Жас ерекшеліктері туралы ұғым

1 педагогика және психология ғылымдары балалар мен жеткіншектердің дамуындағы факторлық рөлі
2 жас кезеңдерінің ерекшелігі
3 Төменгі сынып оқушысын дамыту және тәрбиелеудің ерекшелігі
4 Жеткіншек балаларды дамыту және тәрбиелеу ерекшелігі
5 Қорытынды
Белгілі бір шақтық кезеңге тән анатомиялық-физиологиялық және психологиялық ерекшеліктерді әдетте жас ерекшеліктері деп атайды. Сондықтан педагогика және психология балалардың жас ерекшеліктеріндегі шираңтықты, өзгерімпаздықты айқындайды, тәрбиеленушінің және қоршаған ортамен жасайтын қарым-қатынастар жүйесіне тәуелді болатынын атап көрсетеді. Балалардың өсіп-жетілуінің бір сатысынан екіншісіне көшуі кездейсоқ емес. Әр жастағы кезеңге тән психологиялық ерекшеліктердің үштасуын жиі байқауға болады.
Сана-сезімнің, дене күш-қуаттарының дамуы адамдардық жас ерекшеліктеріне байланысты. Баланың жасы өскен сайын бойлары өсіп, денелері тұлғаланып, ақыл-саналары дамып, білімдері тереңдей бастайды. Балалардың жас ерекшелігін есепке алу, Оқыту мен тәрбие жүйесіндегі негізгі принциптердің бірі. Қоғамда атқаратын рөлі, белгілі құқығы бар адамды жеке адам деп түсінеміз. Ал, қалыптасу дегеніміз — адамның жеке басының дамуы мен тәрбиесінің нәтижесінде жетілуі, саналы өмір сүруге дайын болуы.
Жас ұрпақты қоғамдық өмірге және еңбекке араласуға дайындау міндетін іске асыруда, баланың жеке басын қалыптастыруға әсер ететін тәрбие, қоғамдық, әлеуметтік орта және тұқым қуалаушылық. перзент сүю — ата-ананың бақыты, олардың қоғам алдындағы табиғи борышы. Ұрпақ жалғастыру — бүкіл тіршілік дүниесінің эволюциялық жемісі. Адам табиғат-тан тыс өмір сүрмейді, олай болса, оның табиғи зақына орай дүниеге ұрпақ әкеледі. Адам өзінің баға жетпес ұрпағы үшін бар жағдайды жасайды.
Тәрбие ісінде балалардың жас ерекшеліктерін ескеріп отыру қажеттігін педагогика ғылымы ерте кезде-ақ көрсеткен еді. Ал белгілі педагогтер Я.Коменский, Ж.Руссо тәрбие беру кезінде бала табиғатын, оның қабылдау, ойлау ерекшеліктерін еске алып отыруға үндеген болатын.
Қазіргі педагогика және психология ғылымдары балалар мен жеткіншектердің дамуындағы биологиялың фактордық рөлін айрықша көрсетеді. Педагогика ғылымы жас ерекшеліктерін анықтауға баланың дамуын үнемі қозғалыс үрдісі ретінде қарастыра отырып, бұл қозғалыстан сан жағынан жинақталу, сапа жағынан елеулі өзгерістер болатынын алға тартады. Мәселеге бұлайша қарау балалардың дене және психикалық дамуының бірқатар кезеңдерін белгілеуге мүмкіндік береді. Осының негізінде мектеп жасындағы балалар мен жасөспірімдердің өсіп-жетілуін мынадай кезеңдерге бөлу қабылданды:
1) төменгі сынып шағындағы кезең (7 жастан 11 жасқа дейін);
2) негізгі мектеп шағындағы жеткіншектік кезең (12 жастан 15 жасқа дейін);
3) орта мектеп шағындағы жасөспірімдік кезең (15 жастан 18 жасқа дейін).
Соңғы жылдары симпозиумда қабылданған жас кезеңдерінің сызбасына жаңа туған баладан бастап жасөспірімдік шаққа дейінгі өзгерістер кіреді. Олардың сатылары:
1. Жаңа туған бала (туған сәттен бір-екі айға дейін)
2. Нерестелік шақ (бір-екі айдан бір жылға дейін);
3. Ерте сәбилік шақ (бір жастан үш жасқа дейін);
4. Мектепке дейінгі балалық шақ (төрт жастан 7 жасқа дейін);
5. Бастауыш мектеп жасы (7 жастан 11,12 жасқа дейін);
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. А.С.Макаренко. Тәрбие туралы лекциялары. — Алматы, 1968.
2. В.А. Сухомлинский. Балаға жүрек жылуы. — Алматы, 1976.
3. Обухова Л.Ф Возрастная психология. — М., 1999.
4. Райс Ф. Психология подросткового и юнешеского возраста. — СПб., 2000.
5. Караковский В.А. О подростках. — М.: Педагогика, 1970.
6. Божович Е.И. Личность и ее формирование в детском воз-расте.-М.,1968.
7. А.Г.Хрипкова, Д.В.Колесов. «Жаманнан жирен», «Зиянды әдебиеттер және одан алдын ала сақтандыру туралы». — Алматы: Мектеп, 1988.
8. Ильин Е.Н. Пугь к ученику. — Москва: Просвещение, 1988.
9. Дубровский А.А. Открытое письмо врача учителю. — М.: Просвещение, 1988.
10. Фридман Е.М. Изучение личности учащегося и ученических коллективов. -М.: Просвещение, 1985.
11. Т.Сабыров. Балаларға ақыл-ой тәрбиесін берудің кейбір мәселелері. — Алматы, 1977.
12. Ө.А.Уманов, В.А.Парфенов. Бала бақыты. — Алматы, 1979.
13. Никитин Б.А., Никитина А.П.. Мы и наши дети. — М.: Московский рабочий, 1988.
14. А.Г. Хрипкова. Үл есейсе, қыз өссе. — Алматы, 1988.
15. Хрипкова А.Г. Биологическое и социальное в развитии, формировании и воспитании человека. Библиотека «Актуальные проблемы педагогики и психологии». — М.: Знание, 1970. Вып.2.
16. ХарламовИ.П. Педагогика. — М.,1990.
Р. Қоянбаев. Тәрбиетеориясы. — Алматы, 1991
        
        Белгілі бір шақтық кезеңге тән анатомиялық-физиологиялық және психологиялық ерекшеліктерді әдетте жас ерекшеліктері деп атайды. Сондықтан педагогика және психология балалардың жас ... ... ... айқындайды, тәрбиеленушінің және қоршаған ортамен жасайтын қарым-қатынастар жүйесіне тәуелді болатынын атап көрсетеді. Балалардың ... бір ... ... ... ... ... Әр ... кезеңге тән психологиялық ерекшеліктердің үштасуын жиі байқауға болады.
Сана-сезімнің, дене күш-қуаттарының дамуы адамдардық жас ерекшеліктеріне ... ... жасы ... сайын бойлары өсіп, денелері тұлғаланып, ақыл-саналары дамып, білімдері тереңдей бастайды. Балалардың жас ... ... алу, ... мен тәрбие жүйесіндегі негізгі принциптердің бірі. Қоғамда атқаратын рөлі, белгілі құқығы бар адамды жеке адам деп ... Ал, ... ... -- адамның жеке басының дамуы мен тәрбиесінің ... ... ... өмір ... дайын болуы.
Жас ұрпақты қоғамдық өмірге және еңбекке араласуға дайындау міндетін іске асыруда, баланың жеке басын қалыптастыруға әсер ететін тәрбие, қоғамдық, ... орта және ... ... перзент сүю -- ата-ананың бақыты, олардың қоғам алдындағы табиғи борышы. ... ... -- ... ... ... ... жемісі. Адам табиғат-тан тыс өмір сүрмейді, олай болса, оның ... ... орай ... ... ... Адам ... баға жетпес ұрпағы үшін бар жағдайды жасайды.
Тәрбие ісінде балалардың жас ... ... ... ... педагогика ғылымы ерте кезде-ақ көрсеткен еді. Ал белгілі педагогтер Я.Коменский, Ж.Руссо ... беру ... бала ... оның ... ... ... еске алып отыруға үндеген болатын.
Қазіргі педагогика және психология ғылымдары балалар мен жеткіншектердің дамуындағы биологиялың фактордық рөлін айрықша ... ... ... жас ерекшеліктерін анықтауға баланың дамуын үнемі қозғалыс үрдісі ретінде қарастыра ... бұл ... сан ... ... сапа жағынан елеулі өзгерістер болатынын алға тартады. Мәселеге бұлайша ... ... дене және ... дамуының бірқатар кезеңдерін белгілеуге мүмкіндік береді. Осының негізінде мектеп жасындағы балалар мен жасөспірімдердің өсіп-жетілуін мынадай кезеңдерге бөлу ... ... ... ... ... (7 жастан 11 жасқа дейін);
2) негізгі мектеп шағындағы жеткіншектік кезең (12 жастан 15 жасқа ... орта ... ... ... кезең (15 жастан 18 жасқа дейін).
Соңғы жылдары симпозиумда қабылданған жас кезеңдерінің сызбасына жаңа туған баладан ... ... ... ... ... ... Олардың сатылары:
1. Жаңа туған бала (туған сәттен бір-екі айға дейін)
2. Нерестелік шақ (бір-екі айдан бір жылға дейін);
3. Ерте сәбилік шақ (бір ... үш ... ... ... дейінгі балалық шақ (төрт жастан 7 жасқа дейін);
5. Бастауыш мектеп жасы (7 жастан 11,12 жасқа ... ... шақ (11, 12 ... 14, 15 ... ... ... шақ (14,5 ... жастан, 17 жасқа дейін)
Тәрбие мен оқыту осы жас сатыларына сәйкес жүргізілуі керек. Өйткені, адам жасының ... ... -- жас ... немесе биологиялық жетілу сатылары.
Әрбір жас шағы психикалық дамудық ерекше сапалы кезеңі болып табылады және бала дамуының осы кезеңдегі жеке ... ... ... ... ... ... ... сипатталады. Осыған байланысты әрбір педагог-маман орта мектеп оқушыларының жас кезеңдеріндегі ерекшеліктерге сергек те сезімтал көзқараспен ... ... жан ... ... ... ... ... балалық шақта, жас баланың 4 пен 7 жасының аралығындағы өзіне тән ерекшеліктері, оның ... ... ... құбылыстарды жіті аңғарып, көргені мен сезінгендерін зердесіне хаттай жазып ала қоятын зеректігін ала бөтен ескерген жөн. Әрдайым ... ... ... дамыған балалардың денесі мен салмағы да бір қалыпты мөлшерді сақтап өсіп отырады.
4-5 жасар балалардың салыстырмалы ойлай ... ... ... түседі. Санамақтарды әжептәуір игеріп, аз және көп сандарды, айдық, күн, жыл ... ... ... ... ... Бұл жастағылардың ойыны, әрбір әрекеттері мазмұнға айналып, белгілі бір мақсаттарды орындауға ұмтылыс жасайды. Бұл жастағы балалар топ-топ ... ... ... ... жақсы көреді. Балабақшаларының өмірге қанат қақтырар жеткіншектері -- 6 ... өтіп 7-ге ... ... ... әркімге де аян. Баланың мектепке 7 жасында баруы -- негізінен биологиялық және физиологиялық заңдылықтарды басшылыққа алудан деп ... жөн. ... сау боп ... келген балалар, қашан да алғыр да зерек үғымталдығышпен ... Олар ... ... тез ... ... да ... Жете ... құбылыстарын өмір бойы ұмытпайтындықтары да белгілі
Төменгі сынып ... ... және ... ... ... ... жасындағы баланың психологиялық ерекшіліктері баланың бұрынғы дамуында жинақталып, оны өз кезегімен дамудық келесі сатысына көшуге дайындап ... ... ... ... ... оқушыларының ерекшеліктерін зерттей отырып, сол ерекшеліктерді мектепке дейінгі шағында қалыптасқан ерекшеліктерден бөлек алып ... ... ... оның бүкіл өміріне түбегейлі, сапалы өзгерістер енгізеді. Алаңсыз балалық шақ аяқталып, баланың өмірінің іс-әрекеттің жаңа түрі -- оқу ... Оқу ... іс ... ... ол баладан белгілі бір жауапкершілікпен еңбек етуді талап етеді. Мектепке бару баланың қоғамдағы және отбасындағы ... ... оған ... жаңа ... ... Осының бәрі баланың қоғамдағы жағдайын өзгертіп, бұл өзгерісті ол біртіндеп сезінеді. Төменгі сынып ... ... оқу ... ... ... ... бауыр басып, өздерінің түсініктерін кеңейтіп, сөздік қорын молайып, оқуға, жазуға , санауға ... ... ... ... ... өмірлік тәжірибелері молая түседі. Бірлесіп оқу, жалпы оқу тапсырмаларын шешу, мінез-құлықтың жаңа ережелері мен нормаларын игеру ... ... ... қалыптасуына жағдай туғызады. Төменгі сынып оқушыларының ойлауын дамытуда екі негізгі саты байқалады. Бірінші сатыда ойлау әрекеті мектеп жасына дейінгі ... ... еске ... ... ... оқушылар заттар мен жағдайларды сыртқы белгісі бойынша бағалайды. Есейе келе ойлау сипаттары өзгереді. Оқушылар білуге әуесқой болғандықтан, олардың табиғат ... ... ... ... ... ... ... ойындар баланың ақыл-ойын дамытады.
Сезімдік көңіл-күйінің көтеріңкілігі -- олардың маңызды бір ерекшелігі. Оқушылар ересек ... ... ... ... ... жақсы көреді.
Бұл жастағы балалардың негізгі іс-әрекеті -- оқу. Бастауыш сынып оқушылары ұзақ уақыт бір қалыпты ... ... ... жазу мен оқуды алмастырып, сергіту сәттерін өткізіп, сыныптың ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру керек.
Мұғалім оқыту процесін жеке бөліктерге бөліп, оқушыларға жеңіл тапсырмалар беріп, ... ... ... ... ... ... зейін мәдениетін тәрбиелеуге бағытталуы керек. Оқуға және қоғамдық жұмыстарға байланысты талаптарды жүйелі қойып, оның ... ... ... ... ... іс-әрекетті түрлендіру, ойындарды қолдану, балалардың еңбегін жеңілдетіп, балаға тапсырма орындаудық қажет екендігін түсіндіру арқылы, мұғалім ... ... ... ... ... ... ... дыбыс арқылы ойлайды, сондықтан көрнекілік әдістері мен ойындарды жиі қолдану пайдалы. Мектептегі, үйдегі еңбек, дене жаттығулары, ойындар баланың есте ... ... ... ... ... оқу мүмкіндіктерін зерттеп, оларды күрделі бағдарлама, оқулықтармен оқыту өте маңызды іскерлік, атап ... өз ойын ... ... түрде беруге үйретеді.
Бұл жастағы балалармен тәрбие жұмысын дұрыс ұйымдастыру үшін мына ерекшелікті ескеру керек: сөз бен істің сәйкесті болуын ... ету, ... ... ... ... болуы, үлкен адамдардың жіберген қателігін тез байқау, арманшыл-қиялшыл, ұйымшыл, сенімді серік іздеу, өз ... ... ... ... спорт ойындарына ықыласты болу. Осы ерекшеліктерді оқу тәрбие жұмысында сынып ... ... ... ... ... тәрбиесінде баланың көнгіштігін, сенгіштігін, еліктеуге бейімділігін пайдаланып, қателігін мойындауға үйретуге болады. ... ... ... ... ізгі ... ... ... өзін тануына көмектесуі адамгершілік сезімін тәрбиелейді. Ерекше көңіл ... ... -- ... ... көпшіл де кең пейілді болуы.
Бұл жастағы балалар үшін еңбектің тәрбиелік мәні зор. Балаларды бірте-бірте еңбекке баулу ... ... ... Ұзақ уақыттың дене еңбегіне, күш түсетін жұмыстарға әлі қабілетсіз болатындығын ескеру керек. Еңбек іс-әрекетімен жүйелі айналысу, оны бірте-бірте күрделендіру, өндіріс ... ... ... мамандықтармен таныстыру тұлғаның әлеуметтік құнды сапаларын қалыптастыруға көмектеседі. Төменгі сыныпта өзіне-өзі қызмет етудің ... мен ... ... ... ... құрметтейді, адам өміріндегі еңбектің рөлін түсініп, дене еңбегіне даяр болады, дүние туралы ұғымдар қоры, ... ... ... ... ең ... міндеті -- балаға білім атаулының әліппесін үйретумен қоса, оның өмірдегі өз орынын табуына көмектесу. Жеке ... ... ең ... -- ... ... еңбек, эстетикалық, дене тәрбиесін өзара байланыста кешенді жүргізу.
Жеткіншек балаларды ... және ... ... ... тез ... ... -- 11-13 ... ер балаларда -- 13-15 жас.
Қанқа сүйегі мен бұлшық етінің жедел жетілуіне байланысты моторлық ... ... ... ... ... әкеліп соғады, сондыктан дене тәрбиесін дұрыс ұйымдастыру керек ... шақ. ... ... шектері шамамен орта мектептің V-VIII сыныбына сәйкес келеді де, 11-12 жастан 14-15 жасқа дейінгі ... ... ... ... ... дамуындағы ерекше орны оның , , , кезең деген атауларында бейнеленген. Бұл -- ең ... ең ... ең ... жас. Жеткіншектің жеке басы дамуының аса маңызды факторы ... ... ... ... ... ол ... бір үлгілер мен игіліктерді игеруге, үлкендермен, жолдастарымен қарым-қатынас орнатуға бағытталады. Жеткіншектік кезеңнің маңыздылығы адамның жеке басының моральдық, әлеуметтік ... ... ... ... ... ... Бұл ... дамудағы биологиялық және әлеуметтік жағдайлардың рөлі туралы теориялық талас жарты ғасырдан астам ... бері ... ... дамуындағы ерекшеліктер әр түрлі теорияларға негіз болды. Жеткіншектік шақтың басында балалардың сырт ... ... ... ... Олар көп ... көп ... ... тентектіктер жасайды, әлі де бала бола жүріп, елеусіз есейеді. Жеткіншектің жеке басындағы басты жаңа құрылым өзі ... -- ... ... ... ... өзіне жұрттың осы-лай деп қарауын тілейді.
Мектеп пен оқу ... ... ... орын ... Оқу ... ол ... сырттай көріну дәрежесі әр түрлі болуы мүмкін. Жеткіншектер білімді, әділ, мейірімді, сабақтағы жұмысты ... ... ... ... Мұғалім міндеті -- оқу материалдарын қайталау арқылы мағынаны есте сақтауға ... ... ... шақ -- ... ... балалық армандардық орнына өзінің мүмкіндіктері мен өмір жағдайларын ескере отырып, ол ... ... ... өз ... ... ... ... ұмтылатын кезең екендігін үнемі қаперде ұстауымыз қажет.
Сананың дамуы баланың өз бетімен тәуелсіз талаптануын тудырады. Олар үйелменде, ... ... ... ... ... ... ... ой-өрісі кеңиді. Бұл жастағы бала намысқор келеді, үлкендер бақылауын әкімшілік шараларды ... ... ... жасайды деп ойлайды. Кейде түсініспеушілік осындайдан да туады. ... ... ... ... ... ... тырысуы үлкендер мен балалар арасында түсініспеушілік туғызады. Үлкендердің ойланбай асығыс шешім қабылдауы балаға зиян келтіруі мүмкін. Бұл жастағы балалар өнегелі ... ... ... Осы тұрғыдан баланың мінезін тәрбиелеу, ықыласы мен ... ... ... мен ... қамтамасызыз ету дұрыс педагогикалық ойларға негізделуі керек. Осы ерекшеліктерді есепке ала ... ... ... ... етіп ... ... ... қоғамға пайдалы істерге ыңыласты, ұжымшыл, жолдастық, достық сезімге бай, кітап оқуға, кинофильмдерге көруге ынталы, ... ... ... ... ... мәнін, сезімдерін ашып, өз сенімдерінің дұрыстығына жауап іздеуге үйретеді. Саз ... -- адам ... ... ... ... адамға түсінікті, сондықтан сазға баса көңіл бөлу ... ... ... Жеткіншектермен жұмыстағы негізгі педагогикалық идеал -- ... ... ... ... ... ... ... жеке жұмыс жүргізу, әдептілік сақтап, педагогикалық шыдамдылық, ұстамдылық көрсету жеткіншектің қалыптасуына тікелей ықпал етеді.
Дене тәрбиесі. ... ... таза ... жиі ... көп ... (ойын, дене жаттығулары, спортпен айналысу) дене тәрбиесіне көмектеседі. Дене ... ... және ... ... бет ... ... ... түсін үнемі қадағалау керек. Бұл жұмыс сабақтың басындағы және ... қан ... ... ... ... жеткіншектер жиі тыныс алатындықтан, тыныс алуын басқаруын үйрету керек. Жеке гигиена, ұйқы, тамақ, демалыс, белсенді еңбек ... ... ... ... тыс ... ... ... тежейді. Дене тәрбиесі арқылы жүрек қан жүйесін жаттықтыру, дене жаттығулары, спорт, дене еңбегі үшін дәрігерлік және ... ... өте ... ... жол берілмеу керек. Дене тәрбиесі және спортпен айналысу зейіннің дамуына әсер етіп, оның көлемін көбейтеді, ... бір ... ... ... әсер ... ... -- ... спорт іс-әрекетін, жеткіншекті и, ерік-жігер, сапаларын қалыптастыру. Мұғалімдер, тәрбиешілер, ата-аналар мақсатқа жетудегі сенімділігін тәрбиелеп, жтістігін атап көрсетіп, қауіп-қатерден сақтандырып, дер ... ... ... жеткіншекті өз кемшіліктерінің себептерін түсіндіруге үйретеді.
Жеткіншектердің қалыптасуында жолдастарының қоғамдық пікірі үлкен рөл атқарады. Мораль мәселелерін талдау және ... ... ... сайыстардың әсерінен өмірдің мәні, өз болашағы, мамандығы туралы, өз беделі ... ... ... бұл ... ... пәрменді түрде көмектесіп, күнделікті іс-қылықтардың адамгершілік мәнін ашуға көмектеседі. ... ... бала ... ... ... ... әр ... ойланып жұмыс істеу керек. Сәнге сәйкес киінгені, музыка тыңдағаны үшін баланы сөгу дұрыс емес. Жеткін-шектермен өзара ... ... ... ... бірге іс-қылықтарды, оқиғаларды талдау, баға бергізу, өзін-өзі талдауға, өз мінез-құлқын басқаруға ... ... ... ... және ... да жеке басының негіздері қалыптасады. Міне, осы кезеңде жеткіншектермен жасалатын тәрбие жұмысында кемшіліктер айқын көріне бастайды. Соңғы кездері ... ... ... ... ... а) ата-анамен келіспеушілік жағдайда болу; ә) мектептегі қиындық пен сәтсіздік; б) тәртібі қиын құрбы-достарымен байланыс ... ... ... ... ... ... ... деңгейі жеткіншектің өмірдегі жолын айқындайды. Ата-ананың саналы, мақсатты Тәрбиесі бала өмірінде үлкен рөл атқарады. Отбасындағы жақсы қарым-қатынасты жоғалту, мектептегі ... ... ... ... ... әр ... ... итермелейді. Отбасы, мектеп, құрбы-құрдастар тобы -- барлық жеткіншектердің нағыз табиғи ортасы, ең маңызды қоғамдық факторы. Демек, баланың мінез-құлқының ... ... ... әсер ... оның көп ... жан-жақты болуы отбасына байланысты. Педагогикалық, әлеуметтік жағынан жіберілетін әлсіздік, оқу ... ... -- ... ... қайнар көзі. Жеткіншектің мінез-құлығындағы ауытқулар көбіне туа пайда болмайды, олар отбасындағы және мектептегі ... ... ... ... ... Осы ... ... ауытқу девиантты мінез-құлық деп аталады.
Девиантты мінез-құлықтың бір түріне ... ... ... ... ... ... тіл ... жатады.
Жеткіншектің мінез-құлығындағы агрессивттілік адамдарды аяу сезімінің жоқтығынан садистік бағытқа бейімделу нәтижесінде өзін ... ... ... ... Бұл жағдай тұлға аралық, топ аралық кикілжіңге өршігіп кетуі мүмкін. Жеткіншектің мінез-құлығындағы агрессивтілік ішімдікпен, нашақорлықпен тікелей байланысты. Кейде ... ... ... ... ... ... ... төбелес, сәтті аяқталған оқиғаларын) атап өтеді. Жеткіншектің тәртібі агрессивті күйде болса, олар балалар қатарына ... ... ... ... қиын ... жұмысы сынып алдында жүйке жұқартатын әңгіме, жазалау, т.б. түрінде жүзеге ... ... бұл ... ... оң ... ... ... қиын жеткіншектердің мұғалімге, мектепке кектенуі күшейіп, қарсы келуіне әкеледі. Мұғалімдер қиын жеткіншектерге өзінің кері көзқарасын жасырмағанда, олармен кикілжіңге ... ... ... жеткіншекке қолданылатын тәрбиелік профилакти-калық іс-шаралар - тұүлғаға әсер ету, әлеуметтік педагогикалық түзету іс-шаралары, кері әсерлі ортаны сауықтыру.
Жасөспірім шақ (15-17 ... ... ... ... бар. Жасөспірімдік шақ бала мен ересектік шақтың аралығы, баланың ересектерге тәуелділігімен сипатталады, ... ... ... ... ... мен ... белгілейді.
Жасөспірімдік шақтың аса маңызды міндеттері -- мамандық ... ... пен ... ... даярлану, некелесуге, өз отбасын құруға әзірлену. Өзара байланысты бұл ... ... ... ... бір ... талап етеді.
Адамның жалпы ақыл-ой қабілеті 15-16 жасқа қарай қалыптасып болады. Сондықтан оның бала кездегідей шапшаң өсуі ... ... ол одан әрі ... ... ... шақ -- жеке ... ... мен қалыптасуының аяқталатын кезеңі. Жыныстық толысуға байланысты өз ... мен сырт ... ... ... ... ... ... байқалады. Сондықтан жасөспірімдік шақ ымырасыз келеді. Жасөспірімге өзін ... ... өзін ... ... құштарлық тән.
Олар өз мамандығын таңдап алуға тырысады. Мамандыққа ықыласының бірте-бірте қалыптасуы түрлі іс-әрекеттеріне ... ... ... ... өз бетінше орындауға мүмкіндік беріп, дұрыс бақылау мен педагогикалық басшылық жасау керек.
Бұл кезеңде сезім, ... ... ... ... ... ... сенім, қайырымдылық, бірін-бірі сыйлау, көмек көрсету, іс-әрекеттерін бірігіп орындау, жолдасының кемшілігін айтып, жоюға көмектесу.
Бұл күндегі жастардың ... ... ... пайда болды. Мысалы, қыздар өздерінің сыртқы киіміне, дене қимылына көңіл бөледі. Ер балалар ... ... ... ... Әр ... іс-әрекеттерінің барысында осы ерекшеліктер еске алынады. Сонымен мектепке дейінгі ... ... ... ... ... ... ... және қабілетін, мінез-құлқы мен темпераментін мұғалім-тәрбиеші, ата-ана үнемі еске алып, олардың дұрыс дамуына, қалыптасуына ... ... ... етуі қажет.
Қорытынды
Л.Ф. Обухова психологиялық зерттеулерінде жасөспірім тұлғасының ерекшелігі психологиялық жаңа ... түп ... ... ... қалыптасып қойған туындысы болып табылады. Өзіндік жеке тұлғасына деген қызығушылықтың күшейуі, ... ... - ... барлығы ерте жеткіншек жаста сақталады, бірақ, олар мәнді өзгерістерге ұшырап, саналы түрде ... Ең ... ... өзгеріс тұлғаның өзіндік дамуында болады. Оның айрықша ерекшелігі болып, өзіндік ... ... ... ... өзін -- өзі тануға, бағалауға, өз мүмкіншіліктері мен қабілеттіліктерін білуге талпынысы жатады.
, , , , -- міне осы ... ... ... ... өте ... әсер етеді.
Филип Роистың -оқулығында: жасөспірімдердің өзінің уайым қайғылары ойлары, сезімдері мен қызығушылықтары, арман тілектері мен талпыныстары нақты зерттеу мен ... салу ... ... ... Бұл ... ... ... ішкі әлемін енді ашады, субъективті уайымдарына қызығушылық таныта бастайды. Өз ... ... ... ... ... ... ... тануы, өзіндік сана-сезімі белсенді және өз тұлғасын өз өзіне бағындыруы туа бастайды ... В.А. ... ... ... ... жетілуі жеткіншектерге қарағанда жоғары деңгейде. Жеткіншектердің айқын сезімін ... ... ... ... ... Оларға қарағанда жасөспірімдердің ортаны бөлек олардың басқаға ұқсамауы және құрбылыстарымен ересек адамдардың арасында ерекше болуы, әр түрлі бағытта өз -- өзін ... және ... ... ... тән.
Осыларды қорыта келе, әрбір адамның тұлғалық кәсіби қалыптасуы - түрліше болғанымен, олардың ортақ ... ... ... ... ... біліміне қатысты екенін көре аламыз. Келешекте тұлға болып қалыптасуы үшін қажетті базалық қорының ... әр адам осы ... ... Бұл ... ... ... және ... дамуымен қатар жүретіндіктен, жасөспірімдік жастың тұлғаның кәсіби ... ... ... ... ... тізімі:
* А.С.Макаренко. Тәрбие туралы лекциялары. -- Алматы, 1968.
* В.А. Сухомлинский. Балаға жүрек жылуы. -- ... ... ... Л.Ф ... психология. -- М., 1999.
* Райс Ф. Психология ... и ... ... -- СПб., ... Караковский В.А. О подростках. -- М.: Педагогика, 1970.
* Божович Е.И. Личность и ее формирование в ... ... ... ... , . -- ... ... 1988.
* Ильин Е.Н. Пугь к ученику. -- Москва: Просвещение, 1988.
* Дубровский А.А. Открытое письмо врача учителю. -- М.: ... ... ... Е.М. ... ... учащегося и ученических коллективов. -М.: Просвещение, 1985.
* Т.Сабыров. Балаларға ақыл-ой тәрбиесін берудің кейбір мәселелері. -- Алматы, 1977.
* ... ... Бала ... -- ... ... Никитин Б.А., Никитина А.П.. Мы и наши дети. -- М.: Московский рабочий, 1988.
* А.Г. Хрипкова. Үл ... қыз ... -- ... ... ... А.Г. ... и социальное в развитии, формировании и воспитании ... ... . -- М.: ... 1970. Вып.2.
* ХарламовИ.П. Педагогика. -- М.,1990.
Р. Қоянбаев. Тәрбиетеориясы. -- Алматы, 1991I. ... ... ... мемлекеттік университеті
Физика-математика факультеті
Жас ерекшеліктері туралы ұғым
Орындаған: Жайлаубаева Н.Н.
Тексерген: Молбасынова ... 2013 жыл

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жастар ұғымы, даму ерекшеліктері, қазіргі нарық заманындағы әлеуметтенуі, жастармен әлеуметтік жұмыс жүргізуде қолданылатын технологиялар71 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
ААҚ «Гедеон Рихтер» компаниясының тарихы мен дамуы24 бет
Авторлық құқықты реттеу15 бет
Азаматтық істер бойынша міндеттемелерді орындау негіздері53 бет
Азаматтық құқықтарды қорғау19 бет
Алғашқы қауымдық және дәстүрлі өнер дегеніміз не?4 бет
Арифметикалық ұғымдарды оқыту арқылы оқушылардың құзыреттілігін дамыту41 бет
Ағымдағы міндеттемелер есебі18 бет
Бастауыш – сынып оқушыларының психологиялық дамуына арналған сабақтар44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь