Басқарудың негізгі қағидалары мен әдістері

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

1 Басқарудың теориялық аспектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2
1.1 Мемлекетті басқару түсінігі, функциялары мен ерекшелігі ... ... ..
1.2 Мемлекетті басқарудың негізгі әдістері, түрлері мен қағидалары.

2 Қазақстан Республикасында нарықтық қатынастар жағдайындағы мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.1 ҚР экономика және әлеуметтік салаларды басқару ... ... ... ... ... ...

3 Қазақстан Республикасындағы басқару әдістерін жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.1 Шетел тәжірбиесіндегі мемлекеттік басқарудың үлгілері ... ... ... ... .
3.2 Жергілікті өзін.өзі басқару құзыреті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
КІРІСПЕ

Менің курстық жұмысымның тақырыбы - «Басқарудың негізгі қағидалары мен әдістері». Бұл тақырыпты қазіргі таңда нарықтық қатынастар жағдайында кез-келген мемлекеттің ұстанатын саясаты, басқару әдістері мен тәсілдері экономикаға тікелей әсер ететін болғандықтан таңдап алдым. Басқару ұғымы жер бетінде адамзат алғаш пайда болған кезеңде пайда болған. Тарихқа көз жүгіртсек алғашқы қауымдық кезеңнің өзінде-ақ адамдар мен тайпалар арасындағы, рулар арасындағы талас-тартыс, дау-дамайды шешу үшін ақсақалдар билігі болған және сол кезеңде адамдар бір-бірінің жауларынан қорғану үшін, бірге аң аулап, тамақтану үшін біріге бастаған. Осылайша адамдар тобынан тобыр, тобырдан – ру, рудан – тайпа, тайпадан – мемлекет пайда болған. Алайда басқару мемлекет құрылмастан бұрын пайда болған. Сондықтан басқару түсінігі мемлекет түсінігінен де кең әрі тарихы тереңде жатыр.
Алғаш рет мемлекет түсінігін, билік және басқаруды жіктеуді қарастырған Аристотель болатын. Ол Герадот мен Платонның жазбаларына сүйене отырып басқарудың монархиялық, аристократиялық және демократиялық деген түрлерге бөлді. Қазіргі уақытта Ата Заңымыз бойынша Қазақстан – демократиялық, біртұтас, тәуелсіз, зайырлы мемлекет деп жариялап, басқарудың президенттік-парламенттік түрін таңдап алды. Қазақстан тәуелсіз, құқықтық, дербес мемлекет болып өз алдына отау тігіп, өз саясатын жүргізіп жатқан кезде ел билеудің, басқаруды жүзеге асырудың мүмкіндіктерін жан-жақты ойластырып жатқан кезде жастарымыздың басқарудың, басқарудың негізгі қағидалары мен әдістерінің қыр-сырымен танысуының маңызы зор деп ойлаймын.
Курстық жұмыстың өзектілігі: қазіргі нарықтық заман жағдайында басқару өте күрделі әрі ең қажетті ұғымдардың бірі. Себебі басқару болмаған жерде тәртіп болмайды, тәртіп орнамаған жерде мемлекет те бәсекеге қабілетті болмайды, экономикасы әліреп, әлеуметтік жағдайы төмендейді, елде жұмыссыздық жайлайды, қылмыс жасау артады, басқару қолға алынбаған жағдайда мемлекет мүлдем жоғалады немесе басқа елдің жетегінде кетеді деп айтуға болады. Сондықтан еліміздің егемендігін сақтап, тәуелсіз, азат елде өмір сүруіміз үшін, экономикасы жоғары дамыған, бәсекеге қабілетті, жан-жақты дамыған елде өмір сүруіміз үшін, басқа елдердің алдында еңсемізді түсірмей, қазақтың көк туын жоғары көтеріп мақтанышпен «Мен – Қазақпын!» деп айта алуымыз үшін басқару түсінігі өте өзекті деп айта алар едім. Кез-келген адамның жақсы өмір сүргісі келеді: әдемі үй, қымбат машина, әлемге әйгілі озық техникаға қол жеткізу немесе Стив Джобстың таңдамалы туындысы – Apple өнімдерін күнделікті өмірде қолдану барлық адамдардың арманы екені сөзсіз. Ал егер басқару жүйесі нашар, артта қалған елде өмір сүретін болсаңыз сіз бұлардың ешқайсысына қол жеткізе алмайсыз. Сондықтан басқару- бұл ең қажетті, маңызды тақырыптардың бірі!
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Г. В. Атаманчук «Мемлекеттік басқару теориясы»;
2.
3. Айтаханов Е. Қазақстан Республикасының аймақтық дамуының жоспарлау процесстерін басқару проблемалары /Е. Айтаханов //Вестник, Әль-Фараби ат.КазГУ. Сер. экон. - 2002. - №2(30). - б. 12-15.
4. Алдияров С. Қазақстан аймақтарының негізгі әлеуметтік-экономикалық индикаторлары және дамуды жалпы бағалау әдісі /С.Алдияров, К. Кабдуалиева, Л. Елеусиз // Транзиттік экономика. - 2006. - №1. - б. 81-86.
5. Воронин А. Г. Муниципалды шаруашылықты басқару негіздері : оқу құралы/ А. Г Воронин, В. А.Лапин, А. Н. Широков. - М. : Дело, 1998. - 128 б.
6. Ф.Энгельс «Происхождение семьи, частной собственности и государства»
7. Бердалиев К. Қазақстан экономикасын басқару негіздері /К. Бердалиев. - Алматы : Экономика, 1998. - 148 б.
8. Шығыс Қазақстан сан бойынша: стат. жинақ - Алматы : Қазақстан Республикасының статистика Агенттігі, 2006. - 136 б.
9. Гаврилов А. И. Аймақтық экономика және басқару: жоғарғы оқу орынд.оқу құралы / А. И. Гаврилов. - М. : ЮНИТИ - ДАНА, 2002. - 239 б.
10. Гамарник Г. Облыс экономикасын басқару жүйесін жетілдіру /Г. Гамарник, Н.Сердюк // Поиск. - 2002. - №2. - б. 98-100.
11. Гамарник Г. Н. Қазақстан экономикасын басқару : методология, әдістер, іске асыру жолдары : монография /Г. Н. Гамарник. - Алматы : Экономика, 2002. - 281сб.
12. Гранберг А. Аймақтық экономика негіздері : жоғарғы оқу орынд.оқу құралы. /А. Гранберг. - 2-ші басылым. – М.: Мемл. ун-т Экономика жоғарғы мектебі, 2003. - 495 б.
13. Дорогов Н. Аймақтың экономикалық стратегия таңдауын негіздеу /Н.Дорогов // Басқарудың теориясы және практикасының проблемалары. - 1998. - № 3. - б. 18-21.
14. Игнатьева А. В. Басқару жүйелерін зерттеу : жоғарғы оқу орынд.оқу құралы / А. В. Игнатьева, М. М. Максимцов. - М. : Юнити-Дана, 2001. - 184 б.
15. Мамыров Н. К. Қазақстан жағдайындағы экономиканы мемлекеттік реттеу : оқу құралы / Н. К. Мамыров, Ж. Ихданов. - Алматы : Экономика, 1998. - 284 б.
16. Минакир П. ФГР : федерация және жердің әрекеттесуі /П. Минакир //Басқару теориясы және практикасының проблемалары - 2001. - №2. - б. 93-97.
17. Мухамбетов Т. Мемлекеттік басқару кризисі /Т. Мухамбетов //Транзиттік экономика. - 2001. - № 3. - б. 53-56.
18. Назарбаев Н. Ә. Қазақстан 2030. Барлық қазақстандықтар жағдайын гүлдендіру, қауіпсіздендіру және жақсарту : президенттің Қазақстан еліне жолдауынан //Казахстанская правда. - 1997. - 11 қазан.
19. Назарбаев Н. Ә. Жаңа елдегі жаңа Қазақстан: 2007 ж. 28 ақп. президенттің Қазақстан еліне жолдауынан //Каз. правда. - 2007. - 4 мамыр.
20. Қазақстан Республикасының Ұлттық Статистика Агенттігі //Қолдану режимі : http://www.kazstat.asdc.kz/
21. Нурашева К. Аймақтық экономиканы басқарудағы жүйелік әдіс /К. Нурашева // Қазақстан қаржысы. - 2006. - №1. - б. 83-87.
22. Павлов К. Ресей аймақтарындағы жергілікті басқару жүйесі және дамыған елдер тәжірибесі /К. Павлов //Басқару теориясы және практикасының проблемалары. - 1999. - №5. - б. 47-50.
23. Қазақстан аймақтары, 2003 жыл /А. Смаилов ред.. - А.: ҚР статистика агенттігі, 2003. - 394 б.
24. Рой О. М. Мемлекеттік және муниципалдық басқару жүйесі /О. М. Рой. - М.: Дело, 2003. - 254 б.
25. Чагучиев М. Ч. Аймақтар, экономика және басқару /М.Ч.Чагучиев, М. М. Соколов. - М. : ЮНИТИ-ДАНА, 2001. - 271 б.
26. Шыныбекова Д. Аймақтардың жергілікті дамуының бюджеттік бағдарламасының дамуын қаржылық /Д. Шыныбекова //Қазақстан қаржысы. - 2002.- № 3. - 33-36 б.
Қазақстан аймақтары бойынша халықтың экономикалық белсендігі : стат. жинақ /Султанов Б. ред. - Алматы: ҚР статистика агенттігі, 2006. - 360 б.
27. http://election.kz, http://www.kyzmet.kz, http://kz.government.kz, http://www.akorda.kz сайттары
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе...................................................................................................
1 Басқарудың теориялық аспектілері................................................ 2
1.1 Мемлекетті басқару ... ... мен ... ... ... ... ... түрлері мен қағидалары.
2 Қазақстан Республикасында нарықтық қатынастар жағдайындағы ... ... ҚР ... және әлеуметтік салаларды басқару........................
3 Қазақстан Республикасындағы басқару әдістерін жетілдіру жолдары................................................................................................
3.1 Шетел тәжірбиесіндегі мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... тізімі..............................................
КІРІСПЕ
Менің курстық жұмысымның тақырыбы - . Бұл тақырыпты қазіргі таңда нарықтық ... ... ... ... ұстанатын саясаты, басқару әдістері мен тәсілдері экономикаға тікелей әсер ететін болғандықтан таңдап алдым. Басқару ұғымы жер ... ... ... ... болған кезеңде пайда болған. Тарихқа көз жүгіртсек алғашқы қауымдық кезеңнің өзінде-ақ адамдар мен ... ... ... ... талас-тартыс, дау-дамайды шешу үшін ақсақалдар билігі болған және сол кезеңде адамдар ... ... ... үшін, бірге аң аулап, тамақтану үшін біріге бастаған. ... ... ... ... ... - ру, ... - тайпа, тайпадан - ... ... ... ... басқару мемлекет құрылмастан бұрын пайда болған. Сондықтан басқару түсінігі ... ... де кең әрі ... ... ... ... рет мемлекет түсінігін, билік және басқаруды жіктеуді қарастырған Аристотель болатын. Ол Герадот мен Платонның жазбаларына сүйене отырып ... ... ... және демократиялық деген түрлерге бөлді. Қазіргі уақытта Ата Заңымыз бойынша Қазақстан - ... ... ... ... мемлекет деп жариялап, басқарудың президенттік-парламенттік түрін таңдап алды. Қазақстан ... ... ... ... болып өз алдына отау тігіп, өз саясатын жүргізіп жатқан кезде ел ... ... ... ... ... жан-жақты ойластырып жатқан кезде жастарымыздың басқарудың, басқарудың негізгі қағидалары мен әдістерінің қыр-сырымен танысуының маңызы зор деп ойлаймын.
Курстық жұмыстың өзектілігі: қазіргі ... ... ... басқару өте күрделі әрі ең қажетті ұғымдардың бірі. Себебі басқару болмаған жерде тәртіп ... ... ... жерде мемлекет те бәсекеге қабілетті болмайды, экономикасы әліреп, әлеуметтік жағдайы төмендейді, елде жұмыссыздық жайлайды, қылмыс жасау артады, басқару қолға ... ... ... ... ... немесе басқа елдің жетегінде кетеді деп айтуға ... ... ... егемендігін сақтап, тәуелсіз, азат елде өмір сүруіміз ... ... ... дамыған, бәсекеге қабілетті, жан-жақты дамыған елде өмір сүруіміз үшін, басқа елдердің алдында еңсемізді түсірмей, қазақтың көк туын ... ... ... деп айта ... үшін ... түсінігі өте өзекті деп айта алар едім. Кез-келген адамның жақсы өмір сүргісі келеді: әдемі үй, қымбат машина, ... ... озық ... қол ... ... Стив Джобстың таңдамалы туындысы - Apple өнімдерін күнделікті өмірде қолдану барлық адамдардың арманы екені сөзсіз. Ал егер ... ... ... ... ... елде өмір ... болсаңыз сіз бұлардың ешқайсысына қол жеткізе алмайсыз. Сондықтан басқару- бұл ең қажетті, маңызды тақырыптардың ... ... ... ... ұғымын кең мағынада қарастырып, мемлекетті басқарудың негізгі ... ашып ... ... ... ... басқаруда қандай әдістерді қолдану керек, қандай саясатты ұстану керек, нарықтық жағдайдағы экономиканы басқарудың әдіс-тәсілдерін қарастыру мақсаты қойылған.
Курстық жұмыс құрылымы үш ... ... ... ... ... ... аспектілері қарастырылған, яғни бұл бөлімде басқарудың пайда болу кезеңінен бастап қандай әдістер, қағидалар қолданылғаны, қандай ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік басқару туралы қарастырылады, соның ішінде ең маңыздысы - ... және ... ... ... ... айтылады.
Өмір бір орында тұрмайды және көштен қалып қоймас үшін, әрқашан ... ... ... ... ... ... арттыру үшін басқарудың ескі әдістеріне сүйеніп, бір саясатты қолдану тиімсіз болып табылады. Сондықтан басқаруды үнемі ... ... ... ... ... тәжірбиесінен сабақ алып, басқару әдістерін жетілдіру жолдарында ұтымды ұсыныстар жасалынып, құқықтық базасы қабылдануы керек деп ... Осы ... ... ... ... бөлімнен көруге болады.
Курстық жұмысты жазу барысында ғаламтор ақпараттары кеңінен қолданылды, атап айтсам http://election.kz, http://www.kyzmet.kz, http://kz.government.kz, http://www.akorda.kz сайттарының ақпараттары ... Және ... ҚР ... т.б. ... ... ... ... Сонымен қатар Ихданов Ж., Сансызбаев Ғ.Н., Есенжігітовалардың оқу құралы, Баянов Е., Храпанюк В.Н. және т.б. ... ... ... қолданылды.
1 БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
+ Мемлекетті басқару түсінігі, функциялары мен ерекшелігі
Мемлекетті ... ... ... бір шекарада қалыптасқан халықты басқару, сол мемлекеттің өзінің құқықтық базасын қалыптастыру, мемлекетті басқаратын органдар мен аппаратты құру ... ... ... ... ... ... еңбектерінде әр түрлі көзқарастар жазылған.
Мемлекеттік құрылыс және құқық салассының белгілі ғалымы Г. В. Атаманчук ... ... ... ... ... ... басқару - мемлекеттің ұйымдарға, адамдардың тәртіптері мен іс - қимылдарына, олардың ұжымдарына біртұтас қоғамға тікелей ықпал етуге бағытталған, ғылыми негізделген, ... ... және ... нысанда жүзеге асырылатын қызмет. [1/12]
Мемлекеттік басқару заңға сәйкес және ... ... ... жүзеге асырылады. Қандай да мемлекеттік басқару қызметінің түрі болмасын тек заңдарды ... ... ... ... ... атқарылады. Ал қажет болған жағдайда мемлекеттік басқару органдары қабылданған заңдар негізінде және сол заңдарды нақтыландырып іс ... ... ... арнап өз нормативтік актілерін шығарады. Бұл заңға сәйкес нормативтік актілерін өз аялары бойынша орындауға міндетті болады. Кейбір кездерде мемлекеттік ... ... ... ... ... ... өз ... шегінде шығарылған актілерімен реттей алады.Сонымен қорыта айтсақ, мемлекеттік басқару дегеніміз мемлекеттің міндеттері мен функцияларын ... ... ... ... ... ... ... заңға сәйкестендіріліп және сол заңдардың негізінде жүргізілетін ұйымдастыру және атқару- өкім ету ... және ... ... ... ... ... ғалымы Алексеев С. С. Өз еңбегінде мемлекеттік басқару жөнінде былай деп айтқан болатын: мемлекеттік басқару ... оның ... мен ... ... ... немесе оның аяларына мақсатты бағытта ықпал етуі. ... ... ... ... ... деген тұжырымның негізі бар екенін көреміз. Мемлекеттік басқарудың мына келесідегідей өзіне тән ерекшеліктері бар:
* ... ... ... ... ... басқару жөніндегі негізгі салмақ мемлекетке түседі. Мемлекет мемлекеттік - құқықтық, ... - ... және тағы ... да ... ... арқа ... ... қоғамды басқаруды орындайды;
* мемлекеттік басқару құқықтық нысанда жүзеге ... ... ... ... ... ... С. С. мемлекеттік басқару өзара тығыз байланысқан басқару сатыларынан тұратын ұдайы процесс деп айта келіп, сондай-ақ осы ... ... ... ... ... ... ... төмендегі басқару сатыларын бөліп шығарған:
* басқару шешімін қабылдауға қажетті ақпараттарды жинау, өңдеу және талдау;
* басқару шешімін ... және ... ... атқаруды ұйымдастыру;
* есептеу және бақылау.
Басқару қоғамдағы адамдар өмірінің маңызды жағы ретінде көрініс табады. Себебі ол ... ... ... ... ... ... тұрғысынан қарасақ, оның маңызы өте терең, ерікті және саналы бастамасы бар ... ... ... бірі ... ... ... ... деңгейде көңіл бөлген К. Маркс болатын. Қоғамдық өндіріс процестерін ... ... К. ... ... ... деген қорытындыға келген.
Осыған орай ол адамдар айтарлықтай рөл ... ... ... дұрыс түсіну негіздерін қалыптастырды.
деген жолдардан басқарудың қажеттілігінің анық ... көре ... ... ... ... әрекеттері, іс-қимылдары ұйымдастыруға әкеліп саяды. Ұйымдастыру бірінші кезекте, адамдардың бірігіп жұмыс істеулеріне ... ... ... ... ... ... сипаттағанда басқаруды біріккен адамдардың өздеріне тиісті жұмыс, қызметтерін атқаруларымен байланыстырамыз. Демек, ұйымдастыру (басқару) тек адамдардың бірігуімен ғана шектеліп қоймай, ... ... ... өз ... ... асыру тәртібін де қамтиды. Басқарудың негізгі міндеттері адамдардың бірлескен қызметтерін ұйымдастырумен байланысты болғандықтан, олардың өзара іс-қимылдарын әртүрлі бірлестіктермен және ... ... ... ... ... ету мәселелері туындайды. Осы жайында К. Маркс деп айтқан болатын[7].Сонымен басқаруға әлеуметтік ... ... ... ... тән болады. Ұйымдастырудың бұл маңызды көрінісі бірлесіп қызмет атқарушылардың өз функцияларын орындаумен қатар дербес жұмыстардың арасындағы ауыз ... ... ... ... ... ... өзінің мәні бойынша жұмыс істеу бағдарламасын жасау, оны ... ... ... ету, ... ... етушілердің арасында жалпы міндеттерді бөлу, ұжымдардың әрекеттері мен күштерін біріктіруге ат салысу және олардың күнделікті ... ... ... ... ақ ... атқарылатын қызметтердің алға қойған міндеттерге сай болуына қадағалау жүргізу болып ... Осы ... ... барлық бірлескен қызметке қатысушыларды жалпы нысаналы мақсатқа жетуді көздеп бағындыруды қамтамасыз ету жүзеге асырылады.
Басқару функциясын атқару үшін басқару ... ... ... ие ... ... Сондықтан бұл жерде қатынастары туындайды.
Билік жүргізу басқарудың белгісі ретінде әртүрлі нысанда болады.Үкімет билігі ... ... ... ... ... ... ... Ю.М. басқаруды әлеуметтік функция деп қарастырсақ, онда оны ... ... ... дейді:
* басқару тек адамдардың бірлескен іс- қимылдарын жүзеге асыратын жерден орын алады;
* басқару адамдардың бірлескен іс- қимылдарын біріктіру және ... ... ... мен іс- ... ... ... нысаналы мақсатқа бағыттап қамтамасыз етуге ат салысады;
* басқару бірлескен қызметке қатысушыларды ... ... ... ... ... ретінде жүзеге асырылады.
Сонда басқару деп өктем- ұйымдастырушы функцияларды жүзеге асыруды айтамыз.Әлеуметтік басқару негізінде екі бағытта жүзеге асырылады: мемлекеттік басқару және ... ... ... ... ... әлеуметтік басқарудың айрықша түрі болып табылады. Басқару саяси сипатта болады, сондықтан ол мемлекеттің мүдделері мен міндеттеріне қызмет етеді. Мемлекеттік сипаты мына ... ... ... ... жүзеге асыру кезінде мемлекет мүддесі көзделеді;
* басқару функцияларын мемлекет еркіне сай қалыптастырылған арнайы ... ... ... осы ... ... ... ... атқарады;
* оларға қажетті мемлекеттік- өктем сипаттағы өкілеттілік беріледі.
Кейде барлық мемлекеттік органдардың қызметі, ... ... ... ... деп саналады. Мемлекет ауқымындағы және мемлекет атынан жүзеге асрылатын басқарушылық функцияларының өзіне тән белгілері мен ерекшеліктері мыналар:
* ... ... ... ... ... бар ... сипатындағы мәселелер шеңбері;
* Мемлекет аумағында басқару функцияларын ... ... ... ... яғни ... басқару органдарын қалыптастыру. Осыған орай мемлекеттік басқаруды кез- келген мемлекеттік ... ... тек қана ... ... ... және ... беру органдары жүзеге асырады;
* Мемлекеттік басқарудың дербес ... - ... ... ... асыру. Атқару дегеніміз заңдар мен заңға сәйкес актілердің күнделкті және басқа ... іске ... ... ... ... бір материалдық базасы болады. (Бұл жерде айта кететін жай ... ... ... ... база бола ... ... сот билігінде және т.б.)
* Мемлекеттік басқару тек кәсіпорындар мен ұйымдарды басқару ғана емес, сонымен қатар мемлекет аумағының барлық ... яғни заң ... ... ... туындаған жерлерде атқарылатын қызмет;
* Мемлекеттік басқару дегеніміз ұйымдастырушы қызмет. Басқару процесінде адамдардың қызметі ... ... ... ... ... ... ... тар мағынада заңды- өктем сипаттағы қызмет болып табылады. Өйткені бұл қызмет- әкімшілік қызмет.
* Мемлекеттік басқару заңға ... ... ... ... ... ... ... тек заң белгілейді, яғни заң нормалары нақты жағдайларда қолдланылады. Заңға сәйкестіктің бір көрінісі мемлекеттік ... ... ... ... органдары қабылдайтын нормативті актілердің негізінде және соларды орындау мақсатында шығарылады.[4/121]
Қорыта ... ... ... ... ... ... әлеуметтік- мәдени және әкімшілік- саяси құрылыстарды тікелей және күнделікті басқару процесінде заңдарды орындау жөніндегі заңға сәйкес, мемлекеттік - өктем ... ... ... ... тоқталсақ, бұл жөнінде пікірталастар өте көп. Көптеген ғалымдардың айтуы бойынша, олардың ішінде ... В.Г., ... Ю.М., ... И.Л., ... басқару процесіне тән функцияларды бірқатар жағдайларда лауазымды адамдар мен нақты басқару ... ... ... ... ... қандайда болмасын басқару органдарына тән қызметтері жүзеге асырылады.Олар: 1. болжалдау; 2. ... 3. ... 4. ... ету; 5. реттеу; 6. бақылау.Осы функциялар жалпы басқару қызметінің бәріне тән болса, бұлардан басқа арнайы функциялар болуы мүмкін. Олар ... ... ... ... белгіленеді. Мысалы, әдістемелік және техникалық басшылық ету, техниканы бақылау, іс жүргізу, заң кеңесін беру,т.б.
Басқару функциялары негізгі және ... ... ... ... ... ... ... басқарудың мәні, маңызымен тығыз байланысқан басқарушы қызметтің түрлері болып табылады және олар тиісті объектілерге мақсатты, бағдарлы түрдегі басқарушы ... ... ... асырады. Негізгі функциялар жалпы және мамандандырылған болып екіге бөлінеді.
Жалпы функциялар объективті түрде қандай да болмасын басқару процесінде ... ... ... басқару процесі жүргізілмейтіні белгілі. Осы функцияларға мыналар жатады:
* жоспарлау;
* ұйымдастыру;
* басқару; басшылық ... ... ... ... ... ... ... өзіне тән айрықша ерекшеліктерін және оған ықпал ететін басқарушы қызметті көрсетеді.
Басқарудың қосалқы функциясы ... және ... ... ... ... басқару процесіне қызмет етуге арналған. Мысалы: іс жүргізу, заңды ... ... ... ... ... ... функциялары іс жүзінде басқару органдарының тиісті іс- қимылдарына жүргізіледі.Басқару функцияларына байланысты басқару теориясы басқарушы ықпал жасау әдістерін алға шығарады. Мемлекеттік ... ... бұл ... мемлекет атынан, оның тапсырмасы мен мүддесін көздей отырып пайдаланылады.
Бұл әдістерден мемлекеттік басқару органдарының мемлекеттік- өктем өкілеттіктері көрініс табады. ... ... ... мен ... ... шарттас. Мемлекеттік басқару функциялары мемлекеттің қоғамдық функцияларымен тығыз байланысты және олар мемлекеттің қоғамдық функцияларының ... асу ... ... Егер ... ... ... мемлекеттің қоғамдық табиғаты мен оның ролі неде екенін ашып берсе, мемлекеттік басқару функциялары оның қалай және қандай жолдармен іске асатындығын ... ... ... ... ... ... субъектісі ретінде мемлекеттің өзара байланыстарын сипаттайды және ашып береді. Мемлекеттік басқару функциялары:
* ішкі функциялар, бұл мемлекеттік басқарушы ... ... ... ... ... ... ... көпдеңгейлілігімен, түрлі компоненттілігімен байланысты. Басқарудың бұл функциясының мақсатты бағдарлануы әрбір мемлекеттік органға динамикалылық пен заңдылықты берумен ... ... ... бұл мемлекеттік органдардың қоғамдық процестерге ықпал ету процесі.
* жалпы функциялар ( ішкі және сыртқы), ... ... ... негізгі объективті қажетті өзара байланыстарын білдіреді.Жалпы функциялар ішінде түрлі функцияларды бөліп көрсетуге болады. Р. М. ... ... ... ... ... туралы жазады[1].
К. Киллен жоспарлау, ұйымдастыру, жетекшілік, ынталандыру, бақылауды бөледі[1]; Г. Кунц, С.О, Доннел - ... ... ... пен ... ... ... ... мен сипаты бойынша басқарудың жалпы функцияларына келесілерді енгізуге болады: ұйымдастыру, жоспарлау, реттеу, кадрлық қамтамасыз ету мен бақылау.
* мемлекеттік ... ... ... жеке ... ... мазмұнын білдіреді. Ол басқаруда өзара әрекеттесуші компоненттердің көп түрлілігімен шарттас.Олар әдетте жеке салаларда, сфераларда, мемлекеттік басқарудың ... іске ... ... ... ... ... ... бойынша бөлуге болады. Мысалы: қаржыландыру, инвестициялау, лицензиялау, еңбек пен жалақыны ... ... ... ... ... ғалымы Бахрах Д.Н өз еңбегінде мемлекеттік басқару жөніндегі жаңа тұрғыдан қалыптасқан көзқарастарын былайша түсіндірген: мемлекеттік билік әлеуметтік ... бір түрі ... ... оның ... тән ... ...
+ ... басқарудың құралы болып табылады;
+ ол адамдардың арасындағы , ... өз ... сана ... бар адам ... ұжым ... ... ... мен обьектілері арасындағы қатынастарды көрсетеді;
+ бұл өктем ерік ... ... ... ... қатынас болғандықтан субьектінің басқа адамның еркіне, тәәртібіне ... ... ... ... ... ... ерекше құралдар мен әдістердің жүйесінің күшімен жүзеге асырылады.[5/45]
Мемлекеттік басқарудың өзіне тән тағы мынадай ерекшеліктері бар. Олар:
* ... ... - осы ... ... органдарының, яғни тек басқару жөніндегі мемлекет тарапынан уәкілдік берілген өкілетті мемлекеттік ... ... ... асырылады.
* Мемлекеттік басқарудың негізгі бағдар- бағыты, басқару ісінің негізгі мән- маңызы - атқару - жарлық беру ... Бұл ... ... алға қойған міндет- мақсаттарын орындау үшін шығарылған заңдарды іс жүзінде іске асыру, сол заңдардың орындалуын көздеп және солардың ... ... ... ... ... іс- ... болып табылады. Атқару мемлекеттік басқарудың басты және өзіне тән белгісі ... ... ... ... атқару дегеніміз мемлекеттік басқару қызметін мемлекет тарапынан қабылдаған ... ... ... да заң күші бар ... ... сай ... негіздеп іс жүзінде іске асыру;
* Мемлекеттік басқару мемлекеттік- өктем сипаттағы қызмет болып табылады. Басқару істері өздеріне ... ... мен ... ... өз ... ... ... өктем- бұйрық беру, яғни жарлық ету арқылы жүзеге асырылады.Мемлекеттік- өктем, яғни өктем- ұйымдастыру түрінде жүргізілетін биліктің көрінісі болып табылады;
+ Мемлекетті ... ... ... ... мен қағидалары
Мемлекеттік басқарудың нақты әдістері екі топқа бөлінеді:
* экономикадан тыс ықпал ету әдістері, яғни басқарылушы ... ... ... ... ... ... функциясын іске асыру;
* экономикалық ықпал жасау әдістері- бақылаушы объектілердің материалдық жағдайларына тиісті мөлшерде әсер ету арқылы ... ... ... ... ... оның ... мен әдістері өздерінің объектісі ретінде адамдардың іс- қимылдары мен ... ... ... ... ... ... тұрақты қатысатын мына ұйымдық - құқықтық категорияларды бөліп ... ...
* ... ... ... ... техникалық және басқа да кешендер- бірлестіктер, кәсіпорындар т.б.
* мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... ... облыстары.
Мемлекеттік басқару функциялары мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымдарға , сондай- ақ ... ... ... асырылады.
Осыған орай басқарушы сипаттағы қоғамдық қатынастарға әсер ететін жалпы механизм ішінен мына ... ... ... ... мемлекеттік заңды тұлғаларға басшылық ету жөніндегі қызмет;
* мемлекеттік емес заңды тұлғалардың ... ... ... және ... ... ... жөніндегі қызмет;
* азаматтардың заңды мүдделері мен мұқтаждықтарын қанағаттандыру және ... ... ... жөніндегі қызмет.
Мемлекеттік заңды тұлғалар тұрғысында орталықтандырылған басшылық және тікелей басқару жүзеге асырылады.Орталықтандырылған басшылық тікелей емес ... ... ... Бұл ... ... ... ... арқылы жүргізіледі. Ал тікелей басқару кезінде басқару органы заңды тұлғалар - басқарушылармен тығыз, тікелей байланыста болады.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... қызметінің басқару органдарына тән екенін есепке алу қажет. Сонымен қатар олардың әртүрлі мәміле жасайтындарын және материалдық- техникалық операцияларды жүргізетіндерін ... ... ... ... ... және ... ұғым болып табылады. Себебі ол қоғамда туындап дамиды, адамдардың өзара қатынастарын бекітеді. Ал оның мәні, әдістері және т.б. қоғамдық - ... даму ... ... ... өзінің атты еңбегінде : деп көрсеткен болатын.[6/72]
Сонымен әлеуметтік басқару қандай да ... ... ... ... ... ... табылады. Басқарудың осы түрінің мән- маңызы - әртүрлі әлеуметтік бірлестіктердегі адамдарға мақсатты және ұйымдастырылған түрде ықпал ету. ... ... ... ... органдары жүзеге асырады және осы басқарушы қызметтер ерік беру сипатында болады. Әрбір нақты басқарушы қызметінен, қатынастардан басқару субъектілер мен ... ... білу ... ... ... ... бір түрі ... табылады. Сондықтан оған толық сипаттама беру үшін оны әр тұрғыдан қарастыру қажет.
* мемлекеттік басқарудың басқа мемлекеттік қызметтермен арақатынасы;
* ... ... ... ... ... ... ... басқару белгілі бір қызмет процесінің мәні.
Мемлекеттік басқару мемлекеттік қызмет түрлеріне бөлінеді. Осы әртүрлі мемлекеттік қызмет түрлері арқылы мемлекеттің ... ... мен ... ... ... ... қызметтер ұйымдастырылуы және басқа да белгілері бойынша бөлінеді:
+ жүзеге асыру кезінде атқаратын рөлдеріне байланысты;
+ жүзеге асыратын органдары бойынша;
+ ... ... ... мен ... ... ... ... бойынша.
Мемлекеттік басқару осы қызметтердің бір түрі болып табылады және тек арнайы мамандандырылған басқару ... ... ... ... Мемлекеттік басқарудың саяси мағынасы бар. Бұл жерде барлық мемлекеттік қызмет мемлекеттік саясатты жүзеге асыруға және қамтамасыз етуге бағытталғанын ... ... ... ... ... адам ммемлекет атынан қызмет атқарады және оларға басқаруға қажетті белгілі бір өкілеттіліктер берілген, сондай- ақ оның ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік басқаруды саяси- әлеуметтік тұрғыдан алып қарасық, онда оны барлық мемлекеттік ... ... ... ақ оның ... алғандағы буындарының қызметі деп түсінеміз.
Мемлекеттік басқару жоғары тұрған үкімет билігі орындарының бұйрықтарының негізінде жүзеге асырылады. Сондықтан басқару қызметі ... ... ... ... ие болу үшін ... күші бар ... беру ... болады. Жарлық берудің басты элементі өкілетті мемлекеттік басқару органдарының нормативті актілер қабылдауы болып табылады. Демек, мемлекеттік басқарудың екі ... ... және ... беру ... ... ... ... қалыптасқан дәстүр бойынша мемлекеттік басқару үшке бөлінеді: халық шаруашылығын ... ... ... ... ... ... ... саладағы басқару.
Әрбір саланың өзіне тән аялары және салалары болады. Мысалы: жоспарлау,материалдық- техникалық жабдықтау мемлекеттік басқару аяларына жатса, салаларға - ... ... ... ... басқару, қорғанысты басқару және т.б. жатады. Бұлардан басқа төменгі деңгейдегі ұйымдар- кәсіпорындар, ... ... және тағы ... бар. Осы ... аталған құрылымдық элементтерді басқаруды арнайы мемлекеттік басқару аппараттары жүзеге асырады.
Мемлекетімізде қоғамда жасалып жатқан қызметтердің жүзеге асырылып жатқан іс- қимылдардың ... ... және ... тән салалары болғандықтан олар мемлекет тарапынан, дәлірек айтсақ мемлекет ... ... ... ... ... ... ... процестерін белгілі бір жүйеленген тәртіпке келтірулерін, яғни басқаруларын қажет етеді. Басқару элеметтері: басқару субъектісі басқару жөніндегі міндеттер мен мақсаттарды қалыптастыра ... ... ... ... білдірсе, ал басқару объектісі соған бағынышты болуға тиісті Бағынышты болу- басқару субъектісінің басқару жөніндегі жарлық- бұйрықтары ... ... және ... ... арқылы) жүзеге асырылады. Бұл жағдайдабасқару субъектісіне мемлекеттік- өктем өкілеттілік беріледі.
Басқару қызметі басқару принциптерін басшылыққа ала отырып, жүзеге асады. Басқару ... ... ... және ... болып бөлінеді. Әлеуметтік- саяси принциптер: заңдылық, жоспарлылық, нормативтілік, халықтың талап- тілегін есепке алу, ... және ... ... ... 1. Құзыреттерді (басқарушылардың өкілеттіктері мен қызмет бағыттарын ) белгілеу және бөлу принциптері; 2. Басқарудағы салалық, салааралық және ... ... ... ... 3. Басқарушылардың құзыреттері шегіндегі жауапкершілік; 4. Алқалық басқаруды жеке дара ... ... және ... ... ... есепке алу; 5. Тікелей және жан- жақты басқару.
Лазарев Б. М. мемлекеттік басқарудың төмендегі белгілерін атап ... ... ... ... ... ... болады және осы заңдар негізінде нормативтік актілер шығарумен қатар нормативтік емес те ... ... ... ... ... ... ... беру сипатында болады. Мемлекеттік басқарудың атқару жағы ... ... ... ... ... ... ... көп жағдайда бұл атқару қызметі жарлық беру қызметіне де (яғни мемлекеттік басқару органдарының мемлекеттік мәжбүр ету шараларымен қорғалатын ... ... ... ... айналады;
* Мемлекеттік басқару өзінің негізіне сай саяси сипатта болады.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА НАРЫҚТЫҚ ... ... ... ҚР ... және ... ... ... кейбір экономикалық процестерді реттей алу қабілеттілігі мен аса маңызды ролі саясат пен ... ... және ... ... ... ... пайда болуымен оның экономикалық іс - ... ... ... ... ... ... ... буын әрі нарық жүйесінің қажетті элементіне айналады.Үкіметтің А. Смит жазған бәсекелестіктің ... ... ... ... араласуы ел экономикасы нарықтық па, әлде әкімшілік- бөлінушілік пе оған тәуелсіз түрде кез - ... ... үшін ... ... болып табылады. Әкімшілік экономикада мемлекет өз мойнына тауарды өндіру мен бөлу міндетін және қызмет көрсетуді алады.Бұл жерде ... ... жоқ. ... іс ... мұндай жүйе өзінің тиімсіздігін көрсетті.
Нарықтық шаруашылықта үкіметтің алдында тауар өндіруді ұйымдастыру мен ресурстарды бөлудің ... ... ... өз ... ... ... ... тауарды жұмсай алмайды.
Нарықтық жүйе - ол ең алдымен өндірушілер мен тұтынушылардың шешім қабылдаудағы құқығы.Нарықтық механизм экономикалық өсудің барлық ... шеше ... ... ... ... ... күштердің басым бөлігі классикалық жеке меншіктің шегінен ... сол ... ... ... ірі ... қамтамасыз етуді өз мойнына алуына тура келеді.Олар: темір жолдар, почта, байланыс жүйесі, т.б. Еңбек бөлінісінің негізіндегі ... ... ... ... ... ... жалпы экономикалық процестердің өсуіне,қорғаныспен, ғылыммен, әлеуметтік қатынастарды реттеумен, жұмыс күшін қайта өндірумен және т.б. байланысты туындайтын жаңа әлеуметтік - ... ... ... ... және ... ... қабылдауды реттеу механизіміне мемлекеттің құрылымның араласуының өте қатты қажаеттілігі туындайды.
Бәрімізге белгілі ... ... ... ... экономикасының қозғаушы механизмдері құрамында экономикалық даму стагнациясының элеметтері болады. Бұл ең алдымен мынадан көрініс табады: ... ... ... ... факторларының толық қамтылмаған кезінде орын алады, ең бірінші жұмыс күшінің толық қамтылмауы кезінде. Стагнацияның қайшылығын шешу үшін ... оның ... ... ... ... Мемлекет толық жұмыс бастылық пен тиімді сұраныстың бір болуының қамтамасыз ету функциясын өз ... ... ... ... мен ... ... ... сияқты экономикалық құрылымдарды реформалау жолында кенледі. Ол нарық ... ... мен ... ... ... ... ... дамушы елдердің мемлекеттік басқару тәжірибесін пайдалануды жөн көріп отыр. ... ... ... ... ... ... қателіктерден сақтануға мүмкіндік береді.
Тарихи тұрғыдан қарасақ дамушы елдерде нарық экономикасын реттеуде екі ... ... ... бар: ... ... (шаруашылық механизмді мемлекеттік реттеу теориясы) және қоғамның шаруашылық ... ... ... ... пен ... ... ... екі теориялық ағымның негіздері бір. Олар мемлекетті қоғамның стратегиялық ... ... ... ... саясатты өткізу үшін шаруашылық функциялар мен белгілі бір меншігі бар ... ... ... ... қарастырады.концепциялар арасындағы өзгешелік мемлекеттік ықпалдың қолданылатын әдістері мен осы ықпалды терістеуге дейін барады.Осылайша ... ... ... мемлекет тек "түңгі күзетші" ролін ғана роындап, экономикалық процестерге араласпауы керек деген.Дж. М. Кейнс пен посткейнсиандық өкілдер ... ... ... ... ... бұл ... (үкіметтің ) қызметтерінің бірі деп есептейді.Кез - ... ... ... ... тіркеліп, қалыптасқан тұрақтандырушы базасында тең, балансталған өсудің траекториясына бағытталуы керек. Осылайша үкімет нарықтың басқа да сегменттеріне әсер етеді.
Айта ... ... ... ... ... ... кейнсиандықтар бірқалыпты емес.Ол негізінен үш ағымға бөлініп кетеді: сол (либералды), консервативті және неоклассикалық. Кейнсиандықтың сол жағы қазіргі қоғамның қайшылықтарынан Қоғамдық ... ... үй ... ... ... ... сақтандыру, жол құрылысы және т.б., сондай - ақ фермерлердің, шағын кәсіпкерлердің, жұмысшылардың табысының өсуіне жағдай жасау мемлекеттік ... ... ... шығуды ұсынады.
Кейнсиандықтың консервативтік бағыты экономиканы мемлекеттік реттеуде басты жол ол пайданы максимилизациялау мен экономиканың консервативтілігін сақтау деп есептейді.
Неоклассикалық мектеп пен оның ... ... ақша - ... және ... ... ... ... халықтың түрлі бөлігінің табыс деңгейін анықтауға, инвестициялық саясатты үйлестіруге, прогрессивті салалық құрылымдарды ынталандыруға және т.б. ... және ... ... интеграциясын жүзеге асыруға болады деп ойлайды.
Экономикалық дамуды мемлекеттік реттеу қажеттілігі ... ... ... ... ... механизіміне тән кемшіліктерді түзетуге қажет. Бәрімізге белгілі нарықтың теріс жақтары бар: барлық адамзатқа тиеселі өндірілмеген ресурстардың сақталуына ... ... ... мұхиттың балық байлығы. Нарық шарттарында кей жағдайларда қабылданған шешімдердің потенциалды теріс салдарлары ескерілмейді және ұжымдық қолдануға арналған тауар мен қызмет ... үшін ... ... пен табысқа құқық кепілдендірілмейді, ғылымдағы фундаментальды зерттеудің мақсатты дамуы қамтамасыз етілмейді.Нарық нгізінен әлеуметті қажетті тауар өндірісіне емес, ... ақша бар ... ... ... ... ... және ... процестер тән тұрақсыз дамуға ұшырайды. Мемлекет кәсіпкерлерге өзара бәсекелестік кезінде тең шарттарды қалыптастыруға, тиімді бәсекелестік, монополияланған өндірісті ... ... ... өз ... ... адамдардың ұжымдық қажеттілігін қанағаттандыру үшін экономикалық ресурстарды бағыттау талап етіледі, әрі ол қоғамдық тауар мен қызмет өндірісін ... ... ... ... ... қатысуы сонымен қатар оның мүгедектер, балалар, қарттарды асыраумен, еңбен ... ... ... қысқартумен байланысты.Сондай - ақ сыртқы саясат, төлем балансы мен валюта бағамын реттеу мәселесін ұмытпау керек. ... ... ... ... ... ... және саяси принциптерін жүзеге асырады.Ол макро және ... ... ... ... ... ... шарттарында экономиканы мемлекеттік реттеу - бұл шаруашылық етудің өзгермелі шарттарына әрекет ... ... - ... ... ... ... ... мемлекеттік мекемелер жүзеге асыратын заңдық, атқарушылық, бақылаушылық ... ... ... ... ... есептеуінше, экономиканы мемлекеттік реттеу жалпы экономикалық жүйесінің тең өсуіне жету мақсатында үкіметтің ішкі және сыртқы нарықтардың жекелеген ... ... және ... ... ... ... ықпалының мақсатталған, үйлестіруші процесі.
Экономиканы мемлекеттік реттеудің мақсат ағашында басқы және ... ... ... ... ... ... ... негізгілері болып келесілер табылады: экономикалық және әлеуметтік тұрақтылық, ұлттық бәсекелестік басымдылықты ... ... ... ... ... ... жағдайларға бейімделуі.
Нақты мақсаттар мемлекеттік реттеу объектілері бойынша бөлінеді, ... ... және жеке ... ... ... ... объектілеріне ұлттық экономиканың мемлекетаралық одақтарының ұлттық деңгейін, нарық ретеуіштерінің көмегімен шешілмейтін мәселелер туындайтын жеке секторлар мен аймақтарды жатқызуға ... ... ... ... ... ... ... (федералды), аймақтық, муниципалды немесе коммуналды органдары шығады. Мемлекеттік реттеудің келесідегідей түрлерін бөліп көрсетуге болады:
* шаруашылықты басқарудағы толық ... ... КСРО - ге және ... ... ... тән ... алайда қазіргі уақытта ол кейбір посткоммунистік елдерде сақталған ;
* мемлекеттік және нарықтық ... ... ... нұсқалары. Ол , модельдерде, ГФР - ның, Австрияның әлеуметтік бағдарланған нарықтық шаруашылық моделінде және дамудың ... ... ... ... ... ол тек қана шексіз жеке кәсіпкерліктің шарттарын тиімді деп есептейді. Ең ... ол АҚШ - на тән. ... ... ... күшті, заңдық, атқарушылық, және соттық мемлекеттік биліктің болуымен анықталады.
Мемлекеттік ... ... ... өз ... ... ... кіргізеді. Экономикалық мүдделердің жүзеге асу мүмкіндіктері мен шешім қабылдау тізбектілігін анықтайтын басқарудың бұл ... ... ... ... ... ... ... тәуелді. Осылайша Ұлыбритания үшін Франциямен салыстырғанда саясат үстінен бюрократияны ... ... ... ... төмен. АҚШ - тың жоғарғы әкімшілік құрылымдарында автономдық ... саны ... ... ... ГФР - ға ... ... интеграцияланған жүйесі тән, яғни мүдделердің және олардың модельдерінің ... мен ... ... ... ... модель мүдделердің теңдікте болуына жету үшін арнайы институттарды құру қажет. Бұл Швеция мен Жаңа Зеландияның либералды корпоратитизмі, Жапониядағы жеке ... ... ... ... ... мен ... ... келістірудің арнайы механизмі жоқ. Олар парламенттің, үкіметтің, кәсіподақтар мен партиялардың қатысуымен саяси процестер ... ... ... ... ... мемлекеттің белгілі бір органдары көмегімен мемлекеттік реттеудің негізгі екі түрін бөліп көрсетуге ...
* ... ... ... АҚШ - қа тән. Ол ... ... ... ... Бұл ... ... құрылымы мен қызметтерінің қозғалмалығымен, макро және микро деңгейде тікелей және жанама ретеу рычагтарының варияциялануымен, жеке бизнес пен мемлекеттің бірлесіп қызмет етуі үшін ... ... ... ... қамтамасыз етіледі.
* Мемлекеттік реттеудің проактивті моделі (Жапония ) жоспарлауды қолдану арқылы, мемлекет пен ... ... ... ... ... ... және түзетуші ұсыныстарды қолдану және мемлекеттік араласу көлемінің ... ... ... ... ... ... ... алдын алуға мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасының қазіргі жағдайын келесідей сипаттауға болады. ... ... ... 2004 ... ... ... ... өндірісінің көлемі қолданыстағы бағамен 491,6 млрд. теңге болды, бұл 2003 жылдың қаңтар- ақпанымен салыстырғанда 8,9% ... ... ... 2003 ... осы кезеңімен салыстырғанда кен өндіру өнеркәсібінде - 11,5%, өңдеу өнеркәсібінде - 7,6%, электр энергиясын, газ бен су ... және ... - 5,0% ... ... жалпы өнімінің көлемі ағымдағы бағамен 35,7 млрд. ... ... 2003 ... ... ... ... 5,9% артты.жүк тасымалдаудың жалпы көлемі (көлік емес ұйымдар мен ... ... ... ... ... жүк ... бағасын есепке алғанда) 253,9 млн. тоннаны құрап, 2003 жылдың сәйкес ... ... 6,3% ...
Есепті кезеңде бөлшек тауар айналымының көлемі (қоғамдық тамақтандыру айналымынсыз) 159,1 млрд. теңге болып 2003 жылдың қаңтар- ақпанымен салыстырғанда 5,5% ... ... ... ... ... 124,9 ... ... ,бұл 2003 жылмен салыстырғанда 21,6%- ға көп. 2004 жылдың 1 ... ... ... ... 193190 шаруашылық субъект (заңды тұлға) тіркелді, олардың 142066 жұмыс істеп тұр, соның ... ... ... ... ... ... ... - 130400. Олардың ішінде шағын кәсіпорындары - 105571, ... ... ... ... - 92964.
2004 жылдың қаңтарында Қазақстанның сыртқы сауда айналымы (кеден статистикасының деректері бойыншаұйымдаспаған сауданы есепке алмағанда) 2187,5 млн. АҚШ ... ... 2003 ... ... 54% ... ... ... экспорт 1402,3 млн. АҚШ долларына (47% ... ... - 785,2 ... долларына өсті (69%).
Баға саясатын қарастырғанда 2004 жылдың ақпанында ... ... ... 2003 ... желтоқсанымен салыстырғанда 101,1% құрады. Азық- түлік тауарларының бағалары мен тарифтері - 1,9%, ақылы қызметте - 0,5%, азық- ... емес ... - 0,1% ... 2004 ... ... өнеркәсіп өнімін өндіретін кәсіпорындардың бағасы 2003 жыл желтоқсанымен салыстырғанда 2,6%өсті. ... ... 2004 ... 1 ... ... Республикасы Қаржы министрлігінің жедел деректері бойынша Қазақстан ... ... ... ... ... 104,4 млрд. теңгені құрады, бұл 2003 ... 1 ... ... 14,8% аз, ... мен ... - 44,2 млрд. теңге (4,7% аз). Есеп берген кәсіпорындар мен ... ... ... 2004 ... ... қаржылық нәтиже табыс есебінде 95,4 млрд. теңге сомасында қалыптасты, бұл өткен жылмен салыстырғанда 37,1% көп. Пайдалылық деңгейі - 36,9%. Есеп ... ... ... ... ... ... үлесі - 38,7% құрайды.
2004 жылдың ақпанында Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... ... деңгейлі банктердің экономика салаларына салған кредиттік салымдары 974,6 млрд. теңгені ... ... ... ... серпін байқалады. Кредиттік салымдардың жалпы көлемінде ұзақ мерзімді кредиттер үлесі - 62,7%, шет ел ... ... ... - 53,7%. 2004 ... 1 ... банк ... ... көлемі 738,7 млрд. теңгені құрады, ол өткен жылмен салыстырғанда 26,9% көп. Соның ішінде ... ... ... 334,6 ... ... ... бұл 31,7% көп.
Еңбек нарығы мен еңбекке ақы ... ... 2004 ... ... ... ... ... жұмыссыздар саны 712,9 мың адамды құрады, жұмыссыздық деңгейі экономикалық тұрғыдан белсенді ... ... 9,4% ... ... қаңтарында қызметкерлерге есептелген орташа айлық атаулы жалақы 24846 теңге болып, өткен жылмен ... 18,5% ... ... ... 9,4% ... табыстары бойынша 2004 жылдың ақпанында бағалау бойынша халықтың жан басына шаққандағы орташа атаулы ақшалай табыстары 109222 теңгені құрап, 2003 ... ... ... - 19,9%, ал ... ақшалай табыстары - 12,7% артты.
2004 жылдың қаңтар- ақпанында Қазақстанның өнеркәсіп кәсіпорындарында ... ... ... үй ... ... ... ... бағамен 491,6 млрд. теңгенің өнімін өндірілді, бұл 2003 жылмен салыстырғанда 108,9 % құрады. Есепті кезеңде өндіріс көлемінің өсуі 2003 ... ... ... салыстырғанда Ақмола және Оңтүстік Қазақстан облыстарынан басқа республиканың барлық өңірлерінде байқалды.
2004 жылдың қаңтар- ... кен ... ... 236,1 млрд. теңгенің өнімін өндірілді,бұл 2003 жылдың қаңтар- ақпандағы деңгейінен 11,5% жоғары. ... өсуі ... газ ... ... ... ( ... ... (47,3%- ға); газ конденсатын (20,2%- ға); шикі мұнайды (10,3%- ға); көмірді (3,2%- ға) ... ... ... ақ ... ... кендері: теміркенді шекемтастары; қорғасын- мырыш және хром кендері; құм және қиыршық тас 2003 жылдың қаңтар- ақпанынан артық өндірілген. ... ... ... ... ... ... 202,1млрд. теңгенің өнімін өндірілді, бұл 2003 жылдың қаңтар- ақпандағы деңгейінен 7,6% ... бұл ... және ... ... (1,6 есе), ... ... (43,2%); өзге де металл емес минералды өнімдер (36,1%- ға); целлюлоза- қағаз ... ... ісі (11,2%- ға); ... қоса ... ... (9,6%- ға);қара металлургия (7,8Ғ- ға); тоқыма және тігін өнеркәсібі (6,6%- ға) ... ... ... ... қамтамасыз етілді.
2004 жылдың қаңтар- ақпанында 48,5 млрд. теңгеге ауыл ... ... ... ... ... ішінде сусындарды қоса тамақ өнімдерін өндіру 43 млрд.теңгені немесе 2003 ... ... ... ... 109,1% ... ... өнімдері;тазартылған және тазартылмаған күнбағыс майы; жеміс және көкөніс шырындары; сары май; ... ... ... ... ... ... сияқты өнімдерді өндіру артты. Сондай- ақ минералды су және алкргольсіз сусындар (2 есе), коньяк (52,1% -ға), сыра (38,6% - ға) ... ... ... ... ... ... ... қаңтар- ақпанында тоқыма және тігін өнеркәсібінде 8,7 млрд. теңгенің өнімін ... бұл 2003 ... ... ақпандағы деңгейіне свитерлерді, жемпірлерді, пуловерлерді, кардигандарды және ұқсас трикотаж ... ... ... ... ... талшығын (4,6%-ға) шығарудың өсуіне байланысты 106,6% құрады.
Үсті былғарыдан тігілген аяқкиім (24,3%-ға) және ірі қара ... ... ... ... малдардың қылшықсыз терісінен дайындалған былғары (5,1%-ға) шығару есебінен былғары және былғарыдан жасалған бұйымдар мен аяқкиім өндірісінде өнімнің 0,8%- ға өсуі ... ... ... ... ... ... мұнай өнімдерін және ядролық материалдарды өндіруде нақты көлем индексі өткен жылғы тиісті кезеңмен салыстырғанда 94,7% ... ... ... өнімдерін шығару 13,8%-ға төмендеді, бұл негізінен моторлық отынды (соның ішінде авияциялық бензин) (98,3%); ... (85,2%); ... ... ... ... ... ... ) (74,7%) өндірудің азайғандығына байланысты.
2004 жылдың қаңтар- ақпанында химия өнеркәсібіндегі өндіріс ... 5,2 ... ... ... бұл 2003 жылғы қаңтар-ақпандағы деңгейге фосфор, моногидраттағы күкірт қышқылын, ... ... ... ... ... немесе химиялық азотты тыңайтқыштарды өндірудің артуы есебінен 118,6% құрады.
Өзге де ... емес ... ... ... ... 36,1%- ға ... ... өнімнің силикат және қож кірпіштері (1,9 есе), бетоннан жасалған құрама құрылыс конструкциялары (1,7 есе), керемикалық тақтайлар мен тақтайшалар (45,1%-ға), ... ... ... ... ... қол жеткізіледі.
2004 жылдың қаңтар- ақпанында метеллургия өнеркәсібінде және металдан жасалған дайын бұйымдар өндірісінде 89,2 млрд .теңгенің ... ... ... ... қара және ... ... өнімі- тиісінше 40,4 млрд. және 43,5 млрд. теңге. Бүкіл қызмет түрі бойынша 2004 жылы қаңтар- ... ... ... индексі 2003 жылғы қаңтар- ақпанман салыстырғанда 103,4% құрады. Сондай- ақ ақ ... және ... ... илектер (11,5%- ға), жазық илектер (9,3%-ға), болат (9,1%-ға), шойын (6,4% -ға), өңделмеген мырыш (4,7% - ға ), өңделмеген алюминий, ... ... (3,4%- ға) ... ... ... қаңтар- ақпанында машина жасау саласында нақты көлем индексі 2003 жылғы қаңтар- ақпанындағы деңгейге 143,2% құрады, бұл ... ... мен ... (1,6 есе); ... мен жабдық (40,9% - ға), электр жабдығын, электрондық және оптикалық жабдық ... ... ... ... еді. Сұйықты айдауға арналған орталықтан тепкіш сорғылар, шарик ... ... ... ... ... ... магнитафондар мен дыбыс жазатын өзге де аппаратуралар, электрлі трансформаторлар өндірісінің өсуі қамтамасыз етілді.
2004 ... ... ... ... ... газ бен су ... және бөлуде нақты көлем индексі 2003 жылғы қаңтар- ақпанмен салыстырғанды электр энергиясын өндіру мен бөлу ... ); ... және ... ... ... ... (2,6% - ға) өсуі есебінен 105 % ... ... ... ... ... жұмыстарының көлемі жете бағалауды есепке алғанда 29,8 млрд. теңгені құрады, бұл 2003 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 1,5% ... ... 12 ... ... ... 2003 ... ... асып түсті. Көлемнің едәуір өсуі Оңтүстік ... 2,2 есе, ... есе, ... есе, ... Қарағанды, Павлодарда-1,5 есе, Алматыда-1,4 есе, Маңғыстау мен Ақтөбеде-1,3 есе, Астанада- 1,9 есе болып отыр.
2004 жылы жалпы алаңы 425,2 мың ... ... 2148 үй ... Оның ... ... үй 311,9 мың ... шақырым 1670 үй.
2004 жылдың қаңтар- ақпан айларында 10,9 ... ... ... болды, бұл 2003 жылдың сәйкес кезеңімен салыстарғанда 2,6 есе артық.
Меншіктің ... ... ... мен ... және ... өз ... 290,4 мың ... шақырым 2295 жаңа пәтер салды, бұл 12,1 % жоғары өткен жылмен салыстырсақ.
Пәтердің 1 ... ... ... құны 22,5 мың ... 2003 ... 21,7 мың теңге. Халықтың өзінің салған үйінің 1 ... ... 14,7 мың ... 2003 ... 8,9 мың ... ... көрсетілгендей ағымдағы жылы бюджет есебінен әлеуметтік жағынан әлсіз халық тптарына арнап 1600 пәтер және ипотекалық несие бойынша ... емес әрі ... қолы ... 11700 ... салу ... Жалпы алғанда үш жыл ішінде 12 млн. шаршы шақырым тұрғын үй немесе 195 000 пәтер салынуы ... ... ... 1 ... ... Республикасының Еңбек және Әлеуметтік қорғау министрлігінің мәліметі бойынша түрлі себептермен 172 кәсіпорын өндіріс жұмысын тоқтатты, жартылай - 359, ... емес ... ... толығымен ауысқан кәсіпорын саны- 52, толық емес жұмыс уақытында жартылай жұмыс істеген кәсіпорындар- 86. Мәжбүрлі ... ... ... саны 29,2 мың ... ... бұл ... ... салыстырғанда 3,3 мың адамға көп.
Республикадағы ірі және шағын кәсіпорындарда 2004 жылдың ақпанындағы мәліметтер бойынша 2,4 млн. адам істеді, ... ... ... ... ... ... 33,1%- өнеркәсіп пен құрылыста, 59,5%- қызмет көрсетуде. Өткен жылмен салыстырғанда мемлекеттік басқаруда- 12,8 мың адамға, ... 12,2 мың ... ... ... ... 9,4 мың ... саудада- 7,4 мың адамға көбейген.
2004 жылдың ақпанында халық саны 14961,9 мың ... ... 8488,8 мың адам (56,7% ), ... 6473,1 мың адам (43,3% ). Жыл ... ... 10,6 ... ... өсім 8354 адам, бұл көрсеткіш 2003 жылы 5185 болған.
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ... ... ... ... ... ... ... басқарудың үлгілері
Әлемдік қауымдастықта жергілікті өзін-өзі басқару ертеректен дамып келеді. Сондықтан батыс елдерінде Қазақстанның пайдалануына болатын бай
Әлемдік ... ... ... ... ... ... келеді. Сондықтан батыс елдерінде Қазақстанның пайдалануына болатын бай тәжірибе жинақталған. Жергілікті өзін-өзі басқару төңірегіндегі ұйымдастыру және ... ... ... әр ... бар.
Англосаксон және континенттік үлгілер
Еуропада жергілікті өзін-өзі басқарудың екі негізгі үлгісі қалыптасты деседі. Олар ... және ... ... бүкіл әлем бойынша таралған.
Англосаксон үлгісі осындай құқықтық жүйесі бар: Ұлыбритания, АҚШ, Канада, ... ... Жаңа ... және т.б. ... көбіне таралған. Оның белгілері:
* жергілікті өзін-өзі басқарудағы ... ... ... ең алдымен тұрғындар тарапынан бақылау;
* жергілікті жерлерде жергілікті ... ... ... ... ... ... ... болмауы;
* жергілікті мемлекеттік әкімдіктердің (жергілікті деңгейдегі мемлекеттік билік органдарының) болмауы.
Мұндағы негізгі қағида (Ұлыбританияда өкілеттіктер мемлекеттің парламенті, яғни ... ал ... ... яғни өңірлік деңгейде ұсынылады). Сайланған жергілікті өзін-өзі басқару органдары заң аясында, дәстүрден шықпай, қалыптасқан тәжірибе, ықтимал ... ... ... ... және өз жауапкершілігіне ала отырып, мемлекет құзыретіне жатпайтын мәселелерді шешеді.
Мемлекеттік реттеу жанама формада, мысалы, ... ... ... ... өз ... өзгерістер ендіре алатын модельді заңдарды қабылдау арқылы іске аса алады.
Жергілікті өзін-өзі басқару органдарын мемлекеттік бақылау сот бақылау формасында ... ... ету ... - ... демеу қаржылар. Континенттік үлгі Еуропаның континенттік елдерінде (Франция, Италия, Испания, Белгия) және Латын Америкасы, Таяу Шығыс, ... ... ... кең ... Оның ... ... ... басқару мен жергілікті әкімдіктердің (жергілікті деңгейдегі мемлекеттік билік органдарының) үйлесімі;
* басқару жүйесіндегі жергілікті өзін-өзі басқару жоғары тұрған мемлекеттік жүйеге ... ең ... ... ... белгілі бір сатылық;
* жергілікті өзін-өзі басқарудағы шектелген автономия; жергілікті жерлерде жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... ... ... болуы.
Осы ретте, жергілікті өзін-өзі басқару коммуналар деңгейінде қарастырылған, ал ауқымды кантондар мен ... ... ... жергілікті деңгейі ретінде қабылданатын, сондай-ақ, жергілікті өзін-өзі басқару элементтері ... ... ... ... ... ... алу үшін ... деңгейінде қайта пайдаланылатын Франция елін айқын мысал ... ... ... ... ... ... буын коммуналар. Әрбір коммунаның өз өкілетті органы - кеңес пен ... ... ... ... мэрі бар. Мэр және ... ... жұмыс жасайтын муниципалдық кеңестің депутаттары муниципалитетті құрайды. Сонымен қатар, мэр мемлекеттік қызметші болып табылады.
Мэрдің ... ... ... және ... ... әкімшілік бақылауы арқылы жүзеге асырылады. Республикалық комиссар сондай-ақ, коммуна қабылдайтын шешімдердің заңдылығын бақылайды және ... ... оның ... жою ... ... шағымданады (яғни, муниципалды кеңеске әкімшілік бақылау принціпі жүрмейді).
Барлық муниципалды жүйелерге демократиялық шарттарда даму, жергілікті өзін-өзі ... ... ... сақтау және дамыту сияқты мазмұнды белгілер тән. Бұл әр ... ... ... ... өмір сүру ... ерекше назар аударатын елдер үшін әділетті болмақ. Мысалы, Германияда коммуналдық құқық - ... ... ... ... ... жер Коммуналдық Конституциялары арасында көптеген айырмашылықтары бар.
Мемлекетте жергілікті өзін-өзі басқаруды ұйымдастырудың төрті үлгісі бар:
* - ... ... де, ... ... орындалуымен де айналысады (француздық үлгі);
* - депутаттар жиналысында ... және ... ... ... түрде жүзеге асырады (солтүстікгермандық үлгі);
* - ... ... ... коммуналдық кеңес сайлайды бургомистр негізінен өкілеттілік функцияларды атқарады (англосаксондық үлгі);
* - қауымдастықтың ең жоғарғы билік органы ... ... ... кеңестің және бір уақытта атқарушы биліктің төрағасы қызметін атқарады ... ... ... басқару органдарын бірыңғайлауға байланысты Германияда бірнеше мәрте талпыныстар болған, бірақ, бірақ тиімсіз ... ... ... ... басқарудың
Жалпы, Еуропада жергілікті өзін-өзі басқару - осі бойынша танылуда. Скандинав ... ... ... ... басқарудың жоғары деңгейімен, ал Оңтүстік Еуропа елдері төмен деңгейімен ерекшеленеді.
Адольф Гессер өзінің кітабында жергілікті ... ... даму ... ... ... пен ... ... байланыстырып, оның ішінде:
* дәстүрлі жоғары деңгейлі азаматтар бостандығы бар, яғни ... ... ... иммунитеті қалыптасқан елдер (Ұлыбритания, Солтүстік Еуропа мемлекеттері, Нидерланды, Швейцария, Еуропадан тыс - АҚШ) ... , яғни ... ... ... ... негізінде құрылған және жергілікті деңгейде мейлінше аз ... ... ... ... Италия және Германия).
Алғашқы топтағы елдерді топтастырудағы жергілікті қауымдастық, ал екіншілері үшін - ... ... ... ... XIX ғасырда Белгияның заң шығарушылары: қауымдастық мемлекеттен жоғары тұрады, заң оны табады, құрмайды деген тезисті қорғайтын. Франция үшін керісінше, мемлекеттің ... ... яғни заң ... құра алу ... ... әділ ... ... мемлекеттер арасында қауымдастықтың үздіктері жергілікті өзін-өзі басқаруға ықпал ету мен бақылауға азаматтарының ерекше назар аударуымен ... ... ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару туралы заң арқылы жүзеге асырылады. Ол 105 баптан, оның ішінде 6-уы азаматтардың ... ... ... ... ... құқықтары туралы және 13-і азаматтардың муниципалитет шешіммен келіспеуі немесе оған шағымдануға байланысты құқықтар. ... ... ... өз ... жайында ақпараттандыруы тиіс ережелері бар. Азаматтар жергілікті маңызы бар ... ... ... өзі жеке ... ... ... Бұл ... заң жергілікті өзін-өзі басқару органдарына азаматтардың жеке бастамаларын қарау жөнінде ... ... ... мен ... ... азаматтардың арыз-шағымдарын қарау муниципалитеттердің маңызды әкімшілік жұмысы болып табылады. Мұндай шағымдар қарапайым соттық талаптардан өзгешеленеді және ... ... ... қарастырылады. Онысы әрі тез, арзан, негізді болады.
Екінші топтағы мемлекеттер де белсенді ... ... бағы деп ... ... ... ... ерекше назар аударады. Германияда округтік басқарма бастығы -- жер ауданның жетекшісі, аудандық басқарудағы қауымдастықтарға жалпы және ... ... ... ... ... әкімшілігі аудандық емес қалаларға құқықтық бақылау жүргізеді, сонымен қатар, аудандық басқарудағы ... үшін ... ... ... ... Федералды жерлердің ішкі істер министрлігі аудандық және ауданнан тыс қалаларға бақылау жүргізді. Мемлекеттік қаржылық ... ... ... нормалар бар. Әр муниципалитеттің бюджеті ол игерілемін дегенше мұқият мемлекеттік бақылаудан өткізілетін. Әсіресе, кіріс пен шығыстың үйлесімі және ... ... ... ... ... ... тиіс ... Жергілікті өзін-өзі басқару құзыреті
Бірінші топтағы мемлекеттер үшін жергілікті ... ... ... ... жалпы ұғымдар тән. Финляндияда муниципалитет қызметі аясы жалпы: білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік қамсыздандыру, техникалық инфрақұрылым, қоршаған ... ... ... ... ... анықталады. Данияның жергілікті өзін-өзі басқару туралы заңында жергілікті маңызы бар мәселелер анықталмаған. Данияның ... ... ... үшін ... деп ... ... мәселелермен айналысуға ерікті. Алайда ол мәселелер салалық заңнамамен реттелетін және мемлекет құзыретінде болмауы тиіс. Мұндағы салалық заңнамамен реттелетін мәселелер кітапханаларды ... және ... ... ... Егер ... ... өзі муниципалдық мектепті ашқысы келсе ол белгілі бір ... ... ... ... ... тек ... ғимараттардың құрылысы, спорттық клубтарды қолдау кедейлерге көмек беру бағдарламасы ... ... ... 1988 ... бастап Финляндияда муниципалитеттердің бостандығын жоғарылату бойынша (қазір онда муниципалитеттердің жартысынан көбі қатысады) тәжірибе жүргізілуде. Ол мәлімдеме жасау негізінде жүзеге ... ... ... Ішкі ... ... тәжірибеге қатысу жайында шешімдерін жолдайды, содан кейін арнайы уақытша тапсырма негізінде өздерінің мұқтаждықтарына байланысты басқарумен айналысуды бастайды.
Тәжірибеге қатысушылар үшін ... ... ... ... ... ... кейбір қоғамдық қызметтерді жекешелендіру, бухгалтерлік есеп жүргізу мәселелері жеңілдейді.
Екінші топтағы мемлекеттер үшін құзыреттілік барынша егжей-тегжейлі заң мен сот ... ... ... ... Францияда жергілікті өзін-өзі басқару органдары қажеттілігі ақталмаған әлеуметтік және экономикалық ... ... үшін ... ... ... ... берудің муниципалдық қызмет туралы Монтмани Коммунасы атты сот ісі (1970 ж.) ... ... ... болса керек.
Ресейлік тәжірибе көрсеткендей бірқатар мемлекеттік өкілеттіліктерді заңсыз өзіне иемдегені үшін коммунаны жазалау қаупі туған болатын. Бірақ, коммуна жергілікті ерекшеліктерге ... ... жеке ... ... ... бюджеттік қаржыны жұмсауға тура келгендігін дәлелдеу қажет болды.
Германияда коммуналар атқаратын жұмыстар және болып бөлінеді.
... ... ... ... ... ... ол сол ... шешіле ме, шешілсе қандай жолмен деген сияқты мәселелерді анықтайды. Оған тұрғындарды су және қуатпен қамтамасыз ету, ... ... ... пен ... ... ... жатады.
қызметтер жермен анықталады, жергілікті органдар тек оны нақты орындайды. Мәселен, құрылысты жоспарлау. Коммуналардың жеке қаржы ... ең ... ... ... ... ... қызметтерді шешуге бағытталады; қалған қаржы қызметтерді ... ... ... ... қызметтерге азаматтардың қол жетімділігі
Бірінші топтағы елдерде азаматтардың құқықтары ең ... ... жеке және ... ... мемлекеттің араласуынан қорғау ретінде танылады. Жергілікті қауымдастықтардың таңдау жасау бостандығы, ... ... ... көлемде қажеттілігін анықтау секілді мәселелер барлық азаматтарға бірдей әлеуметтік игіліктерді қамтамасыз ... де ... ... дәлелі АҚШ-тағы мектептегі білім беруді ұйымдастыру болып табылады. Бұл мемлекетте ... ... ... ... бар жергілікті өзін-өзі басқару органдарынан басқа, арнайы ... бар ... ... басқару - мектеп кеңестері бар. АҚШ-та мектеп округтері графтіктер мен ... ... ... 15 ... ... кеңестері өз округтеріндегі білім беру саясатының негіздерін анықтайды, ... ... ... ... және штат ... ... беруге бөлген жәрдемақыларын басқарады, мұғалімдерді жалдайды, әрі олардың еңбекақыларын төлеу ... ... ... ... ... орасан зор.
Тағы бір дәлел Швеция. Ол АҚШ-қа қарағанда, мейлінше әлеуметтік мемлекет эталоны ретінде танымал. Әлбетте, әлеуметтік қызмет ... ... ... ... қойылып, коммуналар азаматтарға бірдей қызмет көлемін ұсынады деп күтуге әбден болар-ақ еді. ... ... ... ... ... ... жәрдемақы туралы заң талқыланған кезде әлеуметтік мәселелер жөніндегі комиссия белгілі бір ... ... ... қорғау үшін жергілікті өзін-өзі басқару органдары төлеуі тиіс жәрдемақы деңгейін заңда анықтауды ұсынды. Бұл ұсыныс коммуналдық жергілікті өзін-өзі басқарудың ... ... ... ... ... ... шведтер әлеуметтік қызмет көрсетуді біріздендіру - жергілікті ... ... ... ... ... ... мемлекеттік міндет деп есептейді.
Екінші топтағы елдер үшін жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... ... ... маңызы бар іс ретінде танылады, сондықтан оларды ... ... ... ... ... стандарттарды ұстану қажет болғандықтан мемлекеттік бақылауды жүргізумен негізделеді.
Мысалы, Германияда жергілікті өзін-өзі басқарудың міндеттері ... ... ... ... ... қамтамасыз ету, ал Францияда коммуналар өздерінің инвестициялық шығындарының 1% пайызын муниципалды ғимараттарға өнер туындыларын орналастыруды ... ... ... ... ... ... ... қаржылық теңестіру?
Бірінші топтағы мемлекеттер үшін фиксалды автономияға ... ... оның ... ... ... ... ... салықтар үстем. Швед коммуналары және ландстингтердің дербестігі ең алдымен меншікті ... ... арқа ... жылы ... муниципалды бюджеттегі жеке көздерден (жылжымайтын мүлікке, көрсетілген қызметке салық және т.б.) табыс орта ... 71% ... ... ал ... - 67% пайыз. Көптеген америка штаттарында мектеп ұстауға деген салық (бұл ең алдымен жылжымайтын мүлікке салық) ... ... ... ... ... ... ... емес, тұрғындар өздері шешеді.
Екінші топтағы мемлекеттер қаржылық теңестіруге көп ... ... ... ... ... табысындағы айрықша орынды мемлекеттік жәрдемақылар алады. Мемлекеттік жәрдемақылардың жоғары үлесі жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... ... ... ... үлестік қаржыландыруды қажет етеді және де жергілікті өзін-өзі басқару органдарын кейінірек қажетсіз және тиімсіз болып қалатын ... ... ... ... Ал, коммуна тұрғындарының нақты нені қажет ететіндігі жөніндегі, мысалы, жүзу бассейні немесе теннис корты секілді шешімдер тұрғындардың ... сай ... ... алу мүмкіндігіне орай қабылданады.
Жоғарыда көрсетілген бассейн жайындағы мысалы кездейсоқ емес. Германияда 60-шы жылдары нысаналы қаржыландыру мүмкіндігі пайда болуына байланысты жүзу ... ... ... ... Нәтижесінде аз ғана қалашықта бірнеше қоғамдық бассейндер пайда ... ... ... жүзу бассейнін пайдалануға беру емес, тек құрылысқа ғана жәрдемақы бөлген еді. Сондықтан кейінірек қаржы дағдарысы ... ... ... ... болуына байланысты салынған бассейндер жабыла бастады. Содан, кішкене ... ... ол ... курорттық болмаса) әдеттегідей өздерінің мұқтаждықтарына байланысты бір-бірден бассейіндер қалды. Фиксалды экономика жағдайында жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... ... атты кішкене америка қалашығында тұрғындар бассейін салуды ұйғарды. Мэрия болса, бассейін құрылысы үшін 900 мың доллар қажет деп шешті, әрі ол ... ... үшін ... салынатын салықты тоғыз ай бойы жоғарылату қажет екен. Ол қазіргі салыққа 0,8 пайыз қосу керек болатын, яғни әрбір жұмсалған ... бір ... ... тұрғындар салыққа ҚАРСЫ дауыс берді. Қала мэрі нашар дайындалғанмын, тұрғындарға ... ... ... ... деп ... Бір жылдан кейін қоғамдық PR кампания жүргізгеннен кейін жаңа референдумда тұрғындар салыққа да, бассейінге де деді. Бассейін салынып, салық ... ... ... Ал, ... ... өз ... мейлінше ұқыптылықпен қарай бастады.
Фиксалды автономия экономикалық дамуға қолайлы, сондықтан қаржы сараптамашыларының пікірінше, ... ... ... ... өз ... ... ... ұсынуы үшін барлық елдерде қауымдастықтар құрады.
Германияда әрбір федералды жерде: қалалар ... ... тыс ... ... ... ... одағы және қауымдастық (аудан қарамағындағы муниципалитет) және аудандар ... ... ... бар. ... ... болып қалалар мен қауымдастықтардың неміс одағы және неміс аудандарының ... ... ... ... ... ... ... себінен жергілікті өзін-өзі басқару мәселелерін жетілдіру Орталығы ... ... Ол ... ... ... барлық коммуналар мойындап, пайдаланатын ережелерді дайындайды. Орталық ... ... ... ... ... ... бөлімдерге (басқару, әлеуметтік мәселе, қалдықтарды жабдықтау және қайта өңдеу) біріктірді. Оны да ... ... ... муниципалитеттер жергілікті биліктің Ұлттық ассоциациясын құрды, алайда, оған мүше болу еркін, сондықтан екі ... ... мүше ... жоқ. Десе де, олар өз ... ... оның артықшылықтарын пайдаланады.
Жергілікті өзін-өзі басқаруды реформалау процесінде Польшада мейлінше ... 4 ... ... (корпорация) қатысады:
* 12 ірі қаланы біріктіретін поляк метрополия одағы;
* 240 орта қалаларды біріктіретін поляк қалалар ... 40 мың ... бар ... ... ... ... ... 350 гминді біріктіретін ауылдық гминдер одағы.
Бұл бірлестіктер интеллектуалды әріптестік туралы келісімшарт жасаған және барлық және келісімге ... ... ... ... ... ... ... Бірлестіктер мақсаты - жергілікті өзін-өзі басқару аумағындағы заңнамада консенсусқа келу. Әсіресе, ашық қаржыландыру мәселелерін орталықсыздандыру маңызды.
Муниципаларалық кооперация
Шетелдік тәжірибе ... ... бір аса ... емес ... ... ... шығатын бірқатар түрлерін ұсынады. (мысалы, муниципалитеттік транспорт немесе қалдықтарды қайта өңдеу). Ол үшін муниципалитеттен жоғары орган құру міндетті ... ... ... ... ... муниципалитеттердің сатып алуы (мұндай келісімшарттар жасалатын типтік қызмет көрсетулер негізінен дағдарыс және ... ... ... өкілдері кіретін басқару ұйымдарын құру (бұлардың типтік үлгілері ретінде транспорттық қызмет көрсетулермен қамтамасыз ету бойынша компаниялар);
ірі жобаларды жүзеге асыруға бағытталған ... ... ... ... ... мысал: қалдықтарды қайта өңдейтін бекеттердің құрылысы) және тағы басқалары.
Мысалы, Финляндияда 262 біріктірілген муниципалитет кеңестері бар. Олар қуат және ... ... ету, ... білім беру, балаларды қорғау мәселелері бойынша қарым-қатынас жасайды. Мүгедектерге көмек көрсету кеңестері бүкіл әлемді қамтыды. ... да ... ... ... тек ... орналасқан муниципалитеттерді ғана біріктіре алады. Құқықтық тұрғыдан ... ... ... ... ... және ... органдар болып есептеледі. Олар өздері салық салу түрлерін бекіте алмайды, ... ... мен ... ... ... ... ... енгізулер есебінен өз бюджетін жасайды,
Данияда Холстебро мен Струер атты екі муниципалитет ... құру және ... беру ... серіктестік ұйымдастырды. Серіктестік капиталы әріптестердің қаржысы есебі мен несие алу арқылы жасалды. Басқа төрт муниципалитет Хьеррингтен тұрмыстық және ... ... ... ... ... салу және пайдалануға беру үшін серіктестік құрды.
Реформалар жүргізу тәжірибесі
Германияның бірігуіне байланысты сабақтарды сарапқа сала отырып, неміс мамандары ... ... ... ... ... ... басқару жүйесі әдетте қоғамның басым көпшілігін қамтиды, сондықтан оны реформалау да ... ... ... ... ... ... ... әрі тым қатты болмауы тиіс;
Екіншіден, жергілікті билікті ... ... ... басты назарды жаңа жүйеге негіз бола алатын жағымды тәжірибеге аудару қажет. Мысалы, ГДР ... ... ... ... жергілікті биліктің арқасында жетіп отыр. Алайда бұл біріктіру кезінде сүлдем ескерілмеді.
Үшіншіден, жергілікті ... ... ... тәжірибеде жүзеге асыру үшін коммуналдық құқық, басқару мен қаржы саласында мейлінше білікті мамандар қажет. коммуналдық ... ... ... механизмнің және мамандардың жетіспеуі, тіпті ауқымды қаржы жұмсағанның өзінде де өтелуі ... ... ... ... ... ... ... еуропалық тәжірибе жергілікті өзін-өзі басқару төңірегіндегі реформалар егер экономикалық тұрғыдан ынталандырылса жақсы жүргізіліп, ал биліктің көмегімен болса тым ілгерілеуі ... ... ... ... ... ... даму проблемасымен сипатталады, сол себепті мемлекеттің дамуында теңдікті қамтамасыз ету, проблемалы аймақтарды сүйемелдеу, жергілікті бәсекені жөнге салу, әлеуметтік - ... ... ... үшін ... ... ... Осы проблема ел үшін жеткілікті ұзақ уақыт мінездемелі, ... осы ... ... экономикалық дамуы нәтижелі басқару реформаларын қабылдауға рұқсат етеді ... ... ... ... ... ... ... субьектілерінің қарым-қатынасына сәйкес келіп, нарықтың жеке, бірлестік бөліктері талабына сай болып қана ... ... ... әрекеттестігімен ұлттық өндірістің экономикалық және әлеуметтік нәтижелілігін жоғарылатудың қажетті өсімін қамтамасыз ететіндей құрылуы тиіс.
Облыстың мемлекеттік басқару жүйесіне ... ... ... ... ... және ... жұмыс жасауының талданған ақпараты, сонымен қатар қолданылатын заттық-техникалық, еңбек, қаржы ресурстары, ... ... ... ... ... ... ... көлемін анықтайтын сандық және сапалық көрсеткіштер болып табылады. Біздің ойымызша, бұл мемлекетті басқару жүйесі элементтерінің әрекеттестігін дамытудың ... ... ... ... Ол ... ... ... ағымдағы тенденцияны, перспективалы және стратегиялық әлеуметтік - экономикалық дамуды, ресурсты қолдану нәтижелілігін талдауды, өндіріс нәтижелілігін, тұтынылушы ресурстардың экономикалық өсу ... ... ... ... ... саясатты мінездемелейтін мемлекет , әлеуметтік көзқараста, азаматтардың ... ... ... шек ... ... ... ... мүмкін. Сәйкесінше, мемлекеттік басқару халық табысының, жұмыссыздық ... ... ... ... ... коммуникация, қоршаған орта жағдайының және т.б. мемлекетаралық айырмашылығын тегістеуге бағытталуы тиіс.
Мемлекеттік басқару жүйесіндегі негізгі әрекеттесуші элементтер, біздің ойымызша, басқару түрлері ... ... және ... басқару функциялары (жоспарлау, ұйымдастыру, реттеу, бақылау, есеп және ... ... ... ... ... ... ... шешімдер, оларға сәйкес басқару әрекеттестігінің арнаулылығы және бағыттылығы, және де әдістер, тәсілдер және облыстың ... ... ... ... ... ... келе ... проблемаларын зерттеуде жүйелік талдауды қолдану зерттеушінің құралдарын кеңейтіп, жасалынатын мемлекеттік экономиканы басқару ... ... және ... ... ... ... ... құрылуында жаңа мүмкіндіктер ашатынын айта кеткен жөн.
Нарықтық экономикасы дамыған елдерде жергілікті басқарудың түрлері мен формаларының кең ... ... ... тәжірибеге сәйкес, біз келесі бағыттарда реформалар жүргізуіміз қажет:
- Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... назар мен стратегиялық мақсаттарды ескере отырып ұштау.
- Әр түрлі әлеуметтік топтардың назарын жақсылап бақылау ... ... ... ... бағыттылықты күшейту.
- Мемлекеттік қызметтердің сапасын жақсарту және нәтижелілігін жоғарылату, ... ... ... ... практикалық тәжірибені ендіру.
- Азаматтардың қажеттіліктерін толық қанағаттандыру және қызметті электронды жүйе арқылы тарату үшін мемлекеттік басқаруда ақпараттық ... ...
- ... ... жүйесін өзгерту, жұмыс көрсеткішін бағалау жүйесін жақсарту, және де осындай қызметке әйел адамның, басқа ұлт ... ... кең қол ... алуы ... ... қызметке жаңарту енгізу.
Орта және шағын бизнес кәсіпорындардың кооперациясының халықаралық тәжірибесі ... құру ... ... ... және оның ... (шағын және орта бизнес кәсіпорындары) тұрақты дамуын қамтамасыз ... ... ... СПК құру ... ... ... ... кластерлі даму механизмдарының енгізу, өзін-өзі ұйымдастыру және ішкі ресурстарды мобилизациялау арқылы жағдай ... ... ... ... ... арқылы біріктіру өзінде ұлттық экономикалық белсенділігін шоғырландырған және бәсекеге қабілетті өндірістерді құру катализаторы болуға қабілеттілер ірі ... ... құру ... ... Бұл мемлекеттік және жеке сектордың бірігуі арқылы аймақтардың дамуына нәтижелі көмек беруге, кластерлі әдіс негізінде бірегей экономикалық нарық құруға мүмкіндік ... СПК ұлт ... ... ішкі және ... ... өндірістік және ауылшаруашылық өнімнің ірі жабдықтаушысы болады және шағын және орта кәсіпорын өнімін өткізуге, нәтижелігі аз жеке ... ... ... ... СПК ... ... жаңа ... көтеретін өндіріс жасау, аймақтарда жұмыс орнының көбеюі, жұмыстағы өндіріс өнімінің көбеюі,экспортқа шақталған ... ... ... ... өткізу, рентабельсіз мемлекеттік кәсіпорындар санын қысқарту, кәсіпорын субъектілерінің өнімінің бәсекеге қабілеттілігін ... ... Бұл ... ... кіру ... әсіресе өзекті.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Г. В. Атаманчук ;
*
* Айтаханов Е. ... ... ... ... жоспарлау процесстерін басқару проблемалары /Е. Айтаханов //Вестник, Әль-Фараби ат.КазГУ. Сер. экон. - 2002. - ... - б. ... ... С. ... ... ... әлеуметтік-экономикалық индикаторлары және дамуды жалпы бағалау әдісі /С.Алдияров, К. Кабдуалиева, Л. Елеусиз // Транзиттік экономика. - 2006. - №1. - б. ... ... А. Г. ... шаруашылықты басқару негіздері : оқу құралы/ А. Г Воронин, В. А.Лапин, А. Н. Широков. - М. : Дело, 1998. - 128 ... ...
* ... К. ... экономикасын басқару негіздері /К. Бердалиев. - Алматы : Экономика, 1998. - 148 б.
* ... ... сан ... ... жинақ - Алматы : Қазақстан Республикасының статистика Агенттігі, 2006. - 136 ... ... А. И. ... экономика және басқару: жоғарғы оқу орынд.оқу құралы / А. И. ... - М. : ... - ... 2002. - 239 ... Гамарник Г. Облыс экономикасын басқару жүйесін жетілдіру /Г. Гамарник, Н.Сердюк // Поиск. - 2002. - №2. - б. ... ... Г. Н. ... ... ... : ... әдістер, іске асыру жолдары : монография /Г. Н. Гамарник. - Алматы : Экономика, 2002. - 281сб.
* Гранберг А. ... ... ... : ... оқу ... ... /А. Гранберг. - 2-ші басылым. - М.: Мемл. ун-т Экономика жоғарғы мектебі, 2003. - 495 ... ... Н. ... ... ... ... негіздеу /Н.Дорогов // Басқарудың теориясы және практикасының проблемалары. - 1998. - № 3. - б. 18-21.
* Игнатьева А. В. ... ... ... : ... оқу ... құралы / А. В. Игнатьева, М. М. Максимцов. - М. : Юнити-Дана, 2001. - 184 б.
* Мамыров Н. К. ... ... ... ... реттеу : оқу құралы / Н. К. Мамыров, Ж. Ихданов. - Алматы : ... 1998. - 284 ... ... П. ФГР : ... және жердің әрекеттесуі /П. Минакир //Басқару теориясы және практикасының проблемалары - 2001. - №2. - б. 93-97.
* Мухамбетов Т. Мемлекеттік ... ... /Т. ... //Транзиттік экономика. - 2001. - № 3. - б. ... ... Н. Ә. ... 2030. ... ... жағдайын гүлдендіру, қауіпсіздендіру және жақсарту : президенттің Қазақстан ... ... ... ... - 1997. - 11 ... ... Н. Ә. Жаңа елдегі жаңа Қазақстан: 2007 ж. 28 ақп. президенттің Қазақстан еліне жолдауынан ... ... - 2007. - 4 ... ... ... ... ... Агенттігі //Қолдану режимі : http://www.kazstat.asdc.kz/
* Нурашева К. Аймақтық экономиканы басқарудағы жүйелік әдіс /К. Нурашева // Қазақстан ... - 2006. - №1. - б. ... ... К. ... ... ... ... жүйесі және дамыған елдер тәжірибесі /К. Павлов //Басқару теориясы және практикасының проблемалары. - 1999. - №5. - б. ... ... ... 2003 жыл /А. ... ред.. - А.: ҚР ... ... 2003. - 394 ... Рой О. М. Мемлекеттік және муниципалдық басқару жүйесі /О. М. Рой. - М.: Дело, 2003. - 254 б.
* ... М. Ч. ... ... және ... ... М. М. ... - М. : ЮНИТИ-ДАНА, 2001. - 271 б.
* Шыныбекова Д. Аймақтардың жергілікті дамуының бюджеттік бағдарламасының дамуын қаржылық /Д. Шыныбекова //Қазақстан ... - 2002.- № 3. - 33-36 б. ... ... ... ... ... белсендігі : стат. жинақ /Султанов Б. ред. - Алматы: ҚР статистика агенттігі, 2006. - 360 ... ... ... http://kz.government.kz, http://www.akorda.kz сайттары

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әлеуметтік басқарудың қағидалары мен мәні8 бет
Аймақтағы инвестициялық іс-әрекетті басқару77 бет
Алматы қаласы мемлекеттік сәулет-құрылысы80 бет
Жергілікті өзін - өзі басқарудың аумақты кешені31 бет
Жолаушыларды тасымалдау қызметіндегі сапаны жетілдіру жобасын басқару107 бет
Кәсіпорын қаржысын басқару26 бет
Мектеп педагогикалық жүйе және ғылыми басқару нысаны ретінде. педагогикалық менеджмент субъекті қызметінің мақсаты6 бет
Мемлекеттік басқарудың тиімділігін арттыру жолдары97 бет
Мемлекеттік билікті ұйымдастырудағы Конституцияның рөлі6 бет
Менеджменттің мақсаты, міндеті және оның құрылымы14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь