Мектеп жасына дейінгі балалардың ойын іс-әрекетінің әдістемесі

МАЗМҰНЫ
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3.6
1 Мектеп жасына дейінгі балалардың ойын іс.әрекетінің теориялық негіздері
1.1 Мектеп жасына дейінгі балалардың ойынының зерттелуі ... ... ... ... 7.11
1.2 Ойынның педагогикалық тәрбиелік мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11.13
2 Мектеп жасына дейінгі балалардың ойын іс.әрекетінің әдістемесі
2.1 Ойын арқылы балалардың оқуға қызығушылығын арттыру ... ... ... ..14.22
2.2 Оқыту барысында қолданатын ойын элементтері ... ... ... ... ... ... ... ..22.30
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31.32
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...33
КІРІСПЕ
Зерттеудің көкейкестілігі. Ойын – бала қызығушылығына негізделген оқыту тәсілдерінің бірі. Мектеп жасына дейінгі балалардың ойын баласы екенін ескере келе, дидактикалық ойындардың жүйелі қолданылуы жақсы нәтиже береді. Дидактикалық ойындарды пайдалану мселесі педагогикалық теорияда кеңінен қарастырылған. Атап айтсақ, Ахметов С., Алдабергенов А., Ахметов Н.К., Хайдаров Ж.С., Кларин М.В., Қайырбекова А., Төлтаева Г., Әбселемова А., Әбішова А. т.б. ғалымдар дидактикалық ойындардың маңызын, түрлерін қолдану жолдарын көрсеткен[1]. Педагогикалық процесте ойын балалар іс-әрекетінің басқа да түрлерімен, бәрінен бұрын еңбекпен, оқу үстіндегі оқытумен өзара тығыз байланыста болады.
Қоғамның болашақ азаматын өсіру үшін отбасы, қоғамдық орындар, қоршаған ортаның тигізер ықпалы ұшан-теңіз. «Үлкендер өсіп келе жатқан балдырғанға адамгершілік сезімдерін дер шағында дарыта беру үшін оны қоршаған ортасында көңілді, қуанышты жайларды жасай білуі шарт»-дейді Е.А.Аркин[2]. Ойын мектеп жасына дейінгі балалардың ең басты іс-әрекеті болып табылады. Атап айтқанда ойын арқылы балалар өмірді таниды, ойын оларды үлкен өмірге дайындайды. Сонымен қатар баланың шығармашылық дамуында маңызы өте зор. Ойын мәнін балалық шақтан есейген шаққа өтетін көпір ретінде сипаттауға болады. Сонымен қатар мектепке дейінгі балалардың іс-әрекетінің дамуы үшін, тәрбиелеу үшін де ойынның мәні өте зор.
Сапалы ұрпақты өсіру әсіресе, педагогика ғылымының дамуына ерекше көңіл аударуды талап етеді. Педагогиканы дамыту арқылы өскелең ұрпақты өз дәрежесіне әлем елдеріне таныту бұл біздің әрбір азаматтың міндеті. Психолого-педагогикалық қызметте негізгі әрекет түрі баланың логикалық психикалық дамуы болып табылады. Мұнда баланы тәрбиелеу процесіндегі шығармашылық дамыту ойын іс-әрекетімен тығыз байланыста болуы тиіс. Тәжірибеде нақты әрекет баланың жеке психикалық және белгілі әлеуметтік-педагогикалық кеңістіктегі дамуына сүйенеді.
В.А.Сухомолинскийдің сөзімен айтар болсақ, «Ойынсыз ақыл ойдың қалыпты дамуы да жоқ.» және болуы да мүмкін емес. Ойын дүниеге қарай ашылған үлкен жарық терезе icпетті, ол арқылы баланың рухани ceзімі жасампаз өмірмен ұштасып, өзін қоршаған дүние туралы түсінік алады. Ойын дегеніміз-ұшқын, білімге құмарлық пен іліктеудің маздап жанар оты.
¥лы педагог А.С. Макаренко ойынға үлкен мән бере отырып, өзі басқарған мекемелерінде ойынды тәрбиеленушілер өміріне міндетті түрде енгізіп отырады. Ойын баланың өмipiн қызыққа, қуанышқа бөлеуін камтамасыз eту үшін ол балалардың ойынға деген сүйіспеншілігі мен қызығушылығын тәрбиелейді- деп қарастырады[3].
Ойынды зерттеу мәселесімен педагогтар мен психологтар ғана емес, философтар, тарихшылар, этнографтар т.б әcipece өнер қайраткерлері түрлі саладағы ғалымдар ерекше шұғылданған. Біздің қарастырып отырғанымыз-танымдық ойындар. Танымдық ойындардың түрлері көп. Мысалы, сөз жүмбақ, сөз тізбек, крассворд, викторина, психологиялық жаттығулар, логикалық есептер, тренинг, тест, т.б Танымдық ойындар жас ерекшеліктеріне қарай күрделене түседі. Адам бойындағы қызығушылығын, қабілеттерін арттыруға, білімін шыңдауда танымдық ойындардың алар орны ерекше.Адамның танымы биіктеген сайын, дүниеге көзқарасы да кеңейе түседі.
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Айтмамбетова Б. Жаңашыл педагогтар идеялары мен тәжірибелері. – А., 1991.
2. Айтмамбетова Б., Бозжанова К., т.б. Балаларды семьяда адамгершілікке тәрбиелеудің кейбір мәселелері. – Алматы, 2000.
3. Айтмамбетова Б., Бейсенбаева. Тәрбиенің жалпы әдістері. – А.,1991.
4. АйғабыловаН. Бала мінезінің қалыптасуы және оны тәрбиелеу жолдары. – А., Өнер. 1972.
5. Ахметов Ж. Балаларды мәдениеттілікке тәрбиелеу жолдары. //Қазақстан мұғалімі, А., 1994.
6. Қоянбаев Ж., Қоянбаев Р. Педагогика. Астана,1998.
7. Е. Сағындықұлы. Педагогика. - А, 1999.
8. Айтмамбетова Б. Жаңашыл педагогтар идеялары мен тәжірибелері.-А., 1991.
9. Әбенбаев С. Мектептегі тәрбие жұмысының әдістемесі. - А.. 1999
10. Зимняя И.А. Педагогикалық психология. Оқулық.Алматы-2005.-123б .
11. Педагогика. Оқулық. Абай атындағы Ұлттық Педагогикалық Университетінің педагогика кафедрасының ұжымы, -Алматы,2005. - 152-162б
12. М.Қалиева. Білім беру технологиялары және оларды оқу-тәрбие үрдісінде енгізу жолдары. Алматы.2002.
13. Хмель Н.Д., Хайруллин Г.Т., Муканова Б.И. Педагогика: Оқулық/Абай атындағы Ұлттық Педагогикалық Университетінің педагогика кафедралар авторлар ұжымы.- Алматы. 2005.430 б.
14. Қоянбаев Ж.Б., Қоянбаев Р.М. Педагогика: Университеттер студенттеріне арналған оқу құралы. – Алматы, 2004-420б.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
..............................................3-6
1 Мектеп жасына дейінгі балалардың ойын іс-әрекетінің теориялық ... ... ... ... ... ... ... 7-
11
1.2 Ойынның педагогикалық тәрбиелік
мәні...............................................11-13
2 ... ... ... балалардың ойын іс-әрекетінің әдістемесі
2.1 Ойын арқылы балалардың оқуға қызығушылығын арттыру..............14-22
2.2 ... ... ... ... ... Ойын – бала қызығушылығына негізделген
оқыту ... ... ... ... ... балалардың ойын баласы
екенін ескере келе, дидактикалық ойындардың жүйелі қолданылуы ... ... ... ... ... мселесі педагогикалық теорияда
кеңінен қарастырылған. Атап айтсақ, Ахметов С., Алдабергенов А., ... ... Ж.С., ... М.В., Қайырбекова А., Төлтаева Г., Әбселемова
А., Әбішова А. т.б. ғалымдар дидактикалық ойындардың ... ... ... көрсеткен[1]. Педагогикалық процесте ойын ... ... ... да түрлерімен, бәрінен бұрын еңбекпен, оқу үстіндегі
оқытумен өзара ... ... ... ... ... ... үшін отбасы, қоғамдық ... ... ... ... ... ... өсіп келе ... адамгершілік сезімдерін дер шағында дарыта беру үшін оны
қоршаған ортасында ... ... ... ... ... шарт»-дейді
Е.А.Аркин[2]. Ойын мектеп жасына дейінгі балалардың ең ... ... ... Атап айтқанда ойын арқылы балалар өмірді таниды, ойын
оларды үлкен өмірге дайындайды. Сонымен қатар ... ... ... өте зор. Ойын ... ... шақтан есейген шаққа өтетін ... ... ... ... ... ... дейінгі балалардың іс-
әрекетінің дамуы үшін, тәрбиелеу үшін де ойынның мәні өте ... ... ... ... педагогика ғылымының дамуына ... ... ... ... ... дамыту арқылы өскелең ұрпақты өз
дәрежесіне әлем елдеріне таныту бұл ... ... ... ... ... негізгі әрекет түрі баланың ... ... ... ... Мұнда баланы тәрбиелеу процесіндегі
шығармашылық дамыту ойын ... ... ... ... ... нақты әрекет баланың жеке психикалық және белгілі ... ... ... ... ... ... болсақ, «Ойынсыз ақыл ойдың қалыпты
дамуы да жоқ.» және болуы да мүмкін емес. Ойын дүниеге ... ... ... ... ... ол ... баланың рухани ceзімі жасампаз өмірмен
ұштасып, өзін қоршаған дүние туралы түсінік алады. Ойын ... ... пен ... ... ... ... педагог А.С. Макаренко ойынға үлкен мән бере ... өзі ... ... тәрбиеленушілер өміріне міндетті түрде енгізіп
отырады. Ойын баланың өмipiн қызыққа, қуанышқа бөлеуін ... eту ... ... ... ... ... мен қызығушылығын тәрбиелейді-
деп қарастырады[3].
Ойынды зерттеу мәселесімен педагогтар мен психологтар ғана ... ... ... т.б әcipece өнер ... ... ... ... шұғылданған. Біздің қарастырып ... ... ... ... ... көп. Мысалы, сөз жүмбақ, сөз
тізбек, крассворд, викторина, психологиялық жаттығулар, логикалық есептер,
тренинг, ... т.б ... ... жас ... ... ... Адам ... қызығушылығын, қабілеттерін арттыруға, білімін
шыңдауда танымдық ойындардың алар орны ... ... ... ... ... да кеңейе түседі.
Адамзаттың көптеген жылдар бойғы ... ... ... ... дәлелдеді. Ойынның шығу сырын ғалымдар ... ... ... ... Оның шығу тарихы жайлы көптеген пікірлер бар.
Көп ... бірі ... ойын ... ... ... және ... дамуы кезіндегі бос уақыт пен демалысты ... ... Ерте ... ойын ... өмірдің бір бөлігі болып,
оған діни-саяси маңыз берілген. Ерте гректер ойынды Құдайлар қолдаған десе,
Қытайда мерекелік ойындарды император ... өзі де ... ... ... ... мәдениетінің ойын салт-дәстүрлерінің дамуы
мен сақталуы қала сыртындағы ... ... ... ... ... ойын - белгіленген ережелері бар, бір ... үшін ... ... ... пен жарыс ретінде қарастырылады.Ойын
ең алдымен қарым-қатынас жасау, үйрету, ... ... ... ... ... феномен болып табылады.
Ойынның қиыншылығы оның түрлерінің көптігінен, қатысушылар санынан,
ойын өткізу алгоритмінен туындап отыр. Ойын әрекеті сәби ... ... ... ... ... ... фантастикалық
шындық деңгейіндегі видео-компьютерлік ... ... ... ... ол оқу элементінің таптырмас бөлігі. Ойын ... ... ... ... рөлі және ойын ... ... Ойын
мақсаттарына жету жолында ... ... ... ... жеке ... қалыптасады. Ақыл-ойды дамыту ойындарынан
бастап бизнеске, мәдениетке, ... және ... ... ... мамандар даярлауға қатысты бағдарламаларды меңгеруге көмектеседі.
Ойыншылар, мұғалімдер қосымша ... ... ... ... ... ... отырып, мәдени салт-дәстүрді
жинақтайды.
Ойын теориясы мен практикасын отандық және ... ... ... ... өмірде пайдасыз көрінгенмен аса қажетті көрініс-құбылыс.
Сабақта тиімді қолданылған ойын элементтері – ... ... ... ... аса зор ілтипатпен тыңдап, жемісті, сапалы
меңгеруіне сенімді көмекші бола алады. Өйткені, кіші жастағы оқушылар ... ... ... өте ... келеді. Балалар тез сергіп,
тапсырмаларды тез әрі қызығып орындайтын болады.
Ойын ... ... ... ... ... ... ... құрал. Ойын барысында балалардың ... ... ... ... ... ... Р.М. ... Д.В.
Менджерицкая, Т.А. Маркова, Н.Я. Михайленколардың айтуынша балалар игерген
білімдерін ... ... білу ... Ал ... ... - ... өз ... ынтасымен қатысуын қамтамасыз ету[4].
Зерттеу нысанасы: мектепалды даярлық топ балаларын оқу және ... ... ... ... дейінгі балалардың ойын тәрбиесін беру
ерекшеліктерін қалыптастыру.
Жұмыстың мақсаты:
Ойын іс-әрекетінің мектеп жасына дейінгі балаларға ... ... оның ... қиял ... ... ... ... болжамы: егер, мектепке дейінгі ұйымдарда балаларды
ойын процесі ... ... ... оның ... ... ... іс жүзінде тәжірибеге енсе, онда мектеп жасына дейінгі
балалардың ойын арқылы білім беру ерекшеліктері қалыптасады.
Зерттеу міндеттері:
1.Іс-әрекет және оның ... ... ... Ойынның педагогикалық-тәрбиелік мәні жан-жақты ашу.
3. Ойын іс-әрекетінің баланың психологиялық ... ... ... ... баланың қиялын дамытуда алатын рөлін айқындау.
Зерттеудің жетекші идеясы: Ойын арқылы ... ... ... ... ... ... ... теориялық-әдістемелік тұрғыдан
негізделуі балалардың жалпы адамзаттық, ... ... ... ... және теориялық маңыздылығы:
- теориялық-әдістемелік әдебиеттерді талдау негізінде мектепке дейінгі
ұйымдарда балаларды ойын арқылы тәрбиелеудің ... ... ... жасына дейінгі балаларды ойын арқылы білімге деген
деңгейлерінің өлшемдері мен ... ... ... зерттеу проблемасы бойынша философтардың,
педагогтар мен психологтардың еңбектері; ... ... ... озық ... ... ... дейінгі ұйымдардың ресми
құжаттары; Қазақстан Республикасының мемлекеттік ... ... ... оқу-тәрбие үрдісіндегі озат
педагогикалық ... ... ... ... ... ... ... стандартына, оқу бағдарламаларға теориялық талдау,
мұрағат құжаттарын зерделеу, талдау ... ... және ... тәжірибесінен жинақталған материалдарға салыстырмалы ... ... ... ... ... ... нәтижелерін
өңдеу, бақылау, әңгіме, анкета, т.б. әдістері қолданылды.
Зерттеудің ... ... ... ... ұйымдарда балаларды ойын арқылы білім беру
ұсыныстары, үлгі жоспарлары ... ... ... ... ... жұмыс бағдарламасы
құрастырылды.
Зерттеу базасы. Тәжірибелік-эксперименттік жұмыс Тараз қаласының №8
балабақшасының ересектер тобы балаларымен ... ... ... ... ... өзектілігі, ғылыми аппараты, зертеудің
мақсаты, нысанасы, пәні, ... мен ... ... ... ... кезеңде зерттеу мақсатында мәселенің ... ... ... ... теориялық тұжырымдамалар талданды,
зерттеудің ғылыми аппараты, болжамы мен жетекші ... ... ... ... ... ... нақтыланып, мектепке
дейінгі білім беру жүйесіндегі зерттеу мәселесіне талдау жүргізілді,
тәжірибелік ... ... ... ... ... негізінде әзірленген
тұжырымдар мен ұсыныстар берілді.
Курстық жұмыстың құрылымы. Жұмыс кіріспеден, екі ... ... ... ... әдебиеттер тізімінен тұрады.
1 Мектеп жасына дейінгі ойын іс-әрекетінің теориялық негіздері
1.1. Мектеп жасына дейінгі баланың ойынының зерттелуі
Белгілі ... ... ... ... ... шығармашылықсыз, фантазиясыз толық мәніндегі ақыл-ой тәрбиесі
болмайды!». Ендеше баланы ойынға үйрету, ойынға ... ... ... ... ... екенін балалар айырмастай, сезбестей етіп ... ... ... ... өмірінің алғашқы күндерінен бастап-ақ
маңызды орын алады. Ойын балабаұша тәрбиешілерінің бірден-бір көмекшісі
болу керек.
А.С. Макаренконың ... ... ... бір ... ... процесте ойынды дұрыс пайдаланбауға әкеп соғады, көп ретте
тәрбиешілер ойынның негізгі мәні балаларға қуаныш сыйлау ... ... бала үшін жаңа ... ... ... ... береді. Ал Ю.К.
Бабанский - ойында балабақша тәрбиеленушілерінің барлық ... ... мен ... ретінде ұсынады[6].
Халық жасаған мұралар сан алуан. Солардың бірі ұлт ойындары. Ойынға
тек ойын деп қарамай халықтың ғасырлар бойы ... асыл ... ... ... ... тәрбие құралы деп қарау керек. Ұлт ... ... ... ... жеке ... ... ... қосымша
материал үшін, баланың сол пәнге қызығушылығын арттыру үшін пайдалануға
болады.
Сабақта ойын ... ... ... ... мен ... ... ізденістердің маңызды бір буыны. Ойын элементтерін оқу
процесін пысықтау, жаңа сабақты қорытындылау ... ... ... ... Ойын ... ... ... мен мазмұнына неғұрлым сәйкес алынса, оның танымдылық маңызы да
арта түседі. Оны ... ... ... ... тартымдығын
күшейтеді, оқушылардың сабаққа ынтасы мен қызығушылығын арттырады. Ойынмен
ұйымдастырылған сабақ балаларға көңілді, жеңіл келеді. Ойынды іріктеп алуға
нақтылы сабақтың ... ... мен ... ескеруге ерекше
назар аударға жөн. ... ойын ... ... қызығушылығын,
белсенділігін арттыру үшін бастауыш сынып мұғалімінің басты қолданатын
тәсілі - ойын.
Н.К. Крупская ... ... ... ... ... ... мән ... Қандай ойын болмасын, әйтеуір бір
нәрсеге үйретеді, ең бастысы - баланы мұқияттылыққа, еңбекке, жолдастарымен
ынтымақта болуға үйренеді[7].
Демек, ... ... ... ... оқуға, білімге деген ынтасы
мен мүмкіндіктерін толық пайдалану, Оларды оқу процессінде үздіксіз дамытып
отыру жєне ... ... ... білімдерін практикада қолданудың,
пайдаланудың орны бөлек.
Тиімді ... ойын ... ... ... отырған
материалын балалардың зор ынтамен тыңдап, берік меңгеруіне көмектеседі.
Өйткені балалабақша балаларының ... ... гөрі ... ... ... ойын ... ... олар тез сергіп, тапсырманы ықыласпен
орындайды.
Сабақ ... ойын ... ... ... ретінде
пайдаланудың маңызы зор. Ойын арқылы баланың бойына ... ... ... өнерге деген құштарлығы қалыптасады. ... ... ... ... ... де ойын ... ... сабаққа
зер салып, ынталана түседі. Ойын араласқан жерде жарыс болмай тұрмайды.
Балалар жолдастарынан қалып ... үшін ... ... қатысып, қойылған
сұрақтарға жауап іздеп, ойлана бастайды. Сабақта ойын түрлерін ... ... ... әсер ... ... ойын өте үлкен әсер етеді. Ойын ақыл-ой дамуына да
әсер ... бала ойын ... ... мен ... жалпылауды, сөздің
жалпылама мағынасын қолдануды т.б. үйренеді. Ойын жағдайына ену баланың
ақыл-ой әрекеттерінің ... ... ... ... ... Ойын баланың
психикасына сапалы өзгерістер туғызады: онда балабақша жетекші ... ... ... ... ... ойын түрінде өткізу шәкірттердің
білімге ынта-ықыласын арттырады. Оқытудың ... ... - оның ... ... ... ... мен әдістерін, мазмұнын жетілдіруге оны
әдіскерлік, танымдық, білімдік, тәрбиелік ... ... жаңа ... ... ... қызметі мен практикалық бағытын күшейту де осы
міндеттерден туындайды. Сабақта ойын ... ... - ... жетілдіру жолындағы ізденістердің маңызды бір буыны. Дидактикалық
ойындар барлық сыныптарда қолданылады. Әсіресе алты жастан бастап оқытудың
ойын әдістеріне көп ... бөлу ... ... ойын ... аты ... ал
шынында да, ол сабақтың, еңбектің жиынтығы. Ойын түрлерінен ... ... ... болады.
Ресейлік педагогика мен психологияда ойын іс-әрекетінің ... ... ... ... ... ... ... Ж.С.Хайдаров еңбектері берік білім
берудің, оқу ... ... ... ... бірі ... тиімді пайдалану екенін атап ... ... ... ... ... ... Ж.Пиаже және тағы басқа ойшылдары
мен зерттеушілері де ойын теориясы туралы әртүрлі пікірлер білдірді[8].
К.Гросстың теориясы кеңінен ... Ол ойын ... ... ... ... етуінің маңыздылығын айқындаған. Ойында адам
жаттығу арқылы өз қабілетін шыңдайды. Бұл ... ... ойын ... Бұл ... ...... тудыратын себеп, түрткілерді
ашпауы[1].
Ф.Шиллердің ойын дамытып, Г.Спенсер қалыптастырған ойын теориясында
ойын ... ... ... ... Олардың пайымдауынша өмірде,
еңбекте қолданылмаған күш ойында шығады. Шаршаған адамның ... ... ... ... ... ... ... жіберу себебі анықталмаған[9].
С.Л.Рубинштейннің пікірі бойынша, ойынның жиналған күшті шығаруы
формалды түрде, ойынның ... ... ... ... ... Сол ... бұл ... ойын жайын толық түсіндіріп бере алмайды[1].
Ойын түрткілерін ашуға ұмтыла отырып, К.Бюлер нәтижесіне қарамастан
әрекеттің өзінен ... алу, ... ... функционалды қанағаттану
теориясын ұсынды. Бұл ойын түрткісінің негізі деп түсіндірді. Бұл теория
ойынды ағзаның ... ... ғана ... ... өмірде жүзеге аспаған тілектерді ойын арқылы іске
асыру деп біледі. ... ... ... ... ... шамасы жетпеген
кедергілерден қашқан адамдардың әлсіздігі көрінеді. Сөйтіп, ойын ... мен ... ... ... ... ... керексіз
қалдыққа айналады; даму факторы мен өнімінен ... ... ... айналады[10].
Л.С.Выготский мен оның оқушыларының пікірінше ойында ең маңыздысы адам
ойнай отырып, өзіне ... да бір ... ... арқылы белгілі бір рөлді
ойнайды[11].
Ойынның ... ... ... үшін қалыпты жағдайды қиялдағы
жағдаятқа көшу сипатымен айқындалады, бірақ ол ойын негізіне ... ... ... ... ойын ... ... назар аударады. Бұл
теория баланың қалыпты жағдаяттағы ойынын есепке алмайды және ойынды даму
үстінде сипаттай ... ... ... зор. Ойын ... білу және үйрену,
екіншіден, адамның ойнай отырып, өзіндік білім алуы өмір ... ... ... ... ... оқу-жаттығу ойындары
сияқты түрлері бар. Ол дем алу, көңіл көтеру бола тұра ... ... адам ... ... ... ... ... ерте заманнан үлкендердің іс-тәжірибесін жеткіншек ... үшін ... Ойын ... ... ... дейінгі және
мектептен тыс мекемелерде кеңінен пайдаланылады. Қазіргі балабақшада ойын
әрекеті ойын пәнінің тарауын және ... ... үшін ... ... ... ... элементі ретінде, сабақ немесе оның бір бөлігі
ретінде, жұмыстың технологиясы ... ... ... ... ... ... педагогикалық
ойындар түрінде педагогикалық үрдістің ... ... ... ... ... ... ... - оқу-танымдық
бағытта сипатталған, педагогикалық қорытындыға ие нақты оқыту мақсаты
қойылады. Оқу ... ... ... ояту мақсатында сабақ ойын
түрінде ұйымдастырылады.
Сабақтың ойын түрінде өтуін ... ... үшін ... ... ... ... ойын түрінде қойылады.
Оқу материалы ойын құралы ретінде қолданылады.
Оқу іс-әрекетінде дидактикалық мақсатты ойын мақсатына ... ... ... ... ... ... ойын қорытындысымен
байланыстырылады.
Ойын – адамдардың қарым-қатынасы, кәсіби және жанұялық өмірдің мектебі
болып табылады. Адам ойын ... ... бір ... ... ... Балабақшада тәрбиеші монолог, диалог түрінде балаларға ... ... ... ... ... ... қатысушылар бір-бірін
үйретіп, өздері де үйренеді. Ойын түрінде оқыту жалықтырмайды, қызықты және
ерікті ... ... ... пайдаланатын ойындардың бірнеше түрлерін атап
көрсетуге болады. Балабақша тәрбиешілерінің оқу – ... ... ... ... ... ... ... біліктілігі, іскерлігі, дағдысы,
дүниетанымы қалыптасады. Негізгі бетбұрыс бала білімінің сапасын арттыру,
ол дегеніміз ... ... көре ... яғни ... ... біліміміздің
қайтарымын көру. Ол үшін сабаққа топтағы баланың барлығын қызықтыра отырып
қатыстыру қажет. Бес саусақ бірдей ... яғни әр ... ... ... даму ерекшеліктері әртүрлі. Сондықтан балалардың
осы топтарына әртүрлі деңгейде талап қоюға тура ... Ал ойын ... ... ... ... ... Тіпті нашар оқитын оқушының
өзі ойын ... ... ... ... ... белсенділікпен
орындайды. Балалардың қызығушылықтарын туғызатын ойындардың бірі ... ... ... – көп ... ... ... ... Оны
- балаларды оқытудың бір әдісі, оларды жан-жақты тәрбиелейтін құралдардың
бірі деп айтуға болады.
Ойын ... ... ... ... ... ... деген
қызығушылығын, зейінін арттыру мақсатында әртүрлі әдіс-тәсілдерді
қолданады. Атап ... ... ойын ... туғыза отырып, әртүрлі
заттарды қолдану арқылы сұрақтар қойып, затты көрсетіп, түсіндіріп ойын
сюжетін құрастырады.
Дидактикалық ойын оқу процесінде екі ... ... ... ... ... ... ойын ... мақсатында. Тәрбиеші өзі де
ойынға қатысады, балаға үйретеді. Бала ойын ойнай отырып үйренеді.
Мектепке ... тіл ... ... ... ... түсіндіру барысында, қайталау, пысықтау, жаттығу сабақтарында да
пайдалануға болады. Бастауыш ... ... әлі де ойын ... ... ... ... ... ойын түрлерімен сабақты қызықты өткізуге
тырысуы қажет.
Дидактикалық ойындар балалардың ой - өрісін дамытып, ойлау қабілетін
арттырумен қатар, ... ... ... ... да ... ... әсер ... Ойындар балалардың шығармашылық ... ... ... ... ... ... сауатты жазуға
да баулиды. Оқушылар ойын ойнау барысында ... ... ... қана
қоймай, оның қандай мағынада қолданылатынын да біледі. Ойын оқу пәндерінің
мазмұнымен тығыз байланыста жүргізілгенде ғана дұрыс нәтижелер ... ... ... тәрбиелік мәні
Егеменді еліміздің талабына сай мемлекеттік тілді меңгеру, оқыту,
қазіргі заманға сай ... де, ... ... ... педагогтар
еншісінде.
Мектепке дейінгі балаларға тәрбие мен ... беру ... ... ... ... ... ... сөйлеу мәдениетін
жетілдіруге, құрастыра сөйлеуге, сөздік қорының молаюына баса ... ... ... ... ... ойын өрістетіп, тіл ... ... ... ... орны ... ... балаларды
дұрыс сөйлей білу мәдениетіне айнала қоршаған ортамен, сондай-ақ көркем
әдебиетпен теңестіру арқылы жүзеге ... ... ... ... іс-әрекетінде дидактикалық ойындарды қолдану арқылы балалардың қиялын
шарықтатып, ойлау қабілетін ұштауға ... ... ... ... ... ... сөздік
қорларын дамыту, ауызша ... ... ... үйренген сөздерін
күнделікті өмірде еркін қолдану, әрі оны күнделікті іс-әрекет кезіндегі
тілдік қарым-қатынаста ... ... ... ісіне ерекше мән берілген.
Мектеп жасына дейінгі кезеңдегі балалармен сөздік жұмысын жүргізу ісі- ... ... бір ... ... ... ... ... жұмысын жүргізе отырып, ... ... ... атын атай ... ... мен сапасын, түр-түсі және
пішінін ажырата білуге, өмірдегі, ... ... ... ... ... ... дамыта отырып, белсенді түрде тілдік қарым-
қатынас ... ... ... жасына дейінгі балалардың сөздік қорларын дамыту ісінде
тәрбиешінің:
- ... ... ... ... жаңа ... ... үйренген сөздерін тиянақтап, анықтап, әрі байытып отыру басты міндет
саналады.
Осы аталған міндеттерді тәрбиеші үнемі сөздік ... ... алып ... ... ... сөздік қорын дамытуда ойын,
тапсырма, жаттығулардың орны ерекше. Соның ... ойын – ... ... Ойын ... бала айналасындағы нәрседен өзіне қызықтысына
ықыласы ауып, таңдап алады. Баланың бір ... ... ... ... Ойын бала ... дамуына ықпалын тигізіп, таным
белсенділігінің дамуына жол ашады. Қай бала ... ... ... ... ... өзі тек ... ... Ойын үстінде бала еш нәрсеге
тәуелсіз.Ол өзін еркін ұстайды. Ал ... ... ... ... ... ... деген талпынысы мен құлшынысы. Баланың білуге
деген құштарлығы, сөйлеуі ойын үстінде ... ... ... ісін ... ... ойын ... ең ... орын
алады.Тәрбиеші бақылау, заттарды қарау, сурет қарау, жұмбақ шешу және
құрастыру, ... ... ... ... ... ... ... ойын-сабақ және сабақ мазмұнына қарай танымдық, дамытушы
ойындарды, тапсырмаларды ... ... ... ... ... қасиетіне қарай ажыратуға және оны танып білуге
үйретеді. Сөйтіп бала ... ... ... ... міндетті
меңгереді. Ойын ұйымдастыруда тәрбиеші өзі жетекші бола ... ... ... ойын ... сақтауға, әрі оларды ойната отырып, ойлануға
бағыттайды, заттың атын немесе қасиетін есінде сақтап ... жол ... ... отырып зейінін, қиялын дамытады.
Сонымен қатар ойын ... бала ... өз ... қарым-
қатынас жасайды. Әр бала өз жетістігіне қуанып, мәз ... ... ... таңдауда және іріктеуде балалардың жас және ... ... ... ... ... (заттармен, үстел үсті және сөздік ойын) үш
түрлі етіп өткізуіне болады.
Заттармен ... ойын ... ... ... ... ... леді. Мысалы: «Дәл осындайды тауып ал», «Салыстыр да, атын ата», «Қай
ағаштың жапырағы», «Бірдей ойыншықты ... ... көп, ... аз», ... үсті ойынын ұйымдастыруда домино, лото, суреттер қолданылады.
Мысалы: «Суретті ... ... ... ... «Қай ... ... сөзбен ата», «Кім байқағыш», «Қиылған суреттер», «Ұқсасын тап», ... ... ... ... ... ойын арқылы сөзді орынды қолдана білуге, дұрыс жауап айтуға, сөз
мағынасын түсінуге, орынды сөйлеуге үйренеді. ... «Сөз ... ... ... ойла», «Жақсы-жаман», «Жалғастыр», «Үш сөз ата».
Сонымен қатар балалардың сөздік қорларын ... ... ... ... ... ... ... есіңде сақта», «Қиын
жолдар», «Суретті жалғастыр», «Биші адамдар», «Көңілді ... ... ... да пайдаланып отыру өз нәтижесін берді. Бұл аталған
жаттығу, ... ... ... ... ... отырып, таным
белсенділіктерін және саусақ бұлшық етін дамытады.
Жалпы ойынды ұйымдастыру ойынды ... ... ... ... ойынды
талдау сияқты үш бағытты қамтиды. Ойынға қажетті құрал, заттарды даярлау
ойынды өткізуге ... ... ... ... мазмұнымен таныстыру ойынды өткізу болып табылады. ... бұл ... өз ... ... балалардың белсенділігі және
олардың іс-әрекеті болып табылады.
Сонымен балалардың сөздік ... ... ... ... ... ... нәтиже береді. Ойын арқылы балалардың ... ... ... ... ... ... таным белсенділіктері қалыптаса
түсіп, ақыл-ойы өсіп ... әрі ... ... бойына
сіңіреді[13].
Педагогикалық ойындардың функциясын мұғалімнің дұрыс түсінуі оқу
үрдісіндегі ойын технологиясының орны мен ... ... Ойын ... ... ұштастыру мқғалім шеберлігіне байланысты. Кез-келген ойынның
өзіндік пайдасы бар. Ойынның бірнеше маңызды функцияларына тоқталайық.
1. ... ... ... ... ... ... Ойында адамның өзін іс жүзінде көрсетуі.
4. Коммуникативтік ойын.
5. Ойынның диагностикалық функциясы.
6. Ойынның емдеу функциясы.
7. Ойынның ... ... ... ... ... ... әр функцияны қысқаша сипаттайық[14].
2. Мектеп жасына дейінгі балалардың ойын іс-әрекетінің әдістемесі
1. Ойын арқылы балалардың оқуға қызығушылығын ... ойын ... ... ... ... ... ынталандырады, теориялық білімдерін практикада ... ... ... баланы қызықтыра отырып, тіл
үйрету.Біз ойын ... ... екі ... мақсатты пайдаланамыз.Оның
біріншісі-оқушының сабақққа қызығушылығын, ынтасын арттыру, тілін ... ... ... ... ... ... ... қабілетін дамыту.Ойын арқылы оқушылардың білім-білік дағдылары
қалыптасады[1].
Оқытудағы ойынның міндеті:
Білім ... мен ... ... ... ойын арқылы оқу және
тәрбие ұштасады.
- Ойната отырып жаңа білімді меңгертеді.
-Танымдық қызметі мен ой-өрісі кеңейеді.
- Оқушының ... ... ... ... оқуға деген қызығушылығы ,
белсенділігі дамиды.
- ... ... ... сыйлай біліп, көмектесуге
үйретеді.
Балаларды оқытудағы ... ... ... ... ... ... ... артады, логикалық
ойлай білуге ... ... ... ... ... есте ... ... қойылатын әдістемелік талаптар:
- Ойынның мақсаты нақты және керекті көрнекіліктер мен материалдар күн
ілгері дайыдалып,оңтайлы жерге қою.
- ... ... ... оың жүргізілу тәртібі оқушыларға әбден
түсіндіру.
- ... ... ... ... ... ету.
- Ойын үстінде шешім қабылдай білуіне,ойлана білуіне жетелеу.
- Ойын түрлерін бағдарламаға сай іріктеп алу.
- Ойынды ... жас ... ... ... пайдалану.
- Қарапайым ойыннан қиын ойынға көшу.
- Міндетті түрде ойының қорытыдысы жариялау қажет[15].
Ойын ... үшін оқу да, ... те ... ... Ойын ... ... тәсілі.Ойын балаларға өмірде кездескен ... ... ... қана ... ... қабілетін
қалыптастырады дегенді айтады. А.С. Макаренко: «Ойын –балалар ... ... зор ... ... қайраткерлігі, жұмысы, қызметі қандай маңызды
болса,балалардың ойыны да сондай маңызды.Ойында бала қандай болса , өскен
кезде ... да, ... ... ... ... ... ... тәрбиені ойын арқылы алады,» - деп балалар ойынын ... үшін ... ... ... ... арттыру,оның дамуына
жағдай туғызу, сөйлеу қабілетін дамыту. Мектепке ... ... ... ... ... ... жаңа ... бастаған ойын
баласы. Сондықтан оқу орыс және өзге тілдерде жүргізілетін мектеп ... ... жас ... сай ... ойын ... өткізу қазақ
тілі сабақтарында жақсы нәтиже береді. Ойын арқылы баланың сана-сезімі,
ақыл-ойы өседі.
Тақырыбы: ... ... ... кітаптың пайда болуы жайлы әңгімелеу, қазақ ертегілерін көп оқуға
баулу.
Дайындық: балалар ата-аналарымен бірігіп кітаптар оқиды, мақал-мәтелдер,
жұмбақтар жаттайды.
Көрнекілігі: ертегі ... ... ... ... ... фамилиясы мен ертегі атаулары жазылған карточкалар,
ертегі кейіпкерлерінің заттары
|Қызмет кезеңдері |Тәрбиеші қызметі ... ... ... ... ... ... |Балалар тәрбиеші |
|қозғаушы қызмет ... ... үшін ... ... ... |
| |өте ... ... бұл | |
| ... ... бері | |
| ... ... | |
| ... ... | |
| ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... ... ... | ... ... ... әлемінде |Әр бала өзіне берілген |
|ізденушілік ... ... ... ... ... әңгімелейді |
| ... көз ... | |
| ... біраз уақыттан соң, | |
| ... ... ... | |
| ... ... оқып, оның| |
| ... ... ... | |
| | | |
| ... қалай пайда болды? | |
| ... / | |
| ... біз ... ... | |
| ... ... саяхат |Балалар жауап береді |
| ... ... | |
| ... ... да, | |
| ... болуы үшін мұнда | |
| ... ... да ... сұрақтарға жауап |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... ... | |
| ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... ... | |
| ... екі топқа бөлінеді: | |
| |1-і топ - ... | |
| |2-і топ - ... | |
| |Екі ... ... ... ... |
| ... үшін, дұрыс жауапқа | |
| |бір ... ... Мына | |
| ... кім ... |/Қанапия Дәрібаев «Шөже»/ |
| ... сол ... | |
| ... | |
| ... 3 ... | |
| ... | |
| |1-ші ... ... | |
| ... Ертегіден | |
| ... ... ... | |
| |бұл қай ... ... | |
| ... ... тауып, |/Ақсақ құлан/ |
| ... атын ... | |
| |1 ... дәні бұл?- деді | |
| ... ... ... | |
| ... ... ... | |
| |Қай ұяға ... | |
| | | |
| ... ... жұмысқа, | |
| |Өз ... шын ... | |
| ... дәні ... ... Жас бала қыз |
| ... берді құмырсқа. |Наргөз бен бала күшік |
| | ... |
| ... ... олжа ... ... ... Мияу/ |
| ... ғой бұл ... | |
| ... ... | |
| ... ... | |
| | | |
| |2 ... ұлын ұзақ күтеді, | |
| ... ол ... ... ... ... ... / |
| ... ол жасауылдарын жоқ | |
| ... ... ... оларға: | |
| ... ... ... ... | |
| ... суық ... жеткізетін | |
| ... ... ... | |
| ... ... құямын, | |
| |-деп ... ... ... | |
| | | |
| |3 ... ... ... қара |/Мақта қыз бен мысық/ |
| |ала ... Мияу ... өзі | |
| ... ... ... бала | |
| ... бар ... бала күшік | |
| ... бала ... ... қуып | |
| ... ... екен. Аузын ашып |/Екі лақ/ |
| ... ... ... Мияу | |
| ... ... бәйтерекке | |
| ... ... Бала ... | |
| ... ыза ... ... | |
| ... шауып, арсылдап | |
| ... ... | |
| ... ... | |
| ... Құмайды әрі-бері |/Түлкі, тасбақа және кене/ |
| ... да ... ... | |
| ... | |
| | | |
| |4 ... ... жер асты елінің | |
| ... еді .Мен ... ... | |
| ... ... жақын | |
| ... ... сай бар. ... | |
| |жыл ... ... бір жеті | |
| ... айдаһар мекендейді. Жұма| |
| ... бір ұл, бір қыз, он қой |/Қу ... мен ... аю/ |
| ... жейді. Салығыма | |
| ... ... ... | |
| ... ... ... Оны | |
| |тек ... ғана ... | |
| ... соң, ... бір | |
| ... бола ма деп, сені |/Алтын балық / |
| ... ... ... ... | |
| ... шал ... | |
| | | |
| |5 ... Енді не ... |
| ... ... бір ін ... |/С. ... ... |
| ... тышқанды көреді. Мысық | |
| ... бас ... | |
| |- ... барында айт! Үйіңде не| |
| ... | |
| ... ... | |
| |- ... бір ... ... бар | |
| ... | |
| ... | |
| |- ... бір уыс тары | |
| ... | |
| | | |
| |6 Ұзап ... ... ... | |
| ... Кім ... ... | |
| |тау ... ... ... те | |
| ... шығар. Ал жайлауға | |
| ... ... табу да оңай | |
| ... ... да жол кесіп | |
| ... ... ... ... |
| ... бар, ... | |
| ... айтқанымды | |
| ... ... ... | |
| ... ... ... Ақ лақ.| |
| | | |
| |7. ... ... жер | |
| ... ... ... | |
| ... егіп ... | |
| ... ... шегіп, | |
| ... соң ол ... ... | |
| ... Мұны ... бір | |
| |аяқ тары ... ... барып,| |
| ... ... ... еді, | |
| ... ... ... | |
| |-Бір аяқ ... ... | |
| ... ... Үшке ... |
| |бұл ... ... | |
| ... дейсің. Онан да үшеуміз | |
| ... қай ... | |
| ... | |
| | | |
| |8 ... тура түйенің өзіне | |
| ... | |
| ... мен Аю сені ... | |
| ... | |
| ... ? Менде нелері бар?-деп | |
| ... ... ұзын ... | |
| ... ... ... ... ... ... |
| |-Сен өте ... ... ... ... ... тұрып,|
| ... ... көп. Сені жесе ... ... |
| ... ... ... қарны |ығыстырып, шеңбер ішінен |
| ... ... ... |
| ... түйе сәл ... | |
| ... қарны ашпайтын | |
| ... ... ... | |
| ... | |
| | | |
| |9. Бала ... ... ... | |
| ... Әкесі: «Тағы не әмір | |
| ... ... -деп ... | |
| ... ... су ... алып кел| |
| ... ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... | |
| | | |
| |10. ... ... ... кетті | |
| ... | |
| |Мұң ... ішкі ... | |
| ... | |
| ... көп ... арасынан | |
| ... ... зар ... |
| | | |
| ... бұл ... ... | |
| ... | |
| ... ... ... бір | |
| ... | |
| |Мен ... ... ... ... | |
| ... | |
| | | |
| ... де ,бір ... ұшты | |
| ... | |
| | | |
| | | |
| | | |
| ... :Өте ... | |
| ... ертегілерді қызығып,| |
| ... ... | |
| ... көрініп тұр. | |
| | | |
| ... ... ... | |
| ... «Мен қай ... |
| |деп ... | |
| ... ... не қап? | |
| |Қап, ... Қу ... тағы| |
| |да ... ... | |
| ... кеткенге ұқсайды. | |
| ... ... енді біз | |
| |осы ... өз ... | |
| ... ... ... | |
| ... | |
| | | |
| ... | |
| ... атаулары: | |
| | | |
| |1 ... | |
| |Ғ. ... «Жас бала қыз | |
| ... | |
| ... күшік Құмай, бала мысық | |
| ... | |
| |2 Лақ - | |
| ... лақ» | |
| |3 ... ... - | |
| |Қ. ... ... | |
| |4 ... - | |
| ... қыз бен ... | |
| |5 ... - | |
| ... ... | |
| | | |
| ...... 3 ... |
| ... ... деп | |
| ... Мына сұрақтардың | |
| ... ... ... ... | |
| ... ... | |
| |1. «Екі ... қайсысы | |
| ... | |
| ... Ақ лақ | |
| |2. ... ... және кене» | |
| ... ең ... | |
| ... ата. | |
| ... Кене | |
| |3. «Қу ... мен ... аю» | |
| ... аңқау аңды | |
| |тап. | |
| ... Аю | |
| |4. ... қыз бен ... | |
| ... ... кім | |
| ... | |
| ... ... | |
| |5. ... ... ... | |
| ... ... жеңген | |
| ... аты кім? | |
| ... ... | |
| | | |
| ... ... ... « | |
| |Ата - ... ... » деп | |
| ... | |
| ... ... ... | |
| ... көмегімен | |
| ... ... ... | |
| ... ... | |
| ... ... осы | |
| ... ... ... ... | |
| ... ... | |
| | | |
| ... ... ... | |
| ... білімді , алғыр | |
| ... Ал енді | |
| ... ... ... | |
| ... ... ... |
| | | |
| | | |
| ... айқасы» /тек ер | |
| ... ... | ... ... алқасы жеңімпаз топты | ... ... ... | |
| |а) ... ертегіні оқығаны | |
| ... ... ... | |
| |ә) ... ... барлығынан| |
| ... ... ... | |
| |б) ... ең көп ... | |
| ... | ... ... меңгерді: Жамандық пен жақсылықты ажырата білу
Нені түсінді: Жамандықтан қашық, жақсылық жасауға қалыптасы.
Нені жасай ... ... ... ... ... ... үйренуді;
ешқашан жаман іс істемеуді үйренеміз.
2.2 Оқыту барысында қолданатын ойын ... ... ... ... құмарлық пен еліктеудің маздап жанар
аты. Баланы дамытатын, өсіретін әрі тәрбиелейтін негізгі іс-әрекет – ... - ... ... ... есігін ашып, оның шығармашылық ... ... ... ... Ойын - ... өмір ... алғашқы
қадамы.
Ойын-сабақ, ойын-жаттығу, сергіту ойындары, дидактикалық ... ... ... логикалық ойындар, ұлттық ойындар баланы жан-жақты
дамиды. Ойындар баланың зейінін, есте сақтау қабілетін, ауыз екі ... ... ... баланың болашаққа көз қарасы қалыптасады. Қандай ойын түрі
болсын, дидактикалық па, шығармашылық па, сюжетті ме, әлде драмалық ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырады, қиялдау, ойлау, есте сақтау қабілеттерін
жетілдіреді.
Баланы нәресте шағынан бастап адалдыққы, мейірімділікке, ... ... ... ... ... ... ... бастауы. Ойын тәрбие
берудегі ең тиімді тәсілдің бірі. Балабақшада тәрбие беру ... ... үшін ... ... маңызы бар[19].
Дидактикалық ойын.
Ойын ретінде оқытуда әр түрлі ... ... ... ... білуін қалыптастыруда «Қандай пішін жетіспейді?», «Бірдей ... ... ... ... дүкені», «Өз үйіңді тап», «Апта ... ... ... ... т.б. ... ұйымдастырылса, мұндай
ойындар балалардың ойлау қабілетін ... және ... оның ... ... Бұл ... ... процесінде
қолдануға болады. Мысалы: Дайын: Орнын тап. Бұл дидактикалық ойында әр топ
заттардың ... өз ... ... ... ... қалың-жұқа,
жалпақ-жіңішке ұғымдарын ажырата білуге үйрену.
Дидактикалық ойынның ішіндегі ең негізгісі дамытушылық ойындар: есте
сақтау ... ... ... ... ... ... ... «Не
артық», «Егіздер» және «Төртбұрышты жина» ойындарын, сонымен қатар ... ... ... «Бес ... «Қуырмаш», «Санамақ» ойындарын
ойната отырып, саусақпен қоянның, иттің, құстың, аңның бейнелерін көрсетуге
болады.
Сахналық ойындар.
Басқа адамның сөзін ... ... ... өз ... ... ... салыстыра білуге және сыйластыққа, үлкенге жәрдем беріп,
кішіге қамқор болуға. Не жақсы, не жаман ... ... ... ... ... ... пайдалануға болады.
Мысалы: «Жалқау қуыршақтар». Мұндай ойындар баланың ... ... ... ... білу ... ... дербестігін дамытады.
Ойын кезінде балалардың барлық жетістіктерін айтып өту, кемшіліктеріне
ұрыспау және табыстарын мадақтап баланың жігерін ... өз ... ... ... ... ... балалардың қимыл-қозғалыс әрекетін жетілдіруге
бағытталған. Егер бала ... ... ... ... онда ... ойын ... жібере алады. Ал, бала бұл ойын ... ... ... ... ... ... ... беретін музыкалық-
ритмикалық ойындар.
Қимыл-қозғалысты ойын түрлері баланы ептілікке, зейінділікке,
ұқыптылыққа ... ... ... ... ... ... ... сияқты
әрекеттер баланың қозғалысын дамытады, жұмыс істеу қабілетін жоғарлатады.
Қимыл-қозғалысты ойын өсіп келе жатқан бала ағзасы үшін өте ... ... дене күші ... денесі шыңдалып зеректілігі тапқырлығы, ынтасы
дамиды.
Ұлттық ойындар.
Ұлттық ойындар арқылы, қазақ ... ... мен ... өз ... ... ... жастайынан баулып, оны
құрметтеуге тәрбиелеу. Ұлттық ойындар ... ... ... ... ... ... ... көпшіліг «Ойлауды қажет ... ... ... ... қимылдық ойын түрлері, мысалы:
«Айгөлек», «Ханталапай», «Арқаласпақ», «Тақия тастамақ», «Түйілген ... ... ... ... ... ... «Бес ... «Тартыс»,
т.с.с. ойындар балалардың дене ... ғана ... ... ... ... ... бұл ойында балалардың бір-біріне деген қарым-қатынасы ... ... ... алға ... мақсатын аяғына дейін орындату және
сөздік қорын, тілін дамыту.
«Омпы»- асықты бір сызық бойына тізу арқылы дәл ... ата ... ... ... бала ... ... ... шеңбер жасап отырып бала сезімін ... ... ... ... баулу.
«Көтермек»- баланың күшін сынап, өз ... ... ... жеңе ... ... ойын ... ... қалыптасуына атқарар рөлі өте зор.
Халқымыз ойындарға тек балаларды алдандыру, ... ... деп ... мінез-құлқынаң қалыптасу құралы деп те ерекше бағалаған.
Сюжетті рөлдік ойындар.
Сюжетті ... ... ... ... тілін, ой-қиялын дамыта отырып,
рөлге кіре білуге үйрету. Сюжетті рөлді ойынның бір ... ... ... өзі ... және баланың өз құрбы-құрдастарымен дұрыс қарым-
қтынас ... ... ... ұжыммен яғни көпшілікпен санаса білуге
дағдыландырады. Ойыннаң дербес әрекеті айқын өнерпаздық және ... ... ... ... ... ... ... мақсаты –
бір нәрсе жайында сұлалып баланы оған жауап беруге, белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... мен сатып алушының
әрекеттеріне,
Ал, «Аурухана» ойынын ... ... мен ... әрекеттеріне
еліктейді.
Мен тәрбиеші ретінде ... ... ... ... ... деп ... ... балалар ойын барысында өздеріне
берілген рөлді аса ... ... ... бір уақыт ересектер
санатына қосып, ойлау қабілеттері дамиды[20].
Сондықтан сабақта болсын, серуенде болсын ... ... ... ұштастырып отыру керек.
Айналадағы әлемді ойын, еңбек, серуен, сабақта педогог-тәрбиешімен,
ересектермен, құрдастарымен қарым-қатынас кезінде танып ... ... жету үшін ... ... ... ... мектеп
оқушысы деп қарап, баланың мінез кұлқын, ... ... ... ... ... ... ес, ойлау,сөйлеу, зейінінің) дұрыс
бағытта қалыптасып, дамуын қадағалап әpi дамытып отыру ... ... ... ескере отырып, оку-тәрбие процесін жүргізу қажет.
Тәрбиеші - педагог - ... ... ... танымдық, белсенділігін
қалыптастыруда, оның ... ... ... ... ... ... ... танымдық белсенділігін арттыру мәселесі жоғары деңгейде
шешіліп, ... жаңа ... ... ... ... ... бipre, оқушылардың танып, білуге, қабілетін ... ... ... айтуға шығармашылығын дамыту арқылы icкe асырылады.
Сыныптан тыс жұмыстарды көптеп қатыстыруға, ... ... ... мен ... ... ... ... мақсатында
танымдық ойындар колданудың маңызы зор.
Ойын дегенміз-жас ерекшелікке қарамайтын, адамның көңіл-күйін көтеретін,
ойландыратын ... ... ... ... ... ... ... өрісінің көлемділігінің,
көп білуді, сондай-ақ, басқа да толып жатқан ... ... ... ... бар ... ... ... бipi.
Сондықтан ойынды сабақтан тыс уақытты пайдалану - үлкен нәтиже бepepi анық.
Ойынға зер салып, ой жүгіртіп қарар ... ... ... ... де ... туындап өрбитінін байқаймыз.Себебі, бар өнердің бастауы деп ... жас ... дене күш ... ... оны ... ... ... тәрбиелеп қоймайды, оныц ақыл-ойының толысуына, жан дүниенің
қалыптасуына, eceйіп ecyiнe де ... ... Ойын ... алдынан
өмірдің eciгiн ашып, оньң шығармашылық, қабілетін ... ... ... ... мұраларының түрлері сан алуан. Солардың қай-
қайсысы да адамға, оның игілігіне ... ... ... ... ... ... бipi- ұлт ойындары.
Ойын да халық педагогикасының құрамды бip бөлігі. Адам баласы ... ... ... ceгізінші eтiп, осы ойынның аталып жүруі де ... ... ... ... ... экономикалық жағдайларына
байланысты туып, дамығанына қазақ, ... ... ... ... көзімізден әбден жетеді.
Қазақтың ұлттық ойындары тақырыпқа өте бай әр ... ... ... ... ... неше ... түрлерін туғызып қана қойған жоқ, соны ic жүзінде
қолданып, оның тәрбиелік, білімдік жақтарын да көре білді.
Уакыт мектеп ... ... жаңа ... талаптарына сай, әpi озық
ұлттық дәстүр рухында тәрбиелеп, өмipre әзірлеу секілді жауапты ... ... ... ... ... ... деген өз талабы, өз ерекшелігі
бар. Халқымыз терең мағыналы дана сөзін «Тауына қарай аңы, заманына ... деп ... ... ... ел ... ана тілін, атасалтын, дәстүрін
қайта түлетуде. ... ... жаңа тіл заңы және ... ... ... жүйесіне жаңаша көзқарасты ұрпак; тәрбиелеуді талап
етуде[21].
Жастарды жаңа ... сай ... ... ... ... оқу тәрбие
жұмысына шығармашылықпен қарап, оқытудың жаңа ... ... ... оқу- тәрбие негіздерінің бipi- ұлттык; ойындарымыз.
Ол- сандағы ұрпақтың керегіне жарап, оларды өмipre әзірлеу ... ... ... ... ... ... Қазақдың ұлттық ойындары: ойын-сауық,
тұрмыс-салт ойындары, дене шыныктыру, спорт ойындары және ... ... ... бөлінеді. Ұлт ойындары сонымен қатар ауыз әдебиетінің бip
саласы болып есептеледі.
Халық өзінің қоршаған дүниенің қыры мен ... ... ... ... ойын ... ... ... білуді көздеген. Ойын бала
табиғатымен ... бала ... ... ... ... ... ... отбасы тәрбие және өзін коршаған ортамен тығыз араласа ... ... ... ... ... алғаш аттаған балаларға ана тілін
оқытудың тиімді әдістеріне ерекше мән берілуі тиіс.Ана тілі ... ... ... ... әдістерге жатады. Ойын арқылы оқу процесін
жандандырып, сабақтың сапасын арттыруға толық ... бар. ... ... ... сөзді еркін, өз маганасында қолдануға, тез, ... ... ... бірден-бip таптырмайтын құрал.
Оқушылардың жалпы оқу деңгейін көтеру және олардың кажетті практикалық
білімін, біліктілігін, әдетін, ... ... ... ... ... пәндер енгізіліп, олардың әрқайсысының өз
бағдарламасы бар екені бәріне мәлім. Сондай пәннің бipi -тіл ... пәні ... ... ... жан-жақты дамуына жағдай
жасау- жалпыдан жекеге қарай, яғни жеке ... ... ... ... ... ... баланың жеке қасиеттерін ашып, ... ... ... ... өзара қарым-қатынаста қолданатын сөз байлығын
молайту болып табылады[22].
2.3 Тәжірибелік – ... ... ... нәтижесі
Тәжірибе жұмысы Тараз қаласының №8 балалабақшасының «Жидек» ересектер
тобының балаларымен жүргізілді. Топта барлығы 20 бала ... ... ... ... үшін топ ... екі ... бөлдік.
Зерттеу жұмысы ақыл-ой тәрбиесіне негізделді. Балабақшадағы тәрбие
үдерісі сана мен әрекеттің ... ... ... Кез ... адамгершілік жағы бар, соның ішінде оқу әрекеті.
Ұсынылып отырған ... ... ... есте сақтау қабілетін, ауыз
екі сөйлеу мәдениетін дамытуға арналған, ... ... ... ... ... жасауға, басқа ұлт өкілдеріне достық сезімін
тәрбиелеуге үйретеді. Мүмкіндігі шектеулі балалармен жұмыс ... үшін ... та ... ... ... ... ... мен тәрбиеші арасындағы ... әдеп ... ... ... ... ... оның бала ... әсер
етуі, қабылдауы, есте сақтауы;
3.Балаларға берілген тапсырманың шектен тыс ауыр болмауы;
4.Тәрбие жұмыстары баланың денсаулығын нығайтуға әсер ететіндей ... Ойын ... ... ... ... ... ... отырып бірнеше компоненттерін құру.
6.Балалардың міндетті және мүмкіндік деңгейлерін ескеру.
Ойынның түпкі ниеті:
Балалардың нені және қалай ойнайтынының жалпы анықтамасы.
Ойынның жалпы сюжеті:
Оның ... ... ... ойын ... ... ... ... дамуын, көп жақтылығын және өзара байланысын анықтайды.
Ойынның мазмұны оны ... ... ... ықылас пен ынтаны қоздырады.
Ойын процесінде балалардың өздері ойнаушылардың мінез-құлқы мен өзара ... ... және ... ... белгілейді.
Ойындар мынандай түрлерге бөлінеді:
Дидактикалық, тіл дамыту, сюжеттік, дамытушылық, қозғалыс ойындары.
Дидактикалық ойындар үш топқа бөлінеді:
1.Заттық ... ... ... ... және ... материалдарымен ұйымдастырылады.
2.Үстел үстінде ойналатын дидактикалық ойындар- «Лото», «Домино» ... ... ... ... ойындардың негізгі бағыты- балаларға білім-білік,
іскерлік, әдет ... ... мен оны ... ... ... ... ... ойындардағы негізгі міндеті - балалардың ... ... ... ойын балалардың қоршаған тілін дамытуда ауызекі сөйлеу,
тілдің дыбысталу мәдениетіне тәрбиелеуде байланыс-
тырып сөйлеу, сөздік қорын дамыту үшін ... және ... тыс ... дидактикалық ойындардың маңызы зор.
Біздің тәжірибелік-эксперименттік зерттеу жұмысымыз 2 кезеңнен тұрады.
1. Анықтаушы эксперимент.
2. Қалыптастырушы эксперимент.
Тапсырмалар ... ... ... ... ... ... ... - бақылаушы, біреуі экспериментальды топ болып табылады.
Эксперимент әр түрлі топта оқу тапсырмалары мен жалпы іс-әрекетті ... ... ... жас ... әсер ету, ... ... ... бірінші кезеңінде мектепалды даярлық топтарына ... ... беру ... Бүгін қандай ертегілерді өттік?
1. Ертегі кейіпкерлерін ата?
1. Ертегі кейіпкерлерінің жаңымды ... ... ... ... жаңымсыз жақтарын ата?
1. Таңы қандай ертегілер білесіңдер?
1. Ертегі кейіпкерлерінің мінездері қандай?
1. Ертегі кейіпкерлерінің ... ... ... ... ұнай ма?
Сонымен, мектеп жасына дейінгі ... ... ... ... ... ... балалардың ұйымдастырлған оқу іс-
әрекеті мен бос ... ... ... ... ... жағдайлар
жасайды.
Эксперименттің бірінші кезеңі бойынша қорытынды жасағаннан кейін біз
мынадай нәтижеге ... ... ... оқу ... мен ... ... ұғыну
көрсеткіші (1-кезең)
48(
Шартты белгілер
І – жоғары ... ІІ – орта ... ІІІ – ... ... ... ... ... арналған материал
ретінде «ақылдылар» және «білгіштер» топтарын жарыстырдық. Бұл нормалар ... ... ... кезеңінде өте өзекті мәселелер. Әдебиеттерге талдау
жасау осы нормалардың басты мазмұнды сипаттарын бөліп ... ... ... ... ... ... ... кезде өз еркімен
міндеттерді мойнына алу, нақты ... ... ала ... жүктелген
міндеттерді қатаң сақтау, өз әрекетінің ағымды және ... ... ... ... дайындық, өз жағдайын басқа адамдардың игілігімен
салыстыру деп ... ... ... ... ... Біз ... – ақыл-ой және эмоционалды бөліктердің ... ... ... ... ... ... ақыл–ой
компоненті балалардың адамгершілік принциптері мен нормаларын білу ретінде
қарастырылады. ... ... мен ... ... қылықтарынан көрініп отырады. ... ... ... ... ... тәсілдерін, қатынастарын білуге бағытталған.
Сондай–ақ, аяқталмаған әңгімелер әдісі де қолданылады. ... ... оқып ... ал ол өзін кейіпкер орнына қойып, ары
қарай ... ... ... Ол өз ... тәсілдерін ұсына отырып
және оларды негіздей отырып, бала әңгімені аяқтау керек.
Сонымен бірге мынандай жағдайларды шешу де ... сен ... ... далада қыдырып жүргенде, ... ... дәл ... ... ... аяғын қатты ауыртып алса, ... ... ... тақтайшалардан бірдеңе құрастырып отырсың. ... ... ... Сен не істередің?
Егер бала өзімдікінберередімдесе, ондатағы да ... да ... ... де ... тыңдап болған соң, балаларға сұрақтар ... ... ... ... керек.
1. Ақсақ құлан ертегісі жайлы айтып бер?
2. Мақта қыз бен мысық ертегісін білесің бе?
3. Алтын ... киік ... ... не ... Екі лақ ертегісі жайлы не ойлайсың?
Зерттеліп отырған ... ... ... ... ... біз ... қылықтардың ерекшеліктерін, бағалау пікірлерін,
жауаптары мен сөздерін толық қамтуға тырыстық.
Оқу ... ... ... ... ... бір-біріне көмек
беруін ұйымдастыру: оқу тапсырмасын ... ... ... ... ... ... ... жасауы және бағалауы.
Мына белгілер бойынша ... ... ... балалардың топтарының
адамгершілік тәжірибесінің ерекшеліктері анықталады:
Балалардың қылықтарының тәсілдері мен қатынастарының ... ... келу ... ... жинақылығы, тереңдігі мен
кеңдігі, тұрақтылық деңгейі.
Әр ... ... оқу ... мен ... іс-әрекетті ұғыну
көрсеткіші (2 - кезең)
Шартты белгілер
І – жоғары деңгей ІІ – орта ... ІІІ – ... ... ... нәтижелері балалардың қаншалықты адамгершілік
тәрбиеленгені туралы талдау ... ... ... ... кезеңнің экспериментіне қарағанда екінші кезеңде төмен деңгейлі
– 15%-ға төмендеді, орташа деңгейлі – 9%-ға ... ... ... ... ... ... оқу ... адамгершілік тәрбие беру
ерекшеліктері мен ... ... ... ... ... ... ... сұрақтарға толық жауап берді, олардың мәні ... ... ... ... ... баланың нақ осындай белсенділіктерін
арттырады. Кез-келген бала да ... ... де ойын ... дамиды. Ал
бүгінгідей динамика ғасырында, оқу процесінде ойын алдынғы ... ... ... ... баланың оқуғаынтасын, қызығушылығын арттыру жеңіл
болмақ.
Ойын дегеніз- халықтың баланы әдептілікке, сауаттылыққа баулитын қүралдың
бірі.
      Ойынның ... өте көп. ... ... ... ... ... ойындар, дидактикалық ойын элементерін пайдаланудың
маңызы өте зор. Дидактикалық ойындар баланың ... ойын ... ... қызығушылықтарын арттырады.  
     Бала тәрбиесі қиын да, жауапты міндет. Ұрпақ тәрбиесі қоғамнан тыс,
оқшау тұрған ... Ол ... ... ... ... ... бірге жүріп отырады. Осы орайда кез-келген бүлдіршін үшін бала
тәрбиесі  ата-анасына берілген тәлім-тәрбиені одан әрі ... ... ... ... ... қалыптастыруда
негізгі жұмыс түрі- ойын әрекеті.
Бала саналы, мәдениетті, адамгершілігі мол болып , жан-жақты ... және ... ... сөз ... ... үшін және айналадағы өмір
құбылысын ... үшін ... ... ... үстінде баланың түрлі қасиеттері, қабілеті мен белсенділігі ... ... аса ... ... А. С ... ... дейді: «Ойында
бала қандай болса, өмірде кәсіби қызмет саласында, көбінесе сондай болады».
Сондықтан келешекке ... ... ... ... ойын ... ... Ойын- балалар үшін айналадағы танып, білу тәсілі.
Ойын әрекеті мазмұнынан әлеуметтік сипаты баланың ... ... ... Ол ... айлардан бастап- ақ маңайындағылармен
қарым-қатынас жасауға ұмытылады, соның арқасында жасау құралы, күш қуаты
тілді біртіндеп меңгереді.
Ойын- бала ... ... ... Ойын ... бөлме теңіз де, ұшақ та
темір жол вагоны да ... ... ... ойын ... ... ... ... жалғыз баланың өзінде   де сөйлесіп жүреді.. Сондықтан, ойын
барысында тілдесім үлгісі ... ... ... ... ... зейіні тұрақсыз, импульсивті
болғанымен, қабылдау есте сақтау мүмкіндіктері жақсы ... ... ойын - ... ... бар, бір ... үшін ойыншылар арасындағы сайыс пен жарыс ретінде қарастырылады.Ойын
ең ... ... ... ... өмірлік тәжірибені жинақтау
жолындағы әлеуметтік мәдени феномен болып табылады[23].
Ойынның қиыншылығы оның түрлерінің ... ... ... өткізу алгоритмінен туындап отыр. Ойын әрекеті сәби кездегі қарапайым
сылдырмақтардан басталып, ... ... ... ... ... ... ... айналады. Ойынның
табиғилығы сонша, ол оқу элементінің таптырмас бөлігі. Ойын ... ... ... ... рөлі және ойын ... игеріледі. Ойын
мақсаттарына жету жолында ұжымның бірлескен ... ... жеке ... қалыптасады. Ақыл-ойды дамыту ... ... ... қоғамтануға және басқарудың барлық салаларына
сәйкес мамандар даярлауға ... ... ... көмектеседі.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Айтмамбетова Б. Жаңашыл педагогтар идеялары мен ...... ... Б., ... К., т.б. ... ... ... кейбір мәселелері. – Алматы, 2000.
3. Айтмамбетова Б., Бейсенбаева. Тәрбиенің ... ...... ... Бала ... қалыптасуы және оны тәрбиелеу жолдары. – А.,
Өнер. 1972.
5. Ахметов Ж. Балаларды ... ... ... ... А., ... Қоянбаев Ж., Қоянбаев Р. Педагогика. Астана,1998.
7. Е. Сағындықұлы. Педагогика. - А, ... ... Б. ... ... ... мен ... |
|1991. ... ... С. ... ... жұмысының әдістемесі. - А.. 1999 |
|10. Зимняя И.А. Педагогикалық психология. Оқулық.Алматы-2005.-123б . |
|11. ... ... Абай ... ... ... |
|Университетінің педагогика кафедрасының ұжымы, -Алматы,2005. - 152-162б|
| ... ... ... беру технологиялары және оларды оқу-тәрбие |
|үрдісінде енгізу жолдары. ... ... ... Н.Д., ... Г.Т., ... Б.И. ... Оқулық/Абай |
|атындағы Ұлттық Педагогикалық Университетінің педагогика кафедралар ... ... ... 2005.430 б. ... ... Ж.Б., Қоянбаев Р.М. Педагогика: Университеттер |
|студенттеріне арналған оқу құралы. – ... ... ... ... Оқу құралы –Алматы: ҚазМҰУ, 2006
16. Ахметова Г.К., Исаева З.А., Әлқожаева Н.С.Педагогика:Оқулық.-
Алматы:Қазақ университеті, 2006
17. Әлқожаева Н.С. ... (оқу ... ... .-Алматы:Қазақ
университеті, 2006
18. Педагогика. Оқу құралы (Ред. Пидкасистого.-М., 1998) Аударған Г.К.
Ахметова, Ш.Т. ... ... ... ... ... ... ... Нұр әлемі, 2003
20. Бекгалиев Т. Педагогика . Тараз. 2001
21. Балғымбаева З.М. Білім берудің практикалық психологиясы: ... ... ... ... 2008.
22. Қалиев С, Майғаранова Ш., Нысанбаева Г. ... ... ... ... Қ., ... С. ... педагогикалық ойдың
антологиясы. -Алматы, Рауан, 1995.
-----------------------
III
II
I
80
0
70
60
50
40
30
20
10
Ұғыну көрсеткіші
36%
16%
деңгейлер
Ұғыну көрсеткіші
10
20
30
40
50
60
70
0
22%
57(
80
21%
I
II
III
деңгейлер

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектеп жасына дейінгі балалардың бейнелеу және құрастыру әрекеттерін дамыту90 бет
Мектеп жасына дейінгі баланың ойын психологиялық іс-әрекетінің дамуы21 бет
Мектеп жасына дейінгі ересек балалардың логикалық танымы үдерісін ойын әрекеті арқылы дамыту.25 бет
Ойын мектеп жасына дейінгі баланың басты іс-әрекеті23 бет
Адам іс-әрекетінің философиялық, психологиялық және педагогикалық негіздері44 бет
Адамзаттың табиғатты қорғау іс-әрекетінің болашағы. Әлемдегі халықтың төтенше жағдайлардан жаппай өлімге ұшырауына әкелетін жағдайлар15 бет
Балабақшадағы драматизациялау іс-әрекетінің мәні»23 бет
Баладағы сөз және сөйлеу әрекетінің құрылымы22 бет
Бастауыш класс оқушысының оқу іс - әрекетінің құрылысы7 бет
Бастауыш класс оқушысының оқу іс-әрекетінің құрылысы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь