Мұсылман құқығы бойынша неке мен отбасы

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І. Мұсылман құқығы бойынша неке мен отбасы негіздері
1.1 Неке құру негіздері және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Неке бұзу шарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9

ІІ. Мұсылман құқығы бойынша отбасы мүшелерінің құқықтық жағдайының ерекшеліктері
2.1 Араб Шығысы мен мұсылман елдеріндегі мұсылман құқығы ... ... ... ... ..12
2.2 Неке шартының шетел мемлекеттеріндегі құқықтық сипаты ... ... ... ... ... 16

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
Кіріспе
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. ҚР Конституциясында некелік-отбасылық қатынастарға арнайы тоғызыншы тарау бөлініп, үш бірдей бап арналған, Конституцияның 50-52-53 баптарында: «Заңда белгіленген жасқа толған еркектер мен әйелдердің некелесіп, отбасын құруға құқы бар. Неке ерлі – зайыптылардың ерікті түрде келісуіне және құқылық теңдігіне негізделеді. Ата – аналардың немесе олардың орнындағы адамдардың міндеті – балаларды асырау, тәрбиелеу және оқыту. Отбасы, ана, әке болу және балалық шақ қоғам мен мемлекеттің қорғауында болады» - [1] деп көрсетілген.
Ел Президенті Н.Назарбаев "Қазақстан-2030" Қазақстан халқына Жолдауының ұзақ мерзімді басымдығында ("Қазақстан азаматтарының денсаулығы, білімі мен әл-ауқаты"): "Бізге жергілікті деңгейде де отбасын, әйелдің жүкті кезін және балаларды тәрбиелеуді қолдаудың жаңа жолдарын табу керек. Неке мен отбасы институтын нығайтудың жолдарын мұқият талдау, жалғыз басты аналар проблемасын шешу керек. Егер біз адамгершілігі жоғары қоғам болғымыз келсе, жұбайлардың бір - бірінің алдындағы, ал ең бастысы балаларының алдындағы жауапкершілігін күшейте түсуге тиіспіз. Ата - аналар балаларына, ал балалар өздерінің қартайған ата - аналарына камқор болғанда, әйел отбасы мен қоғамда құрметке ие болғанда — еліміз үшін алаңдамауға да болады. Бұл ұсыныстар Қазақстан халқына қашанда тән болған, оларды жандандырып, жан - жақты қорғау қажет",[2, 233 б.]- деген болатын.
Ерлі–зайыптылардың мүліктік құқықтық қатынастары 1998 жылғы 17-ші желтоқсанда қабылданған Қазақстан Республикасының «Неке және отбасы туралы» Заңымен реттеледі [3].
Шариғат жолымен неке қию және оның құқықтық мәселелері
Кеңес өкіметі ыдырап кеткеннен бастап қазақ халқы және басқа да өзін мұсылман дініне жатқызатын халықтар ислам шариғатының шарттары бойынша неке қиюды жөн көрді. Көптеген адамдар мешіттерге ағыла бастады. Сол уақытта мешіттерде сауатты имамдардың тапшылығынан түрлі қиыншылықтар да орын алды.
Статистика бойынша мұсылман елдерінде ерлі-зайыптылардың ажырасуы өте төмен. Бұл жағдай мұсылмандардың әдет-ғұрыптарының Ислам дәстүріне негізделетініне байланысты болғандықтан орын алып отыр. Өйткені Исламда неке қию және той жасау рәсімдері әрқашанда киелі, игі және даналық дәстүр болып саналған.
Тақырыптың зерттелу деңгейі. Отбасылық қатынастарды құқықтық реттеудің даму тарихы, қазақ қоғамындағы отбасылық қатынастардың кұқықпен және әдет-ғұрып, діни нормаларымен реттеліну ерекшеліктері мен мәселелері белгілі отандық ғалымдар Базарбаев Б.Б., Баймаханова Д.М., Баққұлов С.Д., Баудиярова Қ.Б. Биримжанова С.Э., Ибраева А.С., Калышев А.Б., Қарашаева Ж., Карпушина Т.Д., Кенжалиев З.Ж., Мұқанова М.Ж., Жандарбек Б., Жақыпова А., Жетпісбаев Б.А. , Зиманов С.З., Сартаев С.С., Сабикенов С.Н., Сман К.А., Сейітова Н.З., Н. Өсерұлының еңбектерінде жан-жақты зерттелініп, және шетелдік авторлардан Абашин Э.А., Антокольская М.В., Бондова С.Н., Максимович Л.Г., Нечаева А.М., Пономорев А.П., Сергунина В.М., Сосипатрова Н.Е., Шершеневич Г.Ф., редакциясы бойынша жазылған оқулықтары терең талдауларға түскен.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ


1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995 жылғы 30 тамыз
(2007.21.05. берілген өзгерістер мен толықтыруларымен)
2. Назарбаев Н. «Қазақстан – 2030» Стратегиялық даму бағдарламасы. - Алматы – 1998, 233 б.
3.Қазақстан Республикасының «Неке және Отбасы туралы» Заңы», 1998 жылғы 17-ші желтоқсан, №321-I. Қазакстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 1998 ж.
4. Сергеева Н.Б. «Супружеские обязанности по контракту». //«Мир закона». 2005 г. № 8.
5. ҚР статистикалық агенттігінің 2009 жылға хабарламасы, //www.stst.kz
6.Крылов З.Г. «Имущественные права супругов в условиях перехода к рыночным отношениям».
7. Ресей Федерациясының «Неке және Отбасы туралы» кодексі– (СК РФ) 29.12.1995 №223-ФЗ.-С.24.
8. Каруценко Е. «Брачный договор».// Мир закона, №4,1998 г.
9.Култелеев Т.М. «Уголовное обычное право казахов», //Алматы.- 2004.
10. Валиханов Ч. «Собрание сочинений в 5-ти томах».//- Алматы, 1985.- С. 4.
11. Антокольская М.В. «Семейное право». //М.: Юристъ, 1999.
12. Орлянская А.В. «Римское право». //М.: Проспект, 2005.
13. Рясенцев В.А. «Советское семейное право». //М.: Юр. Лит., 1982.
14.Сулейменов М.К. «Молодежи о семье и о правах членов семьи».// Алматы: Мектеп, 1982.
15.Аманқожаев АА. «Отбасы ұғымы, түрлері және некенің құқықтық табиғаты туралы концепциялар» //Хабаршы. ДА. Қонаев атындағы университет. №3 (24) 2007.
16. Жандарбек Б.Ә. «Міндеттемелік отбасы-неке қатынастары»//Заңгер.-2008.- №6.-С.67-69.
17. Джандарбек Б. «Метод регулирования семейно-брачных отношений» //Юрист (каз).-2007.- № 12-С.66-69.
18. Джандарбек Б.А. «О некоторых вопросах семейного права »// Қазақстанның ғылыми әлемі-Научный мир Казахстана. 2007.- № 3-4-С.105-108.
19. Джандарбек Б. «Брачный договор в семейном праве»//Де-Юре.-2011.- №2-С.12-15.
20. Муканова М.Ж. «Брачный договор как способ регулирования отношений супругов»: канд.юрид.наук: 12.00.03//КазГЮУ. Научно-исследовательский институт частного права. Алматы, 2002.-196 с.-Б.ц..
21. Мыңбаева Б.С. «Қазақ отбасындағы тәлім-тәрбие»//ҚазҰУ хабаршысы тарих сериясы 2008-№1-С.269-271.
22. Жалтырбаева Р. «Қазіргі кезеңдегі отбасы және неке қатынастарының ерекшеліктері»//Әділ Сот.-2010.-№6-С.12-13.
23. Оспан Т. «Азаматтық неке дегеніміз-ашыналықтың жаңа түрі»//Астана хабары-2008-№ 138-140. 20 қараша-14 б.
24. Қазиев О. «Көшпелі қазақ қоғамындағы құқықтық некеге тұрудың негізгі шарттары»//Заң және заман-2004-№6-40-41 бет.
25. Муканова М.Ж. «Семья как институт семейного права» Қазіргі заманғы маңыды проблемалар. Актуальные проблемы современности//2007-№1-С.137-140.
26.Сюкияйнен Л.Р. Мусульманское право.- М.; 1986.
27. Сарсембаев М.А. Мусульманское право. –Алматы; Жеты Жаргы,2001.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.........................................3
І. Мұсылман құқығы бойынша неке мен отбасы негіздері
1.1 Неке құру ... ... Неке ... ... ... ... ... мүшелерінің құқықтық жағдайының
ерекшеліктері
2.1 Араб ... мен ... ... мұсылман
құқығы..................12
2.2 Неке шартының шетел мемлекеттеріндегі құқықтық
сипаты....................16
Қорытынды...................................................................
..................................22
Қолданылған әдебиеттер
тізімі......................................................................
...26
Кіріспе
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. ҚР Конституциясында ... ... ... ... ... үш ... бап ... 50-52-53 баптарында: «Заңда белгіленген ... ... мен ... ... ... ... құқы бар. Неке ерлі ... ерікті түрде келісуіне және құқылық теңдігіне негізделеді.
Ата – ... ... ... ... адамдардың міндеті – ... ... және ... Отбасы, ана, әке болу және балалық шақ ... ... ... ... - [1] деп ... ... ... "Қазақстан-2030" Қазақстан халқына
Жолдауының ұзақ ... ... ... денсаулығы, білімі мен әл-ауқаты"): "Бізге ... де ... ... ... ... және ... ... жаңа жолдарын табу керек. Неке мен отбасы институтын нығайтудың
жолдарын мұқият талдау, жалғыз басты аналар ... шешу ... ... адамгершілігі жоғары қоғам болғымыз келсе, жұбайлардың бір - ... ал ең ... ... ... ... ... ... Ата - аналар балаларына, ал балалар өздерінің қартайған
ата - ... ... ... әйел ... мен ... ... ие
болғанда — еліміз үшін ... да ... Бұл ... ... ... тән ... ... жандандырып, жан - жақты ... 233 б.]- ... ... мүліктік құқықтық қатынастары 1998 жылғы 17-ші
желтоқсанда қабылданған Қазақстан Республикасының «Неке және отбасы ... ... ... ... неке қию және оның құқықтық мәселелері
Кеңес өкіметі ыдырап кеткеннен бастап ... ... және ... да ... ... ... ... ислам шариғатының шарттары бойынша неке
қиюды жөн көрді. Көптеген адамдар мешіттерге ағыла ... Сол ... ... ... ... ... қиыншылықтар да орын алды.
Статистика бойынша мұсылман елдерінде ерлі-зайыптылардың ажырасуы өте
төмен. Бұл жағдай мұсылмандардың ... ... ... ... болғандықтан орын алып отыр. Өйткені Исламда
неке қию және той жасау рәсімдері әрқашанда ... игі және ... ... ... зерттелу деңгейі. Отбасылық қатынастарды құқықтық реттеудің
даму тарихы, қазақ қоғамындағы отбасылық қатынастардың кұқықпен және әдет-
ғұрып, діни нормаларымен ... ... мен ... ... ... Базарбаев Б.Б., Баймаханова Д.М., Баққұлов С.Д.,
Баудиярова Қ.Б. Биримжанова С.Э., ... А.С., ... А.Б., ... ... Т.Д., ... З.Ж., ... М.Ж., Жандарбек Б., Жақыпова А.,
Жетпісбаев Б.А. , Зиманов С.З., ... С.С., ... С.Н., Сман ... Н.З., Н. ... ... ... зерттелініп, және
шетелдік авторлардан Абашин Э.А., Антокольская М.В., ... ... Л.Г., ... А.М., Пономорев А.П., Сергунина В.М., Сосипатрова
Н.Е., Шершеневич Г.Ф., редакциясы бойынша жазылған ... ... ... жұмыстың мақсаты. Мұсылман құқығы ... неке мен ... ҚР ... ... неке ... ... түрде сарапқа салу және
неке институтын азаматтық реттеуді жетілдіру жөнінде ... ... ... бар ... беру ... ... [7, ... аталған мақсатқа жету үшін ізденуші өз алдына төмендегідей
міндеттерді шешуді қойып отыр:
- мұсылман ... ... неке ... және оның ... ... ... ... Републикасындағы некелік қатынастардың азаматтық-
құқықтық мәні және ерекшеліктерін;
- мұсылман құқығы бойынша неке ... ... ... ... н мұсылман құқығы бойынша еке шартының өзгертілуі мен тоқтатылу
тәртібін, мерзімін;
- мұсылман құқығы бойынша неке ... ... тану ... құқықтық салдарын;
- Қазақстан Республикасының заңнамасы бойынша ерлі-зайыптылардың
жеке құқықтары мен міндеттерін қарастыру.
І. Мұсылман құқығы бойынша неке мен ... ... Неке құру ... және түрлері
Ғылымның қай саласы болмасын өзі зерттейтін мәселені түбегейлі ... ... ... ... ... ұмтылады. Кез келген қоғамдық
кұбылысты зерттеуде осы мәселе басты назарда болмаса оның даму ... ... бір ... ... ... ... ... топқа өзгергенін таба
алмаған болар едік. Некелік ... ... сөз ... бұрын жоғарыда
айтылған қағидаға сай, ең алдымен "отбасы-неке", "неке және ... ... ... ... ... ... ... айырмашылығы
мен ара-қатынастарының калай болғанын ұғынуымыз керек. Осы ізденіс әрине,
жүйелі ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Біз дәстүрлі қазақ қоғамындағы некеге байланысты мәселелерді негізінен
жазба деректер бар XIX ғасыр мен XX ... ... ... отырып қамтимыз,
бұлай ету себебіміз осы уақыт аралығында отбасында, онын ішінде әйелдерге
байланысты ... келе ... ... ... ... ... ... Олай болуы елде экономикалық өзгерістер басталды, Ресейдің ... ... ... ... ... ... өз әсерін
тигізбей қойған жоқ. Осыларды айта келе біздің елде үш түрлі заңды күші ... ... ... ... деп айта ... ... ... заңдары.
2. Шариат заңдары.
3. Ресейдің шығарған заңдары.
Қазақ халқының әдет-ғұрпын зерттеуші ғалым Т.М. ... XVIII ... ... ... ... ... көшпелі
немесе жартылай көшпелі шаруашылық жүргізді, ... ... ... ... заңынан гөрі, бұрыннан келе жатқан әдет-ғұрып
заңдары тиімді ... ... [8, 56 б.]. ... шариат бір-бірімен
тығыз байланыста болып отырды, ал ол тікелей некелік қатынастарда қалай
көрінді, енді соны ... ... ... ... тұрақты және уақытша
түрлері орын алған, ал біздің елімізде ежелден осы ... ... ... ... ол тек ... ... ... Осы жайлы белгілі шығыстанушы
ғалым Н. Өсерұлы былай деп келтіреді: ... ... өмір ... арам
санаған. Тіпті мұсылман діні рұқсат еткен "уақытша некені" де ... 3 б]. ... ... ... ... көп ... ... 13-14
жасында ұзатылып, ер балалар 15-16 жасында үйленетін болған, бұл жерде ... ол ... ерте беру ... кеш беру ол ... ... және де ауыл ... ... де тығыз байланысты болған. Бұл
мәселеге байланысты өзінің ... Ш. ... та ... ... ерте ... шығу әйел ... тез қартайтуға апаратынын
ескерткен [10, 4]. Некені қию жайлы айтар болсақ бізде де шариаттағыдай екі
куәнің ... ... ... қияды, бұл дәстүр әлі жалғасып келеді, қазір де
мешітке барып неке қиюшылар өте көп, ... оның ... ... заңды күші
жоқ.
Неке мәнінің өзі әйел адам мен ер адамның ерікті ... ... ... ... ... ... тырысушылығы болып
табылады. Ерлі-зайыптылардың бұл ... ... ... ... ... құрметіне және бір-бірі үшін жаупкершілігіне негізделеді.
Неке өзінің бірігіп өмір сүруге еркін білдірген екі ... ... ... ... түрі болып табылады.
Неке-отбасы қатынастары құқықтық реттеуді қажет ететін аса маңызды әрі
айрықша сипатқа ие қоғамдық қатынастардың ерекше бір түрі ... ... бұл ... ... ... айрықша болуы әуелден неке-
отбасы қатынастарын құқықтық реттеумен толық ... ... ... ... ... ... бұл қатынастар тәуелсіз Қазақстанның
тарихында арнайы ... ... яғни 1998 ... 17 ... ... және ... ... заңмен, ал, ерлі-зайыптылар
арасындағы мүліктік сипаттағы қатынастар ... ... ... ... ... болатын. Бүгінде барлық дамыған
елдердегідей, Қазақстанда да ... ... ... ... және
осы құқықтық қатынас субъектілерінің құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау
мәселелері мемлекеттіміздің әрдайым назарында деп айтуға ... ... 17 ... №321-1 «Неке және отбасы туралы» ҚР заңының
1-бабының 1-тармағында некеге «ерлі-зайыптылар ... ... ... емес жеке қатынастарды туғызатын, отбасын құру мақсатымен заңдарда
белгіленген тәртіппен тараптардың ерікті және толық келісімі ... ... пен ... ... тең ... одақ» деген анықтама
берілген. Осы анықтамадан шығатыны, некеге тұрудың бірден-бір мақсаты -
отбасын құру. ... ... ... неке ... сол ... ... ... немесе тәрбиелеп алу сияқты өзге де нысандардан туындауы мүмкін.
Олай болса, алғаш отбасы ұғымын ... ... жөн ... ... ... отбасы қоғамымыздың ең кіші бірлігі деп
айта аламыз. Осы кіші ... ... ... ... ... ... тұрғыдағы отбасы ұғымын құқықтық тұрғыдан да отбасы
деп тануға болады. Осы тұрғыдан алғанда отбасы өте ескіден келе ... ... ... ... ... ... бірі болады. Осыған орай құқықтық тұрғыдан да отбасы ұғымы
әр кезеңде және әр қоғамда бірдей мағынада ... ... ... ... даму ... отбасына сан түрлі анықтама берді.
Оларға қысқаша тоқтала кетсек:
Ең көп тараған отбасына берілген ұғым бір ... ... ... (династия) белгілеу үшін қолданылды [11, 44 б.].
Рим құқығында болса, керісінше, ... ... ... ... еш ... болмады. Адамдар бір отбасы саналуы үшін бірге тұруы
тиіс болды. Яғни, осы ... ... ... ... ... ... болатын еді. Отбасы мүшелеріне билігі абсолютті болған.
Кеңестік кезеңде доктринада отбасын туыстық жене неке ... ... ... ... [12, 163б.]. Сонымен қатар, көптеген
автор осыған ұқсас анықтамалар берген, ... ... ... ... ... ... ... бірге тұратын және
бірлесе шаруашылық жүргізетін ... ... ... ... ... [13, ... ... жене отбасы туралы» заңында: «Отбасы - некеден, туыстықтан
және бала ... ... ... ... ... ... өзге ... туындайтын мүліктік және мүліктік емес жеке ... ... ... ... ... нығайту мен дамытуға тиісті
адамдар тобы», - делінген. Осы анықтамаға байланысты ... ... ... ... бойынша топтастыруға болады.
Олардан ең алғаш ұғынатынымыз, бұл некемен құрылған, яғни жұбайлардың
қатысуымен ... ... ... ... тұру арқылы ... ... ... және ... ... ... ... құқықтар
мен міндеттер туындап, араларында тар мағынада отбасы құрылады.
ҚР «Неке және отбасы туралы» заңның «Неке» деп ... ... ... оны тіркеу, некені тоқтату, ерлі-зайыптылар арасындағы өзіндік
және мүліктік қатынастарды құқықтық реттеу туралы ... ... ... және ... ... али-менттік қатынастары»
тақырыбымен белгіленген 5-бөлімінің 18-тарауында ... ... ... тек ... ... ... «тар мағынадағы
отбасы» дейміз.
Келесі отбасы түрі балалар мен ... ... ... ... ... ... мен асырап алынған немесе балаларды ... ... де ... туындайтын тәрбиелеуші мен тәрбиеге алынушы арасында
пайда болатын отбасы. Бұл отбасы некесіз де пайда болуы ... ... ... ... бала тууы немесе бір еркектің бала асырап ... Осы ... ... ... ... ... ... отбасы» дей
аламыз. Осы қатынас «Неке және отбасы туралы» заңның 3, 4-бөлімдерінде
сонымен қатар, ... ... ... ... басқа, заңда
тағы бір отбасы түрі ... ол ... ... ... ... ... міндететтемелері» тақырыбымен ... Бұл ... ... «кең ... ... дей ... ... кімдердің жататынын жеке талқылайық. Олар: аға, апа, ... ... ... мен ... (138, ... ... мен өгей ... және өгей шешесі мен өгей әкесі. Қысқаша заң ... ... және ... ... ... ... қан ... және
өгей балалар мен өгей ата-аналар арасында құрылған отбасын кең ... ... және ... ... ... некеге ерлі-зайыптылар арасында
мүліктік және мүліктік емес жеке қатынастарды туғызатын, отбасын ... ... ... ... ... ... және
толық келісімі жағдайында жасалған еркек пен әйелдің арасындағы тең ... ... Осы ... ... ... белгілеріне қысқаша
тоқталайық:
1) Ең алғаш екі қарсы жыныстан адамдар болуы тиіс. Яғни, неке тек ... ... ... ғана ... ... Осы еркек пен әйел некеге тұру еркін заңда белгіленген нысанда
білдіруі тиіс. Некеге тұрушылардың некеге ... ... ... ... ... ... ... және заңда белгіленген нысанда АХАЖ бөлімінде
білдірілуі тиіс. Сонымен қатар, осы ерік ... тек ... ... болуы тиіс, ал, басқа мақсатта болса, ол жалған неке болып,
жарамсыз деп тану үшін ... ... Неке ... ... ... және ... арасында
мүліктік және мүліктік емес жеке қатынастар туғызатын кең құқықты ... ... ... жұбайлардың құқықтары кең ... ... ... ... танылмаған [14, 44 б.].
Неке-отбасы құқықтық қатынастары деп некелесу, туыстық, бала асырап
алу және баланы ... ... ... ... да нысандарына орай,
пайда болатын, отбасы ... ... ... ... ... бір түрін айтуға болады.
Неке-отбасы қатынастарының пайда болуының ... ... ... ... ... ... яғни ... некенің нәтижесінде пайда
болады. Ал, отбасы - қоғамның ең ... ... ... ... оған ... ... мүмкіндігіне қарай көмектеседі, кімнің де болмасын
отбасының ісіне заңсыз араласуына жол бермейді және мемлекет оны ... ... ... отау ... ... мемлекет те белгілі бір
талаптар қояды. Тек осындай ... ... ... ғана ... ... ... жасау туралы міндеттемелер алады. Мұндай талаптар
кездейсоқ емес, олар азаматтардың кемелденуінен және ... ... ... Сондықтан, отау тігу үшін заңда көзделген шарттарды
сақтау ... ... ... ... дегеніміз оны мемлекеттік азаматтық хал
актілеріндегі жазу органдарында тіркеу болып ... ... ... ... ... ғана ... күші болады. Бүл ереже ... ... ... бірі болып табылады. Бұл мән-жайдың ерекше
маңызы бар. Ерлі-зайыптылардың заңдық құқы мен ... неке ... ... ... ғана ... ... ... алады, оларды ерлі-зайыптылар ретінде таниды, сондай-ақ бұл
отбасыға қамқорлық көрсетеді [15, 24 ... ... ... ... балиғат жасына жетуі міндетті. ҚР
заңы бойынша некеге ... жасы ... мен ... үшін 18 жас болып
белгіленген. Дәлелді ... ... ... мемлекеттік тіркеу орны
бойынша азаматтық хал актілерін жазу органдары неке жасын екі ... ... ... ... [16, 67-69 б.].
Сонымен, ерлі-зайыптылар арасындағы құқық екі топқа: жеке құқыққа
және мүліктік құқыққа бөлінеді. Жеке құқық ... ... ... ... бөліп тартып алуға болмайды. Оған тегін, мамандығын, жеке қалауы
бойынша қызмет таңдау құқығы ... Заң ... әйел қыз ... ... ... ерінің тегін алуға құқылы. Отбасылық өмірдегі мәселелерді
шешкен кезде ерлі-зайыптылардың бірінің өз ... ... ... құқығы
жоқ, әйтпесе, ол жеке бостандықты шектейді. Ерлі-зайыптылардың ... ... ... ... таңдауын шектеуіне құқығы жоқ. Бұл
мәселелер мәжбүрлеусіз, бір-бірінің бостандығы мен қадір-қасиетін құрметтей
отырып шешілуі тиіс. Конституция ... ... ... ... ... ... ... ері мен әйелі тең құқылы. Ерлі-зайыптылар сондай-ақ
бірінің ... бірі ... Ол ... ... ... қана ... ... заң алдындағы да жауаптылық. Заңды жауаптылық ерлі-
зайыптылардың бірі ... ... ... қабілетінен айырылуына
байланысты, материалдық кемтарлық ... және т.б.) ... ... көмек көрсетуден саналы түрде бас тартқан кез туады. Бұндай жағдай
заң бойынша көмекке мұқтаж жағының екіншісінен алимент ... алу ... ... ... беріледі. Іс мұқият қаралғаннан кейін ... ... ... ... ерлі-зайыпты алимент төлеуден босатылуы мүмкін.
Егер ажырасуына зайыбы кінәлі болса ... ... ... ішімдікке
салынса және т.б.), онда ол алимент алу құқығынан айырылады.
1.2 Неке бұзу шарттары
Ерлі – ... жәке және ... ... ... ... ... деп түсінеді. Неке заңда айқындалған білгілі
бір оқиғаардың тууына байланысты немесе ерлі – ... ... ... ... ... тоқтатылады.
Некені тоқтататын оқиғалар қатарына мыналар жатады:
ерінің қайтыс болуы;
соттың ерлі – зайыптылардың біреуін өлді деп жариялауы;
некенің бұзылуы (ажырасу).
Некенің тоқтату негіздерінің ... ... боып ... ... ... ... ерлі – зайыптылардың біреуі өлді деп жарияланған
жағдайда неке өздігінен тоқтатылады. Егер ... ... адам ... ... ... бұрынғы неке бойынша ерінің өлгені бойынша АХАТ
органдары берген куәлікті көрсетсе де ... ... ...... ... өлді деп ... ... долбараға ғана негізделеді. Ол адамның өлгені ... ... ... ... ... Азаматтық кодексінің 31 – бабына сәйкес, егер
азамат тұрақты тұратын жерде үш жыл бойына ол туралы ешқандай ... егер ол өім ... ... ... немесе оның өлімі алты ай ішінде
жазатайым оқиғадан болды деп есептеуге негіз болатын жағдайларда хабар –
ошарсыз ... ол ... ... ... ... бойынша сот арқылы өлді
деп ... ... ... ... ... деп ... туралы шешім шығарған сәттен
бастап, онымен неке тоқтатылды деп есептеледі. Кейде қайтыс ... ... ... шындығында тірі болып шығатын жағдайлары да
кездеседі. Өлді деп ... ... тірі ... ... сот әлгі
шешімді бұзады, бірақ тоқтатылған неке өздігінен ... ... ...... ... өтініші бойынша АХАТ органдары арқылы
қалпына келтірілуі мүмкін. Егер қалпына келтіру туралы өтініш ...... ... де тірі ... ... неке
тоқтатылған деп есептеледі. Басқа жұбай жаңа некеге тұрған жағдайда,
бұрынғы неке ... ... ... Жаңа ... ... түрліше шешілуі
мүмкін: ол не сақталады, ... ... бұл ... ... жұбайымен
некесін тіркеуге мүмкіндік береді.
Некені бұзу, ажырасу. АХАТ органдарында некені бұзу.
Ерлі – зайыптылардың көзі тірі кезінде ... олар ... ... ... некенің тоқтатылуы, АХАТ органдары немесе ... ... ... ... іске ... ... бұзу АХАТ органдарында ерлі – зайыптылардың біріккен және жекелеген
ерекше жағдайларда – жұбайлардың біреуінің өтініші бойынша жүргізіледі. ... ... бұзу ерлі – ... ... ... сондай – ақ
жұбайлардың біреуінің ... ... ... ... бұзу үшін ... үш ... болуы қажет:
АХАТ органдарында ерлі – зайыптылардың некені бұзу жөніндегі ... ... ... ...... ... және өзге де талаптарының болмауы.
Некені бұзу АХАТ органдарында мемлекеттік тіркеуден өтуді қажет ... ... бұзу ... ... берілген күннен бастап бір ай өткенде
жүзеге асырылады. Бір ай мерзім ерлі – зайыптыларға қабылдаған ... ... да ... ойланып – тоғану үшін беріледі. Некені тіркеу үшін ... ... ... ... ... оның мерзімі ұзартылып не
қысқартымайды.
Ерлі – зайыптылардың өзара келісімі бойынша ... АХАТ ... ... заң ... ... ... бойынша некенің бұзудың
қарабайыр оңайлатылған тәртібін де белгілейді.
АХАТ органдарының некенің бұзылуын тіркеу кезінде ... ... ерлі – ... ... үшін ... ... ... жоқ.
Некені сот тәртібімен бұзу.
Ол мынадай жағдайларда іске асырылады:
ерлі – зайыптылардың кәмелетке толмаған ортақ балаларының болуы;
ерлі – ... ... ... ... ... ... ерлі – зайыптылардың біреуі өтініш беруден бас ... ... ... ... бұзу үшін ... тіркеуге келуден бас тартса, т.б.;
ерлі – зайыптылардың бір – біріне мүіктік талаптарының болуы.
Некелік одақтың ... ... ... ... ... ... ... заң арқылы ерлі – зайыптыларды татуластыру жөнінде шаралар қолдану
міндеттері жүктелген. Бірақ, сонымен қатар татуластыру ... қана ... ... ... ... ... да бұл міндетті орындау мүмкін
болмаса және балаларды не ... ... ... қайшы келетін
болса, онда сот некені бұзады.
Егер сот неке ... ... ... ... ... ... ... кейінге қарауға қалдырып, ерлі – зайыптыларға татуласу үшін 3 ... ... ... ... сот ... ... әрбір істің жағдайына
қарай бегілейді.
Егер ерлі – зайыптыларды татуластыру шаралары нәтиже ... ... ... ... бұзылуын қасарыса талап ететін болса, некені
бұзу іске асырылады.
Егер айырылысатын ерлі – ... ... ... ... және жұбайлар ол балалардың кіммен қалатындығы ... ... бұл ... сот ... Сот ... ата – анасының біреуімен
қалатындығы жөнінде не баланың ата – ... ... ... ... екі бала не одан көп болса) шешім шығара алады. ... ... ... ... ... ... ғана еске алу керек. Сондай –
ақ балалардың мүдделерін және болашақ ананың денсаулығын қорғау мақсатында
заңның 15 – ... ... ... ... ... жүкті кезінде және
нәрестенің бір жасқа толмаған кезінде әйелдің келісімінсіз некені бұзуға
болмайды».
Айырылысатын жұбайлар ... ... ... ... ... кейбір
жағдайларда өздері дербес шешеді. Бірақ ерлі – ... ... ... ... ... сот іске ... және ... оларды
тең бөледі. Егерде некелік шартта мүліктерді бөлісу мәселесі қарастырылған
болса, онда сот мүлікті екі ... не бір ... ... ... ... ... бөледі.
ІІ. Мұсылман құқығы бойынша отбасы мүшелерінің құқықтық жағдайының
ерекшеліктері
2.1 Араб ... мен ... ... ... ... құқығы рулық-тайпалық құрылыстың ыдырау және Араб халифатында
VII—X ғасырларда феодалдық қоғамның қалыптасу кезеңінде пайда  ... ...... VII ғасырдан бастап –ақ көрші елдерге кеңінен
таралды. Негізінен жаулап алу жорықтары арқылы таралған мұсылман ... Орта ... ... ... Батыс және Солтүстік Африка,
Оңтүстік-Батыс, Оңтүстік-Шығыс және Батыс Азияда ... ... ... ... ... ... ... орын алады. Мұсылмандар үшін қасиетті
болып саналатын бұл діни кітап барлық ... ... ... келуі мен өлуінс дейінгі барлық жағдайға талдау жасайды және түсінік
береді.
Мұсылмандық құқықтың дінмен байланысы өзінің түбегейлі ... ... ... көзі ... ... ... нормалардан өзгешелігімен
айрықшаланады. Мұндағы құқықтық діни-этикалық нормалар мазмұны жағынан ... ... ... ... және ... ... ... құқыктық жүйе құрайды. Мұсылман кұқығы заң ғылымының жеке ... ол ... ... бір ғана ... Мұнда ислам дінінін қағидалары ...... ... үшін ... асуы тиіс ... идея ... Шариғатты орындамаған жағдайда адам заң бұзушы болып ... жылы ... ... ... ... ... VIII ғасырдың басына
дейін мұсылман құқығының дамуы казуальды, яғни жүйеленбеген жолмен жүрді.
Мүхаммедтен кейінгі оның ізбасарлары; ... ... ... және Әли ... ... Құран мен суннаға сүйенеді. Егер қандай да бір сұраққа
жауап табылмаған ... олар жаңа діни ... мен ... ... өте келе ... адам ... мен оның іс-әрекеті түгел 
қамтылмайтындығы анықталды.
XI ғасырдан бастап мұсылман қүқығының бірнеше ... ... бірі ... ... ... ... 1. Хани-фиттік — негізін
салушы Әбу Ханифа (699—767 ж.ж.) ... ... ... Пәкістан,
Үндістан, Египет); 2. Маликиттік — негізін салушы Малика бен Анас ... ... және ... ... 3. ...... салушы аш-Шафий
(767 -819 Ж.Ж.) (Сирия, Индонезия, Шығыс Африка); 4. ...... Бен ... (780—855 ж.ж.) (Арабия).
Шииттік бағыттағы мүсылман құқығы да джафариттік, исмалиттік, зейдиттік
және т.б. ... ... ... кезеңінің алғашқы екі-үш ғасырында мүсылман құқығының қалыптасуы
негізінен аяқталды. Доктрина іс жүзінде оның ресми ... көзі ... ... ... ... ... заң шығару билігін
ресми түрде бекітті. Осы ... ... ... "шариғаттың үстемдігі"
концепциясын жасау аяқталды. Бұл концепция ... ... ... мсң "құқықтық мемлекет" теориясымен үндесіп жатыр. Осы концепция
бойынша мемлекет басшысы ... ... ... ... ... ... нормаларына сүйенеді. Алғашқы кезде
мұсылмандық-құқықтық доктринаны айқындау үшін қолданылған "фикх" термині,
кейіннен ... ... ... ... ... қолданыла
бастады. Мұсылмандык құқықтың маманы Дж. Шахт осы жағдайды ескере ... ... ... ... ... ... бола алады" деп атап
көрсетті.
Мусылмандық теория бойынша мұсылмандық құқықтың барлық ... және ... ... Мұсылман құқығын зерттеушілер бұл жерде
сілтеменің мұсылмандық қүқықтың барлық нақты ... ... ... ... да атап ... Яғни осы негізге ... ... ... ... табуға болатындығы ғана көрсетілген. Мұнан мұсылман
құқығында ешқандай қайшылықтың жоқ екендігі, ... ... және ... ... ... ... болатындығы туралы тұжырым жасауға
болады.
Мұсылмандық құқықтың ... ... оны ... қиындық
туғызғанымен, оның белгілі бір икемділікпен дамуына мүмкіндік берді. Бұл
процесте діни құқықтанушы-ғалымдардың ролі ... өсе ... ... қатып қалған догма жоқ. Қандай да бір істі болмасын
шариғат жолымен ... ... ... ... ... мен ... күштілгі де осыдан айқын көрінеді.
Араб халифаты кезінде Бағдад қаласы үлкен мәдени ... ... ... ... және ... мемлекеттерден рухани қазыналар
әкелінумен бірге, бұл қалада дүниенің түкпір-түкпірінен келген ұлы ойшылдар
мен ғұламалар ... ... Грек және рим ... таңдаулы өкілдері
Платонның, Сократтың, Аристотельдің, Эвклидтің, Цицеронның және т. ... араб ... ... ... озық ойлары мұсылман елдеріне
кеңінеп танылды. Мұның өзі Шығыс үлгісі мен Еуропа ... ... ... ... ... ... жаңа серпін берді Осы кезеңде
букіл әлемдік мәдениетке ... ... Әл- ... ... Ибн ... Ибп ... және т.б өсіп жетілді. Олар ғылымның басқа
салаларымен қатар саяси-құқықтық ойда да әлі ... ... ... ... ... ...... саяси теориясындағы басты мәселе — ... пен ... ... түрі — ... ... ... мәні туралы болды. Халифаттьң анықтамасы туралы мүсылмандық
мемлекеттанушы Әл-Маварди бьлай дсп ... ... — діни ... корғау
миссиясы мен жердегі iстерді басқарудың пайғамбарлық мұрасы болып табылады"
Мұсылман саяси теориясында мүсылман ... ... ... және ... туралы дәлме-дәл анықтама жоқ. Бірақ ... ... ... концепция бойынша жоғары азаматтық және
діни билік мүрагерлік тәртіппен ... ... ... ... ... мсн халифат билігіне үміткер арасындағы ... шарт ... ... Ал ... ... ... халиф қауым арқылы
сайланбайды, ол Алла мен пайғамбардың тікелей өкілі болып ... ... ... ... ... немесе пайғамбардың күйеу баласы Әли-дің
тікелей ұрпақтарына ... ... ... Өйткені Мухаммед
Пайғамбардын артында еркек жынысты ұрпак қалған жоқ еді. Ол ... ... ... (632—634), Омар (634 644), Осман (644 -656) және
Әли (656—666) халифат билігіндс болды. Әли ... ... ... ... ... шықкан Муавид келді. Омеядтер әулетінің
билігі 661 жылдан 750 жылға дейін созылды. 750—1253 ... ... ... билік Аббасидтер әулетіне көшті.
Әл-Маварди халифтік басқару формасының артықшылығын мемлекет басшысынын
өзінің барлық іс-әрекеттерінде мұсылмандық ... ... ... ... қол астындағылардың мүддесі мен жалпы игілігін және олардың
ар-ожданын қорғау істерінен және ... ... ... ... ... ... ... Халиф өзінін қол астындағылардың кез-
келгенімен ақылдасуға құқылы болғанымен, бірақ іс жүзінде ... ... ... ... тегі ... араб ... (Ибн Рушд) өзінің философиялық
жүйесін ақыл-ой негізінде құрды, сондыктан да оның ... ... ... тура келді. Аристотельдің еңбектеріне сүйенген ол о ... ... және ... ... ... ... діни ... жоққа шығарды.
Материя мәңгі-бақи өмір сүрудс, ... ... ... және адамдардың іс-
әрекеттері құдайдың қүдіретімен емес, өзінің ішкі табиғи заңдарымен жүреді
деп ... ол. ... ... ... ... Ибн Рушд мемлекеттің
пайда ... ... ісі ... адамдардың жердегі тәртіпті сақтауға
ұмтылуынан және адамдар арасындағы ... пен ... ... ... деп ... Оның ойынша адамдар арасыңдағы әлеуметтік теңсіздік те
құдай ісі болып табылмайды, ол адамдар ... ... ... ... ... Аверроэсоны мүсылман дін иелері Кордовадан
аластатып, ... ... ... ... ... окуға тиым
салды.
 Адамдар білімі мен ақыл-күшіне сенгенде ғана игілікті өмірге жете алады
жәнс мемлекеттік істерге араласады. Мықты іргелі білім ғана ... ... ... мен ... ... ... тиіс,— деген ой сынады.
Араб саяси өмірінде Аверроэсодан кейін саясаттың ислам мен және ... ... ... ... ... ... негізделген
тұжырымдамалар пайда болды. Саясатты мүсылмандық дін мен ... ... оны араб ... Араб халифаты мемлекетінін
мүсылмандық-қүқықтық доктринасымен қатар ... ... ... ... ... ... концепцияны Ибн Сина да ұсынды.
Оның саяси дүниетанымынын қалыптасуына әл-Кинди мен Әл-Фараби ... ... ... ... ... Авиценна деген атпен белгілі болған ол
980 жылы Бұқара ... ... ... ... Исфакан қаласында
философия және медицина ... ... ... ... алған Ибн Сина Орта
Азия мен Иранның көптеген қалаларында болады. ... ... ... ... ... қызметіне дейін көтеріліп, саяси қайраткер
ретінде белгілі болған ол билікті жүргізу ... мен ... ... ... ... ... ұйымдастыру.
Саясатқа деген мұндай көзқарас онын адамгершілік ... ... араб ... тән болып келген саяси
адамгерішлік мазмұны оның ... ... ... ... ... басты мақсаты бақытқа жеткізу болып табылады деген тезисіне шын
пейілмен ықылас қойған Ибн Сина ... ... мен ... ірі
өкілдерінің бірі боп саналады
Мұсылман мемлекеті басшысының құқықтық жағдайы мен атқарушы ... оның әр ... даму ... ... ... белгілі
саясаттанушы-ғалым Ибн Халдун ... ... ... ... ... Халдуннын ілімі бойынша кез-келген қоғам адамның табиғи әрекеті
негізінде, ... ... ... жоюы мен агрессиясын тоқтатуға арналған
"тежеу бастамасын" қажет ... ... ... ... ... көсемдер
басқарған тайпалардан ерекшелендіреді және халықтар бастан кеішірген және
қол жеткен өркениет ... ... ... ... ... ... ерекшелігі — қоғам мүшелерін бағыныштылықта ұстайды және
олардың еркінен тыс ... ... ... міндетті заңдар шығарады,
елде тәртіпті қамтамасыз етеді, салық жинайды және әскер жасақтайды.
Ибн Халдунның пікірі бойынша мұсылман ... өз ... ... ... ... ... ... "таза халифат"
2      Халифаттың сыртқы белгілерін сақтай отырып, ... ... ... ... ... ... ... толық   монархияға   айналуы   (Аббасидтер
әулеті кезкезеңіндегі халифат)
4 Біріңғай мұсылман мемлекетінің ыдырауы және ... ... ... алуы (Бағдадты моңғолдардың, Мысырды ... ... ... ... ... үш ... 1) "табиғи" монархия; 2) "саяси"
монархия; 3) Халифатты атап көрсетеді.
Оның пікірінше, басқарудың бірінші ... ... ... жеке
мүддесі үшін жүргізіледі, яғни "табиғи" монархия өзінін мақсатынан басқа 
еш нәрсеге қатысы жоқ жеке ... ... ... ... ... монархияның ерекшелігі мұнда басқару рационалды, саналы өлшемге
негізделеді, халық мүддесін корғайтын ... ... ... бұл ... ... діни ... ескерілмеді.
Ибн Халдун халифаттың ықтиярсыз билігі мен зорлығына қарамастан, жоғары
әділдікті қамтамасыз ететін мұсылман құқығы үшін оған ... ... ... ... ... ... мұсылман қауымы үшін де, басқа
халықтар үшін де ... іс" ... ... Неке ... шетел мемлекеттеріндегі құқықтық сипаты
Неке – ерлі-зайыптылардың арасындағы мүліктік емес қатынастарды
туғызатын, ... құру ... ... ... ... ... және толық келісімі жағдайында жасалған еркек пен
әйелдің арасындағы тең құқықты ... ... ... ... тұрған ерлі-зайыптылардың қалауынша
неке шарты жасалуы мүмкін. Неке шарты – ... ... ... ... ... ... некеде тұрған ерлі-зайыптылардың құқықтық
жағдайын анықтайтын шарт болып табылады. [38, 14 б.]
Ең алғаш неке шартын өмірге ... ... да, ... ... Бұл ... ... ... пайда болған. Осыдан мыңдаған жылдар бұрын
Ежелгі Греция мен Рим еркек пен әйел ... ... ... ... ... ... ... ойластырып, мұрагерлік мәселе туралы алдын-ала
келісетін болған. Бұл әрекетті еш ұят немесе ерсі деп санамаған. ... ... ... ... ... келісім дәріптеліп келген.
ХІІ ғасырдың аяғы мен ХІХ ғасырдың басында кейбір ... ... ... ... Франция, Германия) неке шарты
институттары қайта құрылған.
Франция мен Англия неке ... ... бері ... ... ... ... туыстары некеге дейінгі мүлікпен және одан ... ... ... ... ... ... жұбайлардың «жалпы құқыққа» (common law)
байланысты ерікті болды. Күйеуге шыққан әйел өзіндік мүлікке құқығы болған
жоқ. ... ... ... ... ... ... Яғни жұбайылық
мүліктері болған жоқ.
ХVІІ ғасырдан бастап, ... ... ... ... «жалпы
құқықтың» нормалары таптардың мүдделеріне қарама-қайшы келді.
Осы мақсатта «әділет соттары» (eguity) құрылып, олар неке шарттарда
әйелінің жарты мүлкі ерінің ... ... ... Осы «әділет сотының»
шығарған ережелері тек отбасы мүлкіне жатпайтын капитал түріндегі ... ... ... ХІХ ... ... дейін жұбайылық мүліктің
екі режимі болды: «common law» - көпшілік халыққа, «eguity» - жоғары топқа
арналған еді. [39, 28 ... жылы ... ... ... ... ... туралы заң
қабылданды. Онда әйел неке шартына тұрған жағдайда ерімен ... ... оған ... сол ... одан кейінгі мүлік әйелінің меншігі ... және оны ол ... ... алды.
Революцияға дейінгі Ресейде «неке шарты» деген ұғым болған жоқ. Неке
тәңірде жасалып, шіркеуде бекітілді. Бірақ ... ... ... Петр І ... Анна ... ... қызының неке шарты
көрсетілген.
Ресей ... ... ... ерлі-зайыптылардың мүліктерін бөлу
туралы қағида бекітілген, ол ерлі-зайыптылардың өздерінің жеке мүліктерін
басқаруға мүмкіндік береді. ... ... ... ету ... ... сол ... Ресей империясының құрамындағы
Польшада «алдын-ала неке шарты» деген ұғым қолданылған. Ол некеге дейін
жасалынады, ... ... ... неке жазу ... Онда тек ... ... анықталған ерлі-зайыптылардың
мүліктік қатынастары өзгертіледі.
Кеңестік кезеңде шіркеу өз әсерін жоя бастады, бірақ неке шартына
деген
қатынасы ... жоқ. 1918 жылы ... ... Ресейде бірінші «Неке
және Отбасы заңдары туралы» кодекс қабылданды.
1969 жылы Ресейдің «Неке және ... ... ... ерлі-
зайыптылардың балаларының және ата-аналарының ... ... ... ... - ... бір ... Ол кезде ерлі-зайыптылардың негізгі
мүлкі қолданыстағы заттар (киім, ... ... ... еді, ... ... ... жоқ. ... кейін жеке меншіктің және нарық
қатынастарының ... ... ... ... ... шарты» болды, бірақ мазмұны басқа еді. Бұл шарт неке
жасаудың тәртібін реттеді және ... ... ... келешек ерлі-зайыптылардың ата-аналары немесе қамқоршылары келісетін
еді. Олардың мәмілесінде қалыңдыққа ... беру ... ... ... ... ақшасы) көрсетілді. Оның қазіргі кездегі неке шартынан
айырмашылығы - әйелінің ерінің ... ... ... ... ... ... жоқ. ... жағдайына қарағанда, әйелі ерінің меншігі болды,
сонымен қатар ерінің өлімінен кейін әйелі қалған ... тең ... ... үшін оның ... туыстарының бірінің әйелі болды.
Неке қию (араб тілінде - "никах") Исламда жауапкершілік пен адалдықтың,
адам жаны мен ... ... ... болатын игі әрекеттердің бірі
болып саналады. Неке қию - адамның ... ... және ... ... үлкен
жауапкершілікке бой ұсынуы. Бір-бірін сүйетін ер мен ... ... ... пен ... принциптерін ұстана отырып, махаббат пен
тыныштықты сақтап, бір-біріне қамқорлық етуге, өмірлерін жайлы жасауға ... ... пен ... ... өз ... ... бақытты да
берекелі отбасын құруға бағытталған ... бір ... ... өз ... ... ... асықпауы қажет. Ол жоғары
ислами ерекшеліктерге ие, тұрақты және ... ... ... ... ... іздестіруі және тек сұлу жарды ғана таңдамай, келешек өз
балаларының анасын да таңдайтындығын ұмытпауы ... ... ол ... ғана қарамай, біріншіден оның дінге деген көзқарасына, ақылына
және тақуалығына ... ... ... Бұл мәселе бойынша пайғамбар
Мұхаммед (с.а.с.) былай деген: "Жарды таңдау ... төрт ... ... ... ... ... сұлулығына және дініне. Сен үшін абзалы
дінді ұстанатын қыз, егерде керісінше болса, сен ұтыласың". ... ... ... ... ... отырып, қыздың сұлулығы да
негізгі шарттардың біріне жататынын жоққа шығармаған.
Ер адамға туысқанына немесе сүтті қарындасына ... ... ... ... ... бір-біріне жыныстық тартылыстары өте төмен
денгейде болады, олай ... ... ... ... болу ... ... ... зерттеулеріне назар аударсақ, көптеген әлсіз балалар
дәл осындай жұптардан дүниеге келетіні дәлелденген. Бұл ... де ... ... қатарынан.
Үйленерде атастыру рәсімі өтеді. Атастыру рәсімі шариғатқа сәйкес –
үйленетін жігіт пен қызды бір-біріне таныстыру ... ... Бұл ... ... ... және неке қиғанға дейін орын алады. Атастыру ... және ... ... қыз ... тиюге келісімін береді
немесе жоқ па деген сұрақтар анықталады. Екі жақтың ... ... ... ... ... болу керек.
Некелік келісімшарт – Аллаһ алдындағы екі жақ арасында ... ... ... ... тараптар өзіне Исламның барлық
міндеттерін орындауға ... ... ... ... ... неке қию ... ... назар аударады. Егерде
неке қию шарттарының біреуі бұзылатын болса, неке ... ... ... ... және ... ... енбеген болады. Сондықтан осындай
қате қиылған некеде туылған балалар "заңнан тыс туылған" болып ... орай неке қию ... ... ... ... ... білуі
шарт. Егерде төрт шарттың барлығы орындалатын ... неке ... ... Бұл ... келесідей:
1. Қамқоршының (арабшадан - уәли) болуы және оның неке қиюға ... Уәли ... ... ... қалындықтың әкесі, атасы, ағасы,
ағасының ер ... ... ... және т.б. болуы мүмкін. Қалындықтың
туысқандары болмаған жағдайда уәли ретінде жергілікті мешіттің ... ... ... ... ... болуы. Кем дегенде екі куәгердің болуы тиіс. ... ... ... ... сөзі бар: ... тек уәлидің болуымен
және келісімімен және кем дегенде екі әділ ... ... ... ... шарттардың ескерілуімен некелік келісімшарттың орындалуы.
Неке қию рәсімін кез келген тілде өткізуге рұқсат ... ... ... ... керек, ол: куәгерлер айтылып жатқан сөздерді ұғу ... ... мен ... ... ... сай ... ... олардың мұсылман болуы;
– кәмелеттік жасқа жетуі, өз сөздері мен әрекеттеріне бақылау ... ... ... ... сақтауы;
– тұрарлық адам болуы, демек, жоғары мінез-құлыққа сай болуы және
ниеттерінде таза ... ... ... ... ... ... сөйлеу қабілеттіліктеріне ие
және естері дұрыс болуы керек.
Неке қиюдың алдында жігіт әйеліне махр береді ... ... ... Қазақ халқының дәстүрінде барлығымыз білетіндей «қалын мал» деп
аталады. Махрді көлемі аз болса да, неке ... ... ... ... және оның ... үшін ... заңмен белгіленген.
Көптеген халықтың әдет-ғұрыптарында қалың мал ... ... ал ... ... ... бойынша қалың мал тек әйелдің өзіне
берілуі тиіс екендігін атап өткен орынды болады.
Мұның ... ... ... мен ... орнатуға арналған
шаралар. Егерде жанұя салиқалы болса, онда қоғам да дұрыс ... ... мен ... жететініне күмән болмайды. Қазіргі заманда орын
алып жатқан көптеген мәселелердің шешімі табылатынына да сенім ... ... ... өте ... міндеттердің бірі ретінде санайды және ерлі-
зайыптылардың одағында ізгілік пен татулықты орнату үшін ... ... ... ... ... ... неке қию ... қатысты шарттар мен
орындалу тәртібі
1.  Некесін қидыруға келген жас-жұбайлар әуелі мешіт Бас имамының атына
арыз жазып, арызда неке қию күні мен ... ... ... қидыртатын кісілер мен куәгерлер мешітке келер алдында ғұсыл
(денені толықтай жуу) және ... ... ... ... сай ... келулері
керек.
3.  Некесін қидыртатын жас-жұбайлар мен куәгерлері кәлима-шаһадат
сөздерін жаттап келулері ... «ЛӘ ... ... ... ... «Алладан басқа Тәңір жоқ, Мұхаммед (с.а.с) Оның елшісі».
4.  Қалыңдықтың көйлегі бүкіл денені жауып ... ... ... еріп
келген ағайын-туыс пен жора-жолдастары да ұқыпты киініп, қыз-келіншектер
бастарына орамал тартып ... ... ... ... ... сай ... ... қызметкерлері ол кісіні мешітке кіргізбеуге және некесін
қимауға құқылы. ... олар ... ... ... ... ... кісілерді
күнәға кіріптар етуде. Сондай-ақ, қыз-келіншектердің өз үйінен басқа жерде
әуреттерін ... ... ... беті және екі қолы ... мен екі ... ... ... басқа жерлері әурет яғни ұятты жері
болып есептеледі) жаппай, ашық-шашық жүруі адам ... ... ...   
5. Неке қию кезінде жас-жұбайлардың ата-анасы қатысуы керек. Ата-анасы
болмаған жағдайда ... ... неке ... ... ... ... ... қатыса алмаған жағдайда жастардың отау ... ... ... ... ... ... берулері шарт.
6. Неке қию барысында өз тараптарынан куәгер болуы керек. Куәгер екі ... ... бір ер адам және екі әйел адам ... ... ... ... мұсылманша неке қию барысында жас-жұбайлар жүзік алмасып,
тақпайды. Шариғат бойынша ер ... ... ... ... ... етілмейді.
Алайда, күміс жүзік тағуына болады. Ал, әйел кісіге екеуін де ... ... ... ақ ... қиғызумен қатар жергілікті АХАЖ
бөліміне барып, ... ... ... ... кез ... ... заңдастыру үшін олардың АХАЖ бөлімінде міндетті түрде ... ... ... ... ... неке қию ... мешітте той күні
атқарылмайды. Өйткені, той күні ... ... ... ашық-шашық
киімдерімен келуді тоқтатар емес. Сондай-ақ, ұрттап алғандар да ... ... ... ... ... ... ... қайшы, Алла тағала
жек көретін амалдар. Сондықтан той күнінен алдын туған-туыс пен ата-ананың
қатысуымен мешітке ... ... ғана ... ... ... - ... ... баласы үшін құтты мекен болған жер бетіндегі ... ... ... ... ... ... сіңдіру мен ондағы
жамағаттың ғибадатына кедергі келтірмеу.  
 Некенің ... ... және ... мұсылман болуы;
2. Өзара келісім мен ата-ана ризашылығы болуы;
3. Куәгерлердің болуы (екі ер адам немесе бір ер адам мен екі ... ... ... қалыңдыққа берілетін махр сыйлығын белгілеу.
Соңынан пайғамбарымыз (с.а.с) сүннеті бойынша неке құтпасы оқылып, игі
бата ... ... ... ... ... неке қию рәсімінің осы
талаптарға сай өтуіне және аталмыш шараның нақты жүзеге ... ... ... ... ... ... ... ІІ бөлімді қорыта келе мынадай ұсыныстар жасауға тура келеді:
неке-бұл киелі салт. Оны бұзу – орны ... ... ... ... ... ең ... ... сезініп барып отыру керек. Сонда
қалған мәселелердің барлығы еш қиындықсыз өз орнына келер еді. Оның ... сөз етіп ... неке ... ... дүниеге ғана қатысты
құқықтары белгіленеді. Қазір атааналардың балаға да қатысты жауапкершілігін
анықтайтын бөлек келісім-шарт түрлері қолданысқа ене ... ... ... ... неке ... ... маңызы мен мәні зор болуы керек
деп ойлаймын.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 17 ... ... және ... заңының қабылдануынан кейін неке шарты пәні туралы барлық күдіктер
мен елестер жойылды. Бұл құқық институты біздің заңнамамызда жаңа ... Оны тек жеке ... ... ... ... ... жеке меншікті орнатуы жылжымалы мен жылжымайтын мүлікке ие
болуының жолы болса, онда неке ... – осы ... ... ... бір ... ... ... елімізде әлі көптеген себептермен қолданысқа кең
тараған жоқ. ... ... ... тұрушы екі жасты бір-біріне толық
сенімді деп есептейді, сондықтан, алдын-ала ... ... ... ... ... ... басты принципі: мұндай келісім-шарт туындаған
мәселелер ... шешу ... ... ... алу ... ... осы ... қайтып оралмау үшін керек. Біздің ойымызша, теоретикалық
алғашқы неке шарты келесі өзгертулер, дәледемелер мен ... ... ... Осы ... ... мен ... ... бүкіл бірлескен өмірінде жүзеге асуы керек.
Әрине, бүгінгі неке шарты жоғары дамымаған. Айтар болсақ, неке шартын
барлық формалары бойынша ... ... ал ... ... әдістермен», ереже
бойынша, криминалдық жолмен бұзуға болады. Мысалы, күйеуі өз әйеліне ... төзе ... өмір ... ... өз құқықтарына қарамай, қашып
кетеді.
Атап айтқанда, неке ... дәл ... ... әйел үшін пана ... ... біріншіден, неке ... ... ... ... етіп ... керек, екіншіден, оның бар болуын ешкім білмеу
қажет.
Неке шарты – едәуір тиімді құбылыс. Осындай «есепшілдік кіре ... ... жоқ. ... ... ... өзі де ... себебі
ол, ең бірінші, мүліктік қатынасты реттейді, ал кейін әлеуметтік пен сырлас
қатынастарды реттейді.
Қазақстан ... ... және ... ... Заңы ... ... ... болады. Біздіңше, неке шарты - әйелдер мен
еркектердің мүдделердің бірдей дәрежеде қорғаудың ең ... ... ... институты айқынырақ түзетулерден өтіп, жаппай ... ... ... ... ... ба ... ба?» - деп ... ойланады.
Қандай жағдай болса да, «Бізге неке шарты қажет пе?» ... ... ... ... жас жұбайлар осы құжат туралы көбірек біліп алулары керек.
Бұл сұрақты шешу ... - жас ... неке ... ... ... ... бұл ... оладың болашақта ажырасуына түрткі болу
мақсатында жасалмайтынын ескеруі қажет (бірақ бұл көптеген ... ... ... ... шартының маңызды функцияларың бірі – ... ... ... ... ... ... көмектеседі. Осындай
жанжалдар ажырасудың қажеттілігін тудыруы мүмкін.
Неке шартының жағдайы мен шарттарының бірге ... ... ... ... ... зор ... ... шартта барлық жағдайларды көздеуге болады, біздің елде неке
шарт тек мүліктік қатынастарды ... ал ... ... ... ... ... тек мүліктік қатынастар ғана емес және т.б. мәселелерді
қозғайды.
Қазақстандық заңнамаларда неке шартын ... тек ... ... ... үшін ғана ... Сонымен бірге көптеген
мемлекеттердің неке шартында жеке ... емес ... ... ... 1994 жылы ... ... ... Билл Гейтс Мелинда
Френчпен неке шартын жасасты, онда ол өзінің жылына бір ... ... ... ... айтылған. Әлем тәжірибесінде міндетті
жыныстық ... ... ... ... да ... неке шарты біздің елімізде көптеген себептермен әйгілі ... ... ... Себептердің ең бастысы әрі маңызды факторы болып
азаматтардың және ... ... ... ... ... ... бізде салт- дәстүр мен әдет ғұрып ... ... ... ... ... ... ... кезде мүліктік қатынастарды қағазға
түсіріп бекіту мүлдем ақылға сыйымсыз дүние болып табылады. Және бір ... ... ... ... ... ... ... атап
көрсетуге болады. Тек бірнеше пайыз отбасы дәулетті деп айтуға болады, ал
жалпы ... ... ... ... ... ... келеді.
Республикада неке шартының дамуына таралуына, біздің ойымызша
шетелдердегі тәжірібиені қолдану ең ... әрі ... ... ... ... ... тек мүліктік қатынастарды ғана емес сонымен қоса ерлі-
зайыптылардың жеке басының мүліктік емес қатынастарын енгізу қажет. ... ... жас ... ... ... шарт ... және
келешекте отбасылық қарым қатынастарды реттеуге үлкен түрткі болатын
тәрізді.
Сол себепті, біздің ... ... ... ... ... керек. Неке шарты бұл- ерлі-зайыптылар үшін реальді көмек, алдын-
ала ... ... және ... емес ... ... ... қатынастарды реттеуіне үлкен әсерін тигізеді. ... ... ... азайып, отбасылық сұрақтар жөнінде біздің заңнамамызда
тәжірібие кеңейе түседі.
Қорытындылай ... неке ... ... ... ... ... ... әрқайсысының мүдделерін толығымен ескеріп, олардың
арасындағы даулар мен жанжалдың санын азайтуға, егерде ... өтіп ... ... ... бел буса оларды жеңіл шешуге септігін тигізіп,
ажырасқысы келген ерлі-зайыптыларға өмірлерін жеңілдетіп мәдениетті шешуге
мүмкіндік береді.
Жалпы «Қазақстан Республикасының заңнамасы ... неке ... ... ... ... ... ... негізгі өзекті мәселелерге
(проблемаларға) тоқталуды жөн көрдім:
Қазақстан Республикасының заңдарында кемсітушілік нормалары ... ол ... ... және діни ... ... ... қорғамайды, сондай-ақ әйелдердің мүліктік құқығы да қорғалмаған.
Некеге тұруға ... ... ... отбасындағы теңдігі діни
және ұлттық дәстүрлердің күшімен некелесуде жиі бұзылады. «Неке және отбасы
туралы» ... ... ... көп әйел алу ... ... бейресми некелермен байланысты қатынастарды реттейтін нормалар
жоқ. Заң тек ресми түрде тіркелген некеде ... ... ... қорғайды. Сондықтан діни немесе ұлттық дәстүр күшімен қиылған
некеге ... ... ... ... да және ... ... жүргізсе
де неке ресми тіркелмегендіктен, әйелдердің құқығы қорғалмаған.
Қосымша кемсіту еңбек заңнамаларында да орын ... ... ... ... әйелдердің мүмкіндігін теңестіретін тетіктерді ... ... ... ... ... ... алу ... өйткені бұл
жүктілігі бойынша және бала күтімі ... ... ... ... ... ... бұзылуы өріс алып отырған қазіргі қоғамда бұрынғы
жұбайлардың бірін-бірі ... ... ... ... ... ... ... Себебі, неке еркіндігі мен некені бұзу еркіндігі ... ... ... ... ... ... ... жұбай алдындағы материалдық міндеттемелерден құтылу үшін ажырасу
еркіндігін пайдалану жағдайлары көптеп кездеседі.
Неке шартын некеге отыратын адамдардың ... ... ...... пен ... ... ... екенін айрықша атап көрсету керек.
- неке шартын жасасу ... ... үшін ... шарт ... атап өту ... ... ... адамдардың немесе ерлі-зайыптылардың неке шартын
жасасуы немесе одан қол қоюдан бас ... ... ... ... ... ... емес, құқығы болып табылады.
Менің ойымша, некеге тұрғандардың ... неке ... ... білмейді. Егер осы неке ... ... ... ... ... алдын алған болар едік. Мысалы, неке
шарты мүлікке қатысты ... ... ... ... ... ... неке ... –шартын рәсімдеу дамыған
капиталистік елдермен салыстырғанда, кең қанат жая ... ... ... мынадай ұсыныстар жасағым келеді:
- некеге тұруға ерік білдірген Қазақстанның ... ... неке ... ... ... ... ... түрде түсініп алса;
- бірге тұруға ерік білдірген азаматтар неке ... ... ... некенің бұзылуына көп жағдайда ата – ананың де себебі болуы мүмкін,
мысалы екі ... ата ... ... ...... ... сол ... некеге тұрақтылығын ерлі –
зайыптылар өздері шешсе;
- некеге тұрған әрбір азамат өз жанұясы алдындағы міндетті ... ері ... ... ... алдындағы, әйелі ері алдындағы,
балаларының алдындағы міндеттерін ... ... ... ... неке шартын бұзбаған болар еді, әрбір бала ... ... ... ... мен ... ... екі түрде жүзеге асрылады: юрисдикциялық
және бейюрисдикциялық. Біріншісінде – ... ... ... ... ... ... ... өкілетті мемлекеттік органдарды
қарастыру арқылы жүзеге асырылады. ... сот, ... ... ... ... (АХАТ) органдары, қамқоршылық ... ішкі ... ... ... ... ... Конституциясы 1995 жылғы 30 тамыз
(2007.21.05. берілген өзгерістер мен ... ... Н. ... – 2030» ... даму бағдарламасы. - Алматы
– 1998, 233 б.
3.Қазақстан Республикасының «Неке және ... ... ... 1998 ... ... ... №321-I. Қазакстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 1998 ж.
4. Сергеева Н.Б. «Супружеские обязанности по контракту». //«Мир закона».
2005 г. № ... ҚР ... ... 2009 ... ... //www.stst.kz
6.Крылов З.Г. «Имущественные права супругов в условиях перехода к рыночным
отношениям».
7. Ресей ... ... және ... ... ... (СК ... ... Каруценко Е. «Брачный договор».// Мир закона, №4,1998 г.
9.Култелеев Т.М. «Уголовное обычное право казахов», ... ... ... Ч. ... сочинений в 5-ти томах».//- Алматы, 1985.- С. 4.
11. Антокольская М.В. ... ... //М.: ... ... ... А.В. ... ... //М.: Проспект, 2005.
13. Рясенцев В.А. «Советское семейное право». //М.: Юр. Лит., 1982.
14.Сулейменов М.К. ... о ... и о ... членов семьи».// Алматы:
Мектеп, 1982.
15.Аманқожаев АА. «Отбасы ұғымы, түрлері және некенің құқықтық ... ... ... ДА. ... атындағы университет. №3 (24)
2007.
16. ... Б.Ә. ... ... ... ... Б. ... ... семейно-брачных отношений» //Юрист
(каз).-2007.- № 12-С.66-69.
18. Джандарбек Б.А. «О ... ... ... права »// Қазақстанның
ғылыми әлемі-Научный мир Казахстана. 2007.- № 3-4-С.105-108.
19. Джандарбек Б. ... ... в ... ... ... ... М.Ж. ... договор как способ регулирования ... ... ... ... ... права. Алматы, 2002.-196 с.-Б.ц..
21. Мыңбаева Б.С. «Қазақ отбасындағы тәлім-тәрбие»//ҚазҰУ хабаршысы тарих
сериясы 2008-№1-С.269-271.
22. Жалтырбаева Р. ... ... ... және неке қатынастарының
ерекшеліктері»//Әділ Сот.-2010.-№6-С.12-13.
23. Оспан Т. ... неке ... жаңа ... 138-140. 20 ... б.
24. Қазиев О. «Көшпелі қазақ қоғамындағы құқықтық некеге ... ... және ... ... ... М.Ж. ... как ... семейного права» Қазіргі заманғы
маңыды проблемалар. Актуальные проблемы современности//2007-№1-С.137-140.
26.Сюкияйнен Л.Р. ... ... М.; ... ... М.А. Мусульманское право. –Алматы; Жеты Жаргы,2001.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дебиторлық борыштар есебі (алынуға тиісті шоттар)31 бет
Жерге меншiк қатынастарын құқықтық реттеу51 бет
Мұрагерлiк құқық жайлы47 бет
Сайлау технологиялары4 бет
Сақтандыру нарығы және оның Қазақстан Республикасында дамуы12 бет
Мүгедектігі бойынша төленетін жәрдемақылар6 бет
Араб халифаты11 бет
Неке отбасы құқығын жүзеге асыру және қорғау74 бет
Халықаралық жеке құқықтағы неке қатынастарының түсінігі51 бет
19-20 басындағы қарақалпақтардың отбасылық некелік қарым-қатынастарына байланысты әдет-ғұрыптары мен салт дәстүрлері жүйесі44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь