Құрт - қазақтың ұлттық тағамы және оның жасалу жолдары

МАЗМҰНЫ

Анотация
I.Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.4
II.Негізгі бөлім
2.1 Құрт . қазақтың ұлттық тағамы және оның жасалу жолдары ... ... ... ... .. 5.6
2.2 Құрт . адам денсаулығына қажетті құндылық.. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6.9
2.3 Құрттың жасалу технологиясы және оның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ..9.12
2.4 Қазақстанның ұлттық бренді . құрт ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12.14
2.5 Түйе сүтінен жасалынған құрт ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14.16
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
Қосымшалар
Кіріспе
Ас, тамақ дайындауды қазақ әйелдерге жүктеген. Қазақ әйелдері тағамның алуан түрлерін дайындауымен бірге қыста да, жазда да оның таза әрі бұзылмай сақталуының әдіс - тәсілдері мен жолдарын да таба білген. Себебі, бұрынғы кезде тоңазытқыш болмаған. Бұл қағидаларды әйелдер ұрпақтан - ұрпаққа жеткізіп, кейінгілерге үйретіп отырған. Мысалы, олар етті ыстап сақтауды, қымызды жазда салқын ұстауды, майды көгертпей күтуді, басқа тамақтарды да бұзылмай сақталуының ғасырлар бойы ұмытылмай келе жатқан байырғы халықтық әдістері мен амалдарын әсіресе ауылдық жерлерде күні бүгінге дейін жеткізді және оны әлі де қолданып келеді. Әсіресе, қымыз бен шұбатты баптаудың, құрт, ірімшік, ежігей, сары май сияқты жеңсік тағамдарды дайындауда қазақ әйелдерінің шеберлігі мен өнері үлгі етіп, қалай айтса да мадақтауға тұрарлық.
Қазақ халқы асты үш түрге бөледі. Олар ақ (сүт тағамдары), қызыл (ет тағамдары) және көк (жеміс тағамдары).
Мал және онан алынатын өнімдер - қазақтың басты байлық қоры. Соның ішінде ұлт тағамдарының негізгі көзі болып табылатын сүттің орны бір бөлек. Сүт тағамдарын халық бір сөзбен ақ деп атайды. Осы ақтан бірнеше жүздеген, мыңдаған жылдар бойы халық аса бай тәжірибе жинақтай жүре одан жүзден астам тамақ түрлері мен дайындау әдістерін жасаған. Және олардың көптеген қызықты атаулары мен орны және алуан түрлі ерекше жасау, пісіру жолдары тағы бар. Сөйтіп бір сүттен сұйық, қою, қоймалжың, ащы, тұщы, жұмсақ, қатты, ұнтақ тағамдар жасап шығарған. Олардың көпшілігі қазіргі кезде қазақ дастарқанынан сирек көрінетін жеңсік ас қатарына жатады[1; 81].
Сүт - химиялық құрамы жағынан тамаша тағам. Оның құрамында адам ағзасының қалыпты жетілуі үшін барлық зат бар. Соған орай оған физиологиялық құндылығы жағынан бірде бір азық тең келе алмайды. Сүт басқа өнімдердің биологиялық құндылығын көтереді. Ас қорыту бездерінің жұмыс істеу қабілетін үнемі жақсартып отырады. Сүтті пайдаланып әр түрлі тағамдар дайындауға болады. Айран ұйытып, ірімшік, құрт кептіруден бастап, ботқа пісіруге дейін осы бір керемет өнім пайдаланылады. Ал сүт қосып дайындалған тағам өте дәмді болады. Оның үстіне сүт өнімдерінің дәрулік қасиеті бар. Олар емдеу, алдын алу, диеталық тағам ретінде де қолданылып жүр.
Жобаның негізгі мақсаты:
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Кенжеахметұлы С, Қазақтың дарқан дастарқаны, Алматы кітап 2007 ж
2. Анфимова Н. А., Татарская Л. Л. Аспазшылық, Просвещение 2002 ж
3. Ермакова В. И. Аспазшылық, Просвещение 1993 ж.
4. Матюхин З. П. Тамақтану, гигиена және физиология негіздері, Просвещение 1999 ж.
5. Барақбаев Б. Сүт және сүт тағамдары. –Алматы: «Қайнар», 1989. –189 с.
6. Диханбаева Ф.Т. Сүт және сүт өнімдері. –Алматы: 2006. –100 с.
7. Молоко и молочные продукты. -Алма-Ата : Кайнар
8. Қазақ тілі терминдер сөздігі І том
9. Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. - Алматы:
10. Қазақ ұлттық энциклопедиясы
11. Ә.Байжұманұлы, К.Бекболатұлы. Мал шаруашылығы сөздігі. Алматы-2011.
        
        -937260-824865
Тақырыбы:
Секция: Дүниетану
Ғылыми ... ... ... ... Білім және ғылым министрлігі
Т. Рысқұлов ауданы, Бірлес орта мектебі
4 сынып ... - ... ... ... Құрт - ... ... тағамы және оның жасалу жолдары.................. 5-6
2.2 Құрт - адам денсаулығына қажетті құндылық.. .........................................6-9
2.3 Құрттың жасалу технологиясы және оның ... ... ... ... - ... 12-14
2.5 Түйе сүтінен жасалынған құрт..................................................................14-16
Қорытынды .........................................................................................................17
Пайдаланылған әдебиеттер...............................................................................18
Қосымшалар
Кіріспе
Ас, тамақ дайындауды қазақ әйелдерге ... ... ... ... алуан түрлерін дайындауымен бірге қыста да, жазда да оның таза әрі бұзылмай сақталуының әдіс - тәсілдері мен жолдарын да таба ... ... ... ... ... ... Бұл қағидаларды әйелдер ұрпақтан - ұрпаққа жеткізіп, ... ... ... ... олар етті ыстап сақтауды, қымызды жазда салқын ұстауды, майды көгертпей ... ... ... да ... ... ... бойы ... келе жатқан байырғы халықтық әдістері мен амалдарын әсіресе ... ... күні ... ... ... және оны әлі де ... ... Әсіресе, қымыз бен шұбатты баптаудың, құрт, ірімшік, ежігей, сары май ... ... ... ... ... ... шеберлігі мен өнері үлгі етіп, қалай айтса да ... ... ... асты үш түрге бөледі. Олар ақ (сүт тағамдары), қызыл (ет тағамдары) және көк (жеміс тағамдары).Мал және онан алынатын ... - ... ... ... ... ... ішінде ұлт тағамдарының негізгі көзі болып табылатын сүттің орны бір бөлек. Сүт тағамдарын халық бір ... ақ деп ... Осы ... ... жүздеген, мыңдаған жылдар бойы халық аса бай тәжірибе жинақтай жүре одан жүзден астам тамақ түрлері мен ... ... ... Және ... көптеген қызықты атаулары мен орны және алуан түрлі ерекше жасау, пісіру жолдары тағы бар. ... бір ... ... қою, ... ащы, ... ... қатты, ұнтақ тағамдар жасап шығарған. Олардың көпшілігі қазіргі кезде қазақ дастарқанынан ... ... ... ас ... ... ... - ... құрамы жағынан тамаша тағам. Оның құрамында адам ағзасының қалыпты жетілуі үшін барлық зат бар. ... орай оған ... ... жағынан бірде бір азық тең келе алмайды. Сүт басқа өнімдердің биологиялық құндылығын көтереді. Ас ... ... ... ... ... үнемі жақсартып отырады. Сүтті пайдаланып әр түрлі тағамдар дайындауға болады. Айран ұйытып, ірімшік, құрт кептіруден бастап, ботқа пісіруге ... осы бір ... өнім ... Ал сүт ... ... ... өте ... болады. Оның үстіне сүт өнімдерінің дәрулік қасиеті бар. Олар емдеу, алдын алу, диеталық тағам ретінде де қолданылып жүр.
Жобаның негізгі мақсаты:
Қазақ ... ... ... - ... ... ... ... маңызын көрсету, ұлттық бренд ретінде әлемдік нарыққа шығару қажеттілігін түсіндіру.
Жобаның міндеттері:
- Қазақтың ұлттық тағамы - құртпен танысу;
- Құрттың ... ... ... ... ... ... адам денсаулығына пайдасын көрсету.
Мәселе: Құрттың адам денсаулығына пайдасы бар ... ... зат: ... ... қажетті құндылығын зерттеу
Зертеудің әдіс-тәсілдері.
Жұмыс барысында сипаттамалы, салыстырмалы, жүйелеу сияқты түрлері қолданылды.
Зерттеудегі ұстанымым:
Тақырыпты зерттеп салт-дәстүрдің мән- мазмұнына терең үңілу.Зерттеудегі ... ... ... ... ... ... ... алып қарасақ барлығы құнарлы. Сондықтан мен ата-бабаларымызға соғыс кезінде ас болған құртты зерттей отырып, келешекке ... құп ... Құрт ... ... ... және оның ... ... халқы асты өте жоғары бағалаған әрі қастерлей ... Ел - жұрт ... ... ... ... ... ... осындай терең ұғымның қалтқысыз түсінігі болып қалыптасқан. Халқымыз адам өмірінде тамақтың орнын ... ... ... ... де жоғары қойған. Бұған немесе , деген сес, ескертпелер мен мақал - ... де куә бола ... ... ... да, қай ... ... да, халық асты құрметтеу мен бағалаудың жолын да, жөн - жосығын да, оны дәмді етіп ... ... ... ... таба ... Ел мен елді татуластыру да, жақсылар мен жайсаңдарды құрметтеу де, өздерінің мырзалық, мәрттік үлгілі, өнегелі қасиеттері мен ... ... де, ел ... мен ... - ... ... танытуды да, қазақ кең дастарқан арқылы яғни ас, ... ... ... Осы ... ... сөз ... ... тағам берумен бірге оның таза, бүтін ыдыстарына дейін ерекше назарда ... ... ... ... де елді осы ... берудің жолы мен жөні арқылы сынап, бағасын ... ... ұлт ... ... дәм ... - экономикалық, дипломатиялық және тәлім - тәрбиелік қызмет атқарған. Бұл істе әрине, қазақ халқының қонақжайлық дәстүрі ... ерте ... - ақ аңыз ... тараған. Қазақ қонақасы беруде қонақ таңдауды, басқа ұлт, дін өкілдері деп бөлуді де білмеген, ... ... ашық ... ... ... ... ... Шаршағандарына, мұқтаждарына ат, ас, көлік сыйлай да білген[1; 45].
Сүзбе құрт сары ... ... ... ... Сары май - сиырдың, қойдың, ешкінің сүтінен алынады. Сары май ірі қараның не серкенің терісінен тігілген саба,торсықта не ... ағаш ... ... Шикі ... ... ... ... кейде іріген сүт пен шикі сүттің өзін сабаға не күбіге құйып, әбден толған кезде піседі. Іркітің пісуі жеткен ... май ... ... ... ... екі үш ... ... салып, бүктейді де қолмен сығымдап майды сүзеді. Бұрындары майды қыл-қыбырынан тазарту үшін ... . ... ... ... ... суық суға салып, іркітінен арылтып, тоңазытады. Сонан кейін жайпақ ыдысқа салып, қолмен мытып, ... ... суын ... Содан кейін тұздап, ыдысқа салады. Сары майды қойдың, ешкінің ... ... ... ... ... ... да әр ... атауы бар. Атан қарын май - ата қой май мен атан ... ... ... май. Қозы ... май - қозының не лақтың қарнына салынған май. Қазір майды көбіне сепараторға тартылып алынған кілегейден шайқап та ... ... бұл ... май ... мен ... өткен сүттің іркіт болмайтындығынан құрт алу мүмкін емес. Тұзы бар майды жақтырмайтын адамдар сары майды тортасынан айырып алады. Ол үшін сары ... ... ... ... ... ... оның ... тұзы майдың бетіне қалқып шығады. Бетіндегі тұзын қалқып алып, майдың өзін суытса тұзы жоқ, ... май ... Мұны деп ... ... Құрт - адам денсаулығына қажетті құндылық.
Іші - бауырымыз құрысып - тырысып, көзіміз қарауытқанда, ойбай дәруменіміз азайып кетті деп шығамыз. ... ... ... апельсин жеу керек деп ақыл айтатындар да табылады.Осы біздің атам қазақ ... ... өсті ғой, олар неге ... ... ... деп ... ... олардың ішкен - жегені нағыз дәрумендердің көзі екен. Көгорай ... ... ... ... ... сүті, түйенің шұбаты мен жылқының қымызы - дәруменнің, күш - қуаттың көзі осылар екен. ... ... ... ... ... "ірімшік" деп жазып қояды. Бірақ сырдың дәмі қазақтың қозы қарын қосып қайнатқан ірімшігінің садағасына да татымайтынын, әсіресе, ауыл ... ... ... Әңгіме оның дәмінде ғана емес. Ғылыми зеттеулер көрсеткендей, сиырдың құрамында, 100 грамға шаққандағы ақуыздың мөлшері 22, 85 - 34, 52% ... ... ... ... ... 40 - 42% ... Сыр құрамында көміртегі ары кетсе 4, 52%- тен ... ал ... ол 10, 93% ... Адам ... ... ұлпаларының мықты болуы үшін ең қажет элемент фосфор болса, дәстүрлі әдіспен жасалған ірімшік ... ... 0, 51%, ал ... 2, 3% ... ... екен. Ал қуаттылығына келсек, 100 грамм сыр 268, 8 - 401, 38 қуат берсе, 100 грамм ... 408, 4 қуат ... ... да ... ... мен калориясы жағынан қала дүкендеріндегі сүзбені (творог) он орап алады. Сүзбеде ақуыз мөлшері 14, 5 - 18, 6% ... ... ... ... өте бай - 52, 6%. Ал 100 грам ... 87 - 227 - ге ... қуат берсе, құрттан 370, 1 қуат алуға ... ... кие ... ... ... сүті - ... ... қасиеті ежелден мәлім. Дені сау адамның ағзасы 1 тәулікте орта есеппен 50 мг. С дәруменін ... ... 1 литр ... ... 200 - 260 мг. С дәрумені бар. Қымызда сонымен қатар сөл бөлу және жүрек ... ... В тобы ... В(1), В(2), В(3), оның ... ... жасалуына қатысатын В12 дәрумені, ағзадағы тотығу - тотықсыздану реакцияларына әсер ететін С тобы дәрумендері, А дәрумендер тобы, липоид, бар. Қымыз ... ... Ол ... ... ... шіру ... ... Шіріткіш микробтарға, ішек таяқшаларына және сарғыш стафилококтарға қарсы жойғыш күші бар ... құрт ... ... ... күл ... ... ... қояды. Кеңес заманы тұсында 1958 жылы қымызбен емдейтін сауықтыру орталығы ашылған.
Қос өркешті түйе жануары беретін шұбаттың жөні ... ... ... ... шұбат қымыздан да асып түседі. Мәселен, қымыз құрамындағы ақуыз мөлшері 2, 3 - 2, 9% болса, шұбаттағы ақуыз 2, 91 - 4, 93% ... ... ... 1, 3 - 2, 5% болса, шұбат одан да майлырақ ─ 8 - 9%. ... ... С ... де молырақ. Түйе сүтінің құрамында кальций (0, 13 - 0, 21%) мен фосфор (0, 05 - 0, 072%) ... ... де ... ... ... ... ... шұбаттан (1, 07 - 1, 78%) гөрі қымыз (3, 6 - 7, 3%) бай. ... ... ... А, В, С ... мыс, мырыш, күміс, темір, кремний, магний, кальций, алюминий микроэлементтері жетерлік.Химия, ... ... ... ... ... - ақ алдындағы асын тани білген қазақ нағыз данышпан. Асылы, аузынан ақ ажырамаған халқымыз қымызын ішіп, ... жеп ... - ақ осы ... көп ... ... алған. Атам қазақтың ғұмыры аттың жалында, атанның қомында өтсе де, дүниеге небір алып тұлғалы, батыр да дана ... ... ... ... де бірі осы ... ... адам ... өте пайдалы екенін бұрыннан ата-бабаларымыз біліп, құртты үнемі пайдаланған екен. Мал бағуға кеткенде құртты ... ... ... және ... ... ... езіп ... Сондықтан ол кісілер көп ауырмаған. Дәрі-дәрмек пайдаланбаған. Ертеректе тіс дәрігері де болмаған. Ата-бабаларымыздың тістері ауырмаған. Атап айтқанда адам ... ... ... ... зор ... ... Егер бала ... құрт жеп өссе, оның тісі өткір, қатты, ауырмайтынына көз жеткіздім. Құрт, ... жеп, ... ... сүт ішкен баланың денсаулығы мықты болатынын түсіндім. Құртты адам алыс сапарға шыққанда пайдаланса, қарны ... ... ... Ал ... ... жеп жүрсең, ол тамаша қорек болады, әрі адам суыққа тоңбайтыны туралы білдім. ... ... ... - ... ... ... тағам. Құрт - сөзінің мағынасы да ... ... сүт ... мағынаны береді. Пісіліп майы алынған айранды қайнатып ... ... ... алып ... ... ... сақтайтын тағам түрі. Жасалу тәсілдеріне қарай құрт сықпа құрт, ақ құрт, қара құрт, майлы құрт ... ... ... ... ... ... ... құртты жеуге, алуға болмайды. Егер өреден құрт алып жесе, ... ... ... ырым бар. ... ... ... ... майы алынғаннан кейін түбіне май жаққан үлкен қазанға құйып қайната береді. Құрт қайнап жатқан кезде оның түбі ... ... үшін ... құрт ... (басында кырғыш темірі болады) әлсін - әлсін қазанның түбін, ернеуін қырып араластырып отырады. Әбден ... ... ... ... ... асып ... ... оның қалған суы тағы да ағып, құрғайды. Бұдан ... ... ... ... ... ... сықпалап өреге жайып кептіреді. Көгермей, қызбай біртегіс кебу үшін өреде жатқан кезде оны бірнеше рет ... ... ... ... ... ... құрт жыл ... кейде 2 -- 3 жылға дейін сақтала береді. Кұрт күшті ас, ол әр түрлі тамаққа қосылады. Құрттан ... ... кұрт ... ... ... ... айта кету ... 256].
2.3 Құрттың жасалу технологиясы және оның түрлері
Құрт - сүттен дайындалып, ұзақ ... ... ... ... ... сүтті біртіндеп жинап, сүт ашығаннан кейін піседі, сүт іркітке айналып, майы бетіне қалқып шығады. Майын бөлек алып тұздап қарынға салады да, ... ... ... суы сарқылғанша қайнатады. Құрт қайнап жатқан кезде қазанның түбін, ернеуін қырып, әлсін-әлсін ... ... Құрт ... ... қоюланған соң қапқа құйып, керегенің басына немесе ашаға іліп, сары суын ағызады. Құрт қапта бір тәулік тұрған соң, суы ... ... ... Бұдан кейін құртты қаптан алып, ұсақтап бөліп, шиге, тақтайға қолмен әр түрлі ... ... ... ... ... ... Оның ... түрлері:
* күлше
* жарма
* сықпа
* шүйірмек
Күлшені жасағанда құртты кесектеу етіп (уысқа ... ... Одан ... оң ... бас ... төрт ... ... қысып бүйірін жұқартып, дөңгелек формаға келтіреді. Күлше ұзақ уақыт сақтау үшін жасалады. Кейде күлшені бүйірін ... ... ... ... тізіп, керегенің басына, өренің ашасына іліп кетіреді. Оны көп кептіру керек, әйтпесе іші көгеріп ... ... ... ... қана ... төрт ... ... салып сығып жасайды.
Шүйірмектің мөлшері сықпаның жартысындай ғана болады. Шүйірмек жасағанда құртты екі саусақтың бүгуіне салып, екінші ... ... ... ... батыра қысады. Бұл тез кебеді. Құрттың қай түрі болса да өреге кептіріледі. Күлше мен жарманы қысты күні жеу ... ал ... мен ... ... ... ... ... салу үшін дайындайды.Қайнатқан құрттың өзі екі түрлі ... [5; ... ... ... түрi бар.
1. Әдетте сүзбенi кiшiгiрiм бөлiктерге бөледi де, қысады. Онан соң оларды тақтаға жайып, кептiредi. Кептiру ... ... рет ... ... құрт сүзбе құрт деп аталады.
2. Айранды бiрнеше күн бойы ағаш ыдысқа жинайды. Онан соң ... ... ... ... да, қою ... ... ... дейiн қайнатады. Массаны салқындатады, кiшiгiрiм бөлiктерге бөледi. Мұндай қайнатылған құртты жоғары пайдалы өнiм, оны ұзақ ... ... құрт - көп ... және ... жеткізіп, майын әбден алған іркіттен қайнатылады. Кейде аздап тұз қосын кептіреді. Ол көбінесе жазда, ... ... құрт - ашуы ... ... ... қандырмай, майын жартылай алады немесе алмай қайнатады. Құрттың осы түрін қыста езіп, ... ... ... ... ... ... қиыршық құрт "малта" деп аталады. Астауға салып қолмен езуге немесе ... бас ... (азу ... ... ... ... ... суға, сорпаға езеді. Езген құртты сол күйінде ішуге де, сорпаға не көжеге қосып ішуге де ... Құрт аса ... әрі ... ... а с қ ұ р т. ... ... ... сары маймен жентектеп бастырма ретінде шаймен бірге дастарқанға қояды. Әсіресе кепкен құртқа, бауырсаққа тісі өтпейтін қарттар үшін өте ... ас ... ... жас ... ... құйрық - бауырға қосқан.Құрттың сарысуын сүт қосып қайнатып, ірімшік жасайды, ауырған малға ішкізеді, әйелдер бас жуады, сондай - ақ одан тері илеу үшін ... ... ө б і к. ... ... ... ... алған беті. Майлы, кенеулі ас ретінде жас балаларға, қарттарға калқып беру салт болған. Бұрын құрт ... ... ... жалаймыз деп, ауыл балалары келіп жиналатын әдет те болған.
Ыстық ... ... ... ... ... май ... сапырып ішетін кенеулі ас. Өкпе ауруына, суық тиіп ауырған сырқаттарға ем саналған.Сықпа құрт. Мұның қайнатқан кұрттан айырмашылығы сол ... ... ... ... сүзіледі де тұздалып, әр түрлі үлгімен бөлшектеліп тақтайшаға кептіріледі. Сықпа құрт та бастырма ретінде пайдаланылған. ... кұрт ... әйел ауыл ... ... дөңгелек жасап, жіпке тізіп мойындарына іліп қуанту салты болған.
М а л т а. Езілген ... ... ... ол әрі ... әрі ... ас ... Ұзақ сапарларда ауызға салып суын жұтқан кезде әрі сусын, әрі қорек болған.
Е з г е н қ ұ р т. ... ... ... және ... ... қосу ... ... күйінде ішу үшін кепкен құрт астауға салып ұнталады, келіге түйіледі немесе қол ... ... ... құрт -- ... тамақтардың ең бір сүйкімдісі және кенеулісі.
А қ м а л т а. Езген құрттың ең соңғы шайындысы. Ол өте жұғымды және тез ... ... ... саналады, оны сол сұйық түрінде ішеді.Ұнтақ құрт. ... ... ... немесе қап түбінен жинап алған үгінді. Оны ... ... ... былғап жейді.
Ұ н т а қ қ ұ р т. Арнайы түйіп ұсатқан немесе қап түбінен жинап алған ... Оны ... ... ... ... ... ы қ п а қ ұ р т. Мұның кайнатқан кұрттан айырмашылығы сол ... ... ... ... сүзіледі де тұздалып, әр түрлі үлгімен бөлшектеліп тақшаға кептіріледі. Сықпа құрт та ... ... ... Мұндай кұрт жайған әйел ауыл балаларына арнап дөңгелек жасап, жіпке тізіп мойындарына іліп қуанту салты болған.
К ұ р т - м а й. Сары ... ... ... жасайтын кепкен сықпа жалпақ құрт. Оны асығыс кезде дәм таттыру үшін немесе жеңіл - желпі ... ... ... ... ... құрт, ірімшік, май тағамдарының қосындылары да кұрт - май деп аталады[6; 568].
2.4 ... ... ... - ... брендті құру - Қазақстанның өзекті мәселесі. Мәдениет, тарих қайраткерлері және бизнес - құрылым ... де осы ... ... ... ... өте көп. ... ұлттық бренд домбыра, қобыз сияқты музыкалық аспаптар десе, екіншілері қымыз және шұбат сусындары деп санайды, ал үшіншілері киіз үйді ... ... ... атын ... не ... ... Таңдау қиын, ұлттың сәні - кешке киетін сәнді киім емес. Ал, Алматылық Айдар Шалбарбаев уақытын текке өткізіп жүрген ... ... 19 жыл бойы ... ... бренд мәртебесін беруге ат салысуда. Әлі нәтижесіз.
- Ұлттық ... ... сөз ... ... мен тыс қала ... - деп ... Асқаралұлы атап кетті. - Мен қазақтың байырғы тағамы құртты әлемдік нарыққа шығару керек деп санаймын. Оның мыңжылдық ... бар, және ... ... ... ... ... жоқ. Қазір ұлттық бренді ойлап табу мәселесі туралы айтсақ, назарымызды неге құртқа аудармасқа?! Бір кездері құр көшпенділерді ұзақ ... және ... ... ... Бұл азық өте ұзақ ... ал ол кезде тоңазытқыштар болмаған. Мен өзім де ... жеп ... жылы ... ... құрт және оның ... туралы күрделі ойлай бастады.
- Менің алғашқы білімім - ... - ... ... ... ... ... мені құртың мүсіні қызықтырды. Және мен сыйға тартатын құрт құру бойынша жұмыс істей бастадым, - деп жалғастырды. - Ол ... ... ... мен ... ... оның ... ... туралы ойлаған жоқпын. Менің бірінші ойлап шығарған құртым үшбұрышты боды, және әр бұрышы үш ... ... Осы ... ... ... ... - киіз үй, қойлар, жылқылар, түйелер. Сонымен қатар, сыйлық ою ... де ... Бұл ... ... әр ... азаматына өте жақсы сыйлық[5; 256].
Басқа шетелде демалыста болып, сол елден естелік және жейтін сыйлық әкелу - бұрынғы ... ... ... біз әлемге әйгілі пахлавасын, Үнді елінен шайларын әкелеміз. Әр елде достарына сый ретінде әкелуге болатын, ... ... бар. Ал, ... не ... ... Тек базарда кемпірлермен тауарсыз түрінде сатылатын құрттан басқа ештеңе жоқ.
Жылдар бойы құрт тақырыбын зерттеген Айдар Шалбарбаев тұзды домалақтардан ерекше ... ... ... - Егер мен ... тек ... ... ойласам, кейін мені құрттың дайындалу технологиясы қызықтырды, - дейді ... ... - Мен ... ащы сүт ... ... зерделедім. 2004 жылы осы зерттеуіме патент алдым. Осы патент қазіргі заман технологияларын қолданып, ... ... ... сапалы құрт шығаруға мүмкіндік береді. Мен біздің құрт голландықтардың ірімшіктері, түркілердің йогурті ... ... ... ... ... орын алуы ... деп ... Шалбарбаев құртты өндірудің үш бағытын ойлап шығарды. Бірінші . Бұл құрт шоколадпен қапталған және жаңғақ қосылған.
Екінші бағыт - етті ... қой, сиыр ... Бұл құрт ... ата - ... әдісі бойынша жасалады. Үшіншісі - балық құрт. Бұл өнімді сыра ішетіндер жақтайды деп ойлайды зерттеуші. Осы құрт ... әр ... ... ... ... ... ... өз зерттеулерімен көптеген жерлерге барып, көмек сұрады, бірақ жолы болмай жүр. Жақында, ол премьер - ... ... ... ... ... ... ... - министрге ұлттық брендті құрғаны туралы хат жазды. ... әлі ... ... Мен, өзім де ... ... цех ашар ... - ... зерттеуші. - Бірақ, қазақтың байырғы тағамын ұлттық бренд бола алмас еді. Ол үшін ... ... ... ... жүйесін ашу қажет[7; 456].
Мен Қазақстанның Астанада 2017 жылы өтетін ЕКСПО көрмесіне ұлттық бренд ... ... ... ... Түйе ... ... құрт ... алынатын өнімдер - сүт, шұбат, балқаймақ құрт, ірімшік,түйе ... ... және ет, тек қана ... ... ... ... өзгеше биологиялық қасиеттерімен әрі адам денсаулығына пайдалылығымен ерекшеленеді. Тұқымы мен будандарына ... бір литр түйе ... ... сүт ... ... ... фосфор және әртүрлі витаминдер, басқада организмге қажетті және жеткілікті мөлшерде минералдық заттар бар. Сонымен қатар шұбатта ... зат ... ... реттеп отыратын күшті қасиет пен шұбат ашығанда пайда болатын витаминдер бар. Түйе сүтінің орташа адам организміне сіңімділігі - 98,6 %. Түйе ... ... ... ... (балқаймақ, май, құрт, қаймақ) сапасы өте жоғары. Түйе сүтінің майлылығы 7 %, онда 4-5 % ... және қант бар. Қос ... ... гөрі ... ... келеді. Нарлардың сүттісі тәулігіне 25-30, өркешті інгендер 10-15 литрден сүт береді[8; 98].
Малдың сүтінен дайындалатын Құрғатылған, кептірілген,кальцийдің көзі болып ... ұзақ ... ... арналған ұлттық тағам-құрт. Құрт құрамында ақуыз 52,6 %. 100 гр сүзбе 227 ге дейін қуат берсе, ... 370,1 қуат ... ... ... ... құнарлы, тоқтағам болып есептеледі. Жасалу тәсілдеріне қарай құрттың сықпа құрт, аққұрт, қара құрт, майлы құрт ... ... бар. ... ... ... ... ... жеуге, алуға болмайды. Егер кеуіп үлгермеген құртты алып жесе, жауын ... ... ырым бар. ... қой, ... ... ... түйе ... құрт жасайды. Соның ішіндегі түйенің ашыған сүтінен жасалатын құрт Маңғыстау ... ... ... сүтінен құрт жасау. Жалпы айтып өткендей құрт - пісіліп майы ... ... ... ... дорбада сүзіп алып тұздап, кептіріп сақтайтын тағам түрі. Ал түйе сүтінен жасалатын құрт ол түйе ... ... ... ... ... casei және ... termophilis) дегеніміз түйенің сүтінен даярланатын, шипалық қасиеті бар, өте ... ... ... ... Түйе ... ... кальций мен фосфор микроэлементтер кездеседі. Шұбатта А, В, С дәрумендері, мыс, мырыш, күміс, ... ... ... ... ... ... бар. Ал шұбат сусынында белок 3,2 грамм, май 3,2-4,5 грамм, көмірсулар 3,3 грамм, жалпы алғанда қуаттылығы 60 ккал ... ... ... ... яғни ... ... жиналып пісілген іркітті майы алынғаннан кейін түбіне май ... ... ... ... ... Құрт қайнап жатқан кезде оның түбі күйіп кетпес үшін арнаулы құрт ... ... ... ... ... қырып, араластырып отырады. Әбден қойылған құртты кенеп қапқа құйып керегеге асып қояды. Сонда оның қалған суы тағы да ағып, ... ... ... қолмен бөлшектеп, тақшаға қолмен сығып немесе алақанда айналдырып сопақпішінге келтіріп, кептіреді. ... ... ... кебу үшін оны ... рет аударып отырады. Дайындаған құрт дәмі қышқыл, түсі ... ... ... Ал, егер тәтті болсын десек шұбатты сүзіп аламыз. Суы кепкенше қазанға шекермен араластырып, қоюланғанша ... Мұны да ... ... ... ... кептіреміз. Дайындалған құртымыз түсі ақболып, дәмі тәтті дәмді келеді[9; 89].
Қорытынды
Құрт - адам денсаулығына қажетті құндылық екеніне көз ... Бұл ... ... ... ... бар.Қазіргі заманда жастардың көбі осы тағамды, оның денсаулыққа пайдалы екенін білмейді. Өз сыныптастарымнан құрт туралы не ... ... ... де ... ... Қазақ тілі сабағында сыныптастарымды жобаммен таныстырдым. Оларға құрттың өте маңызды тағам ... ... ... деп ... Өз отбасым да, құрбыларым да осыған көз жеткізді.
Айдар Шалбарбаев құрттың ұлттық бренд бола алатыны туралы ойларын айтты. Мен осы ... ... ... ... ... құрт ... ... бренді мәртебесіне лайық. Құртымыз әлем нарығына шығып қана, өз еліміздің балалары осы тағамның пайдасын көре алады деп ... ... ... ... тек ... ... ... ал егер осы тағам ұлттық бренд болса, оны тек шетелдер ғана емес, өз еліміздің барлық тұрғыны дәмін татып, бағалайды[10; ... ... ... ... ... - құрт адам денсаулығына қажетті ... Біз, ... ... осы ... ... ... жол ... керек.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Кенжеахметұлы С, Қазақтың дарқан дастарқаны, Алматы кітап 2007 ж
2. Анфимова Н. А., ... Л. Л. ... ... 2002 ... Ермакова В. И. Аспазшылық, Просвещение 1993 ж.
4. Матюхин З. П. ... ... және ... ... ... 1999 ... ... Б. Сүт және сүт тағамдары. - Алматы: , 1989. - 189 с.
6. Диханбаева Ф.Т. Сүт және сүт ... - ... 2006. - 100 ... ... и ... ... -Алма-Ата : Кайнар
8. Қазақ тілі терминдер сөздігі І том
9. Қазақтың этнографиялық категориялар, ... мен ... ... ... ... - ... Қазақ ұлттық энциклопедиясы
11. Ә.Байжұманұлы, К.Бекболатұлы. Мал шаруашылығы сөздігі. Алматы-2011.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Этнопедагогика мен этнопсихологияның ортақтығы5 бет
Балалардың ем – дәмдік тамақтануы15 бет
Адам тағамының құрамы. органикалық және минералды компоненттер7 бет
Адамды саудаға салу қылмысының жасалуы мен күресуінің шаралары6 бет
Ауданымызда жиі кездесетін паразит құрттар23 бет
Аударманың жасалу түрлері10 бет
Буылтық құрттар типі7 бет
Буылтық құрттар типіне жататын жәндіктердің негізгі ерекшеліктері4 бет
Буынның жасалуы, түрлері7 бет
Есімдіктердің синтетикалық тәсіл арқылы жасалуы27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь