Мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл-ой тәрбиесінің әдістемесі

МАЗМҰНЫ
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3.4
1 Мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл.ой тәрбиесінің теориялық негіздері
1.1 Мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл.ой тәрбиесінің зерттелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5.8
1.2 Мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл.ой тәрбиесінің маңызы ... ... ... 9.
2 Мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл.ой тәрбиесінің әдістемесі
2.1 Мектеп жасына дейінгі балалардың танымдық қызығушылығын қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13.17
2.2 Мектеп жасына дейінгі балаларды ақыл . ой тәрбиесі арқылы дербестікке тәрбиелеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17.21
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22.23
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24
Кіріспе

Зерттеудің өзектілігі. Ақыл-ой тәрбиесін жүргізу барысында мұғалімдер балалардың жеке ерекшеліктерін ескеріп отырулары тиіс. Кейбір балаларда дарындылықтары бір салада жақсы байқалса, басқаларыныкі – басқа салада байқалады. Жас ерекшеліктері бірдей болсада балалар арасында тез немесе өте баяу жұмыс жасайтын, ойлау, есте сақтау мүмкіндіктері және меңгерген теориялық материалды қайта айтып беру кабілеттері әр-түрлі балалар кездеседі.
Ақыл-ой тәрбиесі дегеніміз - балалардың ақыл-ой күшін, ойлауын дамыту және ақыл-ой еңбегі мәдениетін дарыту үшін тәрбиешінің атқаратын мақсатты іс-қызметі. Ақыл-ой тәрбиесі білім қорының жинақталуына, оқу-танымдық операцияларды меңгеруге тікелей ықпал етеді. Адамның ақыл-ойы -барлық адамдарға тән адам миы қызметінің өнімі. Педагогтар және психологтар ойды және оның жеке түрлерін дамытуды ұсынады.
Ақыл-ой тәрбиесінің мазмұны -балалардың ақыл-ой күшін дамыту: ақыл-ойдық даму деңгейі, адамның білімді жинақтай білу қабілеті, негізгі ойлау операцияларын меңгеруі, ақыл-ой іскерлігі. Ақылдық белгілі бір даму дәрежесін ақыл-ой күштері деп атайды. Ақыл-ой күштері адамды білім қорын жасауға, негізгі ойлау операцияларын жүзеге асыруға, зиялылық білік-тілікті меңгеруге қабілетті етеді. Ақыл-ой тәрбиесінің міндеттері де осыдан шығады.
Курстық жұмыстың зерттеу нысаны. Балабақшада педагогиканы оқыту үрдісі.
Курстық жұмыстың зерттеу пәні – Балабақшадағы балалардың ақыл-ой тәрбиесінің маңыздылығы, оны оқытудың бала тәрбиесінде алатын орны.
Зерттеудің мақсаты. Балалардың ақыл-ой күштерін және интеллектуалдық қабілеттерін дамьпу. Жеке тұлғаның адамзат мәдениетіне ену процессінде білімнің ролі, ақыл-ой мәдениетінің құрамды бөлігі ретінде қарастырылатын тұлғаның ғылыми көзқарасы өте өзекті. Ақыл-ой тәрбиесі барысында балалардың танымдық қызығушылықтары, логикалық ойлау, есте сақтау, зейін қою, елестету қабілеттері, икевділіктері мен дарындылықтары дамиды.
Зерттеудің ғылыми болжамы: егер, мектепке дейінгі ұйымдарда балаларды этнопедагогика материалдары арқылы адамгершілікке тәрбиелесе, оның мазмұны теориялық-әдістемелік тұрғыдан негізделіп, іс жүзінде тәжірибеге енсе, онда мектеп жасына дейінгі балалардың адамгершілік тәрбие беру ерекшеліктері қалыптасады.
Курстық жұмыстың міндеттері:
- танымдық қызығушылықты дамьпу;
- танымдық белсенділікті қалыптастыру;
- белгілі білім көлемін меңгеру;
- ғылыми көзқарасты қалыптастыру;
- ақыл-ой күштерін, қабілеттерін дамыту;
Пайдаланылғын әдебиеттер
1. Айтмамбетова Б. Жаңашыл педагогтар идеялары мен тәжірибелері.-А., 1991.
2. Әбенбаев С. Мектептегі тәрбие жұмысының әдістемесі. - А.. 1999
3. Зимняя И.А. Педагогикалық психология. Оқулық.Алматы-2005.-123б .
4. Педагогика. Оқулық. Абай атындағы Ұлттық Педагогикалық Университетінің педагогика кафедрасының ұжымы, -Алматы,2005. - 152-162б
5. М.Қалиева. Білім беру технологиялары және оларды оқу-тәрбие үрдісінде енгізу жолдары. Алматы.2002.
6. Хмель Н.Д., Хайруллин Г.Т., Муканова Б.И. Педагогика: Оқулық/Абай атындағы Ұлттық Педагогикалық Университетінің педагогика кафедралар авторлар ұжымы.- Алматы. 2005.430 б.
7. Қоянбаев Ж.Б., Қоянбаев Р.М. Педагогика: Университеттер студенттеріне арналған оқу құралы. – Алматы, 2004-420б.
8. Педагогика Оқу құралы –Алматы: ҚазМҰУ, 2006
9. Ахметова Г.К., Исаева З.А., Әлқожаева Н.С.Педагогика:Оқулық.-Алматы:Қазақ университеті, 2006
10. Әлқожаева Н.С. Педагогика (оқу әдістемелік кешен) .-Алматы:Қазақ университеті, 2006
11. Педагогика. Оқу құралы (Ред. Пидкасистого.-М., 1998) Аударған Г.К. Ахметова, Ш.Т. Таубаева.-Алматы:Қазақ университеті, 2008
12. Педагогика. Дәріс курсы. Алматы: Нұр әлемі, 2003
13. Бекгалиев Т. Педагогика . Тараз. 2001
14. Балғымбаева З.М. Білім берудің практикалық психологиясы: оқу құралы, Алматы: Қазақ университеті, 2008.
15. Қалиев С, Майғаранова Ш., Нысанбаева Г. Тәрбие хрестоматиясы Алматы, 2001
16. Жарықбаев Қ., Қалиев С. Қазақстандағы педагогикалық ойдың антологиясы. -Алматы, Рауан, 1995.
17.Ж.Қоянбаев,Р.Қоянбаев. Педагогика.-Алматы, 1998, 2000.
18. Е.Сағындықұлы. Педагогика. - Алматы,1999.
19. С.Қалиев, Ш.Майғаранова, Г.Нысанбаева, А.Бейсенбаева. Оқушылардың тұлғалық қасиеттерін дамытудық педагогикалық негіздері. - Алматы, 2001.
20. А.С.Макаренко. Тәрбие мақсаты. – М 1998.
21. Мектепке дейінгі және мектеп жасындағы балалардың тәрбие тұжырымдамасы. – А,1995.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе...................................................................................................................3-4
1 Мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл-ой тәрбиесінің теориялық негіздері
1.1 Мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл-ой тәрбиесінің зерттелуі.............................................................5-8
1.2 ... ... ... балалардың ақыл-ой тәрбиесінің маңызы............9-
2 Мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл-ой тәрбиесінің әдістемесі
2.1 Мектеп жасына дейінгі балалардың танымдық қызығушылығын ... ... ... ... ... ақыл - ой ... арқылы дербестікке тәрбиелеу...........................................................................................................17-21
Қорытынды ......................................................................................................22-23
Пайдаланылған әдебиеттер...................................................................................24
Кіріспе
Зерттеудің өзектілігі. Ақыл-ой тәрбиесін жүргізу барысында мұғалімдер балалардың жеке ерекшеліктерін ескеріп отырулары тиіс. ... ... ... бір ... ... байқалса, басқаларыныкі - басқа салада байқалады. Жас ерекшеліктері бірдей болсада ... ... тез ... өте баяу ... жасайтын, ойлау, есте сақтау мүмкіндіктері және меңгерген теориялық материалды ... ... беру ... ... ... ... ... дегеніміз - балалардың ақыл-ой күшін, ойлауын дамыту және ақыл-ой еңбегі мәдениетін дарыту үшін ... ... ... ... ... ... ... қорының жинақталуына, оқу-танымдық операцияларды меңгеруге тікелей ықпал етеді. Адамның ақыл-ойы -барлық адамдарға тән адам миы ... ... ... және ... ойды және оның жеке ... дамытуды ұсынады.Ақыл-ой тәрбиесінің мазмұны -балалардың ақыл-ой күшін дамыту: ақыл-ойдық даму ... ... ... ... білу ... ... ойлау операцияларын меңгеруі, ақыл-ой іскерлігі. Ақылдық белгілі бір даму дәрежесін ақыл-ой күштері деп атайды. Ақыл-ой күштері адамды білім ... ... ... ... ... ... ... зиялылық білік-тілікті меңгеруге қабілетті етеді. Ақыл-ой тәрбиесінің міндеттері де осыдан шығады.
Курстық жұмыстың зерттеу нысаны. Балабақшада ... ... ... ... ... пәні - Балабақшадағы балалардың ақыл-ой тәрбиесінің маңыздылығы, оны ... бала ... ... ... ... ... ақыл-ой күштерін және интеллектуалдық қабілеттерін дамьпу. Жеке тұлғаның адамзат мәдениетіне ену процессінде ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырылатын тұлғаның ғылыми көзқарасы өте өзекті. Ақыл-ой тәрбиесі ... ... ... ... ... ... есте сақтау, зейін қою, елестету қабілеттері, икевділіктері мен дарындылықтары дамиды.
Зерттеудің ғылыми болжамы: егер, мектепке дейінгі ұйымдарда балаларды этнопедагогика ... ... ... ... оның ... ... ... негізделіп, іс жүзінде тәжірибеге енсе, онда мектеп жасына дейінгі балалардың адамгершілік тәрбие беру ерекшеліктері қалыптасады.
Курстық жұмыстың міндеттері:
- ... ... ... ... ... ... белгілі білім көлемін меңгеру;
- ғылыми көзқарасты қалыптастыру;
- ақыл-ой күштерін, қабілеттерін дамыту;
- ғылыми ақпараттар ағысында өз ... ... ... ... жетекші идеясы. Мектепке дейінгі білім беру жүйесінде арнайы ұйымдастырылған педагогикалық дамытушы ортаны ғылыми-әдістемелік негізде құру.
Зерттеудің әдіснамалық және теориялық ... - ... ... ... ... ... тәрбиесіне зерттеген әдіскерлер, еңбектеріне шолу жасалынды.
Зерттеу көздері. зерттеу проблемасы бойынша философтардың, педагогтар мен психологтардың еңбектері; ... ... ... мен озық ... ... мектепке дейінгі ұйымдардың ресми құжаттары; Қазақстан Республикасының мемлекеттік құқықтық-нормативтік құжаттары; оқу-әдістемелік кешендер; оқу-тәрбие үрдісіндегі озат ... ... ... ... ... ... - ... әдебиеттерде шолу жасау, түсіндіру, анализ - синтез, бақылау - байқау т.б. зерттеу әдістерін ... ... ... ... ... ... әдістемелік әдебиеттерді, дидактикалық нұсқауларды зерделеу, талдау.
Зерттеудің негізгі ... ... ... ... ғылыми аппараты, зертеудің мақсаты, нысанасы, пәні, міндеттері мен зерттеу болжамы, әдістері, кезеңдері көрсетілді.
Бірінші кезеңде ... ... ... теория мен практикадағы жағдайы зерттелді, теориялық тұжырымдамалар талданды, зерттеудің ғылыми аппараты, болжамы мен ... ... ... ... зерттеудің теориялық негізі нақтыланып, мектепке дейінгі білім беру жүйесіндегі ... ... ... ... тәжірибелік жұмыс жасалынды.
Қорытындыда ғылыми жұмыстың нәтижелері негізінде әзірленген тұжырымдар мен ұсыныстар берілді.
Курстық жұмыс зерттеудің ғылыми жаңалығы - ... ... ... ... ... практикалық маңыздылығы - мектеп жасына дейінгі ақыл-ой тәрбиесі балабақшада кеңінен қолданылады. ... ... №7 ... ... ... - ... екі тараудан, қорытындыдан, қосымша және әдебиеттер тізімінен қосымшадан ... ... ... ... ... ... тәрбиесі - өте күрделі процесс
Бала тәрбиесі - өте ... ... Оның ... бесіктенбастау алып, үнемі уақытпен, бала көңіл-күйімен, жеке қабілетімен, икемділігімен, тізгінді үнемі қадағалау қажеттігімен ұғындырылады. , - дейді ... Иә, ... ... ... және оған аса зоржауапкершілікпенқарау - әрбірсаналы азаматтың борышы. ,- депМ.Әуезовкөрегендікпендәлайттыемеспе?! Бала тәрбиесініңдұрысжолғатүсуі оны қоршағанортаға, әсіресе, ... мен ... ... ... де зорқажеттігітуындапотыр. Әлеуметтікжағдайлардыңөзгеріскеұшырауыбілім беру мекемелеріндегітәрбиежұмыстарынтоқырауғаәкелді. Қазіргікезеңдетәрбиегежәнетәрбиежұмыстарынадегенжаңашакөзқарасқалыптасуда, олардыңізгілікмәнітереңірекашылуда.
Тәрбие жұмыстары әр баланы қайталанбас тұлға ретінде қарап, оның өзгеше қасиеттерін дамытуы қажет. ... бала - ... ... бір ... ал, әр ... ... әр ... көре білу, жүректеріне жол табу. Бүгінгі күнде барлық ұстаздардың ... ... ... ... ... белсенді, шығармашылық іс-әрекетке қабілетті, еркін тұлға тәрбиелеу болып табылады.
Халықтың болашағы - ұрпағы, ... ... - ... ... ... - ... толыққанды азамат тәрбиелеу. Ал, толыққанды азамат қалыптасу үшін - ақыл-ой тәрбиесі, имандылық, еңбек, эстетикалық, тілдік қатынас, дене ... ... ... ... ... жыныстық, патриоттық тәрбие берілуі тиіс. Тәрбиенің қалыптасуы - ... ... ... еңбегімен байланысты екендігі айқын. Демек, бұлар береке-бірлікпен жұмыс істеп, бұзылмайтын, ... ... ... бас ... ғана іс оң нәтиже таппақ. Бұл ұл-дың еркіндігіне, қыздың шіркіндігіне ... ... ... ... да, осы үш ... бірлесе отырып жұмыс жасаса өкінбейтініміз анық.
Тәрбие үрдісінде ... ... ... мен ... ... жеке басының үлгісі, шешуші роль атқаратынын ұмытуға болмайды. Шәкірттер өз ұстаздарының жүріс-тұрысына, мінез-құлқына, іс-әрекетіне, дүниетану көзқарасына еліктемей тұра алмайды. ... ұлы ... ... ,- деп текке айтпаған.
Тәрбие мәселесін тек мектеп пен ұстаздар қауымының мойнына арта салумен іс бітпейді. Оның нәтижелі ... ... мен ... ... тәрбие ісінен шет қалмай белсене араласуына, адам тәрбиелеудегі жауапкершілікті бірлесе көтеріп, ... ... ... ... Ол ... Қазақстан Республикасының заң жобасында: ,- делінген.
Тәрбие үрдісінде ұстаздың білім өресі мен әдіскерлік шеберлігі, жеке ... ... ... роль атқаратынын ұмытуға болмайды. Шәкірттер өз ұстаздарының жүріс-тұрысына, ... ... ... ... ... тұра алмайды. Орыстың ұлы педагогы К.Ушинский: ,- деп текке айтпаған.Оқушы жастардың жүрегін тебірентіп, ой-сезіміне әсер ету үшін біріншіден, тәрбиеші ... ... ... ... ... мол білімі болуы шарт, екіншіден, тәлімгер ұстаз өз бойындағы білімді оқушы жүрегіне еркін ұялата аларлықтай ... ... ... ... ... оқу - ... ... жүргізу кезінде оқушының психологиялық ой-өрісінің өсу, даму дәрежесін бақылай, тамыршыдай тап басып білетіндей сезімтал психолог болуы керек.
Тәуелсіз ел болып, ... енді ғана ... ... ... ... ... ... - тәрбиесін игерген, рухани бай, ел болашағын ойлайтын, парасатты да ... ... ... - ... ... басты міндеті. Білім мен тәрбиені сабақ барысында ұштастырып, бірлікте оқыту әрбір ұстаздың басты шарты болса, сынып жетекшілері тек сабақта ғана ... ... тыс ... да ... жүріп, оқушылардың бойына тәрбиенің, соның ішінде ұлттық тәрбиенің, ең ізгісін, ең асылын сіңіре ... ... ... ... ... мен ... ... мәселелерінің бірі білім - тәрбие жүйесінің мақсатын белгілей білу. Мәселен, , ... ... ... ... ... оқушыларға тәлім-тәрбие берудегі басты-басты мақсаттарды анықтап алуға болады. Жаңа ... ... ... ... ... ... өзі ... талап етіп отыр. Ал ұстаздардың осы талап тұрғысынан табылуы, олардың адам ... өнер деп ... ... ... ... ... мектеп басшыларының күнделікті бақылау басшылығына, әр ұстаздың бойындағы жақсы қасиетті, өнегелі істі танып көре білуіне, оны үлгі-өнеге етуіне байланысты ... ... ... ... тарихымызбен тығыз сабақтасып келеді. ,- деп Ы. Алтынсарин айтқандай халқымыздың сан ғасырлық тарихынан өзек тартатын рухани мұрасын ұрпақ бойына сіңіргенде ғана ... ... ... ... ... ... ... Ел басшысынан бастап даладағы еңбекшіге дейін мектеп босағасынан өтіп, тәрбие алып шығатыны белгілі.Тәрбие жолы - қиын жол. ... ... адам - ... ... ... ... ... ұмытпайды. Мүлт кетсе үлкен қателік жіберіп алатынын біледі. Ал, тәрбиеде кеткен қателікті ... оңай іс ... ... әр ұстаз ізденуді, білім беруді, баулуды, тәрбиелеуді, ... ... ... абыройлы міндет, айбынды мақсаты деп біледі. Жас ұрпақты білімді, жан-жақты етіп өсіруге әрбір ата-ана, мектеп және бүкіл жұртшылық болып ... ... ... да ... қауымы, сапалы білім бере отырып, еліміздің болашақ жастарын ұлағаттылыққа ... ... - ... ... ... Сол ... қоғам иелерін жан-жақты жетілген, ақыл-парасаты мол, мәдени, ғылыми өрісі озық етіп ... - ... де ... алдындағы борышымыз.Мектепке дейінгі адамгершілік тәрбие - балалардың адами сана-сезімін, мінез-құлқын қалыптастыруды қамтиды. Дәлірек айтқанда, адалдық пен ... ... пен ... ... пен ... ... ... мен ибалылық адамзат тәрбиесінің жүйелі сатылап қамтитын мәселелері.
Ата-ананың бала ... ... ... ұрпақтан ұрпаққа жалғасуда. дегендей, ата-ананың күн ... ... ... ... ... ... ... Жас балалардың үлкендер не айтса, соны айтатыны, не істесе, соны істегісі келетіні белгілі. Баланың үйден көргені, етене жақындарынан естігені ол үшін ... ... ең ... ... жақсылыққа ұмтылып, жағымды істермен айналысатын адамның айналасындағыларға берер тәлімі мол болмақ.
Бүгінде көгілдір ... ... ... ... ... ... баласы үшін маңызы зор. Алайда аталмыш дүние адам психологиясына, ... кері ... ... ... ... емес. Өйткені, батыстан әкелініп жатқан айқай-шуға, қатігездікке толы, мағынасын түсініп болмайтын мультфильмдер ... ... ... әсер ... ... ... ... қызықтыру аясы өте жақсы ойластырылған. Аталмыш дүниелер балалардың орнынан ... ... ... ... ... сүйінсек, балалар мен жасөспірімдер теле-аудиторияның ең белсенді көрушілері екен. Әрбір бала шамамен өз ... 30 ... ... ... ... Ол орта ... ... барғанша 5 мың сағат, мектеп бітіргенше 19 мың сағат ... ... ... екен.
демей ме? Мультфильм - жас ұрпақты тәрбиелеуде үлкен рөл атқарады. Балаларымызтеледидардан не көрсе, соғанеліктейді, жақсы мен жаманды да ... ... ... пен ... ... баланың ой-өрісіндамытуға, ұлттықрухтағытәрбиесініңбекуінежолсалатынқазақтіліндегіанимациялықфильмдеркөпшығарылукерек. Қазіргіақпараттықзамандакөгілдірэкранныңкүштінасихатқұралынаайналғанынескерсек, отандықтелеарналарғабалағаұлттықтәрбиеберетінқазақтіліндегімультфильмдершығарукезеккүттірмесмәселеекенінатапайтқымкеледі.
Балаларды адамгершілікке тәрбиелеуде ұлттық педагогика қашанда халық ... үлгі ... ... ... ... ... ананың әуенімен оятатын бесік жырлары, даналыққа толы мақал-мәтелдер, ... ... ... ... ... ойындар, ұлттық тәрбие негіздері жатады. Міне, мұның барлығы ... ... Олай ... ... кілті - халық педагогикасында деуге толық негіз бар. Өйткені халқымыздың тәлім-тәрбиелік мұрасы адамгершілікті, қайырымдылықты, мейірбандықты ... ... ... ... мейірімділік, қайырымдылық сынды адамгершіліктің құнды қасиеттерін сіңіріп, өз-өзіне сенімділікке тәрбиелеуде отбасы мен ... ... рөл ... Яғни ... ... - ... ұрпақты жастайынан тәрбиелеудің маңыздылығын қазақ халқы ерте түсінген. Ешқандай ... ... дана ... ... ... ... ... бесіктен бастаған.
Әңгімелер, ертегілер баламен қатынасының ең нәтижелі құралы болып табылады. Атақты ... ... , - деп атап ... ... ... пен жамандық, батырлық, жауыздық, қорқы-ныш пен әділетсіздік бар екендігі белгілі. ... ... ... қарсылығы, ең бастысы, небір қиын-қыстау жағдайда қалай жеңіп шығу мүмкіндігі көрсетіледі.Сонымен қатар, балалардың танымдық қабілетін дамытуда ойындардың да атқаратын маңызы зор. Ойын - ... ... ... ... жеке басының дамуына ықпал тигізетін басты құбылыс. Ойын - баланың бірінші әрекеті. Ол баланың қабылдау, ойлау, ... есте ... ... даму ... жетілуіне көмектеседі. Баланың ақыл-ой белсенділігін қалыптастыратын, алған білімдерін тереңдететін де - ... ... ... ... ... орны ... ... халқының ұлттық ойындары ерлікті, өжеттілікті, батылдықты, шапшаңдықты, логикалық ойлау қабілетін, ізденімпаздықты дамытады. Сонымен ... ... ... пен адамгершіліктің жоғары принциптеріне негізделген. Сондықтан болар, ойын ... бала ... ... ... іс-әрекетке ден қойып, өзгелермен еркін ынтымақтасып, бірге еңбек етуге құштар болатындығы байқалады.Ұлттық ойын түрлері мен ауыз әдебиеті үлгілерін сабақта пайдаланудың ... ... ... ... саналы көзқарасы кеңейіп, ана тіліне қызығушылығы мен ықылас-ынтасы артады. , , , , сынды ... ... ... бала қиялын дамытып, мүмкіндіктерін ашып, жаңалыққа, бәсекелестікке ұм-тылуға мүмкіндік береді.
М.Жұмабаев: , - ... ... ... ... педагогикасына сүйене отырып, баланы патриоттыққа тәрбиелеу, отансүйгіштік пен ұлттық намысын ояту - ең ... ... ... Бәсекеге қабілетті дамыған 50 елдің қатарына қосылу үшін де бұл мәселенің ... зор. ... ... тәрбиесіне бүкіл халық болып жұмылғанымыз жөн. Сонда ғана көтерер жүгіміз жеңілдеп, көкжиегіміз кеңеймек.
1.2 Ақыл-ой тәрбиесі
Ақыл-ой тәрбиесі -- ... ... ... ... ... ... ... дүниеге ғылыми көзқарасын жетілдіру, ой еңбегі мәдениетін қалыптастыруға бағытталған іс-әрекет. Ақыл-ой тәрбиесі жеке тұлғанықоғамның өркениетті даму ... сай ... ... ... ... бірі. Ол білім жүйесін меңгеруге, оқушылардың рухани күшінің дамуына ықпал жасайды. Ақыл-ой тәрбиесінің басты міндеттері: оқушыларды ... ... адам ... ... ... қаруландыру; қоршаған ақиқат дүниеге ғылыми көзқарасын, сенімін қалыптастыру; балалардың ойлау қабілетін (абстрактылы ойлау, ойлау операциялары -- ... ... ... ... ... ... ажырату, жіктеу т.б.), таным іс-әрекетін (іскерлік, дағды, бақылау, жазу т.б.) ... Ол ой ... ... ... ... ... ұзақ ... білуге, оқушыларды дербес жұмыс істеуге дағдыландырады. Ақыл-ой тәрбиесі шәкірттердің ерекшеліктеріне ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуге үйрену, ұғыну т.б.) қояды. Бұл талаптар оқу жоспары, бағдарламалар, оқулықтар арқылы іске асады.
Ақыл-ой ... ... - ... ... ... ойлауын дамыту және ақыл-ой еңбегі мәдениетін дарыту үшін мұғалімнің атқаратын мақсатты іс-қызметі. Ақыл-ой тәрбиесі білім қорының жинақталуына, оқу-танымдық ... ... ... ... етеді. Адамның ақыл-ойы -барлық адамдарға тән адам миы ... ... ... және ... ойды және оның жеке ... ... ... тәрбиесінің мазмұны - оқушылардың ақыл-ой күшін дамыту: ақыл-ойдық даму деңгейі, адамның білімді жинақтай білу ... ... ... ... ... ақыл-ой іскерлігі. Ақылдық белгілі бір даму дәрежесін ақыл-ой күштері деп атайды. Ақыл-ой күштері адамды білім ... ... ... ... ... ... ... зиялылық білік-тілікті меңгеруге қабілетті етеді. Ақыл-ой тәрбиесінің міндеттері де осыдан шығады.
Ақыл-ой ... ... ... іс-әрекетінің шарты болатын білім қорын жинақтау;
- ақыл- ой түрлерін дамыту;
- негізгі ойлау тәсілдерін меңгеру;
- зиялылық біліктерді қалыптастыру
- ... ... ... оқу ... - ... ... символдарды, терминдерді, есімдерді, заңдарды, теоремаларды меңгеріп, білім қорын жинақтайды. Білім оны қолдану саласымен, қолдану әдістемесімен байланысты. ... ... ... ... мақсатқа жетуге ұмтылуы, білімді ала білуі, ақыл-ой еңбегінің мәдениеті үлкен рөл ... ... ... және оның жеке ... дамытуға міндетті.Ақыл-ойдың түрлері: диалектикалық, логикалық, абстрак-тылық, категориялық, теориялық, индуктивтік, дедуктивтік, алгоритмдік, техникалық, ... және ... ... ... - ... қарама-қайшылықтардың бірлігін көру, даму бағыттарын анықтау, жаңаның пайда ... ... ... ... ... ... болу себептерін табу.Логикалық ойлау - білімді өңдеудің логикалық тәсілдерімен байланысты. Талқылау, дәлелдеу, теріскешығару, қорытынды, болжам ... ... ... ... жаңа білім алуға көмектесіп, білімді жүйеге келтіреді.
Абстрактылы ойлау- адамға мәнсіз белгілерді көріп, ... және ... ... ... ұғым ... ... ойлау - айырмашылықтары мен ұқсастықтары негізінде ұғымдарды топтарға біріктіру іскерлігі.
Теориялық ойлау - білімнің ғылыми негіздерін, даму ... ... ... ... ... арасындағы мөнді байланыстарды түсіну іскерлігі.
Индуктивтік ойлау - ойдық жекеден - жалпыға, фактілерден - корытындыға қарай ... ... - ... жалпыдан - жекеге, қорытындыдан - фактілерге қарай қозғалысы.
Алгоритмдік ойлау - нұсқауға, ... ... ... міндеттерді бөліп, іс-әрекет стратегияларын анықтау.
Ақыл-ойдық дамуы талдау (тұтасты жеке бөліктерге ойша бөлу), синтез (бөліктерді тұтасқа ойша біріктіру), ... ... және ... ... ... (заттарды, құбылыстарды топтарға бөлу) сияқты негізгі ойлау тәсілдерін меңгеруге байланысты.Зиялылық біліктілік оқушының сапалы білім алуына ... Оқу ... ... - барлық оқу пәндерінде қолданылатын және арнайы - белгілі бір білім саласынан білім алуға керекті іскерліктерге бөлінеді. Бұл ... оқу ... ... ... педагогикалық) іскерліктер - оңи білу, тыңдау, өз ойын ауызша баяндау, ... ... ... ... ... Қазіргі уақытта оқушының өз жұмысының қорытындысын шығара білу іскерлігіне үлкен маңыз ... ... - ... тез оқу, ... ... ... және жағрафиялық карталарды оқу, музыкалық шығармаларды тыңдау, сөздіктерді және ... ... ... Бұл іскерліктерге оқушыларды үйрету керек. Оқулықтағы "Мәтіндібаянда", "Жоспаржаса", "Дәлелде" деген тапсырмаларды орындату үшін мұғалім оқушы іс-әрекетінің стратегиясын белгілейді. Осы ... ... ... ... мәдениетін дамытады. Бұл: уақытты тиімді пайдалану, оңтайлы жұмыс ырғағы, жұмыстағы жүйелілік, ... ... ... ұстау, ақыл-ой іс-әрекетінің ережелерін білу, жұмысқа кірісе ... ... ... ... ... атқару, қиыншылықтарды жеңе білу.Ақыл-ой тәрбиесінің маңызды міндеті - оқушыларға табиғат пен қоғам дамуының ... ... ... ... ... ... құралдары.
Ақыл-ой тәрбиесінің ең басты құралы - оқыту.
"Дамыта оқыту" ережелеріне сүйеніп жасалған оқу ... ... ... жұмысына үйретеді.
Ақыл-ой тәрбиесін беру жолдарын Л.С.Выготский, Л .В.Занков, т.б. терең зерттеді. Л.В.Занков оқушының ақыл-ойын өсіру үшін өілімді бере берудің ... ... ... ... ... керектігін дәлелдеді.Д.Б.Эльконин ақыл-ойды білімнің мазмұны дамытатынын дәлелдеп, оған анықтама, фактілерді енгізумен шектелмей, оқушы өзі білім алатын ... ... ... үшін сабақты мәселелі пікірталас әдісімен өткізуді ұсынды.
Л.В.Занков және оның ... ... ... ... принциптері:
:: бағдарламаны тез қарқынмен оқып, оқушыларға жаңа білімдерді бере
беру. Ең бастысы - ... ... және ... бастауыш сыныптардағы теориялық білімнің жетекші рөлі. Оқушылар таным, ақыл-ой жұмысымен айналысып, бақылаулары арқылы ... ... ... білімдерін тәжірибеде қосарлданады. Мысалы, абстрактылық алгебралық операциялар тәжірибелік жұмыстар үшін ... ... ... ... ... ... ... оқушының дербестігін, индуктивтік ойлауын дамытатын зерттеу сипатындағы тапсырмалар: бақылау, эксперимент жүргізу, саяхаттар, экспедициялар, ауылшаруашылық тәжірибелік жұмыстар, приборларды ... ... ... ... ... ... рефераттар жазу, сурет салу, т.б.
:: логикалық және жинақтай ойлау іскерлігін дамытатын салыстыруға берілетін ... ... ... ... ... ... ... ойлау әрекеттерін реттеуге бағытталған ақыл-ойдың алгоритімдік түрін дамытатын тапсырмалар: оқиғаны жоспар бойынша баяндау, суретті ... ... ... ... шығару жоспарын жасау, алгоритмдік нұсқамаларды пайдалану, оларды өз бетімен құрастыру, ... ... ... ... ... құбылыстарды топқа бөлу.
Ақыл-ой тәрбиесін беру үшін мұғалімдер, ғалымдар ғылыми тақырыпта лекциялар оңиды, ғылыми ... ... ... конференциясын өткізеді, кітап көрмесін ұйымдастырады, физика, химия, математика, т.б. пәндерден ... ... ... ... Топтар шеберханаларда көрнекі құралдар жасайды. Үйірмеде қиын есептерді шығарып, оқушылар сөзжұмбақ, ребус, сөзөрім, сөзтуымдар ... ... ... кітаптар оқиды, техника жасайды, үлгілер құрастырады, шығармашылықты талап ететін тапсырмалар орындайды, ғылыми тақырыпта баяндама, рефераттар оқиды.Ақыл-ой тәрбиесі мен ақыл ойды ... ... ... ... ... берудің маңызы зор. Мұғалім осы талап тұрғысынан оқушы ... ... ... өзі бұл ... жоғары болуы тиіс.
Ақыл-ой тәрбиесінің міндеттерін шешу мұғалімнің біліміне, жалпы және ... ... ... ... күшінің дамуына байланысты екендігі сөзсіз. Оқушыларды белсенді танымдық іс-әрекетке тарту, түрлі тапсырмаларды пайдалану, оқытуды ... ... ... ... ... және ... қажеттерінің өсуін қамтамасыз етеді.
Оқушылардың іс-әрекетін ұйымдастыруда ақыл-ой еңбегінің мәдениетін қалыптастыру айрықша орын алады. Оқу еңбегінің мәдениеті оқушылардың ақыл-ой іс-әрекетінің ... ... ... мәдениеті - бұл оқу еңбегін дұрыс жоспарлау және ... ... оқу ... сақтау, жұмыс орнын және қажетті материалдарды реттеу, оқу ... ... ... жұмысының дұрыс ұйымдастырылған ырғағы демалыс пен еңбек түрлерінің ретпен жүргізіліп отыруын қажет етеді. Оқушы осылардың ... ... пен ... ... басшылыққа алып отырса, оқу еңбегінің тиімділігі артады.
Ғылыми және әдеби кітаптармен жұмыс істегенде оқушылардың ақыл-ой ... ... ... ... істеуге дағдыландыру үшін оларды кітаппен жұмыс істеудің көптеген тәсілдеріне үйрету қажет. Олар: ... ... ... ... ... ... ... бөлу, мәтінге сұрақтар қою, оларға жауап қайыру, жұмысты ... ... ... ... ... т.б. ... ... жинақы болу, қиыншылықты жеңу, ақыл-ой қабілетін дамыту, естің әр ... ... ... - ... ... ... білуіне және жан-жақты сауаттылығына байланысты.
2 Мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл-ой тәрбиесі
2.1Ақыл-ой тәрбиесі және оның ... ... ... оның бөліктері туралы ұғымдардың анықтамаларының да ғылыми педагогиканың анықтамаларымен ... ... ... ... ... бойыиша ақыл-ой тәрбиесі деп шәкірттердің ойлау қабілеттерін, сана-сезімін оқу және еңбек процесінде дамытуды айтады. Ғылыми ... ... ... ... ... деп оқушылардың ақыл-ой күштерін, ойлауын дамытудағы және ақыл-ой еңбек мәдениетін дарытудағы тәрбиешілердің мақсатты іс-әрекетін түсіндіруді айтамыз.
Бірақ ... ... ... тек ... мақсатты ықпалымен шектелмейді. Оған қосымша оқушыны қоршаған ... ... мен ... еске алу ... Бұл ... ақыл-ойдың дамуы ұғымымен айқындалады.
Ақыл-ой тәрбиесі тұлғаның жан-жақты дамуының негізі. Ақыл-ой тәрбиесі еңбек өнімділігін арттыруга, еңбектің шығармашылығына зор ... ... Ең ... ол ... мен ... мәдениеттің жедел дамуыпың қайнар бұлағы екендігін үнемі есте ұстағанымыз жөн.
Ақыл-ой тәрбиесінсіз дүниеге адамгершілікті көзқарас, саналы тәртіп пен ... ... ... ... ... ... дағдылар, тіршілік ету ортасы, табиғат және қоғам құбылыстарына талғампаздық, дене күш-қуатын арттыру жолдарын ... ... ... ... ... ... ... шешу мүмкін емес.
Қорыта айтқанда, ақыл-ой тәрбиесі -- адам зиялылығының негізі. Ақыл-ой тәрбиесіне екі ұғым кіреді: зер салып ойлау және ... ... ... мен ... ... ойлаудың түрлері, олардың мәні, мазмұны жеткілікті зерттелген мәселелердің бірі. Сондықтан біз жеке-жеке ойлаудың түрлеріне тоқталамыз. Бірақ ... ... атап ... ... ... бір даму дәрежесін ақыл-ой күштері деп атайды. Ақыл-ой күштері адамды білім қорын жасауға, негізгі ... ... ... асыруға, нақты зиялылық біліктерді меңгеруге қабілетті етеді.
Ақыл-ой тәрбиесінің ... де ... ... ... ... ... ... болатын білім қорын жинау;
-- негізгі ойлау операцияларын меңгерту;
-- зиялылық біліктерді ... ... ... ... жеке-жеке тоқталайық.
Білім қорын жинау. Оқушыға зиялы белсенді іс-әрекетке қажетті ақылдың бірде-бір құнды ... ... ... ... ... дамуы мүмкін емес. Көп жағдайда білімдер көлемін беру ұғымын қарастыра отырып қараймыз. Білімдер көлемі қоғамның мәдени дамуының деңгейімен ... Олай ... ... ... ... ... ұғым.
Өмірге жолдама алушы жастың білімдерінің ауқымы өз бетімен білім алуға негізделген білім беру бағдарламаларымен, болашақ кәсіптік ... ... ... Белгілі бір білім қорын жинау ең алдымен нақты оқу материалын меңгеруді қажет етеді. Мұның құрамына ... ... ... ... мен заттар аттары, атаулы күндер, ережелср, заңдар, заңдылықтар, формулаларда бейнеленетін және араларыңдағы байланыстары мен тәуелділіктері бар ... ... ... ... ... ... ... қатар білімдерге сол білімдерді қолдану ауқымы мен тәсілдерді білу, оларды пайдалану әдістерін игеру, әлем ... ... ... ... жүйесіндегі білімнің әрбір бөлігінің орнын түсіну де ... ... ... жоғары деңгейіне жетуде оқушының жеке мақсаттылығы үлкен роль ойнайды. Оқушының мақсаттылығы алдына қойған ... оны ... ... ... ... оқу ... ... меңгерумен байланысты. Яғни, оқу материалын игеру жолындағы ... ... ... және ұзақ ... ... дағдылану қажет.
Ақыл-ой дамуы және ойлау білігі негізгі ойлау операцияларын меңгеруді қажет етеді. Негізгі ... ... ... ... ... ... ... классификация (топқа жіктеу) жатады.
Анализ дегеніміз бүтінді бөліктерге ойша жіктеу немесе бүтіннің жеке қасиеттерін ойша бөлу болып табылады.
Синтез -- ... ... ойша ... ... ... ... жеке ... олардың белгілері мен қасиеттерін біріктіру. Анализ бен синтез біріне-бірі қарама-қайшы ойлау операциялары ... олар ... ... ... ... бір ... ... белгілі немесе бірқатар белгілер бойынша олардың ұқсастықтарын немесе айырмашылықтарын анықтауды салыстыру деп аталады. Салыстыру - ... ... алғы ... ... ... айырмашылыққа тәуелді заттар немесе құбылыстарды топтарға ажыратуды жіктеу деп ... ... ... ... ... процесте меңгеру және нәтижелі қолдана білу мұғалімнің шеберлігін, біліктілігін, ... ... ... ... ... оқу және тәрбие жұмысындағы алатын орны бөлек. Мысалы, оқу еңбегі нәтижелі жүру үшін оқу іс-әрекеті іскерліктерінің тобын оқушылардың меңгеруі өте ... оқу ... ... ... оқу, ... өз ойын ... баяндау, жазу, кітаппен жұмыс жатады. Іскерлік әр түрлі пәндер және сыныптар бойынша сабақтарда қолданылады. Іскерлік деп ... ... ... ... ... ... іске асырылуын атайды. Мысалы, сауатты жазу үшін грамматикалық ережелерді білу, жазу және сөйлеу техникасын меңгеру. Ал ... оқи білу -- ... ... ... ... дұрыс айтылуы, мәнерлеп оқу.
Жалпы оқу іскерліктерін оқушыларға үйрету, ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Ал бұл мәселе мұғалімнің әдіскерлігіне, ғылыми педагогикалық сауаттылығына ... ... тағы да бір ... міндеті оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыру болып табылады. Мұның негізінде әлем ... ... ... пен ... дамуының заңдарын ұғыну. Жннақты етіп айтсақ, оқушылар барлық пәндерді оқу процесінде негізгі дүииетанымдық жұмыстарды бекітеді, баянды етуге талаптанады.
Жалпы айтқанда ойлау ... не? ... деп ... мен ... ... табиғи байланыстарды және қатынастарды бейнелейтін психикалық процесті атайды. Ойлау таным іс-әрекетіндегі ... ... Ал ... -- бұл ... ... Ол ... білуге қарай бағытталған ой қозғалысының адам миында бейнеленуі.Ойлау адам миы қызметінің нәтижесі. Ой-түңсіну, қабылдау, елестету арқылы алынған ... ... адам миы ... ... мәнге айналуы. Ойлау -- барлық адамдарға тән туынды түсінік. Жеке адам даму процесінде тәрбие қоятын ... сай ... ... ... ... жақтарын немесе түрлерін қалыптастырады. Мұғалімнің міндеті ойлау түрлерінің мәнін терең түсіруі, оларды тұтас педагогикалық процесте шебер ... ... ... ... ... ... әсер ету ... жете зерттеу қажет.
Ақыл-ой тәрбиесі - тұлғаның әлеуметтік ортада тіршілік етуіне ... ... ... сай ... ... ... моральдык касиетгерді, нормалар мен адамгершілік идеалдарды, жалпыадамзаттық құндылықтарды, адамгершілік қасиеттерді үйрету және қалыптастыру.Адамгершілік тәрбиенің мақсаты -- ... ... ... ... ... адамгершілік тұлғаны қалыптастыру.Адамгершілік тәрбиесінің міндеттері мен мазмұны мораль, ... ... ... ... ... ... әдептілік, өзін-өзі ұстау мәдениеті деген ұғымдармен тығыз байланысты ... ... ... бір ... оның ... іс-әрекеттерінің кез келген түрімен байланысты болуында.
Адамгершілік адамның тұлғалық сипаты ... ... да, ... ... деген қасиеттерді біріктіреді. Ұлы Абай шығармашылығының негізгі өзегі - адамның адамгершілігі, ар-ұяты, ақылдылығы болып келеді, мысалы , - ... ... ... ... ... ... ... басқа - дермен әрекеттесу процесін қамтитын қарым-қатынастар ... ... ... Осы қарым-қатынастар адамгершілік нормалар мен мінез-құлық механизмдерін игеруге әкеледі (Хмель Н.Д.).Тұлғаның адамгершілік нормалары мен талаптарын меңгеру механизмдерінің ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... адам ... адамгершілік жақтарын және нәтижелерін бағалаумен тығыз байланысты болады.
Бірақ қоғам өмірінің нормаларын қадағалап қорғайтын заңдардың ... ... ... ... ... ... ... дейінгі ұйымдарда білім сапасын арттыру аса маңызды мәселе, ол үшін жалпы және негізгі жағдайларды жақсарту ... ... ... ... білім мен тәрбие беруге арналған дамытушы ортаны жабдықтау қажет десек, ол мектепке ... ... ... ... мен құндылықтарын сақтайтын, баланың балалығына бағытталуы шарт.
Екіншіден, тәрбие мекемесінің ... мен ... ... ... ... ... ... шыңдап, білімін жетілдіруге жүйелі көңіл бөліп, ұжымның шығармашылық бағыт-бағдарын ... оны ... ... ... ат салысуға және жағымды психологиялық ахуалдың тұрақтануына ықпал ету қажет. Сондай-ақ, отбасының сұранысы мен талап-тілектерін қанағаттандыру және білім мен ... ... ... ... ... ... ... бірлескен ынтымақты негізде жұмыс істеу де өте маңызды.
Үшіншіден, балабақшада еңбек етуге толық жағдай жасалып, тәрбиелеу мен білім ... ... ... ... жаңа ... әдіс-тәсілдер жүйесін кәсіби шеберлікпен игеріп, оны тәжірибеде пайдалануға шығармашылықпен үлес қосып отырса.
Баланы тәрбиелеу, дамыту және ... беру ... ... мен ... ұжымының бірлескен өзара тығыз байланыста болуы.
Білім беру жүйесінің негізгі мақсаты - тұлғаны оқыту, ... ... Бұл ... ... ... байланыста болғанда ғана нәтижелі болады. Баланы өмірге дайындау үшін дамытудың маңызы ерекше.
Балалар әдетте өзіне түсініксіз оқиғалардың, ... ... ... ... Күн сайын олардың алдында жаңа сұрақтар туады. Сол сұрақтың жауабын олар ересектерден ... ... ... ... ... ... ... Мұндай ерекше сұрақтар балалардың ақыл-ой еңбегімен шұғылданудағы ниетін, ықыласын сипаттайды. Сондықтан ересек адамдар бала сұрағын жауапсыз қалдырмауға тырысқан жөн. ... ... ... ала ... бала ... сұрақ қоюдан жасқаншақтайды және бұл баланы дүниені тануына кері әсер етуі ... ... ... ... ... ақыл - ой ... арқылы дербестікке тәрбиелеу
Мектепке дейінгі кезеңдегі тәрбие - адам қалыптасуының алғашқы баспалдағы. Бұл баланың әсерленгіш, еліктегіш, ойлауды, сөйлеуді меңгеруімен алғаш рет ... ... ... ... ... ... жасына дейінгі тәрбиенің негізі бес жасқа дейін қаланады., - деп Жүсіп Баласағұни балалық кезеңдегі тәрбиенің маңызын анық көрсеткен.
Баланың ақыл - ойын ... ... ... ... ... ... шындыққа тәрбиелеу мақсатында, сауаттылыққа баулу - бүгінгі күн талабы.
Мектеп жасына дейінгі баланы дамытатын, өсіретін әрі тәрбиелейтін де негізгі іс - ... - ... ... бала өзін ... ортамен, табиғатпен, қоғамдық құбылыстарымен, адамдармен, олардың еңбегімен, қарым - қатынастарымен танысады.
Белгілі педагог А. С. Макаренко баланың өміріндегі ойынның атқаратын қызметі ... Біз ... ... жүріп, анасының, әкесінің барлық мамандық иелерінің қызметтерін атқарып жүретінін байқаймыз. Мектепке дейінгі кезең біз ... ... тек ... ... ғана емес, ересектерге олар тек киімі бүтін, қарны тоқ болса ойнап - күлуді білетін сияқты көрінеді.Барлап қарасақ ... ... де ... ... күрделі, күрмеуі қиын, кейде тіпті шешілмейтін проблемалар көп және олар балаларды ренжуге, қапалануға мәжбүр етеді. Қиыншылықтармен күресуге, жеңе білуге, қуануға ... ... - ... ... үйді ... салу ... ... өзара қалай бөлісеміз?- деген болмашы сұрақтарды өздері олар ересектерше талқылап жатады.
Сонымен мектепке дейінгі кезең - ... жеке ... ... өзін - өзі ... ... ... ... адамгершілік ақыл - ой және басқа да қасиеттерінің ең маңызды кезеңі. ... ... ... ... үй ішінде, балабақшада, отбасында алған білім тәрбиесіне байланысты. Біздің басты міндетіміз баланы жан - ... ... ... ... ... ... ... байытумен қатар есте сақтау қабілеттерін арттыру.Баланың ана тілінде таза еркін сөйлеуін мектепке дейінгі кезеңде меңгертуге тиіспіз.
Кішкентай балалар тез еліктегіш жан - ... ... ... ... ... ... ... балалар тәрбиешіге, үлкендерге еліктейді. Тіл дамыту, Көркем әдебиет оқу іс - ... ойын ... ... ... ... - ... ... ықпал етеді. Сәлемдесуге баулу, достыққа, ұйымшылдыққа тәрбиелеуге бейімдейді. Мен өз тәжірибемде балалар тілін дамытуда, ой - ... ... ... мына ... ... ала отырып жұмыс жасаудамын.
- Тілді дұрыс меңгеру;
- Ауыз екі сөйлей білу;
- Көркемсөз ... ... және ... білімдерін қолдана білу;
- Сөздік қорын молайту;
- Дыбыстарды анық айтуға үйрету
Осы жобаларды меңгерген бала мектеп табалдырығын аттауға емін - еркін сөйлей ... ... ... ж. д. бала көзбен көріп таныған затты дұрыс қабылдап, елестете алады. Сондықтан баламен сөйлескенде, әдеби ... ... ... ... ... ... өте әсерлі болмақ. Шығарма мазмұнына немесе балалардын іс - әрекетіне өмір мен ... ... ... ... ... ... сана ... жүйелі сөйлеуіне әсер етеді. Өмір құбылысын нақты ... ... жол ... ... ... бала ... көріп, таныған заттарды дұрыс қабыл, елестете алады. Сондықтан баламен сөйлескенде, әдеби ... ... ... ... ... ... әсерлі болмақ. Шығарма мазмұнына немесе балалардың іс - әрекетіне, өмір табиғат құбылысына арналған көркем ... ... сана - ... ... ... әсер ... Өмір құбылысын нақты көріп тануға жол ашады.Бала оқыған әңгіме, ертегі мазмұнын сурет арқылы тез қабылдап түсінеді. Сондықтан ертегі, әңгімелердің ... ... ... ... сай ... ескерген жөн. Баланың тілін, сана - сезімін ... ... ... ... ... арқылы берілетін мультипликациялық фильмдерді көрсетіп әңгімелесу, оқылған шығармаға байланысты диафильмдер, компьютер қолдану пайдалы.
Балаға диафильм немесе ... әр ... ... көрсетілімдерді көрсету қазіргі заманда өте қажет. Бала теледидар көріп отырғанда жан - жағындағылар дауыстап сөйлеп, ... ... ... жөн. Көріп не тыңдап отырғанда бала жақсы түсініп, ... ... ... ... ... ... алған әсерін айтып беруге үйретіп отыру қажет.
Бүгінгі күн талабы - ... ақыл - ойын ... ... ... жетілдіру, өзіндік іскерлік қасиеттерін қалыптастыру, заман талабына сай ойы жүйрік етіп тәрбиелеу.
Білім беру жүйесінің барлық сатыларының алдында тұрған көкейкесті ... бірі - ... ... ... оның ... ... жас ... тұлғалық ойлауын дамыту болып табылады.Заман талабына сай жас ұрпақ тәрбиелеуде ... ... бала ... айналысатын қызметкерлер, тәрбиешілерге жауапты міндет жүктеледі. Бұл міндетті кең байтақ ... ... ... ... ... ... атқаратын мамандар абыроймен атқарып келеді.
Оқушыларды тәрбиелеудің мазмұны, құралдары.
Мектепте оқушы үлгерімінің төмен болуының себебі, көп жағдайда, танымдық әрекетінің қалыптаспауы, танымдық ... ... ... ... және т.б. болып табылады. Танымдық әрекетінің қалыптасуының психологиялық бұзылудың бастысы - ойлауға қабілетінің төмендігі, яғни жалпылау ... ... ... қозғалысы мен темпінің бұзылуы, қабық функциялар қатарының, зейіннің ,естің жеткіліксіздігі.
Осы уақытқа дейін мектепке дейінгі шақтағы баланың ойлауы тек қана нақты - ол ... ... мен ... ... ... деп саналады. Сондықтан осы шақта нақты білімдер ... өзі ... ... мәліметтерді түсіндіру) беру қажет. Бірақ осы сұраққа байланысты психологтар мен педагогтар жүргізілген зерттеулер бұндай пікірталаста себептер мен салдардар ... ... ... Егер ... заттар туралы емес, заттар арасындағы қарапайым байланыстары мен заңдылықтары туралы білім ... онда ... ... ... ... оны меңгеруімен қатар, өзінің пікір санасуда қатысады. Осыдан балалардың қызығушылықтары ... ... ... ... және ... болып келеді. Бірақ бұл білімдер баланың есінде ғана ... ... ... ... үшін ... ... түрінде - ойынға, заттармен әрекеттесуіне, олардың кесте, схема және ... ... ... ... ойын арқылы оқытуда әр ойынға қатал норма берілмейді, мысалы, бұл тапсырманы бірінші немесе бесінші рет өткізу ... ... ... Ең ... - ... әрекетке баланың қызығушылығы. Егер де бала белгілі бір тапсырманы ... ... ... ... ... аз ... да, алға қадам жасау керек, бұл дамудың процесі өзі болып ... ... ... мен ... саны дамудың көрсеткіші бола алмайды, бала білімдерді қалай қолданатыны және белгілі бір тапсырмаларды орындауда қалай ... ... ... ... ... ... ойлау дамуы және сөйлеу - бұл ... да, ... және оқу білу ... ... ... ... ... біріншіден дамыту қажет. Ойын арқылы баланың ой тапқырлығын көрсетуіне, белсенді және өзбетті ... ... ... ... ... ғана ... ... мақсаттарға жетуіне көмектесетін баланың өз-өзіне сенімділігі дамып қалыптасады.
Мектепке дейінгі кезеңдегі ... ... ... ... деңгейі - оның интеллектуалдық дамуының маңызды көрсеткіштерінің бірі болып табылады. Егер баланың көзқарасы, пікірі қате болып , қате нәтижелерге ... бұл ... емес - оның жасы кіші және ... ... бейімделген. Бұнда нәтижесі емес, оны түсіну құштарлығы басты болып табылады.
Бала ойнау кезінде оның ойы ... бай және әр ... ... ... ... ... ... жеңіл қабылдайды ма? ойыншықтарды, басқа заттарды қалай ... ... ... ... баланың дамуы қалыпты болса, бала ойынның сюжетін өрбітеді, ойыншықтармен қатар түрлі заттарды ... ... ... т.б.) ... ... ойы ... бай және ойын кезінде толықтырылып отырады.
Кубиктерден, құрылыстарды құру баланың ақыл-ой әрекетіне ерекше талаптар қояды. Ойын кезіндегі секілді, мұнда ... бір ... ... Егер ... ... түрде әр түрлі ерікті тәртіпте салынған кезде, ал құрастыру оны ( нәзік) құруды қажет етеді, әйтпесе, ол бұзылады. ... ... ... өз ... ... ... анықталады. Сонымен қатар, құрастырулар әдетте ойындарға енгізілген балалар қуыршықтар, көліктер үшін үйлер құрастырады. Бұл жағдайда ... ... ... ... мен ... да құрастыру ерекшелігімен қатынастыру белгілі анықталады, яғни гаражға ойыншық- көлік сыю үшін құру керек деген ... ... ... ... ... ... бірдей етіп өзінің ақыл-ой қабілеттерін барлық ойын әрекетінде көрсетеді деген ... қате ... ... ... , ең ... тәрбиелеу жағдайына байланысты бір бала ойындар мен сурет салуды , екіншісі- құрастыруды, үшіншісі-өсімдіктермен жануарларды, ал ... мен ... ... Және ақыл-ой дамуының көріністерін, ең біріншіден, баланың қызықтыратын ... ... ... ... білімпаздық, ақыл-ой белсенділігі, әрекетінің негізгі түрлерін меңгеру деңгейі мен оқығандық деңгейі кіші жастағы ... ... ... негізгі көрсеткіштері ретінде қарастыруға болады.
Барлық қалыпты балаларда интеллектуалдық даму қорлары кең, және ... ... ... - ... ... жеке ... болып қалыптасуын қамтамасыз ететін, гармониялық дамуын бұзбайтын сол қорлардың жүзеге асуына әрқашан жағдай жасау қажет.
Қорытынды
Ақыл-ой тәрбиесі әр заманда жастарға білім ... ... ... ... ... ... ... және ғылымға ұмтылыс халық санасының тереңінен әрдайым орын алды. Халық табиғат пен қоғам дамуының заңдылықтары бейнеленген ғылымның деректерін, түсініктерін және ... ... ... нәтижесі деп білді. Тек ақылды адам ғана терең білімдерді меңгере алатынын түсінді. Білімнің мәнін , , деген халықтың ... ... ... ... ... оқыту мен білім берудің принциптері қазіргі ғылыми педагогика тұжырымдарымен ұштасып жатыр. Халық білім мен ... ... ... ... ... ... Халық педагогикасы оқытудың көрнекі болуын ойдан шығарған жоқ. .
Халық педагогикасыңда тәрбие, оның бөліктері ... ... ... да ғылыми педагогиканың анықтамаларымен сәйкес кенетіндігі байқалады. Халық педагогикасы бойыиша ақыл-ой тәрбиесі деп шәкірттердің ойлау қабілеттерін, сана-сезімін оқу және ... ... ... ... ... педагогикалық анықтамасы бойынша ақыл-ой тәрбиесі деп оқушылардың ақыл-ой күштерін, ойлауын дамытудағы және ... ... ... ... ... мақсатты іс-әрекетін түсіндіруді айтамыз.
Бірақ оқушы өмірінің іс-әрекеті тек тәрбиешілердің мақсатты ықпалымен шектелмейді. Оған қосымша оқушыны қоршаған ... ... мен ... еске алу ... Бұл ... ақыл-ойдың дамуы ұғымымен айқындалады.
Ақыл-ой тәрбиесі тұлғаның жан-жақты дамуының негізі. Ақыл-ой тәрбиесі еңбек өнімділігін ... ... ... зор ықпал жасайды. Ең бастысы, ол ғылым мен техниканың, мәдениеттің ... ... ... ... екендігін үнемі есте ұстағанымыз жөн.
Ақыл-ой тәрбиесінсіз дүниеге адамгершілікті көзқарас, саналы тәртіп пен орынды мінез-құлық, еңбек ... ... ... дағдылар, тіршілік ету ортасы, табиғат және қоғам құбылыстарына талғампаздық, дене ... ... ... білу, қоғам өмірінің құқықтық негіздерін игеру мәселелерін шешу мүмкін емес.
Қорыта айтқанда, ақыл-ой тәрбиесі -- адам ... ... ... ... екі ұғым ... зер ... ойлау және ақыл-ой күштері.
Белгілі психологтар мен педагогтардың еңбектерінде ойлаудың түрлері, олардың мәні, мазмұны жеткілікті зерттелген мәселелердің бірі. ... біз ... ... түрлеріне тоқталамыз. Бірақ кейбіреулерін кейінірек атап кеткен жөн.
Жалпы айтқанда ойлау дегеніміз не? ... деп ... мен ... ... ... ... және қатынастарды бейнелейтін психикалық процесті атайды. Ойлау таным іс-әрекетіндегі күрделі процесс. Ал таным -- бұл ... ... Ол ... ... ... бағытталған ой қозғалысының адам миында бейнеленуі.Ойлау адам миы қызметінің нәтижесі. Ой-түңсіну, қабылдау, елестету арқылы алынған сезімдік деректердің адам миы ... ... ... ... Ойлау -- барлық адамдарға тән туынды түсінік. Жеке адам даму ... ... ... ... сай ... ... ... нақты жақтарын немесе түрлерін қалыптастырады. Мұғалімнің міндеті ... ... ... терең түсіруі, оларды тұтас педагогикалық процесте шебер қолдана білуі, оқушылардың ақыл-ой қабілетінің дамуына әсер ету тәсілдерін жете ... ... ... ... ... балалар бірдей етіп өзінің ақыл-ой қабілеттерін барлық ойын әрекетінде көрсетеді деген санау қате болады. Көптеген себептерге , ең ... ... ... ... бір бала ... мен сурет салуды , екіншісі- құрастыруды, үшіншісі-өсімдіктермен жануарларды, ал төртіншісі-техника мен көліктерді ұнатады. Және ... ... ... ең ... ... қызықтыратын аймақтардан іздеу керек. Міне, білімпаздық, ақыл-ой белсенділігі, ... ... ... ... деңгейі мен оқығандық деңгейі кіші жастағы баланың ақыл-ой дамуының ... ... ... ... ...
Барлық қалыпты балаларда интеллектуалдық даму қорлары кең, және осыдан ата-аналардың ... - ... ... жеке ... ... қалыптасуын қамтамасыз ететін, гармониялық дамуын бұзбайтын сол қорлардың жүзеге асуына әрқашан жағдай жасау қажет.
Пайдаланылғын әдебиеттер
1. Айтмамбетова Б. Жаңашыл педагогтар идеялары мен ... 1991. 2. ... С. ... ... ... әдістемесі. - А.. 1999 3. Зимняя И.А. Педагогикалық психология. Оқулық.Алматы-2005.-123б . 4. ... ... Абай ... ... ... ... педагогика кафедрасының ұжымы, -Алматы,2005. - 152-162б 5. М.Қалиева. Білім беру технологиялары және оларды оқу-тәрбие үрдісінде енгізу жолдары. Алматы.2002. 6. ... Н.Д., ... Г.Т., ... Б.И. ... Оқулық/Абай атындағы Ұлттық Педагогикалық Университетінің педагогика кафедралар авторлар ұжымы.- ... 2005.430 б. 7. ... Ж.Б., ... Р.М. ... ... ... арналған оқу құралы. - Алматы, 2004-420б.
* Педагогика Оқу құралы - ... ... ... ... Г.К., Исаева З.А., Әлқожаева Н.С.Педагогика:Оқулық.-Алматы:Қазақ университеті, 2006
* Әлқожаева Н.С. Педагогика (оқу әдістемелік кешен) .-Алматы:Қазақ университеті, ... ... Оқу ... (Ред. ... 1998) Аударған Г.К. Ахметова, Ш.Т. Таубаева.-Алматы:Қазақ университеті, 2008
* Педагогика. Дәріс курсы. Алматы: Нұр әлемі, 2003
* Бекгалиев Т. Педагогика . ... ... ... З.М. ... ... ... ... оқу құралы, Алматы: Қазақ университеті, 2008.
15. Қалиев С, Майғаранова Ш., Нысанбаева Г. Тәрбие хрестоматиясы ... ... ... Қ., ... С. ... педагогикалық ойдың антологиясы. -Алматы, Рауан, 1995.
17.Ж.Қоянбаев,Р.Қоянбаев. Педагогика.-Алматы, 1998, 2000. 18. Е.Сағындықұлы. Педагогика. - ... ... ... Г.Нысанбаева, А.Бейсенбаева. Оқушылардың тұлғалық қасиеттерін дамытудық педагогикалық негіздері. - Алматы, 2001.20. А.С.Макаренко. Тәрбие мақсаты. - М 1998.21. Мектепке ... және ... ... ... тәрбие тұжырымдамасы. - А,1995.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл-ой тәрбиесі24 бет
Балалардың ақыл-ойын дамытуда сенсорлық тәрбиенің маңызы6 бет
Мектеп жасына дейінгі балаларды жыл мезгілдерімен таныстыру27 бет
Мектеп жасына дейінгі балаларды табиғатпен таныстыруда дидактикалық ойындарды қолдану34 бет
IX-XII ғасырлардағы қазақ отбасы тәрбиесінің қалыптасуы мен дамуы53 бет
Ата мен ана – бала тәрбиесiнiң қамқоршысы, өнегесi7 бет
Ақыл ойы бұзылған балаларға білім беру6 бет
Ақыл-есі кем балаларды оқуға үйрету10 бет
Ақыл-ой тәрбиесі және оны қалыптастыру жолдары35 бет
Ақыл-ой тәрбиесінің мазмұны және оның қасиеттері34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь