Мектепке дейінгі балалардың зейінін дамыту тәсілдері

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1.ТАРАУ. ЗЕЙІН ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК, ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1. Зейін түрлеріне сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2. Зейіннің қасиеттеріне шолу жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
1.3. Зейін ұғымын зерттеуші ғалымдар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
1.4. Зейіннің адам өмірінде алатын орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
2.ТАРАУ. МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ БАЛАЛАРДЫҢ ЗЕЙІНІН ДАМЫТУ ТӘСІЛДЕРІ
2.1. Мектепке дейінгі балалардың зейіндерінің дамуы және оны тәрбиелеудің маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
2.2. Баланың зейінін дамытудың бір топ тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18
2.3. МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ БАЛАЛАРДЫҢ ЗЕЙІНІН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ
2.3.1. Зейінді зерттеу әдістемелеріне үлес қосушы ғалымдар ... ... ... ... ... ...26
2.3.2. Зейінді зерттеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31 ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33
ҚОСЫМШАЛАР
КІРІСПЕ
Зерттеудің көкейкестілігі
Бүгінге дейін мектеп балаларындағы зейін психологиясының теориялық негіздері толық ашылмай, әсіресе эксперименталды зерттеулер қолданбалы дәрежеде жеткілікті қалыптаспаған. Сонымен қатар зейін психологиясында көптеген жетістіктерге қарамастан қиыншылықтар мен қарама-қайшылықтар баршылық. Зейін психологиясына қатысты көптеген шешімін таппаған күрделі мәселелер де жеткілікті. Педагогикалық психология ғылымының басқа гуманитарлық ғылымдардан айырмашылығы, әлеуметке міндетті түрде пайдалы болу және тұлғаның мүмкіндіктерін жетілдіруге бағытталуы тиіс. Мұнда негізгі міндет білім жүйесіндегі психологиялық зерттеулердің теориялық-әдіснамалық негіздерін қамтитын білімдерді кешенді жүйемен қалыптастырып іс жүзінде нақты мәселелерді шешудің жолдарын көрсету маңызды. Қазіргі кезде білім саласындағы талаптардың бірі танымдық іс-әрекет үрдісін тұлғаға бағдарлай оқыту тұжырымдамасын басшылыққа алуда. Сол себепті зейін мәселесінің тағдыры мен оны шешу - психология ғылымының өзекті тақырыптарының бірі.
Курстық жұмыстың тақырыбы: Мектепке дейінгі балалардың зейінін дамыту тәсілдері мен зерттеу әдістері
Зерттеу объектісі: Мектепке дейінгі мекеме
Зерттеудің мақсаты: Мектепке дейінгі жастағы балалардың зейін қасиеттерін дамыту үрдісінің динамикасын психологиялық теорияларды басшылыққа ала отырып, мектепке дейінгі мекемедегі оқу-тәрбие үдерісінде кешенді жүйемен арттыру жолдарын қарастыру
Зерттеудің міндеттері:
- Отандық және шетел зерттеулеріндегі зейіннің психофизиологиялық, психологиялық теорияларын талдауда зейіннің анықтамасының, түрлерінің, қасиеттерінің психологиялық мазмұнын қазіргі психологиядағы ғылыми тұжырымдарын ескере жаңаша өңдеу.
- Балаларда зейін қасиеттерін дамытудың теориялық-әдіснамалық мазмұнын ашып, қолданбалы мүмкіндіктерін зерттеу.
- Зейін қасиеттерін (тұрақтылығын, шоғырлануын, ауысуын, бөлінуін, көлемін) тұлғаға-бағдарлай оқыту және балаларға көрнекілік құралдарды пайдалана отырып зейін деңгейін анықтау контексінде эксперименталды зерттеу.
- Зейін қасиеттерін дамытуға негізделген іс-әрекет үрдісін тиімді ұйымдастыру жолдарын сараптау.
- Мектепке дейінгі балалардың зейінін қалыптастыру және дамыту барысында туындайтын қиындықтарды сараптау мен оларды шешу мүмкіндіктерін зерттеу.
- Психологиялық қызмет атқару жүйесіне, зейін қасиеттерін жетілдіруге бағдарланған психологиялық көмекті ұйымдастырудың сынақтан өткізіліп мақұлданған ғылыми-әдістемелік жүйесін ұсыну.
Зерттеудің ғылыми болжамы:
Егер оқыту жүйесінде мектепке дейінгі балалардың зейінін дұрыс ұйымдастыру және қалыптастыру жұмыстары жоғары деңгейде жүргізілсе, онда балалардың сана – сезімнің жетілуіне, жүйке жүйесінің типтік ерекшеліктерін дамытуға, ақыл-ой қызметінің белсенділігіне, жеке тұлғалық қасиеттердің толысуына қол жеткізуге болады
Зерттеудің теориялық маңызы: Зейін психологиясы бүкіл әлемдік зерттеулердің нәтижелері негізінде кешенді қарастырылып, психологияның жетістіктеріне қажетсінетіндердің іргелі және қолданбалы білімдерін дамытуға мүмкіндік жасалды. Зерттеу мақсатын теориялық талдау арқылы алғаш рет зейін ұғымының анықтамасы психология ғылымының қазіргі пәніне сәйкес өңделді. Жұмыста алғаш рет зейіннің түрлері мен қасиеттерінің теориялық сипаттары толықтырылып өңделген мазмұн кең ауқымды бүтіндік жүйе ретінде ұсынылды. Педагогикалық іс-әрекетте зейін қасиеттерінің рөлі мен міндеттерінің мазмұны теориялық және тәжірибелік тұрғыдан тұтастық принципін басшылыққа ала талданды.
Зерттеудің әдістемелік маңызы: Зейін қасиеттерінің арту деңгейін анықтайтын әдістемелер сарапталып зерттеулер жүргізу негізінде талданды. Іс-әрекет барысында жетекші рөл атқаратын зейін қасиеттерін зерттеу арқылы мектепке дейінгі баланың жұмысқа қабілеттілігі зерттелді.
Зерттеу әдістері: психологиялық, педагогикалық, ғылыми-әдістемелік материалдар мен әдебиеттердегі зейін туралы ғылыми деректерді кешенді жүйемен салыстырмалы талдау, зерттеу нысаны мен пәніне байланысты негізгі ұғымдарды сараптау, эксперименталды-диагностикалау әдістемелері, француз психологы Б. Бурдонның әдістемесі, Ландольт сақиналары, Мюнстерберг әдістемесі, байқау және әңгімелесу әдістері педагогикалық тәжірибені сараптауда іске асырылды.
Курстық жұмыстың құрылымы: Курстық жұмыс кіріспеден, үш тараудан, қорытындыдан, әдебиеттер тізімінен тұрады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қ.Жарықбаев Жантану негіздері Алматы. 2002 ж.
2. Алмұратова Ә. Оқулардың грамматика ұғымдарын меңгеру психологиясы. Алматы Мектеп баспасы 1983 ж.
3. Жарықбаев Қ. Әбдірахманова Ә. Психология терминдерінің орысша-қазақша сөздігі Алматы. Мектеп 1976 ж.
4. Мұқанов М.М. Бақылау және ойлау Алматы. К.М.Б 1959 ж.
5. Мұқанов М.М. Жас және педагогикалық психологиялық лекция жинағы Алматы 1982 ж.
6. Мұқанов М.М. Ақыл-ой өрісі. Алматы. Қазақстан 1980 ж.
7. Мұқанов М.М. Жан дүниенің сыры Алматы. КМБ 1959 ж.
8. Мұқанов М.М. Қабілетілік әне оны тәрбиелеу Алматы. КМБ 1987ж.
9. Мухина В.С. Балалар психологиясы аударма Алматы. Мектеп баспасы 1987 ж.
10. Возрастная и педагогическая психология/Под ред. Петровского А.В. 2 изд. – М., 1979 ж.
11. Возрастная и педагогическая психология/Под ред. Гамезо М.В. – М., 1989 ж.
12. А. Темірбеков, С. Балаубаев. Психология. – Алматы: Мектеп, 1966 ж.
13. Общая психология/Под ред. А.В. Петровского. 2–изд.–Москва, 1977 ж.
14. М.М. Мұқанов. Оқушылардың зейінін тәрбиелеу. Алматы: ҚМБ, 1960 ж.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
............................................3
1-ТАРАУ. ЗЕЙІН ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК, ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1. Зейін түрлеріне
сипаттама...............
........................
........................
..........6
2. ... ... ... ... ... ... Зейіннің адам өмірінде
алатын
орны....................
........................
..........14
2-ТАРАУ. МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ БАЛАЛАРДЫҢ ... ... ... ... ... ... ... дамуы және оны тәрбиелеудің
маңызы......................................................................
....................17
2.2. Баланың ... ... бір ... МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ БАЛАЛАРДЫҢ ЗЕЙІНІН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ
2.3.1. ... ... ... үлес ... ... ... ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... ... мектеп балаларындағы зейін психологиясының теориялық
негіздері толық ашылмай, әсіресе эксперименталды зерттеулер қолданбалы
дәрежеде жеткілікті қалыптаспаған. Сонымен ... ... ... ... ... қиыншылықтар мен қарама-қайшылықтар
баршылық. Зейін психологиясына қатысты көптеген шешімін таппаған күрделі
мәселелер де жеткілікті. ... ... ... ... ... ... ... міндетті түрде пайдалы
болу және тұлғаның мүмкіндіктерін жетілдіруге бағытталуы тиіс. Мұнда
негізгі міндет білім ... ... ... ... ... ... ... кешенді жүйемен қалыптастырып
іс жүзінде нақты мәселелерді шешудің жолдарын көрсету маңызды. Қазіргі
кезде білім саласындағы талаптардың бірі ... ... ... ... оқыту тұжырымдамасын басшылыққа алуда. Сол себепті
зейін мәселесінің тағдыры мен оны шешу - ... ... ... ... ... ... Мектепке дейінгі балалардың зейінін дамыту
тәсілдері мен зерттеу әдістері
Зерттеу объектісі: Мектепке дейінгі мекеме
Зерттеудің мақсаты: Мектепке дейінгі жастағы ... ... ... ... ... ... теорияларды
басшылыққа ала отырып, мектепке дейінгі мекемедегі оқу-тәрбие ... ... ... ... ... ... ... және шетел зерттеулеріндегі зейіннің ... ... ... ... ... түрлерінің,
қасиеттерінің психологиялық мазмұнын қазіргі психологиядағы ғылыми
тұжырымдарын ... ... ... ... ... ... дамытудың теориялық-әдіснамалық
мазмұнын ашып, қолданбалы мүмкіндіктерін зерттеу.
- Зейін қасиеттерін (тұрақтылығын, шоғырлануын, ... ... ... ... және ... ... құралдарды
пайдалана отырып зейін деңгейін анықтау контексінде ... ... ... ... негізделген іс-әрекет үрдісін тиімді
ұйымдастыру жолдарын сараптау.
- Мектепке дейінгі ... ... ... және ... ... ... ... мен оларды шешу мүмкіндіктерін
зерттеу.
- Психологиялық қызмет атқару жүйесіне, ... ... ... ... ... ұйымдастырудың сынақтан
өткізіліп мақұлданған ғылыми-әдістемелік жүйесін ұсыну.
Зерттеудің ғылыми болжамы:
Егер оқыту жүйесінде ... ... ... ... ... және ... ... жоғары деңгейде жүргізілсе, онда
балалардың сана – сезімнің ... ... ... ... дамытуға, ақыл-ой қызметінің белсенділігіне, жеке тұлғалық
қасиеттердің толысуына қол жеткізуге болады
Зерттеудің теориялық маңызы: Зейін ... ... ... нәтижелері негізінде кешенді қарастырылып, психологияның
жетістіктеріне қажетсінетіндердің ... және ... ... ... ... ... ... теориялық талдау арқылы
алғаш рет зейін ұғымының анықтамасы психология ғылымының қазіргі ... ... ... ... рет ... ... мен ... сипаттары толықтырылып өңделген мазмұн кең ... ... ... ... ... ... зейін қасиеттерінің рөлі
мен міндеттерінің мазмұны теориялық және тәжірибелік тұрғыдан тұтастық
принципін басшылыққа ала талданды.
Зерттеудің әдістемелік ... ... ... арту деңгейін
анықтайтын әдістемелер сарапталып зерттеулер жүргізу негізінде талданды.
Іс-әрекет ... ... рөл ... зейін қасиеттерін зерттеу
арқылы мектепке дейінгі баланың ... ... ... ... психологиялық, педагогикалық, ғылыми-әдістемелік
материалдар мен әдебиеттердегі зейін туралы ... ... ... ... ... зерттеу нысаны мен пәніне байланысты негізгі
ұғымдарды сараптау, ... ... ... Б. Бурдонның әдістемесі, Ландольт сақиналары, Мюнстерберг
әдістемесі, байқау және әңгімелесу ... ... ... іске ... ... ... ... жұмыс кіріспеден, үш тараудан,
қорытындыдан, әдебиеттер тізімінен тұрады.
1-ТАРАУ. ЗЕЙІН ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК, ... ... ... ... ... зейіні ырықты, ырықсыз және ... ... ... дүниенің кез келген объектілері ... ... ... ... ... ... ... кетіп бара жатқан адамның
бойаулы афишаға көзі түссе, оған мойнын бұрады не ... жалт ... тағы ... Адам ... ... зейін елеулі
орын алады. Зейіннің бұл түрі әсіресе жас ... жиі ... ... ... ... ... іс-әрекеттері (оқу, еңбек т. б.)
белгілі жүйеге келе қоймайды да осының нәтижесінде оның психикасы өте
нәзік, түрлі сыртқы ... ... ... ... ... бала есейген
соң, оның ырықсыз зейіні маңызын жояды деген ... ... ... Адам
өмірінің барлық кезеңдерінде ырықсыз зейін тиісінше орын алып отырады.
Қызығу – ырықсыз зейіннің бұлағы. Өйткені, қызықты іске ... ... ... ... кітап оқуға ырықсыз зейін жеткілікті. Ал қызықсыз
кітапты оқу – ырықты зейінді керек етеді. Ырықты зейінде де ... ... ... ... ... ... де ... дәнекерлі қызығуды керек етеді.
Мұнда адам істен шығатын нәтижеге қызығады, оны ... үшін ... ... іс ... күткен нәтиже шықпайды.
Ырықсыз зейін физиологиялық тұрғыдан ... ... ... ... ... Зейіннің бұл түрі жануарлар
менадамдардың сыртқы ортамен байланысында үлкен роль ... ... кез ... тітіргендіргіш арқылыпайда бола бермейді. Ырықсыз
зейіннің ... ... ... ... ... күшті тітіргендіргіштер ( көзді аштырмайтын жарық, жарық, қанық
бояулы заттар, қатты дауыс, ... ... иіс т.б.), ... мен
құбылыстардың жаңалығы мен қозғалысы (мәселен, адамның үстіндегі
киімінің өзгеруі, дыбыстың, ... ... не ... т.б.).
Ә) адамның сыртқы дүниедегі объектілерге қатынас жасауының дәрежесі
(қызығу, қажетсіну, көңіл күйінің хош ... ... ... ... әсер ... ... ... әрекетті саналы түрде белгілі ерік, ... ... ... ... Ырықты зейінде белгілі бір мақсат
көздеп, объектіге ерекше зер салып отыру көзделеді, ол жұмыстың ... ... ... сарқа жұмсауды талап етеді.
Ырықты зейіні мынадай ерекшеліктермен сипатталады:
✓ Қандай болмасын бір әрекеттің ... сай ... ... алу
үшін іс-әрекетке тікелей кірісу қажет
✓ Үйреншікті ... ... ... ... ... ... бойды
аулататқан жөн.
✓ Орындалатын істің мәнісін, маңызын түсіну үшін білімге шын ... ... ... қолайсыз жағдайларда да жұмыс істеуге машықтау. Мәселен,
көңілді алаң ... ... ... ... ... де) ... ... жұмыс істей беру. Бұл зейінді
шынықтырудың, оны ... және ... етіп ... ең ... ... ... ... болуды өзіңе үнемі ескертіп отыру керек. Бір сөзбен айтқанда,
ырықты зейін деп іс-әрекетті жоспарлы түрде ... ... ... ... ... ... зор. Ол ... мен
заттардың, мазмұндық материалдардың санада тез бейнеленуін, ... ... тез, оңай ... ... ... зейін көпшілік жағдайда баланың өз зейінін өзі ... Бұл ... ... ... ... және ... адамдарға
тән.
Зейіннің жоғарыда қарастырылған үш түрі де бір-бірімен тығыз
байланысты.Адамның іс-әрекетінде зейін ... ... ... ауысып отырады. Ұстаздар оқу-тәрбие істерінде бала зейінін сабаққа
бағдарламау ғана шектеліп қоймай, олардың өз ... ... ... ... ... баса көңіл бөледі.
Сыртқы және ішкі зейін түрлері. Объектісінің орналасу ... ... ... және ішкі ... ... ... мен оның ... дұрыс түсіну үшін сыртқы және ішкі зейіндер адамның дене
әрекетін меңгеріп,реттеуге бағытталған.Бұны перцептивті ... деп ... ... ішкі іс-әрекетке, ішкі дүниеге
бағытталуы.Зейіннің бұл түрі ... ғана ... ... ... олар өз жан ... ... шолып біле алмайды.Сыртқы және ішкі
зейіндер бірін-бірі тежеп отырады.Себебі, сананы сыртқы әр ... бір ... ... өте қиын.Ішкі зейіннің объектілері:
сезімдер,елестер,ойлар.Бұлар адамның сыртқы ... ... ... ... дене ... ... қимыл-
қозғалыстарыарқылы байқалары. Ішкі зейіндер-сана мен өзіндік сананың
дамуы үшін ... ... ... адам ... ... ... ... білу,ой арқылы әрекет жасау ішкі зейіннің
жетілуімен байланысты.Ішкі зейін қалыптаспайынша, адамның ... ... ... мүмкін емес.Жеке адамның дұрыс қалыптасуы үшін
өткенді бағалау мен бастан кешкендерге, көрсетілген қылықтарға зейін
аударып,талдау ... ... ... ... түседі.
Ұжымдық, топтық, даралық зейін түрлері. Ұжымдық зейін - бір ... ... ... ... бір ... ... жұмылдыру. Мұндай
әрекетке мұғалімнің сабақ өтуі жатады.Бұл сыныптың ... ұзақ ... ... ұстау мүмкін емес.Бірен-саран баланың зейіні басқа
нәрсеге ауысып кетуі де мүмкін.Мақсатты іске ұмтылған ұжым ... ... да ... ... ... не ... іс-тәжірибелері ерекше роль атқарады.
Топтық зейін - бір ұжым ішіндегі жеке топтар зейінінің шоғырлануы.
Топтық ... ... ... ... мен ... ... ... Бұл- зейінді ұйымдастырудың бала үшін де, мұғалім үшін
де қиын ... ... ... ... ... ... Осындай
кедергіні жеңу үшін олардың тапсырманы мұқият орындап шығаруларына жете
көңіл аударып, оны әрбір кезеңге бөліп жоспарлау керек болады.
Даралық зейін өз ... ... әр ... ... бағдарлап,
зейінін шоғырландырады. Бұл-зейінің кісі өзі ... ... ... аса ... ... Зейіннің қасиеттеріне шолу жасау
Зейін мынадай ерекшеліктерімен сипатталады: а)көлемі, ... ... ... ... бір ... ... ... көлемін анықтау үшін тахистоскоп аспабы қолданылады.
Зейін көлемін анықтау үшін уақыттың 1/10 секунд ішінде 10-12 нәрседен
тұратын сандар,әріптер не түрлі кескіндер жиынтығы ... ... ... қабылдау әбден жеткілікті, бірақ, ... ... ... түрде бейнелеуге уақыт аздау. Сыналушы адам тек
бірнеше ... ғана атын ... ... ... ... ... Ал
көріп тұрған барлық нәрселерді саналы бейнелеу үшін әжептәуір ... ... адам ... ... ... байланыссыз 4-6 нәрсеге тең.
Егер әріптестерден мағаналы сөз ... ... ... ... көбейеді.Бірақ бұл жағдайда сөздің өзі тұтасқан бір объект болады
да,сынаушы кісі сөз әріптерінің орны аусқанын,дұрыс жазылмағанын ... ... ... ... ... ұлғайту топтың жеке
қасиеттерін байқап, аңғара білуге кедергі ... ... және оның ... ... ... ... ... тығыз байланысты болуы қабылдаудағы бөлік пен бүтіннің, ал
ойлаудағы жалпы мен жекенің арақатысынан айқан ... ... деп ... ... ... ... зейіннің
бір мезгілде өлең жаттап,әрі қарапайым қосу мен азайту амалына есеп
шығарып көрсек, мұның оңай емес ... ... ... ... ... ... ... болады.Іс-әрекет процесінде зейін бір-ақ
нәрсеге ауады.Себебі, оның физиологиялық негізі-ми қабығындағы оптималдық
қозу ошағының жалғыздыға. ... ... ... адам ... бөле білуді жетілдіріп, тәрбиелеуі қажет.Мысалы,жас ұстаз өз
зейінін бірнеше обиектіге бөле алмағандықтан,сыныптағы ... ... ... ... айтып тұрып қате жіберуі де, ... ... ... ... да ... ... негізінен өзі айтып
тұрған материалға ғана ауады.Өзі алдында отырған кейбір балалардың тәртіп
бұзып отырғанын байқамайды. Дегенмен, ... ... ... ... оның оқу материалын меңгеруі мен түсіндіруі
жеңілдейді, зейіннің оған ... де ... ... ... ... ... зейін аудару іс-әрекет үстінде дамып, бірте-бірте
адамның маңызды сапасына айналады.
б)Зейіннің шоғырлануы-адам санасының белгілі бір ... ... ... ... көлемімен, бөлінумен дн тығыз
байланысты. Зейін бағытталған объектілер саны ... аз ... ... ... ... дәл және ... орындау
үшін зейінді күшті шоғырландыра білу керек. Мәселен, алгебрадан есеп
шығарып отырған бала ... тек ... ғана ... дұрыс шығара алмайды. Зейін шоғырлануының физиологиялық негізі-
қозудың оптималдық ошағы туғызатын, бір ... ... ... ... ... ... ... себебінен ми қабының аз ғана
бөлігінде күшті қозу пайда болады.
в)Зейіннің тұрақтылығы деп оның объектіге ... ұзақ ... ... ... бұл ... ... ... күшіне,
әдеттерге т.б жағдайларға байланысты.Зейіннің алаңдауы-тұрақты зейінге
қарама-қарсы ... Ол ... ... ... ... кескін суреттерден байқауға болады.Егер ... ... ... минут қарасаңыз, кіші квадрат үлкен квадраттың не ... не ... ... түбі ... ... көрінеді. Сонымен, осы аз ғана
мерзім ішінде квадраттардың орналасуы құбылмалы болып көрінеді. ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылығы мидағы жүйке
клеткалары бір тобының ұзақ ... бойы ... ... ... ... ұзақ ... бойы қозу ... болуы оның күштілігін
байқатады. Мұндай зейін тұрақтылығынан адамның жоғарғы  жүйке қызметінің
жалпы типтік ерекшеліктері байқалады.
Сурет. Зейіннің ауытқуы
г)Зейіннің ... деп оның бір ... ... ... ... ... ... ауысуының толқудан айырмашылығы-оның саналы
түрде болатындығы. Алаңдау кезінде адам бір объектіден ... ... ... ... белгілі мақсатқа байланысты өзгереді.Іс-әрекет
үстінде адам алдына жаңа міндеттер қойып,зейінін бір объектіден ... не сол ... бір ... екінші қырына ауысып отырады.
Зейінің бұл қасиетінің физиологиялық негізі-қозудың оптималдық ... ... ... ауысуы жүйке процестерінің
қозғалғыштығына-қозу мен тежелудің тез ... ... ... Жүйке
процестерінің баяулыға зейіннің ауысуын қиындатады.
Зейіннің ауысуы объект ерекшеліктеріне де байланысты. Алғашқы сабақта
математикадан ... ... ... ... келесі сабақты бірден
бастап кетуі қиынға соғады. Өйткені, ... ... әлі дн ... есеп пен мысалдарды шығарудың жаңа жолдары мен амалдарын
саптым ... ... ... ... ... тітіркендіргіштен әлсізге
ауыстыру әрқашан да қиын ... ... ... ... үшін ... ... мен оған ... жандандыру қажет.
Зейіннің қасиеттері бір-бірімен тығыз байланысты және олардың ... ... ... үйлесімді болуына тәуелді болып отырады.
1.3 Зейін ұғымын зерттеуші ғалымдар
Зейіннің физиологиялық тетіктер арқылы қажетті де мәнді ... ... ми ... және ... тәннің сергектігі арасындағы
байланысынан болады.
Зейін ... іске ... ... ... рөлі ... Бұл құбылыстың негізі – адамдар мен жануарлар ағзасының сыртқы
орта өзгерістеріне сай тума қалыптасқан ... бере алу ... ... И.И. Павлов « немене? » рефлексі деп ... ... ... болып тұратын күрделі процесспен
байланысты. Әдетте, қоршаған орта арасынан ... ... ... 2 топ ағза ... іске қосылады: перифериялық (шекті) және
орталық.
Зейін ... ... ... ... Ч. ... ... ... И. П. Павлов кең қолданған жүйке процесінің
индукция заңы үлкен маңызға ... ... ... ... И. П. ... ашқан нерв
процесінің өзара индукция заңына байланысты түсінуге болады.
И. П. Павлов, егер ми қабығының бір алабында қозу ... ... ... ... ... ... ... процестері пайда
болатындығын айтқан.
Зейіннің физиологиялық негіздерін орыс ... ... А. ... ... ... ... да ... түсінуге болады.
А. А. Утомскийдің ... ... ... И. П. Павловтың
«қозудың оптималдық ... ... ... онан сайын толықтыра түседі.
Оптимальдық қозуы бар осы алап –ми ... ... ... ... ... негізі. Бұл жөнінде И. П. Павлов ... «Бас ... ... біз ... миды ... ... ... онда
ми сыңарларының оптималдық қозу пайда болатын жері жарқылдап көрінсе,
біз ойлап отырған ... ... ми ... ... және ... ... ... тамаша тұрлаусыз жарқылдаған сәуле дағын көрер едік, бұлар
ми сыңарының барлық ... алып ... ... қара ... ... ... ... болар еді».
 1.4 Зейіннің адам өмірінде алатын орны
Адамның ... ... тән ... сезімталдық,ойдың айқындығы,
сезім көрнеуі және ерік күшінің әсерімен ойдағыдай ... ... үшін ... ... шапшаңдығы. Мұндай жағдайда ырықты зейін ... ... ... мүдделі ісі мен қажетті нәрсенің қызығуы
күшеюіне байланысты. Бұл жағдайда ... ... ... ... Зейін
күйінің тағы бір қыры-зейінсіздік немесе ... ... ... ... Ауыр ... ... ойға ... қызықсіз істі
орындау сияқты себептер кісі зейінін шашыратып,оны алаңдауға ұшыратады.
Соның салдарынан зейінсіздік туады.
Адамды ... ... ... ... ... ... кезінде зейіннің ... бір ... ... Еркі күшті,алдына қойған ... ... ... кісіге ырықты және үйреншікті зейін тән.
Бұл жағдайда зейіннің ауысуы шабандығы,бөлінуінің нашарлығы ... ... ... - бір ... ден қоя ... ... ... жан дүниесін байқай алмау. ... ... ... ... ... адамдардың тағдарымен
санаспайтын немқұрайдылақты туғызады. Адам бір нәрсеге ықыласты, ал өзге
сәрсеге ықыласты,ал өзге нәрсеге ықылассыз болуы мүмкін. Бұл ... ... ... ... Ой ... ... істі ... дейін бітіру,адамның жан дүниесінің босаңдығы,
табансыздық ... ... де адам ... ... ... ... Зейіннің саналы
әрекетпен,адамның ... ... ... адам ... кез келген ерекшелігінен анық аңғарылып
тұрады.
Осы ерекшеліктері мен сипаттарына орай зейін адамның психологиялық
құрылымында ... орын ... оның ... ... ... ... көрініс береді. Біз сізбен түйіндегенде, зейін-адамның
саналы әрекетінің, жалпы психикалық дүниесінің есігі деуге болады.    
Адам ... ... ... ... ... байланысты
мидың жалпы белсенділігімен сипатталады. Ми әрекеті зейінді әр-түрлі
деңгейде қамтамасыз ... 5 ... ... кезеңге бөлінеді.
 
Кесте. Зейін мен мидың сергектік деңгейлері
|ЭЭГ-сипаттары ... ... ... ... |
| ... | ... ... |Аса ... ... ... ... белсенділік| | ... 13-18 Гц ... сақ ... ... ... 8-12 Гц ... сергектік |Диффузды зейін |
| ... ... | ... 4-8 Гц ... күй ... жекелеген |
| | ... ғана ... |
| | ... ... 0,5-4 Гц ... ұйқы |Зейін жоқ ... ... ... ... ... қалыптасуымен сипатталады
және ойын уақытының өсуінен көрінеді. Рубинштейн бойынша 6 айдан 1 жасқа
дейінгі баланың ойын ойнау уақыты 14,5 мин, ал 3-4 ... – 50 мин, ... 96 мин. ... ... зейін аударылуы да кемиді; 3 жаста 10 мин
ойын кезінде 3,7-ге ... ал 5-6 ... 1,1-ге ... Мектеп жасы
кезеңінде балалардың үргемеушілік себептері көбінесе, ... ... ... ... ... ... ... қырларының
қарқынды дамуы байқалады, тек 10-13 жас аралығында біраз тежелуді көруге
болады. Ересектерде зейіннің тұрақтылығы мен ... аса ... ... ... ... ... 18-ден  33 жасқа дейін
өседі, 34 жастан зейін қызметінің тұрақталуы байқалады, ал ... 38, 41, 44 ... кему мен өсу ... ...... ... процесстердің бірі. Жүйелі әрі арнайы
жаттығулар арқылы зейіннің кез-келген ... ... ... ... ... ... ... ерік қасиеттерінің
қалыптасуымен тығыз байланысты.
2-ТАРАУ. ... ... ... ... ... ТӘСІЛДЕРІ
2.1 Мектепке дейінгі балалардың ... ... және ... ... тілдің шығуына байланысты ырықты зейіннің саңылауы
байқала бастайды. Ырықты ... ... ... ... ... ... ... орай дамып отырады (тазалық сақтау,
ойыншықтарын, ... ... ... ... ... ... ... жасына дейінгі балалардың зейінінің қалыптасуында ойын
әрекеті ерекше орын алады. Ойын ... бала ... ... ... ... ... фактілер мен құбылыстарды бір-бірінен
ажыратып, оларға назар аудара ... ... ... ... (көлемі, бөлінуі, тұрақтылығы т.б.) ... ... бәрі ... ... ... ... ... дұрыс қалыптастыруға мұғалімнің жеке
басының үлгі-өнегесінің де маңызы зор. егер мұғалімнің өз зейіні дұрыс
ұйымдаспаған ... ... ол ... оқытып тұрған сабағына, біресе
кластағы балаларға алаңдап, нені ... нені ... ... шығарса,
ондай мұғалім балалардың зейінін дұрыс тәрбиелей алмайды.
Жас ерекшелігіне байланысты зейіннің даму сипаттамасы ... ... жеке ... ... ... ... дүниетанымдарының өрісі кеңейіп, түсінетін ақиқат заттар
мен ... ... ... ... ... зейіннің
артуына байланысты, бала зейінінің пәні, ойлары және ... ... ... ... ... ішкі ... ... ол өзінің ішкі дүниесін және қоршаған ортадағы ... ... ... Өзіне деген зейінінің негізінде өзін
байқауының дамуы, өзін-өзі тәрбиелеуге психологиялық көмек ... ... жас ... ... ... оның ... дамуына және көрінуіне ықпал етеді. Барлау іс-әрекетінің
өрісі күрделеніп, оның қызығушылығы ... және ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктері
де жаңа сипатқа ие болады. Зейіннің көлемі және бөлінуі ... ... - ... бір ... ... зат пен құбылыстарды
қабылдап, ойлануы да кең өріске артады. Жоғары тұрақтылығы және ауысуы,
объектілерді барлық жағынан, ... ... ... қасиеттерінің
дамуы тұрақсыздықты жеңуге көмектеседі.
3) Жастарының дамуына ... ... ... ... ... ... ... Мектеп жасында бұл зейіннің барлық түрлері дамиды бірақ,
біртіндеп ерікті зейін жетекші орын ала ... ... ... ... Зейіннің дамуы шоғырлану мотивтерінің өзгеруіне әсері бар.
Алғашында баланың зейіні эмоциялы ... ... ... үрдісінде жас ерекшелігіндегі ... ... ... ... ... дами ... Өз зейіндерін ұйымдастыру
қабілеті оқу жұмысының мөлшеріне, сапасына бағытталады.
5) Әр жас сатысында жекелік ... даму ... ... айрықша көрнеді. Зейіннің жекелік және ... ... ... және ... түсіну қажет.
Балалардың зейінін дұрыс ... ... ... үлгі-өнегесінің де маңызы зор. Егер тәрбиешінің өз ... ... ... ... ол ... ... ... сабағына, біресе топтағы
балаларға алаңдап, нені бастап, нені қойғаны несінен шығарса, ондай мұғалім
балалардың зейінін дұрыс ... ... ... ... ... ... ... онда оқытушы
оларды кінәлауға тиіс емес, оларға ... ... ... өзін кінәлауға
тиіс" —деп өте дұрыс айтқан.
2.2 Баланың зейінін ... бір топ ... ... ... ... деп ... ... айналадағы заттар және
құбылыстарға бет алып, бағытталып түйдектелуін айтады. Зейін ... ... ... мен ... анығырақ және ашығырақ сәулелендіру үшін
психикалық әрекетіміздің оларға бет алып жинақталуымыз үшін қажет.
Егер ... ... ... ... ... толығырақ,
ашығырақ сәулелендіру үшін психикалық әрекетіміздің оларға бет алып
жинақтауымыз үшін ... ... ... заттарды, құбылыстарды жақсылап, толығырақ,
ашығырақ қабылдауға болмас еді. Адамның күнделікті тұрмысында да, ... ... ... орын ... ... әрекеттің айрықша бір жағы, сананың ерекше сипаты
болып табылады. Зейіннің физиологиялық ... ... ... ... ... ... заңына байланысты түсінуге болады.
Сонымен бір нәрсеге зейін аудару адамның сыртқы кейіпінен де (дененің,
бастың, көздің, түрлі ... бет ... ... ... тігу , ... ... ... арналған психологиялық сабақ
Сабақтың мақсаты:
Сәбилердің қызығушылығын қарым-қатынас деңгейін, жаңа ... ішкі ... ... ... анықтауды қамтамасыз етеді
және де бала туралы жалпы ... ... ... ... ... А4 парағы.
І. Ұйымдастыру кезеңі сабаққа психологиялық дайындық: Балалар шаттық
шеңберіне ... жылы ... мына өлең ... ... айтады.
Шеңбер болып тұрайық жылы жүзбен,
Бізге келсін қуаныш нұр іздеген.
Шуақ толы ... ... ... ... ... ... ... фигурлар тақтаға салынып беті жабылып
қойылады. Балалар дәптерлері мен қаламсаптарын ... Мен ... ... ... ... 1,2,3, деп ... мен
сендерге тақтадағы фигураларды көрсетемін. Мен ... ... ... ... қайта жауып қоямын. Сіздердің міндеттеріңіз – фигураларға зейін
салып қарап есте сақтау.
Дыбыстық ... ... ... ... рух пен ... тынығуы.
Дыбыстық тапсырманы бастамас бұрын, өзімізді ... ... тік ... ... тік ... Алдымен мұрнымызбен терең
дем аламыз, ал дем шығарғанда дыбысты қатты, әрі ... етіп ... ... ... айтамыз:
«А» – барлық ағзаға жайлы әсер береді;
«Е» – қалқанша безге әсер етеді;
«И» – миға, көзге, мұрынға, құлаққа әсер ...... ... әсер етеді;
«У» – асқазан маңындағы ағзаларға әсер етеді;
«Я» – барлық ағзаның жұмыс істеуіне әсер етеді;
«М» – ... ... ... істеуіне әсер етеді;
«Х» – көңіл-күйді көтеруге әсер етеді.
Сабақты бекіту:
Қазір біз түрі ғажайыптар болатын ғажайыпорманға айналамыз, онда ... ... және ... ... ... 2 ... бөлінеміз:
«Орман» – «Бау» деген 2 қатарға тұрамыз. Біздің қолдарымыз ... ... ... ... ... ... ... арқасынан сипап аялайды.
Ал енді әрқайсысыңыз осы ғажайып орманнан өтіңіздер.
Талдау ... ... ... сезіндіңіз, топ қатысушылары сізге әсер етті ме?
2.Ағаш болған кездегі, сіздің сезіміңіз?
3.Жаттығуға дейінгі және кейінгі жағдайыңызды айтып беріңізші?
«Ауа, жер, су» ... ... ... ... ... ... лақтырып, «СУ,ЖЕР,
АУА» стихияларының бірін айтады. Допты қағып алған ... ... ... ... ... атап, допты келесі қатысушыға басқа
стихияны атап ... ... ... арқылы
«Шыбын» жаттығуы.
«Шыбын» жаттығуы топ бойынша орыңдалады. 3x3 мөлшерлі у ... ... ... ... ... ... ... Ойынға қатысушылар кезек -
кезек шыбьшға «Жоғары!» «Төмен!» «Онға!» Солға!» деп ... ... ... қозғалтады, Ойынға қатысушылар «шыбынның ойын алаңьшан шығьш кетпеуін
бақылап отыруы керек, Егер біреу «шыбынның» ойын ... ... ... ... деп. бұйрық беріп шыбынды ортаңғы торға ... ... ... Ойын алаңына басқа конфигурация ... ... ... ... екі ... алма кезек қозғалуға болады.
«Адасқан әңгімеші» жаттығуы.
«Адасқан әңгімеші» жаттығуында ойыншылар ... ... ... тақырыбын белгілейді. Бір ойыншы сол тақырыпта әңгіме айта бастайды
да, тақыртыпты ауыстырып жібереді. Ол бір ... ... ... ... ... әңгімесін мейлінше матастыруға тырысады. Одан кейін
әңгімеші қимылмен сөзді келесі ойыншыға береді. Әңгімені кез келген ... ... ... ... ... ... отырады. Таңдау кімге
түсті сол әңгімені шиеленстіруі керек. Сонымен ... ... ... ассоциативтік шытырман оқиғаларға аяғынан, басына қарай қысқаша
шолу жасап өтуі керек. Ол бастаушының бастапқы ... ... ... ... өзі ... ... Бұл ассоциативтік қатар ұзара
беретіндіктен зейіннің жұмысы күрделене береді, ... ... ... ... екі ... бөлінеді; «кедергі жасаушылар» және
«зейінділер» тобы. «Зейінділерді» ... зал ... ... ... және ... ... ... (қол таңба, галстук т.б.).
Әрқайсысына нұсқау беріледі: сіздің міндетіңіз - қандайда бір ішкі жұмысқа
шоғырланған және ... ... ... бейне көрсетеді,
ештеңеге назар аудармайтын адамның кейпінде) ... ... ... ... ... ... Сол ... толық еніп, көзің ашық күйде және ... ... не ... ... ... ... үшін ... кино немесе өте қауіпті саяхатта ... Өз ... бір ізді ... ... ... ... деген команда берілгеннен) және ... ... ... ... да өз ... ... ... көргенде, естігенде
жоқсыз. Түсінікті ме? «Кедергі жасайтындар жаттығу кезінде тапсырма, алады.
Дайынсыз ба? Бастадық! Жаттығу 5-15 мин, ... Осы ... ... «кедергі жасаушылармен бірге ... ... ... Олар лозунгілер айтады, ұрандар, ... ... ... ... ... ... жануарларды көрсетеді,
«зейінділерден» қайыр сұрайды және т.с.с, Дегенмен ... ... ... ... болын кетпеуін қадағалайды. Ол
«зейінділерге» тигізбеуге жәнс өте қиын ... өз ... ... ... ... ... ... команда беріледі, талқылау
басталады. ... ... ... ... ... ғана пайдаланады.
Б) Ойындар арқылы
«Мен жеңімпазбын»
Орындықтарды ортаға қойып, музыка әуені ойнағанда балалар
шеңбермен ... ... ... саны қатысушылардың санынан, 1 санға
кем болу керек. Ойын тоқталып кеткенде балалар орын ... ... ... бала ... шығады. Ең сонында қалған бала ... ... – «Мен ... деп айту керек.
«Құлақ - мұрын»
Балалар шеңбер тұрады. Жүргізуші: құлақ – деп ... ... ал ... ... құлағын ұстайды. Ал балалар құлақ дегенде
құлақты, мұрын – дегенде мұрындарын көрсетуге ... ... ... мен ... ... ... оларды шатастырып айтады.
«Өз орныңды тап»
Балалар қатармен тұрады. Әр баланың қолында әр ... ... ... ... ... балалар сандардың реті ... ... бір неше рет ... Балалардың орындарын шатастырып
алмауы қадағаланады.
«Дайын бол»
Балалар шеңбермен жүреді. Жүргізуші бір сөз айтады, ал ... ... ... көрсетеді.Мысалы: «қоян» - секіреді, «ат» - шабады, «құс» ... ... ... ... ... ... ойынның ережесін түсіндіреді: --
Мен сендерге әр түрлі қимыл-қозғалыстарды ... ... ... ... ... тиістіңдер. Бірақ, мен ескерткен қозғалысты, мысалы
«қосаяқтап секіру» қозғалысын ... ... Кім ... ... ... әр түрлі қозғалыстарды көрсетіп, қайталамайтын қозғалысты
бірнеше рет ... Қай бала ... ... ... ... жіңімпазы
жүргізуші болады. Сол бала қайталанбайтын қозғалысты өзі ... ... ... ... ... таң ... шуақ таратты.
Қайырлы таң, балалар!
Қайырлы таң қонақтар!
Қуан, шаттан, алақай!
Қуанышты күн келді.
Күліп шықты күн бүгін.
Қайырлы таң, Қайырлы күн
Балақай!
Арайлап таң атты,
Алтын сәуле таратты.
Жарқырайды ... ... ... күн, ...... тұр,
Екі – шынығып бекі!
Үш – тазала тіс,
Төрт – сабындап жу бет.
Бес – сүлгімен сүртін тез.
Кәне, кәне ... ... ... ... ... ... ... күнде біз.
Қол ұстасып алайық
Киіз үйді құрайық.
Қазша қанат жаяйық.
Аққуша мойнымызды созайық.
Құсша қанат қағайық
Алақанды соғайық
Орнымызды табайық.
Тақпақ айтып, ... бір – ... ... ән шырқайық, би билеп.
Алақай – ау, алақай!
Ән шырқайық, балақай!
Қызарғанша алақан.
Қол соғайық балақан!
1 – бала: Еліме ... ... ... ... ... ... ашық болсын!
Деніміз сау болсын!
Нанымыз көп болсы!
Көк туымыз биік болсын!
Аналар аман болсын!
Тыныштық болсын!
2.3. МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ БАЛАЛАРДЫҢ ... ... ... ... ... әдістемелеріне үлес қосушы ғалымдар
Зейінділік баланың басқа да жекелік жақтарымен біріге қалыптасады:
темпераменті, ... ... ... жағы т.б. ... ... ... тәжірибе жүзіндегі зерттеулер өте қиын, себебі зейінді
анықтағанда, сананың санаулы объектіні камтитынын: бірнеше ... ... ... анық емес ... ... Вундттың (1875) айтуынша, бұл әсерлер сананың анық нүктесінде
болады (Blickpunkt des ... ... сана ... анық ... Олар сананың шекарасында ... des ... ... ... осы ... ... жете
ұғынылатын құбылыстардың саны болады. Бұл ... ... ... В. ... ... “тахистоскопты” пайдаланады.
Қосымша-1
Тахистоскоп. Тәжірибенің алдында (т) тақтасы жабылып ... ... ... ... ... ... ... тітіркендіргіштер ашық күйінде
Психология тарихында, ұжымдық эксперименттер үшін ... ... ... ... ... ... ... экспозициялану уақытын 0,1 ден 2,3 секундтке дейін ... Бұл ... көру ... ... ... қасиетін анықтаудың
әдістемесі түсіндірілді. Көру әсерлері және есту әсерлерімен ... ... ... комплекциялық аспабы ұсынылған.
Рупптың комплекциялық аспабы.
С – бағыттауышты қозғалысқа М-электр моторы арқылы ... ... ... жалғастырған Н.Н. Ланге, Г.И. Челпанов
(1914), ал, психофизиологиялық бағытта А.А. Ухтомский доминанта туралы
ілімді еңбектерінде терең, әрі ... ... Ол ... ... ... ... ... Н.Е. Введенскийдің
идеясын, Шеррингтонның жалпы тәжірибелі жолымен, ... ... ... ... ... ... ... бағыттарына
сүйенген.
Доминанта туралы ілімді қолдаушы психологтар Л.С. Выготский, А.Н.
Леонтьев, А.Р. Лурия, С.Л. ... және Б.Г. ... жылы Л.С. ... ... ... мәнділігін теория
жүйесінің терминдерімен былайша түсіндірді: “...доминанттық механизм
тұтастық, ... ... ... ... және ... элементтерінде болмайтын жаңа сапалардың пайда болуы) жүйелік
қасиеттерін қамтамасыздандырады”. П.Я. ... (1974), ... ... ... ... іске ... ... яғни алдын
ала құрастырылған ... ... ... ... ... тұжырым
жасады. Оқу іс-әрекетіне байланысты зейіннің ырықты және ... яғни ... ... ауысуы сияқты қасиеттерін зерттеген Н.Ф.
Добрынин, И.В. Страхов, О.Ю. Ермолаева т.б.
2.3.2. ... ... ... «Бурдон кестесі» әдістемесі
Тәжірибе 1.
Мақсаты: Бурдонның корректуралық кестесінің көмегімен зейіннің
тұрақтылығын анықтау.
Материал: ... ... ... ... ... ... отырып, сыналушыларға
алдын ала жасалған екі ... ... ... ... және негізгі
тәжірибе үшін).
Бурдон кестесі (пробалық тәжірибе үшін).
Г Х Б П К Ш З П Ю В Р Б Х П А Е Т Д Д Ж С Г Р В Х С Г И К В Р Г М А И ... О Б Е М Ф О И Ю Ш ЛЗЖ В В П Е П А Ч Н В С Ю Р Х Б Я З Ш И О С В Ч Е Х ... С П М Н Н ОЖ Х Ш Н А Е Ч Ж Б Л Ю Ф О В П А К Ч М К Ч З Ш А Ж К Я Д Х И ... П Б Ю П В У Ю Ш А Т X С Г М К Р А Т Ю Д Д Р Г Р Л В Р Г Г А М К Е З О ... Х Ф П Л Ж Ш Я И С Ю Д Ю Х В Т У Ч П Я И Х Н Л У Т В Б К О Г З М Х Я Я ... А Ч Ю Ж С Ф Н П Д С Р К Г А О Ю Д ... ... алда ... ... хабарлайды: кестені мұқият қарай отырып,
тік сызықпен А, М, К, З ... ... ... ... ... сыналушылар жұмысқа кіріседі. «Болды»!
деген сөзде оны аяқтайды. Пробалық тәжірибе бір минут жүргізіледі. Бұнда
сондай-ақ тік ... А, М, К, 3 ... ... шығу керек. Сондай-ақ
сыналушыларға әрбір минуттан кейін «птичка қой»! деген бұйрық болатыны
жайлы да ... ... Бұл ... бүйрық қай әріптің жанында айтылса, сол
жерге қойылады. Пробалықтан негізгі тәжірибенің айырмашылығы төрт минут
беріледі. 2 және 4 ... ... ... ... ... ... 1 минутта 60-80 қоңырау соғылады.
Ә) «Мюнстерберг» әдістемесі
Экспериментатор нұсқауды оқып, тапсырманы орындау уақытын белгілейді.
Нұсқау.
Сіздердің алдарыңызда ретімен басылған ... ... ... ... ... ... бланкісі беріледі (Сынақ бланкісі толық №3
қосымшада көрсетілген) Осы ұсынылған сынақ материалының ішінен ... ... ... ... ... орыс ... бойынша берілген).
Мысалы: ПЮКЛБЮСРАДОСТЬУФРНКП
Тапсырманы мүмкіндігінше жылдам орындауға әрекеттеніңіздер.
Б) «Ландольт сақиналары» әдістемесі (Қосымша №4)
* Зейіннің тұрақтылығы мен ... ... ... ... салынған бланк берілген. (5-6жас)
Нұсқау: Қазір сенімен біз бір ойын ойнаймыз. Ойынның аты ... ... ... Бұл ойында сен басқа балалармен жарысасың. Сосын қараймыз,
сен қандай нәтижеге жеткеніңді. Мен ... ... бәрі ... ... кейін, балаға ландольдтық сақиналары салынған бланк көрсетіледі.
Бала қатар бойынша сақиналарды дұрыстап қарап, ішінен ... ... ... ... ... сызу керек. оған 5 минут уақыт беріледі.
Сосын, 5 минут уақыт өткеннен кейін зерттеуші «Тоқта» деп айту керек. ... ... бала ... салынған бланкті сол жерде тоқтату керек.
Белгілі уақыттың ішінде, өткізген психодиагностикалық ... ... ... ... ... анықтайды. Сонымен
қатар, баланың 5 минутта қаралған жұмыстары, қателіктері анықталады.
Баланың ... мен ... ... ... ... ... S – зейіннің тұрақтылығымен өнімділігінің көрсеткіші. N - баланың
1 минутта қараған ... ... Егер осы ... бойынша баланың
барлық зейіннің тұрақтылығы және өнімділігі 5 минут анықталса, онда
N=5минут қараған ... ... тең. ... ... ... ... Зейінді бағалау
Осы әдісте балаға берілген инструкция алдындағы ландольд
сақиналары бар ... ... Сол ... ... Бірақ, осы
жолы балаға берілетін уақытқа 2 түрлі сақинаны табуға, ... ... ... жерде үзілген орындарын табуға талап етеді. Мысалы,
үстінен қарайды, бір ... бір ... ... ал екіншісін екінші
әдіспен сызуға. Зерттеудің сандық нәтижесі алдыңғы әдіске ұқсас.
Ескерту: егер ... ... ... ... ... ... өнімділігіне байланысты.
*Зейінді алдау
Бұл әдістемеде де алдыңғы ландольдты сақиналар бар бланк беріледі.
Нұсқау: 1 минут аралығында сендер табуға және ... бір ... ... сызуға, ал келесі минут аралығында сақинаның басқа түрін табуға
тиістісіңдер.
Интерпретациялық нәтижесі алдыңғы ... ... ... ... ... зейіннің адам өмірінде маңыздылығы өте ... ... ... ... баланың ойы мен есін қалыптастырады. Зейінділікті
балада дамыту мен қалыптастыру өте жас кезінен қадағалануы ... ... ... да ... ... де білікті болуы үшін зейінділікті
тәрбиелеуіміз қажет. Осы мезетте Ушинскийдің «Зейін адам санасында
қорытылып, онда ... әр ... ... аңғартатын адам жанының жалғыз
ғана ... деп ... өте ... ... айта кеткім келеді.
Қазіргі кезде зейін өзінің субъективті және объективті көріністерімен
адамның психикалық ... ... ... ... ... ... кез ... түрі: белсенді қабылдау, терең ойлау,
естегі бейнеге ... ... ... қозғалыстарды сапалы орындау -
зейіннің қызметіне тәуелді. Зейін психологиядағы сана және ... ... ... ... ... ... жастағы балалардың ойнау және оқу процесінде ырықсыз
зейіннің ролі зор, себебі осы жастағы балаларда ырықты зейін әліде ... Кіші ... ... соқыр балалар сипап сезу арқылы және
есту арқылы тек ырықсыз зейіндерін ғана ... ... ... ... ... ... да тек ... шамалы көруін ғана пайдалану
арқылы ырықсыз зейінді қолданады. Әлсіз көретіндермен соқыр балалар ... ... тек ... ... негізіннен құралған. Балабақшада
ырықсыз зейінге сүйене отырып балаларды ерікті (ырықты) зейінге үйретеді.
Сондықтан, мектепке ... ... бала ойын ... оқу ... ... ... онда бұл ырықсыз зейіннің қалыптасуын
білдіреді. Соқыр балаларда ойын мен оқу процесінде зейін ... ... ... ... көре ... баланың зейіні сияқты.
Зейіннің барлық үш түрінің негізгі қызметі сақталады. Нашар ... ... ... ... үлкен өзгерістер байқалады. Бірақ көруі
бұзылған балаларда басқа анализаторлардың мүмкіндіктердің кеңдігінің
арқасында көру ... ... ... ... ... зейін тәрбиесінде әрбір тәрбиеші еске
алатын төмендегі шараларды ұсынған жөн:
1. Мектепке дейінгі жастан бастап ... ... ... ... жоғары түрлерін дамыту естен шықпайтын болсын. Бұл жөнінде
К. Д. ... ... ... "Балаға оқуды қызықты ете білу ... ... ... ... ... ... тапсырмаларды да бұлжытпай
орындауды талап ету керек, бұл ... ... бір ... ... етіп
жібермей, екі жағын теңестіру арқылы еріксіз зейінді тудырып отырумен
қатар, балада белсенді ... ... ... ... оны ... ... Бүкіл топқа не жеке балаға берілетін тапсырмалар дәл, анық, қысқа
болып келсін.
3. Бала қайда жүрсе де ... ... ... ... тиіс.
4. Зейінді күшті және тұрақты ететін құбылыстың бірі — ... ... ... ерік тәрбиесімен ұштастырып отыру қажет.
5. Мектепке дейінгі жастағы баланың жүйке ... әлде де ... ... еске ... Олардың шаршап кетпеуін қадағалау,
орынсыз жалықтырмау, ауыр, жеңілдігі әртүрлі пәндерді ... ... ... сай ... ... ... де ... тәрбиесіне
қатысы бар шаралар.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қ.Жарықбаев Жантану негіздері Алматы. 2002 ж.
2. Алмұратова Ә. ... ... ... ... психологиясы.
Алматы Мектеп баспасы 1983 ж.
3. Жарықбаев Қ. Әбдірахманова Ә. Психология терминдерінің орысша-
қазақша сөздігі Алматы. ... 1976 ... ... М.М. ... және ... ... К.М.Б 1959 ... Мұқанов М.М. Жас және педагогикалық психологиялық лекция жинағы
Алматы 1982 ... ... М.М. ... ... ... ... 1980 ж.
7. Мұқанов М.М. Жан дүниенің сыры Алматы. КМБ 1959 ж.
8. Мұқанов М.М. Қабілетілік әне оны тәрбиелеу ... КМБ ... ... В.С. ... психологиясы аударма Алматы. Мектеп ... ... ... и ... ... ред. ... А.В. 2
изд. – М., 1979 ж.
11. Возрастная и педагогическая психология/Под ред. Гамезо М.В. – М.,
1989 ... А. ... С. ... ...... Мектеп, 1966 ж.
13. Общая психология/Под ред. А.В. Петровского. 2–изд.–Москва, 1977 ж.
14. М.М. Мұқанов. Оқушылардың зейінін тәрбиелеу. Алматы: ҚМБ, 1960 ж.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балалардың психологиялық даму сатыларын анықтау36 бет
Балаларға үй жануарларымен, жабайы аңдарды таныстыру4 бет
Зейін туралы жалпы түсінік21 бет
Зейінді қалыптастырудағы ойын мен оқытудың маңызы24 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың дамуы туралы психологиялық мәселелер11 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың зейін тұрақсыздығы35 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың таным үрдісінің дамуы30 бет
Мектеп жасына дейінгі және бастауыш мектеп жасындағы балалардың психикалық дамуы барысында зейіннің қай дәрежеде тиянақтылығын бағалау және оны дамыту33 бет
Оқушылардың зейінінің тәрбиелеудің теориялық және психикалық негіздері16 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь