Delphi ортасы туралы түсінігі

Мазмұны

КІРІСПЕ 5

І ТАРАУ. DELPHI ОРТАСЫ ТУРАЛЫ ТҮСІНІГІ 7
1.2. Бағдарламалаудың негізгі түсініктері мен принциптері 8
1.3. Алгоритмдер мен бағдарламалар 8
1.4. Delphi бағдарламасының негізгі терезелері 9
1.5. Визуалды компоненттер кітапханасы 14
1.6. Мәліметтер базасын құру құралдары 16

ІІ ТАРАУ. МӘЛІМЕТТЕР БАЗАСЫ ТУРАЛЫ ТҮСІНІК 19
2.1. Мәліметтер базасының ұйымдастырылуына қойылатын талаптар 19
2.2. Мәліметтер базасын жіктеу 21
2.2.1. Иерархиялық берілгендер моделі 21
2.2.2. Берілгендердің желілік моделі 23
2.2.3. Берілгендердің реляциондық моделі 23
2.2. SQL мәліметтер базасының стандартты тілі 27
2.3. Мәліметтер базасының архитектурасы 29
2.4. Мәліметтер базасын жобалау 35

ІІІ ТАРАУ. МӘЛІМЕТТЕР БАЗАСЫН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ 37
3.1. Мәліметтер базасының құрылымы 37
3.2. Мәліметтер базасын құру 42
3.3. Мәліметтер базасына қосылу 44
3.4. Программада қолданылған компоненттер 45

ҚОРЫТЫНДЫ 53

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 55

ҚОСЫМША 57
КІРІСПЕ

Бізді қоршаған әлемде ақпарат ағымы өте үлкен. Уақыт өткен сайын бұл ағым тек өсе береді. Сондықтан әртүрлі кез келген мекеме үшін ақпаратты сақтау мәселесі ең өзекті мәселердің біріне айналды. Бұрын аұпаратты сақтау үшін сөрелер қолданылса қазір ұйымдардың көбі ақпаратты компьютерлік әдіспен сақтауға көшіп жатыр. Компьютерлік әдістер үлкен көлемді ақпаратты жүйелеуге, құрылымдауға және тиімді сақтауға мүмкіндік береді. Қазіргі кезде мекемелер, ұйымдар жұмысын мәліметер базасыз елестету де өте қиын. Мәліметтер базасын компьютерлік негізге көшірудің көптеген артықшылықтары бар: ақпаратты компьютерде сақтау әдісі қағазда сақтауға қарағанда арзан, ақпаратқа аз уақыт ішінде қол жеткізуге болады, сонымен қатар компьютер әртүрлі форматты (мәтін, сызбалар, фотосуреттер, дыбыс және т.б.) ақпаратты сақтауға мүмкіндік береді.
Үлкен көлемді ақпаратпен жұмыс істеу ыңғайлы болу үшін компьютер адам сұхбатын орнататын құралдар керек. Бұл құралдар ақпаратты енгізу, жаңарту, өшіру, сұраныстар жасау мүмкіндіктерін беру керек. Осындай мүмкіндіктерді қамтамасыз ететін арнайы құралдар деректер қорын басқару жүйесі жасалынған. Қазіргі заманда бұл деректер қорын басқару жүйелері көп пайдаланушылары бар деректер қорын басқару жүйелеріне айналған.
Экономикалық, статистикалық ақпарат күнделікті өсіп отырады. Сондықтан қазіргі кезде қажетті ақпаратты тез табу және алу үшін деректер қорын дұрыс үйымдастыру мәселесі актуальды тақырыптардың бірі болып келеді.
Менің дипломдық жұмысымның мақсаты Көкшетау қаласының статистика орталығына арналған медициналық деректер қорын жасау. Жасалынатын мәліметтер базасы қолданушының жұмыс істеуіне ыңғайлы болуы керек және барлық есептеулерді компьютер өзі жүргізеді.
Бұл тапсырманы жүзеге асыру үшін мен Delphi визуалды бағдарламалау жүйесі таңдадым. Delphi қолданушылар шеңберінің арасында үлкен атаққа ие болды. Онымен күрделі қосымша жұмыстары мен және ақпараттық жүйемен айналысатын қарапайым жүмысшылардан жүйелік программистерге дейін қолданады. Delphi деректер қоры жұмысы үшін тиімді қосымшаларды тез жэне ыңғайлы жетілдіруге көмектеседі. Жүйеде қолданбалы интерфейс құрайтын даму мүмкіншіліктері, кең теру функциясы, қолданбалы есеп санау амалы үшін эдіс жэне құралдары бар.
Дәстүрлі Delphi-ді тез қосымша жұмыс жүйесіне жатқызады. Сонымен бірге бүл жүйеде барлық қазіргі практикалық МҚБЖ мүмкіндіктері бар, MS Access жэне Visual FoxPro сияқты. Ол аспаптық программа қү-ралы көмегімен ыңғайлы қосымша құруға көмектеседі, деректер базасына визуалды сауал дайындайды және де деректер қорларына тікелей SQL сауалын жазады.
Delphi деректер қорына ықшамды және жоқ болған қосымшаларды құруға береді, интернеттегі деректер қоры публикасына қоса. Деректер қоры мен Delphi қолданбалы жұмысты кең аспаптық жинақпен қамтамасыз етеді. Қазіргі технологияны қолдайды, сонымен қатар көп деңгейлі клиент-сервер технологиясы технологиясын жүзеге асыра алады.
Дипломдық жүмыстың құрылымы:
I тарау. Delphi ортасы туралы түсінігі тарауында жалпы Delphi бағдарламасы және бұл бағдарламаның артықшылықтары туралы ақпарат берілген. Бағдарламаның жұмыс істеуі, интерфейсі, компоненттері сипатталған.
ІІ тарау. Мәліметтер базасы туралы түсінік тарауында келесі тақырыптар қарасытырылған: мәліметтер базасы туралы жалпы түсінік, мәліметтер базасына қойылатын талаптар, мәліметтер моделі, SQL тілі және оның қызметі, мәліметтер базасының архитектурасы, оны жобалау.
ІІІ Тарау. Мәліметтер базасын жүзеге асыру. Бұл тарауда мәліметтер базасының құрылымы, таңдалған деректер қорын басқару жүйесі, программада қолданылатын компоненттер туралы баяндалған.
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ 5
І Тарау. Delphi ортасы туралы түсінігі 7
1.2. Бағдарламалаудың негізгі түсініктері мен принциптері ... ... мен ... ... Delphi ... ... ... 9
1.5. Визуалды компоненттер кітапханасы 14
1.6. Мәліметтер базасын құру құралдары ... ... ... базасы туралы түсінік 19
2.1. Мәліметтер базасының ұйымдастырылуына қойылатын талаптар 19
2.2. ... ... ... ... ... ... моделі 21
2.2.2. Берілгендердің желілік ... ... ... ... ... ... SQL мәліметтер базасының стандартты тілі 27
2.3. Мәліметтер базасының архитектурасы ... ... ... жобалау 35
ІІІ Тарау. МӘліметтер базасын жүзеге асыру ... ... ... ... ... Мәліметтер базасын құру 42
3.3. Мәліметтер базасына қосылу 44
3.4. Программада қолданылған компоненттер 45
Қорытынды 53
Қолданылған ... ... ... ... ... ақпарат ағымы өте үлкен. Уақыт өткен сайын бұл
ағым тек өсе береді. Сондықтан әртүрлі кез ... ... үшін ... ... ең өзекті мәселердің біріне айналды. Бұрын аұпаратты сақтау
үшін сөрелер қолданылса қазір ұйымдардың көбі ... ... ... ... жатыр. Компьютерлік әдістер үлкен көлемді ақпаратты
жүйелеуге, құрылымдауға және тиімді сақтауға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... базасыз елестету де өте қиын.
Мәліметтер базасын компьютерлік негізге ... ... ... ақпаратты компьютерде сақтау әдісі қағазда сақтауға қарағанда арзан,
ақпаратқа аз уақыт ішінде қол жеткізуге болады, ... ... ... ... (мәтін, сызбалар, фотосуреттер, дыбыс және т.б.) ақпаратты
сақтауға мүмкіндік береді.
Үлкен көлемді ақпаратпен жұмыс ... ... болу үшін ... ... ... құралдар керек. Бұл құралдар ақпаратты енгізу, жаңарту,
өшіру, сұраныстар ... ... беру ... ... ... ететін арнайы құралдар деректер қорын басқару жүйесі жасалынған.
Қазіргі заманда бұл деректер қорын ... ... көп ... ... ... ... ... айналған.
Экономикалық, статистикалық ақпарат күнделікті өсіп отырады. Сондықтан
қазіргі кезде қажетті ақпаратты тез табу және алу үшін деректер қорын ... ... ... ... бірі ... ... дипломдық жұмысымның мақсаты Көкшетау қаласының статистика
орталығына арналған ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуіне ыңғайлы болуы керек және
барлық есептеулерді компьютер өзі жүргізеді.
Бұл тапсырманы жүзеге ... үшін мен Delphi ... ... ... Delphi ... ... арасында үлкен атаққа ие
болды. Онымен күрделі қосымша ... мен және ... ... ... ... ... ... дейін
қолданады. Delphi деректер қоры жұмысы үшін тиімді ... тез ... ... ... ... ... интерфейс құрайтын даму
мүмкіншіліктері, кең теру функциясы, қолданбалы есеп ... ... үшін ... құралдары бар.
Дәстүрлі Delphi-ді тез қосымша жұмыс жүйесіне жатқызады. Сонымен бірге
бүл жүйеде барлық қазіргі ... МҚБЖ ... бар, MS ... Visual FoxPro сияқты. Ол аспаптық программа қү-ралы көмегімен ыңғайлы
қосымша құруға көмектеседі, деректер базасына ... ... ... де ... ... ... SQL ... жазады.
Delphi деректер қорына ықшамды және жоқ болған қосымшаларды құруға
береді, интернеттегі деректер қоры публикасына ... ... қоры ... қолданбалы жұмысты кең аспаптық жинақпен қамтамасыз етеді. Қазіргі
технологияны қолдайды, ... ... көп ... ... ... жүзеге асыра алады.
Дипломдық жүмыстың құрылымы:
I тарау. Delphi ... ... ... ... ... Delphi
бағдарламасы және бұл бағдарламаның артықшылықтары туралы ақпарат берілген.
Бағдарламаның жұмыс істеуі, интерфейсі, компоненттері сипатталған.
ІІ тарау. Мәліметтер ... ... ... ... ... тақырыптар
қарасытырылған: мәліметтер базасы туралы жалпы түсінік, мәліметтер базасына
қойылатын ... ... ... SQL тілі және оның ... ... ... оны ... ... ... ... жүзеге асыру. Бұл тарауда мәліметтер
базасының құрылымы, таңдалған деректер қорын басқару жүйесі, ... ... ... ... Тарау. Delphi ортасы туралы түсінігі
Delphi ортасы бүл программист жүмысының жоғарғы ... ... ... ... ... ... арналған программалық
өнімдердің ішінде Delphi жоғары орындарға ие. Оның интерактивті ... ... өте ... ... ... Delphi - өте тез ... ... жүйе, оның ең алғашқы версиясы - Delphi 1.0 1995 жылы жарыққа шықты.
Жылдан жылға Delphi-дің жаңартылған және ... ... ... бола
бастады. MSDOC операциялық жүйедегі жұмыс істейтін ... ... Delphi -дің ... орны ерекше. Ол кез келген қосымшаны дайындауға
болатын жылдамдығы тез, қуатты тіл Delphi -де ... ... ... ... ... жэне онын ... кез келген фигураларды
қолданып, редактор мэзірін қүрып, онымен жүмыс істеу, және тағы ... ... ... Windows ... ... ... ... Delphi-дің 7 версиясында мынадай жаңартулар пайда болды:
1.Сыртқы түрі Windows 9x және Windows XP ... ... ... ... ... ... болды.
2. IntraWeb компонеттерінің бай жиынтығының көмегімен күрделі интернет
қосымшаларын құруға болады.
3. Есептерді құру жаңа Rave генераторы пайда ... ... ... және динамикалық есептерді құруға болады.
4. Интерфейстерді импорттау ... ... Net ... Жаңа ... ... және ... StrUtils, StdConvs, Math
стандартты модульдеріндегі ішкі программалар жақсартылған.
6. Model Maker жүйесі UML-диаграммаларды құруға және оның негізінде
автоматты ... Delphi ... ... ... ... ... Delphi қосымшасының программылқ коды негізінде диаграммалар
құруғажасауға болады.
1.2. ... ... ... мен ... ... - бүл ... байттардың машиналъщ код
тізбектілік түрде көрсетілген процессордың элементарлы командалардың
жиынтығы ... ... Эр ... бір ... ... ... ... бағдарламаны қолмен істеуге болады, бірақ қарапайым
командалардың көмегімен ... ... ... ... ... ... істеуге шамасы жетпейді. Сондықтан бағдарлама жай ... ... ... ... Бүл ... бағдарламаның негізгі
мәтін (немесе негізгі код) деп аталынады.
Бағдарламалау тілінің ... ... жэне ... ... ... келесі шартты мэтін екі санның қосындысының кішкентай
багдарламасы ... ... жэне А2 ... ... ... ... ... мэндердің қосындысын есептеу
Нәтижесін A3 жолына орналастыру
Толық шрифтпен белгіленген сөздер ... ... ... ... ... жиі қолданылатын негізгі ... деп ... және ... олар ... ... ... ... көмегімен жазылады. Мысалы, есептеудің ... ... ... ... ... ... Алгоритмдер мен бағдарламалар
Бағдарламаны құрастыруына дейін ... ... ... жэне ... ... ... — тапсырманы шешу процесінің
сипаттамасы қатаң және формалды болу ... ... ... ... деп ... арнайы бағдарламаның көмегімен ... ... ... ... ... Borland компаниясының Pascal
тілі компиляторлары дүниедүзіндегі ең жылдам компиляторларының ... ... Delphi ... ... ... ... Delphi ... бұл үшін тек бір команданы істеп немесе ... басу ... ... Бір ... ішінде - компилятор-бағдарлама
негізгі кодының мыңдаған жолдарын талдап, аударады.
3 Delphi бағдарламасының негізгі терезелері
Delphi 7 ортасы дайын құрудағы әр ... ... ... ... жиынтығы кіретін өңдеушінің интегралды ортасы ... ... ... Delphi 7 ... ... ... ... көмегімен жасалынады. Бүл редактор арнайы ... ... ... жэне жиі ... ... ... ... береді.
Delphi 7 бағдарламаның 6 түрлі терезелер бар:
1. ... ... агаш ... ... ... ... ... ... терезе
5. ... ... ... ... ... терезе. (Сурет 1.4.1.) Бағдарлама құрастыратын
проектіні басқарудың негізгі формасын ... ... ... ... ... ол ... ... өзгермейді, онда
бағдарламаның негізгі мәзірі, пиктографиялық батырмалар ... ... ... ... негізгі мәзірі проектіні басқару үшін қажетті қүралдарымен
жабдықталған және де ... ... ... ... ... оның сол жақ ... панелді басқаратын батырмалар бар.
Негізгі мәзірден басқа да кез ... ... ... алып ... Ал ... ... жоқ ... оны баптаулардан қосып ... ... алып ... үшін сол ... ... негізгі менюдің
шекарасынан шығарып тасауыңыз қажет. ... ... ... ... ... ... оң жақ пернесін сол ... ... ... ... меню ... Ол ... ... мынадай
аттарның тізімі орналасқан: ... View, Debug, Custom, ... Desk Tops, ... ... 1.4.1. Негізгі терезе.
❖ Агаш объекті терезесі. (Сурет 1.4.2.) Бүл ... тек ... ... ... Ол жекек компоненттер арасындағы
байланысты формада көрнекі түрде көрсетуге ... ... ... бағдарлама жазу ... ... тез ... табу үшін ... ... ... файлдар сияқты орналасады. Бүл терезеде кез келген
компоненттері бар тышқанның пернесін екі рет ... ... ... OnClick ... ... Ал, бір ... сәйкес компонент формада белгіленеді.
Сурет 1.4.2. Ағаш объекті терезесі.
❖ Объектілердіц инспектор ... ... 1.4.3.) Бүл ... ... ... ... - қасиет
ә) Events - ... ... ... ... ... ... ... Events парағынаң компоненттің оқиғаға ... ... ... ... ... әрбір компонент параметрлер жиынымен
сипатталады: өлшемі, ... ... ... ... Кейбір компоненттің
өлшемін программист форма терезесінде де өзгертуге болады. Бірақ өлшемі көп
компоненттерге қажет болған жағдайда осы ... ... ... формадағы көрінентін бөлігіне әсер етсе оқиғасы атқаратын қызметіне
әсер етеді. Ол үшін ... ... ... ... ... таңдап,
тышқанның перенсін 2 рет бассаңыз, алдыңызға «Программа коды» терезесіндегі
сәйкес процедура шығады.
Сурет 1.4.З. ... ... ... ... ... ... 1.4.4.) Бұл терезе болашақ бағдарламаның
бейнесі, яғни Windows проекциясы. Басында бүл терезе бос ... ... онда ... ... жэне ... ... тақырыптық жолды қамтитын рамкадан ... ... ... ... ... сеткалардың
нүктелермен толтырылған. Ол ... ... ... ... ... ... ... барысында бүл
нүктелер көрінбейді. Егер бұл нүктелер қажет емес ... Options ... ... ... онда ... ... алып ... керек.
Сурет 1.4.4. Форма терезе
❖ Багдарлама-коды терезесі (Cypeт 1.4.5.,). Delphi-де программа ... ... ... ... түрады:
1. Программаның визуалдық көрінісінен құру;
2. ... ... ... ... код жазу ... код терезесі трекст программасын өзгерту жэне құру үшін
арналған. Бүл текст арнайы ережелер жэне ... ... ... бойынша жасалынады. Осы текст жазу ... ... тілі деп ... Delphi ... ... тілінің жаңартылған версиясы Object Pascal тілі ... ... 1970 ... ... ... Н.Виртон ұсынған. Уақыт өте келе
Borland корпорациясының ... бұл ... ... [2; ... ... ортасы прогарммалаудың өте көп аспектісіне ие
болса да, осы ... ... ... кез келген программистке Object Pascal
программалау тілін ... ... ... ... код
терезесі алғашында тек Windows терезесінің ... ... ... ... ... ... ... тұрады. Программист жүмыс
істей келе программаға қажетті толықтыруллар процедуралар енгізеді. Delphi-
ді жаңа қосқан кезде оның пректісін ... ... ... код ... ... жолдар шығады.
UnitUnitl; interface uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, ... ... ... = ... ... Private ... } public
{ Public declarations } end;
var
Forml: Tforml; implementation
{$R*.dfin}
end.
Жаңа форма үшін программа терезесіне осы ... ... ... Форма терезесі программаның сыртқы көрінісін атқаратын болса,
сол көріністің қызметін осы ... ... Ол ... {$R *.dfm}
мен end арасына енгізіледі. Ал ... ... ... да автоматты
түрде енгізіледді.
Біз Unit пен Implementation арасындағы жолдарды ... ... ... енгізуді өзі толтырады. Ал жасалған процедурасының ... ... ... ... ... ... код терезесімен бірге
Browser терезесі де қосылады. Ол терезе ... код ... ... мен ... тез ... табу үшін арналған. Ол да
сілтеуіш сияқты қолданылады.
Сурет 1.4.5. ... ... 7 ... ... ... арнайы формаларды проектілеуші
бар, оның ... ... ... терезелері форма түрінде
дайындайды. Проектілеуші терезелердің оптималд ... ... ... басқару элементтер мен мәзірді орналастыру және келтіруге, дайын
суреттерді ... ... ... ... ... ... негізгі міңездемесі тұтынушы
интерфейстің қолайлылғы, қажетті басқарушы ... бар ... ... ... ... ... ... кезінде программа дайын компоненттерден
(машиналық кодтың бөліктері ) құрылады. Олар ... құру ... ... ... ... Компоненттер жиынтығын визуалды
компоненттер жиынтығы Visual Component Library (VCL) деп аталады. Delphi
тағы бір ... жағы ол ... ... пайдалумен қатар жаңа
компоненттер құруға мүмкіндік ... ... ... Delphi ... де ... болады. Объект класстары иерархия түрінде
құрылған абстрактілі, аралық және ... ... ... ... ... ... ... орналастыруға болады.
Компоненттер бірнеше өзіндік панелдерге бөлінген компоненттер палитрасында
орналасады. (Сурет 1.5.1.)
Сурет 1.5.1. ... ... ... ... болып компонеттер палитрасы болып саналады.
Ол негізгі терезенің оң жақ ... ... ... ... топ ... қажетті компонеттерді тез іздеп
тауып алуға ... ... ... Әр ... ... ... бар. [5; 1186.]
Компонент - дегеніміз анықталған қасиеттері бар программист көмегімен
форма терезесіне орналастырылатын функционалдық элемент. ... ... ... ... ... ... ... палитрасын да өзгертуге болады. Ол үшін кез келген
пиктограммаға тышқанның оң жақ ... ... ... опциясын
таңдаумыз қажет.
Компоненттердің өзіндік қасиеттер жиынтығы бар, олар бір-бірінен
ажыратылған ерекшеліктермен ... ... ... ... Caption,
көптеген компоненттерде бар - өйткені бас атау терезеге де, батырмаға да
қажет. Кейбір ... ... ... тэн, ... Simpletext
қасиеті, оның құрамында Қалып-күй жол (Строка состояния) ... ... ... ... ... ... компоненттердің қасиеттері Object
Inspector көмегімен келтіріледі. Бүл категориялар және ... ... ... ... ... ... тізімін көрсететін
арнайы бағдарлама.
Әр қасиеттің мәнін ауыстыруға болады, ол үшін Object Inspector-дың
қажетті жолына жаңа жолды ... ... ... ... ашылған
тізімде керекті мэнді ... арқл ... ... Кей ... көмекші қасиеттер бар, мысалы, Font қасиеті өлшем, стиль, түс,
гарнитурасымен ерекшеленеді. Нақты ... ... ... ... редакторлар көмегімен осыындай қасиеттерді редактілеуге ңғайлы
болып табылады.
Қасиеттерден басқа ... ... - ... ... ... код - жэне ... - ... жүмыс істеу
барсында анықталған іс-әрекет жасалғанда компонент ... ... ... ... (флажок) қалпы өзгереді). Бағдарламалаушы әр
компоненттің әр қасиетіне бағдарламаның реакциясын өз ... ... ... ... алып жэне ... ... қасиеттердің қолдану жолымын олардың бірыңғай жүмысын дү-рыс
өңдегенде негізгі ... бір де бір ... ... жазбай қосмшаны жиі
құруға болады. Delphi 7 жүйесінде жүздеген дайын компоненттер бар ... ... ... ... ... ... ... жұмысын істеудің орнына қажетті компонентті ... табу ... ... Бағдарламаларды құрудағы
компонентті әдіс-амал дайын өңдеушілерді қайта қолдануга мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... қолдана алмаған жағдайда қолмен бағдарламалаудың
қажеттілігі туады.
1.6. Мәліметтер базасын құру құралдары
Delphi жүйесінде мәліметтер базасымен жұмыс ... ... ... BDE ... ... Delphi 7 ... BDE 5.2 ... Бұл механизм Паскаль тілінде жазылған программалар үшін мәліметтер
базасына ыңғайлы да тез ... ... ... ... жиынтығы.
BDE клиент программасы мен МБ (не ДҚБЖ) арасындағы программалық қабат болып
табылады. Қосымшадан ... ... BDE ... ... ... BDE ... ... жүйелік программалары (драйверлер) арқылы ... ... ... ... барлық ДҚБЖ-лар үшін жасалынады, ал оларды
қолдану үшін Database(Explore командасы арқылы SQL Explorer ... ... ... BDE ... екі ... екі ... ... Бірінші жиын dBase, Paradox, FoxPro, Access файл-сервер ДҚБЖ-на
арналған;
➢ InterBase, IBM DB2, ... ORACLE, SyBase, ... ... клиент-сервер ДҚБЖ арналған жиын.
Delphi қолданатын BDE қабаты қосымшаларды белгілі бір ДҚБЖ түрлеріне
тәуелсіз болуға мүмкіндік береді. ... егер ... ... ... ... ... ДҚБЖ-дан клиент-серверлік ДҰБЖ-ға өту
үшін BDE-нің бірнеше баптауларын ... ғана ... ... ... ететін, оларды көрсететін арнайы
компоненттер бар. ... ... МБ ... ... ... таңдау үшін, ал көрсету компоненттері деректерді кесте, тізім
ретінде ... үшін ... ... ... ... Кейбір ДҚБЖ-лар өз кестелерін
бірнеше бөлек файлдарда сақтайды. Мысалы, dBase және Paradox ... ... ... .DBF және .DB ... бар ... МБ деп
есептеледі. Ал кейбір ДҚБЖ МБ бір файлда ... ... ... ... .GDB ... бар бір ... сақтайды. Сондықтан бұл
файл мәліметтер базасы болып табылады.
Delphi құрамына кірістірілген Borland SQL Link ... ... SyBase, ... ... ... өте жылдам болады.
Delphi пакетінің құрамына МБ жұмыс істеуге және оларды басқаруға
арналған басқа да утилиталар ... ... Paradox, dBase ... жергілікті және
Informix, ORACLE, SyBase ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Оның ... ... ... ... ... және сыртқы кілттерді құруға
болады.
ІІ Тарау. ... ... ... түсінік
Мәліметтер базасы – белгілі бір арқаулы ауқымға қатысты мәліметтерді
баяндау, сақтау мен әдіс–тәсілдерімен ... ... ... ... ... бір ереже бойынша ұйымдастырылған мәліметтердің
жиынтығы. Арқаулы ауқым ретінде нақты зерттеуші үшін ... ... ... ... Мәліметтер базасының ішінде бір ... ... ... ... ... ... және бірге де сақталынады және
керісінше бір кестені сақтау үшін бірін ... ... ... ... ... және тез табу үшін ... ... арнайы файылдар
белгіленеді. Мәліметтер базасымен жұмыс істеу барысында әдетте ... ... ... ... ... деңгейлі түсініктер қолданылады.
Сондықтан мәліметтер базасы – қиылысқан сілтемелері бар кестелердің
жиынтығы болып табылады. Одан универсалды түрде ... ... алу, ... ... және жою үшін ... бағдарламалар қолданылады, олар
мәліметтер базасымен басқару жүйесі немесе қысқаша МББЖ (СУБД) деп ... МББЖ ... ... ... кең ... ... Кейбір комплексте бағдарламалаудың арнай тілдер, сонымен ... ... ... ... күрделі есептің генераторлар, аналитикалық
модульдер қосылған. Олар ондаған мың ... ... ... ... қолдай алады. Басқа МББЖ ... тек ... ... ... ... ... және ... қанағаттандыруы).
Оларды қолданғанда өңдеушілер есепті құру, ыңғай көру және ... ... ... ... ... бағдарламалауға мәжбүр болады.
2.1. Мәліметтер базасының ұйымдастырылуына қойылатын талаптар
Бұл мәселемен ... ... ... ... ... орталықтарының қызметкерлері айналысқан. CODASYL
комитеті бұл тақырып бойынша есеп ... IBM SHARE және ... ... ... ... мәліметтер қорын басқару
жүйелеріне қойылатын талаптарды жасады. Сонымен қатар ACiM (Association for
Computing ... ... да бұл ... ... ... ... ... қойылатын талаптар:
1. Көпжақты байланыстар құру. Әртүрлі программистер үшін бір мәліметтер
жиынтығынан тұратын әртүрлі ... ... ... ... деректер элементтерінің арасында әртүрлі байланыстар болуы
мүмкін. Кейбір мқ күрделі байланыстар ... ... ... ... бұл ... көрсету және
енгізілетін өзгерістерді тез үйлестіру.
2. Іздеу мүмкіндігі. Мқ пайдаланушы сақталатын ... ... ... ... Көптеген коммерциялық дқ ... ... ... және ... ... ұйымдастырылуы
оларды тез өндеу үшін жасалады. Қазіргі ... ... ... ... ... ... көп сұраныс бар.
3. Біртұтастығы. МБ-да сақталатын мәліметтерді көп адамдар пайдаланғанда
мәліметтер элементтері мен олардың арасындағы байланыстар бұзылмауы
керек. ... мен ... ... ... ... ... ... Кездейсоқ жағдайлар пайда болған кезде ... ... ... калпына қайта келтіруге мүмкіндік ... ... ... процедуралары болған жөн. Жүйе сақталатын
деректердің біртұтастығын ... етуі ... ... және ... ... мәліметтер базасындағы
сақталатын ақпарат өте маңызды және ... ... ... ... ... кездейсоқ жоғалудан, аппараттық және программалық
жаңылысудан қорғалуы керек.
5. Деректер сипатталуы қарапайым және ыңғайлы ... ... ... ... ... ... ... теориясы туралы қажетті
білім базасы болмау мүмкін.
2.2. Мәліметтер базасын жіктеу
70-80 ... ... кең ... ... ... ... ... пайда болды. Қазіргі кездегі МБ пәндік ... ... ... ... бейнелейтін берілгендер ... ... ... ... үш түрі бар: ... ... ... негізгі ерекшеліктері объектілер мен
атрибуттар арасындағы байланысты ... ... ... ... ... ... «көп-көпке» болып бөлінеді. «Бір-
біреуге» бір объект және бір атрибут арасындағы ... ... ... бір ... мен ... ... арасындағы сәйкестік. «Көп-
көпке» бұл көптеген объектілер мен ... ... ... ... ... моделі
Иерархиялық модельде берілгендер арасында байланысты реттелген ... ... ... ... ... Ағаш ... мен қабырғалары n
деңгейден тұратын ағаш тәрізді иерархиялық құрылымды құрады. Ешқандай басқа
шыңға немесе түйінге ... тек бір шың бар. Ол ... деп ... БМ ... ... ... Иерархия түбір түйіннен басталады;
2. Әрбір түйін бір немесе бірнеше атрибуттерге сәйкес келеді;
3. Номерлері үлкен деңгейлерде тәуелді түйіндер жатады;
4. і ... ... і-1 ... бір ғана түйінмен байланысты
(түбір түйіннен басқа);
5. ... ... бір не ... ... ... байланысты болады;
6. Әр шынға оның түбір түйіні арқылы бір ғана жол бар;
Иерархиялық МБ-да жазба элементтері нақты ... ... ... ... ... ... іздеп табу саты бойынша төмен бағытта
жүргізіледі. ИБМ ... жағы ол құру мен ... ... «Көп-көпке» қатынасын ... ... ... ... ... ... ... өшіру операциясын қиындатады, әр
шынға оның түбір түйіні арқылы бір ғана жол ... қол ... ... ... МББЖ-не PC/Focus, Team-Up, Data Edge, сонымен қатар
Ресей мемлекетінде жасалынған HИКА жүйесін жатқызуға ... ... ... ... ... ... үшін ... егер автокөлік шығаратын компания 10000 көлік шығарғысы келсе оған
жабдықтаушыларға қанша детальге тапсырыс беру керектігін білу ... ... ... беру үшін колік ... ... ал ... ... ... анықтау қажет (Көлік двигатель мен ... ... ... мен ... құралған және т.б.). Осындай құрылымы бар
деректерді сақтау үшін берілгендердің иерархиялық моделі жасалынған ... ... ... ... ... ... ... және олардың арасыдағы
қатынастар бағытталған желі түрінде бейнеленеді. Ол иерархиялық ... ... ... ... жазу ... ... қатыса алады.
Осындай қатынастар көптік қатынастар деп аталады. 1971 жылы ... ... ... ... конференцияда желілік мәліметтер
қорының CODASYL атты стандарты жарияланды. 70 ... IBM ... ... МББЖ ... жоқ, Cullinet ... IDMS, Cincom ... МББЖ жасап шығарды.
Бұл модельде мәліметтер еркін граф ретінде ұйымдастырылған. Әрбір
объект ... және ... бола ... Бұл ... ... ... ... күрделі қатынастар ... ... ... CODASYL ... пайда болуы желілік модельдің кең
таралуына септігін тигізді. Digital ... ... және Data ... ... жасайтын компаниялар осындай МББЖ жүзеге асырды.
Жылдамдылығы. Желілік МБ күрделі болғанмен де иерархиялық МБ ... ие ... ... модельде сияқты өте қатаң құрылымды. Қатынастар
жиынтығын және жазулар құрылымын алдын ала беру ... ... ... ... және ... ... ... реляциондық (англ.
relation — отношение) модельдің пайда болуына әкелді. Бұл модельді 1970
жылы IBM ... ... ... ... ... объектілер және
олардың арасындағы байланыстар кесте түрінде көрсетіледі. ... ... Кодд ... модельдін кейбір негізгі бөлімдері жоқ
болды, көптеген мб реляциондық деп аталып жүрсе де іс ... ... ... Осы ... ... Кодд 1985 жылы өз ... реляциондық
модельдің 12 ережесін келтірді. Бұл ... ... ... деп ... ... бұл модельге қарапайым анықтама беруге де
болады.
Реляциондық МБ ... ... ... ... түрінде
ұйымдастырылған және барлық операциялар осы кестелермен жүргізілетін МБ
аталады.
Реляциондық МБ-ның жақсы ... - оны ... ... ... ... ... — мәліметер
құрылымының қатаңдығы (ерікті ұзындық кестесінің жолдарын берудің мүмкін
еместігі) және оның ... ... ... ... ... Мұндай МБ-ны белгіленген көптеген операциялар үшін барлық МБ
қарау қажетті болуы ...... ... ... ... ... ... фундаменталды объектілері. Бөлек кесте белгілі бір тақырып бойынша
ақпарат ... ... ... ... ... ... ... (өрістер) мен жолдардан (жазулардан) тұрады. Кесте құрылымы ... ... ... ... Ол ... ... берілгендер
сақталынатын, берілгендерді енгізу, өзгерту, өшіру ... ... ... келесі ақпарат болады:
Кесте бағаналары кестеде ... ... ... ... ... ... элементтер өріс деп аталады. Өрістің негізгі
ерекшелігі — әрбір өрістің аты ... ... ... болуы тиіс) және
белгілі бір типі болады. Кез келген кестеде кем дегенде бір ... ... ... ... ... сақталады. Жолдар ... ... ... тез ... және ... ... ... болады. Ол үшін кестеде әрбір жазуды бірмәнді
анықтайтын бір немесе бірнеше өрістер болуы керек. Мұндай өрістерді ... деп ... ... ... үш ... бөлуге болады: есептегіш,
қарапайым және құрылымды кілт.
Кестеге жаңа жазу енгізілген ... ... ... мәні ... ... етіп ... яғни ... ұйымдастыруға болады.
Егер өрісте код немесе инвентарлық нөмір сияқты мәндер болса, онда бұл
өрісті ... кілт етіп ... ... егер ... бірегей өрістер болмаса, онда жазуды бірмәнді анықтау
үшін құрылымды кілттер ... ... кілт ... ... өрістің мәндері бірегей болуы керек, сондықтан ... ... ... ... ... ... ... қайталанбайтын кестелерге
қатынас деген математикалық термин берілген.
Сыртқы кілттер. Кесте өрісінің мәндері басқа кестенің ... ... ... ... онда ... өріс ... кілт деп ... Егер
сыртқы кілт бір кестенің алғашқы құрылымды кілтіне сілтеме жасаса, онда ... ... ... ... ... бөлек жолдарына қол жеткізуге мүмкіндік
беретін МБ объектілері. ... ... мен ... ... ... үшін ... ... кестеден бөлек
тәуелсіз объект. Индексті құру және жою индекстелген кесте берілгендеріне
әсер етпейді. Ол бір ... ... ... ... ... ... ... Индекстелген өріс бойынша сұраныс жасағанда МБ
процессоры мәнді тез табу үшін ... ... ... ... ... және жойылған кезде МБ процессоры (ядро) ... ... ... бір ... ... өрістер бойынша құруға болады.
Құрылымды индекстер деректерді таңдау кезінде бірдей ... бар ... ... ... ... Өрістерді индекстеу жиі іздеулер,
сұрыптаулар жүргізгенде және сұраныстарда басқа кесте өрістерімен ... үшін ... ... ... ... автоматты түрде индекстеледі.
МЕМО, гиперсілтеме, OLE типті өрістерді индестеуге болмайды.
Реляциондық алгебра. Негізгі алгебралық ... ... ... ... Олар екі ... ... теориялық-көптік операциялар
және арнайы реляциондық алгебра. Теориялық-көптік ... ... ... ... кестелерді біріктіру;
- кестелердің қиылысуы;
- кестелер айырымы;
- кестелердің тура көбейтіндісі.
Арнайы реляциондық операциялар:
- кестелерді ... ... ... ... ... ... бөлу.
Сонымен қатар, алгебра құрамына МБ-да алгебралық өрнектердің нәтижесін
сақтау үшін қолданылатын меншіктеу операциясы кіреді.
Мәліметтер ... ... ... ... ... ... нормалау деп аталады. Басқаша айтқанда, нормалау
кестеден артық деректерді алып тастау. Бұл ... екі ... ... ... ... алып тастау және кестелер құрылымының
иілгіштігін қамтамасыз ету. Кестелерді қосымшаны жобалау кезінде нормалаған
жөн, ... ... бар МБ ... ... қиын ... ... 5
кезеңге не формаға бөлінеді: бірінші нормалы формадан бесінші ... ... ... іс ... ... үш форма қолданылады.
Бірінші нормалы форма. Кесте бірінші нормалы формаға келтірілді деп
есептеледі, егер оның әрбір өрісі бөлінбесе және ... ... ... ... ... бір ғана ... ... онда ол бөлінбейтін
деп есептелінеді. Мысалы, қала, ... ... және көше ... ... ... ... бөлінбейтін болып есептелмейді.
Екінші нормалы формада кестенің барлық кілттік емес ... ... не ... ... ... өрісіне тәуелді болуы керек. Яғни, әрбір
жазу бірегей болуы керек.
Үшінші нормалы формада кестенің кілттік емес ... ... ... ... ... ... ... нормалы формада тәуелсіз элементтерді (көп-көпке ... бір ... ... тиім ... Осындай элементтерді бөлек
кестелерде сақтап, кейін кестелер арасында байланыс орнату үшін ... ... ... Егер екі өріс ... байланысын орнатса, онда олар
тәуелді өрістер болмайды.
3 SQL мәліметтер базасының стандартты тілі
Қазіргі кездегі компьютерлік өндірісте SQL тілі кең ... ... ... SQL тілі МБ ... тіліне айналды. Бүгінгі күнде SQL дербес
компьютерлер мен үлкен ЭЕМ ... ... ... ... ДҚБЖ ... ... ... стандарт қабылданды. Бұл тіл IBM компаниясы ... ... ... пайда болды.
SQL тілі компьютерлік МБ сақталатын деректерді оқу және өндеу үшін
арналған құрал. SQL тілі құрылымдылған ... тілі ... ... сөз ... қысқартылған. Ол пайдаланушыға МБ қарым-қатынас
жасауға мүмкіндік беретін программалау тілі болып табылады. SQL ... МБ ғана ... ... SQL ... ... ... келтірілген. Бұл
схема бойынша есептеуіш жүйеде маңызды ақпарат сақталатын МБ бар. ... ... жүйе ... саласына жатса, онда МБ-да ... ... ... сату ... ... ... сақталу
мүмкін. МБ басқаратын компьютерлік программа деректер қорын ... ... деп ... 2.2.1. ... базасына қатынау үшін SQL-ді қолдану
Егер пайдаланушыға МБ-нан берілгендерді оқу керек болса, онда ол SQL
көмегімен ДҚБЖ-дан ... ... ... ДҚБЖ сұранысты өндеп,
қажетті мәліметтерді пайдаланушыға жібереді. Мәліметтерді ... ... алу ... ... ... деп аталады.
Алғашқы кезде SQL сұраныстар құру құралы болса, қазіргі кезде ол ДҚБЖ-
дің барлық ... ... ... ... үшін қолданылады:
• Берілгендерді ұйымдастыру. SQL пайдаланушыға ... ... ... және МБ элементерінің арасында
қатынас орнату мүмкіндігін береді.
• Берілгендерді оқу. ... ... ... МБ-нан деректерді
оқып, оларды қолдана алады.
• Деректерді ... ... ... ... МБ ... ... деректер қосу, деректерді өшіру және сақталатын деректерді
жаңарту).
• Қол ... ... SQL ... ... қол ... ... шектеуге болады.
• Берілгендерді ортақ қолдану. Берілгендерді ортақ қолдану жұмысын
басқарады. Ортақ мәліметтермен параллель жұмыс істеп ... ... ... ... ... ... алады.
• Берілгендердің тұтастығы. SQL МБ ... ... ... ... емес жұмыс істеуінен қорғап, МБ тұтастығын
қамтамасыз етеді.
SQL ДҚБЖ-мен қарым-қатынас жасауға ... ... тіл. ... SQL
басқа компьютерлік тілдер сияқты емес. Онда COBOL, FORTRAN және ... ... IF ... ... ... DO және FOR цикл ... жоқ. SQL МБ ішкі тілі ... табылады. Оның құрамына МБ
басқаруға арналған отыз шақты ... ... SQL ... ... (COBOL, FORTRAN, С ) кірістіріліп, МБ қол жеткізе алады.
SQL атауы тілге дәл берілмеген, өйткені ол басқа тілдерге қарағанда ... ... ... SQL тілі қазіргі таңда реляционды МБ жұмыс
істеуге арналған жалғыз стандартты тіл ... ... ... ... тіл және ... ... ... құралы. Оның келесі жақсы жақтары бар:
• Белгілі бір ДҚБЖ-не тәуелсіздігі;
• Стандартының болуы;
• Реляциондық ... ... ... ... ... ... МБ-на программалы түрде қол жеткізу мүмкіндігі;
• Деректерді динамикалық түрде анықтау;
• Клиент/сервер архитектурасын құптау;
Осы айтылып кеткен қасиеттер SQL тілінің дербес компьютерлерде, ... ... ЭЕМ ... ... ... ... ... болды деуге болады.
4 Мәліметтер базасының архитектурасы
МБ ядросы сыртқы жадта деректерді басқару, жедел жад ... ... ... үшін ... ... МБ ... тікелей қол жеткізе алмайтын және МБ ... ... бар. МБ ... ... ... ... бөлігі
болып табылады. Ал клиент/сервер архитектурасында ядро жүйенің серверлік
бөлігінін ... ... ... тілінің компиляторы МБ ... ... ... ... ... компиляциялау функциясын орындайды.
Дайын қосымшаның МБ-мен жұмыс істеуі үшін қажетті ... ... ... 2.3.1. ... МБ ... істеуі үшін арналған құралдар жиыны
Осы жалпы схема бойынша Қосымша(МБ ядросы(МБ ... ... ... ... ... ... ... тізімі
бар. Мұндағы көрінбейтін компоненттер МБ ядросын басқару үшін қажетті
функцияларды береді. Ал ... ... ... ... ... ... суреттер) үшін арналған. Жоғарыдағы схемада МБ ядросы
мен МБ орналасуы ... ... және МБ ... ... ... ... ... үш түрі бар:
• Жергілікті МБ;
• «файл-сервер» архитектурасы;
• «клиент-сервер» архитектурасы.
Архитектура түрін таңдау ... ... ... ... ... ... МБ жұмыс істеуге ... ... әсер ... архитектурада МБ және онымен жұмыс істейтін қосымша бір
компьютерде орналасады. МБ жұмыс істеу бір ... ... ... ... да сол компьютерде орналасады. Қосымша МБ тұтастығы және сұраныстар
орындалуы үшін жауапты. Онын схемасы суретте көрсетілген.
Сурет 2.3.2. Жергілікті МБ ... бір ... ... ... МБ және ... ... серверде
орналасқан. МБ-мен көп пайдаланушы жұмыс істей алады. Әрбір пайдаланушы ... ... ... қосымшаны іске қосады. Пайдаланушының
компьютерінде бұл қосымшаның ... ... ... ... сұраныс бойынша пайдаланушы компьютеріне МБ-ның кестелерінен деректер
жіберіледі. ... ... ... ... ... желілік серверде орналасқан МБ-нан
жаңартылып отыратын деректердің жергілікті ... ... ... ... МБ ... ... өзгертулері белгілі бір уақытқа дейін басқа
пайдаланушыларға белгілі болмау мүмкін.
Сурет 2.3.3. «Файл-сервер» архитектурасы.
«Файл-сервер» архитектурасында екі ... ... ... ... ... орналасқан МБ көшірмесін уақыт өткен ... ... ... бір ... ... отырған жазуларды құлыптау
(екінші пайдаланушы сол жазуларды өзгертпеу үшін). МБ жасалған ... және МБ ... ... ету ... қосымшасына
жүктеледі. Серверде орналасқан МБ пассивті деректер көзі болып табылады.
«Файл-сервер» архитектурасының екі кемшілігі бар:
1. Файлдық серверде орналасқан МБ ... ... іс ... ... орналасқан МБ жергілікті көшірмесіне
сұраныс жасалады. Сондықтан сұраныс орындалу ... ... ... ... МБ-нан толық көлемде
жаңартылады. Егер МБ-да 1000 жазу бар, ал ... ... 10 жазу ... ... да ... ... бәрі ... жазу жіберіледі. Сондықтан желі жұмысына үлкен жүктеме
түсіру үшін көп ... ... те ... МБ ... ... ... ... Бұл әдісте әртүрлі
қосымшалар МБ-ның тұтастығын әртүрлі әдіспен қамтамасыз етеді
немесе мүлдем қамтамасыз етпейді. Сондықтан ... ... ... ... үлкен емес, сонымен
қатар құпиялылық пен кофиденциалдікті ... ... ... ... ... қол ... ... кез келген адам
МБ-дағы деректерді өзгерте алады.
«Клиент-сервер» архитектурасында ... ... мен ... ... ... SQL ... ... серверге сұраныс
жасайды. Жойылған сервер бұл сұранысты қабылдап, оны МБ-ның SQL-серверіне
жібереді. SQL-сервер дегеніміз жойылған МБ ... ... ... ... сұраныстың интерпретациялайды, МБ-да оның ... ... құру және оны ... ... қамтамасыз етеді.
Клиент компьютерінің ресурстары сұраныс физикалық ... ... тек қана ... ... ... және сұраныс нәтижесін алады да оны
қажетті түрге келтіріп, пайдаланушыға ... ... ... ... ... желі ... ... қажет ақпарат қана
«саяхат жасайды», яғни желіге ... ... ... ... қатар SQL-
сервер сұраныстар аз уақытта орындалуы үшін оларды оптимизациялайды. ... ... ... ... ... ... орындалу
нәтижесін күту уақытын азайтады.
Сурет 2.3.4. «Клиент-сервер» архитектурасы
Сұранысты сервер орындағанда деректер қауіпсіздігі жоғары болады.
Себебі ... ... ... ... МБ-мен анықталады да осы
МБ қолданатын барлық қосымшалар бәрдей болады. SQL сервер құптайтын қуатты
транзакциялар ... бір ... бір ... ... ... ... ... МБ енгізілген өзгерістер авариялық түрде
аяқталса МБ бастапқы қалыпқа келеді.
Клиент-қосымшасының функциялары:
- серверге сұраныстар жіберу;
- ... ... ... нәтижесін қажетті формаға ... ... ... интерфейсін жүзеге асыру.
SQL-сервер желілік сервер компьютерінде орналасқан. Ол пайдаланушыдан
сұранысты қабылдаған кезде жүктеледі. МБ серверінің функциялары:
- ... ... ... ... ... сұранысты орындау, сұраныс орындалу нәтижесін
клиент қосымшасына жіберу;
- МБ біртұтастығын басқару, ... ... ... ... ... дұрыс емес әрекеттерін бұғаттау;
- бизнес-ережелерді және жиі қолданылатын сұраныстарды сақтау;
Клиент-сервер архитектурасы «жойылған» (өнеркәсіптік) ДҚБЖ ... ... ... орта және ... ... ... ... жұмысын қамтамасыз ете алатындықтан оларды «өнеркәсіптік» деп те
атайды. Мұндай ДҚБЖ-ға мыналар жатады: Oracle, Informix, Sybase, MS ... DB2, ... және ... ... ... ... ... клиент-қосымшалары қарапайым бола алады;
- клиент компьютеріне қойылатын аппараттық талаптар азаяды;
- МБ-ның сенімділігін, тұтастылығын, қауіпсізідігін және құпиялылығын
қамтамасыз етеді.
2.4. Мәліметтер базасын ... ... ... ... деректерді көрсету мәселесін
шешумен байланысты. Бұл мәселелер ... ... ... ... ... ... ... Әр топ жоба
нәтижесіне әртүрлі бағытта әсер ... ... ... ... ... жою үшін ... МБ ... пайдаланушылар туралы
толық ақпарат жинау керек. Жобалау жұмысы МБ администраторына жүктеледі.
МБ жобалау негізіне белгілі бір ұйым ... ... ... ... концептуалды талаптары алынуы керек. Өйткені
пайдаланушылар МБ-нан ... ... ... ... ... Ұйым
жұмысының нәтижелігі ақпараттың жеделдігі мен сапасына байланысты. МБ-на
енгізіілетін деректерді де ... ... МБ ... ... ... ... ... концептуалды, логикалық және
физикалық. Олардың негізгі айырмашылығы – объектілер арасында байланыстарды
көрсету әдістері.
Концептуaлды ... ... ... ... ... және ... ... сипаттайтын модель. Оны жобалау
кезінде мәліметтер құрылымы ... ... ... ... ... ... ... әдісі және эффективтілігі қарастырылмайды.
Берілген саланың барлық талаптары концептуалды модельде көрсетілуі ... ... ... ... ... ... ... моделіне
өзгертіледі. Концептуалды модельді құру үшін ... ... ... ... ... ... ER ... және т.б. Осы әдістердің
ең кең тарағаны ER ... ... Бұл ... ... Чен ұсынған. Бұл әдіспен пәндік аймақты модельдеу ... ... ... ... ... ... ... сипат негізінде
жасалынады.Ол деректер мазмұны мен сақталу ортасына байналыссыз ... ... ... ... ... ... аймақ
туралы түсінігін бейнелеп, сыртқы модель деп аталатын осы ... ішкі ... ... ... ... ... модель логикалық
модель негізінде алатын қолдануышлар түсінігіне ... ... ... ... ... ... Егер ... модель
қолданушылар түсініктерін сипаттау үшін қолданылса, яғни ... ... онда ... модель компьютерге бағытталған
модельболып табылады.
Физикалық ... ... ... қатынау әдістері мен
индекстеу технологиясын анықтайтын жүйенің ішкі моделі. Бұл функцияларды
және іздеу операцияларын ... МБ ... ... ... Мәліметтер базасын жүзеге асыру
3.1. Мәліметтер базасының құрылымы
Көкшетау қаласының статистикалық орталығына ... ... ... Paradox жергілікті мәліметтер базасы форматында құралды.
Бұл формат өте кең тараған ... ... ... ... типтері жүйесі дамыған, өрістерді индекстеу, алғашқы және сыртқы
кілттер орнатуға ... ... ... арасында сілтемелік
тұтастықты қамтамасыз етеді. Paradox реляциондық мәліметтер ... ... SQL ... ... ... және кілттер орнату
жүйесі дамығандықтан сұраныстар аз уақытта орындалады.
Кестелерде сақталатын ... ... ... сандық, бүтінсандық,
символдық, логикалық, мерзімдік, графикалық, өлшемі шектелмеген жолдық ... ... ... ... 8 ... ... Town, ... Vich, Narcotic, Dif, People, Region.
Region кестесінде Ақмола облысына ... ... ... Оның құрылымы 3.1.1. көрсетілген.
Кесте 3.1.1.
|Өріс атауы ... типі ... ... ... ... коды ... |Alpha [30] ... ... ... ... ... ... әрбір аудандағы жалпы халық саны туралы ақпарат бар.
Кесте 3.1.2.
|Өріс атауы ... типі ... ... ... ... ...... ... ...... саны ... ... құрылымы
Tuber кестесінде аудандарда туберкулез ауруымен ауратын, осы аурудан
қайтыс болған, активті және пассивті ... ... ... ... ... ... типі, сипатталуы 3.1.3. кестеде көрсетілген.
Кесте 3.1.3.
|Өріс атауы ... типі ... ... |Autoincrement ... ...... ... ... |I ... ... қалғандар ... |N ... ... саны ... |I ... ... саны ... |N |Жыл ... ... ... |
| | ... саны ... |I ... ... адамдар саны |
|Tdeath |N ... ... саны ... |I |Жыл ... кестесінің құрылымы
Cancer кестесінде ісік ауруларымен ауратын, қайтыс болған және осы
ауруға байланысты басқа да ... бар. ... ... ... сипатталуы
3.1.4. кестеде көрсетілген.
Кесте 3.1.4.
|Өріс атауы |Өріс типі ... ... ... ... ...... атауы ... |I ... ... ... ... |N ... шалдыққандар саны |
|Ofour |I |4 ... ... |N |4 ... ... |N |100 мың ... шаққанда адамдар |
| | ... ... |I ... ... ... саны ... |N |100 мың ... ... өлім ... |I ... ... ... саны ... |N |100 мың ... ... ... |
| | ... ... |I |5 ... ... өмір ... адамдар|
| | ... ... |N |5 ... ... өмір ... ... | ... ... ... |I |Бір өмір ... ... саны ... |N |Бір жыл өмір ... ... |
| | ... пайызы ... |I |Жыл ... ... ... ... ВИЧ ... ... туралы ақпарат бар. Сонымен
қатар ВИЧ/СПИД ауруымен ... ... ... ... ... адам ем алатыны
туралы мәліметтер сақталады. Өрістер атауы, типі, сипатталуы 3.1.5. кестеде
көрсетілген.
Кесте 3.1.5.
|Өріс ... ... типі ... ... ... ... ...... ... ... |N ... ... ... |
| | ... ... |N ... ... ... |
| | ... саны ... |N ... ... ... ... |
| | ... ... |N ... туралы ақпарат қанша адамға |
| | ... ... |I ... ... ... саны |
|Vkum |I ... ... ... |
| | ... ... |I |Д ... тұрған адамдар |
|Vber |I |ВИЧ ... ... ... |
| | ... саны ... |I |АРТ ... алатын адамдар саны |
|Vtake |I ... ... ... ... |
| | ... ... |I |Жыл ... ... ... наркомания, алкоголизм, осы аурулардың өсуі туралы ақпарат
сақталады. Өрістер атауы, типі, сипатталуы 3.1.6. ... ... ... атауы |Өріс типі |Сипатталуы ... ... ... ...... ... ... |I |ПАВ ... ... ... |N |ПАВ ... ... ... |N |ПАВ өсуі ... |N ... ... |N ... ауруының өсуі |
|Nnar |N ... ... |N ... ... өсуі |
|Year |I |Жыл ... ... ... ... ... гонорея, сифилис сияқты тері аурулары
ақпарат ... ... ... типі, сипатталуы 3.1.7. кестеде
көрсетілген.
Кесте 3.1.6.
|Өріс атауы ... типі ... ... ... ... ...... атауы ... |I ... ... ... саны ... |N ... 100 мың адамға шаққанда |
|Rost1 |N ... ... өсуі ... |I ... ... ... адамдар |
| | ... ... |N ... 100 мың ... ... |
|Rost2 |N ... ... өсуі ... |I ... ... ... ... |N ... 100 мың ... ... |
|Rost3 |N ... ... өсуі ... |I |Жыл ... ... ... ... Көкшетау қаласының халық саны туралы беріледі.
|Өріс атауы |Өріс типі |Сипатталуы ... ... ... ...... ... саны ... |I ... ер ... саны ... |I ... әйел ... саны ... |I ... ... саны ... |I ... ер адамдарының саны |
|TWomen |I ... ... саны ... |I ... ... саны ... |I ... ер ... саны ... |I ... ... саны ... |I |Жыл ... ... ... Мәліметтер базасын құру
Кестелерді құрастыру үшін Database Desktop утилитасын ... Desktop ... ... ... dbd 32.exe. ... Desktop арқылы Database ... ... ... жасау үшін алдымен жаңа облыс аудандарының атаулары
кестесін құрамыз. Ол үшін ... ... ... ... қүрастыру үшін Greate Table терезесі пайда болады, оның ... ... ... ... ... кез кел ... ... Таңдаудан
кейін әр кестенің форматына сай кестенің типін, жолдарын анықтайтын терезе
шығады. ... ... ... 3.1.1.) ... ... ... және ... тұратын екі өрісті ... да ... ... ... 3.1.1. «Region» кестесін құру.
Келесі аудандардағы халық саны кестесін жоғарыдағыдай жасаймыз. Бірақ
бұл кестені ... ... ... ... ... Ол ... кестесінде Table Properties тізімінен Referential Integrity
жолын таңдаймыз да Define ... ... ... терезеде Fields
өрістер тізімінен байланысатын өрісті, ал Table тізімінен қажетті кестені
таңдаймыз. Осы әдіспен ... ... ... да барлығын бір каталогта
сақтаймыз.
Кейін мәліметтер базасының ... ... ... ... ... ... ... үшін деректер модулі (класс
TData Module) деген арнайы «форманы» ... жөн. ... ... модулі мен қарапайым қосымша формасы арасында ешқандай ұқсастық
жоқ, өйткені оның ... шығу тегі ... ... ... ... ... тек қана ... көрінбейтін (визуалды емес)компоненттерді
орналастыруға болады. Құрастыру этабында кез келген модуль ... ... ... де ... оңай кіре алады. Қосымшаны ... ... ... ... көре ... ... модулін жасау
үшін объектер репозиторын немесе негізгі менюдегі Delphi-ді қолдана алады.
Деректер ... Data Module ... New ... ... ... өңдеу әдістері мен қасиеттері толығымен жойылған, ол ... ... да, ... бір ... ... ... ... да,
ол негізден (платформадан) басқа көзге ... ... ... ... ... орналасқан мәліметтерге компоненттердің қосылуы
uses секциясына модуль атын енгізу қажет.
3.2.1 Деректер модулі
3.3. Мәліметтер базасына қосылу
Мәліметтер қоры ... ... ... ... ... табылады. Таңдап алынған деректер қорындағы кестелер негізінде ол
деректерді теру және ... ... ... ... асырады. Жұмыс
барысында мұндай компонент деректерге қосылу ... ... ... ... ... ... ... деректерге
қосылуы интер-фейстер жиынтыгы арқылы жүзеге асырылады. Деректерге кіретін
барлық компоненттер ... ... ... емес) болып табылады.
Қосымшаны МБ-мен байланыстыру үшін Table және ... ... Олар ... ... ... ... ... TData Set базалық класста (мәліметтердің абстрактты
жиынтық) мәліметтер жиынтықпен жұмыс барысында BDE ... TBDEData Set ... ... Оның ...... ... ... базасымен байланыс үшін жауап береді. Оның негізінде бағана мен
жолда ұйымдастырылған кесте түрінде реляционды ... ... ... компоненттер құрастырылған. Осындай жұмыс TTable класс арқылы
істелінеді. Бұл компоненттің келесі қасиеттерін ... ... атын ... ... ... ... ... базасы сақталатын
каталог аты немесе МБ-ның бүркеніш ат, TableName өрісінде қажетті ... атын ... ... ... Activ ... мәні true ... Source компонентті. Компонент формадағы кестелермен мәліметтердің
басқа физикалық жиынтықтар, басқару элементтер ... ... ... ... ... ... ... Оның State (ТDataset State
түр) деген қасиетін белгілейін. Бұл қасиет Data Set қасиетінде белгіленген
мәліметтер ... ... ... екенін анықтайды (мысалы, редактірлеу,
қосу, фильтрация режимінде және тағы басқа). On Data Change ... ... ... жазбалардың біреуін редактірлегенде пайда болады, On
State Change қасиеті – мәліметтер жиынтығының қалпы өзгергенде, On Up ...... ... ... ... ... Post әдіс ... пайда болады.
TQuery компоненті. BDE панеліндегі TQuery компоненті (BDE механизм ... ... ... немесе бағдарламалы түрде бірнеше кестелердің
жолдардың таңдау шарттың анықтайды, ал ... ... ... жұмыс істеу, Ttable компонентпен бірге секілді қарапайым
тәсілмен жүзеге асырылады.
Жоғарыда ... ... ... емес ... келеді. Ал
қосымшаның интерфейсін жасау үшін келесі визуалды компоненттер қолданылады.
3.4. Программада қолданылған компоненттер
Қосымшаның алдыңғы ... оның ... ... сурет орналасқан. Оның
үстінде бір рет шертсек қосымшаның негізгі беті ашылады.
Сурет 3.4.1. ... ... ... ... ... TРage Control ... Control компоненті. Бұл компонент бір – ... ... ... ... ... ... ... элементтердің жиынтығы
бар, әр бетке кіріс – түп ...... ... бар беттің үстіндегі
кішкентай шығыңқы жер – ... ... ... ... ... Windows ... бағдарламалардың диалогты терезелер бұл ... ... Бұл Word ... ... ... ... ... обозреватель терезесі және Delphi 7 жүйенің өңдеудің
көптеген құралдар, тағы басқалар. ... ... ... ... ... кеңестігін эффективті түрде үнемдейді. ... ... ... ... бос бір де бір беттер болмайды. Жаңа бет контексттік
менюдің New Page (Бетті құр) ... ... ... ... ... ... –да және TForm ... сипаттағанда да) объектілер тізімде оны
сипаттайтын жаңаобъект Tabsheet1 тағы ... ... ... бір –
бірінен өту түпке тышқанның жай шерту арқылы жүзеге асырылады. Әр ... ... Delphi 7 ... әр ... ... болады.
TDB Grid компоненті жұмысында тордағы қатарлар мен бағалалар қүрылғысы
бар Т Column тобы ерекше рөл ... (15.3 ... Оның ... қызметі
- деректерді теру алаңынан деректерді дү-рыс көрсету ... ... ... ... деректер көрсеткіштерінің параметрлерін
(түсін, шрифін, енін т.б.) қарапайым тэсілдер арқылы жүзеге асыра ... мен ... бар. ... ... ... ... жиынтығы көмегімен қайта өңдеуге болады.
Assignedvalues құрылғысы кез келген уақытта қандай өзегірстер болғанын
анықтай алады. Қатар атауыл көрсетуге Title ... ... ... Мұнда
текст атауыл, текст атауының шрифінің өлшемі жэне тақырыптың фондық түсін
көрсетуге болады. Мэтін тақырыбы ... ... ... ... Әрбір қатарда тізім жасауға болады, олар ... ... ... ... ... ... ... мағына
автоматты түрде үлшыққа кіргізіледі. Бұл мүмкіншілікті пайдалану ... ... Tstrings ... ... ... бір ... ... бағандарды бейнелей алады.
Панельде бағандар санын беру үшін colums ... ... ... ... ... ... жолдарының саны айқындалады. Панель
бағандарының тік немесе көлденең орналасуы Orientation қү-рылымының ... ... ... бір ... ... ... болып табылады да, мұнда
бір-бірімен байланысты ... теру ... ... және ... тегі - ... класыболып табылады, бүл сондай-
ақ, TEdit компонентінің де ... тегі ... ... ... ... тексеретін өріс маскасында жүзеге асырады.
Масканы редакторға тікелей ... ... ... ... ... ... ... класында қорғалып тұрады, ал TDBEdit
жабылмаған. Дегенмен, бақылау механизмі толық еншіленген. ... ... ... ... ... беруге болады. ТҒіеld нысанының
көрсеткіштерді тексеруде редакторда қолданылатын өзінің EditMask кұрылымы
болады.
Сурет 3.4.2. Мәліметтер базасының ... ... ... ... ... ... үшін әр ... ақпаратты енгізу және түзеті формалары жасалған.
Сурет 3.4.3. ... ... ... ... ... 3.4.4. ... кестесін толтыру формасы
Сурет 3.4.5. Онкология кестесін толтыру формасы
Сурет 3.4.6 ВИЧ инфекциясы кестесінің ... 3.4.7. ... ... ... формасы
Сурет 3.4.8. Тері аурулары кестесі
Қосымшада деректерді диаграммалар және ... ... ... ... ... ... ... үшін Delphi-де арнайы TDBChart
компоненті бар. Онда бір мезгілде бірнеше ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігіне қарай компонент
TChart компонентінен еш өзгешілігі жоқ. TDBChart компонентіндегі кез ... ... - ... ... табылады. Оның құрылымы Tchartseries
классымен беріледі. Көрсеткіштер ... ... ... ... ... үшін көпшілігі компоненттің арнайы редакторында орындалатын
төмендегідей эрекеттерді іске асыру керек.
1. Жаңа серияны жасап, оның түрін анықтау.
2. Серияларға көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... ... өріс-
терімен байланыстыру, әрі серия түріне қарай қосымша өлшемдерді ... ... ... ... екі негізгі беті болады. Олар - Chart жэне Series. ... көп ... ... ... Бүл ... өзінің өлшемдерін
үйлестіруге арналған. Series бетінде де көп бетті ... ... ... ... ... ... ... Осы компоненттің
қасиеттерін пайдаланып қосымшаға берілгендерді диаграммалар түрінде көрсету
мүмкіндігін енгіздік. Қосымша жасайтын диаграммалардың ... ... ... 3.4.9. Жыл ... ... диаграмма
Сурет 3.4.10. Аудан бойынша жасалған диаграмма
Қорытынды
Осы дипломдық жұмыста деректер қорының ... ... ... ... ... ... қарастырылды,
деректерге қатынаудың жаңа технологиялары сипатталды. ... ... ... мүмкіншіліктері мен артықшылықтары айқындалды. Деректер қорын
құру құралымен жұмыс істеу, онда ... ... құру ... ... жұмыс нәтижесінде Көкшетау қаласының медициналық мәліметтер
базасы жұмыс істейтін қосымша жасалды. Бұл ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Қосымша пайдаланушы
енгізетін ... ... қала ... ... ... әр ауру ... жүз ... шаққанда қайтыс болатын адамдар саның есептеп
береді. ... ... ... өзі ... ... жеңілдетеді және ақпаратты мәліметтер базасына енгізуді тездетеді.
Базадағы мәліметтерге тез ... ... ... ... сұраныстар
көмегімен тез алуға ... ... ... ... ... іздеу салуға арналған.
Бұл программа мәліметтерді енгізу, өзгерту, сақтау, таңдауға қоса
деректерді ... ... ... түрінде бере алады.
Диаграммаларды мәліметтер базасындағы толық немесе сұраныстар нәтижесінде
алынған деректер негізінде құру ... ... ... ... түрі ... ... Сонымен қатар диаграммаларда кестенің қажетті
өрістерін ғана бейнелеуге ... ... ... басқа бағдарламаларда
қолдану үшін бөлек файлға сақтап қоюға болады.
Мәліметтер базасындағы толық ақпарат не ... ... ... негізінде есеп құруға болады. Есесптерді баспаға шығара аламыз.
Қосымшаның ... өзі ... ... құру ... ... ... мүмкіндіктері пайдаланушы жұмысын жеңіл де
жемісті болуына ықпалын тигізеді және оның ... ... ... ... А.Я. ... в Delphi6. ... ... 2002
2. Атре Ш. Структурный подход к организации баз ... – М.: ... ... 1983. – 320 ... Бобровский С. «Delphi 7» учебный курс, Санкт-Петербург 2005
4. Бойко В.В., Савинков В.М. Проектирование баз ... ... – М.: ... и ... 1989. – 351 ... ... А., Ахаян Р., Макашарипов С. «Эффективная работа с ... В. ... А. ... Delphi5. ... полное руководство.
Санкт-Петербург - 2001.
7. Джон Матчо, Дэвид Р.Фолкнер. “Delphi” — пер. с англ. — М.:Бином, ... ... Г. ... ... баз данных для использования с
микроЭВМ. -М.: Мир, 2001. – 252 ... ... А.М. ... ... ... ... 2001
10. A.M.Епанешников., "Программирование в среде Delphi 7.0"
11. Кириллов В.В. Структуризованный язык запросов (SQL). – СПб.: ... – 80 ... ... Н. «Delphi 6» ... ... ... ... М. Теория реляционных баз данных. – М.: Мир, 1998. – 608 с.
14. “Рекоммендации по ... ... ... ... ... Т., Фрай Дж. ... ... баз данных. В 2 кн., – М.:
Мир, 1999. Кн. 1. – 287 с.: Кн. 2. – 320 ... ... С., ... К. Delphi 5. ... ... ... Шумаков П. В. “Delphi 7.0 и создание баз данных”. Москва 2004г.
18. Фаронов В. В. «Программирование баз данных в Delphi 7» ... 2002 ... ... В. В. «Delphi 7: ... курс» Питер, 2005
20. Все о среде разработки Delphi 7.0. ... ... А.М. ... ... ... Мифи, 2001
22. . “Баз данных в Delphi 7. Самоучитель” В. Понамарев – СПб.: ... ... ... ... ... ... Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, DataM, Grids, DBGrids, ComCtrls, StdCtrls, Menus, Dialog, RepQ,
Buttons, RepTuber, QRC, TownForm, ToolWin, TuberU, VCHU, NarU, ... Series, ... ... Chart, ... ... = ... ... TTabSheet;
P2: TTabSheet;
P3: TTabSheet;
P4: TTabSheet;
P5: TTabSheet;
DBGrid1: TDBGrid;
Label1: TLabel;
DBGrid2: TDBGrid;
Label2: TLabel;
DBGrid3: TDBGrid;
Label3: TLabel;
DBGrid4: TDBGrid;
DBGrid5: TDBGrid;
P6: TTabSheet;
DBGrid6: TDBGrid;
Label4: ... ... ... ... ... ... ... TEdit;
Edit2: TEdit;
Edit3: TEdit;
Label7: TLabel;
Edit4: TEdit;
Edit5: TEdit;
Edit6: TEdit;
Edit7: TEdit;
GroupBox2: TGroupBox;
Edit8: TEdit;
ComboBox1: TComboBox;
Label8: TLabel;
Label9: TLabel;
GroupBox3: TGroupBox;
Edit9: TEdit;
ComboBox3: ... ... ... ... ... TLabel;
Label14: TLabel;
Label15: TLabel;
GroupBox4: TGroupBox;
Button2: TButton;
Button4: TButton;
Button5: TButton;
DBChart1: TDBChart;
Label16: TLabel;
Label17: TLabel;
Panel1: TPanel;
GroupBox5: TGroupBox;
CheckBox1: TCheckBox;
CheckBox2: ... ... ... TCheckBox;
CheckBox6: TCheckBox;
CheckBox7: TCheckBox;
CheckBox8: TCheckBox;
CheckBox9: TCheckBox;
BitBtn2: TBitBtn;
Series1: TFastLineSeries;
Series2: TFastLineSeries;
Series3: TFastLineSeries;
Series4: TFastLineSeries;
Series5: TFastLineSeries;
Series6: TFastLineSeries;
Series7: ... ... ... ... ... TPanel;
GBT: TGroupBox;
CBT: TCheckBox;
CBT1: TCheckBox;
CBT2: TCheckBox;
CBT3: TCheckBox;
CBT4: TCheckBox;
CBT5: TCheckBox;
BitBtn6: TBitBtn;
BitBtn7: TBitBtn;
Button7: TButton;
Label18: TLabel;
Button9: TButton;
Label19: TLabel;
Label20: TLabel;
Button8: TButton;
Label21: ... ... ... ... TBitBtn;
Button10: TButton;
Label22: TLabel;
N4: TMenuItem;
N5: TMenuItem;
N6: TMenuItem;
Panel3: TPanel;
GroupBox7: TGroupBox;
CBV: TCheckBox;
CBV1: ... ... ... ... TCheckBox;
CBV6: TCheckBox;
CBV7: TCheckBox;
Button12: TButton;
Button13: TButton;
Panel4: TPanel;
GroupBox8: TGroupBox;
CBO: TCheckBox;
CBO1: TCheckBox;
CBO2: TCheckBox;
CBO3: TCheckBox;
CBO4: TCheckBox;
CBO5: TCheckBox;
CBO6: TCheckBox;
CBO7: TCheckBox;
Button11: TButton;
Button14: ... ... ... TEdit;
Edit13: TEdit;
Edit14: TEdit;
Button16: TButton;
ComboBox2: TComboBox;
Panel5: TPanel;
GroupBox9: TGroupBox;
CBN: TCheckBox;
CBN1: TCheckBox;
CBN2: ... ... ... TCheckBox;
CBN6: TCheckBox;
Button17: TButton;
Button18: TButton;
BitBtn12: TBitBtn;
GroupBox10: TGroupBox;
Button19: TButton;
Label23: TLabel;
Edit15: TEdit;
ComboBox5: ... ... ... ... ... TPanel;
CBD1: TCheckBox;
CBD2: TCheckBox;
CBD3: TCheckBox;
Label24: TLabel;
Button20: TButton;
Button21: TButton;
GBD: TGroupBox;
CB1: TCheckBox;
CB2: TCheckBox;
CB3: TCheckBox;
FindBut: TBitBtn;
FindBut1: TBitBtn;
Label25: TLabel;
Label26: TLabel;
Label27: TLabel;
Label28: TLabel;
N2: TMenuItem;
N7: TMenuItem;
N8: TMenuItem;
procedure ... ... ... ... ... ... BitBtn1Click(Sender: TObject);
procedure MainPChange(Sender: TObject);
procedure Button2Click(Sender: TObject);
procedure Button4Click(Sender: TObject);
procedure Button5Click(Sender: TObject);
procedure BitBtn2Click(Sender: TObject);
procedure ... ... ... ... ... ... Button7Click(Sender: TObject);
procedure Button8Click(Sender: TObject);
procedure Button9Click(Sender: TObject);
procedure BitBtn8Click(Sender: TObject);
procedure Button10Click(Sender: TObject);
procedure N5Click(Sender: TObject);
procedure Button12Click(Sender: TObject);
procedure Button13Click(Sender: ... ... ... ... TObject);
procedure Button15Click(Sender: TObject);
procedure N6Click(Sender: TObject);
procedure Button16Click(Sender: TObject);
procedure Button17Click(Sender: TObject);
procedure BitBtn12Click(Sender: TObject);
procedure Button19Click(Sender: TObject);
procedure BitBtn3Click(Sender: TObject);
procedure ... ... ... TObject);
procedure Button18Click(Sender: TObject);
procedure Button20Click(Sender: TObject);
procedure Button21Click(Sender: TObject);
procedure FindButClick(Sender: TObject);
procedure FindBut1Click(Sender: TObject);
procedure N8Click(Sender: TObject);
procedure N7Click(Sender: TObject);
private
{ Private declarations }
public
{ Public ... ... TForm2; ... s, ... QCancer, ... *.dfm}
procedure TForm2.N3Click(Sender: TObject);
begin
Close;
end;
function Sum(k:string):integer;
var c:integer;
begin
c:=0;
with DM.Town do
begin
First;
while not Eof do
begin
c:=c+FieldByName(k).AsInteger;
next;
end;
Sum:=c;
end;
end;
procedure TForm2.FormCreate(Sender: TObject);
begin
If MainP.ActivePageIndex=0 then ComboBox2.Visible:=false;
Button15Click(Sender);
end;
procedure TForm2.ComboBox2Change(Sender: TObject);
begin
s:=ComboBox2.Text+' район';
if MainP.ActivePageIndex=1 then
begin
with DM.Query ... * from Tuber ... ... ... tut='' then ... показатели по туберкулезу')
else Add(tut);
Add(s);
end;
end;
if MainP.ActivePageIndex=2 then
begin
with DM.QC do
begin
close;
SQL.Clear;
SQL.Add('Select * from Cancer where
Region='''+IntToStr(ComboBox2.ItemIndex+1)+'''');
FieldByName('Reg').Visible:=False;
open;
end;
Label12.Caption:=s;
Label12.Visible:=true;
DM.DSOnkol.DataSet:=DM.QC;
D:=true;
with Diag.DBChart3.Title.Text do
begin
clear;
if tit='' then ... ... ... ... ... then
begin
with DM.QV do
begin
close;
SQL.Clear;
SQL.Add('Select * from VCH where
Region='''+IntToStr(ComboBox2.ItemIndex+1)+'''');
FieldByName('Reg').Visible:=False;
open;
end;
Label13.Caption:=s;
Label13.Visible:=true;
DM.DSVCH.DataSet:=DM.QV;
D:=true;
with Diag.DBChart2.Title.Text do
begin
clear;
if vtit='' then Add('Показатели ... по ... ... ... ... ... DM.QNar ... * from Narcotic where
Region='''+IntToStr(ComboBox2.ItemIndex+1)+'''');
FieldByName('Reg').Visible:=False;
open;
end;
Label14.Caption:=s;
Label14.Visible:=true;
DM.DSNarcotic.DataSet:=DM.QNar;
D:=true;
with Diag4.DBCN.Title.Text do
begin
clear;
if ntit='' then Add('Основные показатели наркологической службы')
else Add(ntit);
Add(s);
end;
end;
if MainP.ActivePageIndex=5 then
begin
with DM.QDif do
begin
close;
SQL.Clear;
filtered:=false;
SQL.Add('Select * from Differ ... ... ... dtit='' then ... ... ... и хламидиозом')
else Add(dtit);
Add(s);
end;
end;
end;
procedure TForm2.BitBtn1Click(Sender: TObject);
begin
with DM.QC do
begin
close;
with SQL do
begin
clear;
with ComboBox3 do
begin
if ItemIndex=0 then Add('Select * from Cancer where
Onew='''+Edit9.Text+'''');
If ItemIndex=1 then ... * from Cancer ... ... then ... * from Cancer ... ... then Add('Select * from Cancer where
Ozab='''+Edit9.Text+'''');
If ItemIndex=4 then Add('Select * from Cancer where
Odead='''+Edit9.Text+'''');
If ItemIndex=5 then Add('Select * from Cancer ... ... then ... * from Cancer ... ... then Add('Select * from Cancer where
Obol='''+Edit9.Text+'''');
If ItemIndex=8 then Add('Select * from Cancer ... ... then ... * from Cancer ... ... ... (tit='') then begin
Diag.DBChart3.Title.Text.clear;
Diag.DBChart3.Title.Text.Add('Показатели онкологической службы');
end;
d:=false; k:=true;
end;
procedure ... ... ... ... then ... else
ComboBox2.Visible:=true;
k:=false;
D:=FALSE;
with Diag.DBChart2 do
begin
Title.Text.Clear;
If MainP.ActivePageIndex=1 then Title.Text.Add('Показатели ситуации по
туберкулезу');
If MainP.ActivePageIndex=3 then Title.Text.Add('Показатели ситуации по
ВИЧ/СПИД инфекции');
for j:=0 to 7 ... ... ... ... then begin ... Town.ShowModal; end;
if MainP.ActivePageIndex=1 then begin DM.Tuber.Insert; Form5.ShowModal;end;
if MainP.ActivePageIndex=2 then begin DM.Cancer.Insert; Form6.ShowModal;
end;
if MainP.ActivePageIndex=3 then begin DM.VCH.Insert; ... ... then begin ... ... then begin ... ... end;
end;
procedure TForm2.Button4Click(Sender: TObject);
begin
if MainP.ActivePageIndex=0 then begin DM.Town.Edit; Town.ShowModal; end;
if MainP.ActivePageIndex=1 then begin DM.Tuber.Edit; Form5.ShowModal;end;
if MainP.ActivePageIndex=2 then begin ... ... ... ... then begin ... ... ... MainP.ActivePageIndex=4 then begin DM.Narcotic.Edit;
Form8.ShowModal;end;
if MainP.ActivePageIndex=5 then begin DM.Dif.Edit; ... ... ... ... (MessageDlg('ВЫ дейтвительно хотите удалить запись', mtConfirmation,
[mbOK, mbNo], 0)=mrOK)
then begin
if MainP.ActivePageIndex=0 then begin ... ... ... then begin ... ... ... then begin DM.Cancer.Delete end;
if MainP.ActivePageIndex=3 then begin DM.VCH.Delete; end;
if MainP.ActivePageIndex=4 then begin DM.Narcotic.Delete;end;
if MainP.ActivePageIndex=5 then begin ... ... ... ... GroupBox5 do
begin
if CheckBox1.Checked=true then Series1.Active:=true;
if CheckBox2.Checked=true then Series2.Active:=true;
if CheckBox3.Checked=true then Series3.Active:=true;
if CheckBox4.Checked=true then Series4.Active:=true;
if ... then ... ... then ... ... then ... CheckBox8.Checked=true then Series8.Active:=true;
if CheckBox9.Checked=true then Series9.Active:=true;
Panel1.Visible:=false;
end;
end;
procedure TForm2.BitBtn4Click(Sender: TObject);
var i:integer;
begin
if MainP.ActivePageIndex=0 then begin ... ... ... ... ... ... i:=0 to 14 ... MainP.ActivePageIndex=3 then begin
If (D=true) or (k=true) then Form11.SummaryBand3.Font.Color:=clwhite
else Form11.SummaryBand3.Font.Color:=clblack;
Form11.QVich.Preview; end;
if MainP.ActivePageIndex=4 then
begin
If (D=true) or (k=true) then ... ... ... then ... ... TObject);
begin
Panel1.Visible:=False;
end;
procedure TForm2.BitBtn6Click(Sender: TObject);
begin
DM.Query.Close;
DM.Query.Open;
with Diag do begin
Panel1.Visible:=false;
if CBT.Checked=true ... d=true ... ... ... ... d=true then
begin
Series11.XValues.ValueSource:='Tyear';
Series11.XLabelsSource:='Tyear';
end else
begin
Series11.XValues.ValueSource:='Region';
Series11.XLabelsSource:='Reg';
end;end;
if CBT2.Checked=true then begin
Series12.DataSource:=DM.Query;
Series12.YValues.ValueSource:='Tactiv';
if d=true then
begin
Series12.XValues.ValueSource:='Tyear';
Series12.XLabelsSource:='Tyear';
end else
begin
Series12.XValues.ValueSource:='Region';
Series12.XLabelsSource:='Reg';
end;end;
if CBT3.Checked=true then begin
Series13.DataSource:=DM.Query;
Series13.YValues.ValueSource:='Tbol';
if d=true ... ... ... then begin
Series14.DataSource:=DM.Query;
Series14.YValues.ValueSource:='Tdead';
if d=true then
begin
Series14.XValues.ValueSource:='Tyear';
Series14.XLabelsSource:='Tyear';
end else
begin
Series14.XValues.ValueSource:='Region';
Series14.XLabelsSource:='Reg';
end;end;
if CBT5.Checked=true then begin
Series15.DataSource:=DM.Query;
Series15.YValues.ValueSource:='Tdeath';
if d=true then
begin
Series15.XValues.ValueSource:='Tyear';
Series15.XLabelsSource:='Tyear';
end else
begin
Series15.XValues.ValueSource:='Region';
Series15.XLabelsSource:='Reg';
end;end;
if CBT.Checked=false then ... ... then ... ... then ... CBT3.Checked=false then Series13.Clear;
if CBT4.Checked=false then Series14.Clear;
if CBT5.Checked=false then Series15.Clear;
Series10.Title:='Вновь выявлено';
Series11.Title:='Показатель заболеваемости';
Series14.Title:='Умерло';
Series15.Title:='Показатель смертности';
Series12.Title:='Активные больные';
Series13.Title:='Болезненностьна 100 тыс.нас.';
Series16.Title:=' ... ... ... ... ... ... год:', '' );
with DM.Query do
begin
Close;
SQL.Clear;SQL.Add('Select * from Tuber');
Open;
If a='' then begin Filtered:=false; Label18.Visible:=false; end
else
begin
Filter:='Tyear='''+a+'''';
Filtered:=true;
FieldByName('Reg').Visible:=true;
end;
end;
if ... then ... ('В БД нет ... ... ... ... ... end;
with Diag.DBChart2.Title.Text do
begin
Clear;
if a'' then tut:='Эпидемиологические показатели по туберкулезу '+a+' год'
else tut:='Эпидемиологические показатели по ... ... ... ... ... then begin
DM.Town.Filtered:=false;Button15Click(Sender); end;
if MainP.ActivePageIndex=1 then
begin
DM.Query.Filtered:=false;
DM.DSTuber.DataSet:=DM.Tuber;
d:=false; Label9.Visible:=false;Label18.Visible:=false;
with Diag.DBChart2.Title.Text do
begin Clear; Add('Показания по туберкулезу ');end;end;
if MainP.ActivePageIndex=2 then
begin
DM.QC.Filtered:=false;
DM.DSOnkol.DataSet:=DM.Cancer;
Label19.Visible:=false;d:=false;Label12.Visible:=false;
tit:='';end;
if MainP.ActivePageIndex=3 then
begin
vtit:='';
DM.QV.Filtered:=false;
DM.DSVCH.DataSet:=DM.VCH;Label22.Visible:=false;
d:=false;Label13.Visible:=false;end;
if MainP.ActivePageIndex=4 then
begin
ntit:='';
DM.QNar.Filtered:=false;
DM.DSNarcotic.DataSet:=DM.Narcotic; Label21.Visible:=false;d:=false;
Label21.Visible:=false;Label14.Visible:=false;
end;
if ... ... ... Label15.Visible:=false;
Label23.Visible:=false;end;
end;
procedure TForm2.Button9Click(Sender: TObject);
var a:string;
begin
k:=false;
D:=FALSE;
a:=InputBox('Отбор данных','Введите год:', '' );
with DM.QC do
begin
Close;
SQL.Clear;
SQL.Add('Select * from Cancer');
Open;
If a='' then begin ... ... ... ... then ... ('В БД нет записей удовлетворяющих критерию
запроса');DM.QC.Filtered:=false;end
else begin
Label19.Caption:=a+' года';
Label19.Visible:=true;
Label12.Visible:=false;
DM.DSOnkol.DataSet:=DM.QC;end;
with Diag.DBChart3.Title.Text do
begin
Clear;
if a'' then tit:='Показатели онкологической службы '+a+' ... ... ... ... ... ... ... DM.QV do
begin
close;
with SQL do
begin
clear;
with ComboBox4 do
begin
if ItemIndex=0 then Add('Select * from VCH where Voh='''+Edit10.Text+'''');
If ItemIndex=1 then Add('Select * from VCH ... ... then ... * from VCH where ... ... then ... * from VCH where
Vpros='''+Edit10.Text+'''');
If ItemIndex=4 then Add('Select * from VCH where
Vnew='''+Edit10.Text+'''');
If ItemIndex=5 then Add('Select * from VCH ... ... then ... * from VCH where Vd='''+Edit10.Text+'''');
If ItemIndex=7 then Add('Select * from VCH where
Vber='''+Edit10.Text+'''');
If ItemIndex=8 then Add('Select * from VCH where
Vart='''+Edit10.Text+'''');
If ... then ... * from VCH ... ... (d=true) or ... then ... ... по ВИЧ/СПИД инфекции');
end;d:=false;
end;
procedure TForm2.Button10Click(Sender: TObject);
var a:string;
begin
k:=false;
d:=false;
a:=InputBox('Отбор данных','Введите год:', '' );
with DM.QV do
begin
Close;
SQL.Clear;SQL.Add('Select * from VCH');
Open;
If a='' then begin ... ... ... ... then begin
ShowMessage ('В БД нет записей удовлетворяющих критерию запроса');
Filtered:=false;end
else begin
Label22.Caption:=a+' года';
Label22.Visible:=true;
DM.DSVCH.DataSet:=DM.QV;
Label13.Visible:=false; end;
end;
with Diag.DBChart2.Title.Text do
begin
Clear;
if a'' then ... ... по ... ... '+a+' ... ... ситуации по ВИЧ/СПИД инфекции ';
Add(vtit);
end;
end;
end.
-----------------------
Мәліметтер базасы
Ручка
Терезе
Кілт
Сол жақ есік
Оң жақ есік
Төменгі
Үстінгі
Бос жіріс часть
Тұрқы
Қозғалтқыш
Көлік
1-сурет . ... ... ... ... бар ... ... ядросы
МБ жұмыс істеуге арналған көрінбейтін компоненттер
МБ жұмыс істеуге ... ... ... ... ... жұмыс істейтін қосымша
МБ ядросы
МБ жұмыс істеуге арналған қосымша
МБ көшірмесі
Пайдаланушы компьютері
Мәліметтер базасы
Желілік сервер
Мәліметтер ... ... ... ... ... істейтін қосымша
МБ ядросы
Пайдаланушы компьютері

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 51 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Экологиялық – құқықтық реттеудің түсінігі, мәні. Қоғам мен табиғаттың өзара байланысы.»32 бет
«Қылмыстық атқару-құқығы» пәнінен лекциялар37 бет
Авторлық құқық туралы ақпарат78 бет
Агробизнесті мемлекеттік реттеу9 бет
Азаматтық - құқықтық жауапкершіліктің шарты және негіздері56 бет
Азаматтық іс жүргізудегі дәлелдемелер73 бет
Азаматтық іс жүргізудегі тараптар, олардың құқықтары мен міндеттері64 бет
Азаматтық заңнаманың түсінігі мен жүйес31 бет
Азаматтық процесстің қатысушылары (жалпы сипаттама)67 бет
Азаматтық процесстегі бірігіп қатысушылық және процесстегі тиісті және тиісті емес тараптар түсінігі82 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь