Құқықтық қатынас ұғымы мен ерекшеліктері

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..2
І бөлім.Құқықтық қатынас ұғымы мен ерекшеліктері
1.1.Құқықтық қатынастың түсінігі мен белгілері ... ... ... ... ... ...4
1.2.Құқықтық қатынас түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
ІІ бөлім. Құқықтық қатынас құрылымы
2.1.Құқықтық қатынас субъектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
2.2. Құқықтық қатынас объектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
2.3.Құқықтық қатынас мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
ІІІ бөлім. Құқықтық қатынастың пайда болу алғышарттары
3.1.Құқық нормасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
3.2.Құқық субъектілік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
3.3 Заңи айғақ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
Кіріспе
Құқықтық қатынастар -белгілі бір өндіріс тәсілі негізінде өндірісте және өмірде адамдар арасында қалыптасатын күрделі де сан қилы қатынастар. Философия тарихты қоғамдық қатынастарды материалдық және идеологиялық деп екіге жіктеді. Материалдық қоғамдық катынас объективті, адамдардың санасы мен еркіне байланысты емес. Материалдық қоғамдық қатынас ішіндегі ең бастысы әрі айқындаушысы адамдардың өндірістік қатынастары болып табылады. Өндірістік қатынастар қоғамдық өндіріс процесіндегі адамдар арасындағы материалдық экономикалық қатынастардың жиынтығы. Өндірістік қатынас -қоғамдық өндірістің қажетті жағы. Жеке адам материалдық игіліктерді өндіре алмайды. Өндіру үшін адамдар белгілі байланыстар мен қатынастар жасайды, сөйтіп осы қоғамдық байланыстар мен қатынастар арқылы ғана олардың табиғатқа қатынасы болады, өндіріс орын алады.
Идеологиялық қатынастар адамның санасына байланысты болады. Оның ең маңыздылары - саяси, құқықтық, моралдық, ұлттық, діни т.б. қатынастар. Қоғамдық қатынастардың барлық жиынтығы - өзара заңды байланыста реттелген бұлжымас бірізді жүйе. Қоғамдық қатынастардың жиынтығынан белгілі бірізділікті табу, оның ең басты, негізін анықтау. Қоғамдық қатынастардың өзара байланысын сипаттайтын заңдылықтарды ашу - ғылымның зор еңбегі. Қоғамдық өмірде қарым-қатынастар әртүрлі элеуметтік топтар арасындағы қатынастар ретінде және сол ұжым ішіндегі қатынастар ретінде де өмір сүреді . Қоғамдық қатынастардың жиынтығы адамдар ұжымдары үшін олардың өмір сүретін белгілі бір элеуметтік ортасы болып табыладСонымен, қоғамдағы барлық қатынастар құқықтық нормалармен реттелмейді, тек әлеуметтік, қоғамдық мүдде-мақсаттарды қамтитын қаты-настарды реттеп, басқарып отырады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995 жыл 30 тамыз.
2 «Қазақстан Республикасының Конституциясына өзгертулер мен толықтырулар туралы» 2007 жылы 21 мамырдағы № 254 ҚР Заңы.
3. «Актуальные проблемы теория государства и права» курс лекций под. Ред А.Г. Хабибулина. Уфа, 1995
4. Ашитов З.О. «Қазақстан Республикасының құқықтық негіздері». Оқулық- Алматы: «Жеті жарғы» 2003.
5. Булгакова Д.А. «мемлекет және құқық теориясы» Оқу құралы- Алматы: 2005.
6. Баянов Е. « Қазақстан Республикасының мемлекеті және құқығының негіздері» Оқулық- Алматы 2003.
7. Венгеров А.Б. «Теория государства и права» Учебник- Москва, 2000г.
8. Жоламан К.Д. «Мемлекет және құқық теориясы» Алматы «Эверо» 2004 .
9. Ибраева А.С, Сапарғалиев Ғ.С. «Мемлекет және құқық теориясы». Оқу құралы- Алматы, «Жеті жарғы», 1998 жыл.
10. Лазерев В.В. «Теория государства и права» Москва 1992г.
11. Сапарғалиев Ғ.С, Ибраева А.С. «Мемлекет және құқық теориясы»: Оқулық- Астана: Фолиант, 2007 жыл.
12. С.А. Табанов. «Салыстырмалы құқықтану негіздері»: Оқулық- Алматы: «Жеті жарғы», 2003 .
Хропанюк В.Н. «Теория государства и права», Учебник- М. 2000г.
13. Черданцев А.Ф. «Теория государства и права». Курс лекций: Екатеринбург. 2002г.
14. «Заң және заман» №10 (107) қазан 2009.
15. «Хабаршы» Заң сериясы Алматы. №4 (40). 2006.
16. «Егемен Қазақстан» 2009. 9 шілде.
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
.................2
І бөлім.Құқықтық қатынас ұғымы мен ерекшеліктері
1.1.Құқықтық қатынастың түсінігі мен белгілері.......................4
1.2.Құқықтық ... ... ... ... ... ... ... ... ... бөлім. Құқықтық қатынастың пайда болу алғышарттары
3.1.Құқық
нормасы..................................................................18
3.2.Құқық
субъектілік.............................................................20
3.3 ... ... ... ... ... бір ... тәсілі
негізінде өндірісте және өмірде адамдар арасында қалыптасатын күрделі де
сан қилы қатынастар. Философия тарихты ... ... ... ... деп ... ... Материалдық қоғамдық катынас
объективті, адамдардың санасы мен ... ... ... ... ... ішіндегі ең бастысы әрі айқындаушысы адамдардың өндірістік
қатынастары болып табылады. Өндірістік ... ... ... ... ... ... ... қатынастардың
жиынтығы. Өндірістік қатынас -қоғамдық өндірістің ... ... Жеке ... игіліктерді өндіре алмайды. Өндіру үшін адамдар белгілі
байланыстар мен қатынастар жасайды, ... осы ... ... ... ... ғана ... ... қатынасы болады, өндіріс орын
алады.
Идеологиялық ... ... ... ... ... Оның ең
маңыздылары - саяси, құқықтық, моралдық, ұлттық, діни т.б. қатынастар.
Қоғамдық қатынастардың ... ... - ... ... ... ... ... жүйе. Қоғамдық қатынастардың ... ... ... оның ең басты, негізін анықтау. Қоғамдық қатынастардың
өзара байланысын ... ... ашу - ... зор ... ... ... әртүрлі элеуметтік топтар ... ... және сол ұжым ... ... ретінде де өмір сүреді
. Қоғамдық қатынастардың жиынтығы ... ... үшін ... өмір
сүретін белгілі бір элеуметтік ортасы ... ... ... ... құқықтық нормалармен реттелмейді, тек ... ... ... қаты-настарды реттеп, басқарып отырады.
Құқықтық қатынастар дегеніміз- мемлекеттік кепілдіктегі екі жақты құқықтары
мен міндеттері бар ... ... ... ... ... - құқықтык қатынастар тек нормативтік актілер арқылы реттеліп
отыратын қарым-қатынастарды біріктіреді. Нормативтік актілерде қаты-настың
мазмұны, ... ... мен ... ... ... ... ... Құқықтық қатынастар ар-қылы
нормативтік актілер іске асады, орындалады.
Екінші - қатынастың ... екі ... ... мен ... көрсетілуі. Бір жағының құқығы екінші жағының міндеттеріне сәйкес,
тең келеді. Субъектілердің бостандығы тең болады.
Үшінші - субъектілер өз ... өз ... іске ... ... ... ... - егер қатынаста нормативтік актінің мазмұны бұзылса ... өз ... ... ... ... мемлекеттің
қатынасуымен бұл кемшіліктер түзетіліп, жауапкершіліктің түрін ... ... ... қатынастар түсінігін, ерекшеліктерін
айқындау, оның түсінігі мен белгілеріне тоқталу.
Құқықтық қатынас- бұл ... ... ... ... ... ... мұнда тараптар өзара, мемлекетпен кепілденген нақты екі
жақты құқықтар мен ... ... ... ... ... ұғымы мен ерекшеліктері
1.1.Құқықтық қатынастардың түсінігі, белгілері
«Құқықтық қатынас» категориясы құқықтың жалпы теориясында негізгі, орталық
категориялардың бірі ... ... Және ... ... ... ... жолмен әсер ететінін түсінуге мүмкіндік береді. Құқықтық
қатынас- бұл қатысушылары субъективтік құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... Құқықтыұ
қатынастар дегеніміз- қатысушылардың субъективтік ... мен ... ... ... ... ... ... сәйкес туындайтын, ... ... ... ... ... ... байланысты, құқық негізіндегі қатынастар.
Құқықтық қатынастарға мынадай белгілер тән. 1) құқықтық ... - ... ... былайша айтқанда, адамдардың арасындағы қатынас және
олардың іс-әрекетімен, мінез-құлқымен тікелей байланысты. ... ... ... ... бар, ... бұл ... ол басқа адамдармен қатынас
жасағанда жүзеге асырады. 2) Құқықтық қатынас тек қана ... ... ... ... әсер ... ... болады. Құқықтық норма мен
құқықтық қатынас арасында ажырамас байланыс бар, ... тек қана ... ... ... ... пайда болады. Кейде ... ... да ... ... ... ие болуы мүмкін. Мысалы,
құқықтың ұқсастық ... ... ... ... ... ... ... қолданылады. 3) Құқықтық қатынас - субъективтік
құқықтар мен міндеттер арқылы пайда болатын адамдар ... ... ... ие ... соны ... ... ... ал құқықтық
міндет жүктелген міндетті орындауға тиіс тұлға. Құқықтық қатынаста қақысы
бар тұлға және міндеті бар ... ... ... ... ... ... ... қатынас - ерікті қатынас. Құқықтық ... ... болу ... еркі қажет. Кейбір құқықтық қатынастар пайда болу үшін
тараптардың еркі қажет (мүліктік қатынастар). Ал ... ... ... бір ... еркіне ғана байланысты пайда болады ... іс ... ... еркі ... ... 5) ... қатынасты мемлекет
қорғайды. Құқықтық нормалардың ... ... ... ... ... мемлекет құқықты қатынастарды да қорғайды. Мемлекет қорғайтын
құқықтық қатынастар қоғамдағы ... ... ... ... ... құқықтық қатынастар- бұл құқық нормалары реттейтін ... ... ... ... ғылымдарға құқықтық қатынастардан
басқа экономикалық, саяси, адамгершілік, ...... ... ... ... жиі кездеседі.Алайда, құқықтық қатынастардың
өзіндік сыры, белгілері бар, олар ... біз ... ... ... ... қоғамдық қатынастарды реттегіш ретінде заңды құқықтар ... ... ... белгілейді. Сондықтан осындай байланыстың
өзі құқық қатынастарын түсінудің ... ... ... ... құқық
қатынастары негізінде жалпы қоғамдық қатынастарды реттеуге бағытталған. Оны
құқықтық қатынастардың мынадай белгілерінен ... ... ... ол құқық нормалары негізінде туындайды, яғни ... ... ... туу,өзгерілу және тоқтатылу жағдайларын
тұжырымдайды. Бұл жағдайлар ... ... ... ... ... оны ... актілер дейді.
2. Сезінушілік және еркіндік мәнінің болуы, құқық ... ... іс- ... басқара алатын мүмкіншілігі
мен оларды сезіне білетін жағдайларына есептелінген. ... ... ... өз ... бақылай алмайтын
іс- әрекеттер кіре алмайды. Дәлірек айтсақ, құқық ... ... ... Құқық қатынастарға түсушілердің арасында байланыста ... мен ... ... ... яғни ... ... құқық қатынастар тараптарының құқықтары мен міндеттерінің
байланыстылығы. Мұндай байланыс, осы ... ... ... пайда болар кезіндегі құқықтық нормалардың
диспозицияларында тағайындалады.
4. Бұл, қатынастар, әрине мемлекет ... ... және ... ... ... ... яғни ... құықтар мен
заң міндеттерін іске асыру мемлекетті көндіру ... ... ... ... ... ... құқық теориясының ең ... ... ... ... қатынастардың
өзі құқықтық тетіктің сондай ... ... ... онда ... ... ... қосылады- әлеуметтік аямен. Құқықтық қатынастар
нәтижесінде өте қиын құқықтық құрылым пайдаболады
1.2.Құкықтык қатынастардың түрлері.
Құқықтық қатынастың ... ... ... 1) субъектілерді жекелеу
тәсіліне қарай- жалпы (субъектілердің жалпы құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... құқықтары мен
міндеттеріне ие бола алмайды) және нақтылы (мұнда субъектілердің ... ... ... ... құқықтық байланасының жеке даралық
негізі арқылы анықталады); 2) ... ... ... ... ... ... ... яғни бұларда барлық қатысушылар
жеке тізбектеліп анықталады (субъективтік құқыққа негіздер және ... де) және ... ... тек ... жағы ғана ... иелі болады да, ал өзге ... ... да ... ... айтсақ тараптардың бір жағында құқық болса, оның ... ... ... 3) ... функцияларына қарай- реттеушілік
(реттілік нормалар мен ... ... ... іс ... ... ... және қорғаушылық (номалардаы қорғау мен ... ... іске ... ... туындаған); 4) құқық салаларына
қарай- конституциялық-құқықтық, азаматтық-құқықтық, ... ... және ... ... ... ... пайда болу кезінен құқықтық нормаларды іске асыру
процесі басталады, яғни нақтылы мінез-құлықтағы ... ... ... ... ... да ... құқық
қатынастарын әр ... ... ... нормалары», «іс-қимылдағы
(әрекеттегі) құқық нормалары» делінеді, олардың былайша аталуының мәнісі
«қағаз жүзіндегі ... ... ... ... ... ... ... біз, құқық қатынасы туралы мынадай анықтама бергенді ... бұл оған ... ... субъективтік құқықтары мен
міндеттерінің құқық нормалары негізінде пайда болатын, әрі ... ... ... ерікті құқықтық байланысы.
Құқықтық қатынастың құрамына элементтер ретінде дәстүрлі жолмен
мыналарды ... ... ... субъектілерін (қатынасушыларды);
ә) субъективтік заңды, құқық пен міндеттілікті (оларды ... ... ... деа ... ... ... құқықтық тәртіп, құқықты іс жүзіне асырудағы
құқық пен ... (оны ... ... материалдық мазмұны деп
атайды); құқықтық қатынастың объектілері.
Құқықтық қатынастар әр түрлі негіздерге байланысты топтастырылады.
Белгілі ... ... ... және ... салаларға бөлу арқылы айыруға
болады.
Олардың функционалдық ... ... ... және
күзетушілікке (қорғаушылық) бөліп ... ... Өз ... ішінен белсенді кейіптегі құқықтық қатынасты бөліп айтады
(олар міндеттеушілік пен өкілетті басқарушылықтың нормалары негізінде пайда
болады және ... ... ... ... ... салатын нормалардың
негізінде пайда болып, ... ... ... ... ... ... салыстырмалы деп бөлінеді, онда құқықтық
қатынастарға қатынасушылардың бәрі ... және ... онда тек ... ғана ... ... ... ... (мысалы, меншік
туралы құқықтық қатынастар). Сол қатарды кейбір ... ... ... ... Н. И. ... ... деп бөледі (не жалпылама
реттеушілік), онда субъектілердің құқықтық ... ... ... құқықтық субъектілігі жанама түрде қамтылады.
Құқық жүйесі қай ... ... ... ... құқықтық
қатынастарды: материалдыққа, процессуалдыққа, жекешеленгендікке ... ... ... жәй ... ... қатынастарға бөлуге болады. Күрделі
құқықтық қатынастар өзінің құрамында бірнеше ... ... ... мен міндеттері бар қатынасушыларды ұстай алады. Ең элементарлы
(жәй) көрінетін екі субъектісі бар қатынастар, оның ... ... ... екіншісінің корреспондировать ететін заңды міндеттілігі бар.
ІІ бөлім . Құқықтық қатынастың құрылымы
2.1.Құқықтық қатынас субъектілері
Құқықтық қатынастардың субъектісі дегеніміз- тиісті субъективтік ... заңи ... ие ... ... ... ... субъектісі болу үшін олардың құқықтық қабілет және
әрекеті қалыптасу қажет. ... ... ... ... ... ... ие болу қабілеті. Құқық қабілеттілік адам ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі
азаматтардың құқықтық қабілетінің негізгі мазмұнын ... ... оның ... шетелдік валютаны ұстауға ие болу; мүлікті мұрагерлікке
не өсиет етіп қалдыру; тұратын жерін өзі ... алу; ... ... ... ... ... ... қарым- қатынас жасауға т.б.
құқықтары бар (кодекстің 14- ... ... ... ... ... өз ... құқығын пайдалана
алу және оны жүзеге асыру, өзі үшін міндеттер тудырып, оларды ... ... ... ... ... ... құқықтық нормада белгілі
жасқа толу болып табылады. Адамның психикалық күйімен байланысы жоқ заңдық
қасиет ретіндегі құқық қабілеттіліктен ... ... ... ... ... ... ой мен еркіндіктің ... ... ... ... түрде сезініп, оларды игере білу қабілетіне байланысты.
Сондықтан заң адамның ... ... ... ... ... яғни ол 18 ... жеткенде басталады деп көрсетеді. ... ... ... іс ... ... ... көлемде азаматтық
құқықтарды иеленіп, жүзеге асыра ... ... үшін ... ... оларды орындай алады. Құқықтық субъектіліктің адамның тәртіп
бұзғаны үшін заңдылық жауапқа тартылу жағдайына ... ... ... ... ... деп ... Бұл ... қылмысты істер заңы бойынша 16 жасқа толғаннан басталады. Ал,
ауыр қылмыстар үшін ... ... ... ... ... 14 жастан
басталады.
Құқықтық субъектіліктің шарттар жасап басқа да ... ... ... ... ... қабілеттілік деп ... ... жоқ ... шектеулі келісім қабілетіне ие болады. Кәмелетке
толмаған 14 ... ... үшін ... ... ... ата- аналары,
асырап алушылары, қамқоршылары жасайды.
Құқық ... пен ... ... заң ... ... ... ғана болмаса, ешкімге шектеу
қойылмайды.
Субъектілердің екі түрі бар: жеке тұлға және заңды ... Жеке ... ... ... жеке дара ... Жеке ... ... ҚР
азаматтары, шетел азаматтары, азаматығы жоқ адамдары саналады.
«Жеке тұлға» жалпы ұғымы ҚР АҚ-ның 12-бабында ... Бұл ... ... туыстық ұғымымен Қазақстан Республикасының азаматтарын, басқа
мемлекеттердің азаматтарын (шетелдіктерді), сондай-ақ азаматтығы ... ... ... ... ... жеке тұлғалардың басым
көпшілігі рның азаматтары болғандықтан, ал АК ... ... заңы ... ол ... ... ғана ... жеке ... да
белгілеу үшін кең мағынада әдетте «азамат» терминін қолданады. Егер заңдар
мен халықаралық шарттарда өзгеше көзделмесе, ... мен ... ... Қазақстан азаматтары үшін белгіленген құқықтар мен міндеттерді
атқаратындықтан, «азамат» терминін осылайша кең ... ... ... ... ... ... ҚР АК-ның 3-бабының 7-тармағы).
«Азамат» ұғымы әлдеқайда кең ... ие ... ... ... салаларында
қолданылғанымен, мұнда, азаматтар туралы азаматтық құқықтың субъектілері
ретінде сөздің ... ... ғана ... тұлға дегеніміз- меншік, шарушылық жургізудің, жедел басқару
құқығында оқшау мүкі бар және сол ... өз ... ... жауап
беретін, сотта талапкер мен жауапкер бола алатын ұйым заңды ... ... ... ... ... ... ... тұтыну
кооперативтері, діни ұйымдар, мекеме.
Заңды тұлғаның белгілері:
1. Оқшауланған мүлкі болады;
2. Өзінің міндеттемелері бойынша мүліктерімен жауап береді.
3. Өздерінің атауы ... ... ... және ... бола ... бірлік. Азаматтық кодекс заңды тұлғаны ұйым ретінде анықтайды.
Индивидтердің жай ғана ... бір ... ... ... ... ... ... белгілі бір ережелеріне бағынған азаматтар ұжымын ұйым деп
түсінеді. ... ... ... ... ... ... сыртқы еркін білдіретін әрекетін көптеген тұлғалардан тұратын
ұжымдық құрылым- заңды тұлғаның ұйымдық бірлігі деп ... ... ... ... ... сның ... құжаттарында көрсетіледі
АҚ-ның 41-бабына сәйкес, заңды тұлғалар өз қызметін жарғының және құрылтай
шартының не жарғысының негізінде жүзеге асырады.
Заңды ... ... ... немесе құрылтай құжаттары арқылы
құқықтық басқа субъектілері алдында арнайы уәкілеттіксіз ... ... ... ... ... заңды тұлғаның адамдары мен ұжымдық
құрылымдары ... ... ... ... ... ... дара (директор, президент, басқарушы) не
ұжымдық (алқалық) болуы ... ... ... ... ... кеңесі және т.с.с. ұжымдық органдарға жатады. Заңды тұлғалардың
органдарын тағайындау, сайлау түрлері мен тәртібін, олардың өкілеттіктерін
заңды ... ... ... туралы заң актілері мен құрылтай
құжаттары анықтайды.
Заңды заңды ... мен ... ... мен ... ... ... ... тыс орналасқан мүліктік және аумақтық оқшау
бөлімшелері болып табылады. ... мен ... ... тұлға
мәртебесі болмайды. Филиалдың (өкілдіктің) оқшау өз ... ... ... мүлкі есепке алыну мақсатында жеке баланста тұрады,
бірақ мұндай баланс дербес болмайды; мүліктік ... ... ... өз атынан емес, сны құрған заңды тұлғаның атынан әрекет етеді;
және ең ақырында, ол дербес мүліктік жауап ... оның ... ... ... жауап береді. Заңды тұлға қызметінің тоқтатылуы. Заңды тұлғаның
қайта құрылуы (АҚ-ның 45-бабы) және таратылуы (АҚ-ның ... ... ... ... ... ... ... қатынастардың объектісі дегеніміз-бұл құқық ... ... мен ... ... ... ... объектіге байланысты екі тұжырым қалыптасқан
1. Плюралистік. 2. ... ... ... ... ... танылды:
1. Материалдық игілекдер: (заттар, ақша, құнды қағаздар).
2. Интеллектуалдық щығармашылық ... ... ... ... Жеке ... емес ... (жеке адамның өмірі, денсаулығы, ... ... ... ... ... ... ... әрекеттері.
5. Субъектілер әрекеттерінің нәтижелері.
Монистік теорияға байланысты объект ... тек ... ... ... мен ... ... қатынастың объектісі- қоғамдағы көп түрлі, көп салалы саяси,
экономикалық, әлеуметтік, мәдениеттік, азаматтық, қылмыстық ... т. б. ... ... ... ... рухани-
шығармашылықтың өнімдері, жеке мүліктік емес ... ... іс- ... және ... ... ... ... объектілері. Құқық, қатынастың объектісі- тек қоғамдық және
тұлғалар мүдде- ... ... ... отыратын қарым- қатынастарды
қамтиды. Осы мүдде- мақсаттарды орындаудағы субъектілердің іс- ... ... ... ... ... ... және мүліктік емес өзіндік қатынастарды ... ... ... ... қатысушыларына құқықтар мен міндеттер ... ... ... Шын ... ... ... ... бұл
адамдардың құқықтармен және міндеттермен өзар байланыстылығы. Азаматтық-
құқықтық қатынастарға ... ... ... ... ... оның ... құрайды.
Азаматтық құқықтар объектілерінің негізгі түрлері АК-ның 115-бабында
аталған, мұнда олар мүтіктік және ... емес ... ... ... бөлінеді. Мүліктік игіліктер мен құқықтарға, атап ... ... оның ... ... ... ... қағаздар, жұмыстар,
көрсетілетін қызмет, шығармашылық интеллектуалдық қызметтің ... ... ... ... ... және өзге де ... мүліктік құқықтың өзі де жатады. Мүліктік емес өзіндік құқықтар
мен игіліктерге адамның өмірі, денсаулығы, ... ... ... ізгі ... жеке ... қол ... жеке ... құпиясы, есіміне құқығы, авторлық құқығы, шығармаларына қол
сұғылмау құқығы және ... ... емес ... мен ... қатынас мазмұны.
Құқықтық қатынастардың мазмұнын құратын элементтер- субъективтік
құқықтар мен өзіндік және берілетін субъективтік құқықтарға ... ... ... ... ... адамның байқалуға тиісті мінез-
құлқының заңды жолымен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... субъектілері болып табылады.
Субъективтік құқықтың құрылымдық элементтері болып мыналар танылады:
1) өз іс- ... ... 2) ... иелі ... ... ... талап ету мүмкіншілігі; 3) өз міндетін орындамаған тарапқа
мемлекеттің ... ... ... жүгіну мүмкіншілігі; 4) берілген
құқықтың негізінде бір әлеуметтік құндылықты пайдалану мүмкіншілігі.
Құқықтық ... ... ... ... адамдардың іс-
әрекетін айтамыз. Жеке алғанда олар әртүрлі ... ... ... өздерінің ішінде тағы бөліктерге бөлінеді. Мысалы, экономикалық
қатынастарды алатын болсақ, ол меншік, ... т.б ... ... ... ... ... ... кең мағынада нақтылы
қоғамдық қатынастар болады. Бірақ, әр нақтылы ... ... ... ... мүліктік және мүліктік емес игіліктер болып табылады.
Құқық қатынастарының объектілеріне мысал ... ... ... ... қатынас сатушы мен сатып ... ... ... ... автомобильді сату- сатыа алу шартын жасауға байланысты туындаса,
құқықтық қатынастың объектісі автомобиль болады.
Құқық қатынастарының объектісі ұғымының ... ... ... бұл ... құқық қатынастарының тек бірақ объектісі- адамның
іс- ... ... ... ... (әр ... құқық
қатынастарының әр түрлі объектісінің болуы.
Сөйтіп, құқық қатынастарының құрамына ... ... ... ... Ал ... құқық қатынастарының туындауының алғышартының
құрамына жоғарыда айтылып кеткендей, құқық нормалары, құқықтық ... ... ... ... ... қатынастың пайда болу алғышарттары
3.1.Құқық нормасы
Құқық нормасы- бұл ... ... және ... ететін жалпыға
міндетті, формальды анықталған жүріс- тұрыс ережесі. Құқық ... ... ... ... мен ... ... осы ... атанған субъектілердің әрекеттерін реттеуге бағытталған. Заң
нормасы- құқықтың ... ... оның ... ... Сол ... бұл
нормаға ерекше әлеуметтік құбылыс ретіндегі құқықтың негізгі белгілерінің
тән болуы заңды да. Алайда, бұл «құқық» және ... ... ... ... білдірмейді. Олар бір- бірімен бүтін және оның бөлігі ... ... ... ... міндеттілігі- ол адамдардың мүмкін және міндетті әрекеттеріне
қатысты мемлекеттік биліктік ережелерін ... ... ол ... ... ... ... ... Мемлекетпен байланысы- оны мемлекеттік органдар орнықтырады ... әсер ету ... ... ... ... міндеттемелік сипат- ол бір субъектілерге құқықтар берсе,
келесі субъектілерге міндеттемелер ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру мүмкін емес.
Құқық нормаларының түрлері. Заң нормаларының түрлері:1. Реттеуші және құқық
қорғаушы;2. ... ... ... ... және ... 3.императивтік
және диспозитивтік
Реттеуші норма- бұл субъектінің субъективтік құқықтары мен міндеттерін,
олардың пайда болу және әрекет ету ... ... ... ... ... бұл субъектіге белгілі бір әрекеттерді жүзеге асыруға
байланысты құқықтарды беретін норма.
Міндеттеуші норма- бұл ... ... бір ... ... ... жүктейтін норма.
Императивтік норма- бұл қатаң ережелер түрінде көрініс табатын және құқық
субъектілерінің ... ... ... ... ... ... ... бұл өзіндік қалау бостандығын білдіретін норма.
Құқық нормаларының құрылымы. Құқықтық норманың ... үш ... ... және ... бұл құқықтар мен міндеттердің пайда болу ... ... бұл ... мен ... өзін ... санкция- бұл
норманы бұзудан туындайтын қолайсыз салдарды ... ... ... Құқық субъектілік.
Құқық субъектілік — салалық құқық ... бір ... Бұл ... ... ... алғанда, заңдық шындық ретіңде құқық субъектілік не
үшін пайда болады және не үшін қолданылады деген ... ... ... ... ең қысқа жауап мынадай: азаматтық қүқықтың ерекше институты ... ... ... ... ...... құқықтық
қатынастарға тарту мүмкіндіктері мен ... ... ... ... ... ... ... дегеніміз адамдардың
қоғамдық, зандық қасиеттері больш табылады. Бұлайша ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. ҚР Конституциясы адамдардың
құқық қабілеттігін ең алдымен адам мен азаматтың құқықтарын бөлу және айыру
негізіңде жіктейді. Адам ... ... ... ... көлемді
болады. Олар адамның бүкіл құқықтарын, бұған ... ҚР ... ғана ... мен ... қамтиды (мысалы, саяси құқықтар, әскери қызметті
өтеу ... ... ... ... мен міңдеттерді иеленудің алғышарты —
құқық субъектіліктің болуы ... ... ... ... және өзге де ... жеке тұлғаларға, занды тұлғаларға және
азаматтық құқықтың ерекше субъектілеріне заңдық жіктеуге байланысты, оның
үстіне, бұл ... ... ... ... ... ... ... субъектіліктің жалпы ұғымдарьш ескермейінше, ... ... бір түрі — жеке ... құқық субъектілігін түсіну
қиынға соғады. Бұл арада, объективті өмір ... ... ... ... ... ... ретінде оны осы құқықтық ... ... ... ... ұғымымен шатастырмау керек. Нақты ... ... ... жоқ, ... ... зандық қасиеті ретін ң әдебиеттерінде
көрсететініндей, әлде бір ойда бар, ұғымда ғана ... ... ... емес, ол нақты жеке тұлғалардың жалпы қасиеті, яғни әрбір
жеке субъектіге тән ... ... ... ... ҚР ... құқық субъектіліктің нақ әрбір тұлғаға тиістілігі айқын
көрінеді, оның 13-бабында әркімнің құқық субъектісі ... ... бар ... ... ... қоса алғанда, заң әдебиеттерінде нақты ... мен ... ... ... ... ... ... субъектіліктің сипаттамасы кең таралған. Мұнымен бір ғана ... ... ... бар ... ... ғана ... ... жеке
тұлғалардың нақты, жалпы зандық қасиеті ретінде де түсіну арқылы келісуге
болады.
Кейде құқық субъектілік пен ... ... ... арасындағы
айырмашылықтар келтірілген мысалдағыдай соншалықты ... ... ... ... олар қашан да өмірде кездеседі. Мысалы, құқық
субъектілік элементі ... ... ... тұрғылықты жерді таңдау құқығы
бар, бірақ қалаған жерінде түру — бұл енді ... ... ... ... бір заңдық фактілердің нәтижесінде кез келген субъективтік құқық
пайда болады, өзгереді және ... ... ... ... ол туған сәттен басталып, оның өлімімен тоқтатылады.
3.3. Заңи айғақ.
зандық айғақ (факті) дегеніміз — заң құқықтық ... ... ... ... ... онымен байланыстыратын мән-жай.
Зандық фактілердің ерекше түрі — мерзімдер оқиғаларға жуықтайды .
Кейбір жағдайларда құқықтық нәтижеге жету үшін ... ... ... болуы да жеткілікті. Мәселен, бөгде мүлікті бүлдіру кінәлыға залалдың
орнын толтыру міндетін туғызады. ... ... ... ... ... ... ғана құқықтық нәтижеге қол жетеді. Мысалы, сатып алу-
сату шартын жасасып, іс жүзінде затты ... — бір ... ... ... бірі ... екі ... нәтижесінде сатып алушыда сатып алатын
затқа меншік құқығы пайда ... ... үш, ... бес және одан да ... ... ... бойынша ақырғы зандық салдар ... ... ... ... іс ... ... ... құрам деп
атайды.
Зандық күй деп аталатын жағдайды заңдық фактілердің ерекше ... ... Бір ... ... ... ... заң құқықтық маңыз
беретін тұлғаның немесе заттың белгілі бір құқықтық немесе іс ... ... ... ... ... күй деп ... ... қайтыс болған адаммен жақын туыстық байланыс — ... ... ... болу негіздерінің бірі.
Зандық күйдің заңдық факті ретінде маңызды ерекшелігі бар: ол ... өз ... ... ... және ... ... тек ... фактілердің қосымша пайда болуынан жүзеге асады. ... күй ... ... ... ... ... бола ... қатынастарға қатысушьшардың еркіне тәуелді болумен қатар, зандық
фактілер кейбір өзгеше белгілері бойынша ... бір ... ... ... фактілердің құқықтық қатынастардың дамуына ықпал етуіне
қарай оларды құқықты туғызатын, құқықты ... және ... ... ... ... Мұның алғашқысы бұрын мұндай зандық ... зиян ... ... ... ... ... ... әкеп тірейді. Екіншісі (мерзімінің өтуі, шарттың бұзылуы) — зандық
қатынастардың ... әкеп ... ...... ... ... ... себепші болады.
Заңдық фактілер өздерінен кейін туатын құқықтық салдарға түрліше ықпал
етеді. Көптеген жағдайларда мүмкін болатын құқықтық салдардың ... ... ... ... зиян келтіру оны келтірушінің заңмен белгіленген
залалдың орнын толтыру міндетін туғызады. Зиян келтіру фактісі ... ... ... ... тек ... ... Мұндай зандық
фактілерді құкықты ... ... деп ... ... өзгеше, құқықты
қалыптастырушы зандық фактілер құқықтың қатынастардың тууына себепші болып
қана қоймастан, сонымен қатар ... ... ... ... ... да ... Мысалы, мүлікті сату жөніндегі ... ... заң ... ғана ... ... ... мен ... арасындағы шарттың талаптарына да байланысты. Құқықты қалыптастырушы
зандық фактілер бұл ... ... ... ... ... ... ... айырмашылығы - құқықтық қатынастардың мазмұнын жалпылай емес,
жеке-дара анықтайды.
Заңдық фактілердің барлығынан мәміле мен ... ... ғана ... факгілерге жатқызуға болады. Әлбетге, олар құқықтық
қатынастардың мазмұнын ... бір ... ... ол ... немесе заңның тыйым салуына қайшы келмейтін шектерде ғана
анықтай алады.[10]
Заңи айғақтар- ... ... мән ... Сол ... құқық
нормалары құқықтық қатынастардың пайда болуын, өзгеруін немесе тоқтатылуын
байланыстырады. Кейде бұл ... ... ... ... ал ... ... ... құқықтық қатынастар тудырады, өзгертеді немесе
жояды. М ысалы, зейнеттік қатынастар пайда болуы үшін үш ... ... ... және ... тағайындау туралы акт. Айғақтардың мұндай жиынтығын
айғақтық ... деп ... ... ... құқықтық қатынас- бұл құқық нормаларының негізінде
пайда болатын қоғамдық қатынас, ... ... ... ... нақты екі жақты ... мен ... ... ... ... құқықтың жалпы теориясында негізгі, орталық
категориялардың бірі ... ... және ... ... тұрысына
құқықтың қандай жолмен әсер ететінін түсінуге ... ... ... бұл ... ... ... мен ... мүдделерді
иеленетін, құқық нормаларымен бекітілген қоғамдық қатынас. ... ... ... ... ... мен заңда
көрсетілген міндеттеріболатын құқық нормаларымен заңда көрсетілген
айғақтарға сәйкес ... ... ... ... қоғамдақ қатынастар
Субъективтік құқық тұлғалардың ... ... ... нормалардың құқық тұлғаларына берген құқықтық мүмкіндіктері.
Мұндай мүмкіндіктер құқықтық ... ... ... мінез-
құлқының шегін анықтайды. Тұлғаның құқығы құқықтық қатынасқа қатысушы басқа
тұлғаның құқығымен байланысты ... екі ... да ... ... болады. Яғни, айтар болсақ, құқықтық қатынасқа қатысушыларда құқықпен
бірге құқықтық міндеттер де ... ... ... әр ... ... ... ... бар. Ол сол құқықты пайдалана білуі
керек.«Құқықтық ... ... ... ... ... ... «Құқықтық қатынас» категориясы құқықтың жалпы теориясында
негізгі, ... ... бірі ... ... және ... ... құқықтың қандай жолмен әсер ететінін түсіну мүмкіндігіне ие
болдым. Құқықтық қатынастың құқық нормаларымен реттелген ... ... де көз ... ... құқықтық қатынас туралы жалпы мағлұмат бере отырып, сол ... ... ... теориялық ережелермен, заң ғылымының ерекше
тілімен, арнайы заң түсініктерімен таныстырады. Құқықтық қатынас элементтер
құрамы бойынша ... ... ие, яғни мен өз ... құқықтық қатынас
объектісі, субъектісі, құқық ... және заңи ... ... толық
мағлұмат бере алдым деп ойлаймын.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995 жыл 30 тамыз.
2 ... ... ... өзгертулер мен толықтырулар
туралы» 2007 жылы 21 мамырдағы № 254 ҚР Заңы.
3. «Актуальные проблемы ... ... и ... курс ... под. ... ... Уфа, 1995
4. Ашитов З.О. «Қазақстан Республикасының құқықтық негіздері». ... ... ... ... ... Д.А. ... және ... теориясы» Оқу құралы- Алматы: 2005.
6. Баянов Е. « ... ... ... және ... ... Алматы 2003.
7. Венгеров А.Б. «Теория государства и права» Учебник- Москва, 2000г.
8. Жоламан К.Д. «Мемлекет және құқық теориясы» Алматы «Эверо» 2004 .
9. ... А.С, ... Ғ.С. ... және ... ... Оқу құралы-
Алматы, «Жеті жарғы», 1998 жыл.
10. Лазерев В.В. «Теория государства и права» Москва 1992г.
11. Сапарғалиев Ғ.С, Ибраева А.С. «Мемлекет және ... ... ... Фолиант, 2007 жыл.
12. С.А. Табанов. «Салыстырмалы құқықтану негіздері»: Оқулық- Алматы: «Жеті
жарғы», 2003 .
Хропанюк В.Н. ... ... и ... ... М. ... ... А.Ф. «Теория государства и права». Курс лекций: Екатеринбург.
2002г.
14. «Заң және заман» №10 (107) ... ... ... Заң ... ... №4 (40). 2006.
16. «Егемен Қазақстан» 2009. 9 шілде.
-----------------------
[1] Булгакова Д.А Мемлекет және ... ... Оқу ... Алматы: Заң
әдебиеті; 2005- 165 бет.
[2] С.А Табанов Салыстырмалы құқықтану негіздері. ... ... ... 2003- 464 ... ҚР Азаматтық кодексінің 14- бабы.
[4] ҚР Азаматтық кодексінің 12- ші бабы.
[5] ... С.А. ... ... ... ... ... Жеті
жарғы, 2003 жыл.
[6] Мемлекет және құқық теориясы. Оқулық: «Нұр- пресс»- Алматы, 2005 жыл.
[7] Сапарғалиев Ғ.С, Ибраева А.С. Мемлекет және құқық ... ... Жеті ... ,1998 ... ... ... 13- ... Хропанюк В.Н. «Теория государства и права» Учебник- Москва- 2000г.
[9] Т. Ағдарбеков. Мемлекет және құқық ... ... ... ... Алматы: 2003 жыл.
[10] С. Әжібаев, Қ. Байділдаұлы. Азаматтық құқық. Оқулық- Алматы, 2003 жыл,
1- том.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Адам" ұғымы, адам мәселесі9 бет
"Алдын ала тергеудің аяқталуы."70 бет
"қабылданған шешімді орындаудағы ұйымның функциясы"6 бет
«Мемлекеттік қызметтегі мемлекеттік саясат»96 бет
«Қазақстан Республикасының азаматтық құқығы»18 бет
«Қылмыс» ұғымы және оның белгіері қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы17 бет
Істерді алқалы түрде қарау принципінің сот қызметін ұйымдастыру принциптерінің арасында алатын орны мен мәні55 бет
ААҚ «Гедеон Рихтер» компаниясының тарихы мен дамуы24 бет
Авторлық сана – мәтіннің базалық ұғымы56 бет
Авторлық құқық. Сабақтас құқық туралы жалпы түсінік28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь