Тауарды тарату әдістері

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 2

1. ТАУАРДЫ ТАРАТУ ӘДІСТЕРІ. ТАРАТУ АРНАЛАРЫ ЖӘНЕ ТАУАР ҚОЗҒАЛЫСЫ.
1.1 Тарату арналарының табиғаты. 3
1.2 Арна құрылымы туралы шешім қабылдау. 12
1.3 Арнаны басқару туралы шешім қабылдау. 14
1.4 Тауар қозғалысы проблемасы жөнінде шешім қабылдау. 16

2. ТАУАРДЫ ТАРАТУ ӘДІСТЕРІ: БӨЛШЕК ЖӘНЕ КӨТЕРМЕ САУДА.
2.1 Бөлшек сауда. 24
2.2 Көтерме сауда. 51

ҚОРЫТЫНДЫ 60

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 62
КІРІСПЕ
Тарату арналары–бұл тасымалдауды, сақтауды және тәуекелді қоса алғанда, тауарларды өндірушілерден тұтынушыларға дейін жеткізу жолдарын реттеу болып табылады.
Аралық таратушылар, делдалдар не үшін керек?
Өндірушілер өнімдерін таратуға байланысты жұмыстардың бір бөлігін неліктен аралық таратушыларға, делдалдарға аударғысы келеді? Әрі олар мұны тауарларының қалай өтіп, қалай падаланылғанына бақылау жасау мүмкіндігінен айырылатынын біле тұра істейді. Солай бола тұра, олар делдалдарды пайдалану өздеріне белгілі бір пайда әкелетінін біледі.
Тікелей маркетингтің көмегімен тауарлар таратудың экономикалық жағынан тиімді болатынын білгендіктен, өнім өндірушілердің өздері де басқа өндірушілерге делдалдық қызмет көрсеткісі келеді.
Алайда өндіруші тарату арналарын өзі таба білсе де, көп ретте ол өзінің негізгі бизнесіне күрделі қаржыны неғұрлым көбірек пайда табатынын жақсы біледі. Егер өнім өндіру пайда табу нормасының 20% қамтамасыз етсе, ал бөлшек саудадан оның келетін мөлшері 10% қана болса, әрине ол сатумен өзі шұғылданбайды.
Делдалдарды пайдалану негізінен олардың мақсатты нарықтар тауап, оларды қажетті тауарлармен қамтамасыз ете білуімен, өздеріне ешкімнің тең келмейтіндігімен байлынысты түсіндіріледі. Олар өздерінің байланыстарына, тәжірибелеріне, мамандануына және қызмет ауқымының кеңдігіне байланысты фирмаға ол жеке өзі тапқан пайдамен салыстырғанда әлдеқайда көп пайда әкеледі.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Есімжанова С.Р. Маркетинг.Оқу құралы. Алматы Экономика 2003
2. Ассель Г. Маркетинг: принципы и стратегия: Учебник для вузов. М.: ИНФРА- М, 1999.
3. Багиев Г.Л. и др. Маркетинг: Учебник для вузов / Г.Л. Багиев, В.М. Тарасевия, X. Анн; Под общ. ред. Г.Л. Багиева. - М.: ОАО «Изд-во Экономика», 1999.
4. Голубков Е. П. Маркетинговые исследования: теория, методология и практика. - М.: Изд. «Финпресс», 1998.
5. Голубков Е. П. Основы маркетинга. - М.: Издательство «Финпресс», 1999.
6. Ілиясов Д.Қ. Маркетинг: теориясы мен практикасы: Оқу кұралы: Алматы, Қазақ университеті, 2002.
7. Котлер Ф. Маркетинг негіздері. Ағылш. ауд. М.Т. Ізбасаров Алматы, Жазушы, 2000.
8. Ламбен Жан-Жак. Стратегический маркетинг. Европейская перспектива / Пер. с фр. - СПб, Наука, 1996.
9. Маркетинг: Учебник / Под ред. Э.А. Уткина. - М: ИМП ЭКМО 1998.
10. Маркетинг: Учебное пособие /Под ред. Н.К. Мамырова. - Алматы: Экономика, 1999.
11. Нысанбаев С.Н, Садыханова Г.А., Маркетинг негіздері, А.: Қазақ университеті, 2002.
12. Фатхудинов Р.А. Стратегический маркетинг: Учебник. - М.: ЗАО «Бизнес-школа» Интел-Синтез», 2000.
13. Мамыров Н.К. Маркетинг. Алматы, Экономика, 1999
14. Эванс Дж., Берман Б. Маркетинг. М. Экономика, 1990
15. Современный маркетинг//Под ред. Хруцкого В.Е. М., Финансы и статистика, 1991.
16. Котлер Ф. Управление маркетингом. М. Изд. Прогресс, 1990.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
2
1. ТАУАРДЫ ТАРАТУ ӘДІСТЕРІ. ТАРАТУ АРНАЛАРЫ ЖӘНЕ ТАУАР ҚОЗҒАЛЫСЫ.
1.1 ... ... ... Арна ... ... ... ... Арнаны ... ... ... ... ... қозғалысы проблемасы жөнінде шешім ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... сақтауды және тәуекелді қоса
алғанда, ... ... ... ... ... жолдарын
реттеу болып табылады.
Аралық таратушылар, делдалдар не үшін керек?
Өндірушілер ... ... ... ... бір ... ... таратушыларға, делдалдарға аударғысы келеді? Әрі олар ... ... ... ... ... ... жасау мүмкіндігінен
айырылатынын біле тұра істейді. Солай бола тұра, олар ... ... ... бір пайда әкелетінін біледі.
Тікелей маркетингтің көмегімен тауарлар таратудың экономикалық жағынан
тиімді болатынын ... өнім ... ... де басқа
өндірушілерге делдалдық қызмет көрсеткісі келеді.
Алайда өндіруші тарату ... өзі таба ... де, көп ... ... ... бизнесіне күрделі қаржыны неғұрлым көбірек пайда табатынын
жақсы ... Егер өнім ... ... табу ... 20% ... ... бөлшек саудадан оның келетін мөлшері 10% қана болса, әрине ол сатумен
өзі шұғылданбайды.
Делдалдарды пайдалану ... ... ... нарықтар тауап,
оларды қажетті тауарлармен қамтамасыз ете білуімен, ... ... ... ... түсіндіріледі. Олар өздерінің байланыстарына,
тәжірибелеріне, мамандануына және қызмет ... ... ... ол жеке өзі ... пайдамен салыстырғанда әлдеқайда көп пайда
әкеледі.
1. ТАУАРДЫ ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ... Тарату арналарының табиғаты.
Өндірушілердің көпшілігі өз тауарларын делдалдар арқылы ұсынады.
Олардың әрқайсысы өз жеке ... ... ... тырысады.
Тарату арнасы – нақтылы тауарды не қызметті өндірушіден тұтынушығак
жеткізу ... ... ... ия өз ... алатын, басқа
біреуге беруге көмектесетін фирмалар не жеке адамдар жиынтығы.
Делдалдар не үшін керек.
Өндіруші өткізу ... ... ... ... не ... ... ол ... кімге және қалай сатылғанын бақылауды ... сөз ғой. ... ... ... ... ... ... деп санайды. Осы пайдалар туралы одан әрі әңгімелейік.
Көптеген өндірушілердің тікелей ... ... ... ... ... ... моторс” өз автомобильдерін 18 мың тәуелсіз
диллерлердің көмегі бойынша сатады. Тіпті ... ... ... ... ... ... сатып алу қиын болған болар еді. Тікелей
маркетингтің көмегі бойынша жалпылама ... ... ... ... үшін ... ... ... басқа өндірушілердің тауарларын
сататын делдалдар болуларына тура келер еді. Мысалға, “У ... ... ... ... дүкендерді бүкіл ел бойынша ашуды не ... ... ... не оны ... ... ... сатуды қажетсіз
деп санаған болар еді. Оған шайнау резиналарын көптеген майда–шүйделермен
қосып сатып, ... ол не ... ... не ... жүйелеріне арналған болар еді. Фирманың ойынша, оған кең ... ... ... ... ... ... оңайырақ соғады.
Тіпті, егер өндірушінің өзіндік тарату арналарын ұйымдастыруға
мүмкіншілігі болғанының өзінде де, ол ... ... ... ... ... ... ... арқылы табысты көбірек табады. ... ... ... 20%-і ... ... ал ... ... тек 10%
беретіндіктен, фирма жеке саудамен айналысқанды қостамайды.
Делдалдарды пайдалану, негізінде, ... ... қол ... ... және ... нарыққа жеткізуді қамтамасыз ету арқылы
өте тиімді болуында. Өзінің байланыстарының, ... ... ... ... ... ... фирмаға берері оның
әдеттегі жеке әрекеттерінен көбірек болады.
1 суретте делдалдарды пайдалану арқылы қол жететін негізгі ... бірі ... “А” ... үш ... ... ... үш клиентке қол жеткізуге тырысады. Бұл әдіс ... ... ... талап етеді. “Б” бөлігінде тағы да үш өндірушінің бір
дистрибьютор арқылы барлық үш клиентпен контакт ... ... ... тек қана алты ... қажет. Міне, осылай делдалдар ... ... ... ... ... ... ... Контактілер саны Б. ... ... ... ... ... арнасы–тауардың өндірушіден тұтынушыға жылжитын жолы. Оған
байланысты ... және ... ... ... ... ... орыны және жеке меншік құқы жойылады. Тарату арнасының
мүшелері бірқатар маңызды функцияларды атқарады.
1. Зерттеу жұмысы – ... ... және ... ... ... ... ынталандыру ия тауарды насихаттау коммуникацияларын болдыру ... ... ... – потенциальды сатып алушылармен байланысты
ұйымдастыру және ... ... ... – тауарды сатып алушының талабына сай ... ... ... ... және орауыштауы сияқты жұмыстарды қамтиды.
5. Кеңестер жүргізу – жекеменшікті не игерлікті келешекте тапсыру актісін
іске асыру үшін ... және ... ... ... ... талаптану.
6. Таура қозғалысын ұйымдастыру – тауарды тасымалдау және жинастыру.
7. Қаржылау–арнаның қызмет атқаруына қажетті ... ... ... және пайдалану.
8. Қауіптілікті қабылдау–арнаның қызмет атқару жауапкершілігін өз міндетіне
алу.
Алғашқы бес қызмет түрін орындау келісім жасауға ... ... ... ... ... ... бұл қызметтерді орындау не орындамауда емес, оларды міндетті
түрде орындау қажет, анығырақ айтқанда, оларды кімдер ... ... ... ... де үш ... қасиеттер тән: олар көптеген дефицитті
ресурстарды өзіне тартумен ... ... ... ... ... байланысты әртүрлі арналар мүшелерімен орындалуы мүмкін. Егер
олардың біршамасын өндіруші орындайтын болса, оның шығындары өсіп ... баға да ... Бұл ... ... ... берген
жағдайда өндірушінің шығыны, соның нәтижесінде баға ... ... ... ... ... ұйымдастыру шығындарын қайтару үшін
қосымша ақы алуы ... ... тән ... ... кім орындайды деген
мәселе–атап айтқанда салыстырмалы нәтижелілікті және тиімділікті шешу ... Егер бұл ... ... ... ... ... ... сәйкес арналар қайта құрылуы керек.
Арналар деңгей саны.
Тарату ... ... ... саны ... ... болады.
Тарату арнасының деңгейі–тауарды және оған деген жекеменшіктік құқты
соңғы сатып алушыға жақындататын кез ... ... ... өзі де ... сатып алушы да бұл бағытта бірқатар жұмыстар атқаратын болғандықтан,
олар кез ... арна ... ... ... біз арна ... ондағы
аралық деңгейлер санымен белгілейміз. 2-ші ... ... ... ... ... сурет. Әртүрлі деңгейлі тарату арналырының мысалдары
Ноль деңгейлі арна (тікелей маркетинг ... деп те ... ... ... сатушы өндірушіден құралады. Тікелей сатудың үш түрді
әдістеріне–шығарып ... ... ... және ... ... ... сату ... жатады.
Эйвон фирмасының коммивояжерлері үй бикелеріне косметиканы сатарда
шығарып сату ... ... ... минт” фирмасы коллекциялау
заттарын сатарда поштамен жіберу әдісін пайдаланса, “Зингер” фирмасы өзінің
тігін машиналарын өз дүкендері ... ... ... арна ... бір делдал кіреді. Тұтыныс нарқында бұл
делдал ретінде ... ... ... ... ... ... пайдалану
тауарлары нарқында оның қызметін өткізу агенті не брокер атқарады.
Екі деңгейлі арна құрамына екі делдал кіреді, тұтыныс нарқында ... ... ... және ... ... ... ал ... тауарлары нарқында олар өндіріс дистрибьюторлары және ... ... ... арна ... үш ... ... ... ет өңдеу
өндірісінде көтерме сауда және бөлшек сауда сатушыларының ... ... ... ... ... ... ірі ... сауда
сатушыларынан сатып алып оны ірі көтерме саудашыларымен байланысы жоқ майда
бөлшек сауда сатушыларына қайтара сатады.
Сирегірек мұнан да көп ... ... ... ... бойынша тарату арнасының неғұрлым деңгейі көбірек, солғұрлым
оларды бақылау мүмкіншілігі азаяды.
Қызмет жасау өрісіндегі араналар.
Тарату ... ... тек қана ... ... ... және ... ... (иегерлері) де өз ұсыныстарын
мақсатты аудиторияға ... үшін ... ... шешуге тура
келеді. Ол үшін олар ... ... ... ... ... ... т.б. Шашыранды жайылған аудиторияны қамту үшін олар өз
өкілеттіктерінің түрлерін және орналасуын ойластыруы керек.
Ауруханалардың ... ... ... ... барлығына
толық дәрігерлік қызмет алу мүмкіншілігін қамтамасыз етуі керек. Мектепте
оқитын балалардың тұратын орталықтарына жақын ... ... ... Өрт
командалары өрт шығуы мүмкін жерлерге өрт ... тез ... ... ... ... ... ... беру учаскелері оған
жетіп дауыс беру үшін ... ... күш және ... жұмсалмайтын жағдайда
орналасуы керек. Штаттардың көпшілігінде өте жоғары білімді адамдардың
келешек ... ... үшін ... ... фирмаларын
орналастыруды таңдау проблемалары бар. Қалаларда балалар ойнайтын ... үшін ... ... ... орналастыру қажет. Көптеген ... ... ... ... ... тууды шектеу әдістері туралы ақпараттарды
тарататын, жан ұяларды жоспарлау орталықтарын салу қажет.
Қызмет атқару ... өз ... ... ... өз
тарату жүйелерін ұйымдастыруы керек. Мұндай кәсіпорынның мысалы ретінде
“Дельта Эйрлайнс” әуе компаниясын айтуға ... ... ... ... ... ... де ... болады. 1940 ж. дейін комиктер
аудиториямен байланысу үшін ... жеті ... ... ... ... ... ... 50 жылдарда верьетелер жойылса, оның
орнына жаңа, ... арна – ... ... ... ... өз
үндеулерін сайлаушылар арасында тарату үшін ... ... ... ... ... құралдары, митингілер, түскі демалыс
кезіндегі бір шыныаяқ кофе үстіндегі ... ... ... ... тән ... тауардың алға қарай ... ... ... ... ... да ... ... Зигмунд және Стентон былай деп жазады:
“Қатты ... ... ... ... ... ... ... қайтадан пайдалану техникалық мүмкіншілік бойынша
шешілгеніне қарамастан, материалдарды ... ... ... қарай
жылжытуды ұйымдастыру проблемасы, сыпырынды ескі–құсқы маркетингісін
ұйымдастырғанда ... ... ... ... ... туындайды.
Қазіргі кездегі бар “кейін жүріс” арналары өте қарапайым, ал олармен
байланысты ынталандыру ... ... ... ... өзгертіп, оны
өндірушіге, таратуды керісінше бағытта итермелеуші, инициаторлыққа бастаушы
болуға мүдделендіру қажет”.
Авторлар “кейн жүріс” арнасындағы бірқатар роль атқара ... ... ... Олар: 1) өндірушінің қабылдау пункттері, 2) ... ... ... ... 3) ... ... сатудағы
делдалдар сияқты дәстүрлі делдалдар, 4) сыпырындыларды (ескі - құсқыларды)
жинаушы мамандар, 5) қалдықтарды ... рет ... ... 6)
сыпырындыларды өңдеуге сатушы ... ... ... қойма кәсіпорындар.
Вертикальды маркетингілік жүйелерді тарату.
Соңғы кездегі маңызы зор оқиғалардың бірі ... ... ... ... ... ... ... болуы жатады.
3 суретте екі арналардың құрылым үлігілері келтірілген. Тіпті, дәстүрлі
тарату ... ... ... бір не ... ... ... бір, не бірнеше бөлшек сауда сатушыларынан құрылады. Толық жүйесінің
максимальды табыс табуы ... ... ... әр мүшесі
мүмкіншілігінше максимальды табыс табуға тырысатын, жеке ... ... Арна ... ... ... ... ... не
толық, не толыққа жақынырақ бақылау жасай алмайды.
Вертикальды маркетингілік жүйе ... ... ... жүйе ретінде
жұмыс атқаратын өндірушіден, бір немесе бірнеше ... ... ... ... ... сауда сатушыларынан құралады. Бұл жағдайда арна
мүшелерінің бірі не ... ... не ... ... ... не ... толық ынтамақтастығын ұйымдастыра алатындай қуатты болуы
керек. ... ... жүйе ... ... күш ... не
өндіруші, не көтермеші, не бөлшек сауда сатушысы болуы мүмкін. ВМЖ ... ... және ... өз ... ойластырушы жеке мүшелерінің
арасындағы шиеленістікті алдын ала ... үшін ... ... ... ... алғанда өте тиімді, нарықтық зор билігі бар және
жарыса жұмыс атқаруды болдырмайды. ВМЖ тұтыныс ... ... ... басымдылық алып, оның үлесіне толық нарықтың 64% келеді. Қазір
біз 4 суретте келтірілген ВМЖ – нің үш ... ... ... ВМЖ. Корпоративті ВМЖ–де бір ізді өндіріс және ... бір ... ... ... - ... ... иелегінде және басқаруында 2000 астам
бөлшек сауда кәсіпорындары бар. Бар ... ... ... ... ... 50% ... ... өзіне
тиесілі дүкендерге түседі. “Холидей иннс” қонақ үй фирмасы кілем тоқу
фирмасын, ... ... және ... ... ... қайтара бөлу
мекемелерінің көпшілігін иеленіп бірте–бірте өзін - өзі қамтамасыз ететін
кәсіпорынға ... ... ... осылар және басқа мекемелер қуатты
интеграцияланған вертикальды жүйелерге жатады. Оларды “бөлшек ... не ... ... деп атау ... әрекеттерінің
күрделілігін оңайлату және реальды нарықты елемегендік болады.
ШАРТТЫ ВМЖ. Шартты ВМЖ шартты қатынастармен байланысқан және, жекеленіп
орындағаннан ... ... ... ... тиімділікке не үлкен коммерциялық
нәтижелерге қол ... ... өз ... бағдарлармаларын үйлестіріп
жасайды. Шартты ВМЖ тіпті кейінгі ... ... отыр және ... ... ... бірі ... ... Шартты ВМЖ-ның үш түрі
болады.
Көтермешілердің қамқорлығындағы бөлшек ... ... ... ... сатушылар ірі тарату жүйелерімен бәсекелестік ... ... ... ... ... сауда сатушыларының бірлестігін
ұйымдастырады. Көтермешілер бөлшек сауда сатушыларының сауда тәжірибелерін
стандарттайтын және сатып алудың тиімділігін қамтамасыз ... ... ... тиімді бәсекелесу бағдарламасын дайындайды. Мұндай бірлестіктің
мысалына “тәуелсіз бакалейщиктердің” одағы жатады.
Бөлшек сауда сатушыларының ... ... ... өз қолдарына алып көтерме операцияларды, ал мүмкіншілігінше
өндіріспен де ... жаңа ... ... бірлестіктерін
ұйымдастыруы мүмкін. Бірлестікке қатысушылар ... ... ... ... ... ... жарнамалық әрекеттерді бірге
жоспарлайды. Келтірілген ... ... ... ... алу көлемдеріне
сәйкес пропорциональды түрде бөлінеді. Кооперативке мүше емес бөлшек
саудашылар да ... ... ... алуы ... болғанымен, олар
табыстарды бөлісуге қатыспайды. ... ... ... ... ... айтуға болады.
Жеңілдіктерді ұстау мекемелері. Жеңілдіктің иегері деп аталатын арна
мүшесі бірқатар бірізді өндіріс және тарату процесі кезендерін ... ... ... шапшаң тараған сауда жеңілдіктерін беру тәжірибесі
бөлшек сауда ... ең ... ... бірі ... ... Бұл
феноменнің түп нұсқалы идеясы көптен бері белгілі болғанымен жеңілдікке
негізделген практикалық әрекеттердің бірқатар ... ... ғана ... ... ... үш ... ... болады:
Бірінші - өндірушілерінің қамқорлығындағы бөлшек сауда жеңілдік
жүйелерін ұстаушылар автомобиль ... кең ... ... ... өз автомобильдерін сату құқын беретін лицензияларды белгіленген
өткізу және қызмет жасау шарттарын ... ... ... ... ... - ... қамқорлығындағы көтерме сауда жеңілдік
жүйелерін ұстаушылар, алкогольсіз ... ... ... кең ... ... - ... фирмасы әртүрлі нарықтарда ... ... ... одан ... концентратын сатып алып, оны газдайтын, шиналарға
құятын және жергілікті бөлшек саудашыларына сататын құю зат ... ...... ... ... ... ... сауда жеңілдік
жүйелерін ұстаушылар. Бұл жағдайда қызмет жасау фирмасы қызметті тұтынушыға
ең тиімді әдіспен жеткізуді мақсат ... ... ... ... ... ... ... жалға беру өрісінде (“Херц” және
“Авис” фирмалары), тек қызмет ... ... ... ... ... кинг” фирмалары), мотель бизнесінде (“Говард
Джонсон”, “Рамада инк” ... ... ВМЖ. ... ВМЖ - өндірістің және таратудың
бірқатар бірізді жұмыс кезеңдерін, ... бір ... ... ... оған ... әрбірінің мөлшері мен қуатына
байланысты үйлестіру. Жетекші маркалы тауарды өндіруші осы ... ... ... және ... ... ... Демек, “Дженерал
электроник”, “Проктер энд Гэмбл”, “Крофт” және “Кэмбелл суп” ... ... ... ... ... ... ... бөлу, ынталындыру шараларын дайындау және баға саясатын құрастыру
мәселелерінде өте ... ... қол ... ... ... ... таралуы.
Тарату арналарына тән феноменнің тағы бірі–екі және одан да ... ... келе ... жаңа маркетингілік мүмкіншіліктерді бірігіп
игеруге өз күштерін біріктіруге дайындығы. Жеке ... ... не ... не ... білімдері, не өндірістік ... не ол ...... ... не басқа фирмамен күш
біріктіруде ... аз ... ... ... ... ... ... ынтымақтастықта болуы мүмкін, ал тіпті біріккен жеке компанияда
ұйымдастыруы мүмкін. Мысалға, “Доктор Пеппер” ... ... ... ... ... ... “Кока - кола” фирмасымен
ынтымақтастықта ... құю ... ... ... ... ... ... жүйелердің таралуы.
Фирма бір нарықта қайта–қайта ұсыну немесе бірнеше ... ... ... ... ... ... пайдалануға жиірек ұмтылуда. Мысалға,
Чикагоның жиhаздары ... ... ... ... Смит” фирмасы барлық
жиhаздар ассортиментін өз жиhаз дүкендері арқылы сатуымен қатар, ...... бар ... бөлімшелі қойма – дүкендер жүйесін де
пайдаланады. Сатып алушылар жиhаз бұйымдарының ... ... ... ... арқылы алуына мүмкіншілігі бар және де екінші арна арқылы
алу олар үшін, қағида бойынша, ... ... Тағы бір ... “Дж. ... фирмасының әмбебап дүкендер жүйесі, активті өткізу ... ... ... дүкендер жүйесі бар.
Көптеген фирмаларда көп арналы ... ... ... қызмет атқару үшін пайдаланылады. Мысалға, ... ... ірі ... ... ... ... дилерлер
арқылы да (әмбебап дүкендері, төмен бағалы дүкендер және каталог ... ... ... ... ... үй салумен айналысатын ірі
мәрдігерлерге де сатады. Тәуелсіз дилерлер әрине ... ... ... ... ... ... жөн ... де
мүмкін. Дегенмен, “Дженерал электрик” өзінің бұл ... ... ... және ... сауда сатушыларына өткізу мүлде әртүрлі
маркетингілік ... ... ... ... ... ... дауластықтары және
бәсекелестері.
Бір арнаға қатысушылардың ... және де әр ... ... ... және ... ... дәрежеде болуы мүмкін.
Ынтымақтастық әдетте бір арна құрамына кіретін мүшелер ... ... ... және ... ... ... және олардың ынтымақтастығы, олардың әрқайсысының жеке табыс
табу мүмкіншілігіне қарағанда барлығының жалпы табысы молырақ ... ... ... ... ... нарыққа жақсырақ қызмет жасап
оның мұқтаждықтарын толығырақ қанағаттандыратынын сезінуге мүмкіншілік
алады.
Дегенмен, кейбір ... арна ... ... да ... ... ... бір деңгейдегі фирмалар арасында болады. Чикагодағы “Фордтың”
диллерлерлерінің ... осы ... ... ... ... жоғарылату мақсатында агрессивті баға саясатын және жарнама
жүргізетінін айтады. “Пицца ... ... ... ... өздерінің бірқатар әріптестерінің ... ... және ... ... ... ... ... жалпы фирма
бейнесіне зиянын тигізетініне наразылық білдіреді. Мұндай жағдайларда арна
лидері орындалуы ... ... ... ... жағдайда ықтиярсыз
орындалатынын нұсқаулар дайындап, дауды тезірек шешуге керекті шараларды
іске асыруы ... ... әр ... ... де ... ... ... осыдан
бірнеше жыл бұрын “Дженерал моторс” өзінің техникалық қызмет жасау, баға
белгілеу және жарнама ... өз ... ... іске ... корпорациямен оның дилерлерінің арасында дау шыққан. Ал “Кока -
кола” фирмасы “Доктор Пеппер” сусынын құюға келісім берген құю ... ... бір ... ... қызмет атқарғысы келетін фирмалар
және жүйелер арасында да болады. Мысалға, әмбебап дүкендері, төмен ... және ... ... ... ... бөлшек сауда кәсіпорындары
тұрмыс ... ... ... ... алуға бәсекелес.
Осындай бәсекелестіктің нәтижесінде тұтынушы тауар таңдауда баға диапазонын
және жасалатын қызметтерді ... ... ... ... ... ... ... жүйелердің арасында да бәсекелестік байқалады.
Мысалға, тұтынушылар ...... ... ... ... ... ... ерікті бөлшек сауда сатушылар
тізбектері, бөлшек сауда кооперативтері және жалпы тамақтану жүйесі–сауда
жеңілдіктерін ұстаушылар ... ... ... Арна құрылымы туралы шешім қабылдау.
Қазір сіз бен біз өндірушілердің арна құрылымы ... ... ... ... проблемаларына тоқтаймыз. Тарату арнасын
құрарда қажеттілік пен қол ... ылғи ... ... ... Жаңа ... фирмалар, әдетте, не жергілікті, не ... ... ... ... ... жасайды. Қаржылық ресурстың
шектелуіне байланысты олар, қағида бойынша, ... ... ... қызметін пайдаланады. Кез келген жергілікті нарықта делдалдар
саны онша көп ... ... ... агенттері, бірнеше
көтермешілері, бірнеше қалыптасқан бөлшек саудашылары, ... ... және ... ... ... ... Ең жақсы арнаны
таңдау онша қиын бола қоймайды. Нарықтағы бір ... ... ... ... ... ... көндірудің қиындау болуы ықтимал. Егер
жаңадан ашылған фирманың ісі алға ... ол өз ... ... ... ... Бұл жағдайда оған тағы да сонда бар ... ... тура ... ... ... ... ... әртүрлі нарықта
пайдалану болып саналады. Фирма ықшам ... ... ... ... ... ... ірірек нарықтарда көтермешілерді
пайдаланады. ... ... ол ... тауар ассортимент
саудашыларымен жұмыс атқарса, қалалық аудандарда ... ... ... ... ... бір ... ол ... жеңілдіктер берсе (барлық делдалдар тек осы ... ... ... өз ... кез келген ... ... ... арқылы сатады. Сонымен, тарату арна жүйелері ... мен ... ... ... ... ... варианттарын табу.
Өндіруші компания өзінің мақсатты нарқын және ... ... ... деп ... Енді оған түр ... бойынша
арналардың негізгі варианттарын ... ... ... ... ... ... ... өз арналарының жұмыс атқаруын қамтамасыз ететін
бар делдалдар түрлерін табуы ... Мына бір ... ... ... ... ... кез ... қозғалыс
бөлшектері бар механизмдерде, сенімсіз механикалық ... ... ... құрал ойлап ... ... ... тауар–
электрқозғалтқыш, іштен жанатын ... бу ... ... барлық салаларындағы нарықта өзіне жол табады деп ... Ал ... - әуе ... ... ... ... теміржол, консерві,
құрылыс және мұнай өндірістері. Фирманың сауда ... онша көп ... осы ... ... – түрі ... тиімді қамту туралы мәселе
туады. Басшылық ... ... ... ... үш ... 1. Фирманың штатты сауда мамандарының санын өсіру. Бұл не өткізу
зоналары бойынша ... ... ... және ... ... ... барлық потенциональды сатып алушылармен қатынас ... не ... әр ... ... атқаратын арнайы сатушылар
штатын құру. 2. Жаңа сынақ құрылғысын сату үшін әртүрлі ... ... ... ... ... ретінде басқа мекемелерді тарту. 3.
Әртүрлі региондарда не ... ... ... сатып алып оларды
сатуға келісім беретін дистрибьюторларды іздестіру және оларға тауарды ...... ... құқ ... ... ... дистрибьюторларды қажетті
табыс нормасын қамтамасыз ету, олардың мамандарын жаңа ... ... ... және ... ... шараларын іске асыруға көмектесу.
Сонымен қатар фирмалар басқа да ... ... ... ... ... ... ... компани” фирмасы өз органдарын сату
үшін бұрынғы жәй сазгер дүкендері орнына әмбебап және ... ... ... ... жаңашылдық көрсетіп, оларға деген ... ... “Ай ... ... кітаптарды пошта тапсырысы ... ... жаңа ... ... батыл қадам жасаған. Шамалы уақыттан
кейін, бұл тәжірибені басқа сатушылар да ... “Ай – күн ... ... т.б. ... ... ... ... өзіне ұнайтын арна орнына тіпті басқа арналарды құруға
тура келеді, себебі, өзіне ұнамды құрылыммен ... ... не өте ... өте ... ... жағдайларда жаңа арна құру туралы шешім қабылдау ... ... да ... ... “Ю.С. Тайм компани” фирмасы алғашқыда
өзінің арзан ... ... жәй ... ... ... ... тырысқан.
Бірақ зергерлік бұйымдарын сатушылардың көпшілігі олармен іскерлес болудан
бас тартқан. Сондықтан фирма ... ... ... өз сағаттарын
активті өткізу дүкендері арқылы сата бастаған. Сауданың бұл түрі енді ғана
өркендеу жолына шыққандықтан, қабылданған ... ... ... ... ... ... арнаның әр деңгейінде қанша делдалдар болуы
керектігі ... ... ... ... Бұл проблеманы шешудің үш жолы бар:
Интенсивті тарту. Күнделікті ... және жәй ... ... қағида бойынша, оларды интенсивті тартуға тырысады, демек, ... ... ... ... ... ... ... етуге тырысады. Бұл тауарларды сатып алу орын
ыңғайлылығы міндетті түрде ... ... ... ... ... сауда орындарында сатылады – тек осындай мүмкіншіліктің ... ... ... кең көрсетуге және сатып алушыларға ыңғайлылық
жасауға болады.
Ерекшелік ... ... ... ... олардың тауарларын сатушы
делдалдар санын әдейі шектейді. Мұндай шектеудің ең ақырғы шегі – ерекше
құқ ... ... деп ... ол ... ... ... ... олардың өткізу аумағы ... ... ... құқ ... ... жиі түрде ерекше дилерлік шарты көтеріледі, демек, оның
тауарын сатушы бәсекелестер ... ... ... ... құқ ... ... жаңа автомобильдерді, бірқатар ірі ... әйел ... жеке ... сатуда кездеседі. Өз
тауарларын таратуға ерекше құқ бере отырып, өндіруші агрессивті және ... ... және ... ... ... баға саясаты,
ынталандыру, несиелік операциялар және де ... ... ... ... толығырақ бақылау жүргізуге мүмкіншілік жасайды.
Селективті тарату. Селективті тарату әдісі интенсивті ... ... ... құқ ... ... ... аралығындағы орта жағдайды
көрсетеді. Бұл ... іске ... ... саны ... көп, бірақ
тауарларды сатуға дайын делдалдардың жалпы санынан аз. Фирма өз күштерін
көптеген сауда ... ... ... ... ... ... көп)
шашыратпауы қажет. Ол арнайы таңдап алынған делдалдармен сенімді ... ... және ... өткізуді орта деңгейден жоғарылатуға
күш жұмсауын күтеді.
1.3 Арнаны басқару туралы шешім қабылдау.
Арнаның ... ... ... ... ... оның ең тиімді
құрылымы туралы шешім қабылдайды. Енді таңдалған арнаны ... ... ... ... жеке ... ... және оның себептерін
дәлелдеуді және де ... ... ... ... ... ... қатысушыларды таңдау.
Өндірушілер бір–бірінен квалификациялы делдалдарды өзіне жақындату
әдістерімен айырмашылықта болады. Кейбіреулерінде бұл ... ... ... ... “Форд” фирмасы өзінің сәтсіз моделі ... ... ... 1200 дилерлерді ... ... ... кандидаттар санын толтыру үшін оларға ерекше құқ немесе
селективті таратуды ұйымдастыратындығы туралы уәде беруге тура келеді.
Және, керісінше, кейбір жағдайларда квалификациялы ... ... ... ... ... көп күш жұмсауына тура ... ... өз ... ... өз ... ... арқылы сатуды ұйымдастыра алмағандықтан, оларды активті өткізу
дүкендері арқылы сатуға мәжбүр ... ... ... ... ... ... өз тауарларын бакелей – гастрономия дүкендеріне
өткізу қиынға соғады.
Арнаға қатысушыларды дәлелдеу (мотивациялау).
Делдалдардың өз ... ... ... орындауын ылғи дәлелдеу қажет
болады. Өндірушілердің көпшілігі негізгі проблеманың бірі ... ... қол ... деп ... Ол үшін олар ... және
пряник” саясатын ұстауға мәжбүр. Мотивациялаудың жағымды факторлары ретінде
бөлшек саудаға ... ... ... ...... ... жарнамаларға қатысқаны үшін зачеттар, сыйлықтар
және ... ... ... ... ... ... ... Кейбір уақыттарда олар бөлшек саудаға берілетін жеңілдікті
қысқарту, ... ... ... не ... үзу ...... негативті мотивация факторларын да пайдаланады. Мұндай әдіс жолының
нашарлығы - өндіруші өз дистрибьюторларының мұқтаждықтарын, проблемаларын,
күшті және осал ... ... ... ... ... ... ұзақ уақытта ... ... ... ... ... ... ... не керек
екендігін және оларға өз тарапынан мүмкіншіліктер болатынын анық ... ... ... ... саясаты жөніндегі нұсқауларды келісуімен
және төлем мөлшерін олардың осы нұсқауларды ұстануымен байланыстырады.
Жұмыстың ең ... ... ... Маккомоннің
анықтауынша, ол-өндірушінің де және дистрибьютордың да мұқтаждықтарын
ескеретін вертикальды маркетинг ... ... ... басқаруды
жоспарлау негізінде жасалған процесс. Өндіруші маркетинг қызметі құрамында
дистрибьюторлармен жұмыс ... ... ... ... ... және ... ... анықтау, сонымен қатар әр дистрибьютордың өз
мүмкіншіліктерін толық пайдалануына көмектесетін сауда ... ... ... айналысады. Бұл ... ... ... қол ... ... ... белгілейді, қажетті тауар қорларын анықтайды, сауда алаңдарын
пайдалану жоспарын жасайды және тауарды насихаттау үшін оны ... ... ... ... талаптарды дайындайды, жарнама және
өткізуді ынталандыру жоспарларын жасайды. Осы ... ... ... ... ойластырылған вертикальды маркетингілік
жүйенің бір бөлігі екендігін, соның ... ... ... ... ... ... жұмыстарын бағалау.
Өндіруші дистрибьюторлардың жұмысына мынадай көрсеткіштер бойынша
өткізу номасын ... ... ... ... ... ... тауарды
тұтынушыларға жеткізу жылдамдығы, бұзылған және ... ... ... ... және оқу ... ... ... сонымен қатар тұтынушыларға длдалдардың көрсетуге
міндетті қызметтері туралы мерзімді түрде баға беріп отыруы керек.
Әдетте, өндіруші делдалдарға ... ... ... ... ... өткеннен кейін, ол барлық делдалдарға ... ... ... ... Бұл мәліметтер
көрсеткіштерінің төмендеріне жұмысын жақсартуға, алдыңғы қатардағыларын қол
жеткен табысты ... ... ... ... ... ... ... кезеңдегі өз көрсеткіштерімен де ... ... топ ... ... орта ... ... ... деп санауға
болады.
Өндірушілер өз дилерлерімен ылтипатты қатынаста болуға тиіс. Кім ... ... ... ... ... ... ол ... қолдауынан
айрылып, заңмен қайшылыққа ұшырауы мүмкін.
1.4 Тауар қозғалысы проблемалары жөнінде шешім қабылдау.
Енді сіз бен біздер тауар қозғалысы ... ... ... фирма тауарды сақтау, тиеп–түсіру және оны ... ... ... ... және ... ... ... жеткізетінін білуіміз
керек. Сатушының қабылдаған тауар қозғалыс ... ... көп ... Қазір біздер тауар қозғалысының табиғатын, мақсатын ... ... ... ... ... ... ... негізгі элементтері 5 суретте келтіріліген.
Тауар қозғалысы–тұтынушылардың мұқтажын өтеу үшін материал және дайын
бұйымдарды ... ... ... ... ... жоспарлау,
жүзеге асыру және олардың физикалық түрде жылжуын ... ... ... ... әрекеттену.
Тауар қозғалысының негізгі шығындары тасымалдау, одан кейін тауарларды
жинақтап–сақтау, тауар–материал ... ... ... алу, ... ... шығындарынан және тапсырыстарды дайындай шығындарынан
құралады. Бүгінде басшыларды тауар ... ... ... ... жоғарылылығы тынышсыздандыруда, өйткені оның мөлшері өндіруші
фирмалардың сату көлемінің 13,6%-іне ... ... ... үшін ол ... ... қозғалысы – тек қана шығындар көзі емес, ... ... ... да. ... қозғалысы жүйесін жетілдіру арқылы ... ... не ... ... соның нәтижесінде қосымша
клиенттерді тартуға болады. Тауармен жабдықтауды уақытында қамтамасыз
етпеген фирма ... ... 1976 ж. ... “Кодак” фирмасы алдын
ала дүкендерді қажетті ... ... ... етпей, өзінің лезде
суретке түсіретін жаңа фотоаппараты туралы бүкілұлттық жарнама компаниясын
кең көлемде ... ... ... ... ... ... оның ... “Полароид” фотоаппаратын сатып ала бастады.
Тауар қозғалысының мақсаты.
Көптеген фирмалар тауар ... ... ... ... ... ... қажетті уақытта, мүмкіншілігінше минимальды
шығынмен жеткізуді санайды. Өкінішке орай, тауар ... бір де ... ... ... ... және тауарлы тарату шығындарын минимумға
дейін қысқартуды бір уақытта іске асыра алмайды. Өйткені ол тауар–материал
қорларының ... ... ... мінсіздігін және ... ... ... Ал ... бәрі ... шығынының өсуіне әкеліп
соқтырады. ... ... ... алу, ... ... ... және
шамалы ғана қоймалардың болғанын жобалайды.
Тауар қозғалысының ... ... ... бір – ... пропорциональды байланыста.
• Көлік–экспедиция қызметінің басқарушысы ... ... ... ұшақ ... емес, темір жол арқылы ... ... ... ... ... азайтады. Бірақ теміржол жылдамдығының
төмендігінен айналма капитал жылдамдығы ... ... ... және оған қоса ... ... ... ... алуды қысқа
мерзімде жеткізуді ұсынған бәсекелеске ауысуына мәжбүр етуі мүмкін.
• Шығындарды минимумге түсіру үшін жүк жөнелту ... ... ... Ал бұл ... ... тауарлардың көптеген бұзылыстарға
ұшырауына себепкер болып, тұтынушылардың наразылығын тудырады.
• Тауар қоры қызметінің басқарушысы ... ... ... ... ... ... ... болғанын дұрыс көреді. Бірақ бұл жағдайда
тауардың қолда болмауы ... ... ... саны ... жұмысының көлемі өседі, жоспарланбаған тауар партияларын өндіру
қажеттілігі туындайды және оларды тездетіп ... үшін ... ... ... тура ... ... ... ұйымдастыру жұмысы
көптеген келісімшіліктермен байланысты ... ... ... жүйелі жол іздеу қажет.
Тауар қозғалысы ... ... бас ... және ... ... ... ... аударатын мәселелер: 1) ... ... ... 2)
жабдықтаушының, клиенттің шұғыл мұқтаждығын қанағаттандыруға дайындығы,
3) тауарды тиеп–түсірерде жинақы жұмыс атқару, 4) ... ... ... ... ... ... ... дайындылығы, 5)
жабдықтаушының клиент үшін тауар – материалдық қорды ... ... осы ... ... ... ... бойынша маңыздылығын
зерттеуге тиіс, мысалға, фотокөшірме ... ... ... ... ... ... өте ... болып саналады. Сондықтан “Ксерокс”
корпорациясы сервистік және ... ... ... ... ... ... Құрама Штаттың континентальды бөлігіндегі қайбір
нүктесіндегі бұзылған ... ... ... ... ... өтініш
түскеннен кейін оны үш күн аралығында жөндеп, іске қосуды міндетіне
алған. Корпорацияның техникалық ... ... ... жөндеуші және
бөлшектермен жабдықтаушы 12 мың маман қызмет ... ... ... ... жөнінде өзінің стандартын дайындарда
міндетті түрде бәсекелестердің стандартын есепке алуы керек. Қағида
бойынша, ол ... ... ... ... ... ... ... Бірақ негізгі мақсат – ... сату ... ... ... қамтамасыз ету. Сондықтан фирма қызмет жасау
деңгейін жоғарылатудың ... ... ... ... ... ... ... тек қарапайым қызметтер атқарады, бірақ олары ... ... ... ... ... ... қарағанда
жоғары, бірақ оларға бағасы жоғары дәрежелі шығынды үстеме төлем қосып
қайтаруға тиіс.
Қалай ... ... өз ... ... ... ... ... “Кока - кола” корпорациясы “кока–коланың біздің қол
созған жерден табылуын” ... ... ... ... ... бұл ... одан әрі ... үшін тауар қозғалыс жүйесін
құрастырушы әр элементке сервис стандартын дайындауға ... ... ... ... ... мынадай стандартын бекіткен: 1) жеті
күн аралығында дилерлердің тауармен жабдықтау туралы тапсырысының кем
дегенде 95% орындау ... 2) ... ... ... ... 3) үш күн ... ... тапсырысының орындалуы туралы
сұрақтарына жауап беру; 4) ... ... ... ... ... - тен аспауы керек.
Тауар қозғалысы мақсаты кешенін дайындағаннан кейін, фирма осы
мақсаттарды минимальды шығынмен ... ... ... қозғалыс жүйесін
құрайды. Ол үшін мына негізгі мәселелер туралы шешім қабылдау қажет:
• Тапсырысшылар қалай жұмыс атқару қажет? (тапсырысты дайындау);
• Тауар – ... ... ... ... керек? (сақтау - жинастыру);
• Қол астындағы қор қандай мөлшерде болуы керек? (тауар–материал қорлары);
• Тауарларды ... ... ... ... сіз бен біз осы төрт ... және ... маркетингілік
көзқарас бойынша маңыздылығын қараймыз.
Тапсырыстарды дайындау.
Тауар қозғалысы клиенттен сұраныс алудан басталады. ... ...... ... оны ... ... бөлімдеріне жеткізеді.
Қолда жоқ бұйымдар қарыздарлыққа жазылады. Жөнетілетін бұйымдараға жөнелту
және төлем құжаттары ... ... және ... ... ... басқа бөлімшелеріне жөнелтіледі.
Егер осы жұмыстар әрі тез, әрі дәл орындалатын болса, одан фирма да,
тұтынушы да ... ... ... ... ... ... ... кешке
тапсырысты жөнелтеді, ал кейде оны телефон арқылы айтады. Заявка бөлімшесі
келген тапсырыстарды тездетіп дайындайды. ... ... ... ... ... ... ... счеттар дайындалып, жөнелтіледі.
“Тапсырыс–жөнелту–счеттарды дайындау” циклінің орындалуын тездету үшін
компьютерлер пайдаланылады. ... ... ... ... ... заказ алынғаннан кейін клиенттің төлем қабілетіне және ... ... ... ... Компьютерлер жөнелтуге бұйрық беріп,
заказчик ... ... ... ... есеп–қисаптарына түзетулер
енгізеді, қорды толықтыру үшін бұйымдарды дайындауға ... ... ... ... ... ... орындалып, жөнелтілгені туралы
хабар береді. Осы айтылғанның бәрін орындауға небәрі 15 сек. ... ... - ... келген фирмаға тауарын сатқанша, он сақтауға тура келеді. Сақтауды
ұйымдастыру қажеттігі ... және ... ... тура ... ... ... ... тауарларын өндіру мерзімді болса,
оларды тұтыну иұрақты түрде болады.
Фирма ... ... ... саны ... мәселені шешуге міндетті.
Мұндай пункттер неғұрлым көп болса, солғұрлым тауарларды тұтынушыларға
тезірек жеткізуге ... ... бұл ... ... ... ... саны ... шешімді тұтынушыларға атқарылатын сервис деңгейі
және тарату ... ... ... ... ... керек.
Кейбір фирмалар тауар қорларының бірқатар бөлігін кәсіпорынның өзінде
не одан жақын жерде ұстаса, қалғанын – елдің әр ... ... ... не жеке меншік қоймалары болады, не ... ... ... ... ... ... Егер ... өз қоймалары
болатын болса онда бақылау дәрежесі ... ... бұл ... ... капитал байлауда болып, фирма сақтау орнын алмастыру ... ... тез ... ... қиындайды. Екінші жағынан, көпшілік ... ... ... алаңдар үшін төлем ақы алуымен қатар, ... оны ... ... және ... ... дайындау сияқты
қызметтерін қосымша төлем ... ... ... пайдалану қойма
қызметтерін пайдаланушы фирма сақтау орындарын және ... ... кең ... ... көп уақыт сақтау және транзит қоймаларын пайдаланады. Көп уақыт
сақтау қоймаларында тауар ұзақ не ... ... ... ... қоймалары тауарды әртүрлі кәсіпорындардан және ... ... ... қажетті баратын жерлеріне неғұрлым ... ... ... ... ... ... ... төмен бағалы
бөлшек сауда дүкендер региональды жүйелерінің төрт ... ... бар. ... ... 37 мың ш.м. оның бірі жалпы алаңы 38 гектар
учаскеде орналасқан. Жөнелту ... ... ... ... сауда
кәсіпорындарына тауарды аптасына екі рет жеткізіп беру үшін тәулік сайын
50–60 жүк машиналарын жөнелтуге ... Бұл ... ... ... ... ... арзанырақ түседі.
Жай жылжитын көтерме ... және ... ... ... ... бар көп этажды көне қоймалар, жаңа, бір ... ... ... жүк дайындау құрылғы жүйелерімен
жабдықталған, орталық ЭЕМ бақылауымен ... ... ... ... ... ... ... құны 10–20 млн. ... ... ... ... екі–үш адам ғана атқарады.
ЕЭМ жөнелту бұйрықтарын оқиды, тиеуіштерге және электрленген ... ... және тиеу ... ... ... тапсырма береді. Мұндай қоймаларда өндірістік жарақаттану аз,
жұмыс күштеріне ... ... және ... бұзылыстары төмен болып, қорды
басқару жүйелері аса жетілдірілген болады.
Тауар – ... ... ... ... ... ... қанағаттануына ықпалын
тигізуші шешімдердің бірі–тауар–материал қорлары туралы шешім ... ... ... ... ... ... ... қоры
болғанын қалайды. Бірақ мұндай өте көлемді қорды ұстау фирма ... ... ... ... ... ... ... тауар–материал қорларын ұстауға қажетті шығын өте тез өсе бастайды.
Басшылар, осындай ... ... ... ... ... ... және
табыстың соншалықты өсетін-өспейтіндігін белгісі келеді. Тек содан кейін
ғана олар тауардың қосымша партияларына тапсырыс беру – ... ал ... ... жағдайда, оны қандай мөлшерде беру керектігін шешуі керек.
Тасымалдау.
Маркетинг мамандары өз фирмаларының ... ... ... ... қабылдағанын білуге міндетті. Тауар баға деңгейі және оның қажетті
жеріне уақытылы және дұрыс жағдайда ... ... ... ... Ал ... бәрі кезекті түрде тұтынушының
қанағаттанушылық дәрежесіне ықпалын тигізеді.
Фирма тауарларды ... ... және ... ... ... бес ... бірін таңдайды: Темір жол, су, автомобиль,
құбыр және әуе көлігі. Әр көлік ... 1 ... ... ... ... ... ... түрі |1980 ж. жүк |Жалпы жүк |Өте жиі ... |
| ... ... ... |
| |т. миль ... % | ... |858,1 |30,0 ... ... өнімдері |
| | | ... ... ... |
| | | ... құм, ... |
| | | ... ... |827,2 |28,7 ... ... құм, |
| | | ... ... ... |
| | | |тас ... ... |602,0 |21,0 ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |585,2 |20,2 ... тас ... |
| | | ... ... көлігі |4,6 |0,1 ... тез ... |
| | | ...... ... ЖОЛ ... Елдегі ең ірі тасымалдаушыға теміржолдар жатады.
Оның үлесіне тонна – миль ... ... ... жүк ... 30% келеді.
Темір жол вагон отправкалы ақтара тиелетін тас ... ... ... және ... өнімдерін алыс қашықтыққа тасымалдауға ... ... ... ... темір жолдарда клиенттер ерекшеліктерін ескере отырып
қызмет түрлерін өсіріп отыр. ... ... ... жүк ... жаңа ... ... ... тасымалдайтын
платформалар жасалды, жөнелтіліп кеткен жүктердің адрестерін өзгертіп,
басқа пункттерге ... және ... ... ... қызмет атқару
сияқты жол жүрі кезіндегі ... ... ... ... ... ... ... бөлігі кемелермен және баржалармен
жағалау және ішкі су жолдарымен ... Құм, ... ... және ... рудалары сияқты бағасы онша қымбат емес, бұзылмайтын,
рабайсыз ... ... су ... ... өте ... ... жағынан, су
көлігі өте шабын және кей жағдайларда ауарайынан тәуелді.
АBТОМОБИЛЬ КӨЛІГІ. Жүк автокөлігі тасымалдағы өз ... ... ... ... ... тонна–миль бойынша алғанда, оның үлесіне жалпы
жүк айналымының 21% - і ... ... ... жүк ... ... орындайды. Бұл тасымал түрі маршрут және жүріс кестесі жағынан ... Жүк ... жүк ... ... ... құтқарып, тауарды
“есіктен - есікке” дейін жеткізеді. Жүк автомобильдері қымбат тауарларды
қысқа қашықтыққа тасымалдауда ... ... ... ... Көп
жағдайларда автокөлік ... ... ... болады, бірақ жүк автомобильдерінің қызмет атқару
оперативтілігі жоғарырақ болады.
ҚҰБЫР КӨЛІГІ. Құбырлар – мұнайды, тас ... және ... ... ... ... ... арнайы көлік құралы. Мұнай өнімдерін
мұнай құбырларымен ... ... ... ... ... су ... ... қамбатырақ болады.
ӘУЕ КӨЛІГІ. Ел жалпы жүк айналымының әуе тасымалы үлесіне келетіні тек
1% болғанымен, бұл ... ... ... өсе ... Әуе ... ... теміржол не автомобиль тарифтарымен ... ... ... ... мән ... не ... болған жағдайларда, әуе арқылы тасымалдау идеалды түрге айналады.
Әуемен жеткізілетін жүктер арасында жиі кездесетіндеріне тез ... жас ... тірі гүл және өте ... ... ... ... бұйымдары) жатады. Әуе көлігін пайдалану тауар қорларының қажетті
деңгейін төмендетуге мүмкіншілік беретінін, қоймалар санын ... ... ... ... ... ... ... таңдау.
Нақтылы тауарды жеткізу құралын таңдағанда, жеткізуші алты факторды
есепке алады. 2 кестеде осы ... ... ... ... көлік
түрлерінің салыстырмалы сипаттамалары ... Егер ... ... болса, оның таңдауы әуе және автомобиль көліктерінің
аралығында болады. Егер оның мақсаты минимальды шығын ... ... ... су және ... ... аралығында. Пайданың ең жоғарғысы
автокөлікті пайдаланумен мүмкін ... оның ... ... тез өсуін
осымен түсіндіруге болатын сияқты.
Контейнерлеудің нәтижесінде жөнелтушілер екі не одан да көп ... ... ... көбірек назар аударуда. Контейнерлеу–бұл
тауарды бір ... ... ... ... оңай ... ... ... не трейлерге салу. Рельсті контейнерлер–теміржол және автомобиль
көліктерін пайдаланып тасымалдау болса, кеме контейнерлер – бұл су ... ... ... ... - ... тасымалына су және
теміржол көліктерін пайдалануға, “әуе - ... ... әуе ... ... ... ... Кез ... аралас тасымал түрі
жөнелтушіге бірқатар пайда келтірді. Мысалға, ... ... ... таза автомобиль тасымалына қарағанда арзанырақ, оның үстіне өте
ыңғайлы және ... ... ... ... ... көлік түрлерін бағалау.
|Көлік |Жылдамдық |Жөнелту |Сенімді- |Тасымал ... ... ... ... ... ... ... |(тонна- |
| |есікке ... ... |гі |лық ... ... |
| |дейін |бойынша ... ... ... | |
| ... ... ... |нүк-телерінің| |
| ... | | ... | | |
| | | | ... ... | |
| | | | ... | | ... |3 |4 |3 |2 |2 |3 ... |4 |5 |4 |1 |4 |1 ... |2 |2 |3 |1 |4 ... |5 |1 |1 |5 |5 |2 ... |1 |3 |5 |4 |3 |5 ... ең ... ... - 1 ... туралы шешім қабылдағанда, әртүрлі көліктер арасындағы күрделі
келісімшіліктерді және бұл ... ... ... ... ... ұстау сияқты басқа жұмыстарына
ықпалдарын еспеке алу керек. ... ... ... ... ... ... шығындары өзгеретіндіктен, фирмалар тауар
қозғалысының ең оптимальды варианттарын ұйымдастыру үшін өз ... ... ... ...... ... басқару құрылымы.
Енді біздерге жинақтау–сақтау, тауар–материал қорларын ұстау және
тасымалдау туралы шешімдер қабылдауда ... ... ... ... керектілігі түсінікті болды. Тауар қозғалысын ... ... ... ... ... баскарушылары кіретін
тұрақты комитеттер ұйымдастырған фирмалар саны ... ... ... ... ... ... тарату жүйесінің тиімділігін
жоғарылатудың ... ... ... Кейбір фирмалар көбіне
маркетинг бойынша вице–президентке не өндіріс ... ... ... ... президенттің өзіне тікелей бағынатын тауар қозғалысы
бойынша вице – ... ... ... Тауар қозғалысы бөлімінің
фирма құрылымы шегіндегі орны екінші мәселе болып саналады. Бас ... ... ... ... ... өз ... және ... нарыққа жоғары дәрежелі қанағаттанушылықты өз тарапынан орынды
шығындар ... ... ... ТАРАТУ ӘДІСТЕРІ: БӨЛШЕК ЖӘНЕ КӨТЕРМЕ САУДА.
2.1 Бөлшек сауда.
Бөлшек сауданың табиғаты және маңызы.
Бөлшек сауда дегеніміз не? ... ... ... ... ... ... ... белгілі. Ал мына есікті қағып тұрған “Эйвон дамасы”
туралы, үйді ... ... ... ... ... ... туралы,
пациентке келген дәрігер туралы, демалыс күні демалуды ... ... ... не айтуымызға болады. Ия, ия, осының бәрі бөлшек сауда. Біздер
бөлшек саудаға былай деп анықтама береміз:
Бөлшек ... не ... ... ... тұтынушының жеке
коммерциялық түрде емес пайдалануына ... сату ... ... ... ... ... саудамен айналысады деуге
болады. Оның үстіне, тауардың не қызметтің дәл қалай (жеке ... ... ... ... ма? ... ... ма не ... автоматтары арқылы ма) және
олар қайда (дүкендерде, көшеде не ... ... ... мән
беріле қоймайды.
Бөлшек сауда, Құрама Шттарда ең ірі жұмыс салаларының ... ... ... жалпы коммерциялық кәсіпорындардың, шамамен алғанда 25%
құрып, елдегі жұмыс орны көздері ... ... ... ... ... ... штаты 16 млн. адамға жетеді. Бөлшек сауда,
құрамына 1,5 млн. астам бір орынды және 340 мыңнан астам кәсіпорынды ... ... ... ... ... айналымы 1981 ж. 1038000000
мың. долл. болған.
Елдегі ең ірі бөлшек саудашыларына кімдер жатады? 1981 ж. ірі ... ... ... ... ... Робак” сауда айналымы 27,3
млрд. долл; “Сэйфуэй Сторс” (16,5), “К-март” (16,6), “Дж. К Пенни” ... (11,2), ... ... (7,2), “Америкэн сторс” (7,1), “Лаки сторс”
(7,2), “Федерейтед ... ... (7,0), және “Эй энд Пи” (6,8 ... корпорациялары кіретін. Бөлшек сауда ірі фирмалары – бұл ең ... ... ... ... және универсам жүйелері.
Сауда қоғам класстарының бірімен немесе ... ... ... өз ... тез өзгеретін орталық жағдайында өтетінін
бөлшек сауда сатушылары ұғына бастаған. ... ... ... ... ... іске аспауы мүмкін болса, ал ертеңгі жағдайда іске ... ... ең ірі және көне ... ... ... ... ... универсамдар арасындағы көлем жағынан сегізінші орындағы “Фуд ... ... Ұлы ... “Эй энд Пи” ... ... ... ... колосс” деп саналатын, майда бәсекелестердің тағдырын шешуші
және трестерге қарсы күресушілердің ... ... ... “Эй энд ... ... ... ... арыстанға ұқсап отыр. Аралас асссортиментті
әмбебап дүкендер жүйесі бойынша төртіншісі ... ... ... ... ... Ол ... ... даңқын қайта болдыруды
іздестірумен айналысуда. Тіпті “Сирс” корпорациясының жағдайы онша ... ... ... ... айналадағы жағдай өзгерістері
зардаптарын күйзеле ... ... ... ... 1886 ж. ... әр ... ... стратегиялық нұсқаулары ылғи нысанға дәл
тиетін және 40 жылдары жас жағынан ... ... ... ... ... ... ... болатын. “Сирс” фирмасы соғыстан
кейінгі кезеңдердегі экономиканың өсуіне ... ... ... ... ... тоқырауға әкеп тіреп еді. “Сирс” ... ... ... Ол қала ... ... ... ашты, өзінің көне дүкендерін
модернизациялады, қамсыздандыру, жинақ кассаларын ұйымдастыру, суреттерді
сату сияқты жаңа жұмыстармен айналысты. Корпорацияның ең ... ... ... бас жағы ... ... ... корпорация өзінің қызмет жасау
өрісін кеңейту стратегиялық желісінен олардың сапа ... ... көшу ... ... қабылдады. Ол өз әрекеттерін дәулетті сатып
алушыларға шоғырландыруды ойлап, өз ... ... ... және ... ... дайындалған тауарлармен толықтырды. Бірақ
өзгеріс енгізу уақыты сәтсіз таңдалған ... Бум бос ... ... ... алушылар артық баға төлеуден бас тартты. Оның үстіне, олар тауарды
бағаға жеңілдік берген “К Март” ... және ... ... сатып
ала бастады. Жаңа бағыт дәулетті сатып алушыларды да қызықтырмады. 1974 ж.
соңғы 13 ... ... рет ... ... табыстың күрт, тіпті 24,8%
төмендегенін ... 1976 ж. оның ... ... ... ... ... 441,2 млн долл. болып, одан кейін тағы да төмендеп – 1977 ж. – 363,9 ... 1978 ж – 330,7 млн. ... ... ... ... бұрынғы жағдайын қалпына келтіру үшін 80-ші жылдары
не ... ... Ол ... ... жолдарын ұстап отыр: ең тұрақты
нарық “орта класты американдықтар” екенін ... ... енді ... алушылардың санын көбейту талабынан бас тартқан. Оның орнына
корпорация ... ... ... алушыларына несие беру арқылы байланысты
нығайтып, өз ... мен ... тек ... ... ... ж. “Сирс” корпорациясы жылжымайтын мүліктермен айналысатын фирманы
және инвестициялық компанияны, олардың қызметтерін ... ... ... ... Және тағы бір ... ... “Сирс” өз дүкендерінде “Леви
страус” маркалы ... және ... ... ... ... ... ... өзгеріс нышандарын ұққыпты бақылап, өз стратегиясын кеш
қалғаннан гөрі бұрын ... ... ... ... ... стратегияны
өзгерту туралы шешім қабылдауды іске асыру оңай ... ... Ірі ... сатушысы өзінің басшылары “Жәй дұрыс мағына” деп санайтын ... көп ... ... Оның ... ол дүкеннің өзгеріске
ұшырауынан кейін де көп уақыттар тұтынушылардың ойында қалатын ... де ... ... ұсақ ... дүкендер де көп–ақ. Ұсақ–түйек бөлшек
саудамен айналысушылар бірнеше себептерге ... ... ... 1. ... ... ... ... қабылдайтын бөлшек сауданың жаңа
формалары жиі пайда ... 2. Олар ... үшін өте ... ... ... ... ... 3. Олар көп жағдайларда икемділік көрсетеді
және тұтынушыға жеке – дара ... ... ... ... Олар ... өзін қожа ... ... береді.
Бөлшек сауда кәсіпорындарының түрлері.
АҚШ–та әртүрлі көлемді және формалы миллиондаған бөлшек сауда орындары
бар. Оның үстіне көне сауда формаларының ... ... ... бөлшек сауда формалары пайда болуда. Мысалға, “К-Март” дүкен жүйелері
универсам және ... баға ... ... ... ... әртүрлі сауда формалары ұнайтын болғандықтан тұтынушыларға
әртүрлі деңгейде ... ... ... жұмыс атқаруы және
табысты болуы мүмкін– ақ. 6 суретте төрт қызмет атқару деңгейі және осындай
деңгейлерді ... ... ... ... ... өзі ... атқаруға арналған бөлшек сауда кәсіпорындары елде 30
... ... ... ... ... тез ... Бүгінде өзіне-өзі қызмет жасау бөлшек ... ... ... барлық топтары, әсіресе күнделікті пайдалану және
алдын ала таңдалатын кейбір тауарларды сатып аларда ... ... - өзі ... ... ... ... ... негізі болып саналады.
Уақыт үнемдеуші сатып алушылар тауарларды іздеуге салыстыруға және таңдауға
дайын.
Тауарды таңдау бостандығы бар ... ... ... ... ... ... болатын дүкеншілері болады. Клиент сауда
келісімін тауар ... ... ... ... кейін аяқтайды. Таңдау
бостандығы бар дүкендердің ... ... ... өзі ... ... қарағанда жоғарырақ болады, өйткені онда қосымша қызметкерлерді
ұстау қажет.
Шектелген қызмет атқаратын бөлшек сауда ... ... ... ... ... ... жоғары деңгейлі қызмет ... ... ... ... ала ... ... көбірек сатылатын
болғандықтан, сатып алушыларға олар туралы көбірек ақпараттар ... ... ... ... ... ... қызмет атқару деңгейі өте
шектелген жәй ... ... ... ... шығарып сату және
сатылған тауарды қайтарып алу сияқты ... ... ... ... шығыны жоғары.
Толық қызмет атқаратын бөлшек сауда кәсіпорындарына сатушылары стып
алушыларға тауарды ... ... және ... ... ... ... ... дайын фешенебельді әмбебап дүкендері жатады. Өзіне
қызмет жасағанды қалайтын тұтынушылар тек осындай ... ... ... ... сұранымдағы тауарлары және баяу ... ... ... ювелир бұйымдары кинокамералар) пайызының
жоғарылылығы, ... ... ... алуға либералды ... ... ... пайдалануы, ұзақ тұтынылатын тауарларға үйде
техникалық қызмет көрсетуі, ... ... ... жасау үшін
демалысқа және ресторанға қосымша бөлмелер бөлуі ... Осы ... ... қызметкерлер ұстау керектігі мұндай дүкендердегі қосымша
шығындарды жоғарылатады. Сондықтан соңғы бірнеше онжылдықтарда мұндай толық
қызмет ... ... ... ... ... ... таңданарлық
нәрсе емес.
Бөлшек сауда кәсіпорындарын суреттегенде біз оларды ... ... ... ... ұсынылатын тауар ассортименттері,
бағаға деген көзқарасы, сауда қызметтерін ... ... ... иелегіндегі және дүкендердің шоғырлану түрлері. Бөлшек ... ... 3 ... де ... ал оларды суреттей төменде
келтіріледі.
3 кесте
Бөлшек сауда кәсіпорындарын түрлі әдістермен топтастыру.
|Ұсынылатын тауар ... ... ... ... |
|ассортименті |деген |қызметтерінің |кімге ... |
| ... ... ... ... |Төмен |Пошта не телефон |Корпоративті|Орталық ... ... ... ... тапсырыс |жүйе |іскерлік |
|дүкен ... ... ... | ... |
| | | | | |
| ... | | |
| |н | | | ... ... ... ... ... ерікті |Региональды |
|Күнделікті сұраным|бойынша | ... ... ... ... |сауда |Жеңілдікпен ... | ... ... ... ... |жүйелі және |Аудандық |
| ... ... ... ... |
| ... | ... |
| | | |ң | |
| | | ... | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | ... сату | | ... | | ... ... ... кең | | ... |сауда |
|профильді | | | ... ... ... | | ... | ... | | ... | |
| | | ... | |
|Қызмет жасау | | ... ... ... ... | | ... ... | | | | ... ... ... ... сауда мекемелерін топтастыруда
бірінші болып саналатын параметр – ... ... ... ассортименті:
бакалея, гастрономия, шарап, жиhаз т.б. ... ... бар. ... ... ассортименттің кеңділігін және маңыздылығын айтып, осы нышандар
бойынша ... ... ... ... болады. Олардың ең
маңыздыларына мамандырылған дүкендер, ... ... ... ... ... және кең ... ... жатады.
Мамандырылған дүкендер. Мамандырылған дүкен толыққанды түрлі шағын
ассортиментті тауарларды ... ... ... кәсіпорындарының
мысалдары ретінде, киім, спорт тауарлары, жиhаз, гүл және кітап дүкендерін
айтуға болады. Мамандырылған дүкендерді ... ... ... ... одан әрі ... ... Киім дүкені–бұл
ерекшеленген толық ассортимент дүкені, еркек киімдер дүкені–бұл шектелген
ассортиментті дүкен, ал ... ... ... ... ... сататын
дүкен–бұл өте шағын ... ... ... ... ... ... ... сегменттеудің мақсаты сегментті таңдаудың және
тауарды мамандырудың артықшылықтарын ... ... ... саны өсуге тиіс. Тек қана спорт аяқ киімдерін, тек қана ... ... ... ... ... сататын, ие тек ... ... ... ... бола ... кездерде мамандырылған дүкендердің кең таралуы әдетте бір –екі
әмбебап ... және ... ... ... ... ... бумына байланысты болып отыр. Мұндай дүкендердің үлесіне
көптеген жағдайда ... ... ... алаңдарының 60-70% келеді.
Мамандырылған дүкендердің көпшілігі осы ... ... ... ... ... мамандырылған дүкендер жүйелері де тездеп
өсуде. Аса табысты мамандырылған дүкендер өз ... ... ... ... қанағаттандыруға жұмсауда.
“Лимитед” дүкені 18 – 35 аралығындағы қажетті түрде әдемі көріну үшін
шамалы артық ақша төлеуге ... ... ... ... ... Сатып алушы әйелдерге тауарды ұқыпты ... ... ... ... ... соңғы мода бойынша киінген. ... ... ... ... ал дүкеннің өзі осы ... ... ... мақсатты нарқын дәл анықтап “Лимитед” алдын ала 18 –
35 жас ... ... ... зерттеуге, мода жаңалықтарын
алдын ала сынақтан өткізуге, бұл жаңалықтарға бірегейлілік бейнесін беруге,
жарнаманы дәл ... және бұл ... ... ... ... ... оның ... ассортименті әйгілігін жоғалтса мамандырылған дүкен
ұнамсыз жағдайға душар болуы да мүмкін.
Әмбебап дүкендер. ... ... ... ... тауар
топтарын, әдетте, киімдерді, үй тұрмысына қажетті заттарды, шаруашылық
тауарларын ... ... ... ... көтерме сатып алушы не
саудашы басқаратын ... ... ... ... ... мамандардың санауынша, әмбебап дүкендері аралас тауарлар
сататын ... ... ... ... ... бірнеше ассортиментті тауар
топтарымен сауда жасалады). Басқалардың ойынша, әмбебап ...... ... ... ... ... ... көпшілігі
бұрын мата тауарлары дүкендерінің иелері болған). Тарихтағы бірінші әмбебап
дүкені ретінде ... 1852 ж. ... ... ... ... Ол ... төрт ... ұстанымды енгізген: 1) төмен үстеме және
тауардың тез айналымы, 2) тауар ... ... ... және ... ... алушылардың тауарды ешқандай қысымсыз, асықпай қарауына және ... ... ... ... алмауын қолдау, 4) ... ... ... ... әмбебап дүкендеріне “Джордан Марш”, “Мэйси”,
“Ванамейкер” және “Стюарт” жатады. Олар қала ... ... дәук ... ғимараттарда орналасқан болатын және “Қуаныш үшін
сатып алу” ұстанымын уағыздайтын. Бұл сол ... ... ... ... ... мамандырылған дүкендермен салыстырғанда алға ... ... ... ... соғыстан кейінгі алғашқы жылдарда бөлшек саудадағы
әмбебап дүкендерінің үлесі азайған, ал рентабельдігі төмендеген. Сол кезде
көпшілік әмбебап ... ... ... ... ретіндегі өзінің өмір
циклінің құлдырау кезеңіне тап ... деп ... ... ... 1) ... ... ... бәсекелестіктің шиеленісуі
шығындардың өсуіне соқтырған, 2) басқа ... ... ... ... ... ... ... мамандырылған дүкендер және бөлшек сауда
қойма–дүкендерімен бәсекелестік шиеленісе түскен еді және 3) ... ... ... ... ... ... ... қала орталықтарының қайтадан салынуы нәтижесінде қаланың ... ... алу ... жоғалуы cебеп болған.
Соның нәтижесінде бірқатар әмбебап дүкендері жабылса, ал ... – бірі ... Не ... де, әмбебап дүкендері “қайта оралуға”
әлі де күресуде. Олардың ... ... өсіп келе ... ... да
өсіп келе жатқан, автомобильдер қоюға жақсы жағдайлы айналасындағы сауда
орталықтарында филиалдарын ашуда. Кейбір әмбебап ... ... ... ... ... ... ... беру үшін өздерінде “пайдалы
сатып алу ... ... ... ... ... “модалы лавкаға” (дүкеншіктерге) ... ... ... және ... сату өрісінде эксперименттер
өткізуде. Бірқатар әмбебап дүкендері–олардың арасында ... ... ... - өз ... ... ... бастаған. Атап айтқанда, төмен бағалы
дүкендерді және мамандырылған дүкендерді ... ... ... әмбебап
дүкендері қызметкерлер санын, тауар ... ... және ... ... ... ... ... несиеге сату қызметтерін
қысқартуда. Бірақ мұндай бағыт негізгі тартымдылықты, атап айтқанда жоғары
сапалы қызмет көрсету ... зиян ... ... Универсам–бұл шығындары төменгі деңгейлі, салыстырмалы
табыс дәрежесі онша жоғары емес және сату ... өте ... ...... жуып – шаю ... және үйге қызмет жасау заттраымен”
толық қамтамасыз етуге арналған, әркім өзіне өзі қызмет атқаратын бірқатар
ірі кәсіпорын. ... ... жүйе ... кіретін болғанымен,
олар жеке меншікте де болы мүмкін. 1981 ж. деректері бойынша, ең ... ... ...... 16,5 ... ... ... 11,2 млрд. долл, “Лаки сторс” – 7,2, “Америкэн сторс” – 7,1, “Эй
энд пи” – 6,8, “Уинн - ... -6,2, және ... – 5,11 ... долл. жатады.
Универсамдардың пайда болуы туралы екі себепті айтуға болады – 1912 ж.
Джон Хартфордтың “Грейт Атлантик энд Пасифик ТИ” (Эй энд Пи) ... ... ... – қол ... ... ... ... үйге жеткізіп
бермейтін азық – түлік дүкендері және 1916 ж. алғашқы рет өзіне өзі ... ... ... ... ... ... өту ... орнатылған Кларенсу Сондерсу иелегіндегі “Пиггли - Уиггли”
дүкендерін айтуға болады. Дегенмен, олардың ... ... ... ... ғана ... ... табысты универсамға 1930 жылы Майкл Кулленнің ашқан
дүкені жатады. Бұл әркім өзіне өзі ... ... ... – қол ... ... алынған заттарды үйге жеткізіп ... сол ... ... ... 75 ш.м. жәй ... ... ... алаңы
500 ш.м. бакалей–гастрономия дүкені болатын. Куллен рентабельді сауда жасау
үшін сол кездегі азық–түлік дүкендерінің валл табысының ... ғана ... сату ... 9–10% қана ... валл ... ... рентабельді
сауда жасау үшін, ... ... өте ... Келесі екі жыл
аралығында 300 универсам ашылса, 1939 жылы ... саны ... ... олардың үлесіне бакалея– ... ... ... ... 20%-і ... ... 37 ... астам универсамдар жұмыстар
атқарып, ал оларпдың бакалея – ... ... ... ... 30 жылдары табысты болуына бірнеше факторлар себепкер
болды. Ұлы депрессия тұтынушыларды баға ... ... ... қиын ... ұшыраған жабдықтаушылардан тауарларды арзан
бағамен сатып алуға және минимальды бағаға үлкен бөлмелерді жалға ... ... ... ... ... ... ... екінші қатарға итерді және сатып алуды аптасына бір рет орындау
әдісінің тарауына жағдай жасап, жергілікті майда дүкендердің ... ... ... ... ... ... және
тұтынушыларға тез бұзылатын азық – ... ұзақ ... ... ... Жаңа ... ... азық – ... көтерме дүкен
орауыштары (бөшке, қорабтар) қалрында емес, тұтынушыларға сақтауға ыңғайлы
тара және расфасовка ... ... ... ... ... ... ... бәрі маркалы тауарды өткізуді жарнама арқылы
ынталандырып, дүкендегі сатушылардың санын азайтуға жағдай ... ... бір төбе ... ... және ет ... оған қоса
ауылшаруашылық өнімдерінің біріктірілуі барлық керекті азық–түліктерді ... ... ... ... болғандықтан алыстағы сатып ... ... ... ... ... ... ... айналымының өсуін
қамтамасыз етті.
Өткізу көлемін одан әрі өсіру үшін ... ... ... ... ... ... бұрын 50 жылдардың ортасында олардың
сауда алаңдары 1100 ш.м. болса, қазір 1700 ш.м. ... ... ... саны ... ... олар ірі ... құралады.
Универсамдарда көптеген әртүрлі тауарлар сатылады. 1946 ж. типті универсам
300 – ге жуық тауар тшүрлерін ұсынса, қазір ... саны ... ... ... көп ... ... қатарына азық- түлік емес тауарлар – рецепсіз
босалатын ... ... ... ... ... ... ойыншықтар жатады. Осылардың үлесіне универсамдардың қазіргі
жалпы тауар айналымының 8% ... ... ... ... ... ... ... босатылатын дәрілер, тұрмыс электр
тауарлары, үй жабдықтары, ... ... ...... бау – ...... және өз рентабельдігін жоғарылату ... ... ... ... тауарларды да сатады. Оның үстіне универсамдар өз
мүмкіншіліктерін жақсарту үшін ...... ... ... мол ... ... ... салуды, ойланылған сәулетті
шешімдер қабылдауды және интерьерлерді безендіруді, оған қоса жұмыс ... ... ... ... істеуді және де чектарды ... ... ... ... ... ... ... ассортименттерін кеңінен ұсынады. Насихаттау өрісі саласында
интенсивті ... ... ... ... ... ... ... универсамдардың өзара бәсекелестігі шиеленісе түсті. Ал
жалпы ұлттық маркалардан тәуелсіз болу үшін және өз ... ... ... ... ... жеке ... тауарларды сатуға көшіп отыр.
Сонымен қатар экономиканың өсу қарқыны ... күн ... ... ... саны өсуде.
Күнделікті сұранымдағы тауарлар дүкендері. Күнделікті сұранымдағы
азық–түлік дүкен мөлшер жағынан онша үлкен болмайды. ... ... ... ... ... жеті ... жұмыс істейді. Кеш
жабылады және өте тез айналымдағы күнделікті сұранымдағы шектелген ... ... ... ... “Севен - илевен” және “Уайт хен
центриз” дүкендерін келтіруге ... Бұл ... ... істеу уақытының
ұзақтығы және олардың тұтынушылардың “кедергілерді ... ... ... пайдаланатындығы, оларды бірқатар жоғары бағалы ... ... олар ... ең бір қажетті ... ... ... үшін ... ... үшін төлеуге
дайын сияқты. Күнделікті сұранымдағы тауарлар дүкендері 1957 ж. ... ... 1981 ж. 37,8 ... ... ... Ал ... 1981 ж. тауар айналымы
14,1 млрд. ... ... ... ... ... ... өрісінде соңғы кезде
“азық–түлік бензоколонкасы” деген пайда болған. ... ... ... ... нан, сүт, сигареттер, кофе, алкогольсіз сусындар сияқты
жүзге тарта тауарларды сатып алып, оларға мұнай компаниясы шығарған кредит
карточкасы ... ақы ... ... кең ... ... және ... Бөлшек сауда кәсіпорындары спектрінің екінші шегіне жәй
универсамнан мөлшер ... ... үш ... ... ... ...... бос сатылатын және рецепт бойынша сатылатын
дәрілерді қосып, кеңейтілген универсамның бір түрі. ... ... ... ... сауда алаңы орта есеппен алғанда 5100 ... ... ... ... ... үш ... схема
пайдаланылады. “Крогер” жүйесінде универсамдар және дәріхана, “Супер икс”
деп аталатын төмен ... ... ... дәмхана орындары бір – ... ... Бұл ... ... жеке ... кәсіпорындары
ретінде жұмыс істей алады. “Джуэл компани” фирмасы тауарлардың бәрінің бір
төбе астындағы дүкенде ... ... ... ... дүкеннің бір
шетінде, азық – ... ... ... ... Мұндай жағдайда
тұтунышылардың тауарға қол жеткізуі ... ... ... ... ... ... сомасын жоғарылатуы ықтимал.
Детройттағы “Борман” дүкенінде қиыстырылған ... ... ... сомалы сауда тиімділігіне қол жеткізу үшін дәрілерді азық–түлік
арасында ... ... ... ... алаңы жағынан жәй универсамдардан асып
түседі (үйреншікті 1700 ш.м. ... 2800 ш.м. ... ... сатып алатын жәй тамақ және оған ... ... ... ... ... ... Кең профильді универсамдар
көп жағдайларда жуу, химиялық ... аяқ ... ... ... ... ... арзан буфет сияқты қызметтерді де ұсынады. Кең
профильді ... ... ... байланысты жәй
универсамдармен салыстырғанда көп жағдайда бағка 5-6% жоғары болады. ... ... ... ... жетекші дүкендер ... ... ... ... ... ... орташа сауда
алаңы 2400 ш.м. ... 114 кең ... ... ... кешені өз мөлшері жағынан кең ... ... ... ... ... ... 7500 ш.м. 19500 ш.м. ... жетеді. Сауда
кешені (АҚШ–та пайдаланылмайтын термин, бірақ Еуропада ... ... ... ... бағалы дүкен және бөлшек сауда қойма дүкені
кіреді. Оның ассортименті қарапайым ... ... ... тауарлар
шегінен шығып, жиhаздарды, ауыр және жеңіл тұрмыс электроприборларын, киім
және көптеген басқа ... ... Кең ... универсамдар баға
деңгейімен салыстырғанда сауда кешендерінің бағаларында ... ... ... ... ... ... қоймаға
келетін түрінде сым орауыш ... ... ... және
биіктігі 3,5-4,5 м. 5 ярусты металл сатыларына жинастырылады. Қорларды
толықтыру ... ... кең ... ... ... жүретін айырлы
тиеуіштердің көмегімен орындалады. Негізгі ұстанымы – ... ... ... әрекетпен тауарды жайып тастау. Дүкеннен ауыр ... және ... өз ... алып кетуге келісім
бергендерге жеңілдік жасалады. Бірінші сауда кешенін “Каррефур” фирмасы
1963 ж. ... ... ... ашып және ол ... ... ... ... бұл 60 жылдарының аяғында 70 – ші жылдардың басында
алдыңғы қатарда Франция да және ГФР – да ... ... ... ... жүз сауда кешендері жұмыс атқаруда. Американдық ... ... ... ... кең ... жаңа универсамдар ашуға көбірек көңіл
бөлуде. ... ... ... “Дж. К. Пенни” жүйесі және “Джуэл”
фирмасының ... ... ... ... ... ... сауда
кешендері жұмыстарының бірқатар ұстанымдарын қабылдауда.
Қызмет жасау ... ... ... ... ... емес, қызметтерден құралатын ... ... ... ... жасау бөлшек сауда кәсіпорындары – бұл ... ... ... әуе ... ... ... кино –
театрлар, теннис клубтары, ... ... ... ... ... ... салондары, химиялық тазалау кәсіпорындары және
жерлеу бюролары сияқты әртүрлі жеке ... ... ... ... ... жасайтын бөлшек сауда кәсіпорындарының саны тауармен бөлшепк сауда
жасаушылар санына қарағанда ... ... ... өз ... ... және ... төлеуді телефон арқылы ұйымдастырумен бірге,
тиімді тарату жолдарын іздестіруде. Денсаулық сақтау мекемелері емдеу және
оған ақы ... ... ... ... ... талаптануда.
Ойын–сауық, көңіл көтеру индустриясы “Дисней уорлд” ... және ... ... отыр. “X энд Р. ... ... ... ... Сэмге” аз төлеуге көмектесуге дайын бухгалтер және
салық мамандарынан құралған жеңілдіктерді ұстау жүйелерін ұйымдастырған.
БАҒАҒА САЛЫСТЫРМАЛЫ ... ... ... ... топтастыруды
олардың баға бейнесі негізінде де орындауға ... ... ... ... орта бағамен және әдетті қызмет деңгейін ... ... ... ... жоғары сапалы тауар және қызметтерді
ұсынады. “Гуччи” фирмасы өзінің жоғары ... ... деп ... ... оның ... ... ... де көп уақыт есіңізде
сақтайсыз”. Және, керісінше төмен ... ... өз ... ... ... ұсақ–түйек әрі онша сапасы ... емес ... ... өз ... әдеттегідей төмен бағамен сатады. Енді
біздер төмен бағалы және олардың туынды дүниелері қойма–дүкен және каталог
бойынша сауда жасайтын ... – шеру ... ... ... ... ... ... дүкендер табыс нормасын төмендету
және өткізу көлемін өсіру арқылы стандартты тауарларды төменірек бағамен
сатуға мүмкіншілік алады. Кей ... ... ... беру және ... ... бәрін арзан бағамен сату сауда кәсіпорынын төмен бағалы
дүкенге айналдырмайды. Төмен сапалы тауарларды арзан бағамен ... ... ... ... ... ... ... бағалы дүкеннің мынадай
бес ерекшелігі болуы керек: 1) ол үстеме ... ... және ... ... төмендігі басым мекемелер бағаларына қарағанда тұрақты
түрде төмен бағамен сатады; 2) ол ... ... ... ... ... ... ... баға бұйымның төмен сапасын
пайымдамайды; 3) ... ... ... өзі қызмет жасау әдісімен
қызмет атқарады; 4) ол, ... ... ... ... ... бірқатар алыс (салыстырмалы түрде) орналасқан сатып
алушыларды өзіне тартады; 5) ол ... және ... ... 1981 ... санақ бойынша АҚШ – та жалпы сауда айналымы 73
млрд. долл. 8282 төмен бағалы әмбебап ... ... баға ... саудасының ұзақ тарихы бар. Бұл тәжірибе ... ... ... Нью – ... ... ... ... және
“Мейс” төмен бағалы әмбебап дүкендерінде жасалған болатын. Бірақ төмен
бағалы бөлшек сауданың нағыз ... кезі ... ... ... қысқа уақыт пайдалану бұйымдарды да (мұздатқыштар, тұрмыс
электроприборлары, кір жуу ... ыдыс жуу ... ... қажетті тауарлар, спорт тауарлары) сата бастағанда басталған. Соғыстан
кейінгі жылдарда төмен бағалы “Мастерс”, ... “Ту ... ... ... бірқатар себептерге байланысты өте табысты болған. Бұл жылдары
ұзақ уақыт пайдаланатын тауарлардың ... көп ... ... ... ... онша іскерлігі қажет болмайтын. Оған қоса
бірқатар бағаға сезімтал, бірақ дәулетті тұтунушылыар жаңа ... ... ... ... ... ... ... төмен, бірақ адамдар ағысы
интенсивті аудандардағы қойма – бөлмелерінде жұмыс істеп, минимальды ... ... ... ... ... ... ... кең, әрі терең маркалы тауарлар ұсынады. ... ... сату ... 12–18% -і ... бұл ... әмбебап және
мамандырылған дүкендерде 30 – 40% -ке ... ... 1960 ж. ... бағалы
дүкендердің үлесіне барлық түрлі электроприборларын сатудың үштен бірі
келген. Бұл дүкендердегі тауар қорларының ... ... 14 ... ... бұл көрсеткіш қарапайым әмбебап дүкендерінде 4 есеге жеткен.
Соңғы жылдардағы төмен бағалы дүкендерінің өз араларындағы және төмен
бағалы ... мен ... ... ... ... ... бағамен сататын бөлшек ... ... өз ... ... безендіруді жақсарту, жаңа ассортиментті
дайын киім тауар топтарын қосу, ... ... ... ... ... және ... ... қайтып алу тәртібін жеңілдету, қала
айналасындағы сауда орталықтарында жаңа филиалдарды ашу сияқты мәселелермен
айналасуды талап етіп ... ... бәрі әрі ... әрі бағалардың
өсуіне әкеліп соқтырған. Оның үстіне ... ... ... ... ... де бағаны жиі төмендете бастағандықтан осы екі ... ... ара ... ... ... ... ... және өзінің бағалық артықшылығын жоғалтуына байланысты 70
жылдары төмен бағалы дүкендерінің ... ірі ... ... ... ... ... аралас тауар ассортиментті дүкендерден басқа
мамандандырылған дүкендерді де қамти ... ... ... ... ... ... ... дүкендер пайда бола
бастады. Тағы бір қызықты тұжырымдамаға ... ... азық – ... ... ... ... 1956 ж. “Шопрайт” универсамдар жүйесі
зачет талондарын пайдаланудан бас тартып, батыл түрде төмендетілген ... ... ... ... ... ... ... екінші сатылы
қызметтерден бас тарту және ... ... ... сату ... ... ... ... өсіру арқылы, бағаны ... ... ... 4% ... ... ... жүйе ... болған.
Қойма–дүкендер. Қойма–дүкен–үлкен көлемді тауарларды ... ... ... ... атқаратын қызметтері ықшамдалған, әшекейсіз
қарапайым сауда кәсіпорыны. Кең мағынада алатын ... ... ... ... де, тауарды контейнерімен қоятын төмен бағалы азық – түлік
дүкендері де жатады. Тағы бір қызықты ...... ... ... Дәстүрлі жиhаз дүкендері көп жатып қалған тауарлардан құтылу керек
болған жағдайда көптен бері тікелей қоймадан сатуды пайдаланатын. ... әдіс 1953 ж. ... ... және Леон ... ... жаңа ... ... 1977 ж. дейін олар 61 ... ... ... ... ... ... футбол алаңындай жолақысы
төмен қала айналасында орналасқан қоймаға ... ... құны 20 млн. ... 52 мың ... ... ... қорлары сатыларда жинақты түрде
орналасқан қойма бөлмелерінің бәрінен өткеннен кейін, келуші жиhаздар әдемі
түрде жиналған 200 ... ... ... ... ... ... өз
таңдайын бітіргеннен кейін дүкеншіге тапсырыс береді. Сатып алушы есептесіп
біткеннен кейін жүк секциясына келгенінше оның ... ... ... ... Ауыр ... бірнеше күнде жеткізіледі (жәй ... ... ... ... ... ... ... не дереу клиенттің көлігіне
тиеледі.
Бұл мекеме орта класты бағалы, маркалы жиhаздарды төменгі бағалы және
тез жеткізіліп берілуіне қызығатын ... ... ... ... ... ... кеңінен таңдау мүмкіншілігі және төмен бағасы
ұнағанымен, екінші жағынан клиенттерге ... ... ... ... ... назарландырады. Ағайынды Левицтердің дүкендеріне
бәсекелестер шығып отыр. Осы дүкендердің табыстылығына баға беру ... ... ... қорларына деген шығындары өте жоғары және
өткізуді ынталандыру үшін қажетті клиенттерді ... ... ... ... және де осындай нарықты жұмыс атқаратын бәсекелестер саны да өте көп.
Каталог бойынша сауда жасайтын дүкен–шерузалдар. Каталог бойынша ... ... ... ... ... ... ... қосымша,
әдетте жоғары үстеме бағамен сатылатын, өтімді маркалы ... ... ... ... сату ... ... ... ювелир тауарлары, механикалық құралдар, чемодандар,
камералар және фото–құрылғылары. Мұндай дүкендер 60 жылдардан ... ... ... ... ... жаңалығына айналып дәстүрлі төмен бағалы
кәсіпорындарға бірқатар ... ... 1962 ж. ... бойынша сауда
жасайтын дүкен – көрме залдарының айналымы 6,27 млрд. долл жетті, ал осыдан
он жыл ... ол тек қана 750 млн. ... ... Бұл ... ... ... К” ... мерчендайз” және “Модерн мерчендайзинг” сияқты қоғамдық
меншіктегі компаниялар ... ... ... ... ... Құрама Шттатарда 400
компания өз құрамына 2000 – жуық каталог бойынша сататын дүкен-шеру залдары
бар.
Дүкен – шеру залдары көлемі ... 500 ... ... ... ... ... олар мерзім сайын кіші көлемді баспалармен ... Бұл ... ... ... ... болады. Оның үстіне олар
бұрынғы сатып алушыларға пошта арқылы жіберіледі. Каталогты әр ... ... және оның ... ... ... ... телефон арқылы тапсырыс беріп, оның жеткізу ақысын төлеуіне ... ... ... ... ... өзі ... және оларды қазір барып ... ... ... сататын дүкен – көрме залдары ақша табу үшін модамен
байланысы жоқ, бүкілұлтқа таратылатын тауар категориялы маркалы ... ... ... ... ... ... жалдайды; сауда
қызметкерлерінің үштен ... ... ... ... ... минимумға түсіруден және де негізінде қолма – қол ақшаға ... ... ... ... Осы ... ... тауар және қызмет
көрсетудің негізгі көлемін дүкендер ... ... ... тыс бөлшек
сауда өз өсу қарқыны ... ... ... ... ... 1977 ... тыс ... сауда айналымы 75 млрд. долл. жеткен не тұтынысқа
алынған барлық сомасының 12% ... ... ... ... ... дүкеннен тыс бөлшек сауда үлесіне жалпы ... ... ... ... үштен бірі келуге тиіс. Басқалары
тұтынушылардың дүкенге кірмей өз тұрмыс ... ... ... ... ... алу ... ... бөлшек сауданың өсетіндігін
айтады. Дүкеннен тыс орындалатын бөлшек сауданың төрт түрі бар: ... не ... ... ... берілетін бөлшек сауда, сауда автоматтары,
жеңілдік беретін тапсырыс ... және де ... ... үйде ... ... не ... ... тапсырыс беру бөлшек саудасы. Тауарға
пошта не телефон арқылы тапсырыс беру ... ... деп ... ... ... арналарын не телефон желілерін ... ... ... ... ... ... беруге арналған әрбір әрекетті айтады. Посылторг
жүйесі ... өз ... ... не ... ... уақыттарда пайда болған. Азамат соғысынан кейін саудагерлер
тұтыныс тапсырыс ағысын ... үшін ... ең ... ... ... ... орындамақ болған. 1872 жылы
Чикагода “Монтгомери уорд”, ал 14 жыл ... ... ... ... ... ... болған. 1918 жылы бұл екі компания каталог бойынша сататын
посылторг ... ... ал ... посылка саудасымен айналысатын
мекемелер саны 2500 жеткен. Біздің ғасырдың 30 – 40 жылдары көптеген бөлшек
сауда кәсіпкерлері өз ... ... ... ... кіші
қалаларда және поселкелерде жүйелі дүкен кәсіпорындары пайда болған. Бұл
тұрғын ... ... ... ... және ... ... автомобильдер
саны өскен, және де жаңа жақсы жолдар пайда болған. Дегенмен, бүгінде ... ... не ... ... ... беру саудасы құлдырау орнына,
керісінше одан әрі ... ... ... ... ... ... не телефон арқылы
тапсырыс беру кәсіпорындарының саны 11 мыңға жетіп, олардың ... ... ... сомасы 8 млрд. долл. асқан. Тауарға пошта не телефон
арқылы тапсырыс беру бөлшек ... ... түрі ... ... бойынша тапсырыс беру саудасы. Әдетте сатушылар ... ... ... ... ... не ... ... бөлмелерінен ия тегін, ия номинальды құнына алуға мүмкіншілік
береді. Мұндай әдісті жеткілікті ... ... ... ... посылторг кәсіпорындары пайдаланады. Осы сала
алыбы - “Сирс” жыл сайын 300 млн. ... ... және оның ... 3 млрд. долл. асады. Одан кейінгі корпорация “Дж. К. Пенни”
жыл сайын тауарды каталог бойынша 1 млрд. долл. ... ... ... ... бұл алып ... ... кәсіпорындары өз
дүкендерінде каталог бойынша сататын секциялары болса, ал кішігірім
тұрғын пункттерінде ... ... ... тапсырыс бере
алатын арнайы каталог бюроларын ұстайды. ... ... ... қоймалардан осы секцияларға не бюроларға жөнелтіледі, ал олар
тұтынушыларға телефон арқылы тапсырысының ... және оны ... ... ... ... ... жіберуді “Нейман
Маркус” және “Сакс на Пятой авеню” типті әмбебап ... де ... ... “ол үшін және оның ... үшін” экзотикалық халат,
жекеше қолданылған зергерлік бұйымдары, ... ... ... ... ... ... қымбат және экзотика тауарларына жоғары және
орта класс нарық тұтынушыларын ... ... үшін ... ... ... ... ... қайраткері кейде газете,
журналда, радио не теледидар арқылы тұтынушылар пошта не телефонмен
тапсырыс беріп сатып ала ... ... ... ... ... ... құлақтандыруды орналастыру үшін бөлінген жарнамалық
ассигнования шегінде, ең көп ... ... ... ... ... ... ... стратегиялық әдіс күйтабақ,
магнитофон ленталары, ... және ... ... ... тауар түрлері үшін пайдаланғанда жақсы
нәтижеге береді.
3. Директ ... ... ... ... қайсыбір категориялы
тауарларды сатып алу ықтималдығы зор ... ... жиі – ... ... енгізіп, оларға пошта арқылы хаттар, листовкалар,
проспектілер ... ... ... ... ...... сатып алады. Пошта арқылы тікелей
жарнамалық кітаптарды өткізуде, ... ... ... ... өте ... ... Оған қоса бұл
әдісті жаңа ... ... ... үшін ... ... да ... ... негізгі қайырымдылық мекемелері
жыл сайын “директ мейл” көмегімен 21,4 млрд. долл. не олардан алатын
барлық жәрдемінің 80%-і жинайды.
4. Телефон ... ... ... ... қайраткерлері үйді жөндеу
қызметінен бастап, газеттерге жазылуды ұйымдастыру және ... ... ... ... ... бірдеңені сатуда телефонды
пайдалануды жиілеткен. Кейбір маркетинг тәжиребешілері компьютер
санасындағы үндеулерді үй ... ... үшін ... ... ... ... ЭЕМ ... жүйелерді ұйымдастырған.
Пошта не телефонмен тапсырыс беру арқылы ... ... ... ... еткен. Жұмысқа орналасу санының ылғи ... ... ... болу ... күрт ... Ал сатып алу процесінің
сүйкімділігі бірқатар ... ... азая ... ... ... өскен; көлік бөгелістерінен өту, ал оған ... ... ... табу өте ... сатып алушылар қала сауда аудандарындағы
қылмыстардың көбеюіне байланысты одан да ... қала ... ... ... ... ... ... торабтарында кезекте тұру уақыты көбеюіне байланысты ыңғайсыздық ... Оның ... ... ... ... өтуі баяу арнайы
бұйымдармен сауда жасаудан бас ... ... ... ... ... ... ... берген. Және, соңында, ... ... ... ... ... ... ал ... маркетинг
мекемелерінің телефон арқылы тапсырысты қабыл алуға түнде де не ... де ... ... ... бұл ... ... ... мүмкіндік
берген.
Cауда автоматтары. Соғыстан кейінгі жылдары сауда автоматтарымен сата
аса жылдам ... ... оның 13,8 ... долл. дейін өсіп, ол жалпы бөлшек
сауда айналымының 1,5% ... ... ... арқылы сатуды жаңалық
деуге болмайды. Біздің эрамызға дейінгі 215 ж. датамен бір ... ... суын ... тиын ... суреттемесі
келтірілген. Өткен ғасырдың сексенінші жылдары “Тутти - Фрутти” ... ... ... резинкасын ... ... ... автоматтар конструкциясына ғарыш және есептеу
техникаларының ... ... ... өз ... ... Олар ... не ... қабылдап сдачаны қайтарып ... ... ... ... ... ... ... оның ішінде
күнделікті сұранымдағы импульсті ... ... ... ... конфеттер, газеттер салықын және ыстық сусындар) және басқа
бұйымдар (косметика, қағаз ... ... ... күй ... ... ... полюстары, аяқ – киім кремдері және
тіпті балық аулау жемдері) сатылады.
Сауда автоматтары зауыттарда, мекемелерде, ірі дүкендерде, ... ... және ... ... ... ... Олар дағдылы түрде, өте ыңғайлы орындауды жалдайтын және
автоматтарға қызмет жасайтын ... ... ... болады. АҚШ
автоматтық сауда ұлттық ассоциясында 7 мыңнан астам мамандырылған фирмалар
6 млн. астам сауда ... ... ... тұтынушыларға тәулік бойына үздіксіз сату және өзіне
өзі қызмет көрсету ыңғайлылығын қамтамасыз етіп, бұзылған тауарларды ... ... ... ... қатар сауда автоматтары бірқатар
қымбат тарату ... ... және олар ... ... тауарлардың
бағасы жәй тауарлармен ... 15–20% ... ... ... ... өйткені жан–жақты үлкен территорияға ... ... жиі ... ... ... олар жиі ... ал кейбір аудандарда майда ұрлықшылықтар да болды. Тұтынушыны
автоматтардың бұзылуы, уақытында тауарлармен толтырмауы және ... ... ... ... жоқтығы ренжітеді.
Жеңілдігі бар тапсырыс беру ... ... бар ... ... айрықшаланған клиент топтарына, әдетте жұмысшыларға, мектептер,
ауруханалар ... ... ... және ... ... бағамен сатып алуға көмек көрсететін бірқатар бөлшек ... ... ... ... ... тапсырыс беру қызметінен
арнайы бланк алып, белгіленген бөлшек ... ... ... ... ... алады. Осыдан бөлшек саудашы тапсырыс қызметі
не шамалы комиссия төлейді. Мысалға, ... ... ... тапсырыс
қызметінің құрамында 900 мың мүшелері бар және оларға өзіндік құны плюс 8%
деңгейдегі бағамен сатып ... құқ ... ... Бұл сауда түрінің көп ғасырлар бұрын дүниені кезір
жүрген коробейниктерден (қыдырма ... ... ... ... ол
айналымы жылына 6 млрд. долл. сауда индустриясына айналып отыр. Бүгінде “әр
есікке”, әр ... ... ... ... 600 – ден ... ... Осы сауда түрін бастаушылардың бірі “Фуллер браш ... осы ... ... өз ... өзі ... ... қырма, швабра
және басқа бұйымдарды сататын 17 мың коммивояжерлері бар. ... ... ... ... ... ... ... қаласындағы “Саутвестерн компани” фирмасының библия сатушуларын
атауға болады. ... сату ... ... баспа фирмалары көптен бері
қолданады. Олар арасындағы лидерге энциклопедияларды сатуға толық ... емес ... ... ...... ... – үй бикелерінің
косметика бойынша досы және консультанты идеясына шықты. Оның 1340000 ... ... ... ... ... жүзінің барлық бөліктерінде
1992 ж. 3 млрд. долл. cауда айналымын қамтамасыз етіп, “Эйвонды” ... ең ірі ... ... және дүние жүзіндегі шығарып сатудағы
ең ірі фирмаға айналдырды. Өз жұмыстарының ... ... ... ... ... ... келе жатқан екі жетекші “Электролюкс” және
“Таппервэр” фирмаларынан бірнеше есе басым ... ... ... ... ... ... – үй ... өз үйіне қонаққа ... ... ... ... ... сату - ... болуына
ықпалын тигізген. Бүгінде “Таппервэр” ... 140 ... ... ... ... 50 ... ... тәуелсіз дилерлер арқылы жұмыс атқарады.
Шығарым сату үйде сатып алуға тән ыңғайлылық және адамның өзіне деген
ылтипаттық ... ... ... ... ... тауарларды арзан деге болмайды, өйткені шығарып ... ... ... бірі ... ... ... ... және сауда қызметкерлерінің керектігін дәлелдеу ... ... сату ... 20 – 50% -ін ... Бөлшек
сауданың бұл түрінің келешегі екі ... ... ... ... көпшілігіндегі жанұялар бір–екі адамнан ... ... ... де күн ұзаққа жұмысты) күндіз олардың қайсыбірін үйінен
табу ықтималдығы азая ... Ал ... ... одан әрі ... ... ... сатуды тұрмыс
компьютерлері толық алмастыруы мүмкін.
ДҮКЕНДЕРДІҢ ИЕЛЕРІ. ... ... ... ... ... ... ... да топтастыруға болады. Дүкендердің 80% жуығы
тәуелсіз ... ... және ... ... жалпы бөлшек сауда тауар
айналымының үштен екісі келеді. Басқада бірқатар иелілік түрлері кездеседі,
корпоративті ... ... ... және ... ... ... кооперативтері, жеңілдік ұстау мекемелері және
бөлшек сауда ... ... ... ... – XX ғ. ... сауданың ең маңызды
және айтарлықтай ... ... ... жүйесі – ... ... ... ... сатып алу және өткізу ... ... ... ... ... бір иеленушіге
бағынатын және оның ... ... екі не одан да көп ... ... және бақылауы–корпоравтивтік жүйенің негізгі айырмашылық
нышаны. Жүйедегі дүкендер ассортиментті аналогиялы тауарлармен ... ... ... ассортиментін анықтауда сан бойынша жеңілдікті
алу мақсатында ірі ... ... баға ... ... және ... үшін ... сауда нұсқауларын берерде Штаб – пәтер шешуші роль
атқарады. Және соңында, өз дүкендерінің әрқайсысына ... ... тану ... беру ... ... ... сәулет стилінде
безендіреді.
Корпоративтік жүйелердің ... ... сату ... ... ... төмендету арқылы тәуелсіз саудашылардан баға бойынша
артықшылық алу ... ... Жүйе өз ... бірнещ
әдістермен қамтамасыз етеді. Біріншіден, олардың ... ... ... максимальды жеңілдікпен (сан бойынша берілетін) және оған ... ... ... ... ... ... ... өткізуді
болжау, тауар–материал қорларын басқару, баға белгілеу және ынталандыру
салаларында арнайы әдістемелер дайындайтын ... ... ... жұмыс істей ... ... ... ... Үшіншіден, жүйелер көтерме және бөлшек сауда фнукцияларын
бірлестіре алатын болса, ... ... ... көптеген
көтермешілермен қарым–қатынаста болуға мәжбүр. Төртіншіден, жүйелер өз
дүкендеріне пайдалы жарнамаларды сатып ... оған ... ... көп көлемді
тауарға жатқызу арқылы өткізуді ынталандыру шығынын үнемдейді. Және,
бесіншіден, жүйелер жергілікті ... ... ... ... ... күресті табысты жүргізуі үшін өз ... ... ... жүйелермен қатар тәуелсіз бөлшек саудашылары жиынтығы
өкілеттілігін атқаратын ерікті ... және ... ... ... өз ... ... ... бөлшек сауда топтары да өмір
сүруде.
Тұтыныс кооперативтері. Бұл - өз ... ... ... бөлшек сауда фирмасы. Тұтыныс кооперативтері кейбір қауым – жұрт ... ... ... сатушыларынан қанағаттанарлықтай қызмет ала
алмағандығы, не ... өте ... баға ... не ... ... ... туралы қорытындыға келгенде пайда болады. Бұл жағдайда тұрғындар
өздерінің иелегіндегі дүкенді ашу үшін ақша ... ... оның ... ... ... және басқарма мүшелерін сайлайды. Дүкен төмен
баға қоюы ... не ... жәй ... ... ... кооператив
мүшелерінің сатып алу көлеміне байланысты оларға дивиденттер төлеуі мүмкін.
Көптеген табысты кооперативтер идеологиялық ... ... ... ... ... кооперативтері бар. Құрама Штттарда бірнеше
мың кооперативтер бар, ... олар ... ... ауыз ... күш бола ... отыр. Ал Еуропада - әсіресе Скандинавия елдерінде
және Швейцарияда – жағдай оған қарама – қарсы.
Оның көрнекті мысалы ретінде елдегі бөлшек ... ... ... ... келетін Швейцариядағы “Мигрос” тұтыныс кооперативін айтуға болады.
“Мигросты” 1925 ж. Готтлиб Дуттвайлер жоғары үстеме баға ... ... ... ... қарсы туру үшін бакалея – гастрономия
корпоратив жүйесі ... ... ... ... туындысы
табысты болғаны соншама, 1946 ж. ол “Мигрос” жүйесін тұтыныс кооперативіне
айналдырып, тізімге тіркелген 85 мың ... ... бір – ... ... Бүгінде “Мигрос” – 440 мың дүкен – ... ... ... және ... иелегіндегі көптеген басқа
кәсіпорындардан құралатын алып бірлестік.
Айрықша құқ ... ... ... ... ... не ... ... құқ иелері) жүйенің бір немесе бірнеше нүктелерін сатып
алып, осы құқ бойынша қызмет атқаратын тәуелсіз кәсіпорындар (айрықша ... ... ... бірлестік мекемесі. Шартта қаржылық қарым –
қатынас реті және ... құқ ... және оны ... ... ... ... ... басқа шартты бірлестіктерден (бөлшек
саудашылардың кооперативтері және ерікті жүйелері) айырмашылығына, ... ... ... ... бірегей тауар, бірегей қызмет,
кәсіпкерлік ... ... ... ... ... құқ ... не ... жатады.
1982 ж. АҚШ-та 446 мың шамасында айрықша құқ ұстаушы кәсіпорындары
болып, олардың ... ... ... 437 млрд. болған. ... ең көбі ... құю ... (32,4%), ... және ... сауда жасайтын дилерлер (6,4%) және тез қызмет атқаратын
ресторандар мен дәмханалар (7,3%) ... ... Тез ... ... тамақтану кәсіпорындарының нарықтағы үлесі ... ... (18,3%), ... ... (5,7%) “Кентукки фрайд чикен” (5,5%)
“Вэнди” (4,1%) және “Интернэшнл дэйри куин” (3,8%) ... ... ... фирмасы және басқа жалпы тамақтануда тез қызмет
көрсету ... ... ... ... мекемелер қиыншылықтарға
кездесуде, өйткені жұмысшылар төлемақысының, азық–түлік ... ... ... үшін ... ... ... болып отыр. “Такос”
(пиццаның мексикандық түрі) және ... (қой етін ... ... ... ... жаңа ... ... болуда. Айрықша құқ иелерінің
кейбірі ... онша ... емес ... ... және ... ішу ... ... Басқалары ірі зауыттарда, әкімшілік
ғимараттарда, ... ... ... да ... ... ... ұнайтын фирмаға табыс алып келетін жаға тағамдармен
тәжірибе жасауда.
Бөлшек сауда конгломераттары. Бөлшек ... ... ... ... және ... ... ... түрлерін біріктіретін,
басқару және тарату жүйелерін жартылай интеграциялаған, бір ... ... ... ... ... ... ... “Федерейтод департмент сторз”, “Эллайд сторз”, “Дейтон Хадсон”
және “Дж. К. Пенни” фирмалары жатады. Ең ... ... ... ... ... ... “Майлз” және “Вангард” аяқ –
киім дүкендер жүйесі бар “Мелвилл корпорайшн”, жас ... ... ... 326 ... ... бар “Чесс Кинг”, қыз киімдер дүкендер
жүйесі бар ... ... ... ... ... ... дүкендер жүйесі
бар – “Клоутс Бен”; ... ... және ... ... дүкендер
жүйесі бар – “Си – ви - Эс” және ... ... ... бар ... ... ... жүйелі дүкендері бар “Маршалл инж” фирмалары
жатады.
ДҮКЕНДЕРДІҢ ... ... ... сауда орындарын
топтастырудың соңғы принципі–тұтынушылар баратын дүкендер саны ... ... топ. ... ... ... ... органдардың жұмыс
түрлері өрістерін зоналау туралы нұсқауларын орындау үшін де, ... ... ... “бір келгенде” орындауға мүмкіншілік беру үшін де
сауда аудандарында шоғырланады. Бір жерге ... ... ... әмбебап дүкендері сияқты тұтынушылардың қажетті тауар ізлеу кезіндегі
уақытын және күшін ... ... ... ... ... төрт
түрі кездеседі: орталық іскерлік аудан, региональды сауда орталығы,
аудандық сауда орталығы және ... ... ... ... іскерлік аудан. 50 жылдардың басына дейін ... ... ... негізгі түрі оларды орталық іскерлік аудандарда
шоғырландыру болатын. Әрбір ірі және онша ірі емес ... ... ... ... және ... кинотеатрлар орналасқан
орталық іскерлік аудан болған. Бұл ауданнан жақын жерде және қала ... ... ... ... ... ... Содан кейін 50 жылдарда
тұрғындар қаланың айналасына ығыса бастаған. Қаланың ... ... ... ... ... ... қымбат автомобиль
тұрақтарын пайдаланбау үшін және қаланың ортасындағы экологиялық жағдайды
нашарлатпау үшін, орталық іскерлік ... ... ... азайтқан. Орталық
іскерлік аудандар құлдырай бастағандықтан, онда ... ... ... ... ... өркенлеп келе жатқан қала ... ... аша ... ... қатар сатушылар қаланың іскерлік
орталығына да дем беру үшін, пассаждар, жер ... ... ... ... өз ... де жетілдіруді қолға алған.
Кейбір орталық іскерлік аудандар қайтадан жаңғырса, ... баяу ... ... ықтималында тозуда.
Региональды сауда орталықтары. Сауда ...... ... ... ... және ... және ... орналасу
орнына, көлеміне, қызмет атқаратын сауда зонасына байланысты дүкен түрлері
бар және өз ... ... оған ... ... ... ... байланысты автомобиль тұрақтары бар “Сауда кәсіпорындар
тобы”. Сауда орталықтарының ең ... ... ... ауданмен де және
мөлтек аудан сауда орталықтарымен де бәсекелесе алатын региональлды орталық
жатады.
Региональды ... ... ... ... ... одан да ... ... қаланың іскерлік орталығының миниатюрасы деуге
болады. Мұндай орталық рентабельді болу үшін, одан ... ... ... ... ... 100 ... 1 миллионға дейін адамдарға қызмет жасауы
керек. Өзінің алғашқы түрінде региональды сауда орталығы ... ... ... ... екі ірі ... ... және ... аралығында
орналасқан мамандырылған дүкендерден құралатын. Мұндай орналасу сатып ... ... ... ... дүкендер, қағида бойынша,
әмбебап дүкендерінде ұсынылатын тауарлармен бәсекелес тауарларды сатады.
Мысалға, қос ... ... ... ... ... ... алу жағдайы қатар
орналасқан “Сирс”, “Лорд энд Тэйлор”, ... ... ... және ... дүкендері арқылы салыстыра алады. Жылдар өткеннен кейін региональды
сауда орталықтары тіс ... ... ...... ... ... бөлімшесі сияқты бөлшек сауда кәсіпорындарының жаңа түрлерімен
толықтырылған. Бүгінде ірі ... ... ... әмбебап дүкендері
орналасқан, ал көшелердің өздері жүрісті тоқтатпай, олардың бәрін аралап
шығатындай түрде жобаланған. Құрама ... ... ... ... ... ... ... түрінде салынып, ауа райының ... ... ... ... ... ... сауда орталықтары. Аудандық сауда орталығы құрамына 15 – ... – ге ... ... ... кіреді, олардың 90% -і, одан 1,5 – 2 миль
радиусында тұратын 20 мыңнан 100 ... ... ... ... ... ... мұндай орталықта бір бас ... ... ... ... ... филиалы болады. Аудандық сауда орталығының құрамына
универсам, ... ... ... ... және ... ал ... банк та кіруі мүмкін. ... ... ... ... бас дүкен дағдылы түрде бұрыш басында орналасады, ал
орталық желілі ... ... онжа желі ... ... Бас дүкенге
жақын орналасқан дүкендер, әдетте алдын ала ... ... ... ал ... ... ... ... тауарларды
сатады.
Мөлтек аудандардың сауда орталықтары. Сауда орталықтарының ең көбі
мөлтек аудандарда. Мұндай ... 5 – тен 15 –ке ... ... ... ... тұрғындарға қызмет жасайды. Оған жаяу не машинамен жету
үшін сатып алушылардың 5 ... ... ... ... Бұл ... ... сататын бас дүкені бар және химиямен тазалау, өзіне
өзі қызмет атқаратын жуу ... аяқ – ... ... шеберхана және
косметика кабинеті сияқты қызмет өрісіндегі бірнеше ... ... ... ірі ... ... қарағанда, мөлтек ауданның орталығы,
әдетте жүйесіз орналасқан дүкен ... ... ... ... ... бөлшек сауда тауар айналымының
үштен бірі ... ... олар өз ... ... ... Әр ... метр сату ... келетін сауда көлемі ... ... ... ... ... өсуде, банкрот болу да кездесуде. Сауда
орталықтарын құрушылар орта ... ... үшін және ... ... сияқты интенсивті өркендеп келе жатқан ... ... үшін ... ... ... салу жоспарларын дайындауда. ... ... ... ... ... келешектер болжамдалуда. “Олар
бұдан ... ... ... саны ... онда ... ... Аман қалған бірқатар сауда орындарында дәрігерлер, ... ... ... ... ... консультация беру
орталықтары, жергілікті өзін өзі басқару органдары және тіпті ... ... ... ... ... бөлшек саудашыға мақсатты нарық, тауар ассортименті және
қызметтер кешені, баға, ... және ... ... орналасуы
туралы қандай шешімдер қабылдау керектігін қаралық.
МАҚСАТТЫ НАРЫҚ ТУРАЛЫ ... ... ... ... ... ... ... мақсатты нарықты талдау. Мақсатты нарықты таңдамай және
оның пішінін құрастырмай, ... ... ... ... ... және жарнама құралдарын, баға деңгейлерін және т.б. туралы ... ... ... ... ... ... дүкендер өз мақсатты
нарықтарына тура дәл бағытталған. ... ... ... ... ... ... ... өзінің негізгі нарқын ең
алдымен 30–55 жас жас аралығындағы, автомобильмен ... 30 ... ... ... ... ... ... екенін біледі. Дегенмен,
өте көптеген бөлшек саудашылары өз ... ... ... не ... жоқ, не өзара бірікпейтін нарықтарды қанағаттандыруға тырысады,
соның нәтижесінде оның бірі де ... ... ... ... ... жасайтын “Сирс” фирмасы да, осы топтардың,атап
айтқанда, қайсылары негізгі мақсатты клиенттер болатынын, оларға өз ... ... ... ... ... анықтау, дүкеннің қайда
орналасуын және осы топтарға арналған ... ... ... ... ... жөнінде өзіне дәл түсініктер дайындауға міндетті.
Бөлшек саудашыға өз клиенттерін қанағаттандыруға ... болу ... ... ... зерттеулермен айналысу керек. Өзіне ... ... ... ... елестетейік. 7 суретте осы дүкеннің
қазіргі ... ... ... ... Мұндай бейне қажетті мақсатты
нарыққа ұнамсыз, сонлықтан ... не ... ... ... ... ... не ... жоғары кластағы” мекемеге айналуы керек” ... ... деп ... ... ... өткеннен кейін дүкен
сұрақтарын ... Оның жаңа ... 7 ... ... ... өз ... мақсатты нарық талабына жақындата алғаны көрінеді.
ТАУАР АССОРТИМЕНТІ ЖӘНЕ ҚЫЗМЕТТЕР КЕШЕНІ ... ... ... ... негізгі “Тауар айнымалылары”: тауар ассортименті, қызметтер кешені және
дүкен атмосферасы туралы шешімдер қабылдауға тиіс.
Бөлшек саудашының ... ... ... нарықтың күтіміне сай
болуы ... ... ... ... ... ... күресте шешуші ролін атқаратын фактор ... ... ... ... ... кеңдігі (қысқа не кең) және тереңдігі
(тайыз не терең) ... ... ... ... ... ... ... мекемелер қысқа және майда ... ... ... ... және ... ассортимент (салқын тамақ буфеті), кең және
майда ассортимент (кафетерий) не кең және ... ... (ірі ... ... ... ассортментінің тағы бір ... ... ... жатады. Тұтынушы ассортименттің таңдау кеңдігімен ... ... ... ... ... ... ұсынатын қызметтер кешені туралы мәселені
де шешуі керек. Өткендегі ... ... ... ... ... ... ... сатуды және асықпай әңгімелесуді ұсынатын.
Бүгінгі универсамдарда бұл қызметтер толығымен ... 4 ... ... ... ... ... ... кәсіпорнының бірқатар негізгі
қызметтері келтірілген. Дүкендерді басқалардан бөлектеудегі ең ... баға ... ... қызметтер кешені жатады. Бөлшек сауда
тауар арсеналының үшінші элементіне ... ... ... ... ... ... ... қозғалысын ауырлайтын не жеңілдететін өзіндік
жобалауы болады. Әр ... ... әсер ... Бірі лас болып көрінсе,
екіншісі өте көркем, үшіншісі ... ... ... ... ... ... тұтынушыларының ұнатымына сай келіп, сатып
алуды орындауға пайдалы ықпалын тигізетіндей болуы керек. Жерлеу бюросына
тыныштық, көмескі ... ... сай ... ... ... қатты дыбыс, өмірдің соғуы жарасымды болады. Атмосфераны көру,
есіту, иісті тану және денемен сезінуді бірлестіріп ... ... ... ... алатын өнер адамдары жасайды.
5 кесте
Бөлшек саудашыларының атқаратын типті қызметтері
|Сатар алдындағы қызметтер ... ... ... ... |
| ... | ... ... ... қабылдау |1. Сатып алған |1. Чектарды инкассалау |
| ... ... | ... қабылдау (не тауарды пошта |2. Тауарды жәй |2. Анықтама қызметі ... ... ... | ... |3. ... ... |3. ... ... |
|Витринаны құралдандыру |4. ... ... ... ... ішіндегі экспозиция |5. Тауарды қайтару |5. Жөндеу қызметтері ... ... орны |6. ... ... |6. ... безендіру |
| ... | ... ... ... |7. ... |7. ... беру |
| ... | ... ... |8. ... |8. ... ... |
| ... | ... ... ... алу |9. Тауарға жазу | |
| |10. ... | |
| ... ... | |
| ... | ... ... ШЕШІМ. Бөлшек саудашылардың сұрайтын бағасы ... шешу ... және ... ... ұсынылатын тауар сапасын
бейнелейді. ... ... ... ... ... – ұқыпты түрде
орындауы – оның ... ... ... маңцызды бөлімі болып саналады.
Сонымен қатар баға белгілеуге өте ұқыпты қараудың басқа да себептері бар.
Кейбір тауарларға өте ... ... баға ... ол тауарларды “алдауыш” не
“шығын лидеріне” ... ... ... ... ... Тұтынушылар бұл тауарларға қоса басқа да үстеме бағасы ... ... ... ... сенім болады. Сонымен қатар бөлшек сауда
кәсіпорындарының басшылары өтуі өте баяу ... ... ... ... ... ... ... Мысалға, аяқ киім сатушылары
тауардың 50% - не – 60%, үстеме баға ... ... ... 25% ... 40%, ал ... 25% ешқандай үстеме бағасыз сатуды ойластырады.
Мұндай бағаны төмендету деңгейі алдын ала ойластырылады.
ЫНТАЛАНДЫРУ ӘДІСТЕРІ ... ... ... қамту үшін бөлшек
саудашылары ынталандырудың қарапайым құралдарын – жарнаманы, жекешелеп
сатуды, ... ... ... ... пайдаланады. Бөлшек
саудашылар жарнаманы газеттерде, ... ... ... Кейбір уақыттарда жаппай жарнаманы тікелей қолма–қол тапсырылатын
және тікелей поштамен ... ... ... Жеке ... тұтынушылармен контакт жасай алу, сатып алушылар мұқтаждығын
қанағаттандыра білу, клиенттер ... ... шешу ... ... ... ... талап етеді. Өткізуді ынталандыру ... ... ... ... ... ... ойындарын ұйымдастыру, атақты
адамдармен кездесу ұйымдастыру түрлерінде ... ... ... айта ... ... ... ... әдісін пайдалануы мүмкін.
Жақында Чикагода ашылған үш көркем–сурет ... ... ... ... ... галлереясы көркемсурет орталығына осыдан бір ай бұрын
еліктенуге тұратындай әдіспен–сөзбен ынталандыру, ... ... ... ... толы жәй хат арқылы көп шусыз енген. Біздің ...... ... Ол ... рилейшнс” өрісінде қорқыныш
туғызатын атыс – ... ... ... ... бұл ең жас суретші
(Меттаның) үрейін ... ... ... жағдай оның өз галлереясын көргісі
келетін адамдарды састыруы да ... ... ... ...... ... түрі болатын. Ешқандай атауы жоқ, тек қана адресі белгілі
Джулиана Фредерико ... ... арт ... скульптордың
қоңырсыған студиясы бар мұнтаздай таза галлереядан құралады. Ұзақ уақыт
доспары бойынша Харр ешқандай шусыз ... ... ... құрып, Меттпен
салыстырғанда өзіне жақсы жағдай жасаған. Метт өзінің игілікті талабынан
шыққан ... ... ... ... ... ... ... -
Исмуст” галлереясының “Майда сату” әдісі тиімдірек екені анық.
КӘСІПОРЫННЫҢ ОРНАЛАСУ ОРНЫ ... ... ... ... ...... алушыларды тарту көзқарасы бойынша бәсекелестіктің ең шешуші
факторларының бірі. Клиенттер, дағдылы түрде, ... ең ... ... ... ... жүйесі, мұнай компаниялары және жалпы тамақтану
өрісіндегі тез ... ... ... ... өз ... орналастыруға
өте ұқыпты түрде қарап, ол үшін учаскелерді бағалаудың ең жетілдірілген
әдістерін пайдаланады.
2.2 КӨТЕРМЕ ... ... ... және ... ... дегеніміз не? Сіз бен біз таратушы–саудашы фирмаларды
көтермешілер дейміз, бірақ бұл ... ... ... ... ... ... да ... деуге болады. Өйткені ол өз
бөлкелерін, пирожныйларын және торттарын жергілікті қонақ үйге сатады.
Көтерме ... және ... ... ... оны ... не ... ... сату әрекеті.
Көтерме саудашылар бөлшек саудашыларынан бірқатар сипаттамаларымен
айрықшаланады. Біріншіден, ... ... өз ... және орналасуына аз көңіл ... ... ол ... ... кәсіпкер клиенттермен жұмыс атқарады. ... ... ... ... ... ... ... көлемдірек
келеді, ал көтермешінің сауда зонасы бөлшек саудашыға қарағанда үлкенірек
болады. Үшіншіден, үкімет, заң жинақтары және ... ... ... ... әртүрлі көзқараспен қарайды.
Жалпы көтерме саудашылар не үшін керек? Өндірушілер оларды аттап өтіп
тауарларын тікелей бөлшек саудашыларға не ... ... ... ... ... жауап көтермешілер сауда процесінің тиімділігін қамтамасыз
етеді. ... ... ... ... ... ... маркетингті
болдыруға және ұстауға мүмкіншілігі жоқ. Екіншіден, өндірушінің қаражаты
бола қалған күнде де, ол ... ... ... ... ... ... ... қалайды. Үшіншіден, көтермешілердің
операцияларының көлемділігі нәтижесінде оның тиімділігінің жоғарылылығында,
бөлшек сауда өрісінде ... ... ... және олардың
мамандық білімдері мен ... ... ... ... кең ... айналысатын болғандықтан, көпшілік жағдайда
олардың әртүрлі ... ... ... ... ... гөрі ... бір ... алғанды дұрыс санайды.
Сонымен, бөлшек саудашылардың да, өндірушілердің де ... ... ... ... бар. Көтермешілердің көмегімен бір
немесе мынадай бірнеше функцияларды тиімді шешу ... ... ... ... Өткізу және оны ынталандыру. Көтермешілердің сауда қызметкерлері
өндірушегі көптеген майда клиенттерді аз шығынмен қамтуға көмектеседі.
Көтермешінің ... ... ... және ... ... алыстағы
қайбір өндірушіден гөрі оған көбірек сенеді.
2. ... ... ... алу және ... ... бұйымдарды
таңдап алып және оларды ... ... ... ... ... ол ... көптеген әурешіліктерден
босатады.
3. Тауардың ірі майда партияларын ... ... ... ... ... үнемдеуге тауарларды вагондап сатып алып, оларды
майда партияларға бөліп ... ... ... ... Жинақтау – сақтау. Көтермешілер тауар қорларын ... ... және ... ... ... ... Тасымалдау. Көтермешілер өндірушілерден гөрі клиенттерге жақынырақ
болғандықтан тауарды ... ... ... ... ... ... Көтермешілер несие беру арқылы өз клиенттерін қаржылайды.
Оған қоса тапсырыстарды алдын ала беру және счеттарды ... ... ... да ... ... ... ... өз меншігіне қабылдау ... ... ... және шіру ... және ... қауіптіліктерін
көтермеші өз мойнына алады.
8. Нарық туралы ақпарат беру. Көтермешілер өз ... ... ... жаңа ... баға ... т.б. туралы
ақпарат береді.
9. Басқару қызметтері және консультация қызметтері. Көтермеші бөлшек
саудашылардың сатушыларын үйрету ... ... ... ... ... және ... ... қатысу арқылы және де
бухгалтерлік есептеу жүйесін ұйымдастыруға ... ... ... ... сауданың өсуіне экономикадағы бірнеше маңызды
тенденциялар ықпалын тигізді: 1) ірі ... ... ... ... ... өндірістің өсуі; 2) ... тек қана ... ... ... ... ... ... өсуі; 3) арадағы өндірушілер және ... ... ... және 4) ... ... және түрлілігі көзқарасы бойынша
аралықтағы және соңғы тұтынушылардың ... ... ... ... ... ... ж. Құрама Штаттарда жалпы жылдық айналымы 1258 млрд. долл. 383
мың көтерме сауда кәсіпорындары болған. ... ... төрт ... ... (6 ... қара).
6 кесте
Көтерме саудашыларды топтастыру
|Көтермеші көпестер |Брокерлер |Өндірушілердің ... |
| ... ... |мамандырылған |
| ... ... және ... |
| | ... | ... ... ... ... ... |Ауылшаруашылық ... ... ... ... және ... ... ... саудашылар | ... ... ... ... ... | | | ... ... | | | ... | | | ... ... | | | ... атқаратын | | | ... | | | ... ... | | | ... ... – қол| | | ... сатушы | | | ... | | | ... – | | | ... | | | ... – | | | ... | | | ... – | | | ... | | | ... өндіріс| | | ... | | | ... | | | ... | | | ...... ... меншіктілік құқына ие болады. 1977 ж.
олардың үлесіне 676 млрд. долл. келген, ... ... 1258 ... долл. жалпы
көтерме айналымының жартысынан ... ... және ... ... ... ... Олардың үлесіне 130 млрд. долл., демек,
жалпы айналымның шамамен 10%-і келеді. ... ... және ... ... ... саудамен айналысатын бөлемдері. 1977 ... ... 452 ... ... демек, жалпы көтерме айналымының 36%-і,
қалған көлем әртүрлі мамандырылған көтермешілердің ... ... ... ... айналысатын тауарларға
меншіктік құқын иеленетін тәуелсіз коммерциялық кәсіпорындар. Әртүрлі жұмыс
өрістерінде оларды әртүрлі айтады. Бұл ... ... ... ... ... шамамен 50% келетін (тауар айналымы көлемі бойынша ... саны ... да) ең ... ... ... – көпестердің екі
тобы бар: толық қызмет жасау, шектелген қызмет жасау.
Толық цикл ... ... ... ... цикл ... жасайтын
көтермеші тауар қорларын сақтау, ... ... ... тауарды
жеткізіп беру және басқару саласында ... ... ... ... Өз сипаттамасы бойынша бұлар не көтерме сатушылар, не өндірісте
пайдалануға арналған тауар дистрибьюторлары.
Көтерме сатушылар негізінде бөлшек сауда кәсіпорындарымен сауда ... ... ... жинағын ұсынады. Олардың бір – бірінен ... ... ... жинағының кеңдігі.
Аралас ассортимент көтермешілері. Кең аралас ассортиментті бөлшек
саудашылардың да және ... ... ... ... ... да мұқтаждықтарын қанағаттандырумен айналысады. Кең емес
қаныққан ассортиментті көтермешілер тауарлардың бір не екі ... ... ... Бұл ... өте ... ... түрде болуы
керек. Негізгі мысал ретінде техника ... ... ... ... ... ... Тар мамандырылған көтермешілер. Тауар
ассортименті топтарының қайсыбір ... ... осы ... ... айналысады. Мысал ретінде емдеу тамақтарын, теңіз өнімдерін және
автоват бөлшектерін көтерме сатушыларды келтіруге болады. Олардың бәрі ... ... ... ... ... қатар, тауар туралы
терең білімді болады.
Өндірісте пайдалану тауар дистрибьюторлары тауарды көбіне ... емес ... ... Олар өз ... алушыларына тауар
қорларын сақтау, несиелеу және тауарды жеткізу сияқты бірқатар қызметтер
ұсынады. Олар не кең ... ... (бұл ... ... ... деп атайды), не аралас, не мамандырылған ассортиментпен
айналысады. Өндірісте пайдалану тауарларының ... тек ... ... ... жөндеу және эксплуатациялау материалдарымен,
негізгі құрылғының бөлшектерімен (подшипник, двигательдер сияқты т.б.) не
құрылғының өзімен (қол және ... ... ... ... ... 12 ... жуық ... пайдалану ... бар, ал ... 1974 ж. ... ... 23,5 млрд. долл.
болған.
Шектелген цикл қызметін атқаратын ... ... өз ... ... ... ... онша көп ... Ал осындай
кәсіпорындарының бірнеше түрі бар. Қолма – қол ... ... ... ... ... – қол ... сауда жасаушы және тауарды жеткізіп бермейтін
көтермеші, өтімді тауарлардың щектелген ассортиментімен айналысып, ... ... ... саудашыларға дереу қолма – қол ақшаға сатып, сатылған
тауарды алып кетуді ... ... ... ... ... ... ... бөлшек саудашы, дағдылы түрде ертеңгісін ... ... ... ... балық сатып алады, бірден ... ... ... ... алып ... өзі ... ... тауарды сатуымен, қатар оны сатып алушыға
жеткізіп береді. Мұндай көтермеші ... ... ... ... азық ... ... (сүт, нан, ... закускалар) айналысып, оларды қолма
– қол ақшаға сату үшін универсамдарда, майда бакалея – ... ... ... зауыт кафетерейлерін және қонақ
үйлерді аралайды.
Көтерме – ұйымдастырушы тас көмір, орман ... ауыр ... ... ... ... ... атқарады. Мұндай көтермеші
тауар қорларын сақтамайды және тауармен тікелей ... ... ... ... ... ... жабдықтау шарты бойына
келісілген уақытта ... ... ... іздейді. Тапсырыс қабылдаған
уақыттан бастап, жабдықтау аяқталғанға дейін көтерме – ... ... және ... ... ... өз мойнына алады. Көтерме
ұйымдастырушы тауар қорларын өздерінде сақтамайтын ... ол ... ... не ... ... ... клиенттерге беруі мүмкін.
Көтермеші консигнанттар бакалея–гастрономия дүкендеріне және бөлшек
саудашыларға дәрілерді, негізінде, тамаққа жатпайтын ... ... ... ... кәсіпорындарының иелері жүздеген тамаққа жатпайтын
өнімдердің экспозицияларына тапсырыс ... де, ... ... ... ...... дүкенге автофургон жөнелтеді, оның өкілі
сауда залында ойыншықтарды, қағаз мұқабалы кітаптарды, ... ... ... ... ... орын ... ... – консигнант
бағаны өзі белгілейді, оның ... ... зер ... ... ішінде
экспозициялар ұйымдастырады, тауар – материал ... ... ... ... консигнация шарты бойынша сауда жасайды, демек, тауар
меншіктігін өзінде қалдырады, ал бөлшек саудашыларға тек тұтынушылар ... ... үшін ғана счет ... ... олар мынадай қызметтер
атқарады: тауарды жеткізу, оларды орналастыруға ... ... ... ... ... ... ... Олар өткізуді ынталандырумен
айналыспайды, өйткені олар ... ... ... ... ... ... құрамына фермерлер кіретін ұжым
меншіктерінде болып, жергілікті нарықтарында сату үшін ... ... ... ... ... ... кооперативтің табысы
оның мүшелері арасында бөлінеді. Кооператив көпшілік жағдайда өз ... ... және ... ... ... ... ... апельсині,
“Даймонд” грек жаңғақтары деген маркалы атауын насихаттауға тырысады.
Көтермеші – посылка саудашысы. Зергерлік бұйымдардың, ... ... және ... ... бөлшек саудадағы, өнім
өндірісіндегі және әртүрлі мекемелердегі клиенттеріне каталогтар жібереді.
Мұндай ... ... ... ... ... ... ... мекемелер жатады. Орындалған тапсырыстар
клиенттерге пошта ... ... не ... не басқа да бір тиімді
көлік түрімен жеткізіледі.
БРОКЕРЛЕР ЖӘНЕ АГЕНТТЕР. Агенттер және брокерлер көтерме – көпестерден
екі ... ... ... олар ... ... өзіне алмай,
тек қана шектелген фнукцияны орындайды. Олардың негізгі функциясы – сауда ... ... ... Өз ... үшін сатылған тауар бағасынан 2 ден
6% - ке дейін ... ... ... ... көпестер сияқты, олар,
әдетте, не ұсынылатын тауар ассортиментті типтері ... не ... ... ... ... ... Брокерлер мен агенттердің
үлесіне жалпы көтерме сауда айналымының 10% - і ... ... ... функциясы – сатып алушымен сатушыны кездестіріп, олардың
келісімшарт жасауына көмектесу. Брокерді кім шақырса, сол оған ақы ... ... ... ... ...... қаржылауға қатыспайды,
ешқандай қауіптілікті қабылдамайды. Ең типтілік мысалдарға ... ... ... ... брокерлер,
қамсыздандырушы брокерлер және бағалы ... ... ... ... Не сатып алушының, не сатушының пайдасын ұзақ уақыт қорғау
түрінде жұмыс атқарады. Агенттердің бірнеше түрлері бар:
Өндіруші агенттері ... ... ... деп те ... сан
жағынан басқа барлық көтермеші – агенттерді басып озады. Мұндай агент,
тауарлары бірін – бірі ... бір ... ... ... ... ... Ол әр ... баға саясаты, жұмыс атқару
территория шекарасы, тапсырыстың өту ... ... ... ол ... ... ... және ... ставка
мөлшері туралы ресми жазбаша келісімдер жасайды. Ол әр өндірушінің ... ... ... және ... алушылардың кең аудиториясымен
байланыстығы арқасында оның тауарларын өткізуді ұйымдастырады. Өндіруші ... ... ... ... ... ... сияқты
заттар сауда – саттығында пайдаланады. Агенттердің ... өте ... ... ... ... майда коммерциялық кәсіпорындар
түрінде болады. Оларды, өз коммивояжерлер штатын ... ... ... ... және де ... ... жаңа ... не өз
коммвояжерлерін ұстауға рентабельсіз территорияларда өкілдерін ұстағысы
келетін ірі ... ... ... ... агенттері қайсыбір өндірушілердің барлық ... құқ алу ... ... шарт жасасады. Мұндай өндіруші
өткізуді не өз міндетіне алғысы ... не ... бұл ... орындауға
сенімі жоқтығын көрсетеді. Өткізудің өкілетті ... ... ... ... ... ... ... бағаға, сату шартына ... ... ... ... Оның ... ... ешқандай территориялық
түрде шектелмейді. Өкілетті сауда агенттері мама ... ... ... ... ... және ... ... өндіріс
салаларында кездеседі.
Сатып алу агенттері, әдетте, өз сатып ... ұзақ ... ... және ... ... ... ... алып, көп жағдайларда
оларды қолма – қол алып, олардың сапасын тексеріп, сақтауға орналастырып,
кейіннен қажетті ... ... ... ... ... ... ... бірі
– негізгі киім нарықтарының сатып алушылары. Олар кішігірім қалаларда ... ... ... ... ... ... ... Мұндай
сатып алушылар өте кең білімді болады және өз ... ... ... ... ... қатар, оларға жарамды, қолайлы, бағалы
тауарларды іздестіреді.
Көтермеші–комиссионерлер (не комиссионер ... ... ... ... ... және оларды сатуға өз бетімен шарт
жасайды. Дағдылы жағдайда олар ұзақ уақыттық шарт негізінде жұмыс ... ... ... ... ... мүше емес ... өнімдерін өз еркімен өткізумен айналысқысы келмейтін ... ... ... ... жүк ... ... барлық партияны өтімді бағамен сатып, алынған ... ... және ... алып, қалған соманы өндірушіге тапсырады.
КӨТЕРМЕ БӨЛІМШЕЛЕР ЖӘНЕ ... ... ... ... ... түрі ... және сатып алушылардың, ... ... ... өзара келісуімен орындалатын операциялар. Мұндай
жұмыс атқаратын кәсіпорындардың екі түрі болады.
Өткізу бөлімшелері және кеңселер. Өндірушілер ... ... ... ... ... және ... жұмыстарын қатаң бақылау үшін
өздерінің өткізу бөлімшелерін және ... ... ... ... ... ... шаруашылығы, автомат құрылғылары және ... ... ... салаларда кездесіп тауар қорларын сақтаумен
айналысады. Өткізу кеңселері мата және ... ... ... ... және тауар қорларын сақтамайды. ... ... ... ... ... көтерме мекемелерінің 11% және жалпы тауар
айналымының 36% келеді.
Сатып алу кеңселері. Көптеген ... ... Нью – Йорк және ... негізгі нарық орталықтарында өздерінің жеке сатып алу ... ... алу ... жұмысы брокерлер не агенттер жұмыстарына
ұқсас, бірақ олар атып алушы мекеме ... ... ... ... ... ... салаларында
жекеменшік мамандырылған көтерме мекемелері бар. Ауылшаруашылық өнімдерін
сатып алушы көтермешілер фермерлердің ... ... алып және ... ... ... тамақ өндірісінің кәсіпорындарына, нан ... және ... ... ... ... мекемелері атынан
жөнелтеді. Көтерме мұнай базалары ... ... ... ... кәсіпорындарына және іскерлік кәсіпорындарына мұнай өнімдерін сатады
және жеткізіп береді.
Аукционист – көтермешілер. Тұтынушылар тауарды ... алар ... ... ... ... салаларында маңызды роль атқарады. Мысалға,
бұлар темекі және мал ... ... ... ... тауар ассортиментін және қызметтер кешенін құрастыру,
баға белгілеу, ... және ... ... ... ... таңдауға ықпалын тигізетін бірқатар негізгі маркетингілік шешімдер
қабылдауға ... ... ... ... ... ... ... көтермешілерге
де барлық нарықтарға қызмет ... ... ... мақсатты нарқын
анықтау қажет. Көтермеші макқсатты клиенттер топтарын ... ... ... ... ... ... ... тек ірі бөлшек
саудашылар), олардың түрлері (мысалға, тек қана азық – ... ... ... деген мұқтаждық дәрежесі ... ... ... және ... ... ... Мақсатты топтың ішінде көтермеші
өзіне пайдалы кдиенттерді бөлектеп, олар үшін ... ... және ... ... ... ... мүмкін. Ол мұндай клиенттерге
қайталау тапсырысын автоматы түрде ... ... ... оқытатын курстарын, консультация қызметтерін ұйымдастыруы,
тіпті ерікті жүйенің спонсоры болуы да мүмкін. ... ... ... онша ... клиенттерді аластату үшін минимальды тапсырыстардың
көлемін көбейтуі не шамалы ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... КЕШЕНІ ТУРАЛЫ ШЕШІМ. Көтермешінің
“тауары” оның ұсынылатын ассортименті. Көтермешілерге толық ... және ... ... үшін ... ... ... ... жөнінде
қатты қысым жасалынады. Бірақ бұл табыс ... ... ... ... ... ... топ ... ассортименттері санымен айналысуы
керектігі және өздеріне қандай пайдалы ... ... ... ... айналысуда.
Сонымен қатар көтермешілер қандай қызметтер клиенттермен ... ... ... ... ... бас ... керек әлде
оларды төлеулі ақыға орындау керек пе деген мәселелер ойландыруда. ... ... ... бойынша дәл көрсетілген қызметтер кешенін
құрастыру.
БАҒА ТУРАЛЫ ШЕШІМ. Өз ... өтеу үшін ... ... ... ... ... 20% үстеме баға қосады. Шығын дәрежесі
вал табысының 17% ... ... онда ... таза ... 3% ... ... – гастрономия тауарларының көтерме саудасында таза табыс
көпшілік жағдайда 2% жетпейді. ... ... баға ... жаңа ... ... ... ... мысалға, кейбір
тауарларға таза табыс мөлшерін қысқартып, қажетті клиенттер санын ... ... ... ... ... ... ... өткізу көлемін
өсіруге мүмкіншілігі болса, онда жабдықтаушыға бағаны ... ... ... ... ... ... Көтерме саудашылардың көпшілігі
ынталандыру туралы онша ойлана қоймайды. Олардың өткізуді ынталандыру,
насихаттау және жеке сату ... ... ... ... ... ... Әсіресе оларда жеке сату техникасы кейін
қалған, өйткені көтермешілер осы уақытқа дейін ... ... ... ұжым ... орындау, бұл клиенттермен қарым–қатынасты нығайту және
олардың қызметтерге мұқтаждығын қанағаттандыру деп ... тек ... бір ... ... деп ... Оның үстіне,
көтермешілер бөлшек саудашылар пайдаланатын жекешеленбеген ... қару ... ... ... ... ... ... стратегиясын дайындауы керек. ... өз ... ... ... ... материалдарын, бағдарламаларын
пайдалану қажет.
КӘСІПОРЫНДЫ ОРНАЛАСТЫРУ ТУРАЛЫ ... ... ... ... ... және салықақысы төмен аудандарға орналастырады және
территорияны және де бөлмелерді жақсылап жабдықтауға онша көңіл бөлінбейді.
Көп жағдайларда ... ... ... ... және ... ... ... техника және технология дәрежесімен төмен болады.
Өсіп келе жатқан ... ... үшін ... ... ... орындаудың жаңа әдіс – ... ... ... бірі түскен тапсырыстарды перфокартаға жазып ЭЕМ – ... ... ... ... ... ... ... алынып транспортерлермен жөнелту платформасына
жеткізіліп, онда тапсырыс комплектіледі. ... ... ... ... ... ... өте ... қарқынмен өркендеуде.
Көптеген көтермешілер бухшалтерлік операцияларды, счеттарды беруді, тауар ... ... ... және ... ... және текст
процессорлармен орындайды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Тарату арналары туралы шешім – ... ... ... ... ... мәселесінің бірі. Әрбір арна өзіне тән өткізу ... ... ... ... нақтылы маркетингілік арнаны таңдағаннан
кейін, жеткілікті түрде уақыт пайдалануы керек. ... ... ... ... ... өте зор ... тигізеді. Керісінше де солай.
Әрбір фирмаға нарыққа ... ... ... дайындау керек.
Тікелей сатудан айрықша нарыққа деген бұл жол бір, екі, үж және одан ... ... ... бар арналар болады. Тарату арналары ... ал көп ... ... ... тән. ... ... үш ең
маңызды тенденцияға вертикальды, горизонтальды және көп ... ... ... Бұл ... ... ... ... және бесекелестік көзқарасына тигізетін салдары зор.
Арнаны құрастыру оның мүмкіншілік ... ... ... ... және сан ... ... ... көруді талап етеді.
Арнаны басқару мамандырылған делдалдарды таңдауды және ... ... ... ... мүшесінің жұмысын кезеңді түрде бағалап отыру үшін
оның өткендігі және қазіргі өткізу көрсеткіштерін арнаның басқа ... ... ... ... ... ... кеңейген сайын фирмалар тарапынан
тауар қозғалысы тұжырымдамасына назар аудару өсу түсуде. Тауар қозғалысы ... ... ... ... қамтамасыз ету және шығындарды
потенциальды төмендету өрісі.
Тапсырыстарды ... және ... ... ... тауар
қорлары қызметін басқарушылардың және көлік – экспедиция ... ... ... ... ... жұмыстардың шағын
деңгейлерінп және фирманың сұранымды ... ... ... ... ... ... осы шешімдердің барлығын бірыңғай
құрылымда үйлестіруді ... ... ... ... деңгейлі, жалпы
минимальды шығындармен қызмет атқаратын жүйені құру мәселесі көтеріледі.
Көтерме және ... ... ... ... және қызметтерді өндіру
жерлерінен пайдалану орындарына жеткізумен ... ... ... ... ... – бұл ... не ... тікелей
соңғы тұтынушыларға олардың жеке коммерциялық емес пайдалануына сататын кез
келген жұмыс. Бөлшек сауда – Құрама Шттаттардағы ең ірі ... ... ... ... ... ... ... бойынша топтастыруға
болады: ұсынылатын ассортимент негізінде (мамандырылған ... ... ... ... ... ... дүкені,
үйлестірілген универсамдар, кең профильді универсамдар, сауда ... ... ... ... ... ... баға негізінде
(төмендетілген бағалы дүкендер, қойма – ... және ...... ... сауда істейтін дүкендер, сауда бөлмесінің сипаттамалы
негізінде (пошта не телефон ... ... беру ... ... ... ... бар ... қызметтері және шығарып сату);
иелегерлік негізіндегі дүкендер ... ... ... ... ... ... ... кооперативтері, жеңілдіктерді
ұстау мекемелері және бөлшек сауда конгломераттары және ... ... ... ... ... ... региональды сауда
орталықтары, аудандық сауда орталықтары, ықшам аудандар сауда орталықтары).
Бөлшек саудашы мақсатты нарықты ... ... ... және ... баға ... ынталандыру және кәсіпорынның орналасу орны туралы
шешімдер қабылдайды. Бөлшек саудашыларға өзінің басқару жұмысының ... ... ... және оның ... ... қажет.
Көтерме сауда тауарларды не қызметтерді қайтара сату ... ... ... ... ... алушыларға сату жұмыстарынан құралады.
Көтерме саудашылар өндірушілердің тауарларын ... әр жақ ... ... ... ... және ... ... тиімді
түрде жеткізуге көмектеседі. Көтермешілер ... ... ... ... алу және ... құрастыру, тауардың үлкен
партияларын майда партияларға бөлу, жинау – ... ... ... өз ... алу, нарық және ... ... ... және ... ... беру ... көптеген әртүрлі
функцияларлы орындайды. Барлық көтермешілерді төрт ... ... ...... ... ... құқын алушылар. Оларды толық циклді
қызмет атқаратын көтерме саудашылар (көтерме сатушылар, ... ... және ... ... ... ... көтерме саудашылар
(тауарды жеткізіп бермей ... – қол ... ... ...
коммивояжерлер, көтермеші – ұйымдастырушылар, көтермеші – консигнанттар,
ауылшаруашылық өндіріс ... және ...... деп бөлуге болады. Агенттер және брокерлер тауарға ... ... ... сату – ... ... ... үшін ... алады. Көтерме бөлімшелері және өндірушілер кеңселері–бұл көтерме
сауда кәсіпорындарына жатпайтын, мамангер ... ... ... ... ... ... ... өнімдерін көтерме – сатып алушылар, көтерме мұнайбазалары
және көтермеші – ... ... ... ...... ... Прогрессивті ойшыл көтерме саудашылар өз ... ... ... ... ... Және істі жүргізу
шығындарын қысқартудың әдіс – тәсілдерін іздейді.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Есімжанова С.Р. Маркетинг.Оқу құралы. Алматы Экономика 2003
2. ... Г. ... ... и ... ... для ... ... М, 1999.
3. Багиев Г.Л. и др. Маркетинг: Учебник для ... / Г.Л. ... ... X. Анн; Под общ. ред. Г.Л. ... - М.: ОАО ... ... ... Е. П. Маркетинговые исследования: теория, методология и
практика. - М.: Изд. ... ... ... Е. П. Основы маркетинга. - М.: Издательство «Финпресс», 1999.
6. Ілиясов Д.Қ. Маркетинг: теориясы мен практикасы: Оқу кұралы: ... ... ... Котлер Ф. Маркетинг негіздері. Ағылш. ауд. М.Т. ... ... ... ... ... Стратегический маркетинг. Европейская перспектива /
Пер. с фр. - СПб, Наука, 1996.
9. Маркетинг: Учебник / Под ред. Э.А. ... - М: ИМП ЭКМО ... ... ... ... /Под ред. Н.К. ... - ... 1999.
11. Нысанбаев С.Н, Садыханова Г.А., Маркетинг негіздері, А.: ... ... ... Р.А. ... ... ... - М.: ЗАО «Бизнес-
школа» Интел-Синтез», 2000.
13. Мамыров Н.К. Маркетинг. Алматы, Экономика, 1999
14. Эванс Дж., Берман Б. ... М. ... ... ... ... ред. Хруцкого В.Е. М., Финансы ... ... ... Ф. ... ... М. Изд. ... ... сурет. Дистрибьютордың қажетті тікелей контактілер санын қалай
қысқартады
Өндіруші
Өндіруші
Өндіруші
Өндіруші
Тұтынушы
Бөлшек саудашы
Тұтынушы
Көтерме саудашы
Бөлшек ... ... ... ... ... ... саудашы
Көтерме саудашы
Бөлшек саудашы
Өндіруші
Көтерме саудашы
3-ші сурет. Дәстүрлі тарату арнасы мен вертикальды маркетингілік ... ... ... ... ... “Ширвинн - Уильямс” ... ВМЖ ... энд ... ... ... ... сатушыларының Cауда
жеңілдіктерін
бөлшек ... ... ... (мысалға,
ұстаушы мекемелер
(мысалға, тәуелсіз бакалейщиктер) ... ... ... ... ... ... ... сауда жеңілдіктерін ... ... ... бөлшек
ұстаушы жүйелер мысалға, ұстаушы жүйелер ... ... ... ... - ... ... ... ... Вертикальды маркетингілік жүйе түрлері
Регион сыртына
тасымалдау 46%
3%
4%
5%
6%
10%
Тапсырыстарды дайындау
Әкімшілік шығындары
Орауыштау
Тауарларды алу және жөнелту
Тауар – ... ... ... ... ... ... қозғалысы жалпы шығындағы оның элементтерінің пайыздық
үлесі
ҚЫЗМЕТ САНЫНЫҢ ҚЫСҚАРУЫ
ҚЫЗМЕТ ... ... өзі ... ... ... ... ... Шектелген
қызмет жасау Толық қызмет жасау
|Атқаратын ... ... саны ... ... ... ... ... |шектелген |көп емес ... ... ... ... ... ... ... |Модалы |
|Бағасының ... ... ... |тауарларымен ... ... ... | ... |
|Тұрақты сұранымдағы|сауда | ... ... ... ... | ... |
|Күнделікті |сұранымдағы | ... ... ... сауда | ... ... ... | | | ... ... ... баға дүкендері |Шығарып сату |Мамандырылған ... ... ... |Әмбебап дүкендері |дүкендер |
|-қоймалары ... ... ... ... ... ... |
|Бакалей-гастрономия|кәсіпорындары ... | ... | ... ... ... баға | | | ... | | | ... ... | | | ... | | | ... автоматтары | | | ... ... ... ... ... ... ... атқаратын қызмет көлемі
бойынша топтастыру
Мысалдар
Cүйкімі интерьер
Ұнамсыз интерьер
Дүкенді сатып алуды
Дүкенде сатып ... өте ... ... қызметерді ұсынады
Қызметтерді аз ұсынады
Тауарлар сапасы жоғары
Тауарлар сапасы төмен
Тауарлар таңдауы кең
Тауарлар таңдауы көп емес
Басқа дүкендерге қарағанда
Басқа дүкендерге
баға ... баға ... жылы ... жылы
шырайлы емес
Сатушылар елгезек
Сатушылар елгезек емес
Басқа дүкендерге қарағанда
Басқа дүкендерге қарағанда
дүкен ыңғайлы орналасқан
дүкен ыңғайлы ... үй ... ... үй түрғысынан
орналасқан
ыңғайсыз орналасқан
7-ші сурет. Дүкеннің мақсатты нарықты тарту талабының жаңа және көне
бейнелері
а
Өте
Едәуір
Айта алмаймын
Едәуір
Өте

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 60 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жылжымайтын мүлік нарықтарының ерекшеліктері9 бет
Маркетингтi басқару процесi27 бет
Маркетингтік коммуникация түсінігі мен түрлері38 бет
Негізгі өткізу арналары, деңгейлері9 бет
Тауар қозғалысы28 бет
Тауар өткізу арналарының мәні, қызмет аясы28 бет
Қазақстанда қонақ үйлерді жарнамалау практикасы9 бет
Өнімнің бәсекеге қабілеттілігін бағалаудың әдістемелік негіздері6 бет
Өндірістік мақсаттағы тауарлар мен тұтыну тауарларын сегменттеудің өзара айырмашылығы5 бет
Тауар тарату арналары. өткізудің маркетингтік жүйелері35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь