Балалардың дамуы мен тәрбиеленуі

Жоспар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3.4
1 Мектеп жасына дейінгі балалар даму деңгейі

1.1 Баланың жас ерекшелігіне сай даму деңгейі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5.7

1.Мектеп жасына дейінгі балалардың танымдық белсенділігін дамыту ... 7.12

2 Балалардың дамуы мен тәрбиеленуі

2.1 Мектеп жасына дейінгі балалардың даму шарттары ... ... ... ... ... ... ... ..13.14

2.2 Балалардың жеке басының дамуы мен тәрбиеленуі ... ... ... ... ... ... ... ...14.21
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22.23
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24
Кіріспе
Жас ұрпақ тәрбиесі – адамзаттың мәңгілік тақырыбы. ұлттың бүгіні де, болашағы да тәрбиелі ұрпаққа байланысты. Баланың шын мәнісіндегі адам болып қалыптасуы қыруар уақыт пен тер төгетін, зор еңбекті қажет ететін, ауқымы кең, жауапкершілігі мол жұмыс. Ұлы абай: Адам ата-анадан туғанда есті болмайды: естіп, көріп, ұстап, татып ескерсе дүниедегі жақсы-жаманды таниды дағы сондайдан білгені, көргені көп болған адам білімді болады , десе, француз педагогы Жан Жак Руссо: Бала туғанда ақ қағаздай болып туады, оның үстінде шимайды қалай салсан, қағаз бетіне солай түседі, бала тәрбиесі сол сияқты, өзің қалай тәрбиелесең, ол солай тәрбиеленеді , деген екен.
Адамның дамуы дене, психикалық және әлеуметтік жетілу, пісу процесі болып табылады да, туа біткен және өсе келе бойға сіңген қасиеттердің, сандық және сапалық өзгерістерінің бәрін қамтиды. Дене дамуы бойдың, салмақтың өзгеруімен, бұлшық еттер күшінің артуымен, сезім мүшелерінің жетілуімен, қимылдардың үйлесімділігімен т.б. байланысты. Психикалық даму процесінде танымдық, еріктік, эмоциялық процестерде, жеке адамның психикалық сипаттары мен белгілерінің қалыптасуында елеулі өзгерістер болады. Даму барысында баланың биологиялық индивид ретінде адамға, жеке адам ретінде адамзат қоғамының мүшесіне айналуы жүзеге асады. Адамның дамуы дегеніміз – оның тегінде бар және туа біткен белгілердің жай ғана сандық көрінісі емес. Даму – бұл ең алдымен айналадағы болмыстың ықпал жасауымен ағза мен психикада болып жатқан сапалық өзгерістер. Адамның дамуы мен оның жеке басының қалыптасуы біртұтас процесс.
12 жылдық білім берудің қажеттілігі, бес жасар балаларды мектепалды даярлықтан өткізу мәселелерімен бірге, жалпы білім беретін мектептерде және балалар бақшасында білім, білімділік бағдармалардың сапасын арттырып, тәрбие жұмысын жетілдіруді көздейді.
Балаларды мектепке дайындауда психологиялық өріс-еркіндік, батылдық, имандылық тәрбиелерін бала бойына сіңіріп, оларды жеке тұлға ретінде қалыптастыру шешуші роль атқарады.
Курстық жұмыстың мақсаты. Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың негізгі мазмұны білім беру қызметінің нәтижесі ретінде баланың құзыреттілігін қалыптастыруға бағытталған.
Курыстық жұмыстың міндеті. Сондай-ақ, балаларды мектепалды даярлықтан өткізу барысында оқыту мен тәрбиелеудің төрт міндеті қарастырылады.
Бірінші міндет: әлеуметтік дамуда баланың үлкендермен қарым-қатынасы және өз құрбы-құрдастармен баланың ой-өрісінің қалыптасу мүмкіндіктері көзделеді, өз отанына, отбасына халқының салт-дәстүріне көңіл бөлу жолдары қарастырылады.
Екінші міндеті: танымдық даму барысында мына міндеттер ерекшеленеді: айнала қоршаған өмірмен таныстыру мәселелерін түйіндеу, оның тәсілдері мен қасиетін сезіну.
Үшінші міндеті: әсемдік даму эстетикалық барысында өмірге деген құштарлық мен көркемдік танымды қалыптастырады.
Төртінші міндеті: дене тәрбиесі дамуында салауатты өмір салтын қалыптастыру, дене мәдениетінің жан-жақты күтімі мен дұрыс дамуы, өзін қоршаған ортамен байланысы, өз денсаулығына, ауру-сырқау т.б. қауіп қатерден сақтану қарастырылады.
Қазақастан Республикасының 2010 жылға дейінгі білім беруде дамытудың мемлекеттік бағдарламасында үздіксіз білім берудің бастапқы деңгейі мектепке дейінгі тәрбие және оқытуда баланың бойында оқу қызметін меңгеруге қажетті жеке қасиеттерді тәрбиелеуге, яғни мектепалды дайындыққа ерекше көңіл бөлініп отыр.
Мектепалды даярлықтың негізгі мақсаты 5 6 жастағы балалардың дене дамуымен психикалық саулығын қорғау және нығайту ақыл ойын жетілдіру, олардың бойында қарапайым білім негіздерін іскерлікпен, дағдылардың алғышарттарын қарай отырып, бастауыш мектепте білім алуға бірдей бастапқы мүмкіндіктермен қамтамасыз ету. 5 – 6 жасар балалардың мектепалды даярлығы отбасыдан, мектепке дейінгі ұйымдардың мектепалды даярлық топтарында немесе жалпы білім беретін мектептердің мектепалды сыныптарында, мектепке дейінгі шағын орталықтарда мектепалды даярлық бағдарламасы негізінде жүзеге асады.
Курстық жұмыстың зерттелу әдістері. Зерттеу арқылы іздестірілетін мәселенің түйінін шешу үшін мынадай тәсіл қолданылды. Мұғалімнің ұстаздық қызметіндегі барлық іс-әрекеттерін оқушылардың ой-пікірлері бойынша қалайша бағаланатынын анықтау ниетімен ұнамды және ұнамсыз жақтары деп екі жікке бөлінді. Озат тәжірибелі педагогтардың білім беру үрдістері жайлы түсіндіру.
Зерттеудің практикалық мәнділігі: зерттеу нәтижелерін мамандық іс-тәжірибе барысында студенттер, сынып жетекшілері бастауыш сынып оқушыларына тәрбие жұмыстарын жүргізгенде пайдалануына болады.
Курстық жұмысты зерттеу барысында келесі зерттеу әдістері қолданылды: бастауыш мектепте мұғалімдердің педагогикалық білім беру жүйесінде жүргізіледі.
Курстық жұмыстың құрлымы. Курстық жұмыс кіріспеден, екі негізгі бөлімнен, төрт бөлімшелерден және қорытынды, пайдаланылған әдебиеттерден тұрады.
Пайдаланылғын әдебиеттер
1. Айтмамбетова Б. Жаңашыл педагогтар идеялары мен тәжірибелері.-А., 1991.
2. Әбенбаев С. Мектептегі тәрбие жұмысының әдістемесі. - А.. 1999
3. Зимняя И.А. Педагогикалық психология. Оқулық.Алматы-2005.-123б .
4. Педагогика. Оқулық. Абай атындағы Ұлттық Педагогикалық Университетінің педагогика кафедрасының ұжымы, -Алматы,2005. - 152-162б
5. М.Қалиева. Білім беру технологиялары және оларды оқу-тәрбие үрдісінде енгізу жолдары. Алматы.2002.
6. Хмель Н.Д., Хайруллин Г.Т., Муканова Б.И. Педагогика: Оқулық/Абай атындағы Ұлттық Педагогикалық Университетінің педагогика кафедралар авторлар ұжымы.- Алматы. 2005.430 б.
7. Қоянбаев Ж.Б., Қоянбаев Р.М. Педагогика: Университеттер студенттеріне арналған оқу құралы. – Алматы, 2004-420б.
8. Педагогика Оқу құралы –Алматы: ҚазМҰУ, 2006
9. Ахметова Г.К., Исаева З.А., Әлқожаева Н.С.Педагогика:Оқулық.-Алматы:Қазақ университеті, 2006
10. Әлқожаева Н.С. Педагогика (оқу әдістемелік кешен) .-Алматы:Қазақ университеті, 2006
11. Педагогика. Оқу құралы (Ред. Пидкасистого.-М., 1998) Аударған Г.К. Ахметова, Ш.Т. Таубаева.-Алматы:Қазақ университеті, 2008
12. Педагогика. Дәріс курсы. Алматы: Нұр әлемі, 2003
13. Бекгалиев Т. Педагогика . Тараз. 2001
14. Балғымбаева З.М. Білім берудің практикалық психологиясы: оқу құралы, Алматы: Қазақ университеті, 2008.
15. Қалиев С, Майғаранова Ш., Нысанбаева Г. Тәрбие хрестоматиясы Алматы, 2001
16. Жарықбаев Қ., Қалиев С. Қазақстандағы педагогикалық ойдың антологиясы. -Алматы, Рауан, 1995.
17.Ж.Қоянбаев,Р.Қоянбаев. Педагогика.-Алматы, 1998, 2000.
18. Е.Сағындықұлы. Педагогика. - Алматы,1999.
19. С.Қалиев, Ш.Майғаранова, Г.Нысанбаева, А.Бейсенбаева. Оқушылардың тұлғалық қасиеттерін дамытудық педагогикалық негіздері. - Алматы, 2001.
20. А.С.Макаренко. Тәрбие мақсаты. – М 1998.
21. Мектепке дейінгі және мектеп жасындағы балалардың тәрбие тұжырымдамасы. – А,1995.
        
        Жоспар
Кіріспе...................................................................................................................3-4
1 Мектеп жасына дейінгі балалар даму деңгейі
1.1 Баланың жас ерекшелігіне сай даму деңгейі..............................................5-7
1. Мектеп жасына дейінгі балалардың ... ... ... ... ... ... мен тәрбиеленуі
2.1 Мектеп жасына дейінгі балалардың даму шарттары..............................13-14
2.2 Балалардың жеке басының дамуы мен ... ... ... ... ... - ... ... тақырыбы. ұлттың бүгіні де, болашағы да тәрбиелі ұрпаққа ... ... шын ... адам ... ... қыруар уақыт пен тер төгетін, зор еңбекті қажет ... ... кең, ... мол ... Ұлы абай: Адам ата-анадан туғанда есті болмайды: естіп, көріп, ұстап, татып ескерсе дүниедегі жақсы-жаманды таниды дағы сондайдан білгені, ... көп ... адам ... болады , десе, француз педагогы Жан Жак Руссо: Бала туғанда ақ қағаздай болып туады, оның үстінде ... ... ... қағаз бетіне солай түседі, бала тәрбиесі сол сияқты, өзің қалай тәрбиелесең, ол солай тәрбиеленеді , деген екен.
Адамның дамуы дене, психикалық және ... ... пісу ... ... ... да, туа біткен және өсе келе бойға сіңген қасиеттердің, сандық және сапалық өзгерістерінің бәрін ... Дене ... ... ... өзгеруімен, бұлшық еттер күшінің артуымен, сезім мүшелерінің жетілуімен, қимылдардың үйлесімділігімен т.б. байланысты. Психикалық даму процесінде танымдық, еріктік, эмоциялық процестерде, жеке ... ... ... мен ... ... ... ... болады. Даму барысында баланың биологиялық индивид ретінде адамға, жеке адам ... ... ... ... айналуы жүзеге асады. Адамның дамуы дегеніміз - оның тегінде бар және туа біткен белгілердің жай ғана ... ... ... Даму - бұл ең ... ... ... ... жасауымен ағза мен психикада болып жатқан сапалық өзгерістер. Адамның дамуы мен оның жеке басының қалыптасуы біртұтас процесс.
12 жылдық білім ... ... бес ... ... мектепалды даярлықтан өткізу мәселелерімен бірге, жалпы білім беретін мектептерде және балалар бақшасында білім, білімділік бағдармалардың ... ... ... ... ... ... ... дайындауда психологиялық өріс-еркіндік, батылдық, имандылық тәрбиелерін бала бойына сіңіріп, оларды жеке тұлға ретінде қалыптастыру шешуші роль ... ... ... ... ... ... мен ... негізгі мазмұны білім беру қызметінің нәтижесі ретінде баланың құзыреттілігін қалыптастыруға бағытталған.
Курыстық ... ... ... ... мектепалды даярлықтан өткізу барысында оқыту мен тәрбиелеудің төрт ... ... ... ... дамуда баланың үлкендермен қарым-қатынасы және өз құрбы-құрдастармен баланың ой-өрісінің қалыптасу мүмкіндіктері ... өз ... ... ... ... ... бөлу ... қарастырылады.
Екінші міндеті: танымдық даму барысында мына міндеттер ерекшеленеді: айнала қоршаған өмірмен таныстыру мәселелерін түйіндеу, оның тәсілдері мен қасиетін сезіну.
Үшінші міндеті: ... даму ... ... ... ... ... мен ... танымды қалыптастырады.
Төртінші міндеті: дене тәрбиесі дамуында салауатты өмір салтын қалыптастыру, дене мәдениетінің жан-жақты күтімі мен дұрыс дамуы, өзін қоршаған ... ... өз ... ауру-сырқау т.б. қауіп қатерден сақтану қарастырылады.
Қазақастан Республикасының 2010 жылға дейінгі білім беруде дамытудың мемлекеттік бағдарламасында үздіксіз білім берудің бастапқы ... ... ... ... және ... ... ... оқу қызметін меңгеруге қажетті жеке қасиеттерді тәрбиелеуге, яғни ... ... ... ... ... ... даярлықтың негізгі мақсаты 5 6 жастағы балалардың дене дамуымен психикалық саулығын қорғау және ... ақыл ойын ... ... ... қарапайым білім негіздерін іскерлікпен, дағдылардың алғышарттарын қарай отырып, бастауыш мектепте ... ... ... ... мүмкіндіктермен қамтамасыз ету. 5 - 6 жасар балалардың мектепалды даярлығы отбасыдан, мектепке ... ... ... ... ... ... ... білім беретін мектептердің мектепалды сыныптарында, мектепке дейінгі ... ... ... ... ... ... жүзеге асады.Курстық жұмыстың зерттелу әдістері. Зерттеу арқылы іздестірілетін мәселенің түйінін шешу үшін ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттерін оқушылардың ой-пікірлері бойынша қалайша бағаланатынын анықтау ниетімен ... және ... ... деп екі ... ... Озат ... педагогтардың білім беру үрдістері жайлы түсіндіру.
Зерттеудің практикалық мәнділігі: зерттеу нәтижелерін мамандық іс-тәжірибе барысында студенттер, ... ... ... ... ... тәрбие жұмыстарын жүргізгенде пайдалануына болады.
Курстық жұмысты зерттеу барысында келесі зерттеу әдістері қолданылды: бастауыш мектепте мұғалімдердің педагогикалық білім беру ... ... ... ... ... ... ... екі негізгі бөлімнен, төрт бөлімшелерден және қорытынды, пайдаланылған әдебиеттерден тұрады.
1 Мектеп жасына ... ... даму ... Баланың жас ерекшелігіне сай даму деңгейі.
Баланың бойында адамгершілік қасиеттердің негізі отбасында ... ... аялы ... ... ... жылуы оның көкірегінде өмір бойы сақталып мәңгі есінде қалады. Отбасындағы адамдармен қарым - ... бала ... ... жеке ... тән ар-ұят, ақыл - ой адамгершілік қасиеттерде қалыптасады. Адамның өзге тіршілік иесінен айырмашылығының бірі - ... ... ... соң оның болашағын ойлау, яғни қандай тағдыры бар, кім ... екен деп, сол ... ... борышын атқарады.
Осыған орай кез келген бүлдіршін үшін бала бақша тәрбиесі ата-анадан тәлім - ... одан әрі ... ... сөзсіз. Дер кезінде алынған мектепке дейінгі білімнің әр ... үшін ... зор. Бала ... ең ... ... мемлекеттік білім беру бағдарламасына сай мектеп жасына дейінгі бүлдіршіннің жан-жақты эстетикалық дамуын қамтамасыз етеді. Кішкентай бүлдіршіндердің алғашқы даму кезеңінде ... мен ... беру ... ... ... ... ... басымыз Н.Ә. Назарбаев өзінің атты еңбегінде - деп атап өткен. Мұндай тәрбие жұмысын әдетте мектепке дейінгі тәрбиеден, яғни ... ... ... ... жеке басының қасиеттері бес жасқа дейін қалыптасады екен. Сондықтан баланың ... ... үшін ... ... ... ... бойына жақсы, жағымды қасиеттерді сіңіре білу керек. Бала әр нәрсеге құмар, қызыққыш, ол өзінің болып жатқан өзгерісті, тамаша ... ... ... Оның ... ... жеке ... болып тәрбиеленуіне, тілінің дамуына ең алдымен ата-анасы міндетті.
Мектепке дейінгі ұйымдарда тәрбиелеу мен білім беруді ұйымдастыруда ұстанатын принциптер:
Балалардың жас ... ... ... ... мен ... міндеттерін бірлікте шешу.
Баланың еркін де дербес дамуын қамтамасыз ететін табиғи, емін еркін жағдай туғызу
Әрекет етуге үйрету, үйренгенін бойына ... ... ... ... ... бір ... мен ... көмегімен жүзеге асырылады. Балабақшадағы тәрбие - қазақы ұлттық сана, ұлттық психология ... ... ... ... мол, ... және моральдық жоғары белсенді жеке адамды қалыптастырып шығару процесі болып табылады.
Ойнау, еңбек ету және оқу барысында ақыл - ой ... ... және ... ... даму ... ... ... Бала осы кезде белгілі дәрежеде білім алады, іскерлікке үйренеді, өзін қоршаған ортамен қарым-қатынас жасауға, қоғамдық өмірдің әдет-дағдыларын ... ... осы ... ғана дамыту арқылы тәрбиелеу білім беру міндеттерін шешуге, бала дамуын дұрыс жолмен бағыттап отыруға мүмкіндік туады. Осы ... ... ... ... бала ... ... ... тән үлесін қосады. Бала өзін-өзі көрсетсе ойын, оқуда адамгершілікке тәрбиеленеді деген сөз. Осылар арқылы біз балаларға белгілі бір ... ... ... ... Біз ... ... ... оқыту өзара ұштасқан жағдайда ғана баланың жеке басын дамытуда толық нәтижеге жете ... ... ... ала ... ата-аналар мен тәрбиешілер баланы тәрбиелеуде ертегілер мен ... және ... ... ... екенін ұмытпау керек.
Сөйлесу қызметі - белсенді әрі ... ... ... түрі ... ... ... етеді, онда бірі сұрақ қойса, екіншісі жауап береді. Мектеп жасына дейінгі мекемелердің басты мақсаты - бүлдіршіндердің диалогтық қарым-қатынасы ... ... ... өз ... ... ... сөйлеу тілдерін дамытады. Сонымен қатар өзімен серіктесінің ... ... мен ... ... ... Бұл ... мен трафареттік сахналау тәсіліне басты назар аудардым. ... ... сөз ... ... диалогты дамытуға болады. Бұл жұмыс барысында балалар дайын трафареттердің көмегімен болашақ кейіпкерлердің суреттерін жасайды. Оларды түрлі-түсті бояумен бояйды. Дайын бейнелерді ... ... Бұл ... ... ... ойлау қаблеттері дамиды. Ұжымдасып жұмыс жасау кезінде әрбір баланың жеке қиялына да орын ... ... келе ... қоян ... ... кезеңі аяқталған соң сөйлеу кезеңін өтеміз. Бұл кезеңде балалар ертегі кейіпкерлерімен диалогтық әрекет жасайды. Әрбір бала өзіне жұп таңдайды. Яғни ... ... ... ... Бұл кезеңде мен кімнің ынталы, кімнің ынтасыз ... ... ... ... ... ... балалар бір-бірімен өзара сөйлеседі. Бұл жерде автор сөзі деген болмайды. Балалардың тілін дамытуда, сөйлеу мәдениетімен ... ... ... ... ... ... тиімді нәтиже береді. Ролді ойнап тұрған бала өзін сол ... ... ... ... ... бойына сіңіреді. Мақал-мәтелдерді пайдалану барысында әдеби сөйлеуге дағдыланып сөз қоры молаяды. Халқымыздың асыл маржанын меңгереді.Сондай-ақ ойын әдісі мен ... ... ... ... эмоция, жоғары қызығушылық туғызады. Атап айтқанда балабақшада тәрбиемен оқытудың негізгі және жетекші формасы бұл жалпы топпен, шағын топпен және ... ... ... ... ... ертеңгіліктер, ойындар. Балабақшамыз биылғы оқу жылынан бастап ҚР мемлекеттік жалпы міндетті білім беру стандартын басшылыққа ала отырып: , , , , атты ... беру ... ... ... ... ... жас ерекшелігіне сай оқу - шығармашылық ізденіс негізінде жүзеге асырудамыз.
Балабақшада балалар өздігінен оқи алмайтыны белгілі, сондықтан ... ... ... ... үйрету, көркем сөздермен таныстыру жұмысы бағдарлама талабына сәйкес тақырыптық принциптерге негізделеді. Ол принциптер - ... ... ... ... ... таныстыру, дүниетанымын, ой-өрісін жетілдіру, зейінін, қабылдауын, бағдарлай білу, қаблеттерін дамыту болып табылады.
Шығарма оқу, тіл ... ... ... мен ересектер тобында шығарманы тыңдай отырып, оның мазмұнын жүйелі әңгімелей білуге, кейіпкерлердің іс-әрекеттерін түсініп, өзінше талдап ойын ... ... ... ... жатқа айтуға, мазмұнға сай әңгіме құрауға, бейнелі ... дәл ... ... ... ... ... ... үйренуге тиісті.
1.2 Мектеп жасына дейінгі балалардың танымдық белсенділігін дамыту
Мектеп жасына дейінгі балалардың бойына оқу қызметін меңгерту, ол танымдық белсенділікті дамытудың ... ... ... ... ... ... психологиялық -педагогикалық құбылыс ретінде анықтау, бұл мектепалды даярлық кезеңіндегі балалардың тұлғалық сапасының ерекшелігіне талдау жасауға, тәрбиелеу мен оқыту ... ... ... мен ... ... мүмкіндік береді. Себебі меңгерілген білімнің сапасы мен беріктігіне тек балаларды оқыту, дамыту және тәрбиелеудің ... ... ... қатар балалардың өзіндік танымдық іс -әрекетіне қатынасының қатысуымен тәуелді болып келеді.
Танымдық ... ... ... ... дамуының алғы шарты мен нәтижесі болып табылады. Осыған байланысты балалардың жоғары психикалық үрдісін қабылдау, зейін, ойлау ерекшеліктері анықтайды.
Барлық психикалық ... ... ... ... ... үрдіс болып табылады. Барлық танымдық процестер үрдістердің қасиеттері мен қатар бір-бірімен сипатын анықтай отырып, олармен ... және ... ... болуып бірізділікте жүреді. Демек оқыту үрдісінде ынталандыру- бұл ең алдымен бала ... ... ... ...
Ойлау адам өмірінде аса қымбат орын алады. Ойлау арқылы ғана заттардың, көріністердің араларындағы байламды белгілеп, ... бар ... ... ... ... не болатынын ойлап шығарады. Келешекті болжай алады. Сондықтан тәрбиеші ... ... ... ... көп күш ... ... Өйткені дұрыс ойлау ұрпақтан ұрпаққа табиғи түрде беріледі, оның үстіне тәжірибе арқылы да қалыптасады
Адамдарда тану екі негізгі формада жүзеге ... ... тану ... және ... ... ... Сезімдік тану, түйсік, қабылдау, елестету сияқты жолдармен көрініс табады, оның көмегімен біз заттардың жеке қасиеттерін ажыратамыз. Сезімдік тану- бұл тек ... ... ... адам ... ... ... қабылдайды.
Сонымен ойлау қызметінің белсенділігін арттыру үшін балалардың танымдық қызметін дамытатындай өзіндік пікір, қорытынды ... ... ... ... ұйымдастыру қажет.
Ойын арқылы балалардың негізгі іс -әрекеті және олардың айналадағы өмірден ... ... ... ... ... өз бетінше іс жүзіне асырады. Ойын барысында берілген тапсырмаларды шешуде балалардың ақыл- ойы ... Міне ... ... ... ... қиялдау қабілеті шыңдалады.
Бала ойын дамытуда логикалық ойындар ерекшеліктерін алуға болады. Балалардың ойлау қабілетін дамытатын, қызығушылықтарын арттыратын жұмыс түрі - ... ... ... ... ... ... логикалық ойлауға баулып, ойының ұшқырлығына, өздігінен шешім қабылдауға, салыстыруға, дәлелдеуге әсер ... ... ... ... ... ... ... мақсатым:
-балалардың зейінін, ойлау, зерде үрдістерін дамыту
-қиялдарын ұштау
-тапқырлыққа жетелеу
-қызықты ойындар мен ... ... ... ... ойлау әрекетін дамытуға ықпал ету
-логикалық ойындар арқылы білім, білік, дағдыларын қалыптастыру
-балалардың математикалық тілде сөйлеу қабілеттерін жетілдіру.
Баланың бойындағы ... ашу ... ... ... ... Осы ... ... ойлау қабілетін дамытудың өзіндік іс -әрекетін ұйымдастырудың мынандай:
:, .
... ойын ... ... болады.
Осындай ойындарды тапқырлықпен, ізденпаздықпен орындаған балалардың білімділік ... ... ... ... ... ... даярлық, балаларының логикалық ойлауларын дамытудың негізгі кезеңіне жатқызуға болады. Өйткені балалардың ойлары осы ... ... - ... ... ойлауға қарай дамиды. Сондықтан мектепалды даярлықта балалардың ой - өрісі қалыптасып және ... ... ... ... ... ... дәлелдеуге үйрене бастайды.
Дәлеледеу үшін бала тиісті жүйе - логикалық ойлануға сүйенеді - дейді Ғ. ... ... ... ойлау қабілеті дегеніміз - қарапайым математикалық алғашқы ұғымдарын меңгертуден басталады десек қателеспейміз..Оны жүйелі ... ... ... ... міндеті.
Педагогика және психология зерттеулері бойынша балалық шақ - баланың жеке тұлға болып өзін - өзі ... ... ... ... ... қасиеттер, ақыл - ойы, логикалық және басқада қасиеттерін қалыптастырудың ең негізгі кезеңі болып ... ақыл - ... ... тек ... бір ... ... ... танымдық іс -әрекет амалдары мен тәсілдерін игерумен бірге еске сақтау, ойлау, елестету, танымдық шығармашылық қабілеттерінің дамуын тұтас қамтиды. Бала ... үшін есте ... мен ... ... мәні өте зор. Бұлардың бәрі қоршаған орта мен білім, білік дағдысының қалыптасуы, есте ... және ... ... тығыз байланысты. Баланың ойлау әрекетін ойдағыдай дамыту үшін, ... ... ... ... ... ... қажет. Ойлау үрдісі анализ, синтез, салыстыру, топтастыру жалпылау, тұжырымдау логикалық амалдарынан тұрады. Ойлаудың осы амалдарын қолдана ... ... оқу ... жемісі көрінеді. Бұл жөнінде М. Жұмабаев: -деген.
Логикалық ойлауды дамыту туралы сөз ... ... ... ... ... айтып кетейін. Логика (грек тілінен алынған logic - сөз, ой, ... ақыл - ой) ... ... мен ... ... ... ... пікірлерге негізделген процесс логикалық ойлау деп, ал дұрыс ойлаудың формалары мен заңдары ... ... ... деп ... ... аса ... ... процесс. Бұлардың ішінде психология мен логиканың орны ерекше.
Психология бірнеше жас ерекшеліктердің ойының пайда болу, даму, ... ... яғни жеке ... ... ... мен ... қарастырса логика - бүкіл адамзатқа ортақ ой-әрекет заңдары мен формаларын айқындайды, ол адам ойының нақты нәтижесі болып табылатын ұғым, ... ... ... ой ... ... ... ... ерекшелігін таным мен ой процесінің сатысы ретінде зерттеу ойлаудың білім мен тікелей ... ... ...
Баланың қажеттілігі мен қызығушылығын түсіне білу, бүлдіршіндердің ой - ... іс - ... жан - ... дамыту тәрбиешінің басты міндеті.
Бүлдіршіндердің логикалық қабілетін дамытуда қарапайым математиканың ... ... ойын ... ... ... әртүрлі геометриялық пішіндерден құрастырудың, ауызша есеп шығарудың, көру арқылы салыстырудың, қиялдаудың жұмбақтар жаттаудың маңызы зор. ... ... ... ... нені меңзеп тұрғанын ойлап табу баланың ми қыртысының жұмысын ... ... ... ... қалыптастырады. Логикалық ойдың ерекшелігі қорытындылардың қисындылығы да ... ... сай ... ... ... ... ... түсіндіріледі, себептері мен салдары қатесіз анықталады.
Логикалық ойлауы ... бала ... ... ... ... ... іс ... талдауға үйренеді.
Қорыта келе, аталған жұмыс түрлері, бала ... оның ... ... ... үшін ... қажетті екенін көрсетеді, яғни олардың шығармашылық деңгейін ... ... ... ... жас ... ... ... қасиетті зерттеулік дағдысын арттыра отара баланың танымдық қабілеттерін дамыту. Танымдық қабілеттерін дамыту, ол жеке тұлғаның жан-жақты толыққанды дамуының бір ... ... ... топ ... жеке тұлға ретінде дамуында ең бастысы негізгі танымдық қабілеттерінің дамуы.
Баланың ... ... ... ... ... ... біз ... түрде тәрбиелік әрекеттердің көмегі арқылы қызығушылықты арттыруға әсер ету.
Танымдық қабілетті баланың ортаға деген қызығушылығының және оның қайдан неден , не үшін ... ... ... ... бұл ... ... ... іздену барысында жүзеге асады. Осы жас шамада ең бастысы зерттеулік ізденушілік әрекет барысында баланы ... ... өте ... ... дамытудың ерекшелiктерiнiң мәселесi тиiмдi ықпал ететiн құрастыруларда мектепалды балаларының таным белсендiлiктері ... ... бойы ... және психологиялық зерттеулерде басты орын алады. Оған ... ... ... жолықты П.П Блонский, В.П. Вахтеров, П.Ф. Каптеров, Е.И. Конради, А.А. Смирнов және т.б.
Қазіргі заман психологтары ... ... ... ... ... жағдаяттарын шешті: әр түрлі жас шамадағы балалардың танымдық қызығушылықтарының ... ... ... ... ... ортаға танымдық қатынасының ұйымдастырылуын ерекшелейді, онда ең өте мағыналы танымдық белсенділігі және ... ... ... ... деп есептейді.
Л.С. Выготский, М.И. Лисина, Е.И. ... Г.И. ... ... балалардың танымдық белсенділіктерінің құрастырылуының шарттары ерекшеленген: заттар мен танымдық қызығушылықтардың дер ... және ... ... сала ... ескеру, баланының жұмыс істеу мен тәсілдердің таңдалуы, баланың тұлғалық ерекшеліктерін есепке ... ... ... Л.С. ... А.И. ... А.С. ... Л.Д. Венгер, Д.Б. Эльконин, Е.И. Игнатьева, Ю.К. Бабанский, И.Я. Лернер т.б. зерттеушілердің ... ... ... дейінгі балалардың жеке басының қалыптасуына әсер ететін әртүрлі іс-әрекеттердің ішіндегі ең маңыздысы ... ... ... назар аударады. Алайда мектепке бару қарсаңында баланың психологиялық даму ... ... ... өсе ... Бұл өзгешеліктер мынадан көрінеді: балалар бір-бірінен ақыл-ой, адамгершілік және жекелей дамымен ажыратылады. Олай болатын болса, балаларға психологиялық ... ... бiлiм беру ... ... мектеп) ең негiзгi мiндетi болып табылады.
Көп авторлардың пікірінше, тұлғаның дамуы мен ... тек ... ... ... іске асуы мүмкін. Осы жағдайда ғана ұжым дұрыс əрекеттегі өзіндік ... ... ... ... ... жəне ... ... ие болады. Бұл өз кезегінде жан-жақты дамуға, еркіндікке, қорғанысты ... ... ... əр ... мəртебесін көтеруге жол ашады. Балалардың танымдық қызығушылықтарының дамытудың екі жолын қарастырдық: ... ... ... ... белсенділігі
2.Балалардың зерттеушілік әрекетттерін ұйымдастыру.
Сонымен қатар танымдық қызығушылықтың қалыптасу шарттарын және оның қалыптастыру критерийлары
Е.А.Коссаковская ... ... ... ... ... екі ... ... көрсетеді:
1. Баланың тәжірибесінің біртіндеп көбеюі, ол тәжірибелердің қоршаған орта ... жаңа ... және ... ... ... мектеп жасына дейінгілердің танымдық белсенділіктерін шақырады.Бала алдында қоршаған орта шындығының көп жақты болуы танымдық қызығушылықтың пайда болуы мен ... ... кең ... ...
2. Шындықтың сол аумағындағы танымдық қызығушылықтың тереңдеуі және біртіндеп көбеюі, осы танымдық қызығушылықтардың даму жүйесін құрайды.
Мектепалды жас шамасында ... ... ... ... мақсатты түрде әлемді тану және оның түрленуін тану үшін ... оған ... ... ... жоспарланды.
2 Балалардың дамуы мен тәрбиеленуі
2.1 Мектеп жасына дейінгі ... даму ... ... ... бала ... ... жан ... ие болады, ал ... өзі әлі де ... ... қалыптаса қоймаған, бұдан әрі де дамып жетілуге қабілеті бар, жеке адам деп ... ... ... ... ... ... дейінгі баланың даму шарттары алда өткен жас ... ... ... ... Оған ... тарапынан қойылатын талаптар да ... арта ... ... ... ... міндетті мінез-құлық ережелерін, қоғамдық мораль ... ... - ... ... ... ... танудың өскелең мүмкіндіктері баланың ынтасын ... ... ... тор шеңберімен шығарып, іс-әрекетті өзара қарым-қатынас ... мен ... ... (оқу, ... ... ... болатын алғаш игере бастауға жеткізеді. Бала өз құрдастарымен бірлескен іс-әрекетке ... өз ... ... келісуді жолдастарының ықылас, пікірлерімен санасуды үйренеді. Мектепке дейінгі ... ... шақ ... ... ... қабылдау, ойлау, есте ... және ... ... ... ғана емес, сонымен ... өз ... ... ... де ... ... ... өзгерістер мен бетбұрыстар орын алады.
Осының бәрі ... жеке ... ... оған қоса ... жеке ... ... ... жаңа қадам шарттардың ықпалын өзгертеді. Одан әрі ... ... ...
Баланың жеке басының дамуының екі жағы бар. Оның ... жағы - ... ... ... ... ... өзінің одан алатын орынын түсіне бастауы, ... ... ... жаңа ... ... ... соның әсерінен бала ... бір ... ... ... жағы - ... мен еріктің дамуы. Олар осы ... ... ... ... және оның ... ... өзгерістеріне тәуелділігін қамтамасыз ... ... ... ... сенсорлық дамуы қарқынды келеді. Бұл кезеңде баланың заттар мен ... ... ... мен ... ... пен ... ... жетіледі.
Заттармен іс-әрекетте бала ... ... оның ... түрін, шамасын, салмағын, температурасын, беткі қасиеттерін және т. б. дәл ... ... ... қабылдауында бала оның әуенін қадағалауды, дыбыстардың ... ... ... ... ... түрлерін аңғаруды үйренеді. Сөзді қабылдауында ... ... ... аса ... айырмашылықтарын айыра алады. Балалардың кезегі мен ... ... ... аралықтарын ажырата білуі едәуір жете ... ... ... ... ... ... ... байланысты екі жағы бар. Бірішісі, заттар мен құбылыстардың әр ... ... мен ... ... ... ... Екіншісі, қоршаған ортаның толықтай және жекелей қабылдауға мүмкіндік ... ... жаңа ... ... ... ... бағдарлаудың дамуы. Балалық ... ... ... ... әр түрлі қасиеттері жөніндегі түсініктердің белгілі қоры жинақталады, бұл түсініктердің бірқатары үлгінің ... ... ... ... заттардың жаңа қасиеттерін бала осы үлгімен салыстырады.
Мектепке дейінгі балалық шақта бала өзінің сенсорлық ... ... ... ... ... ... үлгілерді қолданудан көпшілік қабылдаған сенсорлық эталонға ауысады. Сенсорлық эталондар дегеніміз -- қасиеттер мен қарым-қатынастардың әр түрінің негізгі жеке ... ... ... қалыптасқан түсініктер. Бұларға түс, пішін, заттардың шамасы, олардың кеңістіктегі орны, дыбыс күші, уақыт аралықтарының ұзақтығы, тағы басқалар ... ... ... сурет салуға, құрастыруға көмектескенінде олар қалайда негізгі пішіндер мен түстерді атайды.
Баланың іс-әрекет үстінде пайда болатын және ... ... ... сөзі ... сөз деп аталады. Мектепке дейінгі жас кезінде эгоцентирикалық сөз ... ... Бұл ... ... не істеп жатқанын ғана ... оның іс ... ... ала ескертуші және бағыттаушы сөздер пайда болады. Мұндай сөздер ... іс ... ... озық ... ... ойын көрсетеді. 5 - 6 ... ... ... сөз кеми түседі. Бала бұл ... ... ... ... ... жұмысын үндемей істейді. Бұл оның сөз негізіндегі ойлауының болмайтынын ... ... ... ... ... эгоцентрикалық сөз баланың сыртқы және ішкі сөзінің арасындағы баспалдақ ... ... ... жеке ... ... мен тәрбиеленуі
Мектепке дейінгі ұйымдарда білім сапасын арттыру аса ... ... ол үшін ... және негізгі жағдайларды жақсарту басты міндет болып табылады.
Біріншіден, білім мен тәрбие беруге арналған ... ... ... ... десек, ол мектепке дейінгі кезеңнің өзіндік ерекшелігі мен құндылықтарын сақтайтын, баланың балалығына бағытталуы шарт.
Екіншіден, тәрбие мекемесінің басшысы мен тәрбиеші педагогтар ... ... ... ... шыңдап, білімін жетілдіруге жүйелі көңіл бөліп, ұжымның шығармашылық бағыт-бағдарын ... оны ... ... белсенділікпен ат салысуға және жағымды психологиялық ахуалдың тұрақтануына ықпал ету қажет. Сондай-ақ, отбасының сұранысы мен талап-тілектерін қанағаттандыру және білім мен ... ... ... үрдісі жайында ата-анамен үнемі бірлескен ынтымақты негізде жұмыс ... де өте ... ... ... ... толық жағдай жасалып, тәрбиелеу мен білім берудің ... ... ... жаңа ... ... ... ... шеберлікпен игеріп, оны тәжірибеде пайдалануға шығармашылықпен үлес қосып отырса.
Баланы тәрбиелеу, дамыту және білім беру мәселелерінде отбасы мен ... ... ... өзара тығыз байланыста болуы.
Білім беру жүйесінің негізгі мақсаты - тұлғаны оқыту, тәрбиелеу, дамыту. Бұл ... ... ... ... ... ғана ... ... Баланы өмірге дайындау үшін дамытудың маңызы ерекше. Даму барысы:
1. Зердесін дамыту
2. Эмоциясы мен сезімдерін дамыту
3. Күрт қиыншылықтарға төтеп бере ... ... ... сенімділігін, өзін-өзі қабылдау, жақсы көруді дамыту
5. Танымдық үрдісін дамыту
6. Өзін-өзі алып жүре алуын, ... ... ... ... ... өзін-өзі жетілдіруге ынтасын дамыту [1, 33-35 б.].
А. ... ... ... ... өмір ... оның даму ... жүреді. Даму үрдісінде баланың таным белсенділігі арта түседі. 6 жастағы балалар заттарды түсіне, түріне, көлеміне қарап ажырата бастап, олардың құрылысын, ... ... ... ... Күнделікті өмір барысында бала шындық дүниенің құбылыстары мен заттарын анықтай білуге, адам баласының жинақтаған бай ... ... ... ... бір ... ... білуге талаптануын таным ынтасы дейді. Балалар өте байқағыш, еліктегіш, әр нәрсеге үңіле қарайды, көп нәрселер оларды ойлантады.
Балалар әдетте өзіне ... ... ... ... ... ... Күн ... олардың алдында жаңа сұрақтар туады. Сол сұрақтың жауабын олар ересектерден күтеді, өйткені, олардың түсінігінше, ересектердің білмейтіні болмайды. Мұндай ерекше ... ... ... ... ... ниетін, ықыласын сипаттайды. Сондықтан ересек адамдар бала ... ... ... тырысқан жөн. Себебі сұрағына жауап ала алмаған бала келешекте сұрақ қоюдан жасқаншақтайды және бұл ... ... ... кері әсер етуі ... мүмкін.
В.С. Мухина бойынша мектеп жасына дейiнгi және бастауыш мектеп жасындағы балаларда мiнез-құлық мотивациясы: мiнез-құлықтың саналы регуляциясы күшейедi, ... мен ... ... ... ... және материалды қажеттiлiктер сферасы кеңейедi, қарым-қатынасқа деген қажеттiлiк, жетiстiкке ... ... ... ... әлеуметтiк қажеттiлiктер нығая түседi. Көп бiлу, басқалардан жоғары болу, өзi жасай алу сияқты қарапайым қажеттiлiктер пайда болады.
Т. ... ... ... ... ... ... байланысты дамиды деп тұжырымдайды. Мектеп жасына дейінгі кезең - қиялдың тез дамитын уақыты [8]. Сондықтан ... ... төрт ... кезеңдерге бөлуге болады (2 жастан 6-7 жасқа дейінгі аралықта):
1. Бірінші кезең баланың қабылдауының ерекшелігіне байланысты (бір заттан ... бір ... көре ... ... кезең - қиялдың ойыншықтарды жандандыру ... ... ... ... - ойындағы рөлдерге байланысты өзгеруі;
4. Төртінші кезең - бала қиялында өзіндік көркемдік ... ... ... қайта құруы, жасауы).
О.М. Дьяченко мен А.И. Кирилованың тәжірибелік зерттеулерінде бала дамуында қиялдың екі түрі (сезімдік және танымдық) ... ... ... ... ... ... - ... өмірдің белгілі бір түрде бейнеленуі. Сезімдік қиял, белгілі бір жағдайға ... ... ... ... ... қалыптасқанда және оның құрастырудағы бір механизм болады. Е.Е. Кравцованың зерттеуінде қиялдың даму ... үш ... ... ... көрсетті:
1. Көрнекілікке сүйену;
2. Өткен тәжірибесін қолдану;
3. Ерекше ішкі позицияны қолдану.
Осы үш компоненттің қолдануында ... ... ... ... ... ... мән берілді.
Мектеп жасына дейінгі кезеңде қиял - қоғамдық тәжірибені меңгерудегі алғышарттары ... ... ... ... ... ортаны, адамгершілікті, эстетикалық идеяларды өзіндік көзқараспен қабылдайды. Баланың ... ... ... әлсіз. Л.С. Выготскийдің тұжырымына сүйенсек, .
С.Л. Рубинштейннің айтуынша деп ... Л.С. ... мен А.Н. ... ... ... қарай оған арнайы психикалық процесс деп қарауға мән береді.
Атақты психолог Л.С. Выготский баланың қиялы біртіндеп өмір тәжірибесінің ... ... ... ... ... ... кездегі психологтар мен педагогтар баланың жеке басының дамуындағы қиялдың маңыздылығының ең тиімді жолы шығармашылық жұмыста көрсету, ... ... ... ... өз ... ... жасауына жағдай жасау, яғни, еркіндік беру керектігін айтады. Сонымен ... ... ... үш компоненттен тұрады:
Бірінші дәрежеде қиял қоршаған болмыспен байланысты, дайын нәтижені ойластыруға мүмкіндік береді.
Екінші дәрежеде баланың ... ... ... ... сонда да заттық байланыстың рөлі бар.
Үшінші дәрежеде қиялдың дамуы балаға ақиқаттан қиялдың қозғалысының жоғарғы формасы - ой - ... оның іске ... ... ... ... ... ... негіз болған 5-6 жастағы балалардың құрастырған ертегілері мен қызықты әңгімелері ұйымдасқан түрде мағыналы, жүйелі, өз ... ... ... жұмыс, қиялдың дұрыс дамуына апаратын көп жолдың бірі болды деп есептейміз. 6 жасар бала өз қиялында алуан ... ... құра ... және ... өзі сонда әртүрлі жағынан көрінеді. Ойын барысында қалыптаса отырып, қиял басқа да іс-әрекет түрінде өте алады. Тілі және қиялы жақсы ... бала ... ... тез ... ... ... ... алады. Қиялдың үздіксіз жұмысы - баланың айналадағы әлемді танып-білуінің және игеруінің маңыздылығы, бұл жеке тәжірибе аумағынан шығудың әдісі.
В.С. ... ... ... ... ... ... ... қиялы сәбилік шақтың соңында пайда бола бастайтын сананың белгілер ... ... ... ... ... бір ... заттарды басқа баламалармен және олардың бейнелеулерімен алмастырудан тілдік, ... және ... ... ... ... логикалық формаларын меңгеруге әкеледі. Екінші желі нақтылы бұйымдарды, оқиғаларды қиял арқылы толықтыру мен алмастыру мүмкіндігінің ... ... мен ... ... түсініктердің материалынан жаңа бейнелер құруға жетелейді.
Баланың қиялдауы ойын үстінде ... ... ... қиял ... ... және ойын іс-әрекеттерін орындауынан ажыратылмайтындай. Ойын үстінде қалыптасқан қиял мектепке дейінгі бала іс-әрекеттерінің түрлеріне де ауысады. Бала ... ... ... мен ... ... ... қиял неғұрлым айқын байқалады.
Сондай-ақ мектепке дейінгі шақта зейіннің, естің, қиялдың ... ... бар. Егер ... ... ... ... мен ойлау іс-әрекеттері ретінде анықтауға болатын бағдарлау іс-әрекеттерінің ерекше формалары ретінде бөлінсе, мектепке дейінгі кезеңде мұндай іс-әрекеттер үздіксіз күрделілене және ... ... ал ... ес, қиял ұзақ ... жеке ... ала алмайды. Бала бірдеңеге назар аударарлықтай, көргені мен естігенін жадында сақтарлықтай, бұрын ... ... ... ... іс-әрекеттерді игере білмейді. Мұндай іс-әрекеттер тек мектепке дейінгі кезеңде қалыптаса бастайды.
В.С. Мухина ... ... ... бала әрекетінің жаңа түрлерін, үлкендердің оған қойған жаңа талаптарын игерудің ықпалымен баланың алдында бір нәрсеге зейінін шоғырландыру және оған ... қою, ... есте ... және оны ... ... ... т.б ой желісін құру сияқты жаңа ерекше ... ... ... ғана ... ... Осы ... шеше білу үшін бала ... үйренген тәсілдердің қандай да біреуін пайдаланады. Міне, сонда ғана зейіннің, естің, қиялдың ... ... ... ... дейінгі кезеңде баланың зейіні төңіректегі заттарға және осылар арқылы орындалатын іс-әрекеттерге қатысты ынтамен сипатталынады. Бала бір ... ... ... ... ... ғана зейінін шоғырлайды. Жаңа бір нәрсе пайда болысымен-ақ баланың зейіні лезде соған ауады. Сондықтан балалардың ұзақ ... бір ... ... ... ... ... пікірінше, мектепке дейінгі кезеңде балалар іс-әрекетінің күрделенуіне жалпы ақыл-ой дамуының ілгеруіне байланысты зейін күшті шоғырланып, тұрақтылыққа ие болады. Мысалы, ... ... ... кішкентайлар бір ойынды 30-50 минут ойнайтын болса, 5-6 жасқа жеткенде ойынның ұзақтығы 1,5 сағатқа дейін созылады. Мұны ойында ... ... ... мен ... бейнеленуімен және ойынға үнемі енгізілетін жаңа ахуалдардың қолдау табуымен түсіндіруге болады. Балалар суреттерді көргенде, әңгіме, ертегі тыңдағанда ... ... арта ... ... ... ... ... соңында суретті көру ұзақтығы екі есе артады, мектепке дейінгі кішкентайға қарағанда алты жасар бала суретті жақсырақ түсінеді, оның өзіне ... ... мен ... ... ... ... ... кезеңде зейіннің негізгі өзгеруі баланың алғаш рет өз зейінін ... ... оны ... ... ... ... ... бағыттай білуінде және кейбір тәсілдерді пайдалана отырып, соларға зейін қоя білуінде. Мектепке дейінгі шақ ішінде өз зейінін ұйымдастыру үшін ... ... күрт ... ... атап айтқанда, мектепке дейінгі ересектер үлкеннің нұсқауы бойынша тапсырманы орындағанда мектепке дейінгі кішкентайларға қарағанда нұсқауды 10-12 рет жиі қайталады. ... ... ... реттеуде сөздің маңызының жалпы өсуіне байланысты мектепке дейінгі шақта ... ... ... Мухина мектепке дейінгі шақта балалар ықтиярлы зейінді меңгере бастаса да, бүкіл мектепке дейінгі балалық шақта ... ... ... болып қала береді. Балаларға өздері үшін бір текті әрі тартымы шамалы іс-әрекетке зейін қою қиынға түседі,сонымен бірге ойын ... ... ... сезімге бөлерліктей тапсырмаларды шешерде олар едәуір ұзақ уақыт бойы ықыласты болып жүреді. Мектеп жасына дейінгі бала зейінінің ерекшелігі мектепке ... ... ... ... ... күш салуды талап ететін тапсырмалар бойынша құрылуы мүмкін емес себептердің бірі болып саналады. Сабақтарда пайдаланылатын ойын элементтері, іс-әрекеттің ... ... ... формаларын жиі өзгерту балалардың зейінін айтарлықтай жоғары ... ... ... ... ... бала заттардың түсін, пішінін, мөлшерін және олардың кеңістіктегі орналасуын айырып қана ... ... ... қарай сәйкестендіріп (үлкен, кіші, аз, көп) анықтай алады.
Зейін тікелей қызығушылықпен байланысты (ырықсыз зейін), өйткені қызықты іске бала ... тез ... Егер 6 ... бала ... айналысқан болса, ол алаңдамай 2, тіпті 3 сағат ... ... ... ... ... ... - баланың айналысқан нәрсесіне қызығушылығынан туындайды. Балаға зейінін тәрбиелеуде көмектесу қажет. Үлкендер сөз ... ... ... ... ... алады. Оларға біркелкі жалықтыратын және тартымдылығы аз іс-әрекетпен айналысу өте қиын. Зейіннің бұл ... ... ойын ... ... және ... ... ... ауыстырып отыруға негізгі себеп болып табылады.
К.Д. Ушинский , - деп көрсетеді. Оқушылардың зейінін дұрыс қалыптастыруға мұғалімнің жеке ... ... ... да ... Мухина бойынша мектепке дейінгі шақ есте сақтау мен еске түсіру қабілеттілігінің пәрменді дамуымен сипатталады. Адамдар, оқиғалар есте ... ... ... ... ... ... ... ығысады. Шындығында, бізге сәбилік шақтағы оқиғалардан бірдеңені еске түсіру қиын немесе мүлде дерлік мүмкін болмаса, мектепке дейінгі ... шақ ... ... ... есте ... Бұл ... мектепке дейінгі ересектерге тән. Мектеп жасына дейінгі баланың есі негізінен ықтиярсыз сипатта болады. Бұл бала ... ... ... бір нәрсені есінде қалдыру үшін саналы мақсаттарды қоймайтындығын көрсетеді. Есте ... мен еске ... ... еркі мен ... ... өтеді. Бұл екеуі де іс-әрекет арқылы жүзеге ... әрі ... ... ... ... Бала ... неге ... қойса, оған не әсер етсе, не қызық ... соны ғана ... ... ... ... ... есте ... сапасы, баланың осыларға қаншалықты әсерлі іс-әрекет істеуіне іс-әрекет процесінде оларды егжей-тегжейлі қабылдау, ойластыру, ... ... ... өтетіндігіне байланысты. Мысалы, суреттерді жай ғана қарап шыққанда оларды баланың есінде ... ... ... ... ал осы ... өз ... мысалы, бақшаға, ас үйге, балалар бөлмесіне, қораға дәл ... жеке ... қою ... бала ... ... ... ... Ықтиярсыз есте сақтау баланың орындайтын қабылдау және іс-әрекеттерінің жанама қосымша нәтижесі болып табылады.
Мектепке дейінгі жастағылардың ықтиярсыз есте ... мен ... еске ... - ес ... ... ... Бала бірдеңені есте сақтау немесе еске түсіру ... ... әлі ... қояды, ал бұл үшін арнаулы тәсілдерді қолдануды білмейді. Мысалы, үш жастағы балаларға суреттер тобының ... ... ... ... ... өзін ... ... ұстады. Суретке көз жүгіртіп өткеннен кейін бала оны шетке ығыстырып қойып, үлкен адамнан басқа суретті көрсетуді сұрады. ... ... ... ... ... ... беруге тырысты, суретке байланысты өткен тәжірибенің жағдайларын еске түсірді (. , тағы осындайлар). Әйтсе де есте ... ... ... ... ... байқалмады.
В.С. Мухинаның пікірінше есте сақтау мен еске түсірудің ... ... ... ... ... ... қалыптаса бастайды және мектепке дейінгі ересектерде жетіледі. Ықтиярлы есте сақтау мен еске түсіруді меңгерудің неғұрлым ... ... ойын ... ... бала ... ... ... жақсы орындап шығу есте сақтау шарты болған кезде жасалады. Мысалы, сатып алушының ролін ... бала ... ... ... ... алу жөніндегі тапсырманы орындаушы ретіндегі баланың есте сақтайтын сөздерінің саны үлкен адамның тікелей талабы бойынша есінде сақтауға ... ... көп ... ... ықтиярлы формаларын меңгеру бірнеше кезеңнен тұрады. Олардың біріншісінде әлі қажетті тәсілдерді меңгере ... ... бала есте ... мен еске ... ... өзін бөле ... ... еске түсіру міндеті бұрын бөлінеді, өйткені бала алдымен дәл еске түсіруді, елестетуді қажет ететін ахуалдарға кездеседі. Бұған ... ол нені ... ... ... ... ... ... Есте сақтау міндеті еске түсіру тәжірибесінің нәтижесінде пайда болады.
В.С. Мухинаның айтуынша, есте сақтау мен еске түсірудің ... бала өз ... ... ... ... ... ... түрде баланың есіне үлкендер салады. Мысалы, ... адам ... ... ... оған осы ... дәл оны ... беруді талап етеді. Үлкен адам баладан бір нәрсе сұрағанда, оның еске түсіруіне бағыт береді: , Тағы сол сияқты. Бала ... ... ... ... ... ... есте сақтау мақсатында байланыстыра білуге, еске түсіргенде байланыстарды пайдалана білуге үйренеді.
Мектеп жасына дейінгі балалардың кейбіреулерінде эйдетикалық ес деп ... көру ... ... түрі ... ... айқындығы мен дәлдігі жағынан эйдетикалық естің бейнелеріне жуықтайды: бұрын қабылданған бір нәрсені есіне түсірген бала соны көз ... ... ... ... болады. Эйдетикалық ес - жас шағының құбылысы. Мектепке дейінгі жаста осындай есі бар бала, кейінірек, мектепке оқыту ... ... ... бұл ... ... дейінгі жас - естің қарқынды даму ... Ес - бала үшін ... ... мен мәліметтерді жаданда қалдырады және сақтайды.
Қорытынды
Сондай-ақ мектепке дейінгі ... ... ... ... ... - тіл ... және ғылыми ұғымдарды меңгеру бірлігінде дамиды. Баланың сау психикасының ерекшелігі - танымдық белсенділігі. Ойлау - сыртқы ... ... мен ... ... қатынастарының адам миында жалпылай және жанама түрде сөз арқылы бейнеленуі. Ақыл-ой жағынан бала ... ... ... ол ... көп ... ... және оның сұрақтары соншалықты алуан түрлі болады. Бала заттың бейнесін ғана емес, оның қимыл-қозғалыстары ... да ... ... ... - 6 ... бала ... негізгі түрі. Әрине, ол жекелеген жағдайларға логикалық ойлауды да орындай ... ... та бұл ... ... ... оқыту басымырақ болады. Мұның өзі осы жастағы балалардың естері еріксіз жақсы дамиды. Ерікті естері жаңа ғана қалыптасады. ... ... ... алған заттардың түсін есінде жақсы сақтайды. Көру және есту елестері көрген нәрселердің мазмұнымен байланысты ... түсу ... ... есін ... үлкен роль атқарады. Оқушылардың есін тәрбиелеуде де мұғалім олардың жас және дара ерекшеліктерін ескере отырып, ... ... Кіші ... ... ... оқу ... өз ... таңдап ала алмайтындықтан мұғалім үйге тапсырма бергенде, материалды қалай оқу керектігін балаларға ұдайы ескертуі керек. Бұл ... ... ... ... қалай оқу, тапсырманы қалай орындау керектігі айтылған. Бірақ баланың назары кейде бұған жөнді түсе қоймайды. Мұғалім мұны қатты ескерген ... ... ... шақта заттардың, құбылыстардың, іс-әрекеттердің арасындағы байланыстар мен қатынастарды бөлу мен ... ... ... ... де сан ... ... баланың шешуіне тура келеді. Ойында, сурет салуда, құрастыруда , жапсыруда, оқу және ... ... ... бала ... ... ... жай ғана пайдаланып қана қоймайды, жаңа нәтижелер ала отырып олардың тұрақты түрін өзгертеді. Мектеп жасына дейінгі балалар өздерін қызықтырған мәселелерді ... үшін ... ... ... ... ... бақылайды, оларды талқыға салып, қорытындылар жасайды. Мектепке дейінгі балалық шақтың соңында кейбір механикалық ... және ... ... мен ... ... осы ... мен қатынастар туралы білімді жаңа жағдайларда қолдана білуді талап етеді. Осы жастағы балалардың жылдың соңына дейін абстрактылы логикалық ойлауы жақсы дами ... ... ... түрінде, бала затты көрмей тұрса, берген сұраққа толық ... бере ... Бала ... барлық операцияларын жақсы қабылдауға тиіс.
Балалардың ойлауын дамытуда мектептегі оқу-тәрбие ... ... роль ... Бала ... ... үшін мұғалім тиісті жұмыстар жүргізіп отыруы тиіс. Ой тәрбиесі адамның психологиясын жан-жақты етіп тәрбиелеумен ұштасып жатады.
Таным әрекетінің бірі - ... ... ... және ... қатысымдық тұлғаларды ұғыну қабылдаудан басталады. Тілді меңгеру барысында тіл ... ... ... сезу ... ... ... ... қабылдауға үйренеді. Бала қоршаған ортаны жақсы қабылдауға тиіс.
Д.Б. Эльконин бойынша кіші мектеп жасындағы балаладың танымдық үрдістердің ... ... ... оқу ... ... - ... түстерді тану және атауға келіп тіреледі. Мысалы, ... ... ... салу үшін, олар форма, көлем жағынан әртүрлі болып келеді. Төменгі сыныптарда оқитын ... ... ... ... болады. Олар әлде де болса құбылыстарды тұтас зат күйінде жөндеп қабылдай алмайды. Мәселен, ол заттың өзіне ұнағанын, ... ... ... ... сыртқы белгілерін қабылдауға ұмтылады. Мұндай қабылдауда белсенділік жағы аз болады. Үшінші сыныптан бастап балалардың қабылдау саласындағы ... азая ... ... ... ... белгілерін байқай алатын болады. Қабылдауда анализ бен синтез қатар жүреді. Бала әр заттың ... ... ... ... оның мәніне ішкі,сыртқы құрылысына, жасалу принципіне зе сала бастайды. Қабылдау процесінің күрделене түсуі балаларда ... алу ... ... ... Алайда, байқаудың қарапайым элементі бірінші сынып оқушыларында да бар. Байқау - белсенді ой-әрекетінің балада дамып келе ... ... ... ... бала ... ... ... мен тәрбиешілер, ата-аналар балалармен жылдың қай мезгілінде болмасын далаға шығып, серуендегенде, әртүрлі ойын ойнағанда осы ойланту әдісіне баса ... ... ... Бала ... ... әсер етіп ... болатын айналадағы өлі және тірі табиғаттардың сан түрлі құбылыстары.
К.Д. Ушинский - ... ... ... ... ... оның ... логикалық ойын, сөз қорының, санасының жетілуіне әсері мол екенін көрсеткен. Логикалық ойдың, пікірдің ... ... ... ... ... болуына, батыл пікір, нақты шешім айтуына және оны дәлелдеп беруге жетелейді. Сондай-ақ, кімде-кім баланың тіл ... ... ... ең ... оның ой ... ... ... - деп көрсетеді [1, 6, 15].
Онтегенездің бастапқы кезеңдерінде қарым-қатынас бала өмірінде аса маңызды функция атқарады. Бала мен ... ... ... ... ... ... жай ... емес, өзара әсерлесу нәтижесінде, өзара баю мен ... ... ... ... Айтмамбетова Б. Жаңашыл педагогтар идеялары мен тәжірибелері.-А., 1991. 2. ... С. ... ... жұмысының әдістемесі. - А.. 1999 3. Зимняя И.А. Педагогикалық психология. Оқулық.Алматы-2005.-123б . 4. Педагогика. Оқулық. Абай ... ... ... ... ... ... ... -Алматы,2005. - 152-162б 5. М.Қалиева. Білім беру технологиялары және ... ... ... енгізу жолдары. Алматы.2002. 6. Хмель Н.Д., Хайруллин Г.Т., Муканова Б.И. Педагогика: Оқулық/Абай атындағы Ұлттық Педагогикалық Университетінің педагогика кафедралар ... ... ... 2005.430 б. 7. ... Ж.Б., Қоянбаев Р.М. Педагогика: Университеттер студенттеріне арналған оқу құралы. - ... ... ... Оқу ... - ... ... ... Ахметова Г.К., Исаева З.А., Әлқожаева Н.С.Педагогика:Оқулық.-Алматы:Қазақ университеті, 2006
* Әлқожаева Н.С. Педагогика (оқу ... ... ... ... ... Педагогика. Оқу құралы (Ред. Пидкасистого.-М., 1998) Аударған Г.К. Ахметова, Ш.Т. Таубаева.-Алматы:Қазақ университеті, 2008
* Педагогика. Дәріс курсы. Алматы: Нұр әлемі, 2003
* ... Т. ... . ... ... ... З.М. Білім берудің практикалық психологиясы: оқу құралы, Алматы: Қазақ университеті, 2008.
15. Қалиев С, Майғаранова Ш., Нысанбаева Г. Тәрбие хрестоматиясы Алматы, ... ... Қ., ... С. ... педагогикалық ойдың антологиясы. -Алматы, Рауан, 1995.
17.Ж.Қоянбаев,Р.Қоянбаев. Педагогика.-Алматы, 1998, 2000. 18. Е.Сағындықұлы. Педагогика. - Алматы,1999.19. С.Қалиев, Ш.Майғаранова, ... ... ... ... ... ... педагогикалық негіздері. - Алматы, 2001.20. А.С.Макаренко. Тәрбие мақсаты. - М 1998.21. Мектепке дейінгі және мектеп жасындағы ... ... ... - А,1995.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бала асырап алудың түсінігі,тәртібі10 бет
Жантану салалары6 бет
Зейін теориялары және олардың физиологиялық ерекшеліктері8 бет
Қиын бала туралы түсінік19 бет
Оқыту мен тәрбиелеу процесінде балалардың псиикалық дамуының негізгі жолдары4 бет
XIX ғ. II жартысы, XX ғ. бас кезіндегі қазақ әдеби тілінің діни лексикалық сипаты5 бет
Дүниетану сабағында бастауыш сынып оқушыларының танымдық белсенділігін дамыту мен жетілдіру тәсілдері37 бет
Мектепке дейінгі балалардың ойындағы танымдық белсенділігі8 бет
Отбасын нығайту және отбасындағы тәрбиенің рөлін күшейту. Отбасы-тұрмыстық зорлық-зомбылық куәгері болған балалардың жағдайы4 бет
Оқушылардың мемлекеттік рәміздерге деген құрмет сезімін тәрбиелеу- патриоттық тәрбие берудің бастапқы қадамы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь