Тәуелсіздік жылдарындағы ҚР-ның ЖҰӨ динамикасын талдау

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .2
1. ЖАЛПЫ ҰЛТТЫҚ ӨНІМНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ САНАТЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ТҰРҒЫЛАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.1 ЖҰӨ көрсеткіші туралы жалпы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.2 Жалпы ұлттық өнімді есептеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.3 Нақты және атаулы жалпы ұлттық өнім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
2. ТӘУЕЛСІЗ ҚАЗАҚСТАН ДАМУ ЖОЛЫНДА ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
2.1 Қазақстанның егемендi және тәуелсiз мемлекет ретiнде қалыптасуы мен дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
2.2 Қазақстандағы макроэкономиканы тұрақтандыру бағдарламасы ... ... ... ... 14
2.3 “Қазақстан — 2030” стратегиясының қабылдануы және ел экономикасына әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУЫНЫҢ БОЛАШАҒЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
3.1 "Қазақстан.2050" стратегиясы . еліміздің даму жолындағы жаңа саяси бағыты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
3.2 ХХІ ғасырдың он жаһандық сын.қатері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
КІРІСПЕ

«Қазақстан нарықтық экономика орнатқан ел»,- деп алдымен АҚШ конгрессі, содан кейін Еуропа Қауымдастығы елдері ресми мойындады. «Қазақстан кереметі» -,деп олар айтуға негіз болған ақиқат – ол еліміздің қарқынды әлеуметтік-экономикалық дамуы. Қысқа мерзім аралығында республика елеулі жетістіктерге жетті, терең құлдырау сатысынан аман өтіп, экономикалық өсу жолына түсті. 90-шы жылдардың орта кезеңінде біздегі терең дағдарыстық жағдайда халықаралық ұйымдардың сарапшыларының «Қазақстан экономикасын тұрақтандыруға, толыққанды нарықтық экономика құруға 50-80 жыл кетуі мүмкін» деген болжамын еліміздің нарықтық экономика құру тәжірибесі теріске шығарды. Сондықтан «Қазақстан кереметінің» негіздері әртүрлі деңгейде зерттелуде және Қазақстанның даму үлгісін БҰҰ басқа дамушы елдерге басшылыққа алуға ұсынып отыр.
Қоғамымызға мұндай үлкен және жауапты істі жүзеге асыру, оңай болған жоқ. Көптеген қиыншылықтар мен тосқауылдар кездесті, нарықтық экономика құру тәжірибесінің жеткіліксіздігінен туындаған қателіктер де орын алды.
Курстық жұмыстың зерттеу объектісі - ҚР-ның тәуелсіздік алғаннан кейінгі экономикалық жағдайы болып табылады. Оны анықтап, толық сипаттама беру үшін макроэкономикалық көрсеткіштер динамикасын зерттеп, талдау қажет. Себебі, бұл көрсеткіштер экономикалық көріністерді бағалауда және тиісті тұжырымдар жасағанда көмек көрсетеді.
Зерттеу пәніне – негізгі макроэкономикалық көрсеткіштерді жатқызамыз. Олар теория мен шаруашылық тәжірибеде, ұлттық экономика қызметінің нәтижелерін бағамдау үшін қажет. Оларға жататындар: жалпы қоғамдық өнім (ЖҚӨ), жалпы ұлттық өнім (ЖҰӨ), жалпы ішкі өнім (ЖІӨ), түпкі қоғамдық өнім (ТҚӨ), таза қоғамдық өнім (ТҚӨ), таза ұлт¬тық өнім (ТҰӨ), ұлттық табыс(ҰТ), жеке табыс (ЖТ), ара¬лық өнім (АӨ) және т.б.
Зерттеу мақсаты - барлық көрсеткіштердің есептелінуі мен олардың экономика туралы, қандай ақпараттар алуға болатандығын анықтап, ҚР-сында тәуелсіздік жылдарындағы, осы көрсеткіштердің динамикасын бақылау.
Көрсеткіштер мазмұнын анықтауда, саяси-экономикалық концепцияларға негізделіп, зерттелген үрдістер мен құбылыстарға сандық талдау жасалады.
Бұл концепциялар ЖІӨ, ұлттық табыс, т.б., сияқты аса маңызды макроэкономикалық көрсеткіштерге де қолданылады. Мысалы, ұлттық есептер жүйесінде қолданылатын, саяси-экономикалық концепциялардың бірінде нәтижесінде құн қалыптасып, ұлттық өнім өндірілетін қызмет түрлерінің анықталуы қарастырылады.
Зерттеу мақсатына жету үшін курстық жұмыстың құрылымы мен зерттеу логикасын анықтайтын мынадай міндеттер қойылған:
• жалпы ұлттық өнім ұғымы мен оның түрлеріне анықтама беру;
• жалпы ұлттық өнімді есептеу әдістерін көрсету;
• тәуелсіз жылдарындағы Қазақстан Республикасының экономикалық дамуын кезеңдер бойынша талдау;
• қазіргі кездегі ҚР-ның даму стратегиясын айқындап, оған сипаттама беру.
Зерттеу кезінде ғылыми оқу әдебиеттерінің, монографиялар, мерзімді басылымдар мақалаларның талдауы, сонымен бірге экономико – статистикалық және графикалық әдістердің талдаулары қолданылды.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Мамырова Н.Қ., Тілеужанова М.Ә.: «Макроэкономика».//Оқу құралы.- Алматы: Экономика, 2003.-15 бет.
2. «Қазақстан-2030» стратегиясы, 16 қазан 1997 жыл.
3. http://kk.encyclopedia.kz - Қазақстан Интернет Энциклопедиясы
4. Қазақстанның қысқаша статистикалық жылнамалығы. - 2006 жыл.
5. Крымова В. Экономикалық теория.// Оқу құралы.-Алматы: Аркаим, 2003.-120 б.
6. Статистический пресс-бюллетень- 1998 год.//Агенство Республики Казахстан по статистике.
7. www.stat.kz – статистика бойынша ҚР агентствосы
8. Қазақстан экономикасының дамуы: ІЖӨ динамикасы.//Егемен Қазақстан газеті 15 қыркүйек, 2012ж.
9. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 2012 жылғы 14 желтоқсан.
10. Жылқыбай Жағыпарұлы. Әлем экономикасы тығырықта тұр.// Егемен Қазақстан газеті 24 ақпан, 2012ж.
11. Қазақстан Респуликасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 2012 жылғы 27 қаңтар.
12. www.enbek.kz – ҚР еңбек және әлеуметтік қорғау министрлігі
13. www.minplan.kz – ҚР экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі
14. www.minfin.kz – ҚР қаржы министрлігі
15. www.mit.kz – Индустрия және сауда министрлігі
16. www.government.kz – ҚР үкіметі
17. www.akorda.kz – ҚР Президентінің ресми сайты
        
        КІРІСПЕ
,- деп алдымен АҚШ конгрессі, содан кейін Еуропа Қауымдастығы елдері ресми мойындады. -,деп олар ... ... ... ... - ол еліміздің қарқынды әлеуметтік-экономикалық дамуы. Қысқа мерзім аралығында ... ... ... ... ... ... ... аман өтіп, экономикалық өсу жолына түсті. 90-шы жылдардың орта кезеңінде біздегі терең дағдарыстық жағдайда ... ... ... ... болжамын еліміздің нарықтық экономика құру тәжірибесі теріске шығарды. Сондықтан негіздері әртүрлі деңгейде зерттелуде және Қазақстанның даму ... БҰҰ ... ... елдерге басшылыққа алуға ұсынып отыр.
Қоғамымызға мұндай үлкен және жауапты істі жүзеге асыру, оңай ... жоқ. ... ... мен ... ... ... экономика құру тәжірибесінің жеткіліксіздігінен туындаған қателіктер де орын алды.
Курстық жұмыстың ... ... - ... ... ... ... ... жағдайы болып табылады. Оны анықтап, толық сипаттама беру үшін макроэкономикалық көрсеткіштер динамикасын зерттеп, талдау қажет. Себебі, бұл көрсеткіштер экономикалық ... ... және ... ... жасағанда көмек көрсетеді.
Зерттеу пәніне - негізгі макроэкономикалық көрсеткіштерді жатқызамыз. Олар теория мен шаруашылық ... ... ... ... ... бағамдау үшін қажет. Оларға жататындар: жалпы қоғамдық өнім (ЖҚӨ), жалпы ұлттық өнім (ЖҰӨ), жалпы ішкі өнім (ЖІӨ), түпкі ... өнім ... таза ... өнім ... таза ұлт - тық өнім (ТҰӨ), ұлттық табыс(ҰТ), жеке табыс (ЖТ), ара - лық өнім (АӨ) және т.б.
Зерттеу мақсаты - ... ... ... мен ... ... ... қандай ақпараттар алуға болатандығын анықтап, ҚР-сында тәуелсіздік жылдарындағы, осы көрсеткіштердің динамикасын бақылау.
Көрсеткіштер мазмұнын анықтауда, саяси-экономикалық ... ... ... ... мен құбылыстарға сандық талдау жасалады.
Бұл концепциялар ЖІӨ, ұлттық табыс, т.б., сияқты аса маңызды макроэкономикалық көрсеткіштерге де қолданылады. ... ... ... ... ... саяси-экономикалық концепциялардың бірінде нәтижесінде құн қалыптасып, ұлттық өнім өндірілетін қызмет түрлерінің ... ... ... ... жету үшін ... ... құрылымы мен зерттеу логикасын анықтайтын мынадай міндеттер қойылған:
* жалпы ұлттық өнім ұғымы мен оның түрлеріне анықтама беру;
* ... ... ... ... ... ... тәуелсіз жылдарындағы Қазақстан Республикасының экономикалық дамуын кезеңдер бойынша талдау;
* қазіргі кездегі ҚР-ның даму ... ... оған ... ... ... ... оқу әдебиеттерінің, монографиялар, мерзімді басылымдар мақалаларның талдауы, сонымен ... ... - ... және ... ... ... ...
1. ЖАЛПЫ ҰЛТТЫҚ ӨНІМНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ САНАТЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ТҰРҒЫЛАРЫ
+ ЖҰӨ көрсеткіші туралы жалпы ... ... өнім ... - ... ... ... ... қарамағындағы ұлттық өндірістік факторлармен өндірілген барлық игіліктер мен қызмет түрінде анықталады.
Басқаша айтқанда, жалпы ұлттық өнім Ж.Ұ.Ө. - бұл ... ... мен ... ... бір ... ... құны. Бұл орайда мемлекет азаматтарының мемлекет ішінде, әрі шетелде өндірген барлық тауарлар мен қызметтерінің көлемі есептелінеді. Сонымен қатар, мекемелердің, ... ... ... және ... емес кірістердің сомасы да ЖҰӨ болып түсіндіріледі.
Жалпы ұлттық өнім (ЖҰӨ) азаматтар табыстарының жиынтығын және өндіріс тауарлары мен қызметтер үшін ... ... ... көлемін сипаттайды.
Жалпы ұлттық өнім экономика көрсеткіштерінің ең нақтысы деп есептеледі. Статистикалық ... ... ... ... 3 айда бір ... ... ... іс-әрекет нәтижесін бірыңғай көрсеткішпен беруге негізделген.
Жалпы ұлттық өнімді төмендегідей бөліктерге бөліп ... ... ... экономикалық агенттер табысының жиынтығы.
* өндіріс тауарлары мен көрсетілген қызметтердің жалпы шығын ... ... өнім ... ... пен ... ... көлемін бірдей өлшейді. Себебі бұл өлшемдер, соңында бірдей болады. Жалпы экономика үшін табыс көлемі шығын көлеміне тең ... ... ... ... ұлттық өнімді есептеу әдістері
ЖҰӨ жалпы шығын көлемін, сонымен ... ... ... ... ... де сипаттайды. Ұлттық есеп жүйесінің үлкен бір бөлігінің көрсеткіші - бұл керек ағындарға байланысты ақпараттар. Бұл ... ... ... және ... ... деп екі ... бөлуге болады.
Экономистердің көзқарасы бойынша, тек қана өндіріс тауарлары мен көрсетілген қызмет түрлерінің жалпы көлемі ғана емес, сонымен бірге ... ... ... ... бөлінуі және тағайындалуы есепке алынады. ЖҰӨ құрылымындағы шығындар 4 ... ... ... ... ... (І)
3) Мемлекеттік сатып алу (G)
4) Таза экспорт (NX)
Сонымен ЖҰӨ-ді символымен өрнектеп, мына ... ... = C + I + G + NX ... - бұл ... ... ... ... және таза экспорт көлемдерінің жиынтығы, ЖҰӨ құрамындағы әрбір шығын құрауышысы осы топтардың біреуіне жатады. Бұл теңдік өрнек болуы - ... ... ... анықтамасы әсерінен теңдік орындалады. Бұл теңдік деген атау алады.
Тұтыну - бұл үй ... ... ... мен ... ... ... ... олар мынадай топтарға бөлінеді:
1) қысқа мерзімді қолданылатын тауарлар;
2) ұзақ мерзімді қолданылатын ... ... ... ... ... тауарларға қысқа уақытқа ғана қызмет жасайтын, мәселен, киім және азық-түлік тауарлары, т.б. жатады.
Ұзақ мерзімді тауарларға ұзақ уақыт ... ... ... машиналар, кіржуатын машиналар, т.б. жатады.
Көрсетілген қызмет түріне тұтынушыларға жасалған қызмет, мәселен, шаштараз және ... ... және т.б. ... ... ... ... Өндірістік капиталды салу (немесе негізгі өндірістік фактор инвестициясы жатады);
2) Тұрғын үй-құрылыс инвестициясы;
3) Қор инвестициясы.
Негізгі өндірістік фактор инвестициясына фирмалардың жаңа өндірістік ... мен ... ... шығындары жатады.
Тұрғын үй-құрылыс инвестициясы - бұл тұратын жаңа үйлер мен жалға ... ... ... шығындар.
Инвестиция қоры - бұл фирманың қордағы тауарларының бағасының өсімі (егер қорлар қысқартылса, инвестиция қоры өлшемі теріс мәнге ие ... ... - ... ... сатып алынатын тауарлар мен қызмет көрсетулердің жалпы құны. Бұл топқа әскери жабдықтау, тас жолдар құрылысы және мемлекеттік қызметкерлердің еңбекақысы ... ... ... ... мен ... ... экспорт және импорт құны көлемінің айырмашылығына тең. Тепе-теңдік жағдайында, сыртқы сауда шеңберінде қарастырғанда экспорт пен импорт көлемі тең болады, ... таза ... ... тең. ... ... ЖҰӨ ішкі ... жиынтығына тең болады:
С + І + G ... ... ... ... көп ... онда біз ... нарыққа ретінде қатысамыз, сонда ЖҰӨ ішкі шығын көлемін жоғарлатады. Сол сияқты, егерде ... ... ... көп ... онда біз ... нарыққа ретінде қатысамыз, сонда таза экспорт теріс мән ... ... және ... көлемі өндіріс көлемінен жоғары болады .
Ұлттық есеп жүйесінде көбінесе табыс жиынтығының көрсеткіші ретінде ЖҰӨ қолданылады, ... ... ... ... ... ... да табыс көрсеткіштері қолданылады. Тәжірибе жүзінде табыс көрсеткіштерінің айырмашылығы шамалы, себебі, олардың қозғалысы бірдей. ... ... ... білу ... Әр ... ... ... байланысын нақты білу үшін кезекпен ЖҰӨ-нен әр түрлі құрауыштарды игере отырып қарастыру керек. Таза ұлттық өнімді (ТҰӨ) алу ... ... ... ... және ... үйлердің жылына төмендейтін құны өлшемін, яғни капиталдың негізгі тозу құнын есептейміз:
ТҰӨ = ЖҰӨ - капиталдың негізгі тозу құны ... ... есеп ... ... негізгі тозу құны амортизациялық шығындар деп аталады.
Дегенмен, капиталдың негізгі тозу құны - бұл өндіріске ... ... ... ... осы ... ... ... қызметтің таза нәтижесін сипаттайды. Осы себептен, көптеген экономистердің айтуынша, таза ұлттық өнім (ТҰӨ) көрсеткіші ЖҰӨ-ге ... ... ... ... ... ... есеп ... келесі көрсеткіш фирмадағы жанама салық сомасына жүргізіледі, мысалға, сату салығы. Осындай салықтар таза ұлттық өнімнің 10%-ына дейін құрайды және тұтынушының ... ... ... мен ... сату бағасының арасындағы айырмашылықты фирма алмағандықтан, ол табыстың бір ... ... ... Таза ... ... ... салықтарды алып тастасақ, ұлттық табыс атты көрсеткішті аламыз.
ҰТ = ТҰӨ - ... ... ... ... = бір ... ... табыстардың сомасы = жалақы + ... ... жер ... ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Ұлттық есеп жүйесінде ұлттық табыс, табыс алу тәсіліне байланысты бес ... ... Осы бес ... ... сонымен бірге әрқайсысының ұлттық табыстағы үлесі төменде пайыз түрінде көрсетілген:
1) ... (73%). ... ... ... мен ... Жеке ... табыстар (70%). Мәселен, кішігірім дүкендер, фермалар және т.б.
3) Ренталық табыс (2%). Жылжымайтын мүлік иелерінің алатын ... оған қоса ... ... деп ... ... ақысы жатады.
4) Корпорация пайдасы (11%). Жұмысшылар мен несие ... ... ... ... корпорация пайдасы.
5) Таза пайыз (7%). Белгілі бір елдің кәсіпорын төлемдерінің пайыздық сома мен олар арқылы алынған пайыздық сома ... ... ... ... ... ... қосқанға тең. Осындай түзетулердің көмегімен ұлттық табыстан жеке табысқа өтуге болады, яғни үй шаруашылығы мен корпоративті емес кәсіпорындар ... ... ... ішінде 3 ең керекті түзетулер бар:
Біріншіден, өзінің пайдалануына қалдыратын немесе мемлекет салығын төлемеуге бағыттайтын корпорация пайдасын ... ... алып ... ... бұл үшін ... ... көлемінен корпорация пайдасын алып тастайды және дивидендтер сомасын қосады.
Екіншіден,ұлттық ... ... ... ... таза ... қосу ... ол жеке азаматтарға төленген трансфертті төлемдердің әлеуметтік сақтандыру үшін мемлекетке аударған салымнан алып тастаған сомасына тең.
Үшіншіден, кәсіпорындардың пайыздық төлемдерінің ... үй ... ... түсімдерін енгізу керек, бұл түзету пайыз түрінде алынған жеке табыстың қосылғанынан және таза пайыз көлемін шегеріп тастау жолымен ... ... Жеке ... ... ... ... ... пайдасы
* әлеуметтік сақтандыруға салынған салымдар
* таза пайыз
+ дивидендтер
+ мемлекеттен халыққа берілетін трансфертті төлемдер
+ жеке табыс (пайыз ... ... ... ... мемлекетке төленетін кейбір салық емес төлемдерді алып ... ... бар ... ... ... (мәселен, қоғамдық көлік үшін төлем). Қолда бар табыс = жеке ... - жеке ... және ... емес ... табыс - бұл үй шаруашылығы иелігінде және мемлекеттік салық ... ... ... ... емес кәсіпорындар иелігінде қалатын қажеттіліктер.
Сурет 3. Ұлттық шоттардың жалпы сызбасы
Көбінесе баға деңгейінің көрсеткіші ретінде тұтыну бағасының индексі (ТБИ) ... ... ... ... есебімен статистика агенттілігі шұғылданады. Ең алдымен тауарлар мен ... ... ... ... ... ... ... Жалпы ұлттық өнім бір көрстекіш ретінде көптеген өндірілген тауарлар мен көрсетілген қызметтердің бағасын көрсетеді, сол сияқты ... ... ... де ... ... мен ... бағасын көрсетеді. Бұл - жалпы баға деңгейінің көрстекіші [5].
ТБИ - ... ... ... ол баға ... ... көрсеткіші болып табылмайды. Басқа көрсеткіш - бұл ... ... ... тұтынатын қарапайым тауар жиынының көтерме бағасын көрсететін индексі болып табылады. Осы жалпы баға индексімен қатар статистика агенттілігі жеке топ ... ... ... ... ... ... тұратын жер.
Көптеген өндіріс тауарлары бірнеше кезеңдерден өтеді: бір фирмада шикізат аралық тауарға айналады, содан кейін ... ... ... өнім ... үшін ... ... ... өнімге тек соңғы өнімнің бағасы ғана кіреді.
Көптеген тауарлар және қызмет түрлері, жалпы ұлттық өнімде, нарықтағы бағаларымен ... ал ... ... мен ... ... түрлері нарықта сипатталмайды, сол себепті нарықтық бағасы жоқ. Дегенмен, осы көрсетілген қызмет құны жалпы ұлттық өнімге енгізілуі ... сол үшін біз ... ... ... ... ... шартты түрде есептелінген құн деген атауға ие болады. Осы ... ... ... ... ... тұрғылықты ортада қызмет бағасы ретінде қолданылады. Пәтерді уақытша жалға беруші адам барлық қызмет құнын төлеп, үй иесінің табысын қамтамасыз етеді, үй ... ... ... ... ... ... бәрі ... ұлттық өнімді есептегенде, осы жалдау төлеміне есепке енгізіледі. Сонымен қатар, көптеген ... өз ... ... Бұлар үй иесіне жалдау ақысын төлемегенімен, бәрібір олар сол ... ... ... ... яғни пәтерді уақытша тұруға алатындар секілді. Сол себепті, жеке үй қожайындары пайдаланатын қызмет есебі үшін жалпы ұлттық өнімнің құрылымына ... ... , ... Әрине, олар жалдау ақысын өзіне төлемейді. Сауда министрлігі жалдау ақысы мөлшерін бағалайды, ... олар өз ... ... ... ... және жалдау ақысын төлеген жағдайда, сонымен бірге, осы арнайы есептелінген құн өлшемін жалпы ... ... ... Осы ... ... үй ... шығындары және табыстары деп есептелінеді. Мемлекет ұсынған қызметтер де, осындай жолмен бағаланады. Мысалға, тұрғындарға әкімшілік, полиция және өрт ... ... ... Осы көрсетілген қызмет құнын бағалау қиын, себебі, олар ... және ... ... ... Жалпы ұлттық өнім құрамында осы мемлекеттік жұмысшылар ... ... ... олардың жалақысы болып табылады. Көптеген жағдайларда осы тәріздес есеп өте қажет, бірақ ол тәжірибеде жүзеге асырылмайды, яғни жалпы ұлттық өнімде ... ... құн - ... ... жеке ... ... және ұзақ қолданылатын тауарлар (бұлардың бәрі адамдардың жеке өзінің бұйымдары) іс ... ... ... ... ... тауарлар үйде жасалынып, үйде қолданылады, олар нарықта ... ... үйде ... ... ... ... тамақтан айырмашылығы жоқ болса да, тамақты дайындау барысындағы ... құн ... ... ... енгізілмейді. Сондай-ақ, жалпы ұлттық өнімге заңсыз дайындалған және сатылған тауарлардың, мәселен, есірткінің бағасы енгізілмейді, яғни арнайы ... құн ... ... ... ... көптеген тауарлардың бағасы мен көрсетілген қызмет бағасы мүлдем жалпы ұлттық өнімге енгізілмесе, онда жалпы ... өнім - ... ... ... ... ... бола алмайды. Дегенмен, осы қателіктер жалпы ұлттық өнімге онша әсер ... .
1.3 ... және ... ... ... өнім
Ұлттық өндірістің макроэкономикалық көрсеткіштері нарықтық бағалар арқылы есептелінеді. Олар ағымдағы бағалармен өлшенген ... ... ... ... шама ... болады. Егерде тұрақты бағалар (базалық жылдың бағалары) ... онда олар ... ... көрсетеді. Атаулы жалпы ұлттық өнім өндірістің көлемінің өзгеруіне де, ... ... де ... ... Нақты жалпы ұлттық өнім тек қана өндіріс көлемінің өзгеруіне тәуелді .
Атаулы жалпы ұлттық өнім - тауарлар мен қызметтер өндірісінің ... ... ... жалпы ұлттық өнім - тауарлар мен қызметтердің өндірісінің тұрақты бағалармен көрсетілген көлемі.
Сурет 1. ЖҰӨ бөлінуі
Нақты ЖҰӨ-нің өсу факторлары болады. ...
* ... ... - ... және ... өсуі (сандық факторлар);
* технологиялық өсу - өндірісте жаңа технологияларды енгізу, ғылым және техниканы қолдану жолымен көбеюі, бұл сапалық ... ... ...
Нақты жалпы ұлттық өнім көлемінің қозғалысы циклдық, маусымдық ауытқуларға байланысты болады. Кейбіреулері өндірістік, пайыздық ... ... ... ... суық ... үй ... ... көптеген қиындықтар әкеледі, сонымен қатар, жыл мезгіліне байланысты адамдардың қалауы өзгереді. Мәселен, демалуға ыңғайлы кезеңде ... шығу өте көп ... және жаңа жыл ... алу да сол ... 2. ... ... өсу ... жалпы ұлттық өнім көлемінің ауытқулары мен басқа да экономикалық көрсеткіштерді ... ... ... ... ... ... ұлттық өнім дефляторы - ағымдағы бағалардың базистік кезеңдегі баға деңгейіне қатынасын, яғни өндіріс көлеміне емес, бағалардың салыстырмалы өзгеруін ... ... өнім ... мен ... бағасының индексі жалпы баға деңгейі туралы экономикада әр ... ... ... Осы екі ... ... үш ... айырмашылық бар:
* Жалпы ұлттық өнім дефляторы барлық өндірілген тауарлар мен көрсетілген ... ... ... ... ал ... ... ... тек, тұтынушы тұтынатын тауарлар мен қызметтердің бағасын есептейді, сонымен, фирмалар мен мемлекет тұтынатын тауарлар мен ... ... ... ... ... алуға болады.
* Жалпы ұлттық өнім дефляторы тек ... ... ... ... ... тауарларды есепке алады. Басқа елдерден импортталатын тауарлар жалпы ұлттық өнімде есептелмейді және жалпы ұлттық өнім дефляторында да ...
* ... әр ... болуында. Тұтыну бағасының индексін есептегенде, әр түрлі тауар бағалары тұрақты салмақты болады, ал жалпы ұлттық өнім ... ... ... салмақ қолданылады. Басқа сөзбен айтсақ, тұтыну бағасының индексі өзгермейтін тауарлар жиынында есептелінеді, ал ЖҰӨ дефляторы ... ... ... ... ... яғни ... ... өнім құрамының өзгерісіне байланысты болады.
ЖҰӨ дефляторы =Атаулы ... ЖҰӨ ... ЖҰӨ ... да ... ... индексі де анықталған тауар жиынының ағындағы бағасы базистік жылдағы сол тауарлардың бағасымен салыстырылғаны көрсетіледі. ... ... ... ... ... ме, әлде жоқ па ... сұраққа жауап бере отырып, екі көрсеткіштің айырмашылығын білуге ... ... ... ... ... ... қоржыны (базисті жылдағы салмақ), ал ЖҰӨ дефляторы өзгермелі тұтыну қоржыны (тауар түрінде оған кіретін нақты салмақтар) қолданылады. ... ... мен ... ... индексінің тәжірибеде айырмашылығы көп емес, яғни тұтыну бағасы индексінің ... ЖҰӨ ... ... өте ... ... ... ... Мысалы, фирма қосымша жұмысшылар алып, өндірісін үлкейтсе, оларға жалақы төлесе, ал содан кейін жасалған ... ... ... бұл жалпы ұлттық өнім көрсеткішіне қалай әсер етуі мүмкін? Жауап өтпей қалған ... ... Егер өнім ... емес деп ... онда ... ... қосымша жалақы өлшемі ретінде төленеді, - сонда фирма жалақы ретінде үлкен сома төлесе, ал пайда ... ... ... ... ... жоқ. Бұл ... шығын көлеміне және табыс деңгейіне әсер етпейді. Сондықтан, жалпы ұлттық өнім өзгеріссіз қалады (тек қана жалақыға тиесілі бөлігі ғана аз). ... ... егер ... ... сату ... ... ... қойса, онда ұлттық есептеу принципіне байланысты, бұл ... ... ... Бұл ... ... ... ... өнім фирма қорында сақталуда. Сол себепті жалпы ұлттық өнім көлемі көбейеді. Яғни, жалақының ... ... ... ... ... қатар қордың жиналуынан шығын көлемі көбейеді. Жалпы ереже бойынша фирма тауар ... ... ... ... ... қорға және шығын құрамына, табыс құрамына енеді. Сол себепті, өндіріс нәтижесінде қор өсімі ... ... ... ... өнім ... ... өмірде мемлекеттердің жалпы ұлттық өнімді есептеу, өте күрделі мәселе. Сондай күрделі экономиканы, өндіріс пен қызметтер шығынын қоса ... ... ... ... ... ... өнім туралы дұрыс түсінік алу үшін, оның басты қалыптасу принциптері туралы білу қажет.
2. ТӘУЕЛСІЗ ҚАЗАҚСТАН ДАМУ ЖОЛЫНДА
2.1. ... ... және ... ... ... ... мен дамуы
Қазақстанның тәуелсiз мемлекет болып жариялануы нәтижесiнде осы уақытқа дейiн шикiзат аймағы және ... ... ... көзi ... ... ... ... меншiктiң көп түрлiлiгiне негiзделген нарықтық қатынастарды енгiзе отырып, дербес экономикалық ... ... ... ... ... кейiн Қазақстанда экономиканы реформалаудың бiрнеше тәсiлi қолданылды.
Мемлекеттік экономикалық саясаттың базалық бағыттары мыналар болды:
1) социалистік ... ... ... ... ... ... ...
3) макроэкономикалық тұрақтандыру;
4) дүниежүзілік экономикалық дағдарысты еңсеру;
5) ... ... ... ету. ... ... (1991 -- 1992) ... ... экономикадан кейiнгi экономикалық жағдайдың шиеленiсiп, құлдырауымен сипатталады. Бұл 70-жылдардың аяғында КСРО экономикасы нақты ... ... ... ... ... туған едi, оның үстiне өзгерiске ұшыраған сыртқы және iшкi әлеуметтік-экономикалық, қоғамдық-саяси ... ... ... ... өрiстеп кете алмады.
90-жылдардың басында ҚР-ның экономикалық саясаты соцалистік экономикалық жүйенi өзгертуге және ұлттық нарықтық экономиканы құруға ... ... ... ... болды: экономиканы ырықтандыру; сыртқы реттеуiштердi енгiзу, әлеуметтік-экономикалық аяға ... ... ... ... ... ... ... қызмет нысандарын кеңейту, сырттан инвестициялар тарту, валюталық тәртiптi тұрақтандыру; көп қырлы экономика ... ... ... ... ... ... iстеуi үшiн жағдай жасау, шаруашылық жүргiзушi субъектiлерге нарықтық нышандар үлгiлерiн енгiзу, кәсiпкерлiктi, шағын және орташа бизнестi дамыту, толымды нарықтық ... ... үшiн ... ... ... ... iшкi өнiмi 1991 ж. ... бағамен -- 85863,1 млн. сом., 1992 ж. -- ... млн. сом ... ... ... ... үдей ... ... байланысты жалпы iшкi өнiм ағымдағы бағамен 15 есе көбейдi. Тұтыну бағасының индексi 1992 ж. 3060,8%-ды құрады, мұның өзi 1991 жылмен ... 12,4 есе (247,1%) көп. ... ... ... iшкi өнiм ... 5,3%-ға төмендедi. 1991 жылмен салыстырғанда 1992 ж. экономиканың барлық саласы бойынша өндiрiс көлемi күрт азайды. Өнеркәсiптiк өнiмнiң құлдырау ... ... ... ... ... көлiкте 19,4%-ды құрады. Өндiрiстiң өсуi тек алғашқы шағында ғана тiркелдi. Сатып алу қабiлетiнiң тепе-теңдiгi бойынша орта ... жан ... ... ... iшкi өнiм 1991 ж. 5756 АҚШ дол., 1992 ж. 5561 АҚШ дол. ... 1992 ж. Қазақстанның стратегиялық дамуының алғашқы бағдарламасы -- "Қазақстанның егемендi және ... ... ... ... ... ... ... мұнда мемлекет дамуының басым бағыттары айқындалды және экономика аясында стратегиялық мақсаттар белгiлендi, ... ... ... ... және әлеуметтік өзара байланыстардың жалпы жүйесiнде әрқайсысы өз мiндеттерiн орындайтын негiзгi меншiк нысандары (жекеше және мемлекеттік) ... және ... ... ... ... нарықтық экономика құру; адамның экономикалық өзiн-өзi билеуi қағидасын iске асыру үшiн құқықтық және ... ... ... ... ... (1993 -- 1994) ... ... түйiндi кезеңiне айналды, бұл дағдарыс мыналардан көрiндi: Ресей ... ... ... ... және ... ... ретiндегi төлем төленбеу дағдарысы: кәсiпорындардың өзара борыштары 1993 -- 94 ж. және 1995 ... ... 634913 млн. ... болды; инфляция (гиперинфляция) өрши түстi: 1993 ж. тұтыну бағасының индексi 2265% деңгейiне жеттi (Ресей Федерациясының жаңа рублiнiң инфляциясы); өнеркәсiптiң шегiне жете ... ... ... табыс 1991 -- 1993 ж. 1976 жылғы деңгейге дейiн төмендеп, жалпы құлдырау 38,2% болды. 90 ... ... ... экономикалық дағдарыс халық тұрмысының күрт нашарлауына әсерiн тигiздi: 1990 жылдан 1994 жылға дейiн тұтыну қабiлетiнiң тепе-теңдiгi бойынша жан ... ... орта ... ... iшкi өнiм 20%-ға ... 4711 АҚШ ... ... Бұл кезеңде халықтың жаппай көш-қоны басталды, ол 1994 ж. терiс ... ... ( - 410387 ... Жалғастырылған реформалардың мақсаты мына шараларды көздедi: меншiк ... ... құру жеке ... ... ... ... ... аймағынан" шығу және ұлттық валюта -- теңгенi енгiзу (1993 ж. ... ... және банк ... ... инфляция мен бюджет тапшылығын кемiтуге қатысты қатаң шектеу шараларын жүзеге асыру; алтын-валюта сақтық қорларын еселей түсу. Бұл ... ... ... қарсы шаралар бағдарламасын қабылдады, ол инфляция деңгейiн ... және ... ... ... ... Қаржы секторы беретiн қарыздардың көлемiн шектеуге қосымша несиенiң "бағасын ұтымды ету" талабы, яғни жоғары пайыздық мөлшерлеме белгiлеу қарастырылды. Бұл шара ... ... ... ... септiгiн тигiзетiн, қарыз қорларына жұмсалатын шығынның өсуi ... банк ... ... ... ... ... жәрдемдесетiн барынша тиiмдi шаралардың бiрi ретiнде қарастырылды. Мұндай жағдайда, ҚР-ның ... ... ... ... ... беру ... ... талғамалы қолдау көрсетуге тырысты: 1994 ж. оның көлемі 14063,7 млн. теңге болды. Тұрақтандыру ... ... ... ... ... қарамастан мемлекеттiң нысаналы несиелерi көбiнесе қайтарылмайтын несиелерге айналды. 1994 жылдың аяғына қарай шамамен 2300 млн. теңге (яғни бөлiнген несиенiң ... бiр ... ... Бұл ... жалпы iшкi өнiмнiң серпiнi өндiрiстiң шапшаң құлдырауымен сипатталды, ал 1995 ... ... ... ... iшкi ... ... 1990 жылғымен салыстырғанда 61,4% болды. Дағдарысқа қарсы бағдарламаның нәтижесiнде таза жинақ ... -- ... ... ... ... ... тиiс едi. Алайда, жинақ қаражат күткендегiдей өсе қоймады: халықтың салымы небәрi 606,9 млн. теңгеден (1.1. 1994) 1673,5 млн. теңгеге ... ... ғана ... ал ... ... есеп ... және ... шоттардың қалдықтары тиiсiнше 4154,1 млн. теңгеден 12472,0 млн. теңгеге көбейдi. Сөйтiп, экономиканың нақты ... ... ... ... ... ушықтыра түстi. Тек 1994 ж. ғана Қазақстан өз өнеркәсiбiнiң ширегiнен астамынан айрылды. Дағдарысты шектеу қатаң экономикалық саясат жүргiзудi талап еттi, ... ... ... ... одан әрi ... Қазақстанның экономикалық саясатына түзету енгiзудiң нәтижесiнде экономика дәрменсiздiктен серпiлiп, макроэкономика тұрақтану үшiн жағдай жасауға мүмкiндiк туды. Бұл кезеңде Қазақстан ... ... ... кiрдi, ол елге дағдарысты еңсеру үшiн нысаналы несие бөлдi. [3]
2.2 Қазақстандағы макроэкономиканы тұрақтандыру ... ... (1995 -- 1997) ... ... ... қабылданды, ол қатаң шектеу арқылы инфляцияны төмендетудi көздедi. Тұрақтандыру бағдарламасы ... ... алға ... нарықтық экономикалық институттары мен инфрақұрылымды дамыту; халықаралық стандарттарға ... екi ... банк ... ... ... және ... ... биржалар мен аудиторлық фирмалар құру; қатаң ақша-несие және бюджет-салық саясатын жүргiзу; ... ... ... тұрақтылығына қол жеткiзу; атаулы жалақыны шектеу; берiлетiн несиелердi шектеу және ақша массасының қатаң көлемiн (11722 млн. теңгеден аспайтын) ... Бұл ... шет ел ... ... тартылды, рыноктер мен нарықтық құрылымдарды дамыту үшiн жағдай ... ... ... ... 1996 ... ... теңгенiң валюталық бағамы тұрақтанды (1994 ж. -- 1 долл. үшiн 35,76 теңге, 1995 ж. -- 60,93 ... 1996 ж. -- 67,29 ... ... ... ... ... сыртқа шығаруға бағдарланған бiрқатар салаларында өндiрiс жанданды. Әлеуметтік аядағы қаржы-экономикалық ... ... ... жүгiн республикалық бюджеттен жергiлiктi бюджетке беру, көрсетiлетiн әлеуметтік қызметтердiң ... ... ... сала ... ... жаңа ... ... қатынастарды енгiзiп, дамыту, қаржыландырудың бюджеттен тыс көздерi мен көлемдерiн ұлғайту бағытында жүзеге асырылды. Қаржы ... ... ... ... ... ... аралас қаржыландырудың жаңа үлгiсiне көшу негiзiнде қаржыландыру жүйесiн өзгертумен ұштастырыла жүргiзiлдi, мұнда ... ... ... жарналары мен жекеше инвестициялар негiзгi көздерге айналды. Жан басына шаққандағы жалпы iшкi өнiм 1994 жылмен салыстырғанда 1997 ж. 14,1 млрд. ... ... ... ... 1997 ... бас кезiндегi экономиканың жай-күйiн мынадай факторлармен сипаттауға болады: iс жүзiнде барлық тауарлар мен ... ... ... ... ... ... заңдық актiлер өзгертiлдi, олар реформаларды жүргiзуге мүмкiндiк туғызды, сыртқы экономикалық ... ... ... ... сай ... жаңа салық базасы жасалды, меншiктi қаржы нарығы құрылды, банк жүйесi жаңғыртылды, оның инфрақұрылымы дамытылды; ... ... ... ... ... мемлекеттік меншiктi жекешелендiру қарымды қарқынмен жүргiзiлдi. Алайда, қатаң ақша-несие, бюджет-салық саясатының экономикалық тұрғыдан тиiмдi нәтижелерiне қарамастан бұл кезеңде халықтың ... ... күрт ... ... өсiп-өну деңгейi кемiдi; өмiрдiң ұзақтығы қысқарды; бiлiм деңгейi ... ... ... ... ... ... 31%-ға ... тұтыну қоржынының ең төмен деңгейiнде өздерiнiң күн-көрiс қажеттерiн қанағаттандыра ... ... ... екi ... жуық ... Бұл ... ... әлеуметтік саясат қағидаларын өзгерту қажеттiгi туды: халықты әлеуметтік қорғаудан әлеуметтік көмек пен қолдауға көшу, сондай-ақ, әлеуметтік саладағы ... ... ... қажет болды. Бұл нарықтық реформалар кезеңiнiң басты жетiстiктерi: елде тұрақты әлеуметтік-экономикалық жағдай сақталды; ұлттық ақша бiрлiгi енгiзiлдi және ... ... ақша ... ... ... туды; Қазақстан нарығы тұтыну тауарларымен молая түстi; республиканың тәуелсiздiгi мәртебесiн дүниежүзі қоғамдастығы мойындады және ол ... ... ... ... ... шаралардың iске асырылуы Қазақстанда жекеше зейнетақы, сақтандыру және медициналық қорларын ... жол ... ... "Қазақстан -- 2030" стратегиясының қабылдануы және ел экономикасына тигізген әсері
Төртiншi кезеңде (1998 -- 1999) Қазақстанның 2030 ... ... даму ... қабылданды. "Қазақстан -- 2030" бағдарламасы мен ел Президентiнiң "Қазақстан халқына ... -- ... ұзақ ... ... ... тұжырымдамалық негiзi қаланып, барлық қазақстандықтардың өсiп-өркендеуi, қауiпсiздiгi, ... ... және ... дамыған елдер тобына шығу жолдары айқындалды. Стратегияның ... ... ... 2030 ... ... ... мемлекеттердiң деңгейiне жетiп, әлемнiң ең дамыған 20 елiнiң қатарына ... тиiс. 1997 ... ... басталған дүниежүзілік қаржы дағдарысы, Қазақстанның экспорттық салаларына айтарлықтай ықпал ... Ұзақ ... ... ... ... ... iске асыру мақсатында Президенттiң 1998 ж. 28 қаңтардағы Жарлығымен ҚР дамуының 1998 -- 2000 ... ... ... ... ... ол ... қаржы дағдарысының зардаптарын еңсеруге, экономиканың нақты секторын сауықтыру жолымен экономикалық ... ... ... бюджеттiк аяны реформалауға, белсендi әлеуметтік саясат жүргiзу жағдайында ел экономикасына жұмсалатын инвестицияларды көбейтуге бағытталды. Бұл кезеңде теңгенiң өзгермелi бағамы енгiзiлдi (1 АҚШ ... 1998 ж. -- 78,29 ... 1999 ж. -- 119,64 ... тең ... ... өзi 1996 ... салыстырғанда 12%-ға азайған (1998) өнiм экспортын ынталандыруға мүмкiндiк бердi. 1999 ж. ... ... 5592,2 млн. АҚШ ... ... Бұл ... тұтыну қабiлетiнiң тепе-теңдiгi бойынша жалпы iшкi өнiм 74891,6 млн. АҚШ ... (1998) 77976,8 млн. АҚШ ... (1999) ... ... iшкi ... нақты көлемі 2,7%-ға артты. Бұл кезеңде зейнетақы реформасы ... ... ... ... ... ... ... жүргiзiлдi, ол iшкi қорлануды одан әрi ұлғайтып, iшкi инвесторлардың қалыптасуына жағдай жасады. 1998 жылдың соңында зейнетақының қоры 23542 млн. ... ... бiр ... ... ол 2,7 есе ... (64504 млн. ... ... кезеңде (2000-2005 ж.) Қазақстан экономикалық өрлеу жолына түстi. ҚР дамуының 1998 -- 2000 ... ... ... ... iске асырудың оң тәжiрибесi бюджеттiк-қаржылық өзара iс-қимыл мен ... жаңа ... ... ... оның ... мына ... ... 2000-2002 ж. орталық және жергiлiктi атқарушы органдар арасында қаржы-экономикалық мiндеттердi ... 2001 ... ... елдiң экономикалық дамуын жоспарлауға көшу. Бұл кезеңде жалпы iшкi өнiм жыл ... өсiп ... ... ... тепе-теңдiгi бойынша 2000 ж. - 87607,5 млн. АҚШ долл-ы, 2001 ж.- 101674,1 млн. АҚШ долл-ы. 2002 ж. ... iшкi өнiм ... ... 9,5%-ға көбейдi. 1999 - 2000 ж. бейқаржылық активтер негiзiнен шетелдiк инвестициялардан құралса (тиiсiнше 57% және 51%), 2001 ж. iшкi ... ... рет ... 60%-ынан астамын құрады. Инвестициялардың жалпы сомасы 1158,1 млрд. теңгеге жеттi. 2000-2002 ж. елдiң экономикалық дамуы үшiн ... ... ... баса ... ... Өз ... ... басым секторларында жүзеге асырушы инвесторлармен 119 келiсiмшарт жасалды, негiзгi капиталға 165 млрд. теңгеден ... ... (1,2 ... АҚШ долл-ы) инвестициялық мiндеттеме қабылданды. 2001 ж. негiзгi капиталға ... ... ... 775,7 ... ... ... бұл ... жылдағыдан 21%-ға көп. 2001 ж. 4 желтоқсанда Президенттiң Жарлығымен "Қазақстан Республикасы дамуының 2010 жылға дейiнгi стратегиялық ... ... 2010 ... , ... ... ж. арналған iс-қимылдар жоспары және соның негiзiнде әзiрленген 2003 -2005 жылдарға арналған республикалық бюджеттiң болжамдық көрсеткiштерi экономика үшiн ... ... ... ... ... ... -- ... қабiлетi күштi экономика құру, жалпы iшкi өнiмдi 2002 жылмен салыстырғанда 2 есе ... ... ... iлгерiлеуге стратегиялық салаларды -- мұнай-газ секторын, энергетика мен агро-өнеркәсiптiк секторды оңтайлы реттеу жолымен қол жеткiзiлдi. ҚР-ның 2003 -- 2005 ... ... ... ... азық-түлiк бағдарламасының қабылдануы осыны қуаттайды. Бұл бағдарламада негiзгi басым бағыттар көрсетiлдi, олар: елдiң азық-түлiк қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету; ... ... ... ... қалыптастыру; iшкi және сыртқы рыноктарда ауыл шаруашылығындағы өнiмiн және оның ұқсатылған өнiмдерiн сату көлемiн ... ауыл ... ... ... ... шараларын ұтымды ету. 2000-2002 жылдағы экономикалық өрлеу Қазақстандағы әлеуметтік ахуалға дұрыс ықпалын тигiздi: жұмыссыздық қысқарып, халықтың кедей топтарының үлесi азая ... ... ... ... 12 ... ... Қазақстанда әлеуметтік, зейнетақы жүйесi, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық реформалары жүргiзiлдi, қызмет көрсету аясы 100% жекешелендiрiлдi, жер реформасын ... үшiн ... ... ... 10 ... ... ... және сонымен бірге Қазақстан тұр - ғындарының әл-ауқаты 2 еседен ас - тамға артты. Егер 2000 жылы республикада ЖІӨ 2 600 ... ... ... 2011 жылы ол 6 200 ... ... (2000 ... ... құрап, 138 %-ға ұлғайды.
ЖІӨ өсімі бойынша Қазақстан он ... тек 60%-ы ғана ... ... ... - 66%, Өзбекстан - 111% сияқты елдерден алда ... және ТМД ... 2011 ... ... Қазақстан дамуының дағдарыстан кейінгі дамуы өзіне назар аудартады. Қазақстан дағдарысты еңсере отырып, өсу жолына шықты. 2011 жылы Қазақстанда ЖІӨ 186,1 ... АҚШ ... ... 2010 ... ... өсім ... құрады. ЖІӨ көлемі бойынша Қазақстан ТМД-ның Украина, Әзербайжан, Беларусь, Өзбекстан, тағы басқа елдерінен алда тұр. Украина халқы 45,5 ... ... ... ... - ... ... 2,7 есе дерлік көп болғанына қарамастан, Қазақстан ЖІӨ-і Украина ЖІӨ-і (165 млрд.) кө - лемінен асып түсті.
ЖІӨ-нің жан ... ... ... келетін болсақ,бұл көрсеткіш бойынша Қазақстан ТМД-ның бүкіл елдерінен(Ресейден басқа) алда тұр. 2011 жылы Қа - зақ - ... ЖІӨ ... ... ... 11,2 мың ... құрады (2010 жылмен салыстырғанда өсім 25%).
Қазақстанда жан басына шаққан - да - ғы ЖІӨ ... ... 3,2 есе көп және ... ... 7,4 есе көп. ... бірге, Қазақстан мен ТМД бойынша орташа көрсеткіш арасындағы айырма азаймай, керісінше, ұлғая түсуде.
Қазақстан ЖІӨ-інің сенімді өсуі тек ТМД ... ... ғана ... ... ... ... ... елдері мен бүтіндей алғанда Еуропа деңгейінде де көзге түсіп тұр. Халықаралық ... ... ... қарағанда, 2011 жылы Қазақстан ЖІӨ-інің деңгейі 7,5 пайыз ... ... ... ... ... бұл көш ... орын. Мәселен, Германия 2011 жылы - 2,7%, ... - 1,7%, ... ... 0,6% ... қол ... Ал Грекияда ЖІӨ құлдырады және бірден 5%-ға құлады.
ХВҚ мәліметтері бойынша, ... 7,5% өсім ... 2011 жылы ... ... ішінде бірінші орын алады. Себебі, Эстония бұл көрсеткіш 5,5% құраса, Люксембургта - 3,6%, Финляндияда- 3,5%, ... 3,3%, ... 3,3%, ... 2,7%, ... 2,5%, Бельгияда- 2,4%, Словенияда- 1,9%, Франция- 1,7%, Голландияда- 1,6%, Испанияда- 0,8%, Италияда- 0,6%, Ирландияда-0,4%, Кипрда- 0%, ... -2,2%, ал ... -5,0% ... жылы ҚР ЖІӨ-і небәрі 2 600 млрд. теңге құрады, ал 2011 жылы ол 2000 ... ... 6 200 ... теңге құрап, 138%-ға ұлғайды
2011 жылы жан басына шаққандағы ЖІӨ 11 258 $ құрап, алдыңғы жылмен салыстырғанда 25 %-ға артты.
* ... ... ... ... ... ... ... - еліміздің даму жолындағы жаңа саяси бағыты
, -деп елбасымыз Н.Ә. ... 2012 ... 14 ... күні ... ... жолдауын бастаған еді.
Шынымен де, бүгінгі таңда Қазақстан - даму жолында келе жатқан, ... да ... ... ... ... ... бұл ... 1997 жылы қазан айында қабылданған "Қазақстан-2030" стратегиясының барлық міндеттері орындалғанын айтты.
Оның айтуынша, 1997 жыл - ... ... ... бей-берекеттік түбегейлі еңсерілмеген, дағдарыс Оңтүстік-Шығыс Азияны және басқа да кейбір нарықтарды күйзелткен кезең болатын. Сол кезде алға қойған ... ... ... болып көрінетін. Ол міндетті шешу үшін біз үш бірдей жаңғырту жүргізуге тиіс едік: мемлекеттің ... ... мен ... ... ... ... әлеуметтік мемлекеттің негіздерін қалау, қоғамдық сананы қайта өзгерту. Біз өзіндік жолымызды айқындауға тиіс едік. Бұл жол "Қазақстан-2030" стратегиясында ... ... Бұл ... ... ... мен ... ... көзқарасымыздағы маңызды серпіліс болды.
Оған ... ... ... ... ... ... ... Себебі, біздің еліміз бұл дағдарыстан аман-есен өтіп, таңдаған ел дамуының саяси, ... және ... ... үлгісінің тиімділігін дәлелдеді.
Нәтижесінде, 15 жыл ішінде ұлттық экономиканың көлемі 1997 жылғы 1,7 триллион теңгеден, 2011 жылы 28 ... ... ... Елдің ЖІӨ 16 еседен астам өсті. 1999 жылдан бастап ... ... жыл ... өсуі ... ... ... қатарлы елдерді басып озды. Жан басына шаққанда ЖІӨ 1998 ... 1500 ... 2012 жылы 12 мың ... ... 7 ... ... өсті.
Қазақстан Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығында бірінші болып жеке меншікке, еркін бәсекелестікке және ашықтық принциптеріне негізделген нарықтық ... ... ... ... Бұл үлгі шетелдік инвестицияларды тартудағы мемлекеттің ... ... ... ... ... біз ... 160 млрд. доллардан астам шетел инвестициясын тарттық.
Қазақстанның мұнай-газ кешені күллі экономиканың локомотиві болып табылады және басқа ... ... ... тигізеді. Елдің ЖІӨ-де мұнай-газ саласы үлесінің тұрақты өсу қарқыны ... ол 1997 ... ... 2006 жылы ... және 2011 жылы ... өсті. Осы жылдар ішінде мұнай өндіру - 3 есе, табиғи газ ... 5 есе ... ... сауданың - 12 есеге өсті, ал өнеркәсіп өнімін өндіру ... 20 есе ... ... ... ... ... 2010 жылдан бастап жалпы құны 1 797 млрд. теңге болатын 397 инвестициялық жоба іске асырылды, 44 мыңнан ... ... орны ... ... іске ... екі жыл ішінде жалпы көлемі 101,2 млрд. теңге сомасындағы кредит болатын 225 жоба ... ... ... ... ... қызмет үшін негізгі талаптар мен заманауи салық жүйесі қалыптасты. [16]
Қазақстан - бүгін халқының ... ... ... және ... ... экономикасы бар ел.
Қазақстан-2030 стратегиясы қабылданғаннан бері 15 жыл ішінде Қазақстан ... ең ... ... елдер бестігіне енді.
Нәтижесінде, 2012 жылдың қорытындысы бойынша ЖІӨ-нің көлемі жағынан Қазақстан әлемнің 50 ірі экономикасының қатарына кіреді.
Әлемнің барлық елдері өз ... ... ... ... бар. Осыдан алты жыл бұрын елбасы Қазақстан халқының алдына әлемнің бәсекеге қабілетті 50 елінің қатарына кіру ... ... ... міндет қойған еді. Бүгінде Қазақстан дүниежүзілік экономикалық форумның рейтингісінде 51-орынды иеленді.
15 жыл ішінде қазақстандықтардың табысы 16 есе ... ... ... ... ... ... саны 7 есе азайды, жұмыссыздар саны екі есе ... ... ... Қазақстан - талассыз халықаралық беделге ие жауапты да, сенімді серіктес.
Соңғы 2-3 жылда Қазақстан Республикасы Еуропадағы Қауіпсіздік пен Ынтымақтастық Ұйымына, ... ... ... және Ұжымдық Қауіпсіздік Ұйымына төрағалық етті.
Астана экономикалық форумында Қазақстан диалогтың жаңа форматын - ... ... Бұл ... мәні - ... де қауіпсіз әлем сипатын жасау ісінде күш-жігерді ... ... ... ... ... жағдай жасау, білімнің маңыздылығын жоғарылату екенін айтып өтті. Ол үкіметке Қазақстанда өндірісті ... жаңа ... ... ... ... >, - деді.
Президент мемлекеттік активтерді басқару ... ... ... ... де ... , - деді Қазақстан президенті.
Нұрсұлтан Назарбаев елдің сыртқы саясаттағы бағыты өзгермейтінін айтты. , - деді ... ХХІ ... он ... ... даму ... ... бағытты ұстануына қарамастан, қазіргі таңда әлемдік деңгейде шиеленістер туғызып, ел экономикасына кері әсерін тигізе алатын құбылыстар аз емес екенің ... жөн. ... ... ең ... ... президенті Н.Ә. Назарбаев өз жолдауында ,-деп, атап өткен ... ... - ... уақыттың жеделдеуі.
Соңғы 60 жылда Жер тұрғындарының саны үш есе көбейді, ол 2050 жылға қарай 9 млрд. адамға жетеді. Осы ... ... ... ... ішкі өнім 11 есе ... Бүкіл әлемдік тарихи процестің жеделдеуі қай кезде де ... ... жаңа ... ... ашады, ал оларды толығымен пайдалана білу біздің ... ... ... ... қоғам өмірінің барлық салаларына өте жоғары қарқынмен жаңғырту жүргізді. Дегенмен, осы уақытқа дейін, ... ... ... ... ... ... бар. Оның ... себептері де бар. Қоғамда адамдардың моральдық жай-күйі мен қоғамдық аңсар-үмітіне әсер ететін бірқатар теңгерімсіздік әлі де орын ... ... осы ... жойып, қоғамның барлық жіктеріне қоғамдық жаңғырту процесіне кірігуге мүмкіндік беру. Олар жаңа саяси бағыт ұсынған ... ... ... ... ... ... ... табуға тиіс.
Екінші сын-қатер - жаһандық демографиялық ... ... ... күн ... ... түсуде. Адамзаттың қартаюы жалпы әлемдік үдеріске айналуда. Сарапшылардың айтуынша, енді 40 жылдан кейін алпыс жастан асқан ... саны 15-ке ... асып ... ... азаюы және адамзаттың қартаюы көптеген елдерде еңбек нарығындағы проблемаларға, оның ішінде, еңбек ресурстарының ... ... ... демографиялық теңгерімсіздік жаңа көші-қон толқындарын туғызуы мүмкін, ал бұл құбылыс өз кезегінде күллі әлемде әлеуметтік шиеленісті ... ... ... орташа жасы - 35 жас. Бұл көрсеткіш елдің адамдық ... ... ... әлемде дұрыс орнығуына зор мүмкіндік береді. Елде әрбір жұмыс іздеген адамға өзіне лайық жұмыс орның табуға мүмкіндіктер бар. Оның ... ... ... ... өзі ... ... өзін-өзі асырауға барлық жағдай жасалған.
Болашақта, жұмыссыздар жай ғана жәрдем-ақы алушылар емес, олар жаңа кәсіптерді меңгеретін болады, мүгедектер жасампаздық қызметпен ... ... ... ал корпорациялар мен компаниялар олардың еңбегі үшін лайықты жағдай жасай алатын болады.
Жастарымыз оқуға, жаңа ғылым-білімді игеруге, жаңа ... ... ... мен технологияны күнделікті өмірде шебер де, тиімді пайдалануы тиіс. Ол үшін біз ... ... ... ең ... жағдайлармен қамтамасыз етуіміз керек.
Үшінші сын-қатер - ... ... ... ... қатер.
Әлем халықының саны өсуінің жоғары қарқынына байланысты азық-түлік проблемасын күрт шиеленістіріп отыр.
Бүгіннің өзінде әлемде миллиондаған адам ... ... ... жуық адам ... ... ... ... кешіруде. Тамақ өнімдерін өндіруде революциялық өзгерістер жасалмаса, ... ... ... тек өсе ... үшін бұл сын-қатер астарында орасан зор мүмкіндіктер бар.
Бүгінгі күні Қазақстан ... ... ... аса ірі экспорттаушылар қатарына ендік. Елімізде аса ірі экологиялық таза аумақтар бар және экологиялық таза тағам өнімдерін шығаруға барлық ... ... ... ... ... ... ... толықтай қолымыздағы нәрсе. Бұл үшін шараларды іске асыру үшін жаңа тұрпаттағы мемлекеттік ой-сана қажет болады.
Төртінші ... - ... тым ... ... су ... қатты қысым көріп отыр.
Соңғы уақытта жер шарында ауыз суды пайдалану мөлшері 8 есе өсті. Осыған байлынысты алдағы жүзжылдықтың ... ... ... ... суды ... ... мәжбүр болады.
Су - барынша шектеулі ресурс және оның ... ... үшін ... жер ... ... пен ... ... бірі ретінде, қазірдің өзінде геосаясаттың аса маңызды факторына айналып отыр.
Сумен қамтамасыз ету ... ... ... де ... болып отыр. Елімізге сапалы ауыз су жетіспейді. Бірқатар өңірлер оның зардабын ... ... ... ... астары да бар. Қазірдің өзінде біз трансшекаралық өзендердің су ресурстарын ... ... ... ... ... Аталған мәселенің күрделілігіне қарамастан, біз оны саясаттандыруға жол бермеуге тиіспіз.
Бесінші сын-қатер - ... ... ... ... ... ... және ... технологияларға инвестицияны ұлғайтуда.
2050 жылға қарай алғанның өзінде оларды қолдану барлық тұтынылатын энергияның 50 %-на ... ... ... ... ... дәуірі бірте-бірте аяқталып келе жатқаны анық. Адамзаттың өмір тіршілігі тек бір ғана мұнай мен газға емес, энергияның жаңғыртылатын көздеріне негізделетін жаңа ... келе ... ... ... ... ... элементтерінің бірі болып саналады.
Мұнай мен газдың әлемдік деңгейдегі аса ірі ... ... ... еліміз өзінің энергетикалық саладағы сенімді стратегиялық әріптестік пен өзара пайдалы халықаралық ынтымақтастық ... бір ... да ... ... ... ... - ... ресурстардың сарқылуы.
Жердің табиғи ресурстарының шектеулілігі, түгесілуі жағдайында адамзат тарихындағы ... жоқ ... өсуі әр ... ... де, оң да ... үдете түседі.
Қазақстан табиғи ресурстармен қамтылу жағынан бірқатар артықшылықтарға ие. Елдің территориясында көптеген ... ... ... Бұл ... ... ... мен ... тарапынан ресурстарға қажеттілік тудырады.
Бірақ, біз өз тарапымыздан табиғи байлықтарымызға деген көзқарасымызды ой елегінен өткізуміз ... ... ... ... ... ... құя ... оларды дұрыс басқаруды, ең бастысы, еліміздің табиғи байлығын орнықты экономикалық өсуге барынша тиімді кіріктіруді үйренуіміз ... ... - ... ... ... үшінші индустриялық революция табалдырығында тұр, бұл құбылыс өндіріс ұғымынның өзін өзгертеді. Технологиялық жаңалықтар әлемдік ... ... мен ... ... ... ... ... бұрынғыға қарағанда мүлде өзгеше технологиялық болмыста өмір сүруіне әкеледі. Цифрлық және ... ... ... және басқа да көптеген ғылыми жетістіктер қоршаған ортаны ғана ... ... өзін ... ... күнделікті ақиқатқа айналдырады.
Қазақстан алдында тұрған ендігі мақсат осы үдерістердің ... ... ... сын-қатер - үдей түскен әлеуметтік тұрақсыздық.
Қазіргі уақытта ең үлкен әлемдік проблемалардың бірі - ... ... ... ... Оның ... ... - әлеуметтік теңсіздік.
Бүгінде әлемде екі жүз миллионға жуық адам жұмыс таба алмай отыр. Еуропалық Одақтың өзінде жұмыссыздық ... ... ең ... ... ... көптеген жаппай тәртіпсіздіктерге түрткі болып отыр.
Мұның жанында Қазақстандағы ахуал біршама қолайлы болып отырғанын мойындау ... ... ... ... жаңа ... ... ең ... деңгейінде орналасқан. Бұл, сөз жоқ, үлкен жетістік.
Әлеуметтік-саяси ... ... ... ... ... Қазақстанға сөзсіз қысым көрсетіп, елдің экономикасын сынаққа алатын болады.
Сондықтан күн тәртібіне әлеуметтік ... және ... ... ... ... ... үшін ... міндет - қоғамдағы әлеуметтік тұрақтылықты нығайту.
Тоғызыншы сын-қатер - өркениетіміз құндылықтарының дағдарысы.
Әлем ауыр ... және ... ... ... ... отыр. Өркениеттер қақтығысы, тарихтың ақыры, мультимәдениеттің күйреуін жариялайтын үндер жиі естіледі. Жылдар бойы сыннан ... ... ... ... осынау кертартпа көзқарастан тартынудың принципті маңызы бар. Тек басқа ұлттармен жарастықта ғана ел болашақта табыс пен ... қол ... ... ХХІ ... ... ... өңірлік көшбасшылық ұстанымын нығайтып, Шығыс пен Батыстың үндестігі мен өзара іс-қимылы үшін көпір ... ... ... - ... жаңа ... ... ... әлемде болып жатқан дағдарыс-бұл дағдарыстың жаңа толқыны ... ... ... әлі ... ... отырған 2007-2009 жылдардағы дағдарыстың жалғасы.
Жаһандық экономикалық жүйе 2013-2014 ... ... ... ... ұшыратып, атап айтқанда, шикізатқа әлемдік бағаның құлдырауын ... ... ... үшін ... ... аса ... бола қоймайды.
ЕО мен АҚШ-тағы ықтимал рецессия дамыған елдердің шикізат ресурстарына қажеттілігін төмендетуге әкелуі ... жоқ ... бір ... ... ... ... елдің халықаралық резервтерінің сақталуы мен экспорттық өнім беруінің тұрақтылығына күмән туғызуы мүмкін.
Валюталық резервтердің қысқаруы ... ... мен ... қысымын күшейтіп, бұл қайтадан әлеуметтік-экономикалық ахуалға кері әсер етуі мүмкін.
Осыған байланысты ел халықаралық ахуалдың дамуының кез келген көрінісіне ... ... болу ... ... барлық тармақтарының, мемлекет пен қоғамның ойластырылған, келісілген және үйлестірілген бағытын ... ... ... бүгінгі жетістіктерін мақтанышпен айта отырып, біз еліміздің алдында бұрынғыдан да күрделі ... ... ... ... ... өзінің Қазақстан халқына 2012 жылғы 27 қаңтардағы кезекті Жолдауында ,- деп ... ... қол ... ... және ... жыл мен таяу ... қоғамымыздың алдында тұрған стратегиялық маңызды мәселелер мен міндеттерді тұжырымдамалап берді.
Болжанған жаһандық дағдарыс қаупі шындыққа айналып келе жатқанын ескерте ... ... ... - ... осы ... ... оны әртараптандыруды жалғастыру болып табылатыны айқындалды.
Өрлеу траекториясына ... ... ... даму ... ... ... ... 2015 жылға дейін әлемдік дәрежеде бәсекеге қабілеттілігімізді өсіріп, Қазақстанды алдыңғы ... ... ... қосу ... ... ғана ... екені ескертілді.
Елбасымыз өткен жылды кортындылай келе, 2011 жылы ел экономикасы 7,5 процентке өскенін, жалпы ішкі өнім жан ... ... 11 мың ... ... және де ... сатылып кеткен активтердің бірқатар маңызды бөлігі мемлекет меншігіне қайтарылғанын ерекше атап ... ... алға ... ... жету үшін он ... ... ... дамыту қажет екені айтылды. Олар:
* Халықты жұмыспен ... ... ... ... дамыту мәселесі
* Мемлекет тарапынан халыққа қызмет көрсету сапасын арттыру
* Санаты жоғары саяси басқарушылар классын ... ... ... және сот ... модернизациялау
* Қазақстандағы адам капиталының сапалы өсуі
* Зейнетақы ... ... ... ... Ауыл шаруашылығын дамыту [11]
Елба - сы - ның тап - сырмасы бойынша Үкі - мет ха - лықты ... ... үшін жаңа ... ... - да - ған ... ... ала ... - тары мен заң - на - ма ... ... ... ... ... ... орындау үшін Үкімет пен жер - гі - лік - ті әкім - дерге биылдан бастап оның жү - зе - ге ... ... күш - ... ... ... 2020 жыл - дың ... ... 1,5 миллион адамды сапалы жұмысқа орналас - тыру қажеттігін нақтылады. Был - тырғы жылы 970 миллиардтан аса 288 жоба іске ... ... ... 30 ... астам тұрақты жұмыс орны ашылды.
Статистика жөніндегі агенттігінің оперативті ... ... 2011 ... ... өндірілген ЖІӨ-нің көлемі 27 триллион 300,6 млрд. теңге сомасында ... Оның ... ... ... қарқыны 2010 жылғы тиеселі кезеңге қарағанда 7,5 пайызға өскен. -деп, ҚР Премьер-Министрі ... ... 5 ... күні ... ... ... ҚР Парламенті Мәжілісіндегі фракциясының кеңейтілген жиналысында мәлім етті.
, - деді Үкімет басшысы.
Мәселен, Халықаралық валюта қоры мен ... банк ... ... ішкі ... 3,9 пайызға дейін төмендеуін болжап отыр.
Дүниені дүрліктірген дағдарыстың басты себептерінің бірі дамыған елдер - дің қарызға өмір ... ... ... ... ... өмір ... ішіндегі чемпионы Грекия болып табылады. Грекияның сыртқы қарызы ЖІӨ-нің 159 ... ... - 119, ... ... ішкі өнімнің 110 пайызын құрай - ды.[10] Сөйтіп, ... ... тығы - ... тіреліп тұр. Халықаралық валюта қоры экономистерінің есебінше ... ЖІӨ ... ... 4 пайызы тым жоғары. Себебі, қаңтар айында әлем - дік ЖІӨ ... 3,3 ... құра - ған. ... банк ... - лары - ның есеп - тік ... бойынша әлемдік экономика үстіміздегі жылы 2,5 пайыз ғана өсімге қол жеткізеді. Экономистер Қытай экономикасының өсімі де ... жылы ... ... ... айтуда. Халықаралық валюта қорының болжамы бойынша, Қытай экономика - сының өсуі 2011 жылғы 9,2 пайыздан 2012 жылы 8,2 ... ... ... ... ... ... Қазақстанның жағдайы біршама жоғары. Ел Үкіметінің жоспары бойынша келер жылы еліміздің ЖІӨ өсімі 7 пайыз - дан кем ... ... Ал ... ... 2012 жылы Қазақстан эко - номикасының өсімі 6-6,5 ... ... - ды, ... ... ... ... деп болжайды. Ситибанк сарап - шы - ларының айтуынша, Ресей эконо - микасы мұнай бағасына тәуелді. Бұл елде ... ... 75 ... ... ... ... ... мұнайдың болжамды баға - сы 118 долларды құрайды деп белгіленген. Егер мұнай бағасы барреліне 100 долларға дейін төмендейтін болса, ... ... ... ... болады.
Осындай жағдайларға қарағанда Қазақстан тіптен де сыртқы жағдайларға ... бір ... ... Қазақстан да мұнайлы ел. Бірақ оның экономикасы - ның беріктігі Ресейден әлдеқайда артық. Мұнай бағасының 100 ... ... - деуі ... бәлендей әсер етпейді. Оның экономикасы бағаның 80 долларға ... ... ... ... үшін ... ... - ... баррелі бағасының 50-60 долларға дейін құл - дырауы болмақ. Ал мұнай бағасының мұндай дәрежеге дейін құлдырауы бола қоймайды, дейді Ситибанктің ... мен ТМД ... ... ... ... ... ... бірге Қазақ - станның ағымдағы сыртқы қарызы да соншалықты көп емес. Қазір ол 13 миллиард АҚШ долларын құрап отыр.
Елбасы ... ... ... ... ... ... ... мүмкін болатын сценарийлеріне қарсы іс-шаралар жоспарын белгілеп отыр. Еліміздің әлемдік экономи - калық дағдарысқа ... ... ... ... бірі - ... ... - ның ... іс жүзіне асырылып жатқан үдемелі индустриялық-инно - вациялық бағдарлама. Қазақстанның индустриялық-иннова - ция - л - ық даму ... ... 2015 ... ... ... ... әр - ... арқылы шикізатқа тәуел - діліктен құтылып, өңдеу өндірісін дамы - туды жаңа ... ... ... ... ... ... белгілеген мақсаттар бойынша еліміздің қайта өңдеу өнеркәсібінің жылдық өсімін 8-8,4 пайызға жеткізіп, 2015 жылы 2000 жылмен салыстырғанда еңбек өнімді - ... ... 3 есе ... ... бар. ... ... ... шығара - тын тауар өндіруші кәсіпорындарды ынталандыра отырып, жоғары техноло - гияға және озық ғылыми ... ... ... ... ... жасалынуда. Бәсекеге қабі - летті және экспортқа тауар шығаратын өндірісті дамыту, қайта өңдеу өнер - кә - ... және ... ... ... ... ... ... қол жеткізу мемлекеттің индустриялық-инновация - лық саясатының тұғыры болып та - былады.
Стратегиялық бағдарламада көрсе - тілген ірі жобаларды жүзеге асыруда ... ... ... қоры, АҚ, АҚ, АҚ сияқты институттық құрылымдардың тиімді жұмысын қалыптастырып, белсенділігін арттыру өте маңызды. Жалпы, алғанда, бұл ... ... ... - логиялы жаңа өндіріс орындарын құ - руды, ғылымды және ... ... - ... ... ... болады. Еліміздің үдемелі индустрия - лық-инновациялық даму бағдарламасы шеңберінде іс жүзіне асырылып жатқан ірі ... ... ... ... - рысқа тосқауыл ететін тұғырлы жетістіктері екендігі ... ... ... жылғы Жолдауында атап көр - сетілгеніндей, ел экономикасын алға бастыратын 11 ірі ... жоба ... жылы іске ... Бұл жобаларға тартылған инвестиция кө - лемі - нің өзі 4,5 триллион теңгені құрап отыр. Ел экономикасының ... жаңа ... ... осы ірі ин - дус - ... ... іске қосу ... 150 мың ... тұ - рақты, жаңа жұмыс орнымен қамтылады. Міне, әлемдік экономикалық ... ... ... берілетін жауап осындай.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Мамырова Н.Қ., Тілеужанова М.Ә.: .//Оқу құралы.- ... ... 2003.-15 ... стратегиясы, 16 қазан 1997 жыл.
* ... - ... ... Энциклопедиясы
* Қазақстанның қысқаша статистикалық жылнамалығы. - 2006 жыл.
* Крымова В. ... ... Оқу ... ... 2003.-120 б.
* Статистический пресс-бюллетень- 1998 год.//Агенство Республики ... по ... ... - ... ... ҚР ...
* Қазақстан экономикасының дамуы: ІЖӨ динамикасы.//Егемен Қазақстан газеті 15 ... ... ... Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 2012 жылғы 14 желтоқсан.
* Жылқыбай Жағыпарұлы. Әлем экономикасы ... ... ... ... ... 24 ақпан, 2012ж.
* Қазақстан Респуликасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 2012 жылғы 27 қаңтар.
* www.enbek.kz - ҚР ... және ... ... министрлігі
* www.minplan.kz - ҚР ... және ... ... ... ... - ҚР ... министрлігі
* www.mit.kz - Индустрия және сауда министрлігі
* ... - ҚР ... ... - ҚР ... ... сайты

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жалпы ұлттық өнім (ЖҰӨ)26 бет
Экономикалық өсу8 бет
«Қазақстан тарихынан» мемлекеттік емтихан сұрақтары3 бет
Ұлы отан соғысын қайта қарастыру-кейінгі ұрпақтың борышы5 бет
1920-30 жылдарындағы Қазақстан әдебиеті мен өнері19 бет
1950-1960 жылдарындағы қазақстанның қоғамдық - саяси өмірі7 бет
XIX ғасырдың 60-жылдарындағы қоғамдық педагогикалық қозғалыс49 бет
XIX ғасырдың 70 жылдарындағы халықаралық қатынастар16 бет
XX ғасырдың 20-30 жылдарындағы қазақ зиялыларының педагогикалық ойлары49 бет
«Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» жылдарындағы қазақ халқының тәуелсіздік үшін күресі54 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь