Сату жане сатып алу

МАЗМҰНЫ
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1. . САТУ.САТЫП АЛУ ШАРТТАРЫНЫҢ МӘНІ
1.1Сату.сатып алу шартының ұғымы және элементері ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
1.2 Сатушының және сатып алушының құқықтары мен міндеттері ... ... ... ..16

2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ САТУ.САТЫП АЛУ ШАРТТАРЫНЫҢ ТҮРЛЕРІ
2.1 Бөлшектеп сатып алу.сату шарты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27
2.2 Тауар жеткізілімі шарты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...33
2.3 Келісімшарт жасасу шарты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..41


3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ САТУ.САТЫП АЛУ ШАРТТАРЫНЫҢ ЖАУАПКЕРШІЛІГІ
3.1 Мемлекет қажетілігі үшін тауарларды жеткізу ерекшеліктері ... ... ... ...57
3.2Сату.сатып алу шарттары бойынша жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... ... 60
3.3Сату.сатып алу шарттарының өзекті мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...63

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...69
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .70
ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...71
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев 1995 жылы маусым айында елімізде жаппай құқықтық білім беруді жүзеге асыру жөніндегі шаралар туралы қаулы қабылдады. Қаулыда құқықтық оқуды мектептерде бастауыш сыныптардан бастап неғұрлым кең көлемде енгізу қажеттілігі атап көрсетілді. Құқықтық білімге терең назар аударудың бірқатар себептері бар. Қазақстан дербес тәуелсіз мемлекет болды. Өткен жылдардың ішінде жаңа мемлекеттік органдар - Президент әкімшілігі, Парламент, Үкімет, Конституциялық кеңес т.б. құрылды. Олар жаңа қоғамды ұйымдастыруға бағытталған қызметтер атқаруда. 1995 жылдың тамыз айында бүкілхалықтық дауыс беру нәтижесінде қабылданған жаңа Конституция жана мемлекеттік органдарды зандастырып қана қойған жоқ, сонымен бірге әрбір жеке адам мен азаматтың кең көлемді демократиялық құқықтары мен бостандықтарын баянды етті.
Сол Қазақстан Республикасы Концтитуциясының ең бірінші бабында былай делінген: «Қазақстан Республикасы өзін демократиялық зайырлы, құқықтық және оның ең қымбат қазынасы – адам және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтарын құрметтеп қорғайды». Қазақстан Республикасының азаматтарына нәсіліне, ұлтына, жынысына, әлеуметтік тегіне, бірлестікке мүшелігіне, сондай –ақ бұрын құқықа тартылғанына қарамастан барлық азаматтық құқықтар мен бостандықтар теңдігіне кепілдік берілді.
Міне, осы ерекше айтылған қағидаларды біз іс жүзіне асыра бастағанымызды жер бетіндегі елдер тани бастады, соның арқасында Қазақстан Біріккен Ұлттар Ұйымының толық мүшесі болды, ертеден белгілі өркениетті елдер қатарындағы мемлекетке айналды.
Біздің өз мемлекетімізді, оның органдарының құрылымы мен атқаратын қызметтерін білу өзіміздің қандай мемлекетте тұратынымызды, ол мемлекет өзінің алдына қандай мақсаттар мен міндеттер қоятынын, кімге қалай қызмет ететінін айқын түсінуіміз үшін қажет. Ол үшін Республиканың зандарын оқып үйрену қажет. Өйткені ол заңдарда азаматтардың құқықтары, бостандықтары мен міндеттері жарияланып қана қойған жоқ, сонымен бірге сол құқықтар мен бостандықтарды қорғаудың, пайдаланудың жолдары мен тәсілдері де көрсетілген.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев өзінің 2006 жылғы 18 наурыздағы Қазақстан халқына Жолдауында «біз дәйекті түрде саяси тежемелік пен тепе-теңдіктің үйлестірілген жүйесіне негізделген құқықтық мемлекет құрып, оны нығайта береміз» деп көрсеткен болатын.
Қазіргі таңда мемлекетіміз алға дамып келеді, яғни заман талабына, қоғам талаптарына сай өзгерістер болуда. Оны қоғамдағы болып жатқан құбылыстарды көрсетуге болады.
Еліміздің тәуелсіз мемлекет болып жарияланғанына он бес жылдан асты . Осы жылдар ішінде еліміз әлем сахнасы төрінде беделді орынға ие болып, көптеген жетістіктерге қол жеткізгені мәлім. Бұл жетістіктердің бірі Республикамыздың ең маңызды заңдарының бірі Азаматтық кодекс болып табылады. Менің таңдап алған тақырыбым азаматтық айналымға қатысушылар арасындағы «Сатып алу-сату шарты» болып отыр. Бұл тақырып қазіргі нарық заманында өте өзекті тақырыптардың бірі деуге болады. Өйткені қазір «сатып алу-сату» күрт өсіп отыр. Курстық жұмысты жазу мақсатым осы шарт түрінің ұғымын, оның мәні мен маңызын ашып көрсету болып табылады.
Тағыда бір еркеше айтатын мәселе Азаматтық кодекстің 25-тарауға «Сатып алу -сату шартына» біздің елімізде әлі де ғылыми зертеулер жүргізілмеген. Ғылыми-әдебиетке шолу жасайтын болсақ, жалпы «азаматтық құқық» мәселелеріне бұрынғы Одақ бойынша көңіл бөлген авторлардың ішінде ерекше айтарлық Басина Ю.Г.,Суханов Е.А, Богатых Е, Сулейменов М.К., Диденко А.Г., Иоффе О.С. Гаврилов Э.П., Волнин И., және басқалар.
Сатып алу-сату шарты бойынша өз ұстанымдарын барынша толық және нақты мынадай В. В. Витринский, А.П. Сергеев секілді ғалымдар жазған. Олар сатып алу –сату шарты туралы жалпы ережелерді, сондай-ақ оны жасау шарттары және сатып алу –сату шартының бөлік түрлерін жан-жақты қарастырған.
Ал біздің Республикамызда Төлеуғалиев Ғ. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы, оқулық, Алматы, 1999ж. Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы, Ерекше бөлім. 1-2 томдар, Алматы, 2003 ж; Темiрғалиева Р.А. Шарттар жинағы: Сатып алу- сату. Айырбас, сыйға тарту, жалдау.. / ҚР жаңа Азаматтық кодексiнiң ерекше бөлiмi негiзiнде құраст.; Құраст.Р.А.Темiргалиева.- Алматы: ЖШС "Аян Әдет", 2000.- 128 бет.
жылғы еңбектер баршылық.
Бұл курстық жұмыстың басты мақсаты- Азаматтық кодекстің –бабы «Сатып алу -сату шартын» қолданудың тиімділігін күшейтуге бағыталған ғылыми тұжырымдар беру.
Осы басты мақсатқа байланысты зертеу барысында мынандай міндеттер тұрды:
• Азаматтық кодекстің –бабы «Сатып алу -сату шартының»- түсінігін ашу, олардың құқықтары мен міндеттерін анықтау;
• «Сатып алу -сату шартының» субъектілері мен объектілеріне тоқталу;
• «Сатып алу -сату шартының» түрлерін анықтау;
• Сатып алу -сату бойынша меншік құқықығының пайда болу кезеңін белгілеу;
• «Сатып алу -сату шартының» қолдану тәртібін анықтау
• «Сатып алу -сату шартының» әлеуметтік сипатын анықтау
Аталған міндеттерді орындау барысында Қазақстан Республикасының нормативтиік құқықтар мен актілеріне сүйенеді. Атап айтсақ - Қазақстан Республикасының Конституциясы 30.08.1995ж. (өзгертулер мен толықтырулар 07.10.98ж.) Алматы: Жеті-Жарғы.; Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 27 желтоқсан 1994 ж. (жалпы бөлім),Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 1 шілде 1999 ж., Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. Жалпы, Ерекше бөлімдері. Алматы, Юрист, 2003 ж. Қазақстан Республикасының "Бағалы қағаздар рыногы туралы" 2 шілде 2003 ж.
Сонымен бірге Нормативтік актілер («Жылжымайтын мүлікті және онымен келісім құқығын мемлекеттік тіркеу туралы» , «ҚР электрлік және жылу энергиясының тарифтін мемлекеттік реттеу туралы» , «Тұтынушылардың құқығын қорғау туралы» ҚР Заңы), азаматтық, коммерциялық, міндеттемелік, келісім-шарттық, жекешелендіру және халықаралық жеке құқық бойынша ғылыми - құқықтық әдебиеттер қолданылды.
Зертудің обектісі - «Сатып алу -сату шартының» түрлері мен оның құрылымы.
Сатып алу –сату шартының пәні болып заттар (тауарлар) табылады. Мұндай заттар:
- жылжымайтын мүлік (жылжымайтын мүлік сату шарты);
- кәсіпорын бөлек мүліктік кешен ретінде (кәсіпорынды сату шарты);
- электр энергиясы (энергиямен қамтамасыз ету шарты);
- ауыл шаруашылық өнімі (контракция шарты)
- сауда-саттықпен айналысуға заңнамалық актілер тыйым салатындарды қоспағанда, құнды қағаздарды және зияткерлік меншік объектісін қосқанда барлық өзге заттар;
Курстық жұмыс кіріспеден, екі тараудан, қорытындыдын, пайдаланылған әдебиеттер тізімі мен қосымшадан тұрады.
Кіріспеде зерттеудің көкейкестілігі негізделіп, зерттеудің мақсаты, объектісі, пәні, міндеттері, ғылыми болжамы мен әдіснамалық негізі, қорғауға ұсынылатын қағидалары баяндалды.
Алғашқы бөлімде «сатып алу -сату шартының» мәні, ссату-сатып алу шартының ұғымы және элементері (бағасы, мерзімі), сатушының және сатып алушының құқықтары мен міндеттері берілді. Сатып алу-сату шарты бұл — мүлікті ақылы беруді қамтамасыз ететін шарттардың бір түрі. Әрекет етуші азаматтық-құқықтық нормалар оның бірнеше түрін реттейді, олардың әрқайсысының ерекшелігі, олар қолданылатын салалардың ерекшелігіне байланысты.
Қазақтан Республикасының Азаматтық кодекстің 25-тарауыдың 406 бап бойынша «Сатып алу-сату туралы жалпы ережелері» берілген.
1.Сатып алу-сату шарты бойынша бiр тарап (сатушы) мүлiктi (тауарды) екiншi тараптың (сатып алушының) меншiгiне, шаруашылық жүргiзуiне немесе жедел басқаруына беруге мiндеттенедi, ал сатып алушы бұл мүлiктi (тауарды) қабылдауға және ол үшiн белгiлi бiр ақша сомасын (бағасын) төлеуге мiндеттенедi.
2. Бағалы қағаздар мен валюталық құндылықтарды сатып алу-сатуға, егер заң актiлерiнде оларды сатып алу-сатудың арнаулы ережелерi белгiленбесе, осы параграфта көзделген ережелер қолданылады.
3. Осы Кодексте немесе өзге де заң актiлерiнде көзделген жағдайларда тауарлардың жекелеген түрлерiн сатып алу-сату ерекшелiктерi заң актiлерiнде және өзге де нормативтiк құқықтық актiлерде белгiленедi.
4. Осы параграфта көзделген ережелер, егер бұл құқықтардың мазмұнынан немесе сипатынан өзгеше туындамаса, мүлiктiк құқықтарды сатуға қолданылады.
5. Сатып алу-сату шарттарының жекелеген түрлерiне (бөлшек саудамен сатып алу-сату, тауарлар жеткiзiлiмi, энергиямен жабдықтау, контрактация, кәсiпорынды сату), егер осы Кодекстiң ережелерiнде бұл түрлердiң шарттары турал өзгеше көзделмесе, осы параграфта көзделген ережелер қолданылады.
Ал екінші бөлімде «Сатып алу –сату шартының» төрт түрі тереңірек қарастырылды. Яғни-
1. Бөлшек сауданы құқықтық реттеудің ерекшеліктері, тұтынушылардың құқықтары және оларды азаматтық құқық тәртібімен қорғау мәселесіне терең мән берілді.
2. Тауар жеткізілім шартының ұғымына, белгілері мен елеулі жағдайлары сипаталады. Тауар жеткізілім шартының субъектілері, пәні және объектілері қарастырылды. Тауар жеткізілім шартының мазмұны мен қолдану мерзімі, жеткізілетін тауарлар үшін есеп айырысу, тауар жеткізілім шартын орындау жолдары ашып көрсетілді.
3. Келісім-шарт жасасу шартында - оның ұғымы және ерекшеліктері, дайындаушының міндеттері, ауыл шаруашылық өнімін өндірушінің жауапкершілігі қарастырылды.
4. Энергиямен шарт жасасу түрінде –шарт жасасу тәртібі, энергия мөлшері, сапасы және оған ақы төлеу мәселесін анықтайды. Энергияны қосалқы абанетке беру, шартты өзгерту және бұзу, тараптардың жауапкершілігі көрсетілді.
Үшінші бөлімде «Сату-сатып алу шарттарының» өзекті мәселелері берілді.
Қорытынды курстық жұмыстың нәтижелері негізінде әзірленген тұжырымдар мен ұсыныстар берілді.
Қосымшада зерттеу мазмұнына қатысты жұмыстардың үлгілері көрсетілді.
Қолданған әдебиеттер тізімі

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 30 тамыз 1995 ж.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 27 желтоқсан 1994 ж. (жалпы бөлім)
3. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 1 шілде 1999 ж.
4. Қазақстан Республикасының "Бағалы қағаздар рыногы туралы" 2 шілде 2003 ж.
5. Қазақстан Республикасы Агенттік төрағасының 1999 жылдыѕ 25 тамызында бекітілген "Мемлекеттік кәсіпорындармен монопольді қалыптасатын қызметтерге бағаны реттеу Ережесі"
6. Басин Ю.Г. Ответственность за нарушение гражданско – правового обязательства. Уч. пос. – Алматы; Јділет Пресс – 1997
7. Диденко А.Г., Басин Ю.Г., Иоффе О.С. ж.б. Гражданское право. Оқу құралы - Алматы: казГЮУ АПО/24 1999/№
8. Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасы Азаматтық құқығы. Оқулық. Ерекше бөлім. I. том.- Алматы: Заң әдебиеті, 2003.
9. Гражданское право. Учебник. Часть II, А.П. Сергеев, Ю.К. Толстой редакциясымен. – М.: Проспект, 1997.
10. Гражданское право. Учебник. Часть І/Под ред. А. П. Сергеева, Ю.К.Толстого.-М.: "Проспекты", 1996.
11. Гражданское право. Учебник. Часть II/ под. Ред. А.П.Сергеева, Ю.К.Толстого. Проспект, 1997№
12. Суханов Е. А. Лекции о праве собственности.— М.; Ю.Л., 1991.
13. Тархов В.А. Гражданское право (общая часть) Чебоксары: Чув. Кітап баспасы, 1997 ж.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе..................................................................
....................3
1. . САТУ-САТЫП АЛУ ШАРТТАРЫНЫҢ МӘНІ
1.1Сату-сатып алу шартының ұғымы және элементері
...................................7
1.2 Сатушының және сатып алушының құқықтары мен
міндеттері..............16
2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ САТУ-САТЫП АЛУ ... ... ... ... алу-сату
шарты...............................................................27
2.2 Тауар жеткізілімі
шарты.......................................................................
........33
2.3 Келісімшарт жасасу
шарты.......................................................................
...41
3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ САТУ-САТЫП АЛУ ШАРТТАРЫНЫҢ ЖАУАПКЕРШІЛІГІ
3.1 ... ... үшін ... ... алу ... ... алу ... өзекті
мәселелері.......................................63
Қорытынды................................................................
...........69
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ......................................................................
...............................70
ҚОСЫМШАЛАР...............................................................
............................................................................
....71
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев 1995 жылы ... ... ... ... білім беруді жүзеге асыру жөніндегі шаралар
туралы қаулы қабылдады. Қаулыда ... ... ... ... ... ... кең көлемде енгізу қажеттілігі атап көрсетілді.
Құқықтық білімге терең назар аударудың ... ... бар. ... ... ... болды. Өткен жылдардың ішінде жаңа мемлекеттік
органдар - Президент әкімшілігі, Парламент, ... ... ... ... Олар жаңа ... ... ... қызметтер
атқаруда. 1995 жылдың тамыз айында ... ... беру ... жаңа Конституция жана мемлекеттік органдарды зандастырып қана
қойған жоқ, сонымен бірге әрбір жеке адам мен ... кең ... ... мен ... ... ... Қазақстан Республикасы Концтитуциясының ең бірінші бабында былай
делінген: «Қазақстан Республикасы өзін ... ... ... ... ең ... ... – адам және адамның ... ... ... ... ... ... Республикасының азаматтарына
нәсіліне, ұлтына, жынысына, әлеуметтік ... ... ... –ақ ... құқықа тартылғанына қарамастан барлық азаматтық құқықтар
мен бостандықтар теңдігіне кепілдік берілді.
Міне, осы ... ... ... біз іс ... ... жер ... ... тани ... соның арқасында Қазақстан
Біріккен Ұлттар Ұйымының толық ... ... ... белгілі өркениетті
елдер қатарындағы мемлекетке айналды.
Біздің өз ... оның ... ... мен ... білу өзіміздің қандай мемлекетте тұратынымызды, ол ... ... ... ... мен міндеттер қоятынын, кімге қалай қызмет
ететінін айқын түсінуіміз үшін ... Ол үшін ... ... ... ... ... ол заңдарда азаматтардың құқықтары, бостандықтары мен
міндеттері жарияланып қана қойған жоқ, ... ... сол ... ... ... пайдаланудың жолдары мен тәсілдері де
көрсетілген.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев ... 2006 ... ... ... ... ... «біз дәйекті түрде саяси тежемелік
пен тепе-теңдіктің үйлестірілген ... ... ... мемлекет
құрып, оны нығайта береміз» деп көрсеткен болатын.
Қазіргі таңда мемлекетіміз алға ... ... яғни ... талабына, қоғам
талаптарына сай өзгерістер болуда. Оны қоғамдағы болып жатқан құбылыстарды
көрсетуге ... ... ... болып жарияланғанына он бес жылдан асты .
Осы жылдар ... ... әлем ... ... ... ... ие ... жетістіктерге қол жеткізгені ... Бұл ... ... ең ... ... бірі ... ... болып
табылады. Менің таңдап ... ... ... ... қатысушылар
арасындағы «Сатып алу-сату шарты» болып ... Бұл ... ... ... өте ... тақырыптардың бірі деуге болады. өйткені қазір «сатып
алу-сату» күрт өсіп ... ... ... жазу ... осы шарт ... оның мәні мен маңызын ашып көрсету болып табылады.
Тағыда бір еркеше айтатын мәселе Азаматтық кодекстің 25-тарауға «Сатып
алу -сату ... ... ... әлі де ғылыми зертеулер жүргізілмеген.
Ғылыми-әдебиетке шолу жасайтын болсақ, жалпы ... ... ... Одақ ... ... ... авторлардың ішінде ерекше
айтарлық Басина Ю.Г.,Суханов Е.А, ... Е, ... М.К., ... Иоффе О.С. Гаврилов Э.П., Волнин И., және басқалар.
Сатып алу-сату ... ... өз ... ... ... және ... В. В. Витринский, А.П. Сергеев секілді ғалымдар жазған. Олар сатып
алу –сату шарты туралы жалпы ... ... оны ... шарттары және
сатып алу –сату шартының бөлік түрлерін жан-жақты қарастырған.
Ал біздің ... ... Ғ. ... ... ... оқулық, Алматы, 1999ж. Жайлин Ғ.А. ... ... ... ... бөлім. 1-2 томдар, Алматы, 2003 ж;
Темiрғалиева Р.А. Шарттар жинағы: ... алу- ... ... ... ... / ҚР жаңа Азаматтық кодексiнiң ерекше бөлiмi негiзiнде ... ... ЖШС "Аян ... 2000.- 128 ... ... баршылық.
Бұл курстық жұмыстың басты мақсаты- Азаматтық кодекстің ... ... ... шартын» қолданудың тиімділігін күшейтуге бағыталған ғылыми
тұжырымдар беру.
Осы ... ... ... ... ... мынандай міндеттер тұрды:
• Азаматтық кодекстің –бабы «Сатып алу ... ... ашу, ... құқықтары мен міндеттерін анықтау;
• «Сатып алу -сату шартының» субъектілері мен объектілеріне
тоқталу;
• «Сатып алу ... ... ... ... ... алу ... бойынша меншік құқықығының пайда болу кезеңін
белгілеу;
• «Сатып алу ... ... ... ... анықтау
• «Сатып алу -сату шартының» әлеуметтік сипатын анықтау
Аталған міндеттерді орындау ... ... ... құқықтар мен актілеріне сүйенеді. Атап айтсақ - ... ... ... ... мен ... Алматы: Жеті-Жарғы.; Қазақстан Республикасының Азаматтық
кодексінің 27 ... 1994 ж. ... ... ... ... 1 ... 1999 ж., ... Республикасының
Азаматтық кодексі. Жалпы, Ерекше бөлімдері. Алматы, ... 2003 ... ... ... ... ... туралы" 2 шілде 2003 ж.
Сонымен бірге Нормативтік актілер («Жылжымайтын мүлікті және онымен
келісім ... ... ... ... , «ҚР ... және жылу
энергиясының тарифтін мемлекеттік реттеу туралы» , «Тұтынушылардың құқығын
қорғау туралы» ҚР Заңы), азаматтық, коммерциялық, ... ... ... және ... жеке ... ... ғылыми -
құқықтық әдебиеттер қолданылды.
Зертудің обектісі - «Сатып алу -сату ... ... мен ... алу –сату шартының пәні болып заттар (тауарлар) табылады. Мұндай
заттар:
- жылжымайтын мүлік (жылжымайтын ... сату ... ... ... ... ... ... (кәсіпорынды сату шарты);
- электр энергиясы (энергиямен қамтамасыз ету шарты);
- ауыл шаруашылық өнімі (контракция шарты)
- сауда-саттықпен айналысуға ... ... ... салатындарды
қоспағанда, құнды қағаздарды және зияткерлік меншік объектісін ... өзге ... ... ... екі тараудан, қорытындыдын, пайдаланылған
әдебиеттер тізімі мен қосымшадан тұрады.
Кіріспеде зерттеудің ... ... ... ... ... ... ... болжамы мен әдіснамалық ... ... ... баяндалды.
Алғашқы бөлімде «сатып алу -сату шартының» ... ... ... ... және ... (бағасы, мерзімі), сатушының және сатып
алушының құқықтары мен міндеттері ... ... ... ... бұл ... ... ... қамтамасыз ететін шарттардың бір түрі. Әрекет етуші
азаматтық-құқықтық нормалар оның бірнеше ... ... ... ... олар қолданылатын салалардың ерекшелігіне
байланысты.
Қазақтан Республикасының ... ... ... 406 ... ... ... туралы жалпы ережелері» берілген.
1.Сатып алу-сату шарты бойынша бiр тарап (сатушы) мүлiктi (тауарды)
екiншi тараптың (сатып ... ... ... ... немесе
жедел басқаруына беруге мiндеттенедi, ал сатып алушы бұл ... ... және ол үшiн ... бiр ақша ... ... төлеуге
мiндеттенедi.
2. Бағалы қағаздар мен валюталық құндылықтарды сатып алу-сатуға, егер
заң актiлерiнде ... ... ... ... ... ... параграфта көзделген ережелер қолданылады.
3. Осы Кодексте немесе өзге де заң актiлерiнде көзделген жағдайларда
тауарлардың жекелеген түрлерiн ... ... ... заң актiлерiнде
және өзге де нормативтiк құқықтық ... ... Осы ... көзделген ережелер, егер бұл құқықтардың мазмұнынан
немесе сипатынан өзгеше туындамаса, мүлiктiк құқықтарды сатуға қолданылады.
5. Сатып алу-сату ... ... ... ... ... ... тауарлар жеткiзiлiмi, энергиямен жабдықтау, контрактация,
кәсiпорынды сату), егер осы Кодекстiң ережелерiнде бұл ... ... ... көзделмесе, осы параграфта көзделген ережелер қолданылады.
Ал екінші бөлімде «Сатып алу –сату шартының» төрт түрі ... ... ... ... ... реттеудің ерекшеліктері, тұтынушылардың
құқықтары және ... ... ... ... ... ... мән берілді.
2. Тауар жеткізілім шартының ұғымына, белгілері мен елеулі жағдайлары
сипаталады. Тауар ... ... ... пәні ... ... ... жеткізілім шартының мазмұны мен
қолдану ... ... ... үшін есеп айырысу, тауар
жеткізілім шартын орындау жолдары ашып ... ... ... шартында - оның ұғымы және ерекшеліктері,
дайындаушының міндеттері, ауыл ... ... ... ... ... шарт жасасу түрінде –шарт жасасу тәртібі, энергия мөлшері,
сапасы және оған ақы төлеу мәселесін анықтайды. ... ... ... ... өзгерту және бұзу, тараптардың жауапкершілігі
көрсетілді.
Үшінші бөлімде «Сату-сатып алу шарттарының» өзекті мәселелері берілді.
Қорытынды ... ... ... ... ... тұжырымдар
мен ұсыныстар берілді.
Қосымшада зерттеу мазмұнына қатысты жұмыстардың үлгілері көрсетілді.
1. Сатып алу-сату шартының ... және ... ... Азаматтық кодекстің 25-тарауыдың 406 ... ... ... ... ... бiр ... (сатушы) мүлiктi (тауарды)
екiншi тараптың (сатып алушының) меншiгiне, шаруашылық ... ... ... беруге мiндеттенедi, ал сатып алушы бұл мүлiктi (тауарды)
қабылдауға және ол үшiн ... бiр ақша ... ... ... ... ... ... оның бірнеше түрін реттейді,
олардың әрқайсысының ... олар ... ... ... ... ... оның түрлі қолданыс табатынын айта кеткен жөн.
Жеке ... жеке және ... ... ... ... айырбастаумен қатар, олармен мемлекеттің мұқтажы үшін тауар сатып ... ... ... ... шарт ... субъект құрамымен, оны жасасу
тәртібімен және өзге ... ... ... жеткізілімі шартында
және сатып алу-сату шартының өзге де ... егер біз ... ... алу-
сату шартының жалпы ережелерімен салыстыратын болсақ ерекшеліктер
байқалады. ... ол ... ... ... ... ... ... ең тұрақты түрлерінің бірі болып табылады. Бұл шарттың
жалпы ережелері ұзақ даму жолынан өткен және ... тек ... ... ғана ... ... шартына сатып алушы жағына мүлікті меншікке беру шартқа
сияқты көзқарас дәстүрлі болып табылады. ҚР АК 270-бабының 3-ші ... зат ... ... ... берілу мүмкіншілігі жоққа шығарылмайды.
Қазақстан Республикасының аумағындағы ҚСРО ... ... ... ... негіздерінің 1991 жылы күшіне
енгізілуіне байланысты ... шарт ... ... ... ... ... ... жүргізуіне, оралымды басқаруына беретін болып
қарастырылады.
Мұндай шешімді екі тұрғыда қарастыруға болады.
Біріншіден, мемлекеттік кәсіпорын, ... ... ... ... онда мемлекет аталған субъектілердің мүлікті оның меншігіне алуға
келісімін берген шарт ретінде бағалауға ... ... ... мемлекет
аталған субъектілерде тиісті заттық құқықтар пайда болуына қарсы емес деп
табу мүмкін.
Екіншіден, аталған ... ... ... ... ... тұлғалар меншік иелері ретінде мүлікті сатып ала алуы үшін ... ... ... ... ... Осы ... қолдасақ, онда
осындай мүмкіншіліктер меншік иесінен ... өзге де ... ... ... ... ... басқарушылар да бола алатынын
айта аламыз.
Осы екі көзқарастар ... тек ... ... ... ... ... одан әрі ... мемлекеттік және онын құрған ... ... ... ... ... бере ... ... Азаматтық кодексінің 406-бабына сәйкес: "Сатып
алу шарты бойынша бір тарап (сатушы) ... ... ... ... алушының) меншігіне, шаруашылық жүргізуіне немесе жедел басқаруына
беруге міндеттенеді, ал сатып алушы бұл мүлікті (тауарды) ... ... үшін ... бір ақша ... ... төлеуге міндетті". Мұндай
анықтама қатысушылардың қатарын толық ... ... ... Оған
азаматтар және заңды тұлғалардан ... ... және ... ... ... ... қатыса алады.
Мемлекеттік кәсіпорын, қазыналық кәсіпорын, мемлекеттік мекеме ... ... ... ... тиісінше олардың шаруашылық жүргізуіне, жедел
басқаруына өтеді. Сонымен қатар, меншік құқығы сатып алушы ... ... ... ... ... байланысты мемлекетте немесе
әкімшілік аумақтық бірлестікте пайда ... Бұл ... ... ... заңды тұлғалар тек шартты бөлініп шығарылады деген
пікірге ... ... ... бұл (заңды тұлға құру) мүлікті бірнеше
мақсатта оқшаулау үшін маңызды. Кейде осы жеке меншікке ... ... да ... ... егер ... ... жеке ... болып табылса,
онда сатып алынған мүлікке жедел басқару құқығы ... ... ... ... сатып алу-сату шарты мүлікті беру бойынша барлық
қатынастарды ... ... ... ... ... ... ... жабдықтау шарттары қазір сатып алу-сату шартының
түр түрлері болып бағаланады. Бұдан басқа, бөлшектеп ... ... ... сату ... ... Біздің заңнамада Ресей Федерациясының
Азаматтық кодексінің екінші бөлімінде бекітілген қозғалмайтын мүлікті ... ... ... нормалар жоқ. Біздің ойымызша, болашақта тауар
айналымының кеңеюіне байланысты біздің азаматтық ... да ... ... ... Ал, ... ... да ... сатып алу-сату
шартына ерекше бөлімде 25-тарауда ... ... ... тарайды.
Сатып алу-сату шартын меншікке жеке сипаттармен анықталатын заттарды
беретін шарт ретінде бағалау (себебі тек жеке ... ... ғана ... ... немесе заттық құқықтық нысанасы бола ... ... сату ... ... ... ... қағаздарды және валюталық құндылықтарды сатып алу-сатуда, егер
заңнама оларды сатып алу-сату үшін ... ... ... ... қолданылады. Сонымен бірге бөлшектеп сатып ... ... ... ... ... нормалар қолданылады. Дегенмен
біз жалпы ережелер мәнін төмендетпеуіміз керек, өйткені осылардың көмегімен
көптеген даулы ... ... өзін ... ... ... ... ... шарт болып
табылады. Ол, екі жақ барлық елеулі жағдайлар бойынша келісімге ... ... ... ... алу-сату шарты жасалған) болып табылады.
Шарттың жасалуы мен орындалуының бір ... ... ... ... ... ... ... бұл ережені өзгертпейді.
Сатып алу-сату шарты — ақылы шарт. Тауарды беру оның сату ... ... ... ... ... ... алу ... тауардың экономикалық
тепе-теңі болып келмейді, бірақ шартта кіріптарлықпен ... ... ... ... сол ... ... ... жөніндегі міндетті
нормалар да бұзылмауы ... Оның ... ... ... айырбас
ретіндегі) ескеру кәмелетке толмаған немесе әрекетке қабілетсіз тұлғалардың
құқықтарын қорғау негізінде болуы тиіс. Сонымен ... бұл ... ... неше ... алаяқтықтардан қорғау үшін де қажет.
Кейде сатып алу-сату шарттарын ... ... ... ... да
болуы мүмкін (сондықтан тек жартылай ақылылық туралы айтуға болатын шығар).
Аталған мәмілелер өзінің заңдық ... ... ... ... ... ... егер ... кәсіпорны мыңыншы сатып алушыға ірі жеңілдік
жасаймын деп жарияласа (мәміле осы жөніндегі ... ... ... ... екі ... ... ... мен
міндеттері сатып алу-сату шартын өзара шарт ретінде сипаттауға мүмкіндік
береді. ... ... ... ... ... мен ... ... Құқықтар мен міндеттердің көмекші мөлшері екі жақтықтан ауытқу
болуы да мүмкін. Сатып алу-сату ... ... ... ... ... (ауысуына) әкеледі.¹ Көрсетілген белгілер, сонымен қатар бұл
шарттың ерекше ... ... ... мүлік жалдау (аренда), мердігерлік,
сыйға тарту және басқа да ... ... ... ... туралы
қорытынды жасауға мүмкіншілік береді. Дегенмен, сатып алу-сату шарты туралы
нормалар жалпы мәнді де иемденеді. ... олар ... ... де есепке алынуы қажет. Өз ... ... ... оның ... ... ... да ... қатынастарда сияқты, сатып ... ... ... ... көзқарасымыз бойынша да субъект, объект және
мазмұн болып табылады. ... ... ... ... ... [1]
бағасы өтеулі шарттар да, мерзімі, ... мен ... яғни екі ... мен ... ... ... И.В. Елисеев және ... ... ... өзіміздің келіспеушілігімізді білдіреміз. Мұндай
көзқарас азаматтық құқықтың ... ... ... ережесіне теріс
ықпал етеді, түсініктің шынайы мәнін жоғалтуға әкеледі.
1.Гражданское ... ... ... II, А.П. ... Ю.К. Толстой
редакциясымен. – М.: Проспект, 1997. 6б.
Сатып алу-сату қатынасын 3 мәнде белгілеуге болады.
Құқықтық реттеуден тәуелсіз тұрмыс етіп ... ... ... аталған құқықтық реттеудің арқасында (көмегімен) құқықтық нысанға
ие болады. Ол нысан — құқықтық ... ... ... нысаны тұлғалардың белгілі бір әрекетін азаматтық-құқықтық
шартқа айналдыруға, олардың ... мен ... ... ... заң техникасының тәсілдері болып келеді.
Сатып алу-сату шартының нысаны оның бағасына, субъектілеріне ... ... ... ... анықталады. Оған ... ... ... ... ... ... нысаны
туралы жалпы ережелер қолданымды болып келеді.
Жүз айлық есептік көрсеткіштен жоғары сомаға, сонымен бірге кәсіпкерлік
қызметті ... ... ... ... ... кезде
орындалатындарын қоспағанда жазбаша нысанда жасалуы қажет. Қазақстан
Республикасы ... ... ... ... және ... ... мемлекеттік тіркеу туралы" заң күші бар Жарлығына
сәйкес, жылжымайтын мүлікті сатып алу-сату шарттары ... ... ... кодекстің 494-бабы кәсіпорынның сатып алу-сату шартының
бір құжатты құру жолымен, екі жақтың қол қоюымен
жазбаша түрде жасалуын, ... ... ... ... кәсіпорынның құны мен құрамы туралы ... ... ... ... ... Олар басқа да қозғалмайтын
мүлікті сату бойынша, шарттар сияқты мемлекеттік ... ... ... ... ... жасалған деп есептеледі.
2.Тархов В.А. Гражданское право (общая ... ... Чув. ... 1997 ж. – 99 ... алу- сату ... субъектілері ретінде азаматтық құқық
субъектілері, яғни жеке ... ... ... ... ... ... әрекет ете алады. Сатып алу-сатудың қандай шарты
жасалатынына қарап кәсіпкерлік немесе ... ... ... ... ... ... немесе мемлекеттік кәсіпорындар мүлкін жекешелендіру, олардың
қатысушылар құрамы да ... ... да ... ... ... ... алу-сату шарттарының жекелеген түрлері бойынша төменде
қарастырылатын ... ... тек ... маңызды (қағиданы) жағдайларды
атап өтеміз. Арнайы ... ... ... ... тұлғалар сатып алу-
сату бойынша қатынасқа тек арнайы (жарғылық) құқықтық ... ... ... яғни бұл жерде әңгіме қандай да бір оның ... ... ... ... қабілеттілік көлемі әрбір жекелеген
құқықтық қатынаста нақтылануы қажет. Мысалы, ... ... ... бар мемлекеттік кәсіпорын, оның негізгі құралдарына жататын мүлікті,
сонымен ... ... ... ... жоқ. (2002 ... 21 ... Республикасының "Мемлекеттік мүлік ережелері бойынша Қазақстан
Республикасының заң актілеріне кейбір қосымшалар мен ... ... ... ... Азаматтық кодекстің 200-бабының 2-ші
тармағы. Егер ... ... ... ... ... ... ... Заңды түрде мемлекеттің құқық қабілеттілігі
шектелмеген, бірақ олармен жасалатын ... ... ... ... ... және басқа да функциялармен (қызметтермен)
анықталады.
Жеке тұлғалардың сатып алу-сату шарттарын ... ... ... әрекет қабілеттіктерінің көлемі әсер етеді. Мысалы, ... ... ... тек ұсақ ... мәмілелерді жасай
алады, ал басқа мәмілелерді жасауға олар ... ... ... ғана ... ... ... Азаматтық кодексі 27-бап, 1-
тармақ). Егер жүйелі түрде ... ... ... ... ... ... онда жеке тұлға тек жеке кәсіпкер мәртебесіне ... ... оны ... ... ... керек немесе бұл қызмет коммерциялық
заңды тұлғамен жүргізілүі мүмкін. Негізінен: "Құқықтық қатынас субъектілері
болып, жеке ... және ... ... ... ие ... ... көтеретін тұлғалар табылады"³ Қазакстан ... ... ... мемлекеттердің азаматтық құқығы сияқты құқықтық
қатынастарда жеке тұлғалар қауымдастықтарының (жай ... да ... ... бұл келтірілген анықтаманың дұрыстығына
әсерін ... ... ... ... ... Құқықтық қатынастың
объектісін материалды (заттық), заңды, ... ... бөлу ... азаматтық-құқықтық шарттар үшін де жарамды болып табылады.
Сатып алу-сату шарты өзінің ерекше нысанасына (затына), ... ... ... ... ... ... ... мәні бірдей. Дегенмен, қазіргі
3.Тархов В.А. Аталған еңбек — 109 ... ... ... ... түрлілігі және оларды ... ... ... алынатын тауардың сатып алу-сату затына
талаптардың жоғарылауына әкеледі, ... егер ... ... ... ... ... шарт нормаларында олардың барынша анық
бекітілмеуі жаңылысуға немесе сатып ... ... ... ... Бөлшектеп сатып алу-сату шарттары жасалса, заң шығарушы сатылатын
өнімнің сапасы, ... ... ... ... ... ... барынша "күшейтуге" әрекет етеді.
Заттар сатып алу-сату шарты нысанасының барынша кең ... түрі ... Кез ... зат ... ... жеке ... ... анықталған,
жылжитын және жылжымайтын тауар болуы мүмкін.
Тектік заттарға келсек, олар қалған ... ... ... ... айта ... сөйтіп олар жеке сипаттар арқылы анықталатын ... және ... ... ... алу-сату шартының нысанасы бола
алады. Егер әңгіме жекеленбеген ... ... сату ... болса, онда
сатып алу-сату шартының нысанасы болып зат емес, мүліктік құқық келеді.
Осындай ... ... ... ... ... ... ... болып
келгенде де орын алады.
Тауар әлі өндірілмеген немесе тауар табиғатта мүлдем жоқ. Батыс Еуропа
елдерінің сауда ... ... ... ... үш ... ... бар:
біріншіден, кез келген жағдайда сатушы шартта көрсетілген нысананы ... ... ... міндетті (ол табиғатта бар болғанмен теңестіріледі),
егер шарттың орындалмауы дүлей ... ... ... дәлелдей алмаса,
ол шартты бұзушы болып саналады;
екінші көзқарас ... егер ... ... ... ... бойынша өз қалыптасуына иемденбесе, шарт ... ... ... ең соңында, егер сатып алушы өзіне белгілі
себептермен тауардың ... ... да ... ... ... онда
шарт нысанасы тауар емес "сатып алушының үміті" болып табылады.4
Жоғарыдағы мысалдар ... ... ... ... ... үшін
келтіріліп отыр: шарт нысанасының сипаттамалары ең ... ... ... алу-сату шарттары тиісті орындалмауының тәуекелі
үлесуіне, екі жақтың құқықтары мен ... әсер ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру тәртібіне де әсер
етеді, мысалы, шетелдік сатып алу-сату Қазақстан Республикасының "Валюталық
реттеу ... ... және оның ... үшін қабылданған заңға тәуелді
нормативтік актілерге сәйкес жүргізілетін болады.
Бағалы қағаздар айналымы ... ... ... қағаздар
рыногы туралы"; "Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар мен ... ... ... ... ... ... тәуелді нормативтік
актілермен реттеледі. Азаматтық айналымда шектелген заттарды сатып алу-сату
жекелеген заң актілері бекіткен ... ... ... ... ... ... ... түрлерінің айналымы үшін
мемлекеттік
4. Марш П.Д. Англия, Франция және ... ... ... шарт
құқығы.— Алм., Дәнекер, 1999ж; 107-108 беттер.
бақылау туралы" Заңымен ж.б.
Күшінде болып келетін ҚР Азаматтық ... 406 ... 4-ші ... ... ... ... ... нысанасы болып келуіне қатысты
жалпы мәндегі норма ... ... ... беруге қатысты
мәмілелер кең таралуды иемденеді, оларға тауар биржаларында ... ... ... ... ... жеткізілімі шартына немесе
биржалық тауарлар қатынасындағы міндеттер мен құқықтарды болашақта өткізу,
құқықтарды сату ... ... ... ... ... ... ... заң күші бар Жарлығының 5 бабының 1-ші ... ... ... ... ... құқық болып келетін сатып алу-
сату шарттары жасалуына әкеледі.
Шарт заты (нысанасы) туралы келісім сатып алу-сату ... бір ... ... ... ... шарт ... атауын және санын айқындауға ... ... ... жағдай келісілген деп есептеледі. (407-бап 3-ші тармақ).
Сатып алу-сату шартының бағасы дегеніміз, оны алуға сатып алушының ... ... ... ... ... бар, ... ақша ... Ол Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 383-
бабының 1-ші тармағында бекітілген шарт ... ... ... ... ... баға ... ... және т.б.
заңдық актілерде қарастырылған жағдайларда уәкілді мемлекеттік органдармен
орнатылады. ... ... ... баға белгілеу,
тарифтерден кәсіпкерлік қызмет субъектілерінің ... ... ... ... ... қызмет субъектілерімен өткізілетін тауарларға баға
орталықтандырылған тәртіппен ... ... ... ... табиғи монополияны реттеу бойынша Қазақстан Республикасы Агенттік
төрағасының 1999 ... 25 ... ... ... монопольді қалыптасатын қызметтерге бағаны реттеу Ережесі"
сонымен бірге, 1998 ... 14 ... ... ... бәсекені қорғау және табиғи монополия субъектілерінің
қызметтері мен ... баға ... ... ... ... ... ... нұсқау қолданылады. Қазақстан Республикасы ... ... ... заң күші бар ... 40 бабының 1-ші
тармағы қазыналық кәсіпорындар мен өткізілетін тауар бағалары өкілетті
органмен ... ... ... ... ... ... 1999 жылдың 4 қазанындағы
"Қазақстан Республикасы Президентінің ... ... ... ... бар ... ... енгізу туралы" Қазақстан Республикасы
заңының редакциясында қазыналық кәсіпорындар мен монополиялық ... ... ... ... ... ... 23 қазанындағы "Алкогольді өнімдерге ... ... ... ... Республикасы Үкіметінің қаулысымен
алкогольді өнімге ең төменгі шектегі баға ... ... ... баға ... ... Егер ... ... нақты келісілмесе және оның жағдайларымен анықталмаса, ... ... ... әсер ... ... ... тауар бағасы
бойынша әдетте қолданылатын талаптар есепке ... ... ... ... тауардың нарықтық құны алынады. Баға тауар салмағына
байланысты қойылса, егер ... ... ... ол таза ... ... ... ... үшін қолайлы ереже, әсіресе ыдыстың салмағы үлкен немесе
тауар қымбат болса және ... ... ... ... ... ... әкелсе.
Егер шарт тауар бағасы оны ... ... ... ... ... ... бағаны қайта қарау тәсілі
анықталмаса, баға ... ... ... және ... беру ... ... уақытындағы көрсеткіштердің өзара қатысуымен анықталады.
Яғни тауарды оны ... ... өз құны ... немесе төмендеуіне
қарай шарт бойынша оның бағасы тиісті дәрежеде көтерілуі немесе төмендеуі
қажет. ... ... ... осы, ... ... 438-бабының 3-
тармағында бекітілген ережелерде анықсыздық бар. ... ... ... ... ... және шарт бойынша ұсынылатын тауарларды
сақтандыру, тиеу, буып-түю, сатып алу, өндіру кезінде қалыптасатын олардың
өзіндік құны ... ... ... ... ... Осымен бірге
Азаматтық кодексте сатушының мерзімді өткізіп алуынан сатып алушының
мүдделерін ... ... ... да ... емес деп ... ... Ол тек
тауар құнын (бағасын) төмендетуді қарастыруы қажет, бірақ 438-баптың 3-ші
тармағымен мәселе былайша ... ... алу ... ... ... ... өткізіп алса, онда ол үшін баға тек көтерілу бағытында өзгеруі
қажет. Өкінішке орай бұл да ... ... ... таппаған. Құқықтық
қатынастар (шарттар) мазмұнын қарайық. Ол екі мәнде түсіндірілетінін ... ... ... қатынастар мазмұны бұл ... ... ... ... бірге мазмұн деп екі жақтың ... ... ... ... ... Тархов мынадай мысал келтіреді: бір субъект екіншісіне қандай да
бір затты сатады және ... ... ... экономикалық қатынас
қалыптасады, сатып алушы ақша төлеп қажетті затты алады, ... ... ... қатысушылар шарттан қандай құқықтар мен міндеттер
шығатынын ойламауына болады. Біз ... ... ... Ақырында заңдық
мазмұн меншік құқығына ... ... ... ... ... ... ... меншікті иемденудің экономикалық мақсатымен
ғана шектеледі деп болжау артық болар еді, мұндайға қазіргі өмірдің өзі ... ... ... ... ... онда сатып алу-сату шартының
экономикалық және ... ... ... талпыну мүмкін. Біріншісі
заңдық мазмұн, ол құқықтар мен ... ... ... ... ... ... құқықтар шарт негізін қалайды, ал өзгелері
қосымша (көмектесу) мәнге ие бола алады. Құқықтық қатынастар ... ... ... ... ... ... ... деп тануға
болмайды. Аталған жағдайда құқықтық қатынас пен оның мазмұнын құрайтын
қоғамдық ... ... ... алу орын ... ... (құқықтық
қатынас) өзінің мазмұнына ... ... мен ... ... ... қатынас) өз қатысушыларының әрекеттерінен, ... ... өз ... ... ... алу-сату шарттарында экономикалық мазмұнмен жанама
байланысты иемденетін қатысушылардың айырықша ... ... ... ... ... ... ... оферта мен
акцепті, келіспеушілікті реттеуді, жедел ... ... және ... ... ... ... ... қатысты жалпы көзқарастар осындай.5
Қорытынды: сатып алу – сату шарты ... ... ... - шарт консенсуалды да және реальді бола алады (дүкенде ... ... ... шарт екі ... ... ... шарт туралы жалпы нормалар құнды қағаздарды, валюталық құндылықтарды
сатуға қолданылады, егер заңмен оларды ... алу ... ... ... ... алу ... шарты туралы жалпы ережелер оның бөлек ... ... ... ... ... қажеттіліктер үшін
жеткізу, контрактация, энергиямен қамтамасыз ету, жылжымайтын мүлікті
сату, кәсіпорынды сату) қолданылады, егер ҚР АК ... ... ... ... өзге ... ... Сатушының және сатып алушының құқықтары мен міндеттері
Сатушының міндеттері. Сатушы сатып алушыға шартпен белгіленген тауарды
беруге міндетті. Мұнда ... ... ... мыналар саналады: тауардың
атауы, сапасы, саны (көлемі). Сапаға қатысты талаптар сатып алу-сату ... ... ... ... ... қарамастан осы үш
талапты да сатып алу-сату ... ... ... деп ... ... ... жағдайда тауар атауына, сапасына, санына (көлеміне) қатысты
талаптар өзгеріп тұрады. Сапа бойынша ... ... ... емес,
тікелей заңнама нормаларымен анықталуы мүмкін.
Тауардың саны. Сатып алушыға берілуге тиіс тауар саны шартта тиісті
өлшем ... ... ... ақшалай түрде анықталады, яғни, шартта
санды анықтау үшін қажет алғашқы өлшемнің ... ... ... саны туралы талап оны айқындау тәртібін шартта белгілеу жолымен
келісілуі мүмкін. Мысалы, тауардың (сұйық ... саны ... ... ... ... ... (қоймасының) шекті сиымдылығымен бекітілсе.
Тауардың сапасы. Сатушы сатып алушыға сапасы шартқа сәйкес келетін ... ... Егер ... ... ... шарттарын қарастырсақ
сатылатын заттардың сапасына қойылатын ... ... ... ... ... ... сапа ... талап бірнеше жағдайларда
шартты талқылау (оның мәнісін ашу) негізінде ... ... ... ... ... ... ... құқықтық болжам (презумпцияны)
қолдану. Шартта сатып алушыға, әдетте осы сияқты тауар ... ... ... беруге міндетті.
Келтірілген талапты тауарлардың сапасына азаматтық заңнама нормаларының
тікелей әсер етуі ретінде бағалауға ... ... ... ... ... ... ... нормалары субъективтік шарттық қатынастардың
ерекшелігіне ... ... ... ... ие ... ... ... тауардың сапасы келісілмесе де, бірақ сатып алушы
сатып алудың нақты мақсаттарын көрсетсе, сатушының тиісті сапалы ... ... ... ... ... ... ... сатушы сатып алушыға белгілі
болып келетін мақсатта пайдалануға жарамды тауарды беруге міндетті.
Тұрақты нарықты ... бар ... ... ... ... ... жеке ... және сатып алушының жеке басына ... Егер ... ... ... ... айналысатын (белгілі бір
саладағы маман) субъект болса, тауар сапасының талап етілетін мақсатқа
сәйкес ... ... ... ... Егер де ... ... дәрежесі әлдеқайда жоғары болса, онда осы мәселе ... ... ... ... (қазіргі заманның ұйымдастыру
құқықтық нысанында мұрагер өндірістік тағайындалуы бар мұрагерден сатып
алғалы тұр. ... ... оның ... ... ... ... ... сатып алушы тауарды сатып алам деп шешім қабылдайтын
болса, онда тауардың тиісті сапасы бар деп ... ... ... ... ... пайдалануға мүмкіншілік бермейтін жасырын кемістіктерге
қатысты наразылық ұсыну құқығы сақталуы керек.
Тауарды үлгісі бойынша және ... ... ... ... сатушы сатып алушыға үлгі немесе сипаттамасына сәйкес ... ... ... ... ... қасиеттері (көрсеткіштері)
бейнелеумен қамтылмаса, онда ... ... ... ... сәйкес анықталуы қажет. Біздің көзқарасымыз бойынша,
бейнелеудің өзі ... бір ... ... ... керек. Тым жалпы
бейнелеуді қарастырып, сатушы іс жүзінде өзін ... ... ... ... ... ... ... сатылатын тауардың сапасына заң актілерінде белгіленген тәртіпке
сәйкес, міндетті ... ... ... ... жүзеге асыратын
сатушы сатып алушыға осы міндетті талаптарға сәйкес келетін тауар беруге
міндетті. (Олар ... ... ... қарастырылған).
Тауардың сапасына қойылатын міндетті талаптар Қазақстан Республикасының
"Сертификациялау туралы" Заңымен және Қазақстан ... ... ... және ... ... нормативтік актілермен анықталады.
Егер шарт пен тауардың сапасына көтеріңкі талаптар қойылса, сатушы сатып
алушыға соларға сәйкес тауарды беруге ... ... ... ... тауарды кемшіліктерімен бере алады. Сатушы ... ... ... ... ... ... ... кеткен талаптардың біріне сәйкес
болуы керек.
Ақылға сиымды мерзім шеңберінде ол, әдетте пайдаланылатын мақсаттарда
пайдалануға жарамды ... ... ... ... мерзімдері шегінде пайдалануға мүмкін
болатындай қылып беру керек. Жарамдылық ... ... ... ... ... немесе өзге міндетті тәртіптермен,
өндірушінің өзімен орнатылады. Жарамдылық мерзімдері өтіп кеткен соң тауар
мақсаты бойынша пайдалануға ... деп ... ... бірге қызмет ету
мерзімі деген түсінік ... оның ... ... ... пайдалану шектеріне қатысы бар, ал жарамдылық мерзімі деген ұғым
тағамдарға, дәрілік заттарға және с.с. ... ... ... ... ... Бұл ... ... немесе өзге мақсаты бойынша қолданымды мүмкін ... ... ... табиғаты бойынша олардың жоғарыда ... ... бар, ... гарантиялық мерзімдер оларға толығынан
тепе-тең болып келмейді.
Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасында гарантиялы ... ... ... мән ... ... ... ... қазір гарантиялық мерзім шарттың өзімен анықталуы керек. Ал, егер
де ол шартпен қарастырылмаса, онда ... ... ... ... ... егер өзгеше заң актілерімен немесе шартпен бекітілмесе,
тауар сатып алушыға ... ... ... екі жыл көлемінде ұсынылуы
мүмкін.
Тауар сатып алушының және сатушының құқықтары мен ... ... ... ... мүддесін қорғайтын бірінші кезекте осы норма, ... ... ... ... ... сапасына кепілдік, егер шартта өзгеше көзделмесе, оның ... ... де ... ... ... Егер ... көзделмесе, жинақтаушы бұйымға берілген кепілдік ... ... ... ... мерзімге тең болып есептеледі.
Сатушы тауарды қай кезде сатып алса немесе ол тауар қай кезде шығарылса,
соған қарамастан ... ... ... ... ... берілген кезден
есептеле бастайды. Егер сатушыға байланысты болып келетін себептер ... ... ... пайдалану мүмкіншілігінен айырылса, онда мерзімі сатушы
аталған ... ... ... өз ... ... Мысалы, сатушы
шартқа сәйкес тауарды жинақтаған жоқ (айта кететін болсақ ... ... бұл ... мердігерлік туралы нормалар да қолданымды болып
келеді). Тауар (жинақтаушы бұйым) ауыстырылғанда кепілдік мерзімі өз ... ... ... ... ... ... ... жинақтылығымен
және жиынтығымен, үшінші тұлғалардың құқықтарынан тыс тауарды беру, тауарды
салатын ыдыс және оны ... ... ... ... ... түр-түрі. Тауарлардың түр-түрі бөлшектеп сатып алу-сату,
тауар жеткізілімі, келісімшарт жасасу ... ... ... ... да теоретикалық көзқарастан оның қарастырылуы
мүмкіншілігі туралы ... ... ... ... ... — бір ... тауардың
жиынтығының ішіндегі белгілеріне және бір түрлі ... ... ... ... электр қуатының тиісті өлшемдеріне байланысты
бөлінуі. Егер тұлға бір ... ... ... ... және тағы ... ... ... алса, онда тауардың түр-түрі ... ... ... қойылатын талаптарды күрделі затты беруге қатысты
міндеттемеге қойылатын талаптардан ажырата білу ... және ... ... ... ... ... ... туралы талаптарына сәйкес тауар беруге міндетті. Жиынтылықтық
дегеніміз — шартта көзделген ... ... ... ... барлық құрама бөліктердің затта болуы. Шартпен бұйымдардың
стандарттық және ... ... ... ... ... ... бөліктер алынып тасталады.
Шартта тауардың жиынтықтылығы белгіленбесе, сатушы ... ... ... ... ... ... әдетте қойылатын
өзге де талаптармен анықталатын тауар беруге міндетті.
Жиынтықтылықтың тауарлардың жиынтығын айыру қажет. Азаматтық ... ... ... ... ... дегеніміз бірнеше сатып алу-сату шартының
пәні кейбір кездерде күрделі болып келетінін анықтай аламыз. Осымен ... ... ... ... Ак 121 бабымен анықталатын күрделі зат
ұғымына тең ... ... ... ... қатысты біртұтас құқықтық
қатынас пайда болады, одан сатушының тиісті міндеті өз көрінісін табады.
Заттардың жиынтығы болуы үшін (оған қатысты) ... ... үшін ... ... ... жоқ, ... ... ниеттенуі жеткілікті
болып келеді. Мысалы, ... тобы ... ... ... ... ... заттар сатып алады. Жиынтық талабы, ассортимент және сапа
талаптарымен тығыз байланысты. Мысалы, экспедиция сатып алатын жиынтыққа
кіретін ... ... тау ... ... ... ... төмен температура тұрақтылығына талап қойылады.
Егер шартта өзгеше көзделмесе және ол міндеттеменің мәнінен туындамаса,
сатушы ... ... ... ... барлық тауарды бір мезгілде беруге
міндетті.
Сатып алушы үшінші тұлғалардың құқықтары ... ... ... жағдайды қоспағанда, сатушы үшінші ... ... тыс ... ... ... ... ... (Қазақстан
Республикасының Азаматтық кодексінің 413-бабының, 1-тармағы). Бұл норма
"дәстүрлі" сатып алушы оларда меншік иесі болып ... ... ... ... Ал ... ... сату ... өз өзгешеліктері
орын ала алады.
Кейбір жағдайларда аталған талап орындалымсыз болуы ... ... ... ... ... ... ... сатып алады және оңашаланған
үлеске өзіндік пайдалану, ... ... ету ... ... ... ... тәртібіне байланысты, мүлік құрамына жүктемелер кіреді. Егер
сатудың пәні мүліктік құқық ... ... ... сансыз болады.
Айтылғанды қорытатын болсақ, шарт пәнінің ерекшеліктері ... ... ... беру ... дей ... ... өтісімен
бұл сұрақ соттық практика (тәжірибе) және ... ... ... үшін ... ... болып табылар демекпіз.
Сатушының тағы да бір міндеті тауарды үшінші тұлғалардың талаптануынан
да босатып беру. Осы міндет ... олар ... ... жағдайларда ғана
қолданылады. Болашақта талаптану заңды деп танылу керек, егер осы болмаса
сатушы тауарды ... ... ... ... беру ... ... ... салатын ыдыс және оны буып-түю. Тауарды салатын ыдыс және оны
буып-түю талаптарын сатып алу-сату шарттарының жалпы ... ... ... заңдарда жаңа болып табылады. Өзінің сыртқы көзге
түспейтініне қарамастан, олар сатып ... ... ... ... ... Егер сатып алу-сату шарты қандай түріне
қатысты екендігі белгіленбесе, олар тауарды салатын ыдыс және буып-түю ... ... ... ... ... береді.
Егер шартта өзгеше көзделмесе және міндеттеменің мәнінен ... ... ... сатушы сатып алушыға тауарды ыдысқа салып
және (немесе) буып-түйіп беруге міндетті.
Егер ... ыдыс пен ... ... ... ... ол ... ... әдіспен, ыдысқа салынуы, буып-түйілуі керек. Бұлай
болмағанда — сақтау мен ... ... ... осы ... ... қамтамасыз ететін әдіспен ыдысқа салынып және
(немесе) буып-түйілуге тиіс. Ал егер тауар ... ... ... да ... ... талап етсе, онда ыдыс және буып-түю оларға
сәйкес келуі керек.
Тауар сатып алушыға барлық керек-жарағымен берілуі ... ... ... ... ... ... етуші зат).
Затты керек-жарақ қылып бағалау тек оның және ... ... ... ... ... негіздемейді. Азаматтық кодекстің 408-
бабында сатушының керек-жарақтарды беруі бойынша міндеті бекітілгеніне
қарамастан олар тұтынушыларға (сатып ... ... ... ... ... олар сатушылар көп ретте Қазақстан Республикасының Азаматтық
кодексі 122-бабының міндетті еместігін (диспозитивті екенін) пайдаланады.
Қосымша ... ... ... қосалқы шнур, бұйым үшін ... оны ... ... ... зат ... Қосалқы (керек-жарақ)
зат барлық жағдайда өздігінен атқаратын қызметі жоқ деген қалыптасқан
түсінік қате ... ... ... ... да ... тауардың керек-
жарақтары оны мақсаттарда кедергісіз қолдану қажеттерімен анықталуы ... ... ... (тұтыну барысында өз ... ... зат ... оның негізгі зат қызметін қамтамасыз ететін ... ... ... Тағы да ... бір нәрсе бар.
Біздің көзқарасымыз бойынша, жиынтықтылық пен керек-жарақ түсініктерінің
араларында тығыз байланыс бар. ... ... ... ... беру
жиынтылықпен қарастырылуы керек, егер бұл жасалмаса керек-жарақ туралы
нормалар (АК ... ... ... ... ... ... оның жиынтықтылығын қауіпсіздігін, сапасын,
растайтын тұтыну ... ... ж.б. ... ... Өнім ... ... дейін меншік шаруашылық жүргізу, оралымды басқару
құқықтары оған өтіп үлгерсе, сатушы тауар берілгенге ... оны ... ... жол ... міндетті. Осыған байланысты сатушы
мүлікке немқұрайлы ... және оны ... ... ... ... ... ... атқармайды. Егер екі тараптың ... ... ... алушы сатушыға оның тауарды сақтауға жұмсағанын
өтейді.
Сатушының құқығы. Сатушының ... зат ... және ... алу
бағасын төлеуді талап ету құқықтары жатады. Әр міндеттемеге сәйкес ... ... бар. ... ... ... ... міндеттемелері сатушының
басқа да құқығы барын ескереді.
Сатып алушының құқықтары мен міндеттері. Сатып алушының негізгі міндеті
тауарды қабылдап алу және ... ... ... ... Сатып алушының
тауарды қабылдауы, ол жағынан тауарды беру және алу үшін қажетті шараларды
қамтиды. Бірінші кезекте ... ... ... қабылдап алу үшін алдын-ала
жағдай жасауы ... ... ... ... ... ... ... жүкті
тиеп жіберу үшін қажетті мәліметтерді сатушыға хабарлауға міндетті. Ал,
кейбір жағдайда сатып алушы тауарды ... ... ... ... ... ... ... Бұл шара сатып алушы сатушының тауарды
сақтайтын жерін ... ... ... ... Осы ереже халықаралық сауда-
саттықта кең қолданылады және Біріккен Ұлттар Ұйымының 1980 жылғы "Тауарды
халықаралық сатып алу-сату ... ... ... 31 бабы "б"
тармағымен қарастырылған. Ол ... ... ... ... ... да жиі қолданылып жүр. Сауда ... ... ... ... бекітілген іскерлік айналым әдет-
ғұрыптары осыған "Е" байланысты ЕХ тобын ұсынған, ... works ... ... ... ... ... ... өзінің қоймасынан табыс етеді. Егер
"р" жағдайлары қарастырылса (олардың қатарына FSA, FAS және FОВ ... онда ... ... ... ... ... тасымалдаушыға өзі әкеліп
беруге міндетті.
Егер ... ... беру ... оның ... ... сатып алушы өз қоймасын жұмысқа дайындап ... ... ... ... ... ... ... сатып алушы өзіне ұсынылған
тауарды уақытында қабылдап алуға, жүк тасымалдау көлігінен ... ... ... ұстамауға, өзінің тым баяу ... ... жол ... ... Сонымен қатар, ол өнімді тексеріп алуы,
өнім құжатын қабылдауы және өнімді қабылдап алғаны жөнінде сатушыға ... ... ... алу ... заңнама бекіткен нормалармен анықталуы
мүмкін. Мысалы, Қазақстан Республикасы Министрлер кабинетінің қаулысымен
1994 жылы 9 ... ... ... саны мен сапасына қарай қабылдап алу
нұсқауы. Ол тауар жеткізілімі және ... ... ... ... ... қатар қабылдау тәртібі тікелей шарттың ... ... ... Ал егер де ... қатысты не заңнамалық не шарттық
талаптар болмаса, сатушы ... беру және алу үшін ... ... ... жасауға тиіс.
Сатып алушы шартты бұзып затты қабылдамаса, сатушыға оның ... ... ... ... ... ... бас тартуына болады.
Сатушы сатып алушының іс-әрекеті нәтижесінде болған шығынын ... ... ... 349-бабы 2-тармағы, 350- бабы бойынша
өндіріп алуға құқылы.
Сатып алушы алынған өнім ... үшін ақы ... ... Заттың
бағасын анықтау ережелері ертерек қарастырылған. Тағы да ... ... ... туралы" 1999 жылдың 13 шілдеде
шыққан Заңы бар екенін айту қажет. Демпингке қарсы ... ... ... импортына қолданылатын уақытша демпингке қарсы шаралар, демпингке
қарсы баж ... баға ... ... ... әкімшілік
экономикалық әсер етудің шараларының беріктігі болып каралады. ... ... ... ... ... ... немесе
келтірілу қаупі болып тұрған зиянды жою үшін қолданылады (аталған заңның 1-
бабы ... ... ... ... баға бойынша міндеттемелер)
қолданылғаны туралы уәкілді орган барлық мүдделі тұлғаларға ... ... ... сатушы оны бөлек сатып алу-сату шарттарында
қарастырылған жағдайлар арқылы жүзеге асырады.
Баға төлеу бойынша міндетті одан әрі ... ... ... ... ... ... міндеттің мазмұнына бағаны анықтау ... әсер ... Олар ... ... ... ... шаруашылық,
тәжірибеде өзгертілуге жол беретін бағалар да қолданылады. Өз кезегінде
соңғылар ығыстырылатын ... ... ... және ... өзгеретін
болып жіктеледі (ажыратылады).
Шартты тұрақты баға шартта бекітіледі және ... ... ... тауарға
қалыптасқан орташа нарықтық бағалардан елеулі ауытқыса (ерекшеленсе), онда
ол қайта қаралуға жатады. Ағымды өзгеретін ... ... ең ... ұзақ ... ... немесе тауарлардың дайындалған
топтарына қолданылады. Мысалы, шикізатқа деген әлемдік баға тез ... ... ... ... осының әсерінен шикізат әртүрлі
жағдайда сатып алынады, ж.б.
Нақты тауар үшін ақы төлеу міндетіне көшейік. Ол өзі ... ... ... алушы өз есебінен төлемді жүргізуі үшін дайындық әрекетін
жасауы керек. Әдетте олардың қатарына ... ... есеп ... ашуы, шарт сомасына, чек беру кіреді. ... ... ... өзінің жағдайларымен, сол сияқты заңнама нормаларымен
анықталады. Қазақстанда 1998 жылдың 29 шілдесінен "Ақша ... және ... ... ... Заңы ... Республикасының Халықтық
банкісінің 25 сәуір 2000 жылы №179 ... ... ... ... мен қолма-қол ақысыз есеп айырысу және Қазақстан Республикасының
территориясында ақша аудару Ережесі, Қазақстан Республикасының 1998 жылғы ... №266 ... ... Қазақстан Республикасының
территориясында чек пайдалану Ережесі және т.б. нормативті актілер бар.
Екіншіден, ... ... ... ... ... ... ... қолма-қол
ақшамен есеп айырысу немесе оларды пайдаланусыз (ҚР " ") заңының 21 бабы, 4-
тармақ есеп ... ... де ... ... Егер шарт және заң ... белгіленген мерзімде төлеу міндетін қарастырмаса, онда сатып алушы
тауарды алған соң немесе тауарды билеу құжаттарын ... соң ... ... ... ... керек. Шартпен тауар бағасын алдын-ала төлеу
қарастырылуы мүмкін. Бұл жағдайда ол ... ... ... кезге
дейін белгіленген мерзімде бағасы толық немесе жартылай төлеу қажет. Егер
мерзім шартта ... ақы ... ... ... ... сиымды мерзім
ішінде төленуі керек.
Егер тауар үшін төлеу міндеттемесін орындау мерзімі ... ... ... ... ... ... Азаматтық кодексінің 277-
бабы бойынша сатып алушы 7 күн ... ... ... ... ... талабын орындауы қажет. Тауарды несиеге алу шартпен бекітілуі
керек, ал бұл туралы арнайы ... ... ... онда ... ... бағасын толық төлеуі қажет. Тауарды кредитке сату шарты бойынша сатып
алушы бағаны тауар берілгеннен кейін белгіленген мерзімде төлеуге ... ... ... сату ... тікелей қарастырылмаса, онда төлем
ақылға сыйымды уақытта (мерзімде) болуы ... Сол ... ... ... ... ... ... төлеу туралы сұрау мерзіміне ... ... ... сату ... жасасқан күнде болған бағаға сәйкес
жүргізіледі. Болашақта тауардың ... ... де ол ... есептелуге
жобалайды.
Тауарды кредитке сату шартының бөлек түрі — ... ... ... ... ... ... ... базалық шартынан айырмашылығы,
оның мазмұнында зат бағасы, төлемдердің тәртібі мөлшері, мерзімі ... Егер ... ... ... ... мерзім ішінде бағаны
төлемесе (соның ішінде кезекті төлем мерзімін ... ... ... шарттан
бас тартуға және сатылған мүлікті қайтарып алуға құқылы.
Ресей ... ... ... ... (РФ АК 483 бабы)
сияқты Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасында (ҚР АК ... рет ... ... ... оның шартты бұзғаны туралы хабарлау
міндеті қарастырылды. Осы талап шарт бойынша сатушының және ... ... ... қамтамасыз етеді, сатып ... ... ... және ... ... ... ... міндеттерді
жүктейді.
Сатып алушы сатушыға шарттың тауар саны, сапасы, жиынтықтылығы ... ... ... ... ... ... ... өзінде
бекітілген немесе заңнама нормаларында қарастырылған мерзімде ... ... ... ... тауарды қабылдап алғаннан кейін 15 күн мерзім
ішінде оның түр-түріне қатысты талаптар бұзылғанын айтып хабарлауы ... ол ... ... онда ... үшін сатушымен келісілген баға бойынша
ақыны төлеуі тиіс. Сатып алушы сатушыға бұзушылықтар туралы әрқашан (барлық
жағдайларда) ... ... Бұл ... болашақта сатып алушының
талаптары құқыққа негізделген болса да, олар ... ... ... ... ... қанағаттандыру сатушының еркіне тәуелді
болады. Айтылғанға негізделіп, біз жұмыстың бұл бөлігінде осы өте орынды
болып ... ... ... ... ... сатушының кінәсін
бағалауға тәжірибелік әсерін тигізетінін көрсете аламыз. Қазіргі азаматтық
сатып алу-сату шартында сатушының ... ... ... ... ... ... мүмкін. Сақтандырылуға тек ... ... ... ... ғана ... Шарт ... өзге тәуекелдер
де сақтандырылуға жатады. Тауарды сақтандыруға міндетті ... ... ... ... ... ... ... тауарды сақтандыруға
құқылы және міндетті тараптан шығындарын ... ... ... ... ... кінә ... ... тапқан іс-әрекеттері арқылы
анықталады[3]. Сатып алушы тауардың ... ... ... ... ... ... саны, сапасы, түр-түрі жиынтықтылығы ыдысына байланысты
әрбір сегментарлы міндетіне сатып алушының сәйкес құқығы бар.
Азаматтық кодекстің ережелері ... ... ... зат ... оның ... ... Егер ... заттың кемшілігін алдын-ала
ескертпеген жағдайда, сатып алушы мынандай талап қоюға құқылы:
1. сатып алу бағасын тиісті мөлшерде кеміту ... ... ... ... ... ... жою ... тауар кемшіліктерін жоюға жұмсалған өз шығындарын өтеу туралы;
4. тиісті сапасы жоқ тауарды шартқа сәйкес келетін ... ... ... ... бас ... және тауар үшін төленген ақша ... ... ... қоя ... алушының оған жиынтықталмаған тауар берілген реттегі (жағдайдағы)
құқықтары АК 433 ... ... Олар ... алушының тауар сапасыз
болып шыққан жағдайдағы құқықтарына ұқсас (жақын). Негізінен, сатып алушыға
шарттың бұзылуына қатысты ... ... ... ... беріледі.
Солардың араларында тауар жөніндегі қандай да ... өзге ... ... ... ... ... тауардың саны жетіспейтініне, оның түр-түрі
бұзылғанына байланысты және басқа жағдайларда ... ... ... ... ... ... ... көрсетілгендей құқықтарының жүзеге асыру белгілі
бір бөлігінде азаматтық құқықтық жауапкершілікті жүзеге асыру болып келеді.
Міндеттемені (сатып алу-сатудан туындайтын ... ... ... орындамау үшін туындайтын жауапкершілікті біз кешірек қосымша
талдаймыз.
Сатып алу-сату шарты тараптарының мойнында тауардың кездейсоқ жойылуының
немесе бүлінуінің тәуекелі (қаупі) ... ... ... ... ... Ресей Федерациясы және басқа да бірқатар
мемлекеттердің азаматтық ... ... ... ... ... ... Рим құқығында көрсетілген ережеден ... ... Онда ... ақысы төленіп зат берілгеннен кейін меншік
құқығы ауысады деп есептелінетін ... ... ... яғни ... ... және сапасы сөзсіз анықталғанда өзге тарапқа көшеді.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 411-бабына сәйкес, егер
сатып алу-сату шартымен ... ... онда ... ... ... жойылуының бүлінуінің тәуекелі (қаупі) ... ... ... ... өзінің тауарды сатып алушыға беру міндетін
атқарған болып есептелінетін сәттен өтеді ... ... ... ... беру ... ... орындауының сәтін
анықтау тәртібін бекітеді. Жалпылама олар меншік иесі тәуекелінің ауысуын
анықтайтын тәртіптерге ... ... ... ... ... жойылуының
немесе бүлінуінің қаупі мүлікті шарт бойынша иеленушіге оған меншік ... ... ... ... ... ... АК ... 1-тармағын
толықтыру болып келеді.
Сатып алу-сату шартымен өзгеше қарастырылмаса сатушының тауарды сатып
алушыға беру ... ... ... ... ... деп ... ... сатушының тауарды жеткізу міндеті қарастырса, тауар сатып
алушыға немесе ол көрсеткен тұлғаға табыс етілген соң;
2. Егер ... ... ... ... ... ... ... орналасқан
жерде берілуі керек болса, онда тауар сол жерде ... ... ... ... ... қарамағына берілуі үшін ол тиісті (келісілген)
жерде берілу үшін ... ... және ... ... тауар шартқа сәйкес
берілуге дайын екені туралы хабарлануы керек.
Тауар шарт мақсатында ... үшін оған ... ... бөлек қоймада
орналастырылып және өзге тәсілдермен оқшауланбаса тауар беруге ... ... ... міндеттері болмаса, шартпен ... оның ... ... ... ... жеткізілу үшін
тасымалдаушыға немесе байланыс ұйымына тапсырылғасын орындалған ... ... ... сатушы тауардың жойылғаны немесе бүлінгені туралы
білсе немесе білуге тиісті болса және осы туралы сатып алушыға ... ... ... ... тауар бірінші тасымалдаушыға тапсырылған
сәттен бастап ауысуы туралы жағдай ... деп ... ... сот ... ... ... ... таниды. Айтылғандай сатушы
өзінің немқұрайлығы үшін де ... ... ... ... ... ... қоймасында ұзақ мерзім бойынша тауардың сақтығын қамтамасыз ету
үшін қажетті жағдайлар болмады. Сондықтан жөнелтілген тауар жарамсыз ... ... ... еді, ... сатушы зиянды салдарды жою үшін өзіне
байланысты шараларды қолданбады.
Кейбір жағдайларда шарт тараптары араларында тәуекел үлесуінің ... ... ... орын алуы ... Бұл ... ... ... немесе бүлінуінің қаупі сатып алушы тарапына оған
меншік құқығы өткенге ... ... ... орын ... Өз ... ... шарттың тараптары бір біріне қатысты тең болып келгенде орынды
(сатушыда және сатып алушыда бірдей ... ... ... емес
т.б.). Тараптар меншік құқығы сатып алушыға тауар оған ... ... ... алады және бұл да оған тауардың кездейсоқ бүлінуінің
немесе жойылуының қаупі (тәуекелі) ауысуының сәтіне әсер етеді.
Сатып алушыға ... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Айтатын болсақ, тауар сатып алушыға темір жол
көлігімен ... ... ... ... ... ... ... алушыға
ауысуы оның тауарды іс жүзінде алу сәтімен белгіленген.
Сатылатын тауарлар олар ретінде нотариат ... ... ... ... ... ... рәсімдеуді талап етсе, тауарға
меншік құқығы пайда болуы шартты нотариат ... ... ... анықталады (ҚР АК 238-бабы 2-тармақ). Осымен бірге сатып алушыға
тәуекелде ауысады.
Тауар жолда болу ... ол ... ... ... ... іскерлік
айналым әдет-ғұрыптармен өзгешелік қарастырылмаса, сол тауарға қатысты
кездейсоқ ... әлде ... ... ... (тәуекелі) сатып алушыға сатып
алу-сату шарты жасалған сәттен ... ... ... - Сатушы сатып алушыға шартпен белгіленген
тауарды беруге міндетті. Сатып алушыға берілуге тиіс тауар саны ... ... ... сәйкес немесе ақшалай түрде анықталады, яғни,
шартта ... ... үшін ... ... ... ... ... сатып алушыға сапасы шартқа сәйкес келетін тауар ... ... ... ... зат ... және ... алу
бағасын төлеуді талап ету құқықтары жатады. Әр міндеттемеге сәйкес келетін
қарсы құқық бар. ... ... ... ... ... ... да құқығы барын ескереді.
Сатып алушының құқықтары мен міндеттері. Сатып алушының негізгі міндеті
тауарды ... алу және ... ... ... табылады. Сатып алушының
тауарды қабылдауы, ол жағынан ... беру және алу үшін ... ... ... ... ... немесе жиынтығы туралы талаптарына
сәйкес тауар беруге міндетті.
7.Жайлин Ғ.А. Қазақстан ... ... ... ... ... I. том.- ... Заң ... 2003. 17-27 бет.
2.1. Бөлшектеп сатып алу-сату шарты
Бөлшектеп сатып алу-сату шартының ұғымы және құрамалары ... сату ... ... ... жүзеге асыратын сатушы
бөлшектеп сатып алу-сату шарты бойынша сатып алушыға кәсіпкерлік қызметке
байланысты емес, ... жеке ... ... үйінде немесе өзге де
пайдалануға ... ... ... ... (ҚР АК 445-бабы). Біздің
көзқарасымыз бойынша, бөлшектеп сатып алу – сату ... ... ... нәрсе заттың әдетті пайдалануы (тағайындалуы) емес, бастысы сатып
алушының ... ... ... алу ... және ... бұл ... ... ескертуді жасаудың өз себебі бар. Қазіргі жағдайда тек өндірісте
қолданылуы мүмкін, әскери ... бар, ... ... ж.б. ... ... ... тауар жеке немесе жеке емес пайдалануға
арналған ба, соны анықтау қиын.
Бөлшектеп сатып ... ... ... ... ... бар.
Бұл шартқа Азаматтық кодекстен ... ... ... 1991 ... ... "Тұтынушылардың құқығын қорғау" туралы Заңы, Аталған ереже
қолма-қол шетелдік валютаны қолданып бөлшектеп ... ... ... ... ... Бұл ... өзге де ... актілер
қолданымды болып келеді.
Бөлшектеп сатып алу-сату шарты - жария шарт (Азаматтық кодекстің ... ... Оның осы ... ... ... саудамен жүзеге
асыратын кәсіпорын немесе қандай да болсын кәсіпкер кез келген шарт ... ... ... ... қоспаған кәсіпкер бөлшек
сатып алу-сату шарттарын жасағанда бір тұлғаға өзге ... ... ... ... ... Яғни ... ... өзге жағдайлары барлық
тұтынушыларға бірдей болуы керек, ал заңнамамен қарастырылса тұтынушылардың
бөлек санаттары үшін ... ... ... ... ... ... бола тұрып бөлшектеп сатып алу-сату шартын жасасудан бас
тартса, ... ... ... бас ... ... ... өндіріп
ала алады.
Бөлшектеп алу-сату шартының осы ерекшелігі оны жасасу тәртібіне де ... ... ... ... бұл ... ал шарт жасасу туралы ұсыныс
(оферта) жарналы. Бөлшектеп сатып алу шарты тараптар шарттың заты, бағасы
және ... ... бір ... айтатын өзге жағдай келісімге келген ... ... ... ... ... ... ... сатушы жарналы оферта
жасалмай жеке офертасын да жасай алады. Мысалы ... ... өз ... ... ... алушы жағынан оферта мүмкіншілігі шектелген, бұл тек
сатып алушы сатушыда жоқ тауарды алуға қызығушылығын білдіргенде ғана болуы
мүмкін. ... ... ... ... тауарды бегіленген баға бойынша
алуға қалайтынын көрсетеді.
Қазақстан Республикасының Азаматгық ... ... ... түсініктемесін береді. Жарналы офертаның негізінен бұл дегеніміз
тұлғалардың белгісіз қатары (санына) бөлшектеп сатып ... ... ... ұсыныс. Кәсіпкерлер кейбір реттерде тұтынушыларға тауарды көтерме
баға бойынша ... ... ... осы ... әсер ... ... негізінде жасалған шарттар бөлшектеп сатып ... ... ... қала ... ... офертасы жасалған кездегі сатушының
әрекеттеріне келейік. Сатушы ... ... ... ... ... ... ... туралы мәліметтерді береді ... ... ж.б.). ... ... сатылатын жерде беріледі.
Кәсіпорындар (дүкендердің) әйнектерінде, тек саудада бар болып келетін
тауарлар қойылуы керек. ... ... ... ... тауарлар
тұтынушылардың талабы бойынша олардың сапасы тексеріліп сатылады. ... ... онда ... ... ... (бір ... дана және ... мөлшері үшін) салмағы көрсетілген қағазы болуы керек. Қажетіне қарай
жыл кезеңіне, жаңа ... ... және ... ... ... ... ... жаңартылады,
Инвентарь (құралдар) және көрме әрлеуші композиция элементтері мен тауар
үлгілері сатылмайды. Осыған ... ... ... ... тұруы оферта болып
есептелінбейді. Оферта жарамдылығын мойындау үшін алып-сату ... ... т.б. ... ... жоқ. Оның ... ... ... үшін сатушы тауарлар сатуға арналмаған екенін айқын көрсетуі
керек. Егер тауар тұлғалардың ... ... оның ... ... ... ... және өзге ... арқылы ұсынылса, бірақ сатып алу-
сату шартының ... ... ... бұл ... ... болып
қарастырылмайды.
Ұсынысты қабылдау (акцепт) туралы айтып кетейік. Сатып ... ... ... жағдайларда тауардың бағасын төлеу арқылы жасалады.
Бөлшектеп сатып ... ... ... ... ... ... алу-
сату шарттарының нысаны ауызша болып келеді, осымен ... бұл ... ... ... мүмкіншілігі де жоққа шығармайды. Жазбаша нысан
тараптардың құқықтары мен міндеттері болашақ уақытқа арналса ... ... ... ... ... ... негізінде, пошта арқылы
жіберу жолымен сатылады, жеңіл автокөлік сатылады ж.б.
Егер заң ... ... ... сатып алу-сату шартында, соның
ішінде сатып ... ... ... ... өзге де ... талаптарында өзгеше белгіленбесе, сатушы сатып алушыға касса
немесе тауар ... ... ... ақы ... растайтын өзге де құжатты
берген кезден бастап бөлшектеп сатып алу-сату шарты тиісті нысанда жасалған
болып есептеледі. Аталған ... ... ... ... оны ... және ... ... үшін куәлік айғақтарға сүйену
мүмкіндігінен айырмайды.
Тұтынушылардың құқығын қорғау ... заң ... ... ... туралы ақпарат алуы кезіндегі қарым-қатынасты, сапаға
сәйкес келетін тауар ауыстырып алуды, ... ... ... ... ... ... ... жұмыстар орындау, қызмет көрсету туралы
шарттардың бұзылуына байланысты құқықтары, тұтынушылар өздерінің өмірімен
денсаулыққа құқықтарын ... ... ... ... мен оның ... ... ... алу-сату шарттарындағы
тараптар қарым-қатынастары ерекшелігінің түйінін құрайды.
Шарт бойынша, сатушы болып тек қана ... ... ... ... ... келе алады. Және де, бөлшек сауда лицензияланатын жағдайларды
қоспағанда, бұған қатысты аса шектеулер жоқ. Яғни, жалпы ... ... ... ... ... асырылады. Бөлшек сауданы лицензиялау бөлек
заң актілерімен қарастырылады. Мысалы, сырадан ... ... ... ... ... осы талап шетел валютасына ... ... ... ... ... т.б. ... ... әдетте жеке тұлға болып келеді.8 Заңды тұлғалар тауарды
бөлшек сауда кәсіпкершілік қызмет үшін емес, өзге осы сияқты ... ... ... ... ... ... осы сияқты келісімшарт қатынасына ұжымның
әлеуметтік мәселелерін шешу, жұмысшылардың дұрыс ... ... ... жағдайын қамтамасыз ету үшін кіріседі. Айналымда
шектелген тауарлары сатып алушының сол затты алуға ... ... ... ... ... ... ... нысанасы айналымнан алынып тасталмаған
кез келген заттар болуы мүмкін. Олардың қатарына жеке ... ... ... де ... ... ... Бір ғана ... бөлшек
сатып алу-сатудың да тауар жеткізілімі шартының да нысанасы бола ... ... ... ... өз ... ... ұйымы сатып алса). Егер
автомобиль сатушысы жеке тұлға болса, онда бұл Азаматтық кодекстің жалпы
нормаларымен реттелетін қарапайым ... ... ... ... ... Қолда
бар затты сатумен қатар келешекте пайда болатын заттар да сатылуы ... ... ... ... ... ... ал ... болса
өндірісте әлі де шығарылмауы мүмкін. Бөлшек сауда болашақ (келешектегі)
заттар сатылатыны тұтынушының ... ... ... ... ... керек. Бұл шартты сипаттайтын ерекшелік — шарт
шынайы орындалғанға дейін ... ... ... мойнында болып
келеді.
Бөлшектеп сатып алу-сату шартының мазмұны. Сатушының бөлшектеп сатып алу-
сату шарттарында ... ... ... бар. ... сатып алу-сату
шартын жасамақ алдында сатушы сатып алушыға тауар туралы ... ... ... ... ... ... ... сатып алушыға берілетін ақпарат мазмұнын ... ... ... ... ... кезендерді енгізуі қажет:
олар, баға жөніндегі сенімді және ... ... ... қызықтырған өнім
туралы тұтынушылық қасиеті жайлы мәлімет, затты тұтыну жайлы ... ... және ... ... ... тәртібі. Ал азық түлік өнімдеріне
қатысты өнімнің құрамы, қуаттылығы, денсаулыққа зиянды заттар ... ... ... Оқулық. ІІ бөлім, А.П. Сергеев, Ю.К. ... ... ... ... ... ... тиіс. Бұл ақпарат тұтынушыға тек ауызша
түрде жеткізілмейді, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... және сатылған мерзімі, өзге де
белгілері болуы керек. Олар тауарға ... бір ... өзге ... ... ... ... дәрі-дәрмек, косметика бұйымда (уақыт өте келе
бұзылатын ... ... ... ... ... шығатын уақыты
көрсетілуге міндетті. ... ... ... ... ... ерте жоғалтып алады. Сатып алушыға бұл жағдай да ... ал ... ... ерте ... ... оны ... ... тоқтату
керек. Сатып алушы шартта отырғанға дейін тауарды көруге, оның қасиетін
көзінше тексеріп алуға құқылы.
Сатушы ... ... ... ... ... өзі мен ... мүшелерінің
өмірі мен денсаулығына зиян келтірмеуге міндетті. Осыған сәйкес, тұтынушы
өнімінің көрсетілген мерзім ішінде қауіпсіздігін ... ... ... адам ... мен ... ... ортаға қауіпсіздігіне қатысты
талаптар міндетті болып келеді және мемлекеттік стандартқа сай анықталады.
Мұндай өнім міндетті түрде ... ал ... оның ... ... ... растайтын белгісі болмаса өнімді сатуға және
пайдалануға тиым салынады.
Егер өнімді қауіпсіз пайдалану және оны ... мен ... ... ... сақталу керек болса, өнімді өндіруші сол ережелерді өңдеуі
керек, ал сатушы оларды тұтынушының есіне салуы қажет. Өнімді ... ... ... қауіпсіздік ережелерін сақтауды ... ... ... ... ... және ... ... эпидемиологиялық қызмет және т.б.), тұтынушылар құқығын қорғау
қоғамдарына жүктеледі.
"Тауар ... ... ... мемлекеттік және орыс тілінде
ақпарат талап ету" туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 жылғы ... ... ... Мұның мақсаты тұтынушылардың сатып алатын
өнімінің адам денсаулығына зиянсыздығын анықтау туралы мәлімет беру. ... ... 11 ... ... Республикасы Үкіметтің №44 ... ... ... ... ... ... тауарды жеткізіп беру міндетін
қарастыруы мүмкін. Азаматтық заңға сәйкес бұл екі жағдайда жүзеге ... ... ... алу-сату шарты үлгілер жүйесінде жүзеге асса, яғни
сатып алушының тауардың ... ... ... ... ... арқылы жасалса. Егер заң актілерімен немесе шартпен басқа жағдай
(талап) қарастырылмаса, сатушы ... ... ... ... ... ... орнына жеткізіп берсе, келісімшарт орындалған болып
есептелінеді.
Тауарды беру орны ... ... онда ... ... ... ... заңды тұлғаның тұрған жеріне (орналасқан жеріне) ... ... ... ... ... Осы ... орындау мерзімі қисынды
қажетті уақыт кезеңімен анықталады.
Екіншіден, бөлшектеп сатып ... ... ... ... ... алушыға
жеткізіп беру талабымен (жағдайымен) жасалуы мүмкін.
Осындай шарт жасалса сатушының және сатып алушының араларында ... ... сол ... сатып алушы сонда қабылдауды жүзеге асырғысы
келетін қандай да болсын жер ... ... заң ... ... қарастырылмаса, болмаса міндеттеме мәнісінен ... ... ... ... ... ... ол жоқ ... квитанцияны немесе шарт
жасалғанын растайтын өзге тұлғаға бергеннен кейін, шарт орындалған болып
есептеледі. ... ... ... ... ... ... құжат
толтырылмайтын, тауарды жеткізіп беру міндетін қарастыратын бөлшектеп сатып
алу-сату ... кең ... ... ... ... дайын тағамдарға, өзге
тауарларға тапсырыс беріледі.
ҚР АК 451-бабымен бөлшектеп сатып ... ... ... ... тауар сату сияқты бөлек түрі реттеледі. Автоматтарды
пайдаланып тауарды сату ... ... ... ... ... ... ... кезінде автомат иесі (меншік иесі болу шарт
емес) сатып ... ... ... ... беруі керек (аты, саны, әр
бірліктің бағасы т.б.). ... ... ... ... ... ... та
автоматты жүйеге енгізілуі қажет, оған сатушының ... ... ... ... оның жұмыс кестесі туралы деректер жатады. Сол сияқты
тауарды алуы үшін сатып алушы ... ... ... ... ... ... алушыға ақысы төленген тауар берілмесе сатушы ... ... ... ... ... үшін төленген ақшалай соманың толық ... ... ... алушының құқығы мен міндеттері. Сатып алушы сатып ... ... ... ... ... отыру кезі мен ақы төлеу кезі сәйкес ... ... ... ... ... затты қабылдап алу.
Бөлшектеп сатып алу-сату шарты бойынша, сатып алушы затты қабылдағанда,
оның берілген тауардың сапасын ... мен оның ... ... ... ... хабарлау емес, затты нақты қабылдау бойынша әрекеттері
(затты ... қол алу, ... қол қою ж.б.) ... ... ... ... сатып алу-сату шарты бойынша тауардың сапасы үшін ... ... ... ... ... белгілі уақытта қабылдап алатынын
қарастыратын шартты жасай алады, сол мерзім ішінде тауар өзге сатып ... ... Егер ... ... ... ... ... алушының тауарды қабылдамауы, әлде тауарды қабылдау үшін қажетті өзге
әрекеттерді жасамауы ... ... ... бас ... ... ... Тауарды белгіленген мерзімде беруді қамтамасыз еткен сатушының
қосымша шығындары тауар бағасына қосылады.
Бөлшектеп сатып алу-сату шарттары ... ... ... ала ... ... ... ... кредитке, не ақысы бөлініп төленетін болып сатыла
алады. Бұл жағдайда сатып алушы ақы төлеу мерзімін сақтауға ... ... ... тауар ақысын алдын ала төлемесе, бұл оның шарттан бас тартқаны
болып қана ... яғни ... ... ... шарттары бойынша
сатып алушыға негізінен шарттың бір жақты бас тарту құқығы беріледі.
Егер тауар кредитке, оның ... ... ... ... төлеу
қарастырылып сатылса, онда Қазақстан Республикасының Азаматтық ... ... ... ... өтіп ... ... ... үшін салынатын
айыппұлды төлемейді.
Сатып алушының сатып алынған сапасы ... ... ... тауарды
айырбастап алу құқығы бар. Яғни тауар тек ... ... ... оның тек түсі, дизайны т.б. ұнамаса, сатып ... ... ... құқы бар. ... ... болмаса, буып-түюі
сақталса, тауар белгілі сатушыдан алынғанын растайтын чек немесе өзге айғақ
болса ғана жүргізіледі. Айырбас 14 күн ... ... ... Айырбасқа
жатпайтын тауар түрлері заңмен бекітіледі.
Айырбасқа алтын, платин, күмістен ... ... ... ... ... және косметикалық бұйымдар жатпайды.
Қолданыста болған делдалдық сауда ... ... ... айырбасқа
жатпайды. Бұлардың қатарына делдалдық дүкендерден алынған, бірақ қолдануда
болмаған, комиссияға қабылдаған кезде ... ... ... бар ... ... бірақ олар сатып алынғаннан 2 күн аспай
айырбасталуы қажет. ... ... ... тек ішкі ... ... Сатып алушы сатушы да қажетті тауар болмаған ... ... ... төлеген ақшасын қайтып алады. Сонымен қатар ол ақша орнына
осындай тауар қайта түскенде тауар алуға құқығы бар. ... ... ... ақша ... ... ... ... қалдыру
(бақылауда). Сол сияқты сатушымен келісе тұрып сатып алушы олар үшін ... ... ... тауарларды сақтауда қалдыра алады.9.
Қорытынды: сатып алу –сату шарты ... ... ... ... ... алу сату ... (жекелеп сатып алу-сату, жеткізу,
мемлекеттік қажеттіліктер үшін ... ... ... ... ... ... сату, кәсіпорынды сату) ... ... ... шеңберінде сатып алу – сату шартының ... ... ... АК оның ... ... ... ... Ғ.А. Қазақстан Республикасы Азаматтық құқығы. Оқулық. Ерекше
бґлім. I. том.- Алматы: Заң әдебиеті, 2003. 30-38 ... ... ... ... ... жəне элементтерi.
Тауар жеткiзiлiмi шарты бойынша кəсiпкер болып табылатын сатушы (тауар
берушi) сатып алушыға өзi ... ... ... ... ... ... немесе жеке өзiне, отбасына, үй iшiне жəне сол сияқты
өзге де ... ... емес өзге ... ... ... ... ... мерзiмдерде беруге мiндеттенедi.
Тауар жеткiзiлiмi шартының бөлшектеп сатып алу - сату шарттарынан жəне
қарапайым саттық (тұрмыстық) ... ... ... ... бар. ... ... шарты тауарлы материалдық құндылықтарды
экономиканың кез келген салаларында ... ... ... ... ... бұл шартқа жасанды түрде əкiмшiлiк жоспарлау
мiнез берiлетiн. Жеке ... ... оны ... ... ... ... ретiнде қарастыруға əкелдi. Осының нəтижесiнде тауар жеткiзiлiмi шарты
əкiмшiлiк жоспарлы болып ... оның ... сол ... ... ... жекелеген
салаларын орталықтандыру күшеюiне байланысты оның басқа сатып алу-сату
шарттарынан айырмашылығы өсе ... ... ... ... ... ... ... өнiмдердi кез-келген бағытта тарату мүмкiндiгiне ие қылады.
Оның көмегi арқылы өндiрiс құралдары, өндiрiске, қажет басқа тауар ... ... ... ... бөлшектеп сатушыларға дейiн
жүйеленген нарық инфраструктурасына ауысады.
Тауар жеткiзiлiмi ... ... ... бiрi ... құқықтық қатынастар ұзаққа созылатын ... ... ... ұзақ ... бойы шарт ... ... тиеп жiберiп, алып
тұрады, тауар жеткiзiлiмiн жүзеге асыру үшiн ... ... ... ... ... ... шартын құқықтық реттеудiң қайнар көздерiне ... ... ... ... ... ... маусымындағы № 536
қаулысы, Қазақстан Республикасының министрлер кабинетiнiң 1993 ... ...... жəне ... ... ... жұмыс iстейдi.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексiнiң тасымалдау туралы
нормалары тасымал қатынасының ... ... Ал, егер ... қажетi үшiн тасымалданса Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 16
мамырындағы “Мемлекеттiк ... алу ... Заңы мен оны ... ... ... ... ... жеткiзiлiмi шартының жасау тəртiбi өзгешелiгi болып табылады.
Шарттың жобасын алған ... 20 ... ... оны ... ... бiр данасын
екiншi тарапқа бередi. Тараптар арасында шарттың жекелеген жағдайлары
бойынша ... ... ... ... шарт ... ... жəне
басқа тараптан осы жағдайлар бойынша келiсу туралы ұсыныс (келiспеушiлiктер
хаттамасын) алған тарап осы ұсынысты алған ... ... отыз күн ... өзге ... ... ... болса, шарттың тиiстi талаптарын
келiсу жөнiнде шаралар қолдануға не ... ... оны ... бас ... ... ... хабарландыруға тиiс.
Сонымен, акцентантпен қойылған ұсыныстарға ... беру ... ... қарастырылады. Өнiм тапсыру туралы ереже ... ол 10 ... ... ... шарт ... ... ... жол берiлмейдi
өнiм тапсыру туралы ереже бойынша сатушының (өндiрушiнiң) шарт жасаудан
басын тартқан ... ... ... ... ... ... шешу үшiн сот тəртiбi қарастырылған едi. Заңнамадағы осы
шешiм де ... ... ... ... қағидатының күшеюiне
мүмкiншiлiк бередi деп айта аламыз.
Тауар жеткiзiлiмi шартының нысаны жазбаша. Шартты жасау, ... ... оның ... ... ... қол ... ... немесе хаттар,
факстар, телеграммалар, ... ... ... ... ... ... ... заты мен берiлетiн тауарлардың санын
анықтайтын жағдайларынан ... ... ... ... ... ... жеткiзiлетiн өнiмнiң сапасының жағдайлары да
бекiтiлуi керек. Егер шартта осындай жағдайлар ... екi ... ... ... шарт ... деп ... мүмкiн. Осыған
байланысты осы айтылған барлық жағдайлар тауар ... ... ... ... ... ... элементтерi. Тауар жеткiзiлiмi шартының
тараптары болып кəсiпкерлiк ... ... ... ... ... ... ... жағында тауар жеткiзiлiмi шартында ұйымдыққұқықтық
нысанына қарамастан əрбiр коммерциялық заңды ... жəне ... ... жеке мен ұжымдық кəсiпкерлер қатысады.
Тауар берушi коммерциялық емес заңды тұлға да бола алады. Ол өз қызметiн
коммерциялық емес заңды тұлғаның бiр ... өзге түрi үшiн ... ... ... ... ... ... алушы болып тауарды өзiне
(күнделiктi) пайдалануға байланысты емес ... ... ... табылады. Мемлекет тауар жеткiзiлiмi қатынастарында сатып ... ғана ... ... ... ... ... ... жеткiзiлiмi шартының пəнi
болады. Тауар ... ... ... ... ... ... мүлiктi өтеулi түрде өткiзудi көздейдi. Қару-жарақ жəне
айналымнан алынған ... ... ... азаматтық құқықтық
нормаларымен емес басқа құқықтық ... ... ... ... ... ... заттар тектiк белгiлерiмен айқындалуы мүмкiн, бiрақ
шарт орындалған ... олар ... ... массадан бөлiнiп жеке сипаттар
арқылы анықталатын мүлiкке ... ... Шарт пəнi заты ... ... ... де жеке ... ... зат бола алады.
Азаматтық құқықтық нормалары тауар жеткiзiлiмiн ... ... ... ... ал ... сипаттауына жатады, тауар
жеткiзiлiмiн мəнiне қарай ... ... ... ... ... ... басқа, мүлiктiк құқық жəне азаматтық құқықтың объектiлерi бола
алмайды.
Тараптардың құқықтары мен мiндеттерi. Сатушы тауарды ... ... ... оның ... сондай-ақ соған ... ... ... ... жəне ... ... сəйкес,
бекiтiлген сапасына, үшiншi тұлғалардың кезкелген құқықтарынан тыс ыдысқа
салып жəне (немесе) ... ... ... ... ... өнiмнiң (тауардың) санын беруге мiндеттi, яғни
тауар жеткiзiлiмi ... ... ... ... ... ... ... өнiмнiң саны жүк тиеу вагондарының,
контейнерлердiң ... ... ... ... ... ... ... (тауардың) саны белгiленгенде таразылаудың, өлшеудiң
туралығымен байланысты тəжiрибелiк қиындықтар бар ... ... ... аз емес ... ал кейбiр кезде өнiмнiң тонналары жеткiзiлмейдi
немесе тауарлар санына сəйкес қабылдаған ... жүк ... ... ... u1089 саны жəне ... ... ... саны араларында айырмашылық орын алады.
Сатушы шартпен келiсiлген өнiм көлемiн беруге байланысты мiндетiн қандай
мөлшерде орындағанын бағалағанда, табиғи ... ... ... ... жоғалуларын есепке алу үшiн бағытталған түзету коэффициенттерiн
қолданады. ... ... ... ... ... ... ... қарастырылуына болады. Басқа шешiм, өткiзiлетiн тауарлар
көлемiн анықтаудың туралығын жоғарылатуда.
Тауар жеткiзiлiмiнiң ... ... ... ... жол ... ... ... тауарлар санының, егер шартта өзгеше көзделмесе,
шарттың қолданылу мерзiмi ... ... ... ... ... мiндеттi.
Ұзақ мерзiмдi шарт бойынша жекелеген тауар жеткiзiлiмi кезеңiнде кем
берiлген тауарлардың саны, егер ... ... ... тауарлардың
жетiспеуiне жол берiлген жыл iшiндегi келесi ... ... ... ... орны ... тиiс ... жол ... берушi шартта немесе сатып алушының тиеп жөнелтуге рұқсат
қағазында ... ... ... ... тиеп ... ... ... шартта немесе тиеп жөнелтуге рұқсат қағазында көзделген
санынан артық жiберiлген тауарлар, егер ... ... ... ... ... ... ... жəне тауар берушi оның
орнын толтыруға ... ... ... ... ... жағдайларға,
үлгiлерге, техникалық бейнелеуге немесе шарттың жағдайына сəйкес болуы
керек. Тараптар ... ... ... ... қойылатын талаптарды
анықтауы керек. Егер стандарттарда немесе ... ... ... бекiтiлмесе, олар шартта анықталуы мүмкiн.
Стандартпен немесе техникалық жағдайлармен қамтылғанға ... ... ... көп ... етiп ... ... ... көлемi елеулi болғандығын, сапасыз тауарды берген жағдайларда
сатып ... ... ... ... ... Азаматтық
Кодексiнiң 428-бабының барлық ережелерiн пайдалану қолайсыз, ... ... олар ... ... ... ... жеке
бөлшектерiне немесе элементтерiне пайдалануы мүмкiн.
Өнiм тапсыру туралы Ереженiң 13-тармағына сəйкес, сатып алушы шарттағы
жағдайларға сəйкес келмейтiн ... ... бас ... ... ... бұзылғаны жөнiнде қарсылық болмаса жəне сатып алушы шарт
жағдайлары бұзылып ... ... ... оны ... ... ... өнiм мiндеттеменi орындаудың есебiне кiрiстiрiледi.
Егер сатып алушы ... ... ... бiр ... мезгiлде оны
қабылдауға келiспегенiн хабарласа, онда мұндай есеп жүргiзiлмейдi. Осы орын
алса, сатушы сол мезгiлде есепке ... ... ... талап етуге
құқылы. Мысалы, өндiрушi өз өнiмiн жеткiзуге бiрқатар шарт жасады, бiрнеше
кредиторлардың алдында мiндеттеменiң орындалуына кедергi ... бар. ... ... ... ... сай емес ... ... ол басқа сатып
алушының алдында жеткiзiлiмге байланысты мiндетiн өз уақытында орындауына
болады, сөйтiп ол бiр жағдайда болсын өзiн ... ... ... ... ... алып ... жайылуы мүмкiн, тауарды қабылдау
кезiнде немесе кепiлдiк мерзiм кезеңдерiнде айқындалған өнiм ... ... ... ... ... ... тауар жеткiзушiмен жойылуы
мүмкiн (өнiм ... ... ... ... Сонымен, тауар жеткiзiлiм
шарты бойынша сатып алушыға жойылатын кемiстiктерi бар өнiмдi қабылдаудан
бас тартуына құқық ... ... бұл ... ... кодексiнiң 428бабының ережелерiне қайшылық болып келедi. Бiрақ
шын мəнде қайшылық жоқ. Өнiм тапсыру туралы ереженiң аталған нормасы, ... u1086 оған ... ... ... ... пайда болатын
құқықтарын жүзеге асырудың арнайы тəртiбiн қарастырады.
Кəсiпкерлiк шартындағы бiрбiрiнiң қатынасына байланысты бiрдей жағдайда
болатын тараптардың мүддесiн ... алу ... екi ... кəсiпкерлiк
қауiпқатерде болады, бiр тараптың мүддесi екiншi тараптың мүддесiн ... ... асып ... ... Бұл ... ... ... емес
тарапты бұрышқа тықпайтын өте ... жəне ... ... ... керек.
Тауар берушi сатып алушыдан талаптарды алған күннен бастап кемiстiктердi
жиырма күн iшiнде жою немесе осы мерзiм iшiнде ... бар ... ... Егер ... тауар берушiнiң кiнəсi бойынша пайда болса,
сатып алушы өнiмнiң жойылым кемiстiктерiнен бас тартуға ... ... ... ... өзi ... тауар берушi жойылған
кемiстiктерге кеткен шығындарды өтейдi. ... ... ... ... кемiстiктер жойылған кезiнен бастап, өнiм жеткiзiлген болып
есептеледi. Жарамсыз өнiм төленбейдi, тауар жеткiзiлiмi ... ... ... ... сатушының мiндеттерi орындалу керек. Егер шарттың өзi
осыларды анықтамаса, кезеңдер iскерлiк айналым дағдыларымен ... ай ... ... ... ... отыруға тиiс. Жеткiзiлiмнiң
цикльдiк талаптарына жеткiзiлiмдi кезеңдерi қатысты. Тауар ... ... ... ... ... кестесi белгiленуi
мүмкiн.
Тауар жеткiзiлiмiнiң кестесi тауарларды ... ... ... күнмен немесе тиiстi уақыт аралығымен, уақыт сəтiмен анықтайды.
Тауар жеткiзiлiмiнiң он ... ... ... жəне ... ... ... ... мiндеттемелердiң орындау күнi болып
өнiмдi тауар ... ... ... берген, немесе тауар берушiнiң
қоймасында тауарларды алғаны туралы сатып алушының ... ... ... күнi ... ... ... ... бұрын
жасауға сатып алушының келiсiмi болғанда жол берiледi.
Мерзiмiнен бұрын жеткiзiлген жəне оларды ... ... ... ... келесi кезеңде жеткiзiлетiн тауарлардың санына есептеледi.
Тауар жеткiзiлiмi шартында ... ... ... ... беру ... болып табылады. Егер тауар жеткiзiлiмi шартта өзгеше көзделмесе,
сатушы ... ... ... алушыға, немесе шартта алушы ... өзге ... ... арқылы немесе өнiмдi автомобиль көлiгiмен
тиеп жiберуге мiндеттi. Яғни, жалпы тəртiп бойынша ... ... ... жеткiзуге мiндеттi. Егер шартта жеткiзiп беру ... ... жəне ... ... ... ... ... онда заң
актiлерiнен, iскерлiк айналым дағдыларынан немесе мiндеттеменiң мəнiнен
өзгеше ... ... ... ... ... тауарларды жеткiзу
жағдайларын белгiлеуi тауар берушiге жатады. Үшiншi тұлғаларға тауарларды
тиепжөнелтуге ... ... ... ... ... тиепжөнелтуi
туралы сатып алушының нұсқау (тиепжөнелтуге ... ... беру ... ... ... ... ... тiкелей (алдын ала) тауар үшiншi
тұлғаға тиелiп жiберiлетiнi көрсетiлуi мүмкiн.
Тиеп жөнелтуге рұқсат қағаздың мазмұны жəне оны ... ... ... ... ... шартта белгiленедi. Егер шартта тиепжөнелтуге
рұқсат қағаз жiберу көзделмесе, ол жеткiзiлiм кезеңi ... ... ... ... тауар берушiге жiберiлуi тиiс. Сатып алушының осы
(тиiстi) мерзiмде сатушыға (тауар берушiге ... ... ... ... ... ... бас тарту құқығын бередi. ... ... ... ... ... ... шартында үшiншi
тұлғалардың құқықтарынан тыс тауарды беру мiндетi сатып ... ... ... ... ... ... (мəнi) бар мiндеттер де жатыр,
жалпы сатушының негiзгi мiндеттерiне олар қосалқы болып келедi. Жеткiзiлген
кезде ... ... ... жəне ... ... дұрыс, дер кезiнде
қабылдау жағдайларын тудыру үшiн ... ... ... ... ... тиеу, бөлек жерлерге (орындарға) белгi салу,
оларды пломбалауға байланысты бекiтiлген ... ... ... ... ... ... анықтауға (салмағын, орын санын,
жəшiктерiн, байламдарын, бумаларын, будаларын жəне т.б);
в) ... ... ... ... ... немесе техникалық
жағдайлармен өзге мiндеттi тəртiптермен қарастырылған құжаттарды (буыптүю
үстiндегi белгiнi, буманың тiзiмiн ж.б.) əрбiр тиелетiн ... ... ... ... орында болып келетiн тауарлардың атауын жəне ... ... ... ... ... ... сызбалармен,
рецептуралармен, үлгiлермен қарастырылған талаптарға ... сай ... ... ... сапасын жəне жиынтықтылығын бiлдiретiн құжаттарды т.б.
техникалық құжатты, сертификатты жəне тиеп ... жəне ... ... ... ... осы ... көрсетiлген
тауарлардың санын, сапасын жəне жиынтықтылығын бiлдiретiн ... ... ... ... ... ... ... етуi, бекiтiлген тəртiппен алушыға осы құжаттарды өз ... ... егер ... өзгеше қарастырылмаса, тауарлармен бiрге олардың сапасын
жəне жиынтықтылығын растайтын құжаттарды ... ... ... ... да тараптарға мiндеттi тəртiппен жəне
шартпен қарастырылған жағдайда, тауар берушi тиелген ... ... ... ... ... ... сол ... түрi жəне сапасын
сипаттайтын құжатты қою қажет.
оның жойылуына немесе бұзылуына əкелiп соқпау керек. Сатып алушы ... ... ... саласында сақтауы керек. Шарт жағдайларын
бұзумен байланысты жеткiзiлген өнiм жеткiзушiнiң бұйрығы ... ... ... бас ... ... ... ... сақтауына қабылданады.
Осы орын алса сатып алушы өнiм сатушыға жауапты сақтауға алынғаны туралы
бiр тəулiк ... ... ... ... мерзiм шарт жағдайларына сəйкес
келмейтiн өнiмнен бас ... ... де ... ... ... басы сатушыға хабарлау ... ... Өнiм ... Ереженiң 20 тармағына сəйкес жауапты сақтаудың мерзiмi 20 күннен көп
болмайды.
Сатып алушыға оны одан да көп ұзақ мерзiмге өз ... ... ... оған ... себептер болса, бiрақ осымен байланысты қиыншылықтар
туындауы мүмкiн.
2.3 ... ... ... ... ... ... ауыл ... өнiмiн өндiрушi өзi
өсiрген (өндiрген) ауыл шаруашылық өнiмiнұқсату немесе сату үшiн ... ... ... жүзеге асыратын дайындаушытұлғаға беруге мiндеттенедi,
ал дайындаушы оны қабылдауға жəне ол үшiн төлеуге мiндеттенедi. Келiсiмшарт
жасасу ... ... ... ... ... ... 478бабында берiлген.
Келiсiмшарт жасасу шарты, тауар жеткiзiлiм шартындай сипатталады, яғни
ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... асырылуы
негiзiнде берiледi, сондықтан келiсiмшарт ... ... ... ... ... шартына жақын. Қазiргi жағдайларда ауыл
шаруашылық өнiмдерiнiң өндiрушiлерi оны бөлшек сауда жүйесi ... ... жəне ... өз ... қайта өңдеумен көбiнесе шұғылданбайды. Оған
себеп, көп нарық субъектiлерiнiң мамандандыруының деңгейi ... Ауыл ... ... ... ... емес өзiнiң бағалымдары бар,
онда сұраным мен ұсынымның ара қатысы ... ... ... ... ... сауда-саттық қызмет сапасында ұтымсыз жағдайда болып қалуы
мүмкiн.
Жөнге ... сату ... ... ... ... ... ... бəрi жəне жеке ауыл тауар өндiрушiлердiң өте ... ... ол ... ... өнiмдi егуге жəне жинауға құралдар
жетпейдi.
Ауыл тұрғындарының ... ... ... ... құрылымдар
оларға мəжбүрлiге жақын болып келетiн “ынтымақтастық” неше ... ... ... ... ... ... ұсынылатын мəмiлелер ... ... ... ... болады. Олар дегенiмiз шын мəнде
өсiрiлген (өндiрiлген) ауыл шаруашылық өнiмдi ... ... ... ... ... ... ... Өз кезегiнде
Қазақстан Республикасы аграрлы ел болғандықтан, айтылған шарттың рөлi өте
маңызды екенiн тану керек.
Оларда (келiсiмшарт ... ауыл ... ... ... ... ... ... ауа райының жағдайларына, ... ... ... пестициттарының, тыңайтқыштардың бар
болуына тығыз байланысты. Осы ... ... шарт ... ... икемдi
құқықтық институт сияқты қолдануы мүмкiн. Ауыл шаруашылық ... ақша ... ... ... ... көру үшiн осы
келiсiм шарт жасалады. ... ... ... ... ... тауардың бөлiгiне төлеу мiндетiн қарастыруы мүмкiн. Өз ... ... ... өзге ауылшаруашылық өндiрушiге өзiнiң ... ... ... ... ... ... ... шарты
сатушының (ауыл шаруашылық өнiмiн өндiрушiнiң) құқықтық қорғауының
күшейтуiне мақсатталған, бiрақ оның ... ... ... ... ... даму кезiнде ақыры осы саладағы шарттық тəжiрибенiң бiркелкi
өлшемдерi (көрсеткiштерi) ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексiнiң
478481бабымен тiкелей нормалармен реттеледi. Бiрақ ... ауыл ... ... ... толық, түбiртүбiрiне дейiн реттелмеген.
Келiсiм-шарт жасасу сатып алусату шартының түрi ... ... жəне ... ... ... барлық нормаларымен реттеледi.
Оған кейбiр арнайы нормалар қолданылмайды, мысалы, бөлшектеп сатып ... ... u1072 ... жасасу жəне тауар жеткiзiлiм шарттары өзара ... ... өте ... ... сияқты қатыспайды. Олар азаматтық
құқықтық ортада тең негiзде тұрмыс ... Заң ... ... реттеудiң
нəтижелiлiгiн (тиымдылығын) арттыру қажеттiлiктер басшылыққа алып сiлтемелi
норманы енгiздi. (Қазақстан ... ... ... ... ... ... шартының қатынастары жоғары белгiленген баптар
нормаларымен реттелмесе, оларға тауар жеткiзiлiм ... ... ... ... жасасу шарты тауар жеткiзiлiмi шартының
“əлсiз көлеңкесi” деп түсiнуге болмайды.
Оның пəнiнiң (нысанасының) ерекшелiгi ... ауыл ... ... ... ерекшелiктерi өнiм əртүрлi ауа райы жағдайларында
өсiрiлетiнi келiсiмшарт жасасу шартының айқын ... ... ауыл ... өнiм ... ... ... ... айтылып кеткен нормалардан басқа арнайы мемлекеттiк сатып алуға
арналған заңнама қолданылады.
Сөйтiп көрiнiп тұрған қарапайымдылығына ... ... ... ... ... нормалардың күрделi жиынтығына негiзделген.
Олардың өзара қатысуын ... ... өте қиын ... ... ... бiз
əзiрше жалпы мəндi болып келетiн ережелердi қарастырамыз.
Сатып алусату шарты сияқты, ... ... ... ... ... ... (екi тарапты құқықтармен мiндеттер бар) шарт болып
келедi. Ол сатып алусату шартының өзге ... ... ... ... ... кейбiр бөлiгiмен (құқықтар мен
мiндеттермен) ерекшеленедi.
Келiсiмшарт жасасу шартының ... ... ... ... ретiнде, сатушы (өнiм өндiрушi)
жəне өнiм дайындаушы (контракт) болып, көбiнесе кəсiпкерлер ... ... ... ... ... қатынастарында өкiлеттi органдар
арқылы мемлекет те қатыса алады.
Министрлiктер, ведомстволар, мемлекеттiк комитеттер iшкi қажеттiлiктерiн
қанағаттандыру үшiн мемлекеттiк ... алу ... ... ... ... Жеке ... кəсiпкерлiк жағдайы болмаса, ол контрактант бола
алмайды. Сатушы ретiнде ауыл ... ... ... тұлға деп
саналады.
Коммерциялық заңды тұлғалардың құқық қабiлеттiлiгi арнайы емес, ... ... ... ... ... тұлғаның оның бөлiмшелерiнiң
бiрi өсiрген өнiмдi сатқаны оның ... ... ... ... ... сол немесе басқа ұйым негiзгi қызметпен бiрге ауылшаруашылық өнiмiн
өсiрiп жəне сатса, жəне осы əрекетiмен əр түрлi арнайы тыйым, ... ... онда ол ... ... ... ... ... рентабельдi
өнiмдi шығарып сатуға алғашқы бағытталған акционерлiк қоғам (жоғары емес
тəкеуел дəрежедегi қызмет) ауыл шаруашылық ... ... ... (өзге бағалы қағаздарды) шығару жəне оларды ... ... iске ... тырысады. Тиым салу бұл жағдайда акционерлердiң жалпы
жиналысынан болуы ... ... ... ... бар ... (мысалы
сақтандыру ұйымдары) ауыл шаруашылық өнiмiн өндiрушi бола алмайды.
Сатушы ретiнде бəрiнен ... ... ... шаруашылығы немесе ауыл
шаруашылық кəсiпорын (коммерциялық заңды тұлға) болады, жеке ... ... ... емес ... ... ... теуi мүмкiн мысалы,
ашылу кезiнде белгiленген мақсаттарына жету барысында кəсiпкерлiк ... ... ... кооперативi (21 шiлде 1999 ж. “Ауылдық тұтыну
кооперациясы жөнiндегi” ... ... ... 1тармағы.
Жүргiзiлген жекешелендiру ауыл шаруашылық өндiрiсiнiң саласынан мемлекеттiк
заңды тұлғаларды шығарып ... олар ауыл ... ... ... жасасу шартының пəнi (нысанасы) ... ауыл ... ... өнiмi келе ... Оның iшiне ... ... ... аң өсiрудiң, саңырауқұлақ өсiрудiң балық шаруашылығының
өсiрiлген, өндiрiлген ауылшаруашылықтың өнiмдерi ... ... ... тек ... ... ... ... (дайындықтан) өтуi керек.
Яғни, олардың құрамына сапасын жəне тағайындауын өзгертетiн неше ... ... ... Егер ... ауыл ... өнiмiнiң маңызды
қайта өңдеуi туралы болса, онда шарттың пəнi ... ... ... қабiлеттiлiгiн алатын оңашаланған мүлiктiк игiлiк ретiнде оны
есепке ... ... ... жаңа құн ... ... ... пəнiнiң (нысанасының) басқа ерекшелiгi оның ... ... ... ... ... ... ... кезiнде шарт мақсаттары үшiн басқа тауар көлемiнен тиiстi
тəсiлдермен жекеленетiн ... ... де бұл ... ... ... ... ... болуы мүмкiн,
мысалы егер қайта өңдеушi (контрактант) ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... ... өнiмдi сатып алуға мүдделi
болса. Бұл əр түрлi себептермен айқындалады. Айта ... ... ... ... ... ... Алматы облысы совхоздарының темекi
өсiретiн жерлерiнде вирджиниялық ... ... ... ... ... ... саласын инвестициялау жөнiнде шешiм қабылдады.
Əрине, бұл жергiлiктi шикiзаттан өндiрiлетiн темекi өнiмнiң беделдiгiн
сақтау талабына байланысты ... ... ... пəнi ... табылатын өнiм одан əрi қайта
өңдеу ... сату үшiн ... ... ... ол ... қор ... да ... жасасу көп жағдайда “болашақтағы заттар” – ендi өндiрiлетiн
ауыл шаруашылық өнiмдерi жөнiнде жасалады. ... ... ... жасасу
шартының нысанына өсiрiлген өнiм жөнiнде жасалатын мəмiлелер де ... ... ... ... өткен, əлде “тамырындағы” өнiм болуы мүмкiн.
Егер татаптар оған өнiм тапсыру ... ... ... қарастырса,
онда бағасы келiсiмшарт жасасу шартының елеулi ... ... ... ... баға келiсiмшарт жасасу шартының болсын, ... ... да ... ... жағдайларына жатпайды.
Келiсiмшарт жасасу шарты бойынша мiндеттемелердiң орындалу мерзiмi
оларды қолдану салаларына байланысты ... ... шарт ... ... бақша жəне дəн шаруашылығы өнiмдерi болса, бұл ... ... ... ... ... бұл ... ... мерзiмдердiң
оларға қатаң бекiтiлуiн қажет етпейдi. Шартқа байланысты өнiмдi əртүрлi
мерзiмде алуға болады, ... бұл ... ... ... ... ... фермерлерде тауарды сақтауға көбiне жағдайлары болмайды жəне
мiндеттеменiң ... ол ... өнiм ... ... қисынды
мерзiмдерде орындалу керек екендiгi көрiнуi мүмкiн.
Егер келiсiмшарт жасасу басқа ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... жеткiзу туралы, шарт, оның
мезгiлмезгiл ... ... ... ... ... ... (жылдық)
циклдары көп мағыналы болмайды.
Ауыл шаруашылық өндiрiс саласындағы шарттық ... ... ... мен ... ... пайдалануға тиiстi болуы мүмкiн.
Оған ... ... ... табиғи циклдары ауыл шаруашылық өндiрушiлер
жəне олармен белгiлi қарымқатынаста ... ... ... ... ... тигiзедi.
Келiсiмшарт жасасу шартының нысаны көп жағдайларда жазбаша болады. Оны
жасау тəртiбi тауар жеткiзiлiм шартын жасау тəртiбiне сəйкес болуы қажет.
Келiсiмшарт ... ... ... ... өнiмiн өндiрушi шартпен келiсiлген өнiмдi беруiне
мiндеттi. Оның ... ... ... анықталады. Егер шартта оның сапасы
жөнiнде ... ... ол ... ... сай ... яғни ... ... ақыр аяғында тұтынушыға жетедi жəне де
осыған ... оның өмiрi мен ... ... болуы керек. Өнiм
шарттар көзделген түртүрiмен берiледi. Сапасы, түр түрiмен бiрге елеулi
жағдай ... ... ... байланысты жағдайда есептеледi.
Келiсiмшарт жасасу шарты ауыл шаруашылық ... ... ... ... Егер ... ... көзделмесе, ол өсiрiлген өнiмдi ... ... ... ... ... ауыл ... ... дамығанымен ауыл шаурашылық өнiмiн жəшiктеуге (ыдыстауға) оны
сатудың алдыңғы ... ... ... ... ... ... арнайы құралдармен өңдеуге, сақтауға жəне т.б. ... өнiм ... ... мерзiмдерiн хабарлауға тиiс.
Контрактант өнiмге ақы төлеуге мiндеттi, оның осы мiндетiнiң орындалу
тəртiбi тауар ... ... ... ... ... ... жоқ. Содан басқа оған алынатын өнiмдi ұқыпты тексеру мiндетi
жүктеледi, ол стандарттарға сай ... ... тура ... ... ... алып кету ... көп жағдайларда (егер өзгешенi шарт көзделмесе)
контрактанттың өзiне жүктеледi. Ауыл шаруашылық өнiмiн өндiрушi өсiрiлген
өнiмдi жеткiзу ... бар ... ... ... оған ... ... бойынша ұсынылған, шартта
қарастырылған ... ... ... жəне ... ... мерзiмде берiлген ауыл шаруашылық өнiмiн қабылдаудан бас тартуға
құқығы жоқ.
Келiсiмшарт жасасу шартында ауыл шаруашылық өнiмiн ... ... ... ... оның талап етуi бойынша ауыл шаруашылық
өнiмiн ұқсатудан қалған ... ... ... баға бойынша ақы
төлете отырып қайтару мiндетi көзделуi ... ... ... ... есепке жатқызу деген тəсiлiн қолдануға ... АК ... ... (абонент) – бұл электрмен жабдықтау шартына отырған, энергиямен
жабдықтаушы ұйымдар ... ... ... ... тұлға. Энергиямен
жабдықтау шарты сатып ... ... ... ... ... ... басқа шарттарынан ажыратылады. Мысал ... ... үшiн ... ... ... шарты бойынша “Абоненттi
жалғанған желiге алғаш рет iс ... ... ... ... шарт ... ... (ҚР АКң 483бабы, 2тармағы).
Заңды байланыстар туындауы үшiн энергиямен жабдықтаушы ұйымдар ... бiр ғана ... ... қосымша əрекеттер де жасалуы
қажет. Бiр ... ... ... тұрмыстық қажеттiлiк үшiн энергияны
жеткiзу шартының көрсетiлген мiндеттемесiн (реалды) шынайы шарт ретiнде
қарастыру қажеттiлiгi көрiнуi мүмкiн. ... ... оның ... ... əсер ... Себебi шарт
болмысына ол бойынша мiндеттi орындау ... ... ... ... етпейдi. Қарастырылып отырған əрекеттер тек дайындық ... ... ... алушы) болып жеке, сонымен қатар заңды тұлғалар келе алады.
Заң көтерме тұтынушыларқайта сатушылар мен бөлек ... ... ... ... ... ... ... сыртқы ұқсастығына қарамастан
көрсетiлген категория субъектiлерiне мыналар жатпайды:
а) негiзiнен жеке қажеттiлiгi үшiн ... ... ... оны ... ... бiр бөлiгiнде энергиямен жабдықтаушы ұйымдармен ... ... ... беретiн өнеркəсiптiк жəне басқа
кəсiпорындар, темiр жолды энергиямен жабдықтау ... ... ... бақ ... ... сонымен бiрге
меншiк нысанына тəуелсiз ... үй ... ... ... сатпайтын
ұйымдар да көтерме тұтынушылар болуы мүмкiн.
Бөлшек сатып алушыларға халықты жəне тұрғын үй ... ... ... сатып алушылар болып өзiнiң жеке мұқтажы үшiн ... ... ... ... да келе ... ... көтерме жəне бөлшек
қылып бөлудiң жанама ... ... ... ... ... ... ... анықтауға болады. Оның 2.1.1. тармағына сəйкес
750 квт А жəне одан жоғары қуаттылыққа қосылған тұтынушылар ... ... үшiн екi ... ... ... ... 2.1.2.тармағы
бойынша 750 кВт А дейiнгi қуаттылыққа қосылған тұтынушылар бiр ставкалық
тариф бойынша ... Өз ... үшiн ... ... ... ... ... мiндеттерi мен құқықтары жəне сатып алушыларқайта
сатушылардың мiндеттерi мен құқықтары, олар жасаған шарттарының ... атып ... ... ... ... үшiн ... ... де қатыса
алады.Негiзiнен олар алғашқы жасалған ... ... əсер ... мен субабоненттер арасында энергиямен жабдықтау бойынша ... ... ... ... ... Мұнда абоненттiң өзi электрмен
жабдықтау ұйымы ролiнде қатысады.
Бұл энергиямен жабдықтау ... ... ... жағдайда
субабоненттiң өзi энергиямен жабдықтаушы ұйым алдында өзi ... ... ... ... ... ... алусату шартының
нысанасы болып, электр ... жылу ... u1082 ... Жалғанған желi
арқылы тұтынушыларға берiлетiн кез келген заттар энергиямен жабдықтау
шартының ... ... ... деп ... ... авторлар мен келiсуге
болмайды. Жекелеп алсақ, мұнай, ... ... су жəне ... ... дегенмен. Бiздiң көзқарасымызда соңғы көрсетiлген ... ... ... деп ... негiздiрек болады. Мəселеге өзгеше
қарайтын болсақ, онда энергиямен жабдықтау шарты үшiн тектiк ұғым ... желi ... ... ... ... ... айта аламыз.
Жалғанған желi арқылы жабдықтау шарт бойынша ... ... ... көмiр, баллондарға толтырылған газ немесе аккумулятордағы
электр энегиясы сияқты ... ... ... ... ... энергиямен жабдықтау шартының нысанасы болып электр қуаты ... ... ... ... ... ... сипаттайды, мысалы,
750 кВт А дейiнгi жалғанған қуат шарт ... ... ... мүмкiн.
Өндiрiстiк мақсаттар үшiн электр қуаты шарт ... ... ... ал ... ... үшiн ... ... энергиясына қойылатын
талаптар тiкелей заңнамада анықталуы мүмкiн.
Электр ... ... ... 2.1.3.тармағына сəйкес: “Электр
энергиясының шарттық көлемiнен, абоненттiң жүктеме ... ... жəне оның ... ... қосылуы
негiзiнен алынған энергиямен жабдықтаушы ұйымның ең көп мөлшердегi сағаттық
қуат шарттық қуат ... ... ... ... Республикасында баға белгiлеу бостандығы ... ... ... нарығына да таралады. ... ... ... ... баға ... ... ... жағдайларда электр
энергиясын жабдықтаушылар (таратушылар) жəне ... ... ... монополия туралы” Заңы қолданылуы мүмкiн. ... ... ... ... ... ... байланысты
бағалар екi ставкалық немесе бiр ставкалық ... ... ... ... ... ... жабдықтаушы ұйым желiсiнiң ең жоғары жүктемесiне
қатысатын шарттық ең жоғары (максималды) ... 1 кВт үшiн ... ... ставкадан, тұтынушыға босатылған белсендi электр энергиясын 1 кВТ
сағаты үшi ... – яғни ... ... ... ... ... энергиясына
жеңiлдiктер (үстеме) белгiленуi мүмкiн. Көтерме тұтынушыларқайта сатушылар
энергиямен жабдықтаушы ... жəне ... ... ... сатып
алынған барлық электр энергиясы үшiн шартқа сəйкес қайта ... ... ... бiр ... ... бойынша есептеседi.
Электр энергиясын пайдалану ... 4.4.1. ... ... жалпы қажеттерiне шығындалатын электр энергиясы үшiн тұрғын үй
ұйымдары энергиямен ... ... ... белгiленген тариф
бойынша, электр тораптың баланстық тиесiлiлiк шекарасындағы есеп нүктесiнде
орналасқан санауыштар бойынша есеп ... ... ... ... ... жеке меншiк үйлерiнде, коттедждерде, үй маңындағы
бағбандық ... ... ... ... олар ... ... ... бiр ставкалық тариф (ереженiң 4.5.1. тарауы)
бойынша төлейдi. Егер заңмен жеңiлдiктер ... онда ... ... ... ... ... шартының мазмұны Сатушының құқығы мен мiндеттерi.
Сатушы ... ... ... ... ... ... ... Бұл
мiндет жеткiзiлетiн энергияның саны (қуаты), сапасы, сонымен ... ... ... ... сұраныс арқылы нақтыланады. Жеткiзiлетiн энергия
саны электр энергиясын тұрмыстық ... үшiн ... ... ... мұндай жағдайда ол тiкелей шартпен анықталады.
Энергиямен жабдықтаушы ... ... жəне ... қабылданған
энергия саны оның u1085 нақты тұтынуымен сəйкес ... ... ... ... ал ол ... ... ... жүргiзiледi.
Шарт бойынша берiлетiн электр энергиясын есепке алу үшiн аталған
құқықтық қатынастарға, сонымен бiрге электр желiсi компаниясының қатысуының
маңызы бар. ... ... ... ... ... ... ... жеткiзудiң нақты көлемi электр желiсi компаниясының электр ... ... ... ... ... есебiнен
көрсеткiштерiмен бекiтiлуi қажет. ... ... ... ауытқу
тауар жеткiзiлiмiнiң шарттық мөлшерiнен айлық тұтынудың нақты ... ... ... ... өндiрушi ұйымның жоғалтуларының құны жабдықтаушы немесе
тұтынушымен төленедi.
Энергиямен жабдықтау шарты ... ... ... үшiн ... азамат абонент болған жағдайларда ол энергияны
өзiне қажеттi ... ... ... ... ... ... 484бабы 3 тармақ). Тауар өндiрумен айналыспайтын
электр энергиясын өндiрiстiк ... ... ... ... ... ... тек ... ұйымдастыру техникаларының
жұмысын жарақтандыру үшiн пайдаланатын ұйымдар тұтынатын энергия ... ... ... ... ... ... жабдықтаушы ұйымдармен берiлетiн энергия сапасы
мемлекеттiк стандарттар мен стандартизациялау бойынша басқа ... ... ... ... қажет немесе энергиямен жабдықтау ... ... ... ... ... ... ... қажет, желiде, шартта ескертiлген шеңберде ... ... ... ... ету үшiн ... қуат ... ... энергиясын беруде сапалық ... ... ... ... су ... бу ... ж.т.б. қызмет етедi.
Энергияны беру тəртiбi шартпен қарастырылады. Энергиямен жабдықтау бойынша
мiндеттеме мəнi энергияның ... ... ... ... ... мөлшерде бұл электр энергиясын тұрмыстық тұтыну шартына
үйлесiмдi болып табылады. Тұтынушының өзiне ... ... ... ... ... ... ... онда ол уақыт кезеңiне
тəуелсiз тəулiк бойы ... ... ... ... кəсiпкерлiк шарттың құқықтық
тəртiбiнен бiрқатар ерекше болып табылатын құқық берiледi. Электр қуатының
тұрақты ... ... ... ол ... ... ... ... электр энергиясын жеткiзу жəне электр
энергетика объектiлерiнiң жұмысына ерекше ереженi ... ... ... ... мен ... ... кестесiн өзгерте алады.
Берiлетiн энергияның саны, сапасы жəне тарату тəртiбi ... ... ... ... екендiгiн атап өткен жөн. Егер ... ... ... саны ... онда ол оны ... ... ұстап тұра
алмайды. Электр энергиясын босатудың ... ... ... ... шарт ... ... ... сəйкес келмейтiн энергияны
таратуға мəжбүр ... ... ... ... ... тəулiктiк
нормасының болуы оны таратудың тəртiбiне əсер етедi ж.б.
Кейбiр жағдайларда энергиямен жабдықтаушы ұйымдар тұтынушыға ... ... ... ... ... бас ... құқылы. Бұл үшiн
жазбаша ескерту ... ... ... үшiн ... ... ... тұтынушыға оған қатысты шарттық мiндеттемелердi орындауға кедергi
келтiретiн себептердi өз уақытында жою үшiн ... ... ... деп
есептеу ақылға (ойға) үйлесiмдi болып келедi.
Энергияны беру ... ... ... ... ... шартпен бекiтiлген мерзiмге электр энергиясы үшiн төлемнiң
болмауынан;
б) ... ... ... ... ... ... жұмсаудың
артуы немесе бекiтiлген электр тұтыну тəртiбiн бұзу;
в) электрмен жабдықтаушы ұйым желiсiне тоқ ... өз ... ... ... ... шарттан жоғары арттыру;
г) ток қабылдағыштарды есеп аспаптарынан қатыссыз жалғау немесе электр
энергиясы есебiнiң схемасын бұзу;
д) ... ... ... жəне басқа тұтынушылардың электр
қондырғыларының қалыпты жұмысын бұзушы мəнге дейiн ... ... ... сапа көрсеткiштерiнiң төмендеуi;
е) энергиямен жабдықтаушы ұйымның өкiлдерiн электр энергия ... ... ... ... ... ... қадағалау органы
энергиямен қамтамасыз ететiн ұйымға тұтынушыларға ... ... ... ... ... ... берудi тоқтатуға мiндеттеуге
құқылы.
Бұдан басқа, ол келесi жағдайларда орын алуы ... ... – өрт ... жəне адам ... ... ... тұтынушының
электр қондырғысының қанағатсыз жағдайы;
б) тұтынушының электр қондырғысына қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... органы бұйрығының орындалмауы немесе
тұтынушының электр қондырғыларына Мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... болмаса, электрмен жабдықтаушы ұйым жоспарлық
жұмысты жүргiзу жəне жаңа тұтынушыларды қосу үшiн ... ... ... ... саны мен ... шартта ескертiлуi қажет. ... ұйым ... ... ... ... электр энергиясын беруде
үзiлiс уақытын жəне мерзiмiн келiсу үшiн үш ... ... ... Егер ... ... ... электр энергиясын беруде
үзiлiс уақытын жəне күнi жөнiнде келiспесе, энергиямен жабдықтаушы ұйым оны
өз бетiнше қалыптастыруға құқы ... ... ... ... мүмкiндiгiнше абоненттiң жұмыстан тыс
уақытында жүргiзiлуi қажет, оған бұл туралы ажыратуға дейiнгi 24 ... ... ... ... ... жасалуы қажет.
Егер ажырату аварияны жою немесе ескерту үшiн асығыстықты талап ... ... ... ұйым ... ... ... ... Мұндай жағдайда ажырату себебi абонентке 24 сағат iшiнде жазбаша
түрде ... Егер ... ... ... ... ... ... болса, электр энергиясын таратуда күтпеген
үзiлiстерден тұтынушыларды ... ... ... ... ... ажырату немесе шектеу кестесi болуы керек жəне
қажет жағдайда бұл кестелердi қолдануға енгiзу ... ... ... ... ... ... ... мұндай кестемен
танысуы керек.
Тұтынушылар электр тұтынудың тəулiктiк кестесiн шамадан асырып жiберсе,
энергиямен жабдықтаушы ұйым ... ... ... ... ... жiберiлген артық шығынын толық орнын толтырғанға ... шарт ... ... ... 25 ... ... мөлшерде
ықтиярсыз шектеуге құқылы. Егер тұтынушы шарт бойынша пайдалануға рұқсат
етiлген сағаттағы ... ... ... максимумынан қуатты артса
(арттырып жiберсе), энергиямен жабдықтаушы ұйым ... ... ... ... ... ... талап етуге құқылы.
Мұндай талап тұтынушымен өз уақытында орындалуы қажет.
Энергиямен жабдықтаушы ұйымның талабы он минут iшiнде ... ... ... ... ... ... ... ажыратуға құқы бар. Егер əңгiме
толық ажыратуға болмайтын ерекше өнеркəсiп жайында болса, онда ол ... жəне ... ... ... ... ... жабдықтаушы ұйым олар үшiн орнатылған жауапкершiлiктiң электр
шекарасына сəйкес электр ... ... ... жүзеге асыруға
мiндеттi. (Электр энергиясын пайдалану Ережелерiнiң 1.5. ... ... ұйым ... энергиясын тұрмыстық қажеттiлiк үшiн
беретiн болса, онда егер ... ... ... оған ... ... мен ... техникалық жағдайын қамтамасыз ету
мiндетi ... Сол ... ... ... ұйым ... есептейтiн жабдықтардың сақтығын қамтамасыз етуге мiндеттi. Электр
энергиясын ... ... ... ... ... ... ... Қазақ ҚСРА Заңымен реттелетiн болғасын сатушыға аталмыш Ережелердiң
4.1 тармағына сəйкес электр ... ... ... ... ... ... оның ... бойынша хабардар ету мiндетi жүктеледi”.
Энергиямен жабдықтаушы ұйым оған толық жəне ... ... ... олар ... ... ол ... ... басқа құрылымның толық
атауы (қазақ жəне орыс тiлдерiнде), кəсiпорынның иесi немесе жетекшiсiнiң
фамилиясы, заңды мекен жайы жəне ... ... ... ... мен ... Энергиямен жабдықтау
шарты абонентте тек құқықтар болуымен сипатталып қоймайды, оған ... ... ... бiрқатар мiндеттер де жүктеледi.
Қазақстан Республикасы АКн 487бабының 1 ... ... ... ... ... желiлердiң, аспаптар мен жабдықтардың тиiстi
техникалық жайкүйiн жəне қауiпсiздiгiн қамтамасыз етуге ... ... ... жəне ... ерекше жағдайы бар болса – ... ... ... ... жер ... ... ... бар жəне басқа да
ұқсас өндiрiстер, онда тұтынушылар бұл электр қондырғылардың ... ... мен ... ... ... ... ... бекiтiлген
нұсқауларды иемденуге мiндеттi. Абоненттiң электр қондырғыларын ... жəне ... ... ... ... электр энергиясын
пайдалану ережелерiнiң 1.4.6. тармағына сəйкес анықталады.
Тұтынушы энергияны пайдаланудың қалыптасқан тəртiбiн сақтауға, оны дұрыс
жəне тиiмдi ... ... ... электроэнергиясын
пайдалануда ысырапшылдықты болдырмауға мiндеттi.
Өздерiне жүктелген мiндеттердi орындау үшiн ... ... ... ...... ... мiндеттi.
а) өнiм, жұмыс, қызметтiң бiр бiрлiгi дайындау (көрсету, жасақтау) ... ... ... жұмсаудың экономикалық негiзделген нормативтерiн
өңдеуге жəне сақтауға оларды өндiрiстi ұйымдастыру технологияны жетiлдiруде
жəне жаңа техниканы ... ... ... қарауға;
б) кəсiпорын бойынша бүтiндей, сонымен бiрге неғұрлым энергияны көп
талап ететiн агрегаттар, цехтар жəне ... ... ... ... ... ... жоғалтуларды жəне өндiрiстiк емес шығындарды
табуға, оларды төмендету жəне жою ... ... ... электр
энергиясын пайдалану Ережелерiнiң 1.4.6. тармағына сəйкес ... ... ... ... ... ... ... санын өзгерте алады, егер бұл шартпен
қарастырылса жəне қосымша энергия санын берудi қамтамасыз етумен ... ... ... шығындарын өтеу жағдайлары туралы ескерту
жасалса. Егер шартта ... ... ... ... ... ... ... қайта есептеледi. Бұл, дегенмен, абонентке шарттық
қуатпен салыстырғанда жоғары (артық) қуатты одан əрi ... ... ... жекелеген жағдайда энергиямен
жабдықтаушы ұйымның рұқсаты қажет болады. Абонент пайдаланылатын қуаттың
көлемiн азайта алады. Бұл үшiн ... ... қуат ... өзгерiсi
мерзiмiнен бiр ай бұрын энергиямен жабдықтайтын ұйымға арызын (тапсырысын)
беруi тиiс.
Тұтынушы (абонент) энергиямен жабдықтаушы ... есеп ... ... алудың есептiк аспаптары жұмысының бұзылғандығы,
ақаулары ... ... ... ... ... ... ... хабарлауға мiндеттi. Бұдан басқа, абонент энергиямен u1078
жабдықтаушы ұйым иелiгiндегi жəне ... ... ... ... ... ... туралы хабарлауға мiндеттi.
Көптеген жағдайда абоненттер есептеу аспаптарын ... ... ... ... тұрмыстық қажеттiлiк үшiн тұтынатын абоненттер
электр сымдары мен ... ... ... ... ... ... жəне электр энергиясын пайдалануда ... ... ... Үй ... ... ... электр
сымдарын жөндеудi үй, пəтерлер иелерi жүргiзедi.
Абонент оған бөлiнген ... ... ... мiндеттi. Электр
энергияға есептеудiң тəртiбi өндiрiстiк жəне тұрмыстық тұтынушылар үшiн ... ... ... энергиямен жабдықтаушы ұйыммен жазылған
төлем құжаттары бойынша немесе өзiне өзi қызмет ... ... Егер ... ... болса, абонент жəне субабонентпен
пайдаланылған барлық электр энергиясы үшiн бiр ... ... ... электр энергиясы (қуаты) үшiн есептеулер нысаны мен жағдайы
тiкелей энергиямен жабдықтау ... ... ... ... үшiн
есептеулер есеп аспаптары бойынша жүргiзiледi. Абоненттiң кiнəсiнсiз
есептiң уақытша бұзылуында ... ... үшiн ... ... ... орта ... ... бойынша есептеледi. Мұндай есептеу кезеңi 1
айдан аспауы керек. Содан ... ... ... толық көлемде келтiрiлуi
қажет.
Егер абонент есептi бұзуға, ұрлауға жол берсе, онда энергия ... ... ... ең ... жүктеме бойынша немесе абоненттiң жұмыс
уақыты сонымен жəне оның ток қабылдағыштарының қалыптасқан қуаты ... ... ... ... ... есеп айырысуда өзi қызмет
көрсету тəртiбi ... ... ... энергияны пайдалану жəне
есептеудiң дұрыстығын электрмен жабдықтаушы ұйым бақылайды.
Энергиямен жабдықтаушы ұйым электр ... жəне ... ... ... ... ... ... əрқайсысына жеке есеп шоттарын
ашады. Оларға арнайы есеп айырысу кiтапшалары табыс ... ... ... ... ... ... үшiн төлеме құжаттарын өз бетiмен
толтыруға арналған ... жəне ... ... ... ... ... ... желiге қосылған пəтерге орналасқан
кезде жаңа пəтер иесi 5 күн iшiнде өз атына есеп шотты (шартты) ... ... ... ұйым ... ... желi ... мен ... қауiпсiздiгi жəне техникалық
жағдайларын, есеп аспаптарын бақылау үшiн ... ... ... ... ... ... ... заңмен анықталады.
Абонент бұрын пайдаланылған электр энергиясын төлеген жағдайда, электр
энергиясын қабылдау шартынан бiр жақты бас тартуға ... ... ... ... үшiн ... ... ... Республикасының Азаматтық кодексiнде Ресей ... ... (525, ... ... ... үшiн ... байланысты пайда болатын ... ... ... нормалар жоқ. Бiздiң заңнамалық шешiм неғұрлым ұтымды болып
табылады. Оған сатып ... ... ... ... ... ... ... Бұл қатынастар таза азаматтық құқықтық болып табылады. Бұл есепте
пiкiр таластық көзқарастар да бар.
Дегенмен, Қазақстан Республикасының ... ... алу ... 1-бабында “Мемлекеттiк сатып алу туралы шарт – осы Заңға жəне өзге
де нормативтiк құқықтық ... ... ... мен өнiм ... ... азаматтық құқықтық шарт” деп тура көрсетiлген.
Осыған байланысты қазiргi кезеңде Қазақстанның цивилистикалық ғылымында
қалыптасқан позицияны ... ... ... ... ... ... түрiн ажыратуға болады:
1) жеке құқықтық (азаматтық құқықтық);
2) көпшiлiк құқықтық, тек тең ... ... ... ... ... аймақтық қалыптасуда iшкi мемлекеттiк шарт,
министрлiктер мен əкiмшiлiк шарт арасында ғана пайда болады. ... ... ... ... ... ... мемлекет ұйым
немесе азаматтармен қатынаста билiктiк өкiлеттiктi қалыптастырған кезде
шарттық ... ... деп ... ... ... ... бiрлiктер, мемлекеттiк органдар заңды жəне жеке
тұлғалармен қатынасқа тең ... ... ... ... ... (Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексiнiң ... ... ... шарт ... мен азаматтық құқықтық қатынастарға
қатысушылардың теңдiк қағидаттарының əрекетi таралады. Сондықтан мемлекет
мұқтажы үшiн ... ... ... ... бүтiндей жəне u1090
толығумен сатып ... жəне ... ... ... ... ... ... артық қайталауынан босатады жəне аталған шарттың тек
ерекше мазмұнына назар салуға мүмкiндiк бередi. Олар ... ... ... болып келедi жəне тек бiршама көлемде ғана осы ... ... ... ... ... шарттың тағайындалуы өзiнiң атауынан-ақ көрiнiп тұр. Мемлекет
мұқтажы үшiн ... ... жеке ... ... ... ... құқықтық функцияларын жүзеге асыру үшiн экономикалық негiзiн
құрады. Мемлекет аталған жағдайда ... ... ... егемендi субъект
ретiнде өз қалыптасуын қамтамасыз етедi. Одан басқа арнайы ... өз ... ... ... ... ... оның ... мысалы қорғаныс мiндетiнде дəл осылай жүргiзедi. Осы
ескерiлiп мемлекеттiк сатып алумен ... ... ... ... ... ... ... 16 шiлдесiндегi “Мемлекеттiк сатып алу туралы” Заңның орнына
2002 ж. 16 мамырында дəл осы ... Заң ... Ол ... ... сатып алулар туралы жаңа мемлекет экономикасы ... ... ... ... ... Онда ... ... ынталы назар аударылады. Мұндай байланыста “Мемлекеттiк
сатып алу туралы” ҚРЗаңы мемлекет ... ... ... ... ... қатысуымен сатып алу жүргiзiлетiн жетiлдiрiлу дəрежесi жоғарырақ
тетiгiн ұстанады. Мемлекеттiң сатып алу ... өсу үшiн, ... ... де ... ... алу ... ... реттеу принципi заңмен
бекiтiлген. Ол төмендегiлерге негiзделедi:
1. сатып алу үшiн ... ... ... жəне ... ... ... сатып алу барысында қатысу үшiн барлық ... тең ... ... ... ... ... адал ... мемлекеттiк сатып алу барысының жариялығына.
Мемлекеттiк сатып алу барысының өзi тиымділеу ... ... ... ... орган оның көмегiмен мемлекеттiк сатып алу
жүзеге асырылатын əдiстi тiкелей (өз ... ... ... ... ... ... ... мен атаулары ... ... ... алу ... ... ... ... мемлекеттiк сатып алу туралы шартты ... ... ... ... алу ... шарттың орындалуына көпшiлiк назар бөлiнедi
(аударылады). Соңғы айқындаған буын аса ... ... ... ... ... алу ... ... орындалуы мемлекеттiк сатып алудың
бөлек кезеңi болып келетiнi туралы ... ... ... ... ... ... ... құқықтық қатынасты жүзеге асырған кезде ... ... ... шынайы, тиiстi орындалуы қажет екенi туралы
түсiнушiлiкке келу қажет. Олай болмаған жағдайда, бұл ... ... мəнi ... ... Осы ... ... жету ... шаралар қарастырылатына қысқаша тоқталайық. Олардың көмегiмен
мемлекеттiк сатып алулар ... ... ... кеңейтiлген.
Мемлекеттiк сатып алудың заңды бекiтiлген əдiстерi мемлекеттiң толық құқылы
органдарына нарық жағдайын неғұрлым тура ... ... ... ... ... сатып алуды келесiлер арқылы жүргiзуге болады:
1) ашық конкурс;
2) жабық конкурс;
3)баға ұсыныстарына сұраныс жасау арқылы (сатушыларды) жеткiзушiлердi
таңдау;
4) бiр ... ... ... ашық ... биржалары арқылы сатып алу.
Мемлекеттiк сатып алудың бесiншi əдiсi жаңа ... ... ... ... ... ... ... қатарының)
ерекшелiгi орын алады. Қазiр заңнама кiм осы тиiстi қатынас субъектiсi
болып келедi дегендi ... ... ... қарайды. Бұл мемлекеттiк
сатып алу шартына сатып ... ... ... ... субъектiлер аясын
кеңейтумен жасалған. Ендi мемлекеттiк органдар, мемлекеттiк мекемелерден
басқа мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... ... акционерлiк қоғамдар да сатып алушы бола ... ... алу ... ... ... егер ... айтылған
заңды тұлғалармен байланысты субъектiлер ... ... ... алусату
шарттарын сатып алушы ретiнде жасаса, онда сатып алулар мемлекеттiк болып
бағаланады. Осындай шартты жасасатын тұлғалар ... ... ... ... ... ... 50 жəне одан көп ... (қатысу үлесу) бiр
немесе өзге тапсырысшыға ... ... ... заңды тұлғалар.
Аффирленген заңды тұлға да өзi тiкелей ... ... ... ... ... жəне жеке ... шарт ... сатушы (тауар берушi, жеткiзушi) бола
алады. Көптеген жағдайларда кəсiпкерлiк қызмет субъектiлерi ... ... ... ... жеке ... ... меншiк нысанында негiзделуi
ешқандай мəнге иемденбейдi. Мемлекеттiк ... ... да ... бола ... ... мемлекеттiк кəсiпорындар тек заңды қарастырылған
жағдайларда ғана тауар берушiлер бола алады.
Қазақстан Республикасының ... алу ... ... тауар берушiнiң
аффирленген тұлғасы тауар берушiге ... ... ... түсiнiктеме
берiлген. Оларға сол немесе басқа болжамды тауар ... ... ... iшiнде шарт немесе басқа мəмiлеге байланысты əсер ететiн
жəне (немесе) шешiмдi тiкелей ... ... ... құқы бар кез ... ... ... жатуы мүмкiн. Керiсiнше болжамды тауар берушiнiң де сол
тұлғаларға қатысты ... ... ... онда ... ... ... ... Байланыстар мiнезiн сипаттайық. Тауар беруш жəне
оның аффирленген тұлғасы консорциалды келiсiмдердiң қатысушылары болып
табылуы ... бiр ... ... (болжамды тауар берушi немесе оның
аффирленген тұлғасы) екiншi – еншiлес заңды ... ... ... ... ... ... ... тұлғасы ретiнде “Мемлекеттi сатып алу
туралы” Заңының 7бабы 1тармағында ... ... де ... ... ... ... алу ... бiр уақытылы тапсырысшының да мүддесiн
бiр уақтылы өкiл ... ... ... ... ... ... ... тауар) жеткiзушi жəне оның
аффирленген ... ... ... алу ... бiр ... бiр ... ... қатыса алмайды.
“Мемлекеттi сатып алу туралы” Заңының 8бабында ... ... ... ... талаптар анықталған.
3.2 Сатып алу-сату шарттары бойынша жауапкершiлiк
Азаматтық құқықтық қатынастар субъектiсiне жүктелген мiндеттердi бұзғаны
үшiн жəне бұзушылықпен келтiрiлген уəкiлеттi тұлғаның ... ... ... ... заңмен немесе шартпен қарастырылған мүлiктiк
өтеу немесе мүлiктiк ауыртпалық ... ... ... ... жəне айып төлеуге жататын ... ... ... шығарады. Олардың қатарына кепiлпұлды ұстап
қалу сияқты шара жəне т.б ... ... ... ... бұзушыға əсер етудiң
ұйымдастыру шараларынан немесе басқаша жедел шаралардан айыру қажет. Олар
құқықты бұзушы жəне ... ... ... ... ... құқықтық
байланыстарды өзгертуге немесе ... ... ... ... мен ... ... ... кiруi мүмкiн. Мүлiктiк
салдары бұл кездерде жолай нəтижелер ретiнде болады.10 Жедел ... ... ... ... ... шараларының iшiнде кiшкентай үлес алады,
бiрақ бұл олардың маңыздылығын азайтпайды.
Сатып алу-сату шарттары бойынша ... ... ... ережелердi
қарап шығайық.
Сатушының негiзгi мiндетi сатып алушыға тауарды беру. ... ... ... ... ... орындалмағаны үшiн жауапкершiлiк ҚР ... ... ол өз ... ҚР АК ... ... ... белгiлi затты жеке беруiне мəжбүр еткеннен басқа көрсетiлген
баптың 2 ... ... ... ... тиiстi шығындарды өндiрiп ала алады.
Тектiк ... ... ... ... ... ... алушы зиян шеккен жағдайда, ол ҚР АК 350 бабына сəйкес
оларды өндiре ... ... ... тиiстi керек жарақтарды немесе құжаттарды сатып
алушыға беру мiндетiн орындамаса, онда ... ... ... ... ... сай оған ... ... өндiрiп алуға
немесе тауарды қабылдаудан бас тартуына ... ... та, ... ... беруге байланысты сатушыға тиiстi мерзiм белгiлеуiне мiндеттi,
яғни ... ... ... ... ... ... ... тауар көлемi бойынша талапты сатушы бұзған жағдайда,
сатып алушы берiлген тауардан жəне оған ақы төлеуден бас ... ... ... ... өтелуiн талап етуге құқылы. Сатушының ... ... ... ... құқықтан бос беру ... ... ... ... тауардың түртүрiмен көзделмеген
тауарды бергенде, түртүрге байланысты талаптарға сай келмейтiн тауардан бас
тартса, ... ... ... ... ... болады (ҚР АК
421бабының 1,2,3тармақтары).
10.Басин Ю.Г. ... за ... ...... Уч. пос. – ... ... ... – 1997 – 3 б.
11. Диденко А.Г., Басин Ю.Г., Иоффе О.С. и др. ... ... ... ИПЦ ... 32 ... А.Г., ... Ю.Г., ... О.С. и др. Көрсетілген жұмыс.
–33 б.
ҚР АК 428бабында тиiстi сапалы тауарларды беру мiндеттемелерiн сатушымен
бұзған үшiн ... ... ... ... жағдайларда, сатып алушы сатушыдан мыналардың бiрiн талап етуге
құқылы:
1) сатып алу бағасын сол мөлшерде кемiтудi;
2) қисынды ... ... ... ... жоюды;
3) тауардың кемшiлiктерiн жоюға жұмсаған өз шығындарын өтеудi.
Жиынтығы ... ... u1073 ... ... ... ... ... ете алады:
1) сатып алу бағасын сол мөлшерде кемiтудi;
2) тауарларды қисынды мерзiмде толық жиынтықтауды;
3) жиынтықталмаған тауарды жиынтықталған ... ... ... ... қолдану, сатып алушыны азаматтық құқық
жауапкершiлiктiң орын толтыру механизмiн толық көлемде ... ... ... шығындарды өндiрiп алу құқығынан айырмайды.
Егер сатып алушы заңды талаптарды бұзумен ... ... ... ... бас ... қабылданған тауарға ақы
төлемеген, төлеу ... ... ... ... тауарға ақы төлеу
мiндетiн орындамаған жағдайларда, ... ... ... ... АК 353-бабына сəйкес сатушы бұл жағдайда сатып алушыдан басқаның ақшасын
пайдаланғаны үшiн ... ... ... ... ... егер ... алдынала төленген тауарды беру мiндетiн сатушы орындамағанда, онда
айып ақы оның ... ... ... ... ... ... жауапкершiлiктiң арнайы шаралары
қарастырылған. Сатып алушыдан сапасыз тауарды ауыстыру үшiн ... ... ... ... ... ... ... 4тармағында көрсетiлген
мiндетiн (мерзiмдi) сатушы бұзғанда, оларды бұзғанның əр күнiне сатушы
ауыстырылған тауарды ... ... ол ... ... 1 пайыз көлемiндегi
айыпты төлеуге мiндеттi.
Егер сатып алынған заттың гарантиялық жөндеуi қажет болса, ... ... ... ... ... ... 10 кг ... заттардың,
бұйымдардың керектi жерлерге жəне қайта орнына дүкеннiң немесе шеберхананың
есебiмен жеткiзiлуiн ... ... ... ... ... ... болған мерзiмiнде гарантиялық
шеберхана жөндеу ... ... ... ... ... ... жерiне
жеткiзiп беруiне мiндеттi. Жөндеу мерзiмдерiн немесе жөндеу уақытына
қайтарымсыз затты беруiн бұзғанда, ... ... ... ... бiр
пайыз мөлшерiнде, мерзiмнен əр күн өткен сайын айып ... ... ... ... ... өкiлi ... жағдайда,
тұтынушы тауарды сатып алу орнына ... ... ... ... оның өкiлiне сатып алынған тауарды анықталған оқулықтар туралы
актiмен бiрге жiберуге құқылы.
Бұл ... ... ... ... жəне ... оған
қайтарғанға байланысты шығындарды өтеуге мiндеттi. Өнiмнiң конструкциялық
өндiрiстiк, рецептуралық кемшiлiктерiнiң болғанына ... ... ... ... ... ... зиян ... көлемде өтелуге
тиiстi. Қазiргi жағдайда, егер өмiрге жəне денсаулыққа зиян ... ... ... ... мөлшерi жөнiнде келiсiмдерге
жол бередi.
Тауар жеткiзiлiмi шартындағы жауапкершiлiк негiзiнен сатып ... ... ... Өнiм ... ... ... жеке түрлерiне, мысалы, сапасыз тауарларды жеткiзу, ... ... ... 13.
Бұл ереженiң 46-тармағына сəйкес, сапасыз (жиынтықталмаған) өнiм
тапсыратын болса, тауар ... ... ... мөлшерiмен айыппұл төлеуге
тиiс. Сонымен қатар, шарт бойынша өзге бұзушылықтарға да жол ... ... алу ... болады. Сатып алу-сату шартының жəбiрленушi
тарабы мүлiктiк жауаптылықты қолданумен қатар келтiрiлген ... ... ... да ... ... зиянды өтетiп алу мүмкiндiгiн шектеу
заңмен белгiленуi мүмкiн.
13 .Жайлин Є.А. Ќазаќстан Республикасы Азаматтыќ ... ... ... I. том.- Алматы: Заң әдебиеті, 2003. 83-86 бет.
3.3Сату-сатып алу шарттарының өзекті мәселелері.
Қазргі таңда «сатып алу ... ...... ... маңызды
инстуттардың бірі. Бұл шарттың құқықтық реттеудегі мәлім тарихы тіпті төрт
мың жылды көрсетеді. Сатып алу ... ... ... жер, ... халықаралық жеке құқық нормаларымен реттеледі. Бүгінгі күні сатып алу
– сату шарты – азаматтық ... ең кең ... ... ... ... ... ... айналымда материалдық игіліктердің
барынша таза түрде айналымының ... ... ... Бұл өз ... ... ... ... алу – сату шартының кең әрі ... ... ... алу – сату ... тәжірибелік маңыздылығы, өзектілігі
ғылымның, техниканың жетістігі, қоғамның экономикалық өмірінің қиындауы
жаңа құқықтық ... ... және ... ... ...... алу – сату ... дамытуға әкеледі. Өз кезегінде
өзектілігі курстық жұмыстың бұл тақырыбын, мақсаты сатып алу – сату ... ... ... ... ... таңдауда шарттық негіз болды.
Аталған мақсат негізгі ... ... ... ... ... алу – сату ... қатысты ғалым- құқықтанушылардың әр
түрлі ұстанымдарын салыстыру, сатып алу – сату шартының негізгі ... ... ... қарастыру, сатып алу – сату шартын құқықтық
реттеудегі ... ... ... ... алу ... ... ... ерекше және ұқсас белгілерін анықтау.
Сатып алу – сату шарты мүліктік қатынастың тең ... ... ...... ... ең ... нысаны. Мүлікті меншікке
беру бойынша міндеттемелерді реттеу бойынша типтік ... ... алу ... бір ... яғни ... ... ... алушы екінші тарап яғни сатушы
меншікке белгілі затты беруді талап ету ... ... және баға ... белгілі бір ақша сомасын төлеуге міндеттенетін шартты көрсетеді.
Мүліктік ... ...... ... ... ... алу – сату консенсуальды, өйткені тараптармен оның ... ... ... қол жеткізілген сәтінен бастап жасалды деп
есептеледі, ал ... ... енуі ... ... алушыға беру сәтімен
байланысты емес. Сатып алу – сату ... - ... ... ... ... беру ... міндеттерін орындағаны үшін одан қарсы алынған
тауарға төлем ... ... ... алуы ... алу – сату ... екі ... ... табылады, яғни аталған
шарттың әр бір жағы (сатып алушы және ... ... ... ... ... және бір ... қарыз беруші болып есептеледі,
себебі оның пайдасына жасауға міндетті, сонымен ... одан ... ... бар ... ... есептеледі.
Аталған шарт, сатып алушы тарапында барлық жағдайда ... ... ... ... ... ... ... сатып алушымен тауарды төлеу бойынша міндеттемелерді ... ... ... ... беру бойынша өзінің міндеттерін орындаумен
байланысты.
Сатып алу – сату шартының мазмұны ... ... мен ... және ... оның ... шарттарының жиынтығын құрайды.
Әдетте барлық сатып алу – сату ... ... ... мен ... міндеттерін анықтайтын шарттардың тобы ерекшеленеді. Сатушының
міндеттерін анықтайтын шарттарға: тауар туралы жағдай, оны ... ... ... мен ... ... жағдайлар жатады. Тауарды қабылдау мен оны
төлеу тәртібін реттейтін шарттың ... ... ... ... алу – сату ... мәні ... бір тұлға басқа тұлғаның
меншігіне қандай да бір мүлікті беруге, ал соңғысы бұл мүлікті ... ол үшін баға деп ... ... ақша ... төлеуге міндеттенетін
негізде бөлек басқа шарттарға (яғни ... алу – сату ... ... ... ... ... түсінік.
Қазақстанның заңнамасында сатып алу – сату шартының бөлек түрлері
ретінде танылатын шарттар санына: ... ... алу – ... ... тауарларды мемлекеттік қажеттілік үшін жеткізу, контрактациялар,
энергиямен ... ету, ... ... сату, кәсіпорынды сатуды
жатқызады. Сатып алу – сату шартының аталған түрлерін бөлу ... ... ... және ... ... реттеудің мақсаты қызмет
атқарады.
Сатып алу – сату шартының бөлек түрлерін шектеу үшін ... ... ... оған ... ... ғалымдар шектеудің үш сипатын бөледі:
шарттың тараптары, тауарлар алудың ... ... алу) және ... ... Сатып алу – сату шартын және оның ... ... ... ... қағидаларға негізделеді: онымен туыстық және ... ... ... алу – ... ... түріне тиісті шартты бөлетін,
сатып алу – сату ... ... ... қатысты сипатты,
квалификациялайтын ерекшеліктердің тобы жиналады. Онымен бірге ... алу ... ... әр ... ... ... ... белгілер (ерекшеліктер)
оның субъектілеріне, пәніне, мәнді шарттары және т.б. қатысты шарттың ... ... ... ... ... түрлері арасында нақты
белгіленген шекара жоқ. Құқықтық реттеудің тиімділігінің ... ... ... ... ... ... және сатып алу –сату туралы
корреспонденциялайтын ... ... ... ... шығаратын арнайы
ережелердің көмегімен оларды адекватты реттеуін қамтамасыз ету. Сонымен,
жекелеп сатып алу –сату шартын ... алу – сату ... ... ... квалификациялайтын ерекшеліктері: біріншіден, ... ... ... ретінде заңды тұлға немесе тауарларды жекелеп сату бойынша
кәсіпкерлік ... ... ... жеке ... ... екіншіден,
сатып алу – сату бойынша сатып алушы кәсіпкерлікпен байланысты емес, ... үй ... ... ... ... тауарларды алатын – жариялы
шарт; үшіншіден, сатып алушы ретінде жиі жекелеген ... алу – ... тек ... ғана ... сондай-ақ жарияланған заңдармен және оған
тиісті өзге құқықтық актілермен ұсынылған құқықтармен қолданатын азаматтар
бола алады.
Сауда-саттықтың маңызды ... ... ... ... мен
импорты сатып алу –сату шартының ... әр ... ... ... ... ... экономикалық келісімдердің арасында орталық
орынды алатын сатып алу –сату шартының ... ... ... ... бұл ... түрі ... ... сыртық
экономикалық сатып алу – сату шарты деп аталып ... ... ... ... ... БҰҰ Вена конвенциясының мүшесі болғаннан бері
ол жиі сатып алу – сату ... деп ... ... ... алу ... ... ... айланысатын сатушы белгіленген мерзімде
немесе өндірілетін немесе сатып ... ... ... алушыға
кәсіпкерлік қызметте немесе жеке, жанұялық, үй немесе ... ... емес ... мақсаттарда қолдану үшін беруге міндеттенетін ... ... ... алу ... ... ... ... бар:
тараптардың әр түрлі ... ... ... ... әр ... мемлекеттерде орналасуы); тауардың экспорты
немесе импорты бойынша ...... пәні ... ... ... құралы ретінде валютаны, шарттың екі тарапына да немесе ... ... бір ... ... болып табылатын қолдану.
Халықаралық сатып алу –сату ... ... ... үш ... ... ... ... тарапқа офертаны жіберуі; тараппен офертаны қарап және
оның ... ... ... ... ... ... ... біріншіден,
шартсыз, яғни тараптардың қандай да бір одан әрі ... ... ... шарттары толық офертаның шарттарымен сәйкес келуі тиіс).
Сатып алу –сату шарты ең кең таралған азаматтық –құқықтық шарттардың
бірі ... ... ... күнделікті өмірде әр біріміз кездесеміз. Сатып
алу –сатудың қарапайым келісімде (мысалы, киімдерді, азық-түлікті ... ... ... ... ... қажеті жоқ, себебі қандай да бір
жазбаша шарттар толтырылмайды және бізге үйреншікті ережелер ... ... алу ... ... ... болады – сатып алушы қолма-қол тауарын,
сатушы – ақша эквивалентін алады. Оған қарамастан өте жиі ... алу ... ... оның ... азаматтардың қатысуымен, ҚР АК 27-тарауында
көрсетілген негізгі ережелер мен талаптарды ... ... ... ... да, ... ... да өмірлік қызметі тауарларды
сатып алумен байланысты. Жеке тұлғалар ... ... ... ... болып, сонымен қатар олар сатушы ретінде де бола ... ... ... ... ... ... ... өзінің қызметін жүзеге асыратын кейбір ... ... ... алу ... ... ... мәні және ... басты көзі болып
табылады. Өндірістік кәсіпорындар сондай-ақ дайын өнімді өндіру ... мен ... ... соңында дайын өнімді сатады. Тіпті
тікелей сатып алу –сату шартымен (кредиттік ... ... ... фирмалар) байланысты емес ұйымдар сонда да бір нәрсе алады. Бұл
жағдайда сатып алу ... ... ... ... ... офиске
арналған жылжымайтын мүлік және басқа ... ... ... ... коммерциялық қызметі заңмен қуындалатын, ал делдалдық саудада
қылмыс құрамы болып спекуляция деп ... ... ... ... ... ... – кез-
келген келісім қызмет етуі тиіс жүйелі түрде ... ... ... ... алу ... ... ерекше ролі кәсіпкерліктің бөлек
түрлерінің соңғы сатысы және оны ... ... ... ... байланысты. Маңызды сатып алу –сату шартының ... ролі ... ол ... ... рұқсат етілген және тыйым
салынған ... өсу ... ... ... алу ... шартын
қолдану алқабы шектелмеген, ... ... мәні ... ол ... – сатушы мен сатып алушының, ... мен ... ... ... ... ... ... қатынастарға көшу шартында және
қазіргі таңда экономикалық және саяси жағдайдың тығырықтылығы, ... ... ... ... ... ... ал негізін қалаушы ролдердің бірін алады.
Біздің елде ... ... ... ... және одан әрі болуда.
Бұдан шығатыны әсер етудің, экономикалық қатынастарды құқықтық ... жаңа ... және ... ... қажеттілігі.
Қазақстанда соңғы жылдардағы ең ірі өзгерістер, экономикалық қайта
құрулар шеңберіндегі ... ... ... ... ... қатынас облысында болды. Бұл бұрынғы экономикалық және
шаруашылық ... ... ... ... ... және ... тоқтатылғаннан кейін, экономикалық қатынасты реттейтін заңнаманың
жаңаруымен байланысты.
Қазіргі заманғы шарттық құқықта екі басты ... ... ... ... мен жоспарлау шарттарында көмекші ролді
атқарған шарт ... қол ... және ... айналып, экономикалдық
қатынастарды реттеудегі бөлек және басты құралға айналды. ... ... бір ... қатынастың әр түрлі салаларына таралатын жалпы реттеуші
ретінде, екінші ... - әр ... ... ... ... ... және ... шетел кәсіпкерлерінің қатынастарын
реттеу үшін жарамды, әмбебап реттеуші ретіндегі сипатқа ие болуда.
Екіншіден, шартты жасауда, еркіндік, оның ... ... ... ... ... болды. Шарт әр бір адамға қол жетерлік
жағдайға айналуда. Кез-келген еркін ... ... және ... келісім
бойынша шарттың мәнін анықтай алады Сонымен, еркін нарықтық экономиканың
негізгі шарттарының бірі іске асырылуда – ... ... ... ... ... екі түрі қосылатын тәжірибе бар:
тараптармен ... ... және ... ... ... өте маңызды қызметтерді анықтайды. Олар экономика мықтысы да
әлсізі де бар, сондықтан ол қажет. ... ... ... жағы ... ... ... жағы ... кәсіпкерлер, ірі фирмаға қатысты
тұтынушылар. Және әрқашанда ... ... ... ... бар. Бұл
шарттың негізгі жағдайлары арқылы жүзеге асырылады. Қазіргі ... ... - ... ... тәртіп, жариялық мүдделерді
қорғау бастамашылығына әлеуметтік бағытталған ... ... ... ... өмір сүре ... және бұл шарттардағы міндетті жағдайлар
көмегімен қол жеткізіледі.
Қазіргі заманғы ... ... мәні ... ... жағдай
енгізуді қарастыруға келетін заңнамалық бүтін ... бар. ... ... заңнама монополиялық бағаларды орнатуға қатысты келісуге
тыйым салады. ... ... ... ... мен шектеулерді көздейтін
тұтынушылардың құқығын ... ... ... ең ... болып төрт табиғи ... ... ... ... өндіру және тасымалдау, темір жол ... ... Бұл ... ... ... ... ... орталығынан
шығарып және өнімдер мен ... ... ... ... ... ... тек өсудегі тұтынушыларға құнды және
тарифтерді өз қалауынша айтуға мүмкіндік береді.
Шарттың ... ... ... ... ... туындайтын қиындықтардың негізгі себебі, олардың арасында
көбісі «сөндірілмейтін» мәртебесі бар тұтынушылардың төлемсіздігі деген ... ... өз ... ... үшін алдын ала төлем алуға және
төлемеушілерді сөндіруге жол бермейтін ... ... ... ... ... ... 20 трлн. руб асты, ... ... және жаңа ... ... ... ... ... бермейді. Жағдайдың таң қаларлығы мұндай шығындарда және қарызды
қайтарудың ... ... сала ... ... ... тиіс ... ... дотациялар алмайды.
Алайда бұл олай емес. Сала Қазақстанда жоғары монополияланған құрылым
және тұтынушыларға құндарды ... ... ... арқасында
тұтынушыға дотация жасамайды, жылуға және электро энергияға шығындардың
қаржылық ауыртпашылығын төлеуге мүмкіндігі бар ... ... ... үшін ... мен негіз құрылып, онымен бірге саланың қаржылық ауыр
жағдайының алғашқы себебі тарифтерді және қызметтерді және ... ... ... ... ... ... ... таңға дейін электр эненргия қызметіне ... «ҚР ... жылу ... ... ... ... реттеу туралы
ережемен» реттеледі. Аталған ереже көрсеткендей мемлекеттік реттеу туралы
ештеңе қарастырылмаған, ... ... ... ұсынылған энергетикалық
аймақтық комиссиялармен жылу және электр ... ... ... бекітумен ғана шектеледі. Егер комиссия бұл ... ... ... ... ... ... ұсынылған
сәтінен бастап 20 күн ішінде ресми ... онда ... ... тарифтер автоматты түрде енгізіледі, яғни келісім рәсімін
өтпестен.
Энергетикалық комиссия ... ... 20 ... ... ... ... уақытта мүмкін, бұл өз кезегінде автоматты түрде
бақылаусыз электр энергияға ... ... ... ... ... оны ... және тарататын ұйым үшін электр энергияға тарифті
орнатуда кең мүмкіндіктер ашып береді.
Аймақтық монополистердің ... ... ... ... ... тарифтердің әр түрлі суретін көрсетеді. Сонымен, көрші аймақтар
бірнеше мәрте айырмашылығы бар тарифтерді ... ал ... ... ... ... ... жетеді.
Мұндай жағдайларды шешу үшін монополияға қарсы орган құрылды, табиғи
монополиялар өзінің нарықтағы ... ... ... ... ... ... ... («Тауар нарықтарында монополистік қызметтердің
бәсекелестігі мен шектеулігі туралы» , контрагентке ... ... ... ... сондай-ақ қосымша баға қоспауға қарауға
міндетті. Алайда бұл әрекет етпеуде, өйткені ... ... ... ... жалғасып келген және жалғасуда.
Аталған проблеманы шешу үшін ... ... ... тарифтердің
жоғары шегін анықтауда нормативтік анықтылықты талап етеді.
Қорытынды: Қазіргі таңда адамдардың ... ... ... алу – ... және келісімдерсіз мүмкін емес. Бәрінен бұрын, сатып алу – сату
шарттары ... ... ... ... күшке ие болады. Егер шартқа қол
қою кезінде тараптармен қандай да бір келісімге қол жетпеген жағдайда, онда
тараптың бір жағы ... ... ... ... ... құқығы бар. Бұл
шарттың тараптары, пәні, мерзімі және жеткізу тәртібі және ... ... ... ... тараптардың жауапкершілігі және басқа да шарттар
Қорытынды
 Біз өте күрделі тақырыпқа біршама бойлап ендік. ... ... ... ... ... арасындағы сатып алу-сату
қатынастарын реттейтін шарт жөнінде біршама мағлұмат алдық. ... ... ... ... ... ара ... ... алатындай болдық.
Отандық цивилистиканың қазіргі даму ... ... ... ... ... ... Осы ... жұмысымды жазуда жинақтаған білімім
маған келешекте қызмет етер деген сенімдемін.
Сонымен, қорыта айтар болсақ Қазақстан ... ... ... ... "Сатып алу-сату шарты бойынша бір ... ... ... ... ... (сатып алушының) меншігіне,
шаруашылық жүргізуіне немесе жедел басқаруына беруге ... ал ... бұл ... (тауарды) қабылдауға және ол үшін белгілі бір ... ... ... міндетті".
Мұндай анықтама қатысушылардың қатарын толық қамтуға мүмкіндік береді.
Оған азаматтар және заңды тұлғалардан басқа мемлекет және субъект ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын, мемлекеттік мекеме сатып алушы болған уақытта ... ... ... ... жедел басқаруына өтеді.
Сонымен қатар, меншік құқығы сатып ... ... ... ... болып келгеніне байланысты мемлекетте ... ... ... ... ... Бұл ... меншік
нысанына негізделген заңды тұлғалар тек шартты бөлініп шығарылады ... ... ... ... бұл ... ... құру) мүлікті бірнеше
мақсатта оқшаулау үшін ... ... осы жеке ... ... ... да ... алу-сату шарты мүлікті беру бойынша барлық қатынастарды қамтиды.
Бөлек болған тауар жеткізілімі, келісімшарт, энергиямен ... ... ... ... ... түр ... болып бағаланады. Бұдан басқа,
бөлшектеп сатып ... ... ... сату ... ... ... ... кеңеюіне байланысты біздің азаматтық заңнамада
да айтылғандай ... ... ... таңда адамдардың өмірлік қызметі сатып алу – сату ... ... ... емес. Бәрінен бұрын, сатып алу – сату шарттары ... ... ... ... ие болады. Егер шартқа қол қою кезінде
тараптармен қандай да бір келісімге қол жетпеген жағдайда, онда ... жағы ... ... ... талап етуге құқығы бар. Бұл ... ... ... және ... ... және тауардың құнын төлеу,
тауардың сапасы, тараптардың жауапкершілігі және басқа да шарттар
Қолданған әдебиеттер тізімі
1. ... ... ... 30 ... 1995 ж.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 27 желтоқсан 1994 ... ... ... ... ... ... 1 ... 1999
ж.
4. Қазақстан Республикасының "Бағалы қағаздар рыногы туралы" 2 шілде 2003
ж.
5. ... ... ... төрағасының 1999 жылдыѕ 25 тамызында
бекітілген "Мемлекеттік кәсіпорындармен ... ... ... реттеу Ережесі"
6. Басин Ю.Г. Ответственность за ... ...... Уч. пос. – ... Јділет Пресс – 1997
7. Диденко А.Г., Басин Ю.Г., Иоффе О.С. ж.б. ... ... ... - Алматы: казГЮУ АПО/24 1999/№
8. Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасы Азаматтық ... ... ... I. том.- ... Заң ... ... Гражданское право. Учебник. Часть II, А.П. Сергеев, Ю.К. ... – М.: ... ... Гражданское право. Учебник. Часть І/Под ред. А. П. Сергеева,
Ю.К.Толстого.-М.: ... ... ... право. Учебник. Часть II/ под. Ред. ... ... ... ... Е. А. ... о ... ... М.; Ю.Л., 1991.
13. Тархов В.А. Гражданское ... ... ... Чебоксары: Чув. Кітап
баспасы, 1997 ж.
Сатып алу сату шарты
Сатып алу-сату шарты
Қосымша-1
Түсінік ... шарт ... бір ... ... ... затты өз меншігіне беру, ал
келесі
жақ оған ақшалай қаражат
төлеу
Конценсуальдық
Қоршаған орта ... ... ... ... ... ... ... субект
Сатушы
Ауыстыру
Сатып алушы кез
келген субект
Тауардың көлемі мен ... зат ... ... ... ... ... ... іс-әрекеті
мерзім
(асырау)күту
Тауарды табыстау
керек жарақтарымен бірге
Тауарды қабылдау тауардың сапасын ... ... ... ... ... ... алушының міндеті
туралы хабарлама ... ... құны ... төлемі қажетті ... ... не ... ... н/е ... ... ... ... ... ... ... заңдылығы екі ... ... ... ... ... ... ... ... ішке ... ... ... ... нәтижесін
ерекше тәртібі
де
пайда болған
сатып
шығынның орнын
алушыға
толықтыру
жабдықтаушының негіздеме –сатып алушы-
қарсы ... ... ның ... тиеу ... ... ... қағазы
орындалуы
Келісім-
жедел
шартың жабдықтаушы үшінші жақтың алынап жеткізілмеген
түрде
жағынан ерекше ... ... ... ... ... ... ... немесе ... ... ... ... ... ... ... аыны қайтарып
алуды талап етеді.
3-қосымша
ЖЫЛЖЫМАЙТЫН МҮЛІКТІ САТЫП АЛУ ЖӘНЕ САТУ
Жылжымайтын ... ... ... ... міндеті сатып
Ұғым, түсінік ... ... ... ... ... ... телімі
Заң табиғаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... объект
Шағын кәсіпорын
Аяқталмаған
бұйым бола алмайды
материалдық құрылыс
Сатушы
Субъект
Жеке меншік мүлігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... етіп табылуына әсер етеді
Бірыңғай құжат
Маңызды жағдай Зат, ... ... ... ... ... сатып алушының
Міндетті жағы
жеке меншігіне беру.
Сатушының міндеті
Мемлекеттік тіркеудегі
Шығыс
Сатып алу сату шарты
Сатып ... ... ... шарт бойынша бір жақтың міндеті
(ұғым) ... ... өз ... ... ... оған ақшалай қаражат
төлеу
Конценсуальдық
Қоршаған орта ... ... ... ... ... иесі
меншігін ауыстыру
басқа субект
Сатушы
Ауыстыру
Сатып алушы ... ... ... мен ... зат ... ... ... көлемі мен
Ұстау ... ... ... ... ... ... тауардың сапасын тексеру ... ... ... ... ... ... міндеті
туралы хабарлама ... ... құны ... ... ... ... ... не кейін табыстау
шыныда н/е орамда
Тауарды тасымалдау ... ... ... шартының түрлілігі
Түсінік
қайтарымымен
Қоршаған
орта заңдылығы екі ... ... ... ... ... ... ... ... ішке ... ... ... ... ... тәртібі
де
пайда болған
сатып
шығынның орнын
алушыға
толықтыру
жабдықтаушының негіздеме –сатып алушы-
қарсы келген
келісім-шарт бойынша ның ... тиеу ... ... ... ... ... ... жақтың алынап жеткізілмеген
түрде
жағынан ерекше ... ... ... ... ... ... сапасыз немесе қолдану
құзырсыз тауардың төлем ақысынан басты
тарту, болмаса төленген аыны қайтарып
алуды талап ... ... ... АЛУ ЖӘНЕ ... ... ... ... сатушының міндеті сатып
Ұғым, түсінік ... ... ... міндетіне беру
Екі жақты
Жер телімі
Заң табиғаты ... ... ... ... ... ... ... ... материал-
дық объект
Шағын кәсіпорын
Аяқталмаған
бұйым бола алмайды
материалдық құрылыс
Сатушы
Субъект
Жеке меншік мүлігі ... ... ... ... ... нысан ... ... ... етіп табылуына әсер етеді
Бірыңғай құжат
Маңызды жағдай Зат, ... ... ... ... ... ... алушының
Міндетті жағы
жеке меншігіне беру.
Сатушының міндеті
Мемлекеттік тіркеудегі
Шығыс
-----------------------
5. Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасы Азаматтық ... ... ... I. том.- Алматы: Заң әдебиеті, 2003. 7-16 ... А.Г., ... Ю.Г., ... О.С. ж.б. ... ... Оқу ... ... КазГЮУ АПО/24 1999/-126 б.
7.Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасы Азаматтық құқығы. Оқулық. ... I. том.- ... Заң ... 2003. 17-27 ... алу ... алу- сатудың
экономикалық
қатынасы
Құқық
нормаларымен
бекітілген
субъективті
идиологиялық
қатынас
Азаматтық құқық
нормаларының
жиынытығы

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 61 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биржаларда сатып алу – сату шарттары10 бет
Бөлшектеп сатып алу-сату шарты10 бет
Бөлшектеп сатып алу-сату шартының мазмұны, тараптары37 бет
Кəсiпорынды сатып алу-сату шарты4 бет
Сатып алу - сату шарты13 бет
Сатып алу - сату шарты мүлікті беру бойынша негізгі шарт ретінде түсінігі, оның мәні және элементтері75 бет
Сатып алу - сату шарты туралы38 бет
Сатып алу – сату туралы21 бет
Сатып алу – сату шарты20 бет
Сатып алу – сату шартының жекеленген түрлері76 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь