Ақша-несие саясатының теориялық негіздері немесе ақша-несие саясатының мәні, түрлері және құралдары

Жоспар

Кіріспе

1. Ақша.несие саясатының теориялық негіздері немесе ақша.несие саясатының мәні, түрлері және құралдары.
1. Мемлекеттің ақша.несие саясатын қалыптастырудың мақсаттары,міндеттері.
2. Ақша.несие саясатының түрлері және құралдары.
3. Пайыздық саясатты жүргізудің шетелдік тәжибесі.

2. Экономикалық өсуді қамтамасыз етудегі мемлекеттің ақша.несие саясаты.
1. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің ақша.несие саясаты.
2. Ақша.несие саясатын жүргізу механизімі.
2.3 Ақша.несие саясатының табыстау механизімі және оның салық бюджет ,валюта саясаттарымен байланысы.

3. Қазақстандағы пайыздық саясатты жетілдірудің іс.шаралары
3.1 ҚР.ның ақша.несие саясатының қазіргі даму ерекшеліктері
3.2 Ақша.несие саясатын жүргізудегі аспектілер
3.3 Қазақстандағы пайыздық саясатты жетілдіру жолдары

ҚОРТЫНДЫ

ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Кіріспе

Ақша-несие саясаты мемлекетті реттеу саясатының бір бағыты болып табылады. Ақша – несие саясаты - нарықтық экономиканың тірегі ретінде экономикалық дамудың ажырамас элементін білдіреді.
Ақша – несие саясаты Қазақстан Республикасында ҚР Ұлттық Банкімен елдің банктік пайыздық ставкаларын, валюта курсын, төлем қабілеттілігін анықтау жолымен іске асады. Сонымен қатар ақша массасы көлемінің кеңеюіне немесе оның қысқаруына бағытталуы мүмкін.
Төлем айналымы және оның біздің елдегі қалыптасуы мен жұмыс жасау қарқыны ақша-несие саясатының негізгі мақсатының бірі, мұнымен қоса инфляциялық тежелуді қамтамасыз ету және қаржы нарығының тұрақтылығын қадағалау қызметтері де жүктеледі. Айырбас бағамының икемділігін сақтап тұру өз алдына үлен жауаптылық. Бұл мақсаттарды бір мезгілде шешу қиындық тудырады. Себебі экономикалық өсу үшін несиелік экспансия, ал инфляцияны тежеу үшін, керісінше, несиелік рестрикция, яғни ақша массасының жалпы шектеулілігі қажет. Сондықтан да ақша-несие саясаты тұрақты бюджет, төлем балансы және салық саясатымен байланысты келеді.
Ақша-несие саясаты бүгінгі таңда несиелеуге болатын экономика секторын дұрыс таңдай білуге, сондай-ақ несие беру мүмкіндігі туралы, төлем балансы сұрақтарын шешуде банк үшін бірінші реттік маңызы бар басқа факторлар мен қарыз алушының несиелік қабілетіне қарап өз клиентін таңдаудағы біліктілігіне негізделеді.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі өзі жүргізетін операциялар бойынша ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесін, сол сияқты басқа да мүдделендіру мөлшерін белгілейді. Ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесін ақша нарығының жалпы жағдайына несие бойынша сұраныс пен ұсынысқа, инфляция деңгейіне байланысты белгілейді. ҚҰБ мүдделеңдіру мөлшерлемесі саясатын мемлекеттік ақша-несие саясаты жүзеге асырылатын аумақтағы нарықтың мүдделендіру мөлшерлемесіне әрекет ету үшін пайдаланады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі пайыз саясатының басты мақсаты — айналыстағы теңге деңгейін көтере отырып, несиеге деген сұранысты азайту, соның нәтижесінде ақша жиыны және инфляцияның өсуін төмендетуді қамтамасыз ету болып табылады. Жоғары пайыз мөлшерлемесі, шын мәнісінде пайыз үшін төлемдер өз кезегінде шығынның көлемін құрайды. Демек, жаңа пайыз саясаты алдағы уақытта немесе белгілі бір уақыт аралығында өзінің нәтижелеріне қол жеткізуге тиіс.
Жалпы, курстық жұмыстың жазылу құрамы кіріспе, үш бөлім, тоғыз сұрақты, сондай-ақ қорытынды, пайдаланған әдебиеттерді қамтып отыр.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Сейітқасымов, Ғабдығалар. Қазақстанның банк жуйесі [Мәтін] : оқу құралы/ Ғ. Сейітқасымов, Ж. Бекболатұлы, С. Кәрімжанов, 2008. – 186 б. [60 б]
2. .Н.Хамитов «Банк ісі» «Экономика», Алматы -2006ж. [49-55 беттер]
3. Болатханова З.А. Әлеуметтік-экономикалық статистика [Мәтін] : оқу құралы/ Болатханова З.А., 2003.-207 б.[166-167б]
4. Қазақстан Республикасының 2010жылға дейінгі стратегиялық даму жоспары = стратегический план развития Республики Казахстан до 2010 года[Мәтін] ,2002.- 540б. [153-165б]
5. Мамыров Н.Қ. Макроэкономика [Мәтін] : Оқулық / Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә.,2003. – 432 б. [212-217 б]
6. Темірбекова А.Б. Экономикалық теория [Мәтін] : оқу құралы / Темірбекова А.Б. ,2008.- 276 б [88-100 б]
7. Тілеужанова М.Ә. Макроэкономика [Мәтін] : оқу құралы / Тілеужанова М.Ә., 2008. – 512 б. [278-294 б]
8. «Егемен Қазақстан» 6.ХІІ.2006. №235 [3 бет].
9. http://www.nationalbank.kz/
10. Макроэкономика под редакций КазЭУ
11. «ҚР-дағы банктер және банктік қызмет туралы» ҚР заңы. 30.08.1995
        
        Жоспар
Кіріспе
1. Ақша-несие саясатының теориялық негіздері немесе ақша-несие саясатының
мәні, түрлері және құралдары.
1. Мемлекеттің ақша-несие ... ... ... ... ... және ... ... саясатты жүргізудің шетелдік тәжибесі.
2. Экономикалық өсуді қамтамасыз етудегі мемлекеттің ақша-несие саясаты.
1. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің ақша-несие саясаты.
2. Ақша-несие ... ... ... ... ... ... ... және оның салық бюджет
,валюта саясаттарымен байланысы.
3. Қазақстандағы пайыздық саясатты жетілдірудің іс-шаралары
3.1 ҚР-ның ақша-несие ... ... ... ... ... жүргізудегі аспектілер
3.3 Қазақстандағы пайыздық саясатты жетілдіру жолдары
ҚОРТЫНДЫ
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Кіріспе
Ақша-несие саясаты ... ... ... ... ... табылады. Ақша – несие саясаты - нарықтық
экономиканың тірегі ... ... ... ... ...... саясаты Қазақстан Республикасында ҚР Ұлттық
Банкімен елдің ... ... ... ... төлем қабілеттілігін анықтау жолымен іске ... ... ақша ... ... ... немесе
оның қысқаруына ... ... ... және оның ... ... ... ... жасау қарқыны ақша-несие саясатының негізгі
мақсатының ... ... қоса ... ... ... және қаржы нарығының тұрақтылығын қадағалау ... ... ... ... икемділігін сақтап тұру
өз ... үлен ... Бұл ... бір ... ... ... ... экономикалық өсу үшін
несиелік ... ал ... ... ... ... ... яғни ақша ... жалпы
шектеулілігі қажет. Сондықтан да ... ... ... ... ... және салық саясатымен ... ... ... ... ... болатын
экономика секторын ... ... ... ... несие
беру ... ... ... ... ... ... үшін ... реттік маңызы бар басқа факторлар ... ... ... ... ... өз клиентін
таңдаудағы біліктілігіне ... ... ... ... өзі жүргізетін операциялар
бойынша ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесін, сол сияқты басқа ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесін
ақша нарығының жалпы жағдайына несие бойынша сұраныс пен ұсынысқа,
инфляция ... ... ... ҚҰБ ... ... мемлекеттік ақша-несие саясаты жүзеге асырылатын аумақтағы
нарықтың мүдделендіру мөлшерлемесіне әрекет ету үшін пайдаланады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі пайыз саясатының басты мақсаты ... ... ... көтере отырып, несиеге деген сұранысты азайту,
соның нәтижесінде ақша жиыны және инфляцияның өсуін төмендетуді қамтамасыз
ету болып табылады. ... ... ... шын ... ... ... өз кезегінде шығынның көлемін құрайды. Демек, жаңа пайыз саясаты
алдағы уақытта немесе белгілі бір уақыт аралығында өзінің нәтижелеріне қол
жеткізуге ... ... ... ... құрамы кіріспе, үш бөлім, тоғыз
сұрақты, сондай-ақ қорытынды, пайдаланған ... ... ... ... ... пайыздық саясатының қазіргі кездегі
қиыншылықтары анықталды және одан шығудың жолдарына сипат берлді. 
Курстық жұмыстың жазылу барысында және тақырыптың ... ... ... ... ... сондай-ақ газет –журналдар
беттеріндегі жарияланған мақалалар, маңызы деректер, статистикалық
көрсеткіштер жан-жақты пайдаланылып отыр.
1. ... ... ... ... НЕМЕСЕ АҚША НЕСИЕ
САЯСАТЫНЫҢ МӘНІ,ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ ҚҰРАЛДАРЫ
1. Мемлекеттің ақша-несие саясатын қалыптастырудың
мақсаттары,міндеттері.
Ақша-несие саясаты - ... ... ... ... ... ... және ... қалыпты жағдайда қызмет етуіне бағытталған
мемлекеттің экономикалық саясатының құрамды бөлігі. Ақша-несие саясаты ... ... ... ... Ақша несие
саясатының негізгі қарастыратын міндеттері, толық ... ... және ... ... ... ... ... жетудің экономикалық жүйесине көмектесу болып табылады.
Ақша-несие саясаты мемлекетті ... ... бір ... ... ... ... төлем балансын іске асырудағы маңыздылығын баса
айтып өткен жөн. Ақша – ... ... - ... ... ... ... ... ажырамас элементін білдіреді.
Ақша – несие саясаты Қазақстан Республикасында ҚР Ұлттық Банкімен
елдің банктік пайызды ... ... ... ... ... ... іске ... Сонымен қатар ақша массасы көлемінің кеңеюіне
немесе оның ... ... ... ... және оның біздің елдегі қалыптасуы мен жұмыс жасау
қарқыны ... ... ... ... ... ... қоса
инфляциялық тежелуді қамтамасыз ету және қаржы нарығының тұрақтылығын
қадағалау қызметтері де ... ... ... ... ... өз алдына үлен жауаптылық. Бұл мақсаттарды бір мезгілде шешу ... ... ... өсу үшін несиелік экспансия, ал ... ... ... ... ... яғни ақша массасының жалпы
шектеулілігі қажет. Сондықтан да ақша-несие ... ... ... төлем
балансы және салық саясатымен байланысты келеді.
Ақша-несие саясаты бүгінгі ... ... ... ... ... ... білуге, сондай-ақ несие беру мүмкіндігі туралы, төлем
балансы сұрақтарын шешуде банк үшін ... ... ... бар ... мен ... ... несиелік қабілетіне қарап өз клиентін
таңдаудағы біліктілігіне негізделеді.
Ақша -несие саясатының мақсаттары:
- қаржылық рыноктағы тендестікті ... ... ақша ... мен ... ... ... ... күрес, ұлттық валютаның
бағамын реттеу;
- экономикалық кезенді реттеу және жағдайды теңдестіру;
- экономиканың нақты секторын ... ... ... ... ... мақсаты инфляцияның төмен қарқының (6-8 пайыз)
қолдау болып табылады.
Бұл мақсатқа Ұлттық банкте бар ... ... ... арқылы
ақша базасының деңгейін реттеуді қамтамасыз етумен қол жеткізуге болады.
Ақша-несие саясаты ақша айналымын реттеу, қайта қаржыландыру ... ... ... ... және т.б. ... ... ... құралдар экономикаға жанама және жалпы ықпал көрсетеді,
сондықтан бұл құралдарды қолданудың сандық ... ... ала баға ... ... ... ақша рөлі мәселесі үш макроэкономикалық
көзқарасқа бөлінеді.
Неокласикалық мектеп ... ... және ... ... ... ... көзқараспен байланысты экономикалық үдерістерді
мемлекеттік реттеудің қажеттілігін теріске шығарды, ал ... ... ... ... және т.б. ... ... тек
атаулы көрінісіне қажет сыртқы ... ... ... ... ... бойынша, ұлттық өндірістің көлемі экономикада бар
өндірістік ресурстарға тәуелді болғандықтан, олардың ... мен ... ... ... ... ... ... ақша көлемінің
өзгерістері тек ішкі бағаның деңгейіне әсер ету мүмкін.
Мұндай ұстаным, ақшаның ... ... ... өзгерістерін
келтіретінің дәлелдеген И.Фишердің теориясында барынша айқын көрінді.
> деп ... ... ... ... М – ... ақша ... – бір ақша бірлігінің айналым жылдамдығы;
P - тауарлар мен қызметтің орташа бағасы;
Q – жыл ішінде ... ... ... өндірілген ,
тауарлар мен қызметтің саны немесе жалпы ұлттық өнімнің нақты көлемі. [6]
Жоғарыдағылардан қорытындылай отырып, неокласиктер ақша ... ... және ... бұрын, балансталған мемлекеттік бюджет
пен балансталған төлем балансы жөнінде пайым жасады.
1929-1933 жж. ұлы тоқырау бұл мектептің көп ... ... ... ... ... ... ... пен мүмкін
дағдарыстарды іс жүзінде шығарып тастаған ережесіне күдік ... ... ... ... ... ... қабілетсіздігін
білдірді. Экономиканы реттейтін, бірнеше ... ... ... қаржы реттеуішін қолданатын шараларды пайдалану қажет болды.
Кейнсиандық көзқарас. Көрнекті экономист ... (1936ж) ... ... ... ... және оның ... ақша ... түбегейлі революция болды. Дж. Кейнс экономикалық белсенді
жағдайға мемлекеттің ықпалы ... деп ... және ... ... өзгерту үшін қаржы-несие және бюджет-салық ... ... ... ... ... ... теңдеу:
Y=C+Q+I+XN;
мұнда Y – ЖҰӨ-нің атаулы көлемі;
C – тұтыну шығындары;
Q – тауарлар мен қызметке мемлекеттік шығындау;
I – жеке ... – таза ... ... ... ... сұранысқа апарды, өйткені,
мульципликациялық әсер арқылы инвестициядағы ауытқулар өндіріс жұмыспен
қамтамасыз етілуде ... ... ... ... ... ... мөлшерлемелерге байланысты: пайыздын ... ... ... ... яғни ... және ... өамтамасыз ету
көлемі төмендейді. Өз кезегінде пайыздық мөлшерлеме ақша ... ... оның өсуі ... ... ... ... ... әкеледі және керісінше, азаю пайыз мөлшерлемесінің
өсуіне және инвестицияның төмендеуіне әкеледі.
Бұл пайыз мөлшерлемесінің ауытқуы ... ақша ... ... ... ... әсер етеді. Себепті – салдарлы байланыстын
тізбегі мынадай: ақша ... өсуі ... ... ... бұл ... ... келтіреді, яғни табыс және жұмыспен
қамтамасыз етудің өсуіне ... яғни ... ... – бұл ... ... ... ... ететін басты тұтқа.
Кейнс ақшаға сұранысты екі шаманың ... ... ... ... ... және ... ... өйткені ол ақшаға сұраныс екі
элементті қосады деп ... ... ... ... мәміле үшін ақшаға сұраныс. ... ... ақша ... ... ... ... есепке алады. Трансакциялық сұраныс атаулы ұлттық табыстың
деңгейіне тәуелді: оның деңгейі жоғары ... ... ... ... ... және ... көп ақша қажет болады.
2. Бағалы қағаздарды сатып алу және ... ... ... Мұндай сұраныстың болуы адамдар әрбір нақты жағдайда
тұтынуға табыстың қандай үлесін бағыттауды, ал ... ... ... және бұл ... қандай нысанда сақтауды ... ... ... бір ... ... да табыс әкеледі,
өйткені ... ... ... ... ... бағамының
өзгерістеріне әкеледі: пайыз мөлшерлемесі жоғалылаған сайын, баға сонша
төмен болады. ... ... ... ... ... ... ... болады. Осыдан алыпсатарлық уәж ақша мен ... ... ... ... кері ... қалыптастырады.
Ақша – несие реттеуі әдісін пайдалана отырып, мемлекет пайыз
мөлшерлемесіне әсер ете ... сол ...... ... ... етуді
және экономикалық өсуді қамтамасыз етуді қолдай отырып, инвестиция
деңгейіне ... ете ... ... монетарлық теориясы.XX – ғасырдың 60- ... ... ... ... ... ... ...
оның ішінде: инфляциялық үдерістердің қауіптілігін жете ... ... ... ... ... өсіріп көрсетуі;
қаржыландырудың жетіспеуінің нақты әсерін артық бағалауы ... ... ... ақша ... ... ... және ... теорияға оралуға
көмектесті. Монетарлық тәрізді экономикалық теорияда белгілі ... ... ... ... қазіргі заманғы сандық ториясын әзірледі.
Бұл теорияның басты постулаттары:
– Рыноктық жүйе өзін-өзі реттеу негізіндегі автоматты қабілетке ие,
өзін тепе-тендікке ... ... ... ... қиындықтар
сыртқы факторлармен танылады және мемлекеттік органдардың ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық табиғатында әуелден негізі қаланған, беріктіліктің
жеткілікті қоры бар.
– , сондықтан
экономикаға мемлекеттік араласуды ... ... Осы ... ... ... а) ... қалыпқа
келтіруге ұмтылатын,стихиялы реттеушінің әрекетін ... ... ә) ... ... ... мерзімді келешекке
бағытталған, ал пайда болған қиындықты шешу үшін уақыт кендігі,
уақыт ұзақтығы керек және ол тек ... өз ... ғана ... ... ... құра ... және оны басқарады ( мемлекеттік
шығындар, салықтар, қарыздар және т.б. ... ол ... ... ... Зерттеулер мен тәжибелік ұсыныстар ауыртпалығының орталығын ақша-
несие операциясының аймағына ... Ақша ... ... ... ... ... ... реттеушісі бола
алады. Сонымен бірге ақша жиынтығының айналысына оның мөлшерлері,
өсу қарқыны және ақша ... ... ... ... ... ақша ... ... теориясының элементтерін,
монетарлықты, неоклассикалық теорияларын және т.б.
қоса отырып, ... ... ... ... ала ... Ақша-несие саясатының түрлері және құралдары
Қазақстан Ұлттық банкі мемлекеттік ақша-несие саясатын ... ... ... ... ... ... ҚҰБ ақша-несие саясатының басты
мақсаты: Ұлттың валютаның тұрақтылығын, яғни оның төлем қабілеттілігі мен
басқа шетел ... ... ... ... ... ... ... — бұл айналыстағы ақша массасын, несие көлемін, сыйақы
(мүдделендіру) мөлшерлемесін өзгертуге жалпы банк жүйесінің ... ... ... ... саясатының макроэкономикалық деңгейдегі субъектісі Ұлттық
банк болып табылады. Ал ... ... ... банк ... ... экономикадағы қолма-қол және қолма-қолсыз ақша массасының
жиынтығы жатады.
Шаруашылық ... ... ... ... ... типі болады:
1. Рестрикциялық ақша-несие саясаты;
2. Экспанцондық ақша-несие саясаты.
Рестрикциялық ... ...... ... ... ... ... шектеуге және қатан шарт белгілеуге, сондай-ақ
сыйақы мөлшерлемесінің денгейін арттыруга бағытталатын шаралар жиынтығы.
Экспанциондық ақша-несие саясаты — несие беру ... ... ақша ... өсуіне бақылаудың, әлсіздігімен және сыйақы
мөлшерлемесінін төмендеуімен байланысты шаралар. [7]
Соңғы жылдардағы ... ... ... ... ... ... және ... тұрақтылығын қамтамасыз ету. Бұл мақсатқа жетуде
Ұлттық банк қатаң ақша-несие саясатын жүргізуде. ... ... ... ... ақша-несие саясатының негізгі құралдарының көмегімен реттеледі:
- Сыйақы мөлшерлемелерін белгілеу;
- Ең төменгі міндетті ... ... ... ... ... ... ... алу және сатуы бойынша ашық
нарықтағы операцияларды жүргізу;
- Банктерге және ... ... ... ... ... ... ... несиелік операциялардың жекелеген түрлерінің
деңгейі мен көлеміне тікелей сандық шектеулер енгізу.
Қазіргі ... ... ... ... ... іс ... отырғандары: ресми сыйақы мөлшерлемелері, қысқа мерзімді
ноттарды эмиссиялау, ашық нарықтағы операциялар.
Ұлттық банк өзінің жүргізетін операциялары бойынша мынадай ресми
сыйақы мөлшерлемелерді белгілейді:
- ресми ... ... ... ... ... ... ... РЕПО және кері РЕПО операииялары бойынша сыйақы мөлшерлемесі;
- «овернайт» займдары бойынша сыйақы мөлшерлемесі;
- күндізгі займдар бойынша сыйақы мөлшерлемесі.
Ресми ... ... ... — ақша нарығының жалпы
жағдайына несие бойынша сұраныс пен ... ... және ... ... ... белгіленеді. Ұлттық банкінің заң актілері, ҚР
Президентінің актілері ... ... ҚҰБ ... жеке ... ... заем операциялары бойынша қолданылады.
Ресми есептік (дисконттық) мөлшерлемесі — ақша нарығының ... ... ... ... пен ... ... байланысты
белгіленеді және Ұлттың банктің коммерциялық вексельдерді қайта есепке алу
операцияларында қолданылады. Ресми есептік (дисконттық) мөлшерлеме жылдық
пайыздық мөлшерлеме болып табылады және ол ... ... алты ... ... ... ... және кері РЕПО операциялары бойынша сыйақы мөлшерлемелері —
жылдың пайыздық, мөлшерлемелер, ішкі ... ... ... ... және ... ... ... операциялар жүргізуде
қолданылады. РЕПО-ның мақсатты мөлшерлемесінен ауытқу жағдайында ақшалай
қаражаттарды орналастыру немесе тарту жолымен РЕПО нарығындағы сыйақы
мөлшерлемелерді реттеу арқылы сыйақы мөлшерлемелердің ... ... ... ... ... ...... банктің
екінші деңгейдегі банктерге, олардың ҚҰБ-ғы корреспонденттік шоттары
бойынша есеп ... ... ... аяқтауы барысында бір түнге
берілетін заемдары бойынша қолданылады.
Күндізгі заемдар бойынша сыйақы мөлшерлемелері — Ұлттың банктің
екінші деңгейдегі банктерге, ... ... ... ... ... ... төлем жүргізуге немесе ақшалай аударымдар жасауға қажетті
ақша қаражаттары уақытша болмаған не жетіспеген жағдайларда займдар бойынша
қолданылады.
Ақшалай нарықтағы ... ... ... ... ... ... реттеуде банктің өтімділік деңгейін реттеуде және олардың
міндеттемелері бойынша төлемсіздікті төмендетуде, сол сияқты банктің салым
иелері мен ... ... ... ... ... банк ең
төменгі резервтік талаптар механизмін қолданады.
Резервтік талаптар, ашық нарықтағы операциялар және пайыз саясатымен
қатар коммерциялық банктерді жанама ақшалай-несиелік реттеудің негізгі
құралдарының ... ... ... банк ... ... ... резервтік талаптар, бір жағынан, сақтандыру институттарының жоқ
кезінде, коммерциялың банктердің депозиттерін сақтандыру қызметін, екінші
жағынан, ... ... ... ... реттеу қызметтерін
атқарады.
Ақша-несие саясатының бұл құралы 1993 жылы 1 ... ... ... және жеке ... ... реттеу туралы»
нұсқауға сәйкес міндетті резерв нормативі 18 — 20% ... ... ... ... ол ... 6%-ды құрайды. Банктердің
резервтерінің артық болуы, яғни Ұлттық банктегі корреспонденттік шоттардағы
қаражаттардың өсуіне байланысты резервтік талаптар шамасын ... ... сол ... ... альтернативтік тәртібіне өтуге, яғни бұл
банктердің пруденциалдық, нормативтерді орындау барысында корреспонденттік
шоттағы қаражаттар сомасын ең төменгі резервтер мөлшерінің төмен болмауын
сақтап ... ... ... ... міндетті резервтердің өте жоғары деңгейде болуы,
банк жүйесінің ... ... ... тиімділігін нашарлатып, ал ең
төменгі резервтер нормасының артуы несиелік ресурстардың экономикаға
құйылуына тосқауыл болатындығын көрсетеді.
Ақша саясатының құралдарын төмендегідей топтастыруға ... ... ... ... ... ... бағаны тұрақтандыру;                         
в) төлем балансын тұрақтандыру.
Аралық мақсат:
а) ақша жиыны;                                       
ә) пайыз мөлшерлемесі;
б) ... ... ... берудің лимиті, пайыз мөлшерлемесін тікелей реттеу;
ә) міндетті резервтер нормасының өзгеруі;
б) есептеу мөлшерлемесінің өзгерісі;              
в) ашық нарықтағы операциялар.
Тікелей және ... ... ... айырмашылықтар бар.
Жанама құралдарды тиімді пайдалану ақша нарығының дамуымен тығыз
байланысты. Нарықтық экономикада ... ... ... ... және ... ... ... соңғылары алғашқыларын
ығыстырады.[7]
Соңғы мақсаттар жалпы экономикалық саясаттың, сонымен қатар
қазыналық, валюталық, сыртқы сауда, ... және ... да ... ... несие-ақша саясаты жоғарыда аталған саясаттардың бір бағыты
ретінде қарастырылады.
Аралық мақсаттар нарықтық жағдайда тікелей орталық банктің жанама
құралдары арқылы ... ... ... ... ... банк ... ... жүргізуде.
Нысанаға алатын ақша базасы келесідей ақша-несие саясатының ... ... ... ... қаржыландыру мөлшерлемесі: ресми мүдделендіру
мөлшерлемесі деңгейін белгілеу;
-  ҚҰБ-те (Қазақстан Ұлттық банкі) жинақталатын ең төменгі міндетті
резервтер нормасын белгілеу, оның ішінде ... ... ... ... және ... байланысты жіктеу;
-  мемлекеттің бағалы қағаздарын сатып алу және сату бойынша ақша
нарығындағы операцияларды жүргізу;
-  банктерге және ... ... ... ... ... басқыншылық;
-  кейбір жағдайларда несиелік операциялардың жекелеген түрлерінің
деңгейі мен көлеміне тікелей сандық шектеулер енгізу;
- ресми есепке алу (дисконттық) мөлшерлемесі.
1.3. ... ... ... ... ... пен ... міндетті резервтік нормалары біршама жоғары
деңгейде бекітілген. АҚШ-та міндетті резервтер ... ... ... мен ... ... ... келеді. Міндетті
резервтер федералдық резервтік банктердің пайызсыз депозиттік шоттарында
сақталады және резервтердің артық ... ... ... ... ақша ... маңызды процестерге байланысты операциялардың басты бір
көзін құрайды. ... банк ... ... ... ... ... қызметіне бақылау жасауды білдіреді. ... ... ... ... несиелеу қабілетіне әсер
ететін федералды резервтік банктік жүйенің басқару Кеңесінің басты құралы
болып табылады. Резервтеудің ... ... банк ... ... ... ... Дәл ... жанама жолмен коммерциялық,
банктердің несиесіне жасалатын бақылау ... және ... ... бұл ... салым иелерінің мүдделерін қорғау құралы болып
табылады деген Кэмпбел Р. Макконелл, Стэнли Л. ... ... жүйе ... құлдырау кезеңінде міндетті
резервтердің іскерлік белсенділігін арттыру және ынталандыру үшін ... ... жиі ... отырған.
Ұлттың банк екінші деңгейдегі банктер үшін, олардың пруденциалдың
нормативтерді орындауына байланысты ең ... ... ... ... ... ... екі ... қолданады:
1. Міндетті резервтер;
2. Резервтеудің альтернативтік тәртібі.
Резервтік талаптарды орындайтын банктерге Ұлттық банк орташа ... ... ... 50% ... ... резервтер
бойынша, ал еркін алмастырылатын валютадағы резервтік ... ... ... ... (LIVID) бір ... депозиттің орташа
өлшемді мөлшерлемесінің 50% көлемінде пайыз төленді.
II. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУДІ ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық банкінің ақша-несие саясаты
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің ақша – несие саясаты ... 13 ... ... Республикасы Жоғарғы Кеңесінің оныншы сессиясында
Қазақстан Республикасының «Қазақстан ... ... ... ... ... ол ... ... Ұлттық Банкінің міндеттерін,
қызмет принципін, құқықтык мәртебесі мен өкілеттігін, оның банк жүйесіңдегі
рөлі мен орнын, ... ... ... ... ... берді. Заң Қазақстан Республикасының ақшалай және заемдық
қаражаттарға ... ... ... ... ... ... мүддесі
мен мемлекеттік несие саясатын жүзеге асыруды қамтамасыз етуде кепілдікті
қарастырады. Заң Ұлттық Банктің негізгі міндеттерін ... ... ақша ... ... банктік есеп айырысуларды ұйымдастыру және
валюталық қатынастар саласында мемлекеттің саясатын ... ... ... ... ... ... мен ... салымшыларының,
несиелік, есеп айырысу мекемелерінің, сондай-ақ валютаны сатып алу,
сату және ... ... ... ... ... клиенттерінің мүдделерін қорғау, банктік және басқа
несие мекемелерінің қызметін реттейтін ережелерді ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ақша-несие саясатын жүзеге асыру саласында
мүдделерін қорғау.
1993 жылы 15 қарашада Қазақстан ... ... ... ... ... Ұлттық Банкіне ақша-несие жүйесінің
жұмыс істеу жауапкершілігі, оның бюджетпен және ... ... ... ... ... ... ... жүйесін бекіту міндеттері жүктелді. Қазақстан Республикасының
ұлттық валютасының — қазақстандық теңгенің ішкі және ... ... ету — ... орталык банкісі — Қазақстан Ұлттық Банкінің
негізгі міндеттерінің ... ... ... ... ... ... ... тұрғысынан оны
ұйымдастыру мен басқара білуге көп байланысты болады. 1995 ... ... ... ... Республикасы Президентінің Заң күші ... ... ... ... туралы» Жарлығы Кдзақстан
Республикасы Ұлттық Банкінін міндеттерін, ... ... ... мен өкілеттіктерін, оның мемлекетгік банк жүйесіндегі рөлі ... ... ... 1995 жылы 30 ... еліміздін жаңа Конституциясының
кабыдануына байланысты заңнамаға бірнеше рет ... мен ... ... ... ... ... ... валютанын
тұрақтылығын қамтамасыз ету мақсатында Қазақстан Ұлттық Банкі ... ... ... ... Ұлттық Банкі Қазақстан Республикасының
мемлекеттік ... ... ... және жүзеге асыратын бірден-бір
орган болып табылады. Қазақстан Ұлттық Банкі ақша-несие саясатын ... ... ету ... ... ... ... ... қаржыландырудың ресми ставкасын;
- ақша-несие саясатының негізгі операциялары бойынша ... ... ең ... ... ... ... ... жағдайларда, операциялардың жекелеген түрлерінің деңгейі мен
көлеміне тікелей сандық шектеулерді белгілеу жолымен жүзеге ... ... ... ... ... ... ... сәйкес
коммерциялық вексельдерді қайта есепке алуды жүргізеді.
Қайта қаржыландырудың ресми ставкасы ақша-несие саясатының ... үшін ... ... ... ... ... табылады.
Қазақстан Ұлттық Банкі қайта каржыландырудың ресми ставкасын ақша ... ... ... ... ... пен ... инфляция деңгейіне
және инфляциялық болжауларға қарай белгілейді.
Қазақстан Ұлттық Банкі ақша-несие саясатын жузеге асыратын шеңбердегі
қаржы нарығында сыйақының нарықтық ставкаларына әсер ету ... ... ... ... ... ... ... ставкасын
белгілейді.
Резервтік талаптар нормативі банктер алдындағы міндеттемелерді кеміту
есебінен міндеттемелердің жалпы сомасынан процент есебінде есептеледі ... ... ... емес мөлшерде белгіленеді.
Қазақстан Ұлттық Банкі айырықша жағдайларда міндеттемелердің өсуіне
резервтік талаптар еңгізуге құқылы. Ең ... ... ... ... ... шешім қабылданған күннен бастап бір айдан
ерте колданысқа енгізілмейді.
Ең төменгі резервтік талаптардың нормативтері бұзылған ... ... заң ... Қазақстан Ұлттық Банкі белгілеген мөлшерде
айыппұл салынып, өндіріліп алынады.
Қазақстан Ұлттық Банкі банк қызметін тоқтатқан кезде бір апта ... ... ... ... ... резервтелген қаражатты қайтарып
береді.
Қазақстан Ұлттық Банкі тікелей сандық шектеуді айырықша жағдайларда
ғана белгілейді. Қазақстан ... ... тіке ... ... дегеніміз
операциялар мен мәмілелердің жекелеген түрлері бойынша ... ... ... ... ... шектеу, сыйақының (мүдденің)
ставкасын ... ... ... ... ... ... немесе тежеу
максатында несиенің накты түрлерін реттеу болып табылады.
Қазақстан Ұлттық Банкі тікелей сандық шектеуді ақша-несиемен ... ... ... ... ... мүмкін болмаған жағдайда
қолдануға құқылы.
Ақша-несие саясатын іске асыру мақсатында Қазақстан Ұлттық ... ... ... жүзеге асырады:
1) қарыздар беру;
2) депозиттер қабылдау;
3) валюталық интервенциялар;
4) Қазақстан Ұлттық Банкінің қысқа мерзімді ноталарын шығару;
5) Мемлекеттік және басқа да ... ... ... алу және ... ... кері сатып алу құқығымен;
6) коммерциялык вексельдерді қайта есепке алу;
7) ... ... ... ... ... бойынша басқа да
операциялар.
Қазақстан Ұлттық Банкі ақша-несие саясатының қабылданған бағдарларына
сәйкес банктердің ... ... ... көлемін реттейді.
Банктерге берілетін карыздарды беру мен өтеу тәртібін, талаптарын,
түрлерін, мерзімдерін және лимиттерін Қазақстан ... ... ... ... ... ... өтімділігі жоғары және кауіпсіз
бағалы қағаздармен және басқа активтермен ... ете ... ... ... де бір ... ... ... береді. Бұл мерзімді
Қазақстан Ұлттық Банкінің Басқармасы ұзартуы мүмкін. Бұл орайда ... ... ... ... ... ... ретінде банктерге қарыздарды
Қазақстан Ұлттық Банкінің Басқармасы белгілеген тәртіппен, шарттарда және
мерзімдерде беруге құқылы.
Қазақстан ... ... ... ... актілерінде көзделген
мүлік Қазақстан ... ... ... ... ... ... ету үшін кепіл заты бола алады.
Депозиттерді тарту мен өтеу тәртібін, талаптарын, мерзімдерін ... ... ... ... ... ... Қазақстан Ұлттық Банкі
Ұлттық валютамен де, шетел валютасымен де депозиттер тартуға ... ... ... ... ... ... ... мерзімді
ноталарды ұлттық та, шетелдік те валюталарда шығаруға құқылы.
Қысқа мерзімді ... ... ... ... ... және
өтеу тәртібі мен талаптарын Қазақстан Ұлттық Банкі ... ... ... ... ... ... - ... Ұлтық Банкі шығарған
мемлекеттік бағалы қағаздар.
Мемлекеттік және өзге де бағалы қағаздарды ... алу және ... ... ... ... ... саясаты шеңберінде жүзеге асырады.
Қазақстан Ұлттық Банкі коммерциялық ... ... ... ... және Қазақстан Ұлттық Банкінің коммерциялык вексельдерді қайта
есепке ... ... үшін ... ... белгілейді.
Қазақстан Ұлттық Банкінің валюталык интервенциясы ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық
Банкі кез келген банктер мен валюталық биржалар арқылы кез келген ... ... ... ... ... ... саласындағы Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... валюталык қатынастарды реттеу
туралы».
Қазақстан Ұлттық Банкі Ұлттық валютаның тұрақтылығын ... ... ... несие беру тәрізді ақша-несие саясатының құралын да
пайдалануға құқылы.
Банктерге несие берудің тәртібін, ... ... ... мен ... ... Ұлттық Банкі айкындайды. Қазақстан банкі несие
берудің соңғы сатысының несие берушісі ретіңде ... ... ... шетелдік валюталармен, Қазақстан Ұлттық Банктің Ережесімен белгіленген
тәртіпте және мерзімде, қамтамасыз етіп те, қамтамасыз етпей де ұсынады.
Ақырғы төрт жыл ... ... ... ... жылы ... экономикалық дамуын екі кезеңге бөлуге
болады. ... ... ... өткен жылдары байқалған оң үрдістер
(өнеркәсіптің, жылжымайтын мүлік нарығының, құрылыстың, ... ... ... жоғары даму қарқыны) сақталды. Бірінші жарты жылда
экономикаға ... 47% ... ... банк ... ... ... жылғы тамызда АҚШ ипотекалық заемдар нарығындағы 2007 жылдың
басында туындаған дағдарыс әлемдік қаржы нарықтарындағы ... ... ете ... ... ... ауқымды сипатқа ұласты. Әлемдік
нарықтар өтімділіктің ... ... ... ... ... ... ... қарыз алған қазақстандық
банктер бірқатар қиындықтарды бастан ... 2007 жылы ... ... ... ... нарықтарындағы сілкініс теріс
ықпал етуімен жағдай ... ... ... ... дақылдарды негізгі
өндіруші елдерде ... ... ... ... ... (биоэтанол)
түріндегі отынның балама ... ... ... өсуі ... ... ... әлемдік бағасы өсті. Осының барлығы елдегі
инфляциялық қысымның өсуіне себепші болды.
Өтімділікті қолдау жөнінде тиісті шаралар ... банк ... ... ... ... ... олар 2007 жылға арналған
инфляция бойынша болжамды бағдарлардың орындалмауына әкеліп соқтырды. 2007
жылғы ... ... ... 10,8% ... бұл ... ... әлемдік
жоғары бағасы сценарийі бойынша 2007-2009 жылдарға арналған ақша-кредит
саясатының негізгі бағыттарымен айқындалған болжамды дәлізі 8,2-9,2%
құрады.
2008 ... ... – 2009 ... ... ішкі ... ... ... күтулердің едәуір өсуі байқалды. Бұл ретте Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... және нақты емес дәлізді бір АҚШ доллар үшін 120 теңге ±2% шегінде
сақтау жөнінде ... күш ... ... қазаннан бастап 2009 жылғы ақпан аралығындағы кезеңнің
өзінде Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... бағамының
тұрақтылығын қамтамасыз етуге 9 млрд. АҚШ долларынан ... ... ... резервтерінің көлемі осы кезеңде 10,4%-ға төмендеді.
Алайда, 2009 жылдың басында әлемдік экономикада қалыптасқан ахуал,
оның ... ... ... ... ... валюталарының
девальвациясы және қазақстандық экспорттың негізі болып табылатын энергия
ресурстары бағаларының айтарлықтай төмендеуі төлем балансының 2009 ... ... ... етпеді және олардың күрт
нашарлауына ... ... ... ... ... ... міндетті түрде
өзгеруі жағдайында Қазақстан ... ... ... ... ... қамтамасыз етуден және инфляциялық таргеттеуге көшу ... ... ... белгілеуге қарай ауыстыру жолдарын
зерделеді. ... ... ... талдау бағамды жаңа ... ... ... ... ... бір реттік девальвациялау
қалыптасқан жағдайдағы жалғыз ... ... ... табылатынын көрсетті.
Соған байланысты Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі 2009 жылғы
ақпанда теңгенің айырбастау бағамының бір АҚШ ... үшін 150 ... ... жаңа ... ... Бұл ... девальвациялық күтулерді
төмендетіп қана қоймай, отандық өндірушілердің бәсекеге қабілеттілігін
қайта ... ... және ... ... ... қамтамасыз
етті.
Осы шаралардың, сондай-ақ қазақстандық экспорттың ... ... ... ... ... ... ішкі валюта
нарығындағы ахуал тұрақтанып, 2009 жылдың аяғында ұлттық валютаның нығаю
үрдісі байқалды. Қазақстан ... ... ... ... ... толықтыра алды. 2009 жылдың аяғында ол 23,2 млрд. АҚШ
долл. құрады, бұл 2008 жылмен салыстырғанда 16,8% артық.
Экономикадағы ең ... ... ... ... ... ақша-кредит саясатының негізгі бағыты ретінде халықтың ұлттық
валютаға деген сенімін ... ... ... ... ... ... берді.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі ол үшін банктерге ... ... ... беру ... ... ... Осы бағыт
шеңберінде банктерге қайта қаржыландыру заемдары берілді, осы ... ... ... ету ... ... ... ... Ресми қайта қаржыландыру ставкасы  10,5%-дан ... ең ... ... – 7,0% ... ... ... 2009 жылғы
наурызда банктерге қойылатын ең төменгі резервтік талаптардың ... ... ... ... 1,5%-ға дейін және өзге міндеттемелер
бойынша 3%-дан 2,5% дейін  төмендетілді. Борышын ... ... ... ... ... ... ... үшін 2009 жылғы қарашада
осы банктердің барлық міндеттемелері ... 0% ... ... нормативтері белгіленді.
Сонымен қатар ... ... ... Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкінің және Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және
қаржы ұйымдарын ... мен ... ... ... ... ... ... жоспары шеңберіндегі банк жүйесіне
мемлекет тарапынан көрсетілген ... ... ... байланысты
ахуалды едәуір жақсартуға ықпал етті. Нәтижесінде 2009 жылдың 2-тоқсанынан
бастап Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... қысқарды.
Қазақстан Республикасының экономикасындағы жоғары тәуекелдердің
сақталуы және нақты сектор ... ... ... ... сұраныстың
шектелуі, сондай-ақ банктердің несие портфелі сапасының ... ... ... ... әсер ... Нәтижесінде сыйақы
ставкаларының төмендеуіне және банктерден тартылатын депозиттер ... ... ... ... ... қысқа мерзімді  ноталары
бойынша мерзімдерінің ұлғаюына қарамастан ... ... ... ... ... ... ... көлемін жинақтады.
|Қазақстан Республикасының 2010 жылға арналған ақша-несие саясатының болжамы ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету  |
|болып табылады. Қазақстан Республикасы Ұлттық ... осы ... жету ... шаралары экономикалық өсуді қолдауға, депозиттік нарықтың әлуетін |
|дамытуға, сондай-ақ банк ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ішкі және |
|сыртқы бәсекеге қабілеттілігі арасындағы тепе-теңдікті  ... ... ... айырбастау  бағамы саясатын  жүргізуді жалғастырады. Бағамдық |
|саясат үнемі өзгеріп отыратын әлемдік конъюнктура жағдайында  ... ... ... қабілеттілігіне  теріс  әсер етуі  мүмкін  ұлттық ... ... ... ... ... жол ... мақсатында  |
|жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... ... мақсатында |
|2010 жылғы  5 ақпаннан бастап теңгенің ауытқуы дәлізі кеңейтіледі: 150 ... (+)10% ... 15 ... (-)15% ... 22,5 ... Теңге |
|бағамының  динамикасында басым  үрдіс әлемдік қаржы  және тауар ... ... және ... ... ... байланысты болады. |
|Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің пайыздық ... ... ... ... мерзімді құралдардың ақша нарығында Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... ... бағытталған. Жүргізілген |
|шаралар нарық ставкаларының құбылмалылығын төмендетуді және ақша нарығының ... ... ... ... ... ... тиімді |
|басқаруға ықпал етеді. Дәліздің ең жоғарғы шекарасы болып табылатын ресми ... ... ... ақша ... жағдайды және инфляция  деңгейін|
|ескере отырып айқындалатын болады. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінде |
|орналастырылған банктердің  ... ... ... ақша нарығындағы  |
|қысқа мерзімді ставкалар дәлізінің төменгі шекарасы  ретінде  айқындалады. |
|Бұл ... ол ... ... ең ... ... ... банктерді  Қазақстан |
|Республикасының Ұлттық Банкіндегі депозиттерде  бос ресурстарды жинақтауға  |
|қайта ... ... етіп ... ... ... алып тастау мақсатында Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... шығару |
|сондай-ақ, мемлекеттік бағалы қағаздардың қайталама нарығын  қолдауға, 1 ... ... ... ... құралдары бойынша қисық кірістілікті |
|қалыптастыруға  бағытталады. ... ... ... ... шамалы  инфляциялық қысым |
|кезінде ... ... ... ... ... ... ... жөнінде шаралар  қабылдайды. Банктердің  өтімділігі  деңгейінің және  |
|оған байланысты тәуекелдердің, оның ішінде валюталық тәуекелдерің мониторингі|
|жалғасады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Банкі қорландыру базасын  қалыптастыру |
|кезінде  банктерді  ішкі көздерге бұдан әрі қайта ... ... ... Осы|
|мақсатта Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі 2010 жылы  «Қазақстанның ... ... ... ... ... 11 ... теңгеге капиталдандыруды  |
|ұлғайтады. ... ... ... ... ... үшін Қазақстан |
|Республикасының Ұлттық Банкінде орналастырылған  банктік емес қаржы ... ... бос ақша ... ... ... депозиттеріне |
|аудару туралы  мәселе  қаралады. ... ... осы ... іске ... Қазақстан Республикасының |
|Ұлттық Банкіне инфляция бойынша белгіленген  бағдарларға ... ... ... Бұл ... ... және сапалы өсу  жағына шығуына  ықпал ... |
| |
| ... ... ... қолайлы конъюнктура қазақстандық
экспортерлерге оң ықпал ... ... ... ... 1%-дан аспайтын
деңгейде шамалы дефициті күтіледі, жалпы  төлем балансы ЖІӨ-ге 1%-ға жуық 
мөлшерде оң белгімен  ... ... ... ... сұраныс анағұрлым  жоғары болады. Ақша базасы
2010 жылы 11,3%-ға ... ақша ... ... банк ... – 15,2%-ға, экономикаға ... ... ... ... 46,5%-ды құрайды (1-кесте).
Бұл сценарийді іске асыру Қазақстан ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі  Қазақстан Республикасы экономикасы
дамуының 2010 ... ... ... және үшінші сценарийлерін іске асыруды
анағұрлым мүмкін деп санайды,  осыларды ескере отырып 2010 жылға ... ... ... ші ... Ақша-несие саясатының 2010 жылға арналған негізгі ... ... [9] |
| ... ... ... ... ... ... |
| |
| |
| |
| ... ... ... сценарий ... ... |
| ... % |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
|- жыл ... % ... ... ... ... ... |
| ... қайта қаржыландыру ставкасы, % ... ... ... ... ... |
| ... ... млрд. теңге ... ... ... ... ... |
| ... % ... ... ... ... ... |
| ... массасы, млрд. теңге ... ... ... ... ... |
| ... % ... ... ... ... ... |
| ... банк ... ... млрд. теңге ... ... ... ... ... |
| ... % ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... теңге ... ... ... ... ... |
| ... % ... ... ... ... ... |
| ... монеталандыру деңгейі, % ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... банк үш негізгі құралды пайдалана отырып, ақша ұсынысына
ықпал етеді. Негізгі үш құрал: ашық ... ... ... ... және ... ... ... нарықтағы операция. Ашық нарықтағы операция ақша базасының
шамасына бақылау орнатудың негізгі әдісі болып табылады. АҚШ-та ... бар ... ... ... айналысы 1991 жылы 14 трлн. долларға
бағаланды. Федералдық резерв жүйесі оларды бір жылдың ... 1-ден 5 ... ... ... ... ... ... Бұл ақша ұсынысы мен пайыз
мөлшерлемесінің шамасына ықпал ету үшін ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздарды сатып алуы
экономикада ақша ... ... ... ... ... ... ... резервті арттырады және өндірушілер мен тұтынушыларға көп
мөлшерде несие беру ... ... ... ... ... ... және оның бір ... банктің шотына орналастырады. Ұлттық ... ... ... ... коммерциялық банктердің резервін азайтады және бұл
халықтан ақшаны өндіріп алуға итермелейді.
Ашық нарықтағы операция ақша ... ... ғана ... ... ... ... ... нарықтағы пайыз мөлшерлемесін де (
федералдық қордағы пайыз мөлшерлемесі ) реттейді. Кейбір ... ... ... ие ... ... ло ... ... артық резервке байланысты сауда-саттық пайыз мөлшерлемесімен
реттеледі.
Ұлттық банк ... ... ... ... ... төмен түседі.
Мемлекеттік облигацияларға кіріс белгіленіп төленетіндіктен, пайыз
мөлшерлемелері өседі. ... ... ... алу ... ... Нәтижесінде пайыз мөлшерлемесі төмендейді. Осылайша, облигация
бағамының көтерілуі пайыз мөлшерлемесін азайтады, ал бағамның ... ... ... ... Db Sb1 ... Sb2 ... ... B2 B
B2 B1 ... ...... ... ... ... несие нарығында пайыз
мөлшерлемесин реттеуі:
Рb - ... ... , Db – ... ... B2 – ... саны , Sr S2 – ... ... – суретте (а) банкаралық ... ... ... ұсынысының Sb1 –ден Sb2 - ге ... өсуі ... ... ... құлдыраса , пайыз мөлшерлемесі өседі.
2.1 – суретте (ә) облигация санының B1 – ден B2 – ге дейін өсуіне
байланысты пайыз ... R1 – ден R2 – ге ... ... ... нарығындағы пайыз мөлшерлемесі АҚШ – та ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесі болып
табылады. Қалған барлық пайыз мөлшерлемелері оған байланысты белгіленеді.
Банкаралық нарықтағы ... ... ашық ... ... ... ... , ... резервтік жүйе (ФРЖ) экономикалық ахуалға : -
орта және ұзақ ... ... ... ... бағамы, инфляция,
экономикалық өсуге белсенді жолмен ықпал етеді.
Қазақстанның Ұлттық банкі ... ... ... реттеген емес және реттеуді жоспарлаған да емес. Алайда,
қайта қаржыландыру ... ... ... ... банк ... ... түрде ықпал ете алады. Ақша базасының ... ... ... ... қатысты операциясы елеулі әсерін тигізеді. Валюта
нарығының жағдайын реттей отырып, ол ... мен ... ... ... сатып алады. Алтын мен шетел валютасын сатып алу айналыстағы ақшаның
санын көбейтеді. Ал, сату ақша базасының мөлшерін азайтады. ... ... және ... валютасына қатысты операцияларын ... ... ... ... деп ... Бұл ... ... Ұлттық банк мемлекеттік бағалы қағаздарды ашық нарықта
параллелді түрде сатады немесе сатып алады.
Қайта қаржыландыру мөлшерлемесі. Ақша ... ... ... ... Бұл мөлшерлеме Ұлттық банктен ақша алатын
коммерциялық ... үшін ... ... банк ... ... өзгерту арқылы коммерциялық банктердің өз ... ... ... ... ... ... ... қатысушылар осы мөлшерлеменің қозғалысын жіті
қадағалап отырады. Қайта қаржыландыру мөлшерлемесін көтеру Ұлттық ... алу ... ... және акция мен облигация бағамының төмен
түсуіне ықпал етеді. Ал, оның кемуі коммерциялық банктердің ... ... ақша алу ... жеңілдетеді және акция мен ... ... ... ... әдетте нарық жағдайының өзгерісін
. Ашық ... ... ... ... ... ... соң, коммерциялық банктер қайта қаржыландыру
мөлшерлемесін әзірге өзгеріссіз ... ... ... ... ... Несие саясатын қатайту коммерциялық банктерді несие бойынша пайыз
мөлшерлемесін көтеруге мәжбүрлейді . ... ... ... ... ... мөлшерлемесінен асып түсуі тиіс.
Егер Ұлттық банк мейлінше ... ... ... ... онда дисконттау мөлшерлемесі төмендейді. Бұл жағдайда Ұлттық банк
қаржы ресурсын ұсынысы ... ... ... жағдайына назар
салады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі 2004 жылы инфляцияның ... ... үшін ... молшерлеменің ықпалын қатаң ... ... ... ... алсақ, қайта қаржыландыру ... ... ... үшін 2004 ... ... векселдерді қайта
есептеу бір мезгілде вексель айналысының ... ... ... ... ... ... сәйкес жүргізілетін болды.
Өткен жылдары орын алған ресми мөлшерлемені ... ... ... ... ... ... ... оны тұрақтандыру және
көтеру саясатымен алмастырылды. 2003 ... ... ... ... ... (7%), ең аз ... ... талаптың мөлшері (6%)
деңгейде ұсталды. Репо бойынша операцияға қатысты ресми мөлшерлеме 2004
жылдың ішінде ... ... ... ие болды. Тамыз айында оның деңгейі
4,5 пайыздан 3,5 пайызға дейін, ал казан мен желтоқсан ... ... 4,25 ... ... біртіндеп көтерілді.
зайымдары бойынша ресми мөлшерлеме
8,0 пайыздан 8,5 пайызға дейін артты.
Нақты мағынасында әлсіз ... ... ... ... тұру үшін, сондай-ақ ақша-несие саясаты ... ... ... мақсатында Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі
2005 жылы қайта қаржыландырудың ресми мөлшерлемесін ... және ... ... инфляциялық болжамның кемуі ... оны ... ... ... ... Негізгі ресми мөлшерлемелерді нақты
жағдайда шамалы оң түрде қолдау, сондай-ақ нарық субъектілеріне ... ... ... ... мақсатында, Қазақстан
Республикасының Ұлттық банкі 2005 жылы ... ... ... ... сонымен бірге кейінгі жылдары ... ... ... ... орай оны бірте-бірте төмендетеді. Бұған
қоса, ... ақша ... ... үшін ... банк ашық ... ... асыратын болады,ішінара алсақ, қысқа ... ... және ... депозитін тартады, сонымен бірге ең аз ... ... ... ( ... ... ... ... резерв нормасы. Коммерциялық банктер өз депозиттерінің
белгілі бір бөлігін орталық банкте ұстауға міндетті. ... ... ... ол Ұлттық банкке коммерциялық ... ... ... ... ... ... береді. Егер Ұлттық банк
экономикада несиелеу талабын қайтуға қатысты шешім ... ол ... ... көтеруі мүмкін. Міндетті резерв нормасының кемуі
коммерциялық банктердің қаржылық ... ... ... ... нормасы төлем қабілеті жоғалған жағдайда және салымшылар тарапынан
шапқыншылық орын алғанда банкті куйреуден аман алып ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Міндетті резерв нормасының негізгі функциясы ақша ұсынысының
мөлшерін реттеуден тұрады. Ұлттық банк, әдеттегінше коммерциялық банктердің
резервіне ... ... ... ... ... Міндетті резерв нормасының
көтерілуі коммерциялық банктер үшін ... ... ... табысы азаяды.
Сол себепті, Ұлттық банк ақша ... ... осы ... сирек
пайдалануға тырысады.
2.3. Ақша-несие саясатының табыстау механизімі және оның салық бюджет
,валюта саясаттарымен байланысы
Монетарлық саясат өте ... ... ... ... ... ... әр бөліктің сапалы жұмысына ... ... төрт ... ... ... ... болады:
1) Орталық банк саясатының салдарынан нақты ақша ұсынысының
мәнінің өзгеруі;
2) Ақша нарығыңцағы пайыз мөлшерлемесінің өзгеруі;
3) ... ... ... ... ... шығындардың
(әсіресе инвестициялық шығындардың) реакциясы;
4) Жиынтық сұраныстың ... ... өнім ... ... ... мен ... ұсыныс реакциясының арасыңда тағы
екі аралық баспалдақ жатыр, осы жағдайлар соңғы нәтижеге көп ықпал етеді.
Нарықтық пайыз мөлшерлемесінің өзгерісі ... ... ... ... ... байланысты болады, ал бұл
өзгерістер Орталық банктің ақша ... ... ... ... салдары ретінде активтің басқа түрлерін сатып алу, несиесінің
арзандауы, нәтижесінде пайыз мелшерлемесінің төмендеуі ... ... ... ... ... ... ақшаға сұраныстың
сипатына, түріне тәуелді болады.
Ақшаға сұраныс пайыз мөлшерлемесінің өзгеруіне ... ... онда ақша ... ... пайыз мөлшерлемесінің болымсыз өзгеруі
әсер етеді. Және керісінше, ақшаға сұраныс пайыз мөлшерлемесінің өзгерісіне
әлсіз әсер ... онда ақша ... өсуі ... мөлшерлемесінің едәуір
төмендеуіне алып келеді.
Келесі қадам, пайыз ... ... ... ... ... ... ... пайыз мөлшерлемесінің динамикасына
инвестициялық шығындар әсер етеді деп ... ... ақша ... мөлшерлемесінің едәуір өзгерісі болды деп жорамалдасақ, онда пайыз
мөлшерлемесінің ... ... ... ... ... ... тұрақты болса, онда осы шарттан жиынтық табыстың
мультипликаторлык мәнінің ... ... ... ... ... ... байланысты ақша саясатының
төмендеуі немесе мүлдем нәтижесіз ... ... ақша ... ... ... ... өзгерісі немесе
пайыз мөлшерлемесіне жиынтық сұраныс реакциясының болмауы, өнім көлемі мен
ақша жиынының арасындағы ... ... ... ... ... ... жатқан мемлекеттерде байқалады. Ақша саясатын жүргізуде
табыстау механизмінің сапалы жұмысынан ... да ... ... ... ... ... өзгертуі экономикаға әр уақытта дұрыс
әсер ете бермейді, ... да ... банк ... мелшерлемесін бір
тұрақты деңгейде ұстап тұру арқылы ... ... ... ... өнім көлеміне әсер етеді. Егер ... ... және ... ... өнім өссе, оңда ақшаға трансакциялық сұраныс өседі.
Нақты ЖІӨ ... ... бір ... ұсынысының тұрақты жағдайында пайыз мөлшерлемесі өседі,
демек ақша ... ... ... ... ... ... Орталық банк ақша
ұсынысын өсіруі қажет. Мұндай жағдай ЖІӨ өсуін қосымша ынталандырады және
инфляцияның пайда болуына ... ... және ... ... ... жағдайында Орталық
банк пайыз мөлшерлемесінің төмендеуін болдырмау үшін, ақша ұсынысын азайтуы
қажет. Бірақ мүндай жағдай жиынтық сұранысты ... ... ... түседі.
Ақша-несие саясатының жанама әсерлерін де ескерген жөн. Мысалы, егерде
Орталық банк ақша ұсынысын өсіру қажет деп есептесе, онда ол ... ... ... ... алу ... ақша ... ... алады. Бірақ ақша
ұсынысының өсуімен қатар пайыз мөлшерлемесі төмендей бастайды. Бұл жағдай
екі ... әсер етуі ... (сг және гг.). ... ... бір ... ... ақшаға айналдыра алады, онда өседі,
банктер артық резервтерің өсіреді, ол ... ... ... кейін ақша мультипликаторы төмендейді, бұл жағдай
ақша жиынын кеңейту тенденциясының төмендеуіне әсер ... ... ... сыртқы кешеуілдеуге ие бола алады (шешім
қабылданғаннан бастап, ... ... ... ... ... ... ... пайыз мөлшерлемесі тербелістері ... әсер ... ... ... ... созылады.
Ақша-несие саясатының қазіргі кезеңдегі тиімділігі Орталық банктің
саясатына деген сенімділікпен тығыз байланысты.
Ақша-несие саясаты салық-бюджет және ... ... ... ... ... банк ... ... курсын ұстап тұруды көздесе, онда
дербес, тәуелсіз ішкі ақша саясаты болуы мүмкін ... ... ... ... ... әрекеттер, валюталық резервтердің көбеюі ... ... ақша ... ... ... ... ... сатып
алғанда экономикадағы ақша ұсынысы әседі.) Салық-бюджет және ... ... ... келтіру белгілі қиындықтарды тудырады. Егер
мемлекет ... ... ... ... арқылы ынталандырса,
онда мұндай іс-әрекеттердің нәтижесі ақша ... ... ... ... ... ... ... болса, онда мұндай
жағдайда тиімді, тұрақты монетарлық саясат болмайды.
III. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ... ... ... ІС ... ... ... саясатының қазіргі ... ... өту ... және ... ... ... қол жеткізуде ҚР банк
жүйесі маңызды роль ... ... ... екі ... ... жүйенің
қызмет етуіне байланысты ... ... ... ... ... ... ... банктер
қызметін реттейтін нормативтік базаны ... ... және оның іске ... іс ... ... ... кемшіліктермен сипатталады
[3].
ҚР Ұлттық ... ... ... операцияларды
орындайтын және ақша ... ... ... тұрақтылығын ... ... ... буын
болғандықтан ... ... банк ... ... банктің үкіметтен белгілі бір ... ... ... және ... ... ... әрекеттеріндегі тиімділігіне қажетті жағдай. ... ... ... ... ... үшін ... ... банктің Үкіметтен тәуелсіз ... ... ... ... экономикалық саясатының
негізгі элементі - ақша-несие және ... ... ... ... банк ... ... Сондықтан
Үкіметтің макроэкономикалық бағыты ... ... ... ... ... ... ... кез келген
Ұлттық банкте әрі банктің, әрі ... ... ... ... ... ... ... - ұлттық ... ... ... мен ... ... қамтамасыз ету, банк жүйесінің ... ... ... ... ... мен
сенімділігін қамтамасыз ету. Осы ... ... ... банк ... мынадай қызметтерді орындайды:
– Банкноталарды монополиялы ... ... ... қатынастарды реттеу;
– сыртқы экономикалық ... ... ... ... болу;
– үкімет банкісі болу.
Осы аталған ... ... ... балансында
көрініс ... ... ... жүргізу үшін Ұлттық банктің
заңды ... ... мен ... бар, ... ... ... ... банкілерге
қойылатын резервтік талаптар ... ... ... ... ашық ... ... ... және депозиттік операциялар, вексельдерді ... алу және ... ... ... ... ... ... инфляция деңгейімен (6,4-6,8%) ... ... ... ... өтімділікті
«депозиттерге тарту» ... ... ... ... ... бар. Алайда инфляциялық ... көзі ... ... ... болса, артық өтімділікті
шексіз азайту бұл ... ... ... Мұндай жағдайда сыртқы түсімдерді ... ... ... ... ... ... қарасақ несие ... ... ... ... оны ... ... ... үшін белсенді пайдаланады. ... ... ... ... ... ... өндірістің шоғырлануы мен капиталдың ... бос ақша ... ... ... ... тигізеді.
Мемлекеттік бюджет ... оны ... бос ... ... қажеттігін туғызады. Бұл ресурстар
мемлекет ... ... ... ... ... ... ... институттарында шоғырланады.
Қаражаттарды тартудың ... ... ... ... ... несие жалпы мемлекеттік ... ... бірі және ... қатынастарының жиынтығы.
Ақша-несие жүйесінде мемлекет ... ... ... ... ... қарыз алушы және кепіл.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... бөлу қызметін ... ... жеке ... ... уақытша ... ... ... ... Бұл қызметте
мемлекеттік несие ... ... бір ... ... .
Мемлекеттік несие бос ақша қаражаттарын мемлекеттік
билік ... ... ... және ... шығындарды қаржыландыру ... ... ... және жеке ... арасында туындайтын
қатынастар. Несие ... ... ... ... және оның ... өтеуге бағытталады.
Бұл ... займ ... ... ... ... субъектілері арасында орналастыру
арқылы ... ... ... ... ... ... ... бондар, сертификаттар)
шығару арқылы да ... ... Тек ... ... займдардың болуы ... ... ... ... ... ... ... объективті қорытындылары болып ... ... ... табылады.
Қазіргі нарықтық экономикада зейнеткерлер ... ... ... қорлар, ... ... ... ... ... ... т.б. осы ... арнаулы қаржы несие
институттары ерекше орын ... Көп ... ... ... бұл ... капиталды тиімді
орналастыру және ... ... ... ... ... ... жүргізудегі аспектілер
Қазақстан Республикасының осы заманғы әлеуметтік-экономикалық
даму кезеңі нарықтық қатынаспен сипатталады. Бұл ... жаңа ... ... ... ... ... жаңа ... пайда болып
жатыр, нарықтық экономикаға тән жүйеге сәйкес банк ... ... ... ... ... ... ... саясатпен
жұмыс істеу принциптеріне көшу барысында Қазақстан Республикасындағы өтпелі
кезеңнің ерекшеліктері мен ... ... ... ... ... зор.
Несиені өтеу қабілетін бағалау үшін рейтинг агенттіктері елдің
несие рейтингін әзірлейді, бұл орайда мына аспектілерге ... ... ... саяси жүйені жасаудағы прогресс: мұны ... ... ... шешімдер қабылдау процесінің
ашықтығы, экономикалық реформаларды жүргізуге саяси ... ... ... ... ... ... қабілеттілік деп түсінеді.
2. Қаржылық тұрақтылыққа және экономикалық өсуге жетудегі жетістіктер.
Олар өзіне мыналарды біріктіреді: фискалдық және ... ... ... ... ... мен ... кезінде
инфляцияның төменгі деңгейін ұстап тұруы.
3. Нарықтық экономикаға көшудегі прогресс: экономикадағы және ... рөлі ... ... жекешелендірудің дәрежесі, жеке
меншік компаниялардың жетістіктері, кәсіпорындардың құрылымын өзгерту,
корпарациялық басқарудың тиімділігі, қоғамның салық салуға қатысындағы
өзгерістер және төлем ... ... ... ... жаңа ... және шетелдік компаниялар үшін нарықтың
ашықтығы, ... ... мен ... ... ... ... ... (банк секторының дамуы және оны ... ... ... қор ... және ... емес ... ... нарықтық институттардың дамулығы (тиімді
инфрақұрылым мен заңнаманың болуы).
4. Сауда ... ... ... ... пен ... өсу ... ... халықаралық экономикалық сауда ұйымдарына ... көзі ... ... тура ... ... ... ... беру арқылы бағаланады [26].
Соңғы жылдары Қазақстан Республикасы шетелдерден едәуір несиелер алды.
Сондықтан валюта қаражаттарын ұтымды, үнемді ... ... арта ... ... ... ... ... тауарды шығарған кәсңпорындарды құру
және жаңғырту және басым өндірістерді, яғни ... ... ... ... ... ... ... дамыту үшін пайдаланылуы
тиіс [2].
Ақша-несие саясаты елден ... ... ... және ... өсу үшін ... ... ... бағытталған
мемлекеттің экономикалық саясатының маңызды құрамдас бөлімдерінің бірі
болып табылады. Ақша-несие саясаты - бұл ақша ... ... ... ... ... саласында пайдаланылатын өзара байланысты шаралар
жиынтығы.
Қазіргі жағдайдағы қазақстандық экономикада ... ... ... ... бір деңгейде ақша-несие саясатын жасау
кезінде ... және ... ... ... ... оны іске ... ... қажеттіліктерімен анықталады.
Ұлттық банктің пайыздық саясаты нарықта сапалы параметрді белгілеу
жолымен ақша айналысын ... ... ... ... ... ... құнын реттеу арқылы ақша айналымына тез және адекваттық әсер етуге
қол жеткізуге болады. Ұлттық банктің несие құнына әсер ету ... ... ... ... ... ... етеді.
Несие бойынша сыйақы ставкалары ақша-несие саясатын бір құралы ретінде
нарықтық ... ... әсер ету үшін ... Осы құрал
Қазақстанның Ұлттық банкісінің белгілеген қайта қаржыландырудың ... және оның іске ... ... бойынша тағы басқа
сыйақы ставкаларынан тұрады. Ресми сыйақы ставкалары несие бойынша сұраныс
пен ұсыныстан құралатын ... ... ... инфляция деңгейіне
тәуелді. Қазіргі кезде ресми ... ... ... ... пайыздық ставканы Қазақстанның экономикасын және қаржысын
сауықтырудың кепілі деп жиі ... атап ... жөн. ... ... ... ... инфляцияға қарсы қызметті орындауға қабілетті,
себебі ол жинақтарды ынталандыру ... ... ... ... және ... қымбаттату арқылы инвестициялық салымдарды шектейді.
Қазақстан Республикасындағы экономикалық реформалар жылдарында ... ... ... ... ... Тек 1994 ... екінші
жартысынан бастап қана Ұлттық банк жанжақты сынға қарамастан позитивті
ставканы белгілеуге көшті. Қайта ... ... 270 % -тен 300 ... ... ... сұраныс инфляциясы төмендетілді, содан кейін бір
айдан соң 340%-ке жоғарлатылды. Ставкалардың нақты мәні және оның ... ... ... ресурстар аукционында анықталды. Осындай
өзгерістердің нәтижесінде валюталык операциялар бойынша табыстылық пен
салыстырғанда ... ... ... табыстылықтың жоғарылауы
байқалды. Соның нәтижесінде шетел валюталарына ... ... пен ... тұрақтылығы байқала бастады. Қайта қаржыландырудың жоғарғы
ставкасын ұзақ мерзімге ... ... ... ... ... және қайта
қаржыландыру ставкасын 340% деп белгілеген кезден соң бір айдан ... ... ... ... ... банк жылдың соңына дейін оның мөлшерін 230%
ке дейін төмендетті. Осындай шараны инфляция ... ... ... ... ... байқалғаннан кейін іске асыру мүмкіндігі туды.
1995 жылы қайта қаржыландыру ставкасын одан әрі қарай 45% ке ... осы ... ... ... оның ... 52,5% ке ... ... соның нәтижесінде инфляция деңгейі 2,4%-тен 4,4%-ке дейін өсті.
Мемлекеттік қазыналық міндеттемелері, Ұлттық банктің ноталарының және
банкаралық ... ... ... ... ... олардың нарықтық
мөлшерімен сәйкес келіп отырды. 1994-1995 жылдары аралығында нақты нарықтық
пайыздық ставкалар оң нәтиже, ал ... ... ... бойынша
табыстылық теріс нәтиже берді.
1996 жылы ҚҰБ ... ... ... ... ... Тек
қана 1996 жылдың ішінде қайта қаржыландыру ... он рет ... ... ... ... 24 пунктке, ломбарттық ... ... ... 31 пунктке төмендеді.
Енді пайыздық ставкалардың пөзитивтілігін анықтайық. Дәстүрлі
анықтамаға ... ол ... ... ... нарықтық пайыздық ставканы
білдіреді.
Яғни, [11]
мұндағы, ... ... ... ... ... ... ... инфляция қарқыны.
Инфляция кезінде несие бағасынан және ... ... ... став-кара несиенің капиталдану құнын сақтау қызметі де
кіреді.
Несиенің ... ... ... ... ... ... ... болатынын атап еткен жөн. Бұл жағдайда берілген
ссудалардан түсетін ... ... ... ... ... ...
капиталдану құнын сақтау, екіншісі — табыс алу. Осындай әдістеме пайыздық
схема ... ... ... аулақ болуға мүмкіндік беруі
мүмкін. Сонымен бірге, схема бойынша ... алу ... ... ... қарағанда техникалык, жағынан ... ... ... ... ... іске ... және соған байланысты
біле тұра уақыттық интервалдың пайда болуына ... Бұл ... ... ... ... ... ... тиімділігі төмендейді, яғни
төлеу уақыты басталғанша, инфляция оған тиісті құнның бір бөлігін ... ... ... ... ... ... ... схема кезінде нақтылық төмен болады. Бұл жағдайда болашақтағы
инфляция деңгейін жеткілікті мөлшерде бағаламау ... ... ... ... ... ... қарыз алушы үтылады. Индекстік әдіс арқылы мәселелерді
жартылай шешу уақыттық интервалды төмендетуі ... ... ... ... жағдайында экономикалық саясаттың бір міндеті оптималды
пайыздық ставканы іздестіру ... ... Яғни бұл ... ... ... ... және бір уақытта ставкалардың кері әсер етуінен
экономиканы қорғауға мүмкіндік беретін ... деп ... ... ... іске ... қайта қаржыландыру ... ... ... ала ... ... Егер ... банктің мақсаты
несиелік институттардың несиелік патенциалын азайту болса, онда ол ... ... ... ... банк алға ... ... қол
жеткізу үшін ақша нарығына тағы басқа әдістер мен де әсер етуі ... ... ... ... ... ... ... және т.б.). Қайта
қаржыландыру ставкасын жоғарлатқан кезде коммерциялық ... үшін ... ... яғни бұл жағдай ... ... ... ... ... кейбір ірі коммерциялық банктердің орталық банктің пайыздық
ставкаларды жоғарлатуына қарамастан өздеріне неғүрлым көп клиенттер ... ... ... ... ... ... ... банктерді қаржыландырудың альтернативті әдісі орталық ... ... ... алу болып табылады. Осы форманың тиімділігі бұл
операция кезінде кепіл талап етілмейді, ал ... ... ... ... ... ... қайта есепке алу ... ... ... қолдау көрсету құралы ретінде де көрінетінің атап өткен
жөн. Бірақ, ҚРҰБ-де ... ... ... ... ... бермейді, тек
вексельдік несиелерді алуға құқығы бар бірінші сыныпты эмитенттер тізіміне
енгізілген кәсіпорындардың ғана вексельдері ... ... ... ... екі ... ... тек екі кәсіпорын ғана "Казатомпром" және
"Қазақстан Темір Жолы" вексельді қайта қаржыландыру жүйесі бойынша ... ... ... ... ... ставкасы ақша-несие саясатының
оперативті құралы және ақша-несие саясатының индикаторы ретіндеті езінің
қызметтерін толық ... ... ... вексельдік қайта қаржыландыру жүйесінің дамымауы ҚРҰБ-ң
2002-2004 жылдар аралығындағы өзінің дамуында приоритет ретінде анықталған
инфляциялық ... ... өту ... ... ... ... ... трансмиссияның адекватты механизмі жоқ болуда.
Өнеркәсіптің қайта өңдеу ... ірі және орта ... ... ... ... тапшылығы байқалуда. Бұл ҚРҰБ-де
осындай кәсіпорындардың қаржылық тұрақтылығы және несиелік ... ... ... ... ... бойынша, қайта қаржыландыру жүйесінің жақсы
дамуының кепілі ... банк ... ... нақты секторындағы
кәсіпорындар мониторингін тиімді ұйымдастыру болып
табылады. Себебі, бұл ... ... ... ... ... ... бағыттарының бірі болып танылған. ҚРҰБ-де нақты
сектордағы кәсіпорындардың қаржылық ... ... ... ... Франция Банкісінің және Ресей ... ... ... ... есептік ставкаларының өзгеруі ақша ... ғана ... ... ... ... ... ... нарығына да
әсер етеді. Орталық ... ... ... өсуі ақша ... мен депозиттер бойынша ставкалардың жоғарылауына негізделеді.
Бұл құнды қағаздарға деген сұранысты азайтады және олардың ... ... ... ... сұраныс банктер жағынан да ... олар үшін ... ... тиімді болып саналады.
Сөйтіп, Орталық банктің есептік және ... ... ... ... ... нарықтық құнын төмендетеді. Ал ... ... ... ... ... ... мен ... құнының
арзандауына әкеледі. Яғни, бұрын қарастырылған жағдайларға кері процестерді
тудырады. ... ... ... ... ұсыныс азаяды, соған байланысты
олардың нарықтық құны жоғарлайды.
3.3 Қазақстандағы пайыздық саясатты жетілдіру ... ... ... ... және ... ... арасында тұрақты өзара байланыс байқалады. Бұндай байланыстар
әртүрлі елдер бойынша ... ... ... ... ... несиелер бойынша банктік ставкалардың ең жоғарғы ... ал ... мен ... ең ... шегі ... ... несиелері банктік ресурстар көзі болып табылады, соған
сәйкес пайыздық ... әсер етуі ... ... ... ... ... осы құралы Қазақстандық банктік жүйені реформалау
кезінде ереқше танымал ... ... ... резервтері сыртқы
факторларға қарсы түру үшін ... ... ал ашық ... ... қазіргі кезде ақша-несие саясатының жалпы бағыты ставка деңгейлерін
бақылау ... ... осы ... мәні ... ... ... ... саясаттан толық бас тарту мүмкін емес, өйткені осы құралдың
инфляцияға ... ... ... зор. ... АҚШ ресми
ставкаларды белгілеуден бас тартқан елдердің бірі болып саналады. Германия,
Жапония, Швеция елдерінде ресми пайыздық ... ... ... ... және ... ... ... реттеуші ретінде пайдаланылады.
Әлемдік тәжірибеде пайыздық саясатқа жанама әсер ету шараларына көшу
тенденциясы байқалуда. Бірақ, ... ... ... ... ... банктік резервтер келеміне әсер ететін әдістер арқылы
ставкаларды тікелей белгілеуді ауыстыруды болжайды.
Нарықты ... ... ... ... ... ... мөлшерде көп тәжірибе жинақталған. Бірақ осы салада
басқа елдердің тәжірибесін ... ... ... ... қол
жеткізбейді. Сондықтан макроэкономикалық реттеудің мақсаттары мен әдістерін
таңдау кезінде экономиканың дамуының нақты тарихи жағдайын ескеру қажет.
Ақша-кредит саясатын iске ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады:
1) қарыздар беру;
2) депозиттер қабылдау;
3) валюталық интервенциялар;
4) ... ... ... ... ... ... шығару;
5) мемлекеттiк және басқа да бағалы қағаздарды сатып алу және сату,
оның iшiнде керi сатып алу құқығымен;
6) коммерциялық ... ... ... алу;
7) Қазақстан Ұлттық Банкi Басқармасының шешiмi ... ... ... ... Банкi қайта қаржыландырудың ресми ставкасын ақша
рыногының жалпы жай-күйiне, қарыздар бойынша сұраныс пен ұсынысқа, ... және ... ... ... ... және ... да бағалы қағаздарды сатып алу мен ... ... ... ... ... ... шеңберiнде жүзеге
асырады.     
Қазақстан Ұлттық Банкi ... ... ... ... ... ... ... сыйақы ставкаларына әсер ету
мақсатында ақша-кредит ... ... ... ... ... ... ... Банкi ақша-кредит саясатының қабылданған бағдарларына
сәйкес банктердiң қарыз алуының жалпы ... ... ... ... беру мен өтеу ... ... ... және лимиттерiн Қазақстан Ұлттық Банкi айқындайды.
Қазақстандағы инфляцияға қарсы саясатты ... ... ... ... ... ... ... саясаттың басты элементі - қаржыны сауықтыру мен
халық шаруашылығы экономикасын тұрақтандыру, залалды және ... ... ... ... болып табылады. Бұған халық тұтынатын
тауарлаға бағаны көтеру жолымен ... ... ... және
өндірістің тиімділігін көтеру арқасында қол жеткізіледі. Шетел несиелерін
солай пайдаланған маңызды, оларды тезірек иесіне қайтарып, ... аса ... ... ... ... пайымдауынша, Қазақстандағы аса пайдалы
салаларға — ... ... ауыл ... ... өндеу өнеркәсібі,
жеңіл өнеркәсіп және туризм жатады. Сондықтанда осы салалар басымдылықлен
дамуы қажет. Сырткы саудамен ... ... ... ... ... ... ... керек. Бір сөзбен айтар болсақ, тұрғындардың
өмір денгейіне әсер ететін инфляцияның келеңсіздігін төмендету үшін шаралар
жүйесін іске ... ... ... ... жазылу құрамы кіріспе, үш бөлім, сегіз
сұрақты, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... Ұлттық банктің экономикадағы ролі, мәні және мақсаты
мен қажеттілігі ... ... ... ... банктің пайыздық
саясаты, ақша – несие саясатының түрлері ... ... ... ... ... ... тәжірбиелеріне сипат берілді.
Осы бөлімде мемлекеттің ақша – несие саясатында пайыздық саясатының
қажеттілігінің ... ... ... ... ... — бұл ... массасын, несие көлемін, сыйақы (мүдделендіру) мөлшерлемесін өзгертуге
жалпы банк ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, ақша – несие саясатының субъектілері анықталды.
Екінші бөлімде, ҚҰБ-нің ақша – несие саясатының басты ... ... ... және ... ... ... ... ақша – несие
саясатының табыстау механизімі және оның ... - ... ... ... ... берілді. Осы бөлімде ... ... ... ... ... негізгі көрсеткіштеріне
баға берілді. Монетарлық саясаттың негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық банкі «банктердің банкі»,
қызметінің маңыздылығы және екінші деңгейлі банктердің қызметін ... және ... ... ... ... берілді. Сонымен қатар,
Ұлттық банкінің ... ... ... есеп ... ... қызметі қарастырылды. Және де ... ... ... 2007 – 2010 ... ... ... ... сипаттама
берілді.
Үшінші бөлімде, Қазақстан Республикасының Ұлттық банкімен ... ... ... ... мен ... жетілдіру жолдарына
сипат берілді.
Яғни, Қазақстан Республикасының пайыздық ... ... ... анықталды және одан шығудың жолдарына сипат берлді.
Курстық жұмыстың жазылу барысында және тақырыптың мазмұнын ... ... ... ... сондай-ақ газет –журналдар
беттеріндегі жарияланған мақалалар, маңызы деректер, ... ... ... ... ... ... маңызды мәліметтерге
көптеген сілтемелер жасалынды.
Енді, курстық жұмыстың тақырыбын ашуда қарастырылған сұрақтардың
негізде жоғарыда айтылғандарға қысқаша қорытындыламалар ... ... ҚҰБ ... ... ... ...... теңге
деңгейін көтере отырып, несиеге деген сұранысты азайту,
соның нәтижесінде ақша ... және ... ... ... ету болып табылады. Жоғары пайыз
мөлшерлемесі, шын ... ... үшін ... ... шығынның көлемін құрайды. Демек, жаңа пайыз
саясаты алдағы уақытта немесе ... бір ... ... ... қол жеткізуге тиіс.
2. Ақшаға сұраныс пайыз мөлшерлемесінің ... ... ... онда ақша ... ... ... ... өзгеруі әсер етеді. Ақшаның
құнсыздануын төменді деңгейде ұстап, ... ... ... ету ... ... ... ақша несие саясатын жүзеге асырады. Қазақстан
Ұлттық банкі Қазақстан ... ... ... ... ... және жүзеге асыратын бірден
бір орган болып табылады. Қазақстан ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
мақсатында жүзеге асырады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Сейітқасымов, Ғабдығалар. Қазақстанның банк жуйесі [Мәтін] : оқу құралы/
Ғ. Сейітқасымов, Ж. Бекболатұлы, С. ... 2008. – 186 б. [60 ... ... «Банк ісі» «Экономика», Алматы -2006ж. [49-55 беттер]
3. Болатханова З.А. ... ... ... : ... Болатханова З.А., 2003.-207 б.[166-167б]
4. Қазақстан Республикасының 2010жылға дейінгі стратегиялық даму жоспары =
стратегический план развития Республики Казахстан до 2010 ... 540б. ... ... Н.Қ. ... ... : ... / ... Н.Қ.,
Тілеужанова М.Ә.,2003. – 432 б. [212-217 б]
6. Темірбекова А.Б. Экономикалық теория [Мәтін] : оқу құралы / Темірбекова
А.Б. ,2008.- 276 б [88-100 ... ... М.Ә. ... ... : оқу ... / Тілеужанова
М.Ә., 2008. – 512 б. [278-294 б]
8. «Егемен Қазақстан» 6.ХІІ.2006. №235 [3 бет].
9. http://www.nationalbank.kz/
10. ... под ... ... ... ... және банктік қызмет туралы» ҚР заңы. 30.08.1995

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша - несие саясатының ресурстары30 бет
Ақша-несие саясаты туралы ақпарат35 бет
Мемлекеттің ақша-несие саясаты туралы ақпарат33 бет
Қазақстан Республикасы қазіргі кездегі ақша-несие саясаты және оның даму жолдары90 бет
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкiнiң ақша-несие саясатына талдау44 бет
Қазақстан Республикасындағы ақша-несие саясаты63 бет
Қазақстан Республикасының ақша – несие жүйесінің қазіргі жағдайы және оның ерекшеліктері78 бет
Қазақстан Республикасының ақша-несие саясаты36 бет
Қазақстан Республикасының ақша-несие саясатының бағыттары мен ресурстары26 бет
Жалған ақша немесе бағалы қағаздар жасау және өткізу9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь