Өріс туралы жалпы түсінік

Жоспар:

1.Кіріспе
Өріс туралы жалпы түсінік.

2.Негізгі бөлім
Магнит өрісі және электр өрісі.
Тірі ағзаға магнит және электр өрісінің әсері.
ЭПР және ЯМР спектроскопиялары.
ЭПР және ЯМР құбылыстарын қолдану.

3.Қорытынды

Электромагниттік толқындар мен ЭПР және ЯМР скопияларын қорытындылау.
Физикалық құбылыстар әртүрлі типті болады. Бүкіл әлемдік тартылыс заңына сәйкес бір-біріне тартылыстағы екі планетаны қарастырайық. Планеталар-астрофизиканың, ятни аспан денелері физикасының зерттейтін объектілері. Ал тартылыс? —Бұл да физиканың зерттейтін объектісі; дегенмен де планеталар мен тартылыс -мүлдем бір-бірінен өзгеше объектілер. Егер планеталар-атомдардан, молекулалардан, одан да күрделі қосылыстардан түзілген ірі денелер болса, ал тартылыс-қоршаған кеңістікте таралған денелердің касиеті. Дегенмен де, ол-массасы, тығыздығы бар жоне басқа да сипаттамаларға ие болатын, сонымен қатар гравитон деп аталынатын бөлиектерден құралған материялық, объект, "өріс". Әзірге гравитациялық өріс туралы ақпарат көп емес, есесіне, атомдар мен молекулаларды бүтіндей және де бүкіл тіршілік дүниесін біріктіріп байланыстыратын электромагниттік өріс жайлы деректер мол. Барлығымызға белгілі, жалпы күштік өріс деп берілген күш әсері сезілетін кеңістікті айтамыз. Электромагниттік күштер гравитациялық күштерге қарағанда әлдеқайда күштірек. Электромагниттік күштер кейбір мезеттерде білінбейді, өйткені оларльң әрі тартылыс және әрі тебіліс күштері болып келуінде. Сондықган да система үшін бұл қарама-қарсы күштер бірін-бірі љөте дәл компенсациялап тұрады. Ал гравитациялық күштер тек тартылыс күштері болып табылады. Электромагниттік өрістің "бөлшектері"-фотондар-сәуле шығарушы денеден жарық порциясы немесе радиотолқын (дәлірек айтсақ-өріс энергиясынъң порциясы) ретінде өз еркімен қозғалып жүре алады. Қазіргі кванттық механикаға сай кез-келген бөлшекке толқын немесе толқынның үзілісі сәйкес келеді. Тағы да әрбір бөлшекке өзінің өрісі сәйкестендіріледі. Мұндай мағынада бөлшектер мен өрістің табиғаты бір екенін көруге болады. Алайда екеуі бір-біріне келтірілмейді; кезінде бөлшекті өрістің бөлігі деп көрсетпекші де болған. Қазіргі кезде бұлар корпускулалык, және толқындық аспектілердің бірлігі деп қарастырылады. Өте тереңгі деңгейде қарастырғанда микрообъектілер бөлшектер де, толқындар да емес. Гравитациялық және электромагниттік өзара әсерлесулерден басқа, элементар бөлшектер әлемінде өзара әсерлердің басқа да түрлері кездеседі. Олардың, мысалы, атом бомбаларындағы және ядролық реакторлардағы жүріп жатқан ядролық реакцияларда, сәуле шығарып тұрған жұлдыздардағы термоядролық реакцияларда алатын орны үлкен, мәні зор. Табиғаттағы барлық процестерді жеке бөлшектердің, денелердің және өрістердің өзара әсерлесуінің нәтижесі деп қарастыруға болады. Бүкіләлемдік тартылыс мұның айқьн мысалы. Жоғарыда келтірілген тартылыс заңының классикалық ньютондық тұжырымы тек салыстырмалы әлсіз өрістер үшін орынды. Күшті гравитациялық өрістер үшін және тағы да үлкен жылдамдықтағы қозғалыстар үшін дәлірек сипаттаманы жалпы салыстырмалылық теориясы береді. 1925 жылы А.Эйнштейн біртұтас өріс теориясын құру туралы проблема көтерді. Жоғарғы температураларда әртүрлі өзара әсерлесулерді бір-біріне бере алатын барлық бөлшектер- фотондар және гравитондар, сонымен қатар глюондар (кварктерді байланыстыратын; күшті ядролық өзара әсерлесу) және аралықтағы векторлық бозондар (әлсіз өзара әсерлесу), осылардың барлықтары суперкүштің әсерін жеткізе отырып бірігуі қажет. Атап айтсақ, дәл осындай суперкүш сингулярлық моментте Үлкен Жарылысқа әкелген болуы керек бірақта біртұтас өріс теориясы әлі шешілген жоқ
Пайдаланған әдебиеттер:
Жұбанов М. «Физиканың негізгі заңдары»,1989ж.
«Қазіргі заманғы жаратылыстану концепциялары»
Мансұров З.А. «Химиядағы физикалық зерттеу әдістері»
        
        Жоспар:
1.Кіріспе
Өріс туралы жалпы түсінік.
2.Негізгі бөлім
Магнит өрісі және электр өрісі.
Тірі ағзаға магнит және электр өрісінің әсері.
ЭПР және ЯМР спектроскопиялары.
ЭПР және ЯМР ... ... ... мен ЭПР және ЯМР ... ... құбылыстар әртүрлі типті болады. Бүкіл әлемдік тартылыс заңына
сәйкес бір-біріне тартылыстағы екі планетаны қарастырайық. Планеталар-
астрофизиканың, ятни аспан денелері физикасының зерттейтін ... ... ... да ... ... объектісі; дегенмен де планеталар
мен тартылыс -мүлдем бір-бірінен өзгеше объектілер. Егер планеталар-
атомдардан, молекулалардан, одан да күрделі қосылыстардан ... ... ... ал ... ... таралған денелердің касиеті.
Дегенмен де, ол-массасы, тығыздығы бар жоне ... да ... ... ... ... ... деп ... бөлиектерден құралған
материялық, объект, "өріс". Әзірге гравитациялық өріс туралы ақпарат көп
емес, есесіне, атомдар мен молекулаларды бүтіндей және де бүкіл ... ... ... ... өріс ... деректер
мол. Барлығымызға белгілі, жалпы күштік өріс деп берілген күш әсері
сезілетін кеңістікті айтамыз. Электромагниттік күштер гравитациялық
күштерге қарағанда әлдеқайда ... ... ... ... ... ... ... әрі тартылыс және әрі тебіліс
күштері болып келуінде. Сондықган да система үшін бұл қарама-қарсы күштер
бірін-бірі љөте дәл компенсациялап тұрады. Ал гравитациялық ... ... ... ... ... ... ... шығарушы денеден жарық
порциясы немесе радиотолқын (дәлірек айтсақ-өріс энергиясынъң порциясы)
ретінде өз еркімен қозғалып жүре алады. Қазіргі кванттық механикаға сай ... ... ... ... ... ... ... келеді. Тағы да
әрбір бөлшекке өзінің өрісі сәйкестендіріледі. Мұндай ... ... ... ... бір ... көруге болады. Алайда екеуі бір-біріне
келтірілмейді; кезінде бөлшекті өрістің бөлігі деп көрсетпекші де болған.
Қазіргі кезде бұлар корпускулалык, және толқындық аспектілердің бірлігі ... Өте ... ... ... ... ... ... да емес. ... және ... ... ... ... бөлшектер әлемінде өзара әсерлердің
басқа да түрлері кездеседі. Олардың, мысалы, атом бомбаларындағы және
ядролық реакторлардағы ... ... ... ... ... шығарып
тұрған жұлдыздардағы термоядролық реакцияларда алатын орны үлкен, мәні зор.
Табиғаттағы барлық процестерді жеке ... ... ... ... ... ... деп ... болады.
Бүкіләлемдік тартылыс мұның айқьн мысалы. Жоғарыда келтірілген тартылыс
заңының ... ... ... тек ... ... ... үшін
орынды. Күшті гравитациялық өрістер үшін және тағы да үлкен жылдамдықтағы
қозғалыстар үшін дәлірек сипаттаманы жалпы салыстырмалылық теориясы береді.
1925 жылы А.Эйнштейн
біртұтас өріс ... құру ... ... ... ... ... ... әсерлесулерді бір-біріне бере алатын барлық
бөлшектер- фотондар және гравитондар, сонымен қатар глюондар (кварктерді
байланыстыратын; ... ... ... ... және ... ... (әлсіз өзара әсерлесу), осылардың барлықтары суперкүштің әсерін
жеткізе отырып бірігуі қажет. Атап айтсақ, дәл ... ... ... ... ... ... болуы керек бірақта біртұтас өріс теориясы
әлі шешілген жоқ
Магнит өрісі
Электр зарядын қоршаған ортада белгілі бір физикалық қасиеттері бар
электростатикалық өріс болатыны сияқты ... ... ... да ... деп ... өрістің ерекше түрі пайда болады. Егеде
электростатикалық өрістің бар жоғы оған ... ... ... әсер
етуші күш арқылы білінсе , магнит өрісі осы өріске әкелінген тогы бар
өткізгішке әсер ... күш ... ... ... электрлік және
магниттік құбылыстардың осындай өзара байланысын бірінші рет 1820 жылы Дат
физигі Эрстед (1777-1851) ашқан болатын. ... ... ток ... ... ... онда ... ток ... қарай бағытын біршама
өзгерткендігін байқаған. Эрстедтің бұл жаңалығы көптеген физиктерді
қызықтырып, осыдан бастап олар электромагниттік құбылыстарды кеңінен
зерттей бастады. Солардың бірі ... ... ... (1775-1836) болды.
Ампердің болжауынша магнит стрелкасына тек ток қана емес, ток жүріп тұрған
өткізгіште әсер ете алады деді. Сөйтіп, ол мынадай тәжірибе ... ... ... тогы бар өткізгішті алып келгенде, онда өткізгішке магнит
тарапынан күш әсер етіп, өткізгіштің қозғалатындығын байқады. ... ... тогы бар ... ... ... ... оның орналасуына және токтың шамасы мен бағытына байланыста
болды.
Ток өткен өткізгіштердің ... ... яғни ... ... ... өзара әсерлерді – магниттік өзара әсерлесулер д.а.
Ток өткен өткізгіштердің бір-біріне әсер ету күштерін магниттік күштер д.а.
Қозғалмай тұрған ... ... ... ... кеңістікте
электр өррісі пайда болатыны сияқты, токтың айналасындағы кеңістікте
МАГНИТ ӨРІСІ п.б.
Магнит өрісі – материяның ерекше бір түрі – ... ... ... ... ... ... сол өріс арқылыжүзеге асырылады.
Магнит өрісінің тәжірибе жүзінде тағайындалған негізгі қасиеттері
мыналар:
1. магнит өрісін электр тогы (қозғалысқа ... ... ... ... ... ... (қозғалысқа түскен зарядтарға)
тигізетін әсерден барып байқалады.
Магнит өрісі, электр өрісі сияқты, бізге тәуелсіз, біздің ол туралы
білуімізге ... ... бар ... ақиқат.
Магнит өрісіндегі тогы бар тұйықталған контур. Магнит өрісін зерттеу
үшін, еңтәуірі өлшемдері шағын ... ... ... ... ... салыстырғанда) тұйық контур алу. Магнит өрісін тек электр
тогы ғана емес, тұрақты магниттердің де ... ... ... ... ... ... бойынша электр зарядтары бір біоіне
тікелей әсер етпейді. ... ... өзін ... кеңістікте электр
өрісін туғызады. Бір зарядтың өрісі басқа екінші зарядқа әсер етеді ... осы ... ... ... ... ... әсер етеді. Зарядтан
қашықтаған сайын өріс әлірей береді.
Электромагниттік өзара әсерлердің таралу жылдамдығы. Фарадейдің
идеяларына ... ... ... ... ... электромагниттік өзара
әсердің кеңістікте шекті жылдамдықпен таралатынын дәлелдей алды.
Мұны былай түсінуіміз керек: егер А зарядты тұрған ... ... ... онда В ... әсер ... күште өзгереді. Бірақ бұл өзгеріс дәл
сол мезетте емес, сәл ... ... ... АВ- ... ара ... ал с- электромагниттік өзара
әсерлердің таралу жылдамдығы. Яғни, 300 000 км ... ... ... ... әсерлесетін денелер аралығындағы
кеңістікте белгілі бір процестің бар болуы, міне осы, ... әсер ... ... ең ... ... ... қасиеттері – оның электр зарядтарына белгілі
бір күшпен әсер ететіндігінде. Сол зарядқа әсер етуіне қарай ... ... ... ... ... ... таралатындығын анықтайды, оның барлық
сипаттамаларын зерттейді.
Қозғалмайтын зарядтардың электр өрісі электростатикалық өріс д.а. ол
уақытқа ... ... ... ... те ... ғана туғызады. Ол сол зарядтарды қоршаған кеңістікті алып
отырады, ... ... ... ... ... ...... ол түсінігіміз туралы тәуелсіз
өмір сүретін, материяның ерекше бір түрі
Тірі ағзаға электр және магнит өрістерінің ... және ... ... зерттеулерде қолдану.
Электрлік зарядталған денелердің қасиеттері адамзатқа қазіргі кезден
2,5 мың жылдай бұрын белгілі болған. Зарядтардьң оң және ... деп, ... ... екі ... ... мәлім. Дененің аттас зарядтары бір-
бірінен тебіледі, ал әр аттас зарядтар-тартылады. ... ... ... ... заңымен сипатталады, яғни ол ... ... тура ... және ... ... арақашықгығыньң
квадратына кері пропорционал болады. Барлык, зарядтар шамасы е~1,6*10 К
кулонга тең минимал элементар зарядқа ... Дәл ... ... теріс
зарядталған электронда болады және де барлық басқа зарядталған элементар
бөлшектерде: оң протондар мен позитрондар ... және ... ... (қос ... ... ... ... резонан бөлшектерден басқа).
Бірақ та осы күнге дейін электрон зарядының табиғаты және зарядтың
бір ... ... ... мәні түсініксіз. Зарядтың
квантталу себебі түсініксіз-не себепті барлық зарядтар элементар зарядқа
еселенген, неге оның ... ... ... тең. Осының бәрі физиканың
әлі де ... ... ... ... бірі болып табылады.
Дегенмен де, бір қызығы, ... ... ... ... ... зерттелінген және алдын-ала ... ... ... ... зарядтары төңірегінде электростатикалық
күштік өріс тудырады. Ал қозғалыстағы электр зарядтары бұған қосымша тағы
да магнит өрісін ... ... ... және ... өзара әсерлесу күші
де терең зерттелген. Біз барлығымыз жер бетінде ... ... ... ... ... ... Күн ... тәуелді,
олардың күрт өзгерісі адам денсаулығьна әсер етеді. Электромагниттік
өрістер қазіргі заманғы ... ... ... телестанцияларда
тиімді түрде пайдаланылады. ... ... ... ... ... жылулық құбылыстарды түсіндірді. Дәл
осылай жарық, электр және магнит құбылыстарын да ... ... ... ... Бірақ бұл іс жүзіне аспайтын үміт болатын,
оның үстіне 1860 жылдары бұлардың бәрі ... ... ... та ... теңдеулері мен Ньютонның механика теңдеулері біріне-бірі
"жуыспай" қойды. Мұндағы ... ... ... теңдеулері сияқгы
Максвелл теңдеулері де динамикалық сипаттамаға ие болды, яғни ... ... және ... ... ... ... ... қалған кез-келген уақыт моментінде болатын оқиғаларды
бірмәнді ... ... ... ... ... ерекшелігі-оның электрлік және магниттік
шамаларға қатысты симметриялы еместігі. Теңдеулерге магниттік зарядтарды
енгізгенде ғана ... ие ... ... Бұл ... ... ... П.Дирак магниттік зарядтардьң да болуы мүмкін деген болжам
айтып, монопольдар (бір полюсты) теориясын ... ... ... та ... ... жоқ.
Табиғатта оң және теріс электр зарядтары бар бөлшектер тұрақты түрде
бақыланады, ал бір "таңбалы" (монопольды) ... ... ... әлі ... емес. Магниттің екі ұшы әркашан да, әсер ету ... ... екі ... ие ... ол ... ұсақ ... бөлінсе де
ұштарында бәрібір екі түрлі полюс ... ... ... ... да ... физика магниттік күштерді электр күштерінің релятивистілік
қасиеттерінің көрінуі деп есептейді. ... ... ... ... ... бірдей күш өрісін туғызады Ал қозғалыстағы зарядтың, ... ... ... ... ... ... қозғалмайтын санақ
жүйесінде өлшеулер жүргізгенде, релятивистік эффектілерге байланысты оньң
көлденең бағыттағы мәнінен аз болады; осы ... ... ... деп ... да, бұл, ... ... қозғалыс жылдамдығымен
(немесе электр тогыньң күшімен) ... ... ... ... ... ... мағьнасы жоқ. Магниттік монопольдар эксперимент жүзінде
ашылмаса да электромагниттік әсерлесудің зандылықтары әрдайым орынды және
процестерді ... ... ... ... әр ... және өте көп. ... тоғының,
тұрақты магниттердің, Жердің магнит өрісі-барлығы ... ... ... ... ... космостық сәулелердің зарядталған бөлшектерінің Жер магнит
өрісіндегі ауытқуына байланысты, сол бөлшектер үшін тосқауылдар-радиациялық
белдеулер- пайда болады. Бұл бөлшектер Жердің радиациялық ... ... ... ... ... циркуляция жасайды; яғни олардың
әсері мүлдем төмендеп Жер бетіндегі тірі табиғат сақталады.
Электромагниттік өзара әсерлесуге реал өмірде ... ... ... ... ... ... сұйықтардың беттік тартылыс
күші; осылармен ... ... ... ... ... ... бүтінділігі, химиялық түзілістер, көптеген оптикалық құбылыстар
және т.т. ... жылы ... ... ... ... М.Фарадей электромагниттік
индукция заңдарын ашты (1860 жылдары оны Д.Максвелл өзінің ... ... ... Бұл ... қазіргі заманғы
электротехниканьң ... ... ... тұрмыстық электр құрал-жабдықтарсыз
өмірімізді көз алдымызға елестету қиын.
Әсіресе заттарға аса күшті магнит өрістерінің тигізетін әсері орасан зор.
Нейтрондық ... ... ... ... ... атомдар
ішіндегі электрондардың қозғалысынан ... ... ... ... ... Асқын күшті сыртқы өрістерде ... ... ... ... ... ... ... өріс бойымен созылып, күш
сызықтарына көлденең бағытта сығылады. Көптеген атомдар өрістің бойымен,
дәлірек айтсақ, оған ... ... да ... ... ... ... полимерлік тізбектерді өрістің күш сызықгарының бойымен тығыз
спиральға жинау энергетикалық тиімді де.
Нәтижесінде, өте күшті ... ... ... ... полимерден
түзілетін заттың тығыздығы өте жоғары болады. Мәселен, өрістің магнит
индукциясы 100 МТл ... ... ... 2700 г/см3 ... ... ... жағдайда оның тығыздығы 7,86 г/см3 тең.
Адам ағзасына физикалық ... ... әсер ... ... негізгі әдістерінің классификациясы
|Ағзаға әсер |Фактор |Фактор |Әдістер атауы ... ... ... | ... |асы ... | |
| | ... ... ... ... ... |
|Бірінші топ: ... ... ... ... және ... ... ... диагнос-тика. Әртүрлі импульсті|
|қабаттасқан |ток | ... ... ... | | | ... ... | | | ... ету | | | |
| ... |Үздіксіз |Синусоидалық модульдеуші ток. |
| ... ... ток, кең ... |
| ... | ... бар ток. |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| |ток | | |
| ... ... ... ... хирургия. Жергілікті|
| ... |
| |і | | |
| ... | | |
| |ток | | |
| ... ... ... терапия |
| ... | |
| |і ... ... топ: ... | | ... ... | | ... |магниттік| | ... ... | | ... әсер | | | ... | | | |
| ... ... ... |
| |ның | | |
| ... |
| ... | | |
| ... | | |
| ... |Үздіксіз |- |
| |ның | | |
| ... ... |
| ... | | |
| ... | | |
| ... |Микротолқындық және ДЦВ терапия |
| |дің | | |
| ... |
| ... | | |
| ... | | |
| ... ... ... ... (УЖЖ -терапия) |
| |ның | | |
| ... |
| ... | | |
| ... | | |
| ... |Үздіксіз |Франклинизация (статикалық душ) |
| ... | ... |
| ... | |- |
| | ... ... ТЕРАПИЯЛЫҚ ҚОНДЫРҒЫЛАР
|Гальванизациялауға арналған құрал| | ... ... бұл ... ток ... | | ... аппараттың |
|түзеткіші, пульсті тегістеуге | | ... ... ... ... | | ... ... ... ... | | | ... және өлшегіш құрал. | | | |
| |
| | | ... ... ... ... ... ... | | ... мен ток ... ... ... болады:| | ... түрі |
| | | | ... ... | | | ... ... | | | ... ... ... | | | ... ... | | | ... ... да ... ... | | | |
| | | |
| | | ... еттерді |
| | | ... |
| | | ... ... | | | |
| |
| | | ... ... ... | |ЭИ-1 ... импульсатордың блок-схемасы |
|құралдың блок-схемасы | | |
| |
| | |
| | |
| | |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... | | ... ет пен май ... ... әсерінің| | ... ... ... ... яғни | | ... ... ... ... ... мен | | ... ... бастапқы әсер | | | ... ... ... | | | ... ... ... | | | ... – екі негізгі эффект | | | ... ... ... | | | ... және ... | | | ... | | | |
| | | | | ... – электрмен емдеу| | ... ... ... кең ... түрі. | | ... ... адам ... ... | | ... ... ультра жоғары жиілікті | | ... ... ... ... әсер ... | | | ... ... | | | ... ... ... | | | ... ... біршама | | | ... ... ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... ... | | | |
| | | | | |
| |Екі | | |УЖЖ ... ... |
| ... | | ... ету ... |
| ... | ... ... |құралған, | | ... ет ... |
| ... | | ... |
| ... | | ... графиктері |
| |күш | | | |
| ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... кіші ... | | | ... ... | | | ... ... ... | | | ... | | | |
| | | | | ... және | | ... әсер |
|ДЦВ-терапия электромагниттік| | ... ... ... |
|толқын ағза тканінде болатын | | ... ... ... емес диэлектрикте | | ... ... ... | | ... ... ... ... ... | | ... |
|негізделген. | | | |
| | | |1 – 2375 МГц ... |
| | | |2–460 МГц ... ... |
| | | ... жылу ... |
| | | ... ... |
| | | ... сызықтармен |
| | | ... ... ... ... ... | ... ... |
| ... ... |
| ... |
| |
| | ... ... |
| ... электрлік |
| ... ... ... терапия – ауру адам тканіне ауыспалы төменгі жиілікті магнит |
|өрісімен немесе индукторлы-электромагниттердің, ... ... ... ... ... ... ... магнитпен, сонымен қатар эластикалық магниттермен әсер ету ... ... ... |
| |
| | |
| | |
| ... өрісінің өкпеге |
| ... |
| | |
| | |
| |а - ... ... адам |
| |б – ... ... |
| ... ... адам |
| |
| | | ... ... ... |Магнит өрісінің омыртқаға әсері ... | | |
| | ... және ... жиілікті магнит өрісі тез өшеді, сондықтан |
|индуктор-электромагнитті және тұрақты ... ... ... ... ... ... жақын немесе контактілі |
|орналастырады, ал индуктор-соленоидты қолданғанда, дене ... ... ... ... ... ... ... ТЕРАПИЯ ҚОНДЫРҒЫСЫ
|Магнитті терапия үшін «Полюс-1» қондырғысы қолданылады, яғни 50 Гц ... ... ... және пульсирлеуші көзі болып табылады. |
|Синусоидалық сияқты, пульсирлеуші магнит өрісін де үздіксіз және ... ... ... ... Үздікті режимдегі импульс ұзақтығы 2с, пауза ... да, ... 2с-қа тең ... |
| |
| ... ... басқару панелінің схемасы |
| |
| ... (а) және ... (б) ... ... ... ... ... мен ... ... қасиеттерін зерттеу өрітердің,
сеулеленудің немесе бөлшек ағынының анықталатын затпен әсерлесу теориясына
негізделген, ... ... осы ... және оны кұраушы бөлшектердің
қасиеттері ... ... жеке ... ... ... ... зерттеу әдітерінің әpбip түpi үшін өзіне арнап дамыған физикалық
теориясы бар және оныц ... сол ... icкe ... ... icтey ... ... ... зерттеу әдістерін қолдану ушін
әдістердің физикалық негізін білу қажет.
Химиядағы физикалық ... ... ... бүгінгі күнде өте
көп, сондықтан ғалым-химик оларды жақсы түсініп, мүмкіндіктерін, ... ... ... ... ... шешуде қолдана ... ... кең ... ... ... (ИҚ) ... ... комбинациялық шашырау (ЖКШ)
спектроскопиясы, ... (УК) ... ... резонанс (ЭПР) спектроскопиясы, ядролық магнитті резонанс
(ЯМР) спектроскопиясы, массспектрометрия, ... ... ... зерттеу әдістері қарастырылады. Жоғарыда келтірілген әдістердің
кең таралған себебі, мысалы, органикалық химия бойынша жазылған жұмыстарда
алынған ... ... ... ... ЯМР-
спектроскопия әдістерімен сипатталмаса, халықаралық журналдар осындай
мақалаларды ... ... ... ... бірі - ... химиялық құрылымын
идентификациялау және анықтау. Қазіргі кезде осы ... шешу ... ... ... сезімталдығына және дәлдігіне байланысты,
практикада қолданылу жеңілдігіне қарай ... ... ... көп ... ... зерттеу әдістері қолданылады. Алдымен ... ... яғни ... ... ... талдау
жасалады (егер талданатын қоспа болса, онда сандық талдау да жасалады)
Магнитрезонансты әдістер көмегімен зат және сәуленің магнит компонентасының
әрекеттесуін зерттейді. Оларға радиоспектроскопияның екі ... ... ... ... ... ядролык магниттік резонанас (ЯМР) және электрондық
магниттік резонанас (ЭПР). Осындай ... ... ... ... айырымы өте кіші (жиіліктері 40 МГц- 10000 МГц радиодиапазонында
жатады). Демек, бұл әдістердің бөлу ... және ... ... ... ... төмен. Бұдан басқа, әрекеттесулерге қатысатын
энергия деңгейлері меншікті емес, себебі олар тек сыртқы магнит өрісінде
пайда болады, бұл деңгейлер бөлшектердің химиялық ... ... ... ... ... негіздерін тұрақты магнит
моменті бар ... ... ... иондар) кіретін жүйемен
айнымалы электромагнит өрісінің энергиясын резонансты жұту ... ... ... бөлшектер деп аталады. Эффект жүйенің сыртқы магнит
өрісіндегі энергия деңгейлерінің ... ... ... магнит моменттерінің кеңістікте әртүрлі бағытталу нәтижесінде
байқалады.
Бөлінген деңгейлер арасында (Зееман деңгейлері) жұтудан пайда болатын
ауысулар ... ... атом ... ... ... байланысты
деңгейлер арасында жүретін болса, ... ЯМР деп ... ... магнит моменттерінің әртүрлі бағытталуымен ... ... ... ... ЭПР деп ... ... моменттері ядролардікінен бірнеше ондық ретіне
үлкен, осы себептен ЭПР сигналы ЯМР сигналынан интенсивті. Бірақ атомдардың
электрон кабықшаларының толықтырылған ... ... ... ... ... компенсацияланады. Демек, электрондардың магнит
моменттерімен байланысты резонансты кұбылыстар тек жұптаспаған электрондары
бар бөлшектерде байқалуы мүмкін.
ЭПР спектроскопиясы
ЭПР спектроскопиясы әр ... ... ... ... ... Осы ... негізгі құндылығы - жұптаспаған электрондары бар
бөлшектердің өте кіші концентрацияларын байқау, өлшеу және ... ... мен ... ... ... ... Үлгі осындай талдау әдісін қолданғанда бұзылмайды да,
өзгермейді де. Жұптаспаған ... бар ... ... ... жүйелерде өте маңызды роль атқарады, себебі, олардың химиялық
активтігі өте жоғары. ... ... ... көп жағдайда реакция
механизмін анықтауға жол ашады. ЭПР құбылысын ... ... ... жылы ... ... бар бөлшектерге кейбір атомдар, иондар, бос
радикалдар, триплетті күйдегі молекулалар жатады, ... екі ... ... жұптаспаған электроны бір атоммен байланысты: (Н, О, галоген атомдары,
Ғеп+, Соп+, ... ... ... ... ... ... электрон бүтіндей молекуламен немесе оның үлкенірек
бөлігімен байланысты (бос ... ... ... ... оның ... бір ... ... парамагнитті бөлшектер диамагнитті матрицада тарағандағы анализ
шарттарын іздестіреді. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... қатты дене тәрізді ... ... ... иондарын зерттегенде диамагнитті
заттың торының орнын изоморфты парамагнитті ион басқан монокристалды
өсіру ... жиі ... ... ... ... жолы ... тұнбалау арқылы алынған парамагнитті ... бар ... ... ... ... шыны ... алынады, ол үшін
сай келетін еріткіштерді немесе олардың қоспаларын таңдайды.
Құрылымдық ... ... ЭПР ... ... ... мен ... зерттегенде де қолданылады.
Реакцияға түсетін жүйедегі ... ... ... өзі де көп
ақпарат береді, ал спектрдің ... ... оны ... ... ... механизмдері қосымша негізделеді. ... ... ... ... ... бойынша өзгеруін байқау
процестердің кинетикасы жөнінде информация береді. Сұйық және газды фазалар
үшін ағындық ... ... бұл ... ... ... үлкен жылдамдықпен жіберіледі, спекр алу үшін ... ... өмір сүру ... аз ... ... жоғары
деңгейде ұстауы мүмкін болады. Бұл процестің кейбір ... ... ... ... мүмкіндік береді. Газдар үшін ... ... де ... ... азот ... ... бұл әдісте реакциялық қабілеті өте жоғары бөлшектерді
(Н, СН3, С2Н5 т.б.) ұзақ ... ... ... ... Және әр ... парамагнитті бөлшектердің ЭПР спектрлерін
зерттеуден басқа, радиациялық және фотохимиялық ... ... ... ... ... ... ... Сызықтардың түрі
өзгеруі бойынша тез өтетін алмасу ... ... ... ... ... тасымалдау, т.б.).
Спиндік белгілер және спиндік ұстағыштар әдістері кең тараған.
Бірінші әдісте ... ... ... ... - "белгіні"
қосқанда, оның бос валенттігі қозғалмау керек, мысал ... ... ... ЭПР ... ... ... жөнінде ақпарат береді. Осы
әдіс биология ... ... ... ... ... әсіресе, метаболизмді зерттегенде, себебі ЭПР спектроскопиясының
парамагнитті ... ... ... ... өте
жоғары.
Спиндік "ұстағыштар" әдісінде зерттелген жүйеге парамагнитті емес "ұстағыш"
молекуланы енгізеді, бұл ... өмір сүру ... аз ... түсу ... стабилді радикал түзіледі. Осының көмегімен
зерттелетін ... ... ... және ... жөнінде
мәліметтер алынады. Мысалы, органикалық қосылыстардың тотығу реакцияларында
"ұстағыш" ретінде нитробензол пайдаланылады, ол түзілетін R ... ... ... ... ... ... ЭПР спектрінің АЖҚ-сы бойынша бастапкы Я
- радикал жөнінде сөз етеді.
ЭПР спектроскопиясы әдісі арқылы металдардың тотығу дәрежелерін ... ... ... ... ... ... ... тұз балқымалардағы ұсталған электрондар, шыныланған
ерітінділердегі гидратталған және ... ... ... ...... ... алғаш рет американдық физиктер Ф.Блох пен ... ЭПР ... бұл ... ... магнит өрісінде
пайда болатын спинді жүйелердің зееман деңгейлерінің арасындағы резонансты
ауысулар зерттеледі. Осы екі әдістің арасындағы айырмашылығы ... ... ... ... - ... бљлшектердің
магнит моменттерінің абсолюттік мәндері мен ... ... ... ... ... ... объектілер мен
шешілетін есептердің сипаттамалары ерекшеленеді.
ЯМР спектроскопия өзінше және басқа физикалық ... ... ... ... құрылысын, олардың стереохимиялық
конфигурациясын және конформацияларын зсрттеу үшін өте ... ... ... Кері есептерді шешу үшін ең алдымен спектрдің келесі
параметрлері пайдаланылады:
1.Сигналдардың ... ... ... ... ... ығысулары;
2.Әрекеттесуші ядролардың санымен және олардың ... ... ... әрекеттесу тұрақтылары; 4.Мультиплеттердегі
интенсивтіктердің таралуы;
5.Сигналдардың интегралдық интенсивтіктері.
Молекулалардың құрылымын анықтаудан басқа, ЯМР ... ... ... ... ... үшін пайдаланылуы да
мүмкін. Оверхаузердің ядролық эффектісімен байланысты, ЯМР-дің фурье-
спектроскопиясында сигналдың ... ... ... ... ... бола ... Стационарлі ЯМР-әдісі үшін мұндай
шектеу жоқ, және де фундаменталды ... ... ... - бір ... ... изотоптың ядроларының барлық топтарының розонанасты
сигналдарының суммалық интенсивтіктерінің үлесі - ... ... ... интегралдық интенсивтіктерін салыстыру арқылы молекуладағы
ядролардың әр түрінің салыстырмалы санын табуға болады.
Заттың ... ... ... ең алдымен, химиялық ығысулардың
корреляциялық кестелерін пайдаланып, ЯМР спектрлері ... ... ... ... ... ... оларды идентификациялайды. Содан кейін
әрбір шынның аса жіңішке бөлінуіне қандай спин-спинді ... ... ... ... ... ... ... шыңдардың интенсивтіктерін анықтайды да топтардағы зерттелетін
магнитті ... ... ... ... Осы ... ... ... екенін ескере отырып, (мысалы, элементтік талдау ... ... ... ... ... болады.
ЯМР әдісінің көмегімен молекулалардың екі (немесе бірнеше) күйі немесе
түрі арасындағы алмасу кинетикасын зерттеуге болады. Егер әр ... сүру ... ЯМР ... ... ... үлкен болса, осы түрлер
жеке байқалады. Ішкі ... ... ... ... ішкі
айналу. таутомерия, циклдардың инверсиясы. конформациялирлың өзгеруі т.б.).
молекула аралық алмасу реакцияларды да, ... да ... ... да (протонды алмасудың әр түрлі, лигандты алмасу, ... т.б.) ... ... ... ... сірке кышқылының су
ерітіндісіндегі протондық алмасуы келтірсек, ... ... ... ығысу мен әрбір сызықтың ені өзгеретіні көрініп тұр.
Осы параметрлердің өзгеруінен алмасу жылдамдығы жөнінде сөз ... және ... ... ... ... радикалдардың аралық түзілуімен өтетін химиялық реакциялар
"ядролардың химиялық поляризация' құбылысы ... ... ... - қос ... ... ... өнімдерге айналғанда, осы
өнімдердің ЯМР-спектрлері түзілуден ... ... ... ... ... яғни сигналдарының интенсивтіктері
жоғарылау (жұту) немесё ... ... ... Олар ... сигналдарға ауысады.
Пайдаланған әдебиеттер:
Жұбанов М. «Физиканың негізгі заңдары»,1989ж.
«Қазіргі заманғы жаратылыстану концепциялары»
Мансұров З.А. «Химиядағы физикалық зерттеу әдістері»

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өздік индукция6 бет
«d-Элементтердің координациялық қосылыстары. Кристалдық өріс теориясы. Лигандтар өрісі теориясы. Кристалдық өрістің тұрақтану энергиясы»4 бет
«Айналайын» ұғымының ассоциативтік өрісі50 бет
«Ойлау» фразеосемантикалық өрісіндегі тіларалық фразеологиялық баламалар типологиясы62 бет
Айнымалы магнит өрiсi12 бет
Аспан денелері атауларының концептуалды өрістері50 бет
Атомдар мен молекулалардың сыртқы магнит және электр өрістерімен әсерлесуі. Магниттік резонанс59 бет
Бірінші орыс революциясы және ұлттық демократиялық қозғалыстың өрістеуі7 бет
Бірінші орыс революциясы және ұлттық-демократиялық қозғалыстың өрістеуі11 бет
Бастауыш мектептің математика сабақтарында ұлттық және дидактикалық мазмұнды ойын есептерін қолдану арқылы оқушылардың ой-өрісін дамыту27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь