қажет.
Тазарту ... ... ... ... байланысты су құбырлары құрылыстарындағы апаттық саны артып, өнеркәсіптік сарқынды суларға құйылатын төгінділердің жалпы көлемі ұлғайып келеді.
2010 жылы республика бойынша 25896 су ... ... ... Ең көп апат ... (5944 немесе 22,9%), Алматы (3263 немесе 12,6%), Солтүстік Қазақстан (2428 немесе 9,4%) облыстарында тіркелді.
Орталық және жергілікті атқарушы органдар өнеркәсіп объектілерін ... ... ... ... ортаға тигізетін ластау деңгейін ескермейді, осылайша сарқынды суларға төгінділер көлемінің ұлғаюына жол беріледі.
Мысалы, 2010 жылы ... ... ... ... ... төгінділерінің жалпы көлемі 52,2 мың тоннаны құрады, ал 2009 жылы бұл көрсеткіш 5,3 есе төмен болатын. Үстіміздегі жылы ... оның ... ... іске ... ... ... ... сөйтіп өнеркәсіптің су тұтыну және су бұру мөлшері өсе түскен. Негізінен, Атырау облысындағы өнеркәсіптік сарқынды сулар сол себептен ұлғайып отыр.
Қызылорда ... ... ... ... ... бойынша, 2010 жылы өнеркәсіптік сарқынды су төгінділерінің жалпы көлемі 406,8 мың тоннаны құрап, 2009 жылмен салыстырғанда ... ... ... ... және экономикалық зардаптарға әкелетін экологиялық ахуалды ескере отырып, Есеп комитеті Қоршаған ортаны қорғау министрлігіне (бұдан әрі - ... ... ... ... ... ... ... жүргізді.
Бақылау іс-шараларының қорытындысы бойынша анықталып отырғандай, Министрлік өңірлерде табиғат қорғау объектілерін салуға және ... ... ... ... ... ... ... игерілуін қамтамасыз ету саласындағы жүйелі проблемаларды шешуге жеткілікті назар аудармаған.
Су тазарту құрылыстарын салу және жаңғырту техникалық-экономикалық негіздемесіз жүргізілген. ... ... ... ... ... жұмыс көлемдері үшін ақы төлеген. Өңірлердегі жекелеген тапсырыс берушілер сапасыз жұмыстарды қабылдап, табиғат ... ... салу және ... ... ... бекітілген сомаларды асырып көрсетуге жол беріп отырған. ... ... ... ... ... тұрған оқиғалары анықталды.
Мәселен, Қазақстан Республикасының 2008 жылғы Бюджет кодексінің 157-бабын бұза отырып, Ақтөбе қаласында Елек ... ... ... 3,2 ... ... ... ... құрылыстары кешенін (арынды кәріз коллекторы және реттеуші сыйымдылық торабы) жаңғырту техникалық-экономикалық негіздемесіз жүзеге асырылып отыр.
Ақтөбе облыстық құрылыс басқармасы ... ... ... ... бұза отырып, 2005 жылы әзірленген жобалау-сметалық құжаттаманың негізінде мердігер - ЖШС-мен Ақтөбе ... Елек ... ... ... ... сомасы 1,2 млрд. теңгеге жаңарту жөнінде шарт жасасқан. Бұл ретте 2010 жылы ЖШС ... ... ... үшін ... берушіден 33,1 млн. теңге алған. Бақылау барысында мердігердің шартта қарастырылған 4,8 млн. теңге көлеміндегі жұмыстарды сапасыз ... ... ... құрылыс басқармасы мен ЖШС арасында кәріз-тазарту құрылыстарын салу туралы жасасқан ... ... ... сметадан 286,2 млн. теңгеге асып кеткен.
Сонымен қатар, Атырау облыстық ... ... ... жабдықтаудың алаңнан тыс желілері бойынша орындалмаған жұмыс көлемі үшін ЖШС-не 103,4 млн. теңге ... жылы ... ... № 2 ... ... салынады деп қарастырылғанымен, ол аяқталмаған, соның салдарынан 281,7 млн. теңгеге бюджет қаражаты игерілмей қалған.
Маңғыстау облысының Құрық ауылында кәріз ... ... ... салуға 2009-2010 жылдары 291,8 млн. теңге қаржы жұмсалған. Бұл ретте осы тазарту желілерінің 20 жылдан астам уақыт бойы ... ... ... бақылау барысында анықталды.
ІІІ. Қорытынды
Сонымен, рефераттық жұмысымды қорытындылай келе ... ... ҚР ... ... ... ... ... бағаытталған құқықтың кешенді саласы болып табылады. Ал, табиғатты пайдалану құқығы бұл экология құқығының көп ... ... бірі ... ... ... күнделікті өмірінде, жеке және заңды тұлғалардың шаруашылық және өзге де қызметінде табиғи ресурстарды пайдалануы және (немесе) ... ... әсер етуі ... пайдалану болып табылады. Табиғатты пайдалану жалпы және арнайы болып екіге бөлінеді. Жалпы ... ... ... ... табылады және халықтың өмірлік қажетті сұраныстарын қанағаттандыру үшін және табиғи ресурстар пайдалануға берілмей, тегін ... ... ... ... ... ... ... суды пайдалану; орманды пайдалану; жер қойнауын пайдалану; жануарлар дүниесін пайдалану; өсімдіктер дүниесін пайдалану; қоршаған ортаға эмиссиялар жатады.
Табиғат пайдалану құқығының ... ... ... ... - жер, су, ... жер ... және т.б. ... Табиғат объектілеріне карай табиғат пайдалану құқығы мынадай түрлерге бөлінеді: жер пайдалану құқығы; су пайдалану ... ... ... ... жер ... ... ... жануарлар дүниесін пайдалану құқығы; атмосфералық ауаны пайдалану немесе ... ... ... ... ... үшін пайдалану құқығы.
Қазіргі таңда қоршаған ортаның ластануы тек қана Қазақстанның емес сонымен қатар бүкіл ... ... ... болып отыр. Оны қорғау адамзаттың борышы және ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Экологиялық Кодексі.- Алматы: ЮРИСТ, 2012.-172 б.
* Қазақстан Републикасының Конституциясы. 1995 ж
* ... ... ... Сотының қаулысы. 1990 ж.
* Усенбаева А.У. пәні бойынша оқу-әдістемелік құрал-Ақтау: Ш.Есенов атындағы КМТжИУ, ... ... ... М.С., ... Т.Т. ... ... ... құқығы, Жалпы бөлім. Оқу құралы.-Алматы, 2005, 60 б.
* Стамқұлов Ә.С. Қазақстан Республикасының экология ... Оқу ... ... 2003, 1-2 ... ... Д.Л. ... Республикасының экология құқығы. Оқу құралы. 2005-396 б.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Заң психологиясы жайлы түсінік3 бет
Криминалистік фотографияның қысқаша даму тарихы5 бет
Қоршаған ортаны қорғауды ұйымдастыру және табиғат ресурстарын ұтымды пайдалану6 бет
Іскерлік жиналыстар мен келіссөздер жүргізу4 бет
Байланыс желілері және коммутация жүйелері29 бет
Ломбардтық несие4 бет
"Философия тарихы" пәнінен тест сүрақтары5 бет
10 сынып бағдарламасындағы элементтер химиясы курсы бойынша табиғатқа әсері бар деген негізгі тақырыптар бөліп алып, осы элементтердің адам ағзасымен, қоршаған ортамен байланысты экологиялық, химиялық және табиғатты қорғау ұғымдарының проблемалары негізінде бағдарламалар дайындау58 бет
«Адамдардың табиғатсыз күні жоқ, Табиғаттың мұны айтуға тілі жоқ»5 бет
«Радиотехника және антенна негіздері» пәні бойынша емтихан сұрақтары14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь