А. Әшімовтың өмір жолы

МАЗМҰНЫ

Анотация
I.Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.4
II.Негізгі бөлім
2.1 А. Әшімовтың өмір жолы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 5.7
2.2 А. Әшімовтың актерлік шеберлігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8.10
2.3 А. Әшімовтың шығармашылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10.15
2.4 Зерттеудің проблемеалары мен перспективалары (А. Әшімовтың баспасөз беттеріне берген сұхбатынан) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15.19
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20.22
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
Қосымшалар
Кіріспе
Қазақ көркем өнерінің тағдыр-тарихына айналған айтулы тұлға. Алақандай ауылдан шыққан шынашақтай қара баланың айы оңынан туып,өнер атты рухани алып таудың ұшар шыңына өмір деп аталатын күрделі де қиын тіршілік тепкішектері арқылы сатылай көтерілді. Қарсы тұрар кедергілермен таласа-тармаса алға ілгеріледі. Аяғын апыл-тапыл басып, енді ғана есін жия берген шақта, соғыс деген сойқан сұрапыл бұрқ ете қалып, адамзат біткеннің иманын бір уыс етті. Соңында қалып бара жатқан титімдей ғана жалғыз ұлын басынан асыра көтеріп, қос жанарын тас жұмып жіберіп, өкси елжіреген еді, қайран әке. Соңғы рет еміренгені екен ғой. Содан-ақ, әке деген жылы сөзді бір жола ұмыта берген. Әкесі орнына қалған анасы Тәжіхан екеуінің тағдырмен тайталасы басталып-ақ кеткен. Отыз екінің аштығы мен отыз жетінің нәубетінен тұралап келе жатқан қалың елді қанқұйлы соғыс зардабы мүлдем қалжыратып-ақ тастап еді. Қашаннан ата-бабалары мекен еткен Сарысу өңірін, сергелдеңге толы сәби күндерін өткізген Жайылмасын жырақта қалдырып, анасының жетегінде Қаратау асып кете барған. Күн көріс несібелерін Кентау деген шағын шәһардан тапты. Шахташылар шәһары наубайханасында күндіз-түні езіле еңбек еткен Тәжіханның бар есіл-дерті өзінің соңынан ерген жалғызы Асанәлісін ішім-жемнен кенде қылмау еді. Уақыт солай болды ғой. Ағылып-төгіліп жатқан басы артық ештеңе болмаса-дағы жан, анасының арқасында қатарынан қалмаған жас Асанәлі үлкен өмір соқпағына, бұралаң-бұлтарысы мол өнер сапарына батыл қадам басты.
Жобаның негізгі мақсаты:
Актер, режиссер, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты. Қазақстанның халық артисі Асанәлі Әшімов жайлы оның танылмаған сырлары жайлы таныстыру.
Жобаның міндеттері:
- А. Әшімовтың өмір жолы;
- А. Әшімов актерлік шеберлігі;
Пайдаланған әдебиеттер
1. Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. - Алматы:
2. Қазақ ұлттық энциклопедиясы
3. Қазақ энциклопедиясы, 2 том;
4. Тараз энциклопедиясы, - Тараз, «Тараз» 2005
5. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998
6. О. Жанайдаров «Менің елім - Қазақстан». – Алматы: «Балауса баспасы», 2003
7. Аңыз Адам журналы № 2 2013
8. Алаш Айнасы № 58 2013
9. Жас Қазақ № 102 2012
10. Егемен Қазақстан 14 Ақпан 2013
11. Парасат журналы № 4 2011
        
        МАЗМҰНЫ
Анотация
I.Кіріспе................................................................................................................3-4
II.Негізгі бөлім
2.1 А. Әшімовтың өмір жолы............................................................................. 5-7
2.2 А. Әшімовтың актерлік шеберлігі..............................................................8-10
2.3 А. Әшімовтың ... ... ... мен ... (А. ... ... беттеріне берген сұхбатынан)........................................................................ 15-19
Қорытынды ....................................................................................................20-22
Пайдаланылған әдебиеттер...............................................................................23
Қосымшалар
Кіріспе
Қазақ ... ... ... ... ... ... ... ауылдан шыққан шынашақтай қара баланың айы оңынан туып,өнер атты рухани алып таудың ұшар шыңына өмір деп аталатын күрделі де қиын ... ... ... ... ... ... тұрар кедергілермен таласа-тармаса алға ілгеріледі. Аяғын апыл-тапыл басып, енді ғана есін жия берген ... ... ... ... ... бұрқ ете ... адамзат біткеннің иманын бір уыс етті. Соңында қалып бара жатқан титімдей ғана жалғыз ұлын басынан асыра көтеріп, қос жанарын тас ... ... өкси ... еді, қайран әке. Соңғы рет еміренгені екен ғой. Содан-ақ, әке деген жылы сөзді бір жола ұмыта берген. Әкесі ... ... ... ... ... тағдырмен тайталасы басталып-ақ кеткен. Отыз екінің аштығы мен отыз жетінің нәубетінен тұралап келе ... ... елді ... ... ... ... ... тастап еді. Қашаннан ата-бабалары мекен еткен Сарысу өңірін, сергелдеңге толы сәби ... ... ... ... ... ... ... Қаратау асып кете барған. Күн көріс несібелерін Кентау деген шағын шәһардан тапты. Шахташылар шәһары наубайханасында күндіз-түні езіле ... ... ... бар ... ... соңынан ерген жалғызы Асанәлісін ішім-жемнен кенде қылмау еді. Уақыт солай болды ғой. Ағылып-төгіліп жатқан басы артық ... ... жан, ... арқасында қатарынан қалмаған жас Асанәлі үлкен өмір соқпағына, бұралаң-бұлтарысы мол өнер сапарына батыл ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты. Қазақстанның халық артисі Асанәлі Әшімов жайлы оның ... ... ... ... ... А. ... өмір ... А. Әшімов актерлік шеберлігі;
- А. Әшімовтың шығармашылығы;
- Әшімовтың режисерлік ұстанымдары;
Мәселе: Асанәлі Әшімовтың танылмаған қырларын зерттеу.
Зерттелетін обьектісі: ... ... ... сан ... ... ... зерттеу
Зертеудің әдіс-тәсілдері.
Жұмыс барысында сипаттамалы, салыстырмалы, жүйелеу ... ... ... ... ... зерттеп Асанәлі Әшімов туралы оның шығармашылығының, өмірінің мән- мазмұнына терең үңілу. Зерттеудегі жетістіктеріммен көпшілікпен бөлісу.
2.1 А. ... өмір ... ... - ... жылы ... Жамбыл облысы Сарысу ауданы Жайылма ауылы) -- актер, режиссер, Мемлекеттік ... ... ... ... ... (1976), КСРО халық артисі (1980). Алматы консерваториясын бітірген (1961). ... ... ... ... ... ... ... сансыз театр образдарын сомдады. Бірнеше фильмге сценарий жазып, тіпті өз кітаптарын басып шығарды. Ал марапаттары мен атақтары туралы таңды ... айта ... ... жылы ... ... Құрманғазы атындағы Ұлттық консерваториясының театр факультетін актер мамандығы бойынша бітіріп шығып, киностудиясына актерлік штатқа қабылданды.
1963жылдан бері М.Әуезов атындағы академиялық ... ... ... ... әрі ... ... ... М.Әуезовтің Керім, Кебек, Айшуақ, Жарас бай, ... ... ... ... Иосиф Татаевич, Шекспирдің Юлий Цезарь, М.Фриштің Дон ... ... ... ... бас кейіпкер болды. Г.Гауптманның драмасындағы доктор Клаузен бейнесі бір тума актердің күрделі әрі ... ... ... Бұл ... ... аса көрсетілімі аншлангпен өткен болатын[1; 81].
Қара шаңырақ ... ... ... ... ... ... ... (Н.Хикмет) спектаклдерін қойып, режиссерлік қызмет атқарды.
1958 жылы С. Мұқановтың романының желісімен түсірілген фильмде бой ... Бұл ... ... ... рөлі болатын. Содан кейін қазақ киносының дамуына өз ... ... , , , , , , , , көп ... ... ... ... кино ... режиссерлік қызмет атқарды. (1981), (1985), (1986), (1992) және фильмдерін түсірді.
1981 жылы түсірілген З. Самадидің ΧІΧ ... ... ... ... ... ... ... романының желісімен түсірілген фильмі оның алғашқы режиссерлік ... ... ... жылы Асанәлі Әшімовке фильмі үшін Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығы берілді[2; 104].
Асанәлі Әшімовтың 1995 жылы қазақ тілінде , 2007 жылы бес ... ... ... 2008 жылы ... жарыққа шықты.
Әкесі 25 жасында соғыста қайтыс болған. Шешесі 2002 жылы сексеннен асып, ... ... ... ... екі ... ... қызылшадан қайтыс болған.
Атасы Ысқақ деген кісі әулие адам ... діни ... мол, ақ ... жүрген, кешегі кеңестік заманда деп, намазы мен оразасын қаза қалдырмаған адам. ... ... ... ... Аққожа деген діндар досы болған, сол адаммен тығыз қарым-қатынас жасаған. Қазіргі көріпкелдердің бір ... деп ... мен ... Сағи атты ... болған. Мәдиден бір қыз, бір ұл қалды. Сағидан егіз немерелері бар: бірі - ұл, бірі - қыз, олар он ... ... ... атты қызы бар, 2007 жылы 1-ші ... ... ... ... №159 мектеп).
Фильмдері экспресі>>Кітаптарыдеп аталатын 5 томнан тұратын көп томдық шығармалары баспасынан жарық көрді[1; ... жыл - ... ролі үшін К. ... атындағы Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығы
1974 жылы - Театрдағы жұмыстары үшін Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығы
1978 жылы - ... КСР ... ... жылы - КСРО ... ... жылы - Кино өнеріндегі еңбегі үшін тәуелсіз сыйлығы
2001 жылы - Отан>> ордені
2002 жылы - Жамбыл облысының құрметті ... жылы - ... ролі үшін 1 ... лауреаты
2007 жылы - ордені
2007 жылы - Әлемдік кинодағы зор ... үшін ... ... ... ... А. ... актерлік шеберлігі
Студент кезінде әр түрлі фильмдерде кен жетай (, 1957), Жанай (, 1959), Бектасов (, 1960), Болат (, 1960) рөлдерін ... ... ... ... ... соң, ... ... (, 1962), Ескендір (, 1963), Тұрар (, 1964) ... әр ... ... ... 1964 жылы ... ... драма театрына шақырылады (1987 -- 88 жылы осы ... ... ... ... ... С. Қожамқұлов, С. Майқанова, Ш. Айманов, Х. Бөкеева, К. ... ... өнер ... ... ... ... алды. Театрдағы тұңғыш рөлі М. Әуезов пен Л. ... ... -- ... ... ... ... ... Шуақ (Әуезовтің мен ), Қозы, Қодар (Ғ. Мүсіреповтің ) Сәнжан (Ә. Таразидің ), өсіпбай (Ш. ... пен ... ... ), ... (Ә. Нұрпейісовтың , КСРО мемлекеттік сыйлығының, 1974), Жарасбай (Қ. Ысқақовтың ), Асан ... ), Дон Жуан (М. ... ), ... (Л. Зориннің ) сияқты әр замандағы, әр түрлі қоғамдағы әр қилы ... ... ... Бұлардың бәрі махаббат пен терең сезімнің жымдасуынан туған тосын образдар ретінде Қазақ сахна өнерінің тарихында қалды. Әшімов -- ... ... ... ... ... актер. Оның кинодағы Бекежан (, 1971), Шадияров (, 1971, Қазақстан мемлекеттік ... 1972)., ... (, 1973), ... (, 1977, ... ... жүлдесі, 1978), Кемел (), Нұрғазы (), Қаражал (, 1980), Шыңғыс хан (, 1998) рөлдері нағыз актерлік ... ... ... ... 40 жыл ... Шәкен Айманов түсірген деректі негізге құрылған фильм еді. Оның ... - ... ... ... ... ... адам ... болған. Жаркент уезі милициясының бастығы, байдың баласы. Бай баласын қудалай бастаған ... ... осы бір қиын ... мойнына алады. Ол операция Дутовтың көзін жою болатын. Операцияны ойдағы - дай ... ... ... бай баласы болғандықтан, қайтадан қазбалайды, өкі - мет артына түседі. Содан қашады. Қайда ... ... ... шындығы - осы. Ал киноны көрермендер біледі. Бір өкініш - тісі, Шәкең өз ... ... ... ... көре ... сол жылдары дүние - ден озды. Эльдар Оразбаев (Шәкен Айма - новтың оқушысы) екеуміз бірігіп, Шәкеңе ескерткіш ретінде ары ... ... ... ... ... Михалков пен Адо Башан деген екі жігітке тапсырыс беріп, бірге жұмыс істеп, сценарийін ... жеті ... ... ... ... Бұл - ... Шәкенге арнауымыз. Халық арасында деген сұрақтар көбейді. Содан кейін Игорь Вовнянка деген жігіт екеуміз манчжур варианты бойынша повесін ... ... ... режиссер ретінде кең танылды. Ол сахналаған Н. ... (1979, өзі ... ... ... Мүсіреповтың , И. Оразбаевтің ... де 1987), С. ... (1988), жылы ... (1989) ... мен ол ... (1981, Цой Гук Инмен бірге; 1982 жылы Таллинде өткен бүкілодақтық ... ... ие ... (1984; 4 ... ... өзі ... рөлін ойнады), (1995) фильмдер Әшімовтің режиссерлік шығарм-ның да кең ауқымын ... ... ... ... ... ... (1986, реж. И.А. Вовнянко) түсірілді. Әшімов -- Жамбыл және ... ... ... ... 1979 -- 1982 жылы педагогикалық қызметпен шұғылданды. 1990 жылдан "Елім-ай" киностудиясының президенті. ... ... ... ... ... ... үлесі ұшан-теңіз екені белгілі. , , , сынды фильмдерде басты кейіпкерлерді сомдаған ... ... жылы ... ... ... рөлі М. Әуезов пен Л. Соболевтің спектакліндегі -- ... ... ... -- ... киносын әлемдік деңгейге көтерген актер. Оның кинодағы Бекежан (, 1971), Шадияров ("Атаманның ... 1971, ... ... сыйлығының, 1972)., Мәмбет ("Сарқырама", 1973), Қасымханов (, 1977, бүкілодақтық 11-кинофестивальдің жүлдесі, 1978), Кемел ("Нан ... ... ... ай ... Қаражал ("Жаушы", 1980), Шыңғыс хан ("Бұлғар даласынан ескен жылы жел", 1998) рөлдері нағыз актерлік шеберліктің үлгісі іспетті.
Театрмен ... ... ... көп ... ... ... кейін-ақ үлкен танымалдылыққа ие болды. Ол , және ... ... ... ... ... ... 484].
2.3 А. Әшімовтың шығармашылығы
Қазақ руханиятына өткен ғасырдың орта тұсында келіп, содан бергі жарты ғасырдан астам уақыт бойы ... ... ... ... ... етіп келе жатқан көрнекті актер, режиссер, өнер және қоғам қайраткері Асанәлі Әшімов шығармашылығы мен ... исі ... ... ... ... мен ... ... елі қазағының көз алдында өтіп, өрнектеліп келе жатқан тұлғаның хас өнерін әлде - қашан мойындаған халық оны ... хан ... ... бар. ... ... ... қалың жұртшылыққа соң - ғы жылдары танылып отыр.
Өнер саңлағы күні ... ... ... ... ... ... 2007 жылы шыққан бес томдығының 1-томы өз жан-жүрегінен шыққан , ... ... атты ... ... ... замандастары, әріптестерінің жазған мақала-эсселері, 4-томы 1984 жылдың 9 ақпанынан 2004 жылға дейін жүргізілген күнделіктерінен тұрса, атты ... әр ... ... берген сұхбаттары топтастырылыпты. Ал баспасынан 2011 жылы шыққан кітабы 4-томдағы ... ... онда ... ... ... 27 ... ... мерзім қамтылған. Мұның сыртында орыс тілінде шыққан кітабы тағы бар. Бұл кітаптарды қазақ ... ... ... ... ... ... мүйізі қарағайдай академик, ға - лымдар, жазушылар, өнер адамдары, әкім-қаралар, жас буын пікірін білдірген, талдаған, жоғары бағалаған. ... өз ... ... ... ... ... ... рөлдер болып басталып, кейін күнделікке ауысыпты. Бала кезде әнінің сарынымен өлең шығарса, студент кезінде қабырға газетінің ... ... ... ... кезінен жаза бастапты, бірақ, он үш дәптері кезінде ... ... ... бір ... жазу болғанымен, Асағаң өзін жазушымын деп есептемейді. Шындығында да бір ... ... ... ... деу көңілге қоныңқырамайтын да сияқты. Жазушы болсаң Мұхтар Әуезовтей, Асқар Сүлейменовтей, Сайын Мұратбековтей, ... ... Әбіш ... ... ... беруге болады) бол, дейді ғой баяғы қазақы ... Және ... ... ... ... ... оқып ... Дей тұрғанда, әдебиеттің бірнеше жанры, жазушылықтың сан қыры мен сыры бар. Жазамын деген, айтарым бар ... адам ... ... жанр ... Сол жанрлардың бірі - оқырман қауым, ... ... ... ... ... ... деректі проза, яғни мемуарлық әдебиет. Асағаңның аяулы жары, белгілі опера әншісі Майра Айманова туралы және қос перзенті Мәди мен Сағи ... ... - ... ... яғни ... ... жатады[5; 125].
Бұл прозаның, демек, естеліктер, күнделіктер, ой-толғамдардың әлем әдебиетінде сан ұрпақ оқырманның рухани азығына ... ... ... ... және ... ғылымдарының талдау объектісіне айналған небір көркем үлгілері бар. Естеліктерден ... ... де ... ... ... ... әдебиет негізінен ғасырлар тоғысында молаяды екен. Әдебиетте, өнер адамдарында естелік кітаптар, өзі және өнері, серіктестері туралы жазу ... ... бар. ... ... өзі ұстаз санайтын алыптар тобынан Қалибек Қуанышбаев, Серке Қожамқұловтың, Сәбира Майқанованың, Қапан Бадыровтың, Асқар ... ... ... ... бар. ... жылдары баспасында сериясынан Фарида Шәріпова, Әнуар Молдабеков, Есболған Жайсаңбаев және көрнекті ... өнер ... ... ... ... ... да ... кітаптары жарық көрді. Ал күнделік деген бір ерекше ... ... ... ... атаулыны өте қызығып оқиды.
Жалпы, мемуар жанры жазушыдан ... бір ... ... парасатты талап етеді. Ал әдебиеттің ерекше жанрына жататын күнделік шығармалар адам жанының портреті десе болады. Және де күнделік жүргізу - ... ... ... Мұндай шығармалардан естелік арналған адам ғана емес, ең алдымен сол ... ... ... ... жан ... ой ... өресі, дүниетанымы танылады. Мемуар-естеліктерде, күнделіктерде жазушы көзімен зерделенген өмір, сараланған оқиғалар, уақыттың бейнесі, уақыттың тынымсыз қозғалысы бейнеленеді. Ол ... ... да, адам да, ... ... бір ... - өнер де ... ... алады. Мысалы, Достоевскийдің өз шығармашылығында көрінген, өзін толғантқан мәселенің бәрі қамтылады. Ең терең пәлсапалық тақырыптар, адамгершілік-имандылық ... ... ... ... ішкі саясатына дейін сөз болады. Ал, ол күнделіктер бүгінгі таңда суреткердің өзі өмір ... ... ... ... аша ... ... ... шығармаларынан да осы сипаттар бек танылады. , дейді өзі. Жарық ... ... ... ... ... жоғары бағасын алып үлгерген бұл кітаптарды, енді бір орайдан, Асағаның аяулы жандарына арнаған реквиемі, қойған ескерткіші десе болады.
Аяулы жар, ардақты ... ... ана, ... әнші ... ... ... еске ала отырып, өнер жолы өз алдына, жарасымды ғұмыр кешу, бере - келі ... ... ... ... алға ... ... ұлдары Мәди мен Сағидың өліміне қайғыра отырып, тәубеге келуді ұмытпайды. Әдетте естеліктер, сөз жоқ, ностальгия, кей ... ... бой ... бар. Ал, бұл ... ... ... өз ... туындайды. Асаға Майрамен сырласады, екеуі кешкен өмірдің мазмұнын, өнердің мәнін зерделейді, Майраның ... ... айта ... өз ... ... айта ... арылады. Бұл кітапта ұлағатты өмірі, нұрлы жүрегі бар. ... ... ... ... ... ... кітапта. Қазақта Күндей, Айдай деген керемет теңеулер бар. Майра апайымызды десе жарасады екен. Естелік ... осы бір ... ... ... ... ... ата-анасына деген махаббаты оқырманына шуақ сыйлайды[6; 58].
Асекең шығармашылығында тағы бір ұлы әйелдің бейнесі бар. Ол - ... ана. ... ... ... ана - Асқар Сүлейменовтің анасы Айтоты-Қымбат, Әбіш Кекілбаевтың анасы Айсәуле, Сәбит Оразбаевтың анасы Апақай, менің әжем Мәуия, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... өзге де асыл ... галереясындағы үлкен типтік тұлға. Бұл аналардың әдеби көркем бейнесін шартты түрде алғанда Шерхан Мұртазаның Айшадан танимыз. Ал бала ... ... ... ... ... ... ... аялауы, өзара әзілі, ана-бала қарым-қатынасының моделі де жастарға үлгі деу керек.
Асанәлі Әшімов ... ... ... ... - ... Күнделік - ерекше жанр дедік. Оны әдетте әдеби тәсіл ретінде алатын жазушылар бар. ... ... ... тілдік деңгейде көрінеді. Әлем әде - биетінде ... ... ... ... және тілі ... дара ... Тағы бір ерекшелігі - көркем прозадай, яғни роман, ... ... - ... көп таралмаған жанр. Бұл жанрға деген қызығушылықтың ... ... - ... ең ... ... ... бар шығарма екенінде. Асанәлі аға күнделіктері өмірдерекке, ... бай, ... ... ... мәдениеті жоғары болып келеді. Суреткерлік қырағы көз көп нәрсені байқайды, талдайды. Бірақ, күнделікке соның квинтэссенциясы ғана ... Өзі ... ... ... Осы төрт ... ... ... контекст жатыр. Өзінің әзілдеп деуінде - халықтық сипаттың мықтылығы мегзеледі. ... ... ... ... ... ... ... тұздық болып отырады. Мұнда замандастарының портреті мол. Мысалы, күнделікте көп кездесетін есімдердің бірі ... ... Шота ... ... ... ... шутя-любя жазылған портретін көресіз - ол кісінің бүкіл мінезін, табиғатын, ал, эсселерден тіпті бәлішті жақсы көретініне дейін ... ... ... ... бір ... ... ... құндылығы - өнердің ұзақ жылғы ... ... ... өнер ... ... Қуанышбаев, Қожамқұлов, Өмірзақов, Айманов, Тоқпанов, Майқанова, Бөкеева, Римова туралы, достары Молдабеков, Жайсаңбаевтар туралы сағынышпен жазады, олардың шығармашылық лабораторияларын ... ... ... ... өнер ... ... материал толымды. Айманов туралы кітап жазамын деген адамға таптырмас материалдар.
Өзі ... аға ... ... ... өткен Әшімов кітаптары - су - - реткерлік-эстетикалық көзқарастары мен шығармашылық ұстанымдарына толы. Бұл ... ... ... бейнелері, ізденістері, шеберлік сырлары, рөл - дердің актерлік трактовкалары, режиссерлік ізденістері - ... ... ... проблемеалары мен перспективалары
(А. Әшімовтың баспасөз беттеріне берген сұхбатынан)
Асанәлінің актерлік шееберлігінің тарихын перспективасына тән аса жоғары ғылыми ыждаһаттылықпен жинап-теріп, ... ... Бұл ... ... зор екенін көріп тұр.
А. Әшімовтың ерекшеліктері мен проблемаларын ғылыми тұрғыдан жете зерттеудің ... зор. А. ... ... ... ... ... проблемасы ретінде зерттеудің теориялық-методологиялық негіздері. Отандық тарихнамадағы ізденістер мен зерттеулердің мазмұны түбегейлі сай ... ... атап ... қазіргі Қазақстан тарихын зерттеуде үлесі зор.
Қазақ киносының мэтрі атанған Асанәлі Әшімов ұлттық марапатына ие ... ... қоры ... ... марапатқа елімізде ерлер арасында тұңғыш Асанәлі Әшімов лайық деп танылды. Бұған дейін бұл марапат ... ... ... ... ... еңбегімен көзге түскен әйгілі қыз-келіншектерге ғана беріліп келген болатын.
Қазіргі таңда жасы жетпістен асқан әртіске режиссерлер тарапынан ... ... ... көп ... ... ... ... дейді[8; 6].
- Тәуелсіз Қазақ мемлекетінің 20 жы - лындағы өнер мен мәдениеттің өсуі - не ... баға ... ...
- ... ... ... уақыт дағдарып, не істейміз, қайтеміз деген сияқты абыржулар ... Ол ... ... жалғасқаны тағы рас. Дегенмен кеңес кезіндегідей төбеңнен қарап, әр ... ... ... ешкім жоқ. Еркіндік келді. Бірақ өнер мен әдебиетке еркіндік келгеннен де абдырап қалатын жағдайы бар екен. Бұрын қай ... да әр ... ... бағасын беріп, кемшілігін алып тастап, дейтін замандарда сақ отыратын едің. Не жасасаң да, деп, өзіңе- өзің ... ... ... Ал ... ... ... өнер адамдары шалыс та бұрыс кететін кездері болады екен. Оны өмір көрсетіп отыр...
- Алыс-жақын шетелдерде боласыз. Олардың ... ... ... да ден ... сын ... ... ... Салыстырмалы түрде қазақ халқының бүгінгі мәдениеті, қаншалықты деңгейде? Еліктейтіндеріміз, желік біткендері - міз, орыстілдіміз бар ... ... өз ... жаңа ... дара ... қара ... ... бөлінуі мәде - ниетіміздің өсуіне кедергі келтіріп жатқан жоқ па?
- ... ... ... Италия сияқты Еуропадағы үлкен мемлекеттермен теңесу үшін бізге әлі көп жыл керек. ... ... ... ... ... мұндай елдермен біз теңесе алмаймыз. Бірақ ұмтылыс бар, ... ... ... ... - ... Болашақта қазақтың әдебиеті, мәдениеті өсіп, жан-жақты болатынына мен сенемін. Бәлкім, ... 50 жыл, ... бір ... ... ... Оны тап ... айту қиын. Ал өз басым дегенге сене бермеймін. Мысалы, ежелден келе жатқан орыс пен орыс мәдениеті барлық ... ... ... ... Біз ... ... асығыс шауып өттік. Бізде бір ентігу бар. Мәселен, жай жүріп келе жатқан адам мен желе-жортып, асығыс келе ... ... ... екі түрлі болады. Тіпті ентікпе пайда болуы мүмкін... деген әңгімені көп айтпаймын және ондай ... ... Сон - ... асықпай, байыппен, еліктемей, өзің - нің ділің, тілің, дінің бар ... ... ... ... ... ... ... айтқанда, . Демек, көп мақтанның керегі жоқ.
- Ұрпақ ... ... осы шы - ғар. ... ... кейінгі буын - ға жақсы қасиеттерді қаншалықты сіңір - ... Оны ... ... Мен ... ... ... сіңбейтін адамға сің - бейді. Ал дейтін ұмтылысы бар жастардың ... ... ... ... Жан Габен деген ұлы актері бар. Мен оны кинодан көргенім болмаса, өмірімде кездестірген емеспін. Бірақ сол актерді деп ... ... бас ... Кино - дағы ... ... жаңағы айтқан шындықты көремін. Сол себепті де мен ... ... де ... ... алып ... болуы әбден мүмкін. Дегенмен Темірбек Жүргенов атындағы өнер институтында ... ... ... 20 ... ... - ... дайындап жатқан жайым бар. Соларға айтатыным: . Олардың таланты маңдайында жазылып тұрмағаннан кейін бірден тану қиын. ... ... ғой не ... ... ... ... ой керек. Фантазиясы күшті, ізденгіш болса, бірдеңе шығуы мүмкін.
- Әрине, шындық қай кезде де өміршең ғой. Сіз ... ... оған ... солай ма?
- Кейде бір шындыққа бергісіз өтіріктер болады. ... ... ... Ең ... ... ... естуші адам зиян шекпеуі тиіс. Мәселен, жақын жүрген адамың - ның ағасы қайтыс болса, бетіне тіке деп айтпайсың ғой. Осы ... ... ... тура ... Яғни жүрекке салмақ түсірмейтін өтірік шындыққа бергісіз деп есептеймін.
- Кеңес заманында өнердегі идео - ло - ... рөлі ... ... ... ... ... ... тұратын. Бүгінгі күнде деген ұғым мен түсінік басым секілді. Мұндай ұғым ... өрге сүй - рей алар ма ... ... ... ... ... ақша әркімге керек. Маңдай теріңмен табылған ақша сіңімді, жұғымды, берекелі болады. Ал арам ақша алысқа апармайды. ... ... ұран ... Ал қазір деген жай ғана ұран емес, ұғымға айналып кеткен секілді. Бұл өте жұпыны, өтірік ұғым деп ... Көп ... өте ... жоқ, Ха - ... ... қоры ... байланысты үл - кен жиын өткізді. Өнер адамдарының өт - кен жұмыстарына ... ... ... ... бер - ді. Екінші лауреат Владимир Спиваков бол - ды. Мен сол Спиваковпен деңгейлес бол - ғаныма қуандым. ... ол - ... ... ... ұлы ... Әлемдік өнер адамы деп есептеледі. Міне, мен осыдан тапқан қаражатымды маңдай термен тапқан, адал еңбегім десем болады.
- ... ... аға. Енді деп ... ... тоқ - ... өтсеңіз...
- Осыдан 40 жыл бұрын Шәкен Айманов түсірген деректі негізге құрылған фильм еді. Оның ... - ... ... ... ... деген адам өмірде болған. Жаркент уезі милициясының бастығы, байдың баласы. Бай ... ... ... кезде, өкіметтен осы бір қиын операцияны мойнына алады. Ол операция Дутовтың көзін жою ... ... ... - дай ... ... Алайда бай баласы болғандықтан, қайтадан қазбалайды, өкі - мет артына түседі. Содан қашады. Қайда кеткені белгісіз... Өмірдегі шындығы - осы. Ал ... ... ... Бір ... - ... ... өз фильмін халықпен бірге отырып көре алмай, сол жылдары дүние - ден ... ... ... ... Айма - новтың оқушысы) екеуміз бірігіп, Шәкеңе ескерткіш ретінде ары қарай жалғастырсақ деген ниетпен Никита Михалков пен Адо Башан ... екі ... ... ... бірге жұмыс істеп, сценарийін жазып, жеті жылдан кейін ... ... Бұл - ... ... ... ... арасында деген сұрақтар көбейді. Содан кейін Игорь Вовнянка деген жігіт екеуміз манчжур варианты бойынша повесін таптық.
- Ал ... ... ... ... не айтасыз?
- Қазақ киносында өсу бар, бір ... ... да... ... ... бер жа - ғын - да дағдарып ... ... ... осы ... қызметкерлер жан-жақ - қа тарап кетті. Оларды қайта жинауға мүм - кіндік болмады. Сол себепті де кадр - лар - дың ... ... ... Үлкен ма - териалдарға кейбір режиссерлардың тісі бата бермейді. ... ... бар. Атап ... ... ... Серікбол Өтеп - бергенов сияқты. Осыларға мен сенемін. Жақында атты ... ... кино ... Оны ары ... жалғастырмақ.
- Асанәлі аға, актер бақыты деген не?
-- Мен осы өнерге аса құлшынып, ынтығып, сүйіп келдім деп айта ... ... ... келдім. Бірақ сол өнерді сүйіп кетіп барамыз... Сахна мені тек қана жақсылыққа тәрбиеледі. Осы ... ... мен ... ... Актер бақыты - өзін-өзі табуы, экранға жұ - ғымы және ... ... ... ... ... рақаттанып шыққаны, міне, осы - бақыт. Одан басқа актерға қан - дай бақыт керек?!
- Арманыңыз бар ма?
-- ... ... ... рөл әлі де бар. ... ... ... тағы бар. Абайды армандадым, бірақ әртүрлі жағ - ... ... ... ... ... ... ... өзі көп нәр - сеге жеткізеді. Ал ... ... тау - сыл - ... ... Бәрі де Алланың қала - уымен...
- Асанәлі аға, арман асуларыңызды алып, биіктерді бағындыра беріңіз! Сұх - ... ... ... өмір ... ой ... ... сай азаматтардың көбі Асанәлі Әшімовтің біз азды-көпті сөз еткен осы кітаптарымен таныс та ... ... да ... ... ... лекциясындағыша, осы жолдарға көзі түскен ақжолтай жас қаламның бірі біздің дауысымызды естір ме деген үмітпен айтарымыз - ... ... жас ... ... осы ... оқуы ... Біздіңше, тіпті әрбір қазақ отбасы осы кітаптарды оқуы, кітапханасына қоюы керек.
Өйткені бұл күнделіктерде жарық бар, кеңістік бар. Бұл ... ... бар, өнер бар, әдеп бар, ... бар, ... ... бар, ... бар, ... бар - және осының бәрі білім, жаңа білім деңгейінде жеткізіледі; ойы, айтар идеясы қорғасын. Бір ерекшелігі - ... ... ... ... ... ... жеңіл, өйткені халықтық көркем тілмен жазылған. Өте тартымды, іші афоризмге толы (таным-пәлсапаға, тәрбиеге толы бұл ... ... жеке ... шығарғаны орынды болған).
дейді бір сұхбатында. Кейінгі ұрпақ ол кітаптан да тағылымды талай нәрсені табары ... бұл ... әр ... ... ... керек дедік. Ол үшін, әрине, қайта басылымдары шығуы, тиражы көп болуы керек. Егер заманауи, яғни ... ... бар, ... ... ... бұл кітаптардан баспа табағы қомақты таңдамалы екі томдық түзіп, әрбір томды ғылыми аппаратпен жарақтандырып, яғни ғылыми түсініктемелер, талдаулар беріп ... ... ... да ... ... да ... өзі де ... пайда табуына болар еді. Ал, Асағаң кітаптарын ендігі шығаратын ... ... - ... мен ... ... ... ... болуы шарт. Міндетті түрде. Бұл - ең ... ... ... ... ... ... ... ұрпақ үшін өте керек.
депті бір тұста автор. Ал, біздіңше, Асанәлі Әшімовтің өнердегі биігімен қоса жазушы орайында көріне, ... ... ... ... жас ... ... көп. ... жарығы жұртына жетсін[10; 4].
Кітаптардың өн бойынан автордың туған ... ... ... махаббаты сезіледі. Туған елі Сарысудың жағдайы қайраткер Әшімовті үнемі алаңдататынын көреміз. Кеңес Одағы тұсында Дінмұхамед ... ... ... ... ... ... бастық болуды көксеуді емес, туған жеріне жаны ашығандықты, қатарға қоспақ, мәдениетін түземек ниетін танимыз. Шындығында да әкімшілік-аймақтық бөліну бойынша ... ... ... ал ... ... ... алғанда үлкен ойкумена Сарысу - Кеңес ... ... ... жері ... ... табиғи ахуалы нашар деп бөле-жара алынған, мемлекеттік арнайы жобамен көмек берілмекші болған отыз ауданның қатарына енген еді. Қазір де құлпырып ... дей ... ... актер Әшімовтің кіндік қанын кескен жері Байқадам ауылындағы (қазір өзінің бұрынғы тарихи ... ... ... бір ... ... ... Сарысу ауданының орталығы болған) Мәдениет үйінің мәнісі жоқ. Бұрынғы жаңа кинотеатрдың әсем ғимараты жеке ... су ... ... ... ... ... ... тұрады. Көшелерге тал егу, оны күтіп-баптау ісі қаншалықты екені де беймәлім. Аудандағы ең ... елді ... ... ... жағдайда болғанда, әубастан-ақ шаңы бұрқырап жататын, таспа жол да бұйырмаған Жайылма ауылының жайы нешік ... ... ... ... осы Жайылмаға атасы Ысқақ пірадар атындағы мешіт салдырып ... оны ... ... ордасына айналдыру жолындағы қарекеттері - тұлғалық болмысына дәлел.
Актер, ... ... ... Енді бұл ... жанына жазушы Асанәлі Әшімов дегенді еш тайсақтамай қосуға ... 2013 жылы ... ... Қазақстан Жазушылар одағының мүшелігіне қабылданды. Одақ өте дұрыс шешім жасаған. Үлкен дарын, болмысы ... ... сай, ... ... ... ... ... қаһарман Асанәлі Әшімовтің: нәтижесіз болмас. Контексінде Абайдың - жолдары тұрған, автордың контекстін байқататын бұл ақ ... ... ... ... 8].
Пайдаланған әдебиеттер
1. Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен ... ... ... ... - ... Қазақ ұлттық энциклопедиясы
3. Қазақ энциклопедиясы, 2 том;
4. Тараз энциклопедиясы, - Тараз, 2005
* : ... ... / Бас ... Ә. Нысанбаев - Алматы Бас ... 1998
* О. ... . - ... , ... Аңыз Адам ... № 2 2013
* Алаш Айнасы № 58 ... Жас ... № 102 2012
* ... ... 14 ... ... ... журналы № 4 2011

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алихан Бөкейхан6 бет
Алматының табиғи-климаттық жағдайларының сипаттамасы7 бет
Алтын адам10 бет
Заманынан озып туған азамат еді Сағат Әшімбаев туралы28 бет
Қазақстан театрлары. Театр тағдыры және көркемдік сапа10 бет
Қазақстанның шипалы жерлері8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь