Мемлекетті басқарудың объективтілігі, мүмкіндігі шегі

МАЗМҰНЫ:

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
I МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУДЫҢ ҚҰРЫЛЫМЫ, ОНЫҢ ОБЪЕКТИВТІ ҚАЖЕТТІЛІГІ МЕН МӘНІ
1.1 Мемлекеттік басқарудың құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Мемлекеттік басқарудың объективті реттеу қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ...7

II МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУДІҢ ӘДІСІ МЕН МЕХАНИЗМІ, ҚҰРАМЫ ЖӘНЕ ОБЪЕКТИВТІЛІГІ
2.1 Мемлекеттік басқарудың әдісі мен механизмі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
2.2 Мемлекеттік басқарудың әдістері, объектісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13

III ҚР.НЫҢ КЕЙБІР САЛАЛАРЫН МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУ, ДАМЫТУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Қазақстан Республикасы экономикасын басқару органдарының ұйымдық құрылымы және дамыту жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
3.2 Табиғи ресурстарды қорғауды және оны ұтымды пайдалануын экономикалық реттеудің жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
3.3 Еңбекке қабілетті тұрғындарды жұмыспен қамтамасыз етудегі мемлекеттік шаралар жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
КІРІСПЕ


Әлемдік жаһандану шеңберінде Қазақстан үшін, бір уақытта үш талапты бірдей сақтау - басты бағыт болып табылады: әлемдік экономикаға бірігу, халықаралық аренада бәсекелестікті сақтау және ел ішінде осы үдерістердің маңызды және елеулі өзгерістерге әкелуін қамтамасыз ету. Алға қойған міндеттерге жету мемлекет тарапынан басқару әрекеттерінің табыстылығына байланысты болады. Мемлекет ойластырылған экономикалық саясатты жүргізу жағдайында нарықтық қатынастарды дамытуға қызу қарқынмен ерекше екпін бере алады. Сондықтан мемлекетке қоғам дамуының жалпы жағдайын қамтамасыз ету қызметі, өзінің тетіктері мен әдістерін пайдалану арқылы «ойын ережесін» анықтау, экономикалық үдерістерді тікелей және жанама реттеу жүктеледі.
Қазіргі уақытта мәселе мемлекеттің араласпауы туралы емес, осы араласудың шектері туралы болып отыр. Әлемдік тәжірибе мемлекеттің күші мен нарықтық күштердің оңтайлы арақатынастарын тұрақты іздестіруде екенін көрсетуде. Бұл арақатынастың қазіргі заманғы түсінігі әріптестік қатынастардың пайдасына шешілуде, соған байланысты, қоғамның бастан кешіріп отырған реформалар сатысындағы, оның міндеттеріне, экономиканың жағдайына тұрақты дамып отырған және нарықтық экономика төтенше және т.б. жағдайларда дамып келе жатқан шаруашылықтың бір жүйесінен екіншісіне және тағы басқаға байланысты «мемлекет-нарық» арақатынасын өзгерту идеялары толығымен іске асырылуда.
Бұл «Мемлекеттік басқарудың объективті қажеттілігі, мүмкіндігі, шегі» атты курстық жұмыста мемлекеттік басқарудың құрылымы, оның объективті қажеттілігі мен мәні, әдісі мен механизмі, әдістерінің құрамы қарастырылады. Сондай-ақ, кейбір салаларда, мысалы, табиғи ресурстарды қорғауды және оны ұтымды пайдалануды, ҚР-ның экономикасын басқару ұйымдарының құрылымы, сонымен қатар, еңбекке қабілетті тұрғындарды жұмыспен қамтамасыз етудегі мемлекеттік реттеудің механизмдері қарастырылған.
Осы курстық жұмыстың басты мақсаты мемлекеттік басқарудың объективтілігінің қажеттілігі. Осы мақсаттардың, өзекті проблемалардың, басқару объективтілігін жолдарын қарастырдым. Курстық жұмысты жазу барысында әйгілі экономист А. Смиттің, Қарағанды экономикалық университетінің профессорлары Шумеков З.Ш, Сүйіндіков Ж.С, Жанағұлов А.Ш секілді профессорлардың еңбектеріне сүйене отырып осы курстық жұмысты жаздым.
Мемлекеттік басқарудың нарықтық шаруашылық жағдайындағы мазмұны, қолданылып жүрген әлеуметтік-экономикалық жүйені өзгерген жағдайға бейімдеу және тұрақтандыру мақсатында құқығы бар мемлекеттік мекемелер мен қоғамдық ұйымдарда жүзеге асырылатын заңдық, атқарушы және бақылау сипатындағы типтік шаралар жүйесі болып табылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ


1. Назарбаев Н.А. «Қазақстан – 2030». Ел Президентінің Қазакстан халқына Жолдауы. Барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы. Алматы, «Білім», 1998 ж. .
2. А.С.Әбдірахманова. «Экономиканы мемлекеттік реттеу». – Оқу құралы. Қарағанды, 2008ж.
3. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. «Егемен Қазақстан» газеті. 7 ақпан, 2008 жыл.
4. Қазақстан Республикасының Конституциясы. - Алматы: «Жеті жарғы», 2007 ж.
5. «Қазақстан халқының белсенділігі» Статистикалық жинақ – Астана, 2010. 368б. Редакциясын басқарған Ә.Смайылов
6. Экономикалық теория. Оқу-тәжірибелік құрал /Шумеков З.Ш., Сүйіндіков Ж.С., Жанағұлов А.Ш.-ҚЭУҚ-Қарағанды 2005

7. http://www.google.kz/

8. http://www.enbek.gov.kz

9. http://www.nur.kz/

10. http://stud.kz/
        
        МАЗМҰНЫ:
КІРІСПЕ.....................................................................
...................................................3
I МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУДЫҢ ҚҰРЫЛЫМЫ, ОНЫҢ ОБЪЕКТИВТІ ҚАЖЕТТІЛІГІ МЕН МӘНІ
1.1 Мемлекеттік басқарудың
құрылымы...................................................................5
1.2 Мемлекеттік басқарудың объективті реттеу
қажеттілігі...................................7
II МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУДІҢ ӘДІСІ МЕН МЕХАНИЗМІ, ... ЖӘНЕ ... ... ... ... мен ... ... басқарудың әдістері,
объектісі....................................................13
III ҚР-НЫҢ КЕЙБІР САЛАЛАРЫН МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУ, ДАМЫТУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Қазақстан Республикасы экономикасын басқару ... ... және ... ... ... ... және оны ... пайдалануын экономикалық
реттеудің жолдары
..........................................................................19
3.3 Еңбекке қабілетті тұрғындарды жұмыспен қамтамасыз етудегі мемлекеттік
шаралар жүйесі
............................................................................
.............................20
ҚОРЫТЫНДЫ
............................................................................
..............................26
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
..............................................................27
КІРІСПЕ
Әлемдік жаһандану шеңберінде Қазақстан үшін, бір ... үш ... ... - ... ... ... табылады: әлемдік экономикаға бірігу,
халықаралық аренада бәсекелестікті сақтау және ел ... осы ... және ... ... ... ... ету. Алға қойған
міндеттерге жету мемлекет ... ... ... ... ... ... ойластырылған экономикалық саясатты жүргізу
жағдайында нарықтық қатынастарды дамытуға қызу қарқынмен ... ... ... ... ... ... ... жалпы жағдайын қамтамасыз ету
қызметі, өзінің тетіктері мен әдістерін пайдалану ... ... ... ... ... ... және ... реттеу жүктеледі.
Қазіргі уақытта мәселе мемлекеттің араласпауы туралы емес, осы
араласудың шектері туралы ... ... ... ... ... күші ... күштердің оңтайлы арақатынастарын тұрақты іздестіруде екенін
көрсетуде. Бұл арақатынастың ... ... ... ... пайдасына шешілуде, соған байланысты, қоғамның бастан кешіріп
отырған реформалар сатысындағы, оның ... ... ... ... ... және ... экономика төтенше және т.б. жағдайларда
дамып келе жатқан шаруашылықтың бір жүйесінен екіншісіне және тағы ... ... ... ... идеялары толығымен іске
асырылуда.
Бұл «Мемлекеттік басқарудың объективті қажеттілігі, мүмкіндігі, шегі»
атты ... ... ... ... ... оның объективті
қажеттілігі мен ... ... мен ... ... құрамы
қарастырылады. Сондай-ақ, ... ... ... ... ... және оны ... пайдалануды, ҚР-ның экономикасын басқару
ұйымдарының ... ... ... ... ... тұрғындарды жұмыспен
қамтамасыз етудегі мемлекеттік реттеудің механизмдері қарастырылған.
Осы курстық ... ... ... ... басқарудың
объективтілігінің қажеттілігі. Осы мақсаттардың, ... ... ... жолдарын қарастырдым. Курстық жұмысты жазу
барысында ... ... А. ... ... ... ... ... З.Ш, Сүйіндіков Ж.С, Жанағұлов А.Ш
секілді профессорлардың ... ... ... осы ... жұмысты
жаздым.
Мемлекеттік басқарудың нарықтық шаруашылық ... ... ... әлеуметтік-экономикалық жүйені өзгерген жағдайға бейімдеу
және тұрақтандыру мақсатында құқығы бар ... ... мен ... ... асырылатын заңдық, атқарушы және бақылау сипатындағы
типтік шаралар жүйесі ... ... ... 3 ... ... 1-тарау - мемлекеттік басқарудың
құрылымы, оның объективті қажеттілігі мен мәні; ... - ... ... мен ... және сол ... механизмі; ал 3-тарау –
ҚР-ның кейбір салаларын мемлекеттік басқару теориялары. ... ... ... әдебиеттер тізімі келтірілген.
I МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУДЫҢ ҚҰРЫЛЫМЫ, ОНЫҢ ОБЪЕКТИВТІ ҚАЖЕТТІЛІГІ МЕН ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық жағдайындағы
мазмұны, қолданылып жүрген әлеуметтік-экономикалық жүйені өзгерген жағдайға
бейімдеу және ... ... ... бар ... ... мен
қоғамдық ұйымдарда жүзеге асырылатын заңдық, атқарушы және ... ... ... ... ... табылады.
Нарық шаруашылығының даму барысында, жеке ... ... яғни ... ... қағидалары негізінде экономикалық
және әлеуметтік проблемалар туындайды және ... ... ... елеулі инвестицияның қажеттілігін туғызды, өндірісті мамандандыру,
капиталдың шоғырлануы күшейді, өндіріс пен капиталдың ... әр ... ... өзара тәуелділігі өсті. Сонымен бірге қоғам дамуының
белгілі бір сатысында ... пен ... ... ... түсті, жаппай жұмыссыздық пайда болды, экономикалық ... ... ... ... ... ... әлемдік дағдарыстарға айналды.
Монополияның үстемдігіне әкелген, бәсекелестікті ... ақша ... ... әрі қарай тиімді дамуына көмектесетін (экономикалық
саясатты жүргізу), ... пен ... ... ... ... сыртқы күштің әсерін, атап айтқанда мемлекет күшін талап
етті.
Нарықтық экономикаға мемлекеттің араласу ... оның ... ... ... ... ... ... ХVІІ-ХVШ ғасырлардағы
нарықтық қатынастардың ... ... ... болған экономикалық
доктрина-меркантилизм - елдегі сауда мен өндірістің дамуы ... ... ... қажеттігін тануға негізделген.
Нарықтық қатынастардың дамуымен күш жинаған кәсіпкерлер табы
мемлекеттік ... және ... ... ... өз ... ... ... бастады. А.Смит өзінің «Табиғат және халықтың
баюының себептері туралы зерттеу» еңбегінде, ... ... ... болуын алғаш рет толық негіздеген және оның көптеген
жақтаушылары болды.
А.Смиттің көзқарасы бойынша, пайда ... ... ... ... ... ... ... өзін-езі реттеуге қабілетті екенін ... ... ... дамудың ең басты қозғаушы күші ретінде көрінеді.
А.Смиттің іліміндегі идеяларының бірі, экономикадан мемлекеттік
реттеуді алып ... онда ... ... ... ... ... ... А.Смит: нарық басты реттеуші болатындықтан, нарыққа толық еркіндік
беру қажет, - деп есептеді.
Нарықтық үйлестіру ресурсы тиімді пайдалануды ... ... ... деп ... ... болатынын экономикалық тәжірибе
растады. ... ... ... қоғамның игілігі мен сыртқы әсерге ғана
емес, басқа жағдайларға да ... ... ... Оның ең ... ... ... тән монополияланған беталыс. Бұл жағдайда ... ету ... ... ... ... ... ... анықтау -
монополияға қарсы заңды ... және оны ... ... ... ... ... мемлекеттің рөлін теориялық танудың маңызды сатысы
көрнекті ағылшын экономисі Дж.М. ... ... ... ... ... алға ... ... экономикалық құлдыраудан өз
бетімен сауығудың мүмкін емес екенін, мемлекеттік саясат ... ... ... ... жиынтықты сұраныс пен жиынтықты ұсынысты
тендестіруге және әрі қарай тұрақтандыруға көмектесетін қабілетті құрал
ретінде қажет ... ... Дж.М. ... ... ... ... кейін әлемнің көптеген елдері қабылдады. Сұраныс ... ... және ... саясатты пайдалану, бұл елдердегі
экономиканың кезеңдік ауытқуларын ... ... деп ... ... ... реттеудің объективті ... ... ... бір ... жетумен, өндіріс пен капиталдың
үйлесуінде, өндірістің ... ... күші мен ... ... ... болады. Экономиканы мемлекеттік ... ... ... ... ... үдерісінің құрамды бөлігі болып
табылады. Олар экономикалық өсуді ынталандыру, жұмыспен ... ... ... және ... ... ілгерілеушілікті көтермелеу,
экспортты қолдау ... ... ... ... ... ... нақты нысаны қоғам дамуындағы әр ... ... және ... ... өткірлігімен анықталады.
Мемлекеттік басқарудың объектілері - бұл автоматты түрде шешілмейтін,
немесе алыс ... ... ... ... ... болуы мүмкін
немесе пайда болған еліміздің өміріндегі ... ... мен ... ... ... сонымен бірге бұл проблемалардың алып тасталуы
- ... ... ... және ... ... ... үшін
қажетті.
Мемлекеттік басқарудың негізгі объектілеріне шаруашылықтың экономикалық
кезеңін, секторлық, салалық және ... ... ... жинақтау
жағдайын; жұмыспен қамтамасыз етілуін, ақша ... ... ... ... ... әлеуметтік қатынастарын; әлеуметтік
қамтамасыз етілуін; кадрларды дайындауы мен қайта ... ... ... ... ... ... кезеңдікке қарсы немесе шаруашылық жағдаятын реттеу
саясатының мәні тоқырау мен ... ... ... мен ... қолдау мен капитал салу және жұмыспен қамтамасыз етуден тұрады.
Ол үшін жеке капиталға қосымша ... ... ... ... мен ... ... ұзақ мерзімді көтерілу кезінде, тауар қорының азаюы,
импорттың өсуі және баланс төлемінің ... ... ... ... тәрізді қауіпті жағдайлар пайда болуы мүмкін және осыдан келіп, баға
мен еңбекақының негізсіз өсуіне әкеледі. ... ... ... ... міндеті -«экономиканың қызып кетуіне» жол бермеу
үшін, яғни ... ... ... мен ... ... мүмкін болуына кедергі
жасау үшін, сұраныстың, күрделі ... ... және ... өсуіне
жол бермеу қажет.
Мемлекеттік басқару сонымен бірге, аумақтық құрылым мен ... ... рөл ... ... ... ынталандыру мен мемлекеттік
күрделі қаржы жұмсалымы көмегімен бөлек салалар мен аймақтарға артықшылықты
жағдай ... ... бір ... ... дағдарыста қалған
шаруашылық бірліктері мен ... ... ... ... ... ... ішінде, салалар арасында және барлық халық ... ... ... және ... ... ... ... әкелетін, өндірістің түрлері мен жаңа шаруашылық саласының
дамуы көтермеленеді. Сонымен бірге, өндірісті ... тыс ... ... ... ... да ... ... басқарудың объективті реттеу қажеттілігі
Мемлекеттік басқару теориясының әдістемелік негізгін әдістеме түсінігін
қарастырудан бастаған жөн. Себебі ол тек ғылыми танымның ... ... ... ... ... ... және басқа да
жалпығылымдық қағидалардың және оларды ... ... ... бұл таным процесінің негізгі бастамасы және әлеуметтік
процестерді ... тану ... ... әдіс-тәсілдермен бірге іс-жүзінде
қолданылатын жалпытеориялық талаптардың жүйесі. Басқару тұрпаты ... ең ... ... ... ұйымдастырылуы түсініледі.
Әсіресе оның ең жоғарғы және орталық органдарының ... ... ... құрылуының тәртіптік реті, өкілеттерінің мерзімі,
былайғы халықпен қатынасу ... бұл ... ... қалыптастырудағы
қандай дәрежеде қатысатыны түсініледі. “Басқару тұрпаты мемлекет тұрпатының
кең мағынада баяндалып түсіндірілуіндегі жетекші элемент болып саналады”.
“Аристотель өз ... ... ... ... үкіметтік биліктің
жүзеге асырылуының қалай орындалатынына қарай жіктеген болатын”.
Басқару тұрпаттарының көрсетілген айырым белгілері осы ... ... ... ... ... жалғыз адам атқара ма? Әлде ол билік
сайланбалы алғалы ... ... ... Міне осы ... ... ... ... ажыратылады. Енді осымен байланыстыра отырып
басқарудың монархиялық және ... ... ... ... көрсетуге
болады . Әрбір қоғамдық жүйені сыртқы ортаның сыртқы әсерін қабылдап, оған
қарсы жауап қайтаратын ... ... ... ... болады.
Айталық, саяси жүйеге қоғам мүшелерінің қоятын талаптары және белгілі бір
қоғамдық ... ... ...... ... ... шешім
қабылдау және іс-әрекет жасау – қойылған талап пен қолдау көрсетуге жауап
қайтару ... ... ... ... қоғамдық ортақ және жеке ... ... ... мен ... ... және ...... жүйелерге даму, дағдарыс, ... ... жүйе ... ... және ... ... ... қарым – қатынастары тән. Бұл өз кезегінде
мемлекеттік басқару ... ... ... ... негіз
болады. Мұндай ұстаным танымның және практикалық іс-әрекеттің диалектикалық
әдіснамасына да тән.
Бірақ конфликтологиялық ғылымда ... ... ... ие ... ... Саяси-әлеуметтік процесті қақтығыстар тізбегі
ретінде қарастыратын неміс саясаткері Р. ... ... ... ... тұжырымдамасы қақтығысты уақытша, ... ... деп ... ... ... жүйенің тұрақтылығын зерттеуге бағытталған.
Мемлекеттік басқару жүйесінде қағида ... ... ... ... ... ... ... сәйкес
мемлекеттік басқару жүйесі құрылып, жұмыс істейді. Қандай да бір ... ... ... ... ... ... ... келтіруі мүмкін.
Сондықтан мемлекеттік басқару қағидаларын айқындау және негіздеу процесіне
белгілі талаптар қойылады: а) мемлекеттік басқарудың кез ... ... ... ... басты, обьективті, қажетті заңдылықтарын, қатынастары мен өзара
байланыстарын білдіру; ә) мемлекеттік басқарудағы тек тұрақты ... ... ... өзге басқару түрлерінен ерекшелігін
білдіру.
Мемлекеттік басқарудың міндеттеріне мыналар жатады:
1. ... ... ... ... кезеңде бірінші мемілекетті ребализациялау жөнінде шаралар
жүргізу;
- екінші кезеңде мемілекетті тұрақтандыру бойынша шараларды іске асыру;
- ... ... ... ... ... ... шаралар.
2. Мемлекеттік басқарудың өзара байланысты көзқарастарды тепе-теңдікке
алып келуі қажет, яғни бір жағынан экономикалық механизмін қолдана отырып,
мемілекеттік реформаларды ... ... ... ету ... ал ... ... мен табысы әділетті бөлуге қол жеткізу.
3.Басқарудың және бір негізгі міндеттердің бірі мемілекеттің ... ... ... ... кіріс бөлігінің түсуін арттыру үшін
мемлекет қолдағы бар ... ... ... және қаржылай, т.б.)
рационалды пайдалану қажет.
Басқарудағы мемлекеттің ... ... ... әлеуметтік
экономикалық даму бағдарламалары, салықтық, аймақтық, аймақаралық мақсаттық
бағдарламалар, ... ... ... экономикалық даму
тұжырымдамалары өнделуі қажет.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... әлеуметтік
экономикалық дамуының экономикалық негізін нығайтуға ... ... ... ... ... ... ... қажет. Сондай-
ақ үкіметтің аймақтық муниципалдық ортаның өзара әрекет етуінің ... ... ... ... ... ... бюджеттің принциптерінің негізінде аймақтардың қаржылық
дербестігін нығайту.
Аймақтардың әлеуметтік ... ... ... ... ... теңестіру.
Мемлекеттік басқаруды реттеудің объектілері:
Жұмыспен қамтамасыз етуді реттеу - бұл нарықтық экономика көзқарасы
тұрғысынан жұмыс ... ... пен ... ... қатынастарды қалыпты
қолдау. Бұл қатынастар еңбекақысы еңбекке жеткілікті тартуға қызмет ететін
экономиканың ... және ... ... ... ... тиіс. Бірақ сұраныс пен ұсыныстың арасындағы катынастар
ұлттық ... ... кері әсер ... ... шектен тыс
өсуіне апармауы тиіс. Жұмыспен қамтамасыз етудің қажетсіздігі және ... ... ... ... ... ... ... төмендеуіне, жәрдемақыға, салықтың өсуіне және қауіпті әлеуметтік
нәтижелерге әкеледі.
Ақша айналымын реттеуде ерекше назар ... ... ... ... ... ... ... әсер ету, ұлттық валюта
бағамының көтерілуі мен төмендеуі, ... ... ... ... ... ... тағы бір маңызды объектісі баға болып табылады. Бағаның
серпіні мен құрылымы экономиканың жағдайын ... ... ... сол
баға шаруашылық құрылымына, күрделі қаржы жұмсалымының жағдайына, ұлттық
валютаның тұрақтылығына күшті ... ... ... ... шешілетін міндеттерге фирманың
деңгейінен, ... ... және ... ... ... ... және ... сипаты болады.
Мемлекеттік басқаруды реттеудің құралдары. Мемлекеттік қызметтерді
жүзеге асыру үдерісінде мемлекет ... ... ... шешу ... ... ... құралдар болады. Олардың ішіндегі маңыздысы -
қазыналық және қаржылық саясат, ... ... пен ... ... ... ... ... және т.б. жатады.
Мемлекеттік реттеудің құралдары әкімшілік және ... ... ... ... қосымша материалдық ынталандыруды құрумен
немесе қаржылық залалдың қауіптілігімен байланысты ... Ол ... ... яғни ... ... ... ... күштеуге негізделген
(мысалы, үкімет Мәскеу шектерінде кәсіпорын салуға тыйым салды. Ол салық
пен ... ... жоқ, тек ... ... ... ... кәсіпорынды сол жерде кәсіптік оқытуға, өндірісте жұмыс істейтін
жұмысшылар үшін тұрмыстық жағдай жасауға күштеу шарасы арқылы мәжбүрлейді.
Нарықтық экономикасы ... ... ... ... ... ... ... Олардың қызметінің аясы негізінен қоршаған ортаны
қорғаумен, әлеуметтік ... ... ... үшін жағдай жасаумен
шектеледі.
Мемлекеттік реттеудің негізгі құралдары:
- ... ... яғни ... мен ... құқықтық аумағындағы
саясат;
- ақша саясаты;
- табысты реттеу саясаты;
- әлеуметтік саясат;
- баға белгіленімін мемлекеттік реттеу;
- сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... қаржы мен
бюджеттік саясатқа бөлінеді.
Негізгі экономикалық құралдар:
- есепке алу ... ... ... ... ... ... елдің қаржылық институттары орталық банкте сақталуға міндетті, ең аз
резервтер мөлшерін белгілеу мен өзгерістері;
- ... ... ... ... ... мемлекеттік
міндеттемелер эмиссиясы, олармен сауда жасау және өтеу сияқты операциялары.
Мемлекет орындайтын қызметтерге ең алдымен ... ... ... ... етуі үшін ... негізді құру мен реттеу;
- монополияға қарсы реттеу;
- макроэкономикалық ... ... ... ... ... ... ету;
- табысты бөлу аясындағы қызмет;
- мүліктік қатынастар субъектісі ... ... ... ... ... ... МЕН ... ҚҰРАМЫ
ЖӘНЕ ОБЪЕКТИВТІЛІГІ
2.1 Мемлекеттік басқарудың әдісі мен механизмі
  ... ... ... ... және оның ... ... ете ... сондықтан бұл проблеманы шешу
мемлекеттің үлесінде болады. Егер ... ... ... ... ... ... кему, азаю заңы, пайдалылықтың кему заңы,
сұраныс және ұсыныс зандары және тағы ... ... ... ... онда ол ... және ... ... дамиды. Бұл зандардың әрекеті жеке
емес біртұтас әлеуметтік-өңдірістік және ... ... ... оны бөлу, айырбастау, тұтыну процесінде құрастарылады) жүйесінде
көрінеді. Бірақта бұл топтағы қатынастардың әрбір жеке біреуі ... ... ... ... ... Мысалға, өндіріс факторларымен
алынған өнімнің арасында ... ... ... ... ... өнімнің өсуі төмендейтін үрдіс орын алатыны байқалады, егер ол
өсу факторлардың тек ... ... ... ... ... ... ... - нарық  шаруашылығының макроэкономикалық және тиімділік
тепе-теңдігі ... оны ... ... ... ... ... ... негізделуіне тиісті. Ал, егер материалдық-каржылық
ресурстар туралы болса, олар сұраныс және ұсыныс ... ... ... бұларды макро- және микродеңгейде реттеудің нәтижесіңде
өндірілген өнімдерді және ... ... ... қолайлы
сәйкестілігі туындайды. Бірақта қоғамның өңдірістік емес ... ... өнім ... ... ... ... ... еске ала отырып баға беру керек. Бұл ... өсуі оны ... ... ... тым баяу ... көрсететін заңдылық. Мемлекеттік реттеуде бұл ... ... ... ... ... және ... құрал саймандардың өзара
байланыстарының өзгерулерінің көлемін, санын сипаттайтын ... деп ... ... экономиканы мемлекеттік реттеудің ғылыми негізделінген
тұжырымдамасы болмаса, негізгі ... және ... ... оны ... ... ... ... Реттеу тұжырымдамасы экономикалық
саясаттың, нарық шаруашылығының макроэкономикалық мақсаттарының және басым
дамыған салалардың өзгеруіне қарай ... ... ... ... ... тұжырымдамасын құрастырарда мына ... ... ... ... ... ... шығарудың
қажеттілігі, шаруашылықтың нарықтық үлгісіне тез өту ... ... ... ... және ... экономикалық байланыстың
шикізаттық бағытта болуы және ... ... ... ... ... ... Меншіктің екі түрі (мемлекеттік, жеке меншік) болуына байланысты
шаруашылық қызметін реттеудің екі әдісінде - ... және ... ... ... мына ... ... ескерілсе, онда жоспарлау әдісін
қолданғанда ол ... ... ... ... - ... мәні жойылса;
- жоспарлаудың баланстық, реттеушілік қызметтерін күшейту;
- мақсаттық бағдарламаның тиімділін және рөлін көтеру.
Мемлекеттік реттеу ... ... ... оның ... бағытталынуы қажет. Сонымен жоспармен нарықтық тәсілдерді қолдану
мемлекеттік реттеудің алғашқы позициясы және мақсатты белгілеушілер ... ... ... ... үкіметтің қызметінің бағыты,
көзқарасы анық байқалуы қажет, онсыз бұл ... ... ... болашақтағы нәтижесін білуге болмайды. Егер ол нәтиже қолайсыз
болса, оны дұрыстау, жөндеу үшін көп ... және ... ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу
тұжырымдамасында нақтылы  ... ... Олар ... ... ... аяны ... макроэкономиканың тиімділігінің
көрсеткіштерін жоғарылатуға бағытталуы қажет. Мұнда қоғамның өндіргіш
күшінің қолайлы, дұрыс ... ... ... аяны реттеуде басты мақсат республиканың халық
шаруашылығының ғылыми-техникалық базасын ... ... ... Ол үшін ... отандық ресурстарды және ... ... ... ... пайдалану керек. Мұнда шетелдік
инвестицияның екі есе қымбатқа түсетінін естен шығармау керек.
Басқарудағы макроэкономикалық көзқарастың тағы бір ... - ол ... ... ... ... ... ... Қазақстанның сыртқы экономикалық байланысын жалпы мемлекттік
реттеу проблемаларының басымдылары мыналар:
- технологиялық инвестицияны ... ... ... ... ... кеңейту, көбейту;
- экспортқа шығарылатын бәсекеге ... ... ... ... ... ... ... құрастыру. Экспортқа табиғи
шикізаттарды ... ... ... ... ... Мемлекеттік басқарудың әдісі мен механизмінің тұжырымдамасы
былай қорытындыланады. Ол жоспарлау және ... ... ... дұрыс пайдалану арқылы мемлекеттің макроэкономикалық,
құрылымдық-инвестициялық және ... ... ... ... ... ... ... қызметін реттеп, жөнге келтіріп тұру.
Тұжырымдамадан мемлекеттік басқарудың әдісі мен ... ... Оның ... ... ... ... ... шешімінің табысты болуын қамтамасыз ететін
бірінші кезекте орындалатын басым іс-әрекеттерді белгілеп, ... ... ... ... ... ... ... тиімді
сәйкестіліктің және тепе-теңдіктің болуы.
- мемлекеттік реттеудің міндеттерінің деңгейіне сәйкес келетін ... ... ... қоғамның әлеуметтік-экономикалық жағдайына және макроэкономикалық
тұрақтылыққа ықпал жасайтын объектілерді кешеңді түрде реттеу.
Мемлекеттік басқарудың тұжырымдамасы және ... ... онда ... ... ... ... құрал-саймаңды,
механизмді таңдап алу қажет ... Ол ... ... ... ... және ... жоспарлау, қаржылық – бюджеттік реттеу,
салықтық реттеу, ақша - несиелік реттеу, бағаны реттеу, ... ... ... - ... ... әкімшілік-құқықтық және лицензиялық
реттеу, нарықтық реттеу.
 
2. ... ... ... ... ... ... ақпараттар байланысы - ол тікелей
байланыс көрінісі. Басқару объектісінің белсенді ... ... ... - ол ... ... баратын байланыстар. Олар дұрыс-жағымды
және теріс-жағымсыз болып екіге бөлінеді. Дұрыс-жағымды  байланысы ... ... ... ... ... ... ... ал теріс-
жағымсыз байланыс – кіру сигналына ықпалды әлсіретеді (белгілері керісінше
болады). Егер ... кері ... ... ... ... ... ... жағдайға өтуін қамтамасыз етсе (тепе-теңдіксіз арқылы), ал
теріс кері байланыс мемлекеттік ... ... ... тепе-
теңдікке қайтарады.
Кері байланыста катаң және бейімді ... ... ... Егер кері байланыс сигналы өзінің мән–маңызы жағынан кіру сигналы
мен бірдей болса және оның өзгеруінің шашпаңдығына ... ... ... ... ... деп ... Егерде кері байланыс кіру сигналының
өзгеру шапшаңдығына қарай түзетілсе, бұл байланыс бейімделген байланыс
делінеді.
Жоғарыда ... ... ... теориясының іргетасты-қолданбалы
экономикалық жүйеде қолданылады, ал олар ... ... ... ... ... ... ... басқарудың негізі болып
саналады, ал оның ... ... пен ... ... тепе-теңдік. Бұл
механизм экономикалық жүйенің ішкі және сыртқы жағдайына көңіл бөліп, ықпал
ете алады. Мұндайда экономикалық ... ... ... нарық
механизмінің әсері қатал болмаса, бейімделген түрде кері байланыста болуы
мүмкін. Бірақта нарықтық ... өз ... ... ... ... ... яғни ... қоя алмайды, сондықтан мемлетті объективті
басқарудың қажеттілігі туындайды. Мұндай жағдайда экономикалық жүйені кері
байланысқа негізделінген басқару процесі екі ... ... ... объективті басқару бағдарламасын өңдеу;
б) объективті басқарудың өзі.
Бұл объективті басқару проблемасы айрықша ... ... ... етеді.
Мемлекеттік процесс тек даму мақсаты таңдалған жағдайда және ол мақсат
қолда бар ... ... ... сәйкес, келісімді болса ... ... ... жағдайда субъективизмге және волюнтаризмге жол
берілмеу керек, тек мемлекеттік ... ... ... ... ... бағдарламасын жасар кезде мемлекеттік жүйенің іс-
әрекетінің өткен уақыттағы нәтижесі анықталады және ... ... ... ... ... ... ... мақсаттарын құрастырып,
оларды бағдарламаға кіргізеді. Мұнда сөз ... ... ... ... мемлекеттік жүйенің жаңа жағдайға өтуі белгілі бір уақытты талап
етеді. Объективті ... ... ... ... ... ... нақтылы мақсаттары қазіргі уақытта жұмыс жасап ... ... ... ... Былайша айтқанда жобада белгіленген мақсаттар
жүзеге асырылады.
Мұндай қозғалыс ықтималдылық көріністе емес, жоспарлық сипатта болады:
құрастырылған көп ... ең ... ... іске асырылады. Оның
орындалуы мемлекетті объективті басқарудың тәжірибесінің аз-көптігіне
байланысты. Тәжірибе неғұрлым мол болса, ... ... ... ... ... алға қойылған мақсаттар жоспарлау ... ... қиын ... ... объективті басқарудың қажеттілігі үш
түрлі үлгісі орын алады:
а) өзін-өзі сақтау;
б) өз-алдына даму;
в) өзін-өзі ұдайы ... ... ... ... ... және оның ... уақытта
жұмыс жасауын қамтамасыз етеді. Басқарудың бұл түріңде жүйе эволюциялық
өзгерістердің шеңберінен шығып ... ... ... ... ... ... Бұл ... өзіне тән белгісі - жүйеде ақпарат ... ... ... ... ... сақтау. Бұл өзін-өзі сақтау
жүйесінің құрылымының үнемі бірқалыпта бола беруіне мүмкіндік тудырады.
Өз-алдына даму. ... ... ... ... бір қиын ... ... өмір ... мүмкіндігінің кепілдігі, онымен қатар
олардың тұтастығын өзгертуге жағдай жасауы. Өз-алдына даму ... ... ... ... ... кеңейтеді.
Мұның өзіндік көрінісі – ақпарат санын көбейту және реттеудің мақсатын
түзету.
Өзін-өзі үздіксіз өндіру тәсілі жүйенің тұтастық сипатын жаңа ... ... ... өзгеруін қамтамасыз етеді. Осыған сәйкес
басқарудың бұл ... мәні ... ... ... ... кеңейту, олардың санын көбейту. Мұнда ескі және жаңа жүйенің
құрылымдары сақталады.
Объективті басқарудың екінші түрімен сипатталады: оған тән ... және ... ... Ал ... басқар үшінші түрі - өзін-өзі
ұдайы ... ол ... ... объективті басқар болып саналмайды, тек
шаруашылықтың жеке бір кіші жүйесін, бөлігін басқарушы, ... өмір ... ... ішінен жаңа кәсіпорынның пайда болуына бақылау жасау. Жалпы
объективті басқару үшінші түрі экономикалық жүйені ... ... ... ... ... ықпалыңда тұрған күрделі жүйені басқару
бірқатар едәуір ақпарат массивін өзгертумен байланысты. Жүйе ... - ол оның ... және ... ... ... ... ... дамуына қарай, қоғамның қажеттілігін
канағаттаңдыратын бұл әртүрлі ... ... және ... ... ... ... басқару процесі көп нұсқалы болады. «Табиғат-қоғам»
байланысының ішкі көрінісінің жиынтығы неғұрлым көп ... ... ... де ... көп болады және өте қиын түрде болуымен
сипатталады.
Күрделі ... ... ... оның ... ... шеңберін
шектейді. Ал бұл тек басқарудың өзін ... ... ... ... Осындай қиын мемлекеттік жүйені күрделі реттеу заңдарының бірі -
әртүрліліктің қажеттілік заңы. Бұл заңның мәні ... ... ... ... ... ... Егер ақырғы – басқару объектісінің
әртүрлілігі, бірінші басқарудың әртүрлілігінен аз болса, онда ол ... ... ... ... ... ... келмейді. Керісінше
болған жағдайда басқаруды жетілдіру тек ... ... ... және ... ... ... қиын өрісті жүйеде (оған экономикалық жүйе де ... ішкі ... ... ... Онда жеке ... және
олардың ақпаратты біріктіру тәсілдері орын алады. Мұндай біріктірудің екі
негізгі тәсілдері бар - ... және ... ... ... ... жеке ... қабілеттерінің ақпаратқа катыстығы жинақталады (сызықтық
кұрылым), ал ... ... ... - олар ... ... ... ... жүйеде басқарудың өзіндік
ішкі құрылымы иерархиялы түрде болады.
Мұнда мынадай жағдайды айтып кету ... ... ... ... ұясы ... ... біріктіруге негізделінген технология
арқылы өнім өндіруші кәсіпорын. Барлық кәсіпорындар иерархияның бірінші
дәрежесін ... ... ... - ... ... Кәсіпорындардың технологиялық процесті басқаратын органдары
болады, олар арқылы болатын ағымдарды алдын-ала ... ... Егер ... ... ... онда ... бірінші дәрежесіңде
пайдалылықтың және шығынның ақпараттық ағындары пайда болады. Егер фирманың
құрамында бірнеше ... ... ... ағымы иерархияның екініші
дәрежесіне жылжып орналасады. Ең соңында, үшінші ...... ...... ... басқару жүзеге асырылады.
Фирмаларды, нарықтық институттарды басқаратын нақтылы органдардың және
мемлекеттік объективті басқару ... ... ... - ... құрайды.
Шаруашылық жүйені сипаттау үшін өндіріс ресурстарының және меншік
формасын өзгерту механизмінің маңызы өте зор. ... ... ... және механизмдер орын алады, айталық жеке және қоғамдық меншікке,
нарықтық және ... ... ... ... ... ... элементтер қатар орын алады. Мысалы,
АҚШ шаруашылық ... жеке ... және ... ... ... ... ... Ал бұрынғы кеңес одағында қоғамдық меншік болды, оны өзгерту,
жоспарлау механизмі арқылы болып тұрды.
Меншіктің нысаны және ... ... ... ... Бірақ бұл
әртүрлі сыртқы үйлесімділік және ... ... ... ... алу қажеттігін әжептәуір шектейді:
Сыртқы үйлесімділік – бұл шаруашылық жүйенің нақты компоненттерінің
табиғи шектелуі мен ... ... ... Сондықтан, қандай да
бір шаруашылық жүйе нақты бір ел үшін тиімді ... ... бір елге ... ... мүмкін. Белгілі бір даму кезеңде тиімді ... ... ... ... ... ... ... – шаруашылық жүйенің бірлестіктері арқылы таңдаған
компоненттерінің бір-біріне қайшы келмеуінің көрінісі. Егер осы ... ... ... ... болса, онда жүйенің
тиімділігі қайтсе де төмендейді. Сондықтан мемлекет қажетті ... ... ... ... қолданады.
Тұжырымдамада принциптердің, механизмдердің және ... ... ... экономикалық жағдай (дағдарыс, монополия, нарықтық механизм
т.б.) мемлекеттік объективті ... ... одан әрі ... ... және ... оны реттеудің  мүмкіндігін
кеңейте
III ҚР-НЫҢ КЕЙБІР САЛАЛАРЫН МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУ ДАМЫТУ ... ... ... ... басқару органдарының ұйымдық
құрылымы және дамыту жолдары
 Біздің мемлекеттің Конституциясында: ... ... ... ... ... ... ... және өзін зайырлы,
құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде ... - деп ... ... ... ... ... Заңы
ретінде төмендегіге қатысты негізгі ережелерді бекітеді:
- республиканың ... ... ... ... және ... емес ... ... қатынастарының
тәсілдерін;
- адамдар мен азаматтардың құқықтары мен міндеттерін. Мемлекеттік
құрылғы құрылымында ... ... ... ... және ... ... 3-бап) бөлулер деп бар екенін атап өтеді. Мемлекеттік
органдардың құзыреттілігі Конституцияда анық ... ... ... ... ... ішкі және ... ... бағытын анықтайтын және Қазақстанды ел ішінде және
халықаралық қатынастарда таныстыратын мемлекет басшысы және оның ... ... ... ... ... ... ... заңға
сәйкес, ҚР жасы толған азаматтарымен жалпы, тең және ... ... 7-жыл ... ... ... ... асыратын жоғары өкілетті орган, сенат пен
мәжілістен тұратын парламент ... ... ... ... экономиканы басқару тетігінің негізі болып табылатын
заң актілерін ... және ... ... ... ... бағыттарын әзірлейді;
бюджетті әзірлеп, парламентке ұсынады және оның ... ... ... мемлекеттік меншікті басқаруды ұйымдастырады.
Үкімет республикада атқарушы билікті жүзеге асырады, атқарушы органдар
жүйесін басқарады және оның ... ... ... ... ... ол ... алдында жауапты, сондай-ақ парламент алдында жауап
береді. Экономиканы реттеу аясында үкіметтің ... - ... ... ... ... экономиканың дағдарыссыз және тиімді дамуы үшін
жағдай ... ... ... ... мен ... және ... ... билігі биліктің заң органдарымен қабылданған зандардың қатаң
сақталуын қадағалайды. Ол ... сот және ... ... ... ... мәртебесі бар Президентті биліктің бір тармағына қосу
мүмкін ... ... ... ... президентке есеп береді, оларды
шартты түрде екі санатқа бөлуге болады: елдің ұлттық қауіпсіздігіне ... ... мен ... және ... ... ... ... қатынастарды дамыту және шаруашылық нысандарын ұлғайту
шаралары бойынша, ... ... ... жетілдіру қажеттігі
туындайды.
Мұны төмендегінің есебінен жүзеге асырады:
1. Құрылымды ықшамдау.
2. Қайталанатын қызметті жою.
3. ... ... ... ... ... ... бойынша жауаптылықты, құқықты және атқару
қызметін нақты шектеу.
5. Республикалық, аймақтық және бағдарламалық бағытта ортақ ... ... ... ... ... ... жасауы мен үйлестірілуі.
Қазақстанда қазіргі уақытта он ... ... ... ... басқа да ведомстволар жұмыс істейді.
Елдегі экономикалық жағдайға жауапты, маңызды органдардың қатарына:
Қаржы министрлігі, Экономика және ... ... ... елдің
Ұлттық банкі жатады.
Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігіне елдің экономикалық
дамуына, келешекті болжау, индикативтік жоспар ... ауыл ... ... ... ... маңызды бағыттарын дамыту
бойынша ... ... ... ... ... ... ... министрлігі елдің мемлекеттік бюджетінде оның әр ... ... ... ... жауап береді. Қаржы министрлігінде мемлекеттің бюджеттік
қаржысын жандандыратын және іс ... ... ... бар, ол
бюджеттің кассалық орындалуына бақылау жүргізеді.
Елдің Ұлттық банкіне елдегі ақша-несие жүйесінің жағдайына, ... оның ... ... ... ... бірге,
валюталық реттеу мен валюталық бақылауды жүзеге асырады. Сондай-ақ инфляция
мәселесі де Ұлттық банк пен Қаржы министрлігінің ... ... ... ... органдарының да маңызды мәні бар - соған
сәйкесті аймақта істің жағдайына ... ... ... ... атқарушы биліктер (әкімиаттар) жауапты. Алғашқысы жалпы мемлекеттік
мүдденің есебінен және тұрғындардың ... ... ... ... ... белгілейді. Екіншісі атқарушы билікте жалпы мемлекеттік
саясатты жүргізуді қамтамасыз етеді.
3.2 Табиғи ресурстарды ... және оны ... ... ... ... ортаны қорғау жөніндегі органдардың нақты жағдайлардағы іс-
қимылдары құқықтық құжаттарға ... ... ... осы ... - ... 1997 ... 15 ... қабылданған ҚР «Қоршаған ортаны қорғау
туралы» Заңы болып табылады.
Осы заңға сәйкес ... ... ... жалпы нормаларын,
стандарттары мен ережелерін айқындайды. Заңда ... ... ... мақсаты экологиялық қауіпсіздікті және халықтың денсаулығын
қорғауға кепілдік беретін ... ... әсер ... ғылыми негізделген
шекті жол берілетін нормаларын белгілеу ... ... ... сапа ... ... ... ... жатады:
1) қоршаған ортадағы зиянды заттардың шекті жол берілетін шоғырлану
нормативтері;
2) шудың, тербелудің, магниттік өріс пен өзге де ... ... ... жол ... ... ... ... әсердің шекті жол берілетін деңгейінің нормативтері;
4) қоршаған ортаға шығарылатын және тасталатын ... ... жол ... ... ауыл және ... ... ... қолданудың шекті жол
берілетін нормалары;
6) қорғау, ... және өзге де ... ... пайдалануды мемлекеттік реттеуде дамыған индустриалды
елдердің тәжірибесін ... ... ... ... реттеудің нарықтық әдістерінің
негізінде «баббл-қағидат» әдісі ... ... деп ... ... ... ... жеке кұбырға, пешке емес, қоршаған ортаны ластайтын
көптеген қондырғылары бар бүкіл кәсіпорынға орнатылады. ... да ... өзге ... ... ... ... ... ластанудың
тапсырылған деңгейі аспауға тиіс орасан зор күмбездің («құтының») ... ... ... осы ... ... ... құбырлардан
шығатын зиянды заттардың мөлшерін өзі ... және ... ... ... ... ... өзі тандай алады: отынның бұдан да ... көше ... ... бір ... басқаға ауыстыра алады, өндіріс
түрін өзгерте алады, оның мөлшерін ... ең ... ... мен
учаскелерді жаба алады.
«Баббл-қағидасының» артықшылығы, әсіресе, ол тастаудың жалпы лимиті
(немесе нормативі) заң ... ... ... ... ... ... Егер бір кәсіпорындар қалдықтарды залалсыздандырудың
тиімді әрі қымбат емес тәсілдерін тауып, сонымен ... ... ... ... ... болуын қамтамасыз ете алса, онда
басқалар ... орта ... тыс ... ... ... ... ... сатып ала алады.
Батыс Еуропада, сондай-ақ АҚШ-та ... ... ... ... шығарушылар мен оларды ықтимал тұтынушылар арасындағы делдалдық
ұйымдар, сондай-ақ олар ... ... ... ... ... ... ... Қалдықтар биржалары өнеркәсіпшілерді қоқыс
тастайтын жерге әкелгенді пайдалануға немесе ... ... ... шикізаттың орнына пайдалануға тартуға тырысады. Екінші жағынан,
биржалар кәсіпорындарды олардың өздерінің қалдықтарын ... ... ... ... өйткені АҚШ-та қатты қалдықтардың бір тоннасын
орналастыру құны 100 долларға, ал өте қауіптілерді орналастыру құны - ... ... ... ... ... ... өзі ғана мынаны түсінуге
мүмкіндік береді:
- қоршаған ортаны қорғауды реттеудің экономикалық тұтқалары тек қана
өзі қолданылатын ... қана ... ... та салаға бағдарланғанда
ғана іс жүзінде тиімді болмақ;
- ерекше назар ... ... мен ... ... ... ... қолайлы, қоршаған орта құруға ықпал ететін өнім
өндірушілердің  күш-жігерін ынталандыруға аударылуға тиіс.
3.3 ... ... ... ... қамтамасыз етудегі
мемлекеттік шаралар жүйесі
 Жұмыспен қамтамасыз ету мен ... ... ... деңгейіне мемлекеттік ықпал ету, реттеудің жалпы жүйесі мен
әлеуметтік саясатының бөлінбейтін бөлігі ... ... ... ... ... ... ... сипатын жоғалтып,
мемлекеттік араласу объектісі ... ... ... ... басқа
тауарлардың нарығы тәрізді, іштен (жұмыс берушімен және ... ... ... ... ... үдерісте мемлекеттің рөлі екі жақты. Бір жағынан, мемлекет жұмыс
беруші ретінде, яғни өзінің мүддесін қорғап, еңбек нарығында ... ... ... Екінші жағынан, мемлекет төреші (арбитр) - ... ... ... ... арасындағы даулы мәселелерді реттеумен ... ... ... ... ... адамдардың тұтыну мен
мүдделерін есепке алу қажеттілігіне байланысты оның әлеуметтік табиғаты
болады.
«Еңбек рыногы - ... ... ... оған ... ... ... - ... күшін ұсынуды, тұтынуды қанағаттандыратын мүмкіндігі бар
қарама-қарсы келетін сала» (Лившиц).
Еңбек нарығы - бұл нарықтық экономика ... ... ... ... да ... ... материалдар, халық тұтынатын тауарлар ... ... үй, ... ... және т.б. ... ... қызмет
етеді.
Еңбек нарығында бір тарап (сатушы) қолайлы жұмыс іздеуші ретінде,
екінші тарап (сатып алушы) - ... ... ... немесе олардың
өкілдері болады.
Еңбек нарығы жұмыспен қамтамасыз етудің мемлекеттік және мемлекеттік
емес жүйелерімен, сондай-ақ ... мен ... ... ... ... ... тікелей жұмысшы мен жұмыс берушінің арасында ... ... ... ... құны ... оны жалға алу талаптары,
оның ішінде еңбекақы көлемі, еңбек ету жағдайы, кәсібінің өсу мүмкіндігі,
жұмыспен қамтамасыз ету кепілдігі ... ... - бұл тек қана ... ... сату және сатып алу емес, ол
сандық және ... ... да, ... ... мен ... орындарының
арасындағы тендестік проблемаларын шешеді. Негізгі проблемалар - салалар
мен кәсіптік біліктіліктің теңдестірілмеуінде.
Адамның ... ... ... үшін ... табиғи және интеллектуалдық
сапасының қажеттілігі оның жасына байланысты анықталады. Дәл осы ... ... ... ... ... ... ... негізгі критериі болып
саналады.
Қазіргі уақытта еңбек заңдылығына сәйкес Қазақстанда еңбекке қабілетті 
жастың төменгі шегі болып 16 жас, ал ... ... алу ... - 63 жас ер ... үшін және 58 жас - әйел ... ... ... адам организмінің жоғарғы психофизиологиялық
жүктемесіне ... ... ... түрі үшін ... жас 5-10
жылға дейін төмендетіледі. Бұл көп жағдайда еңбектің жағымсыз, ауыр ... зиян ... ... ... ... алу, металды балқыту)
байланысты. Көптеген дамыған мемлекеттерде ... ... ... ... 64 жасты құрайды. Ал біздің Қазақстанда жоғарғы ... ... ... ... өмір сүру ... - 63 жаспен шектелген. Бірақ та
еліміздегі көптеген «жеңілдетілген зейнеткерлер» ... ... ... ... жерде еңбек етуін жалғастыратын болғандықтан, еңбек ресурсының
құрамында қалып отыр. Жұмыс ... ... оның ... ... ... ... мен жұмыссыздардан тұратын эко-номикалық
белсенді және экономикалық енжар халық деп бөлеміз.
Экономикалық белсенді халық – тауар мен қызмет ... үшін ... ... қамтамасыз ететін халықтың бөлігі.
Жұмысбасты адамдар екі топқа бөлінеді:
I топқа – жалданып жұмыс істейтіндер (жалдамалы жұмысшылар) жатады. Осы
топқа еңбек туралы келісімнің ... ... ... ақы төлеуді қамтамасыз
ететін;
II топқа – жалданып жұмыс жасамайтындардың барлығы жатады. Бұл ... ... жеке ... ... ... тұлғалар жатады. Осы топ
жұмыскерлерінің еңбек ақысы тауар мен қызмет өндірісінен алынатын ... ... ... ... ... ... туралы» заңына сәйкес
халықтың экономикалық ... ... ... үшін ... ... ... ... ішінде бір мезгілде үш негізгі ... ... ... жатады:
а) жұмыссыз болды (табысты жұмысы болмады);
ә) оны іздеумен белсенді айналысты;
б) белгілі бір кезең ішінде жұмысқа ... әзір ... ... үш белгі «жұмыссыздық» ұғымын қалыптастырады және ... ... жоқ ... ... ... жұмыссыздарға жатқызуға
болмайды. Экономикалық енжар (әрекетсіз) ... - ... ... ... өлшеу үшін белгіленген жастағы жұмыспен қамтылған немесе
жұмыссыз болып табылмайтын адамдар. Қазақстан Республикасының  экономикалық
тұрғыдан белсенді және енжар ... ... 1 – ... ... 1. Қазақстан  Республикасының  экономикалық тұрғыдан ... ... ... |2007 |2008 |2009 ... ... ... ... мың адам |8228,3 |8415,0 |8457,9 ... ... тұрғыдан белсенділігінің |70,4 |71,1 |70,7 ... % | | | ... ... ... мың адам |7631,1 |7857,2 |7903,4 ... ... ... пайызбен: | | | ... жас және одан ... ... ... ... | | | ... тұрғыдан белсенді халыққа шаққанда |65,3 |66,4 |66,1 |
| | | | |
| |92,7 |93,4 |93,4 ... ... мың адам |4973,5 |5199,4 |5238,8 ... қамтылған халық санындағы үлесі, % |65,2 |66,2 |66,3 ... ... ... ... мың адам |2657,6 |2657,6 |2664,6 ... қамтылған халық санындағы үлесі, % |34,8 |33,8 |33,7 ... ... мың адам |597,2 |557,8 |554,5 ... ... % |7,3 |6,6 |6,6 ... ... ... ... ... ... |236,3 |248,0 |582,6 |
|азаматтардың саны, мың адам *) | | | ... ... ... жұмысқа орналастырған |211,2 |216,6 |475,4 ... ... мың адам *) | | | ... ... ... ... саны, |54,7 |48,4 |53,4 ... адам *) | | | ... ... ... |
| |2007 |2008 |2009 ... ... ... халық санындағы |0,7 |0,6 |0,6 |
|тіркелген жұмыссыздардың үлесі,% *) | | | ... ... ... ... мың адам |3463,2 |3416,2 |3500,3 ... ... ... енжарлығының |29,6 |28,9 |29,3 ... ... % | | | ... с к е р т |ҚР ... және әлеуметтік қорғау министрлігінің деректері |
|у: ... ... ... ... ... ... ... саны өсіп,
жұмыспен қамтамасыз етілгендер саны жылдан-жылға ... ... саны ... ... ... ... ... іздеп келген
азаматтардың көбі ... ... ... ... енжар халықтың саны да арта түсуде.
Жұмыссыздық деп халықтың жеке және ... ... және ... ... қоғамдық-пайдалы іс-әрекеті
түсініледі.
Жұмыспен қамтуды мемлекеттік реттеуде экономикалық, ... ... ... ... ... ... ... бағыттары (жолдары)
мыналар болып табылады:
- жұмыс орындары жүйесінің дамуын реттеу;
- жұмыс орындарына сұранысты реттеу;
- ... ... беру және ... кәсіби даярлау мен қайта
даярлау жүйесін дамытуға мемлекеттің қатысуы.
Баланстық құрылым жүйе ... ... ... қамтамасыз етудің
әдістемелік құралы болып табылады, оның ... ... ... мен ... ... ... ... халық шаруашылығының аялары
мен салалары бойынша нақты еңбек шығындарының бөліну сипатын бұдан ... ... ... ... ... ... салалары мен аялары
бойынша қажетті сипаттайтын жұмыс орындарының балансы кіреді.
Жұмыспен қамту деңгейін арттыру және ... ... ... іс-шаралар:
- қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру;
- жеке кәсіпкерлікті ынталандыру және халықтың ... ... ... ... ... дамыту;
- жетіспейтін мамандықтар мен кәсіптер бойынша қайта ... ... ... ... ... ... икемді нысандарын пайдалану;
- жаңа жұмыс ... құру ... ... ... ... ... ... қамту мүмкіндігі жөнінде ақпараттандыру, бос
орындар ... ашық ... ... және т.б. ... ... ... ... қамтуды қамтамасыз ету мәселелерімен
жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар департаменттері айналысады. ҚР
«Халықты жұмыспен ... ... ... ... ... ... мыналар
кіреді:
- жұмыс күшіне сұраныс және ұсынысты талдау әрі болжау;
- еңбек нарығының жай-күйі жөнінде ақпарат жинау және ұсыну;
- бос орындарды және ... ... ... жөнінде өтініш
жасайтын азаматтардың есебін жүргізу;
- жұмысқа ... мен ... ... ... ету мүмкіндіктері,
мамандықтар мен қызметкерлерге қойылатын талаптар туралы мәселе ... ... ... етумен байланысты басқа да мәселелер бойынша
кеңес беру;
- жұмысқа орналастыру жөнінде қызмет көрсету;
- жұмыссыздарды тіркеу, жәрдемақы төлеуді қоса ... ... ... ... түрлі топтарын әлеуметтік қорғау шараларын қарастырған
жұмыспен қамту бағдарламаларын әзірлеуді ... ... ... ... ... ... шешуге жәрдемдесу;
- азаматтарды кәсіби оқытуды және қайта оқытуды ұйымдастыру.
Мемлекеттік органдар қызметтерді тегін көрсетеді. ... ... ... ... ... жеке агенттіктер мен лицензиясы болса,
ақылы негізде жұмысқа орналастыру ... ... ... ... ... ... ... сипаттайтын негізгі көрсеткіштер: жұмыссыздық деңгейі,
жұмыссыздықтың табиғи деңгейі, жұмыспен қамту ... ... ... ... ... жұмыссыздардың саны.
Мемлекет тарапынан жұмыссыздық проблемасына жете назар аударылады. Бұл
әрқашанда осылай болған және көз ... ... де ... да ... ... орын алуы ... жұмыспен қамту теориясының қорытындыларына сәйкес, нарықтық
экономика жағдайында толықтай жұмыспен қамтуды қамтамасыз ететін, әрі ... ... ... жоқ.
Бұдан басқа, нарықтық жүйе өзін-өзі реттейтін жүйе болып саналмайтыны
және жоспарлы әрі мақсатты мемлекеттік реттеуді ... ... ... осы ... ... бірі ... ... деңгейі - жұмыссыздар санының ... ... ... ... ... табиғи деңгейі – фрикциондық және құрылымдық жұмыссыздық
деңгейлерінің сомасы. Ол жұмыспен қамтудың ... ... ... ... ... ... (дамыған елдерде - еңбекке
қабілетті халықтың 5-6%-ы).
Алайда мемлекеттің араласуы жұмыспен қамту, ... ... ... ... ... ... ету ... шешеді дегенді
білдірмейді. Мемлекеттің араласуы мына негізгі екі бағытты: ... мен оның ... ... және одан ... ... ... ... топтастырады.
Бірінші бағытты таңдау кезіндегі мемлекет міндеті нақты ... ... да, ... ... да ... жұмыссыздыққа айналдыру
болып табылады. Сөз жұмыссыздықтың әлеуметтік жарамды деңгейі туралы ... ... ... ... ... деңгейінен төмен түсіп
кетсе, мемлекет ешқандай да реттеу жүргізе алмайды. Демек, ... ... ... ... қажет, «толық жұмыспен қамтылуды» орнатудың
бос әурешілік ... ... ... жұмыссыздықтың технологиялық, құрылымдық, өңірлік, кезеңдік
және басқа да түрлеріне мемлекет енді ... ... ... ... осы
жерде ол жұмыссыздық деңгейін табиғи ... ... ... ... өз ... ... толық түрде іске асыра алады.
Алайда, мұны ұйымдастыру оңай шаруа емес. Себебі мемлекеттің ... ... ... ... етудің барлық әдістерін түгел қолдануға
құқығы жоқ. ... ... ... ... болады: реттеу
әдістерінің кез келгенін қолдану олардың өз тиімділігін ... ... ... ... ... ... немесе олар болмағанда ең
төмен инфляциялық салдар тудыратын болса ғана мүмкін. Кері ... ... кері ... ... ... ... ... кетіретін уақытын қысқартып, бос
жұмыс орындары туралы ақпаратты ұйымдастыруда және ... осы ... ... қорытындылайтын болсақ, мемлекетті басқарудың объективті
қажеттілігі, мүмкіндігі, шегі және ең басты ... ... ... объективті қажеттілігіның ең басты мақсаты -
экономикалық және мемлекеттің ішкі ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы тәуелсіздікке қол ... ... ... өз алдына жоғары мәртебелі мақсат ... ... ... жету өте қиын.
Қазіргі экономикалық жағдай (дағдарыс, монополия, ... ... ... ... басқарудың дұрыстығы мен алға қойған
мақсаттарға қол ... ... ... және де ... одан әрі
жоғарылатады. Осы қажеттіліктердің бәрін жазған курстық ... ... ... ашып ... ... ... ... басқарудың объективтілігінің тұжырымдамасы былай
қорытындыланады. Ол ... және ... ... ... дұрыс пайдалану арқылы мемлекеттің макроэкономикалық,
құрылымдық-инвестициялық және мемлекеттің ішкі саясатын тиімді ... ... ... ... ... ... жөнге келтіріп тұру.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1.      Назарбаев Н.А. «Қазақстан – 2030». Ел ... ... ... Барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі
және әл-ауқатының артуы. Алматы, «Білім», 1998 ж. .
2. ... ... ... ... – Оқу ... 2008ж.
3.      Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан
халқына Жолдауы. «Егемен ... ... 7 ... 2008 ... ... Республикасының Конституциясы. - Алматы: «Жеті жарғы»,
2007 ж.
5. ... ... ... ... жинақ – Астана, 2010.
368б. Редакциясын басқарған Ә.Смайылов
6. ... ... ... ... ... З.Ш., ... Жанағұлов А.Ш.-ҚЭУҚ-Қарағанды 2005
7. http://www.google.kz/
8. http://www.enbek.gov.kz
9. http://www.nur.kz/
10. http://stud.kz/

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көлік құралдарына салынатын салықтың экономикалық мазмұны9 бет
Макроэкономикаға кіріспе.Макроэкономиканың пәні және әдістемесі200 бет
Адамзат даму тарихындағы мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалардың әлеуметтік мәдени статусы30 бет
Арнайы білім берудің технологиялары мен әдіс-тәсілдері27 бет
Болашақ бастауыш сынып мұғалімдерін инклюзивті білім беру жағдайында жұмыс жасауға даярлау процесін талдау61 бет
Демократия адамзаттың болашағы немесе батыстық идеология13 бет
Жады интерфейсі. Енгізу-шығарудың негізгі интерфейсі12 бет
Жалпы инклюзивті білім беру9 бет
Мүмкіндігі шектеулі балаларды мектепке оқытуға дайындау22 бет
Мүмкіндігі шектеулі балаларды оқыту8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь