Нарықтық экономика жағдайында Бизнес-жоспардың тиімділігін анықтау ТШО ЖШС мысалында

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5

1 НАРЫҚТЫҚ ЖАҒДАЙДА ЭКОНОМИКАНЫ БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
1.1 Нарықтық экономиканың теориясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
1.2 Нарықтық экономиканы басқару ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
1.3 Нарықтық экономиканы іске асырудағы бизнес.жоспардың алатын орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20

2 БК «ТЕҢІЗШЕВРОЙЛ» ЖШС.НІҢ НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКА ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ БИЗНЕС.ЖОСПАРДЫ ПАЙДАЛАНУЫ ЖӘНЕ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
2.1 БК «Теңізшевройл» ЖШС.нің Қазақстан экономикасында алатын орны және шаруашылық қызметіне сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
2.2 БК «Теңізшевройл» ЖШС.нің 2005 . 2009 жылдарға жасақталған бизнес.жоспарын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..45
2.3 БК «Теңізшевройл» ЖШС.нің 2005 . 2009 жылдарға жасақталған бизнес.жоспарындағы экономикалық тиімділіктерін бағалау ... ... ... ... ... 72

3 КӘСІПОРЫННЫҢ БИЗНЕС . ЖОСПАРЛАРЫН ДАЙЫНДАУ ЖӘНЕ ІСКЕ АСЫРУ ЖОЛДАРЫН АРТТЫРУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...84
3.1 Кәсіпорынның бизнес.жоспарының экономикалық тиімділіктерін арттыру бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 84
3.2 БК «Теңізшевройл» ЖШС.нің бизнес.жоспарын жетілдіру жағдайлары..89

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 98
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .101
КІРІСПЕ

Отын энергетикалық комплекс әр елдің шаруашылығында өзіндік ерекше рольге ие, отын – энергетикалық өнімдерінсіз экономикалық қызметтердің болуы мүмкін емес. Бастапқы энерго ресурстарды өндіру мен тұтынудың жалпы көлемі бойынша бірінші орында мұнай, содан кейін көмір және газ тұр. Мұнай соңғы тұтыну үшін екінші ретті өнімдер ретінде, оның негізінде бензин, керосин, дизель отыны, мазут, түрлі майлар және т.б. газ және сұйық түрінде мұнай фракциялары мұнай химиялық өнеркәсіпке кеңінен пайдалану үшін, көмірсутектің негізгі және жартылай өнімдерін алатын бастапқы энергоресурс. ХХ - ғасырдың екінші жартысында мұнай өндірісінің жылдам өсуі оның физикалық және технологиялық артықшылықтармен ерекшеленеді:
- жылу туғызғыштығы жоғары;
- жанудың үлкен жылдамдығы;
- мұнайдан көмірсутектің кең шеңберін алу мен өңдеудегі оңайлылығы;
- мұнайды пайдалану экологиялық жағынан қауіпсіздеу;
- көптеген мұнай өнімдерінде мұнайға тән ерекшеліктер болады.
Еліміздегі мұнай өндірісінің өсуіне көптеген экономикалық және географиялық жағдайлар әсер етеді:
• капитал салымдылық пен өндірудің өзіндік шығындарының көмірмен салыстырғандағы төмен болуы;
• геологиялық шарттар мен ұңғылардың тереңдігі, қорлардың ірі жерқыртысында шоғырлануы;
• мұнайдың ағындылығы оның өндірілуін, тасмалдануымен тиелуін жеңілдетеді.
Мұнайдың және оның негізінде алынатын өнімдердің технологиялық-экономикалық артықшылықтары, әлемдік шаруашылықтағы мұнай және мұнай өндіруші өнеркәсіптің ерекше ролін арттырады. Мұнай және мұнай өнімдері стратегиялық ресурстардың маңызды түрі болып келеді және ол алдағы уақыттарда бола бермек.
Осы кезеңдерде мұнайдың экспорттық және импорттық операциялары саласында төмендегідей әлемдік мұнай нарықтары құрылды:
• Солтүстік – Батыс Европа нарығы;
• Орталық және Шығыс Европа нарығы;
• Жерорта теңізі нарығы;
• Азия – Тынық мұхиты аймақтарының нарығы, Қытайды қоса алғанда;
• Персит түбегі нарығы.
Мұнай және газ өндіру саласы бұл – ұлан байтақ егемен еліміздің берекелі беделі болып саналады. Осыған орай ел экономикасында мұнай-газ өндірісінің алатын орны ерекше. Нарықтық экономикада мұнай – газ саласындағы кәсіпорындардың шаруашылықты басқару мен ұйымдастыру қызметі зор мәнге ие.
Экономика саласын дамытудың Қазақстан Республикасы Президентінің стратегиясында белгіленген қарқынын қамтамасыз ету үшін отандық товар өндірушілерді қолдау қажет екендігі белгілі. Бірінші кезекте экономикалық өсудің негізгі көздері болып шешуші және басым салалары мен әрекет етуші кәсіпорындары анықтау болып табылады.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Қазақстан Республикасының Конститутциясы. 30.08.1995ж.
2. «Жеке кәсiпкерлiктi қорғау және қолдау туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 04.07.1992ж., № 1543 – ХІІ.
3. «Лицензиялау туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 17.04.1995 ж.
4. «Бәсекелестiк және монополисттiк қызметтi шектеу туралы» Қазақстан Республикасынық Заңы. 19.01.2001ж., № 144 – ХІІ.
5. «Жеке кәсiпкерлiктi қолдау туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 19.06.1997 ж.
6. «Шаруашылық серiктестiктер туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 26.06.1997 ж.
7. «Жауапкершiлiгi шектеулi және қосымша серiктестiктер туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 23.04.1998 ж., №220 – І.
8. «Акционерлiк қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 15.07.1997 ж.
9. «Қоршаган ортаны қорғау туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 15.07.1997 ж.
10. «Экологиялық экспертиза туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 28.06.1995 ж.
11. «Жер қабаттары мен оларды пайдалану туралы» Заң күшiне ие Қазақстан Республикасының Президентiнiң Жарлығы. 27.01.1996 ж.
12. «Мұнай туралы» Заң күшiне ие Қазакстан Республикасының Президентiнiң Жарлығы.28.06.1995ж.
13. Базылев Н.И., Гурко С.П. «Экономическая теория» - изд. «БГЭИ»: Минск, 2000 г.
14. Баканов М.И., Шеремет А.Д. «Теория экономического анализа»
- изд. «Финансы и статистика»: Москва, 2001г.
15. Балабанов И.Т. «Финансовый менеджмент» - изд. «Финансы и статистика»: Москва, 1994 г.
16. Басовский Л.Е. «Маркетинг» - изд. «Инфра – М»: Москва, 2001г.
17. Беляевский И.К. «Маркетинговое исследование» - изд. «Финансы и статистика»: Москва, 2001 г.
18. Бренц А.Д. «Организация, планирование и управление предприятиями нефтяной и газовой промышленности» изд. «Недра»: Москва, 1986 г.
19. Бренц А.Д. Колядов М.В., Комарова Л.А. и другие «Экономика транспорта и хранения нефти и газа» - изд. «Недра»: Москва, 1989 г.
20. Волков О.И. «Экономика предприятия» - изд. «Инфра – М»
Москва, 2001 г.
21. Дюсембаев К.Ш. «Анализ финансового положения предприятия» - изд. «Экономика» : Алматы, 1998 г.
22. Кенжегузин М.Б. «Интеграция Казахстана в мировую экономику: проблемы и перспективы» - изд. «ИЭ МОН РК» Алматы, 1999 г.
23. Кенжегузин М.Б. «Рыночная экономика Казахстана: проблемы становления и развития» - изд. «ИЭ МОН РК»: Алматы, 2001 г.
24. Кенжегузин М.Б. «Экономика Казахстана на пути преобразования» - изд. «ИЭ МОН РК»: Алматы,2001г.
25. Ковалев А.И., Привалов В.П. «Анализ финансового состояния предприятия» - изд. «Центр экономики и маркетинга»: Москва, 1997 г.
26. Ковалева А.М. «Финансы» - изд. «Финансы и статистика Москва, 1998г.
27. Колчина Н.В. «Финансы предприятия» - изд. «ЮНИТИ» Москва, 1998 г.
28. Мамедов А.Т. «Современная Экономика» - изд. «Экономика»: Ростов – на -Дону, 1998 г.
29. Мамыров Е.Н. «Время в экономике: содержание, использование, стратегическая результативность» - изд. «Экономика»: Алматы, 2000 г.
30. Марочкина В.М., Колпина Л.Г., Титкина А.Г. «Основы финансового менеджмента на предприятии» - изд. «БГУ»: Минск, 2000 г.
        
        Мазмұны
Кіріспе………………………………………………………………………….5
1 Нарықтық жағдайда экономиканы басқарудың теориялық
негіздері………………………………………………………9
1.1 Нарықтық экономиканың теориясы…………………………………….…….9
1.2 Нарықтық экономиканы басқару………………………………………….…14
1.3 ... ... іске ... бизнес-жоспардың алатын
орны………………………………………………………………………………..20
2 БК «Теңізшевройл» ... ... ... жағдайындағы бизнес-жоспарды
пайдалануы жӘне экономикалық тиімділігін талдау……………………………...30
2.1 БК «Теңізшевройл» ЖШС-нің ... ... ... орны және
шаруашылық қызметіне сипаттама……………………………………….30
2. БК «Теңізшевройл» ЖШС-нің 2005 - 2009 ... ... ... ... ... БК ... ... 2005 - 2009 жылдарға жасақталған ... ... ... ... ... ... - ... дайындау жӘне іске асыру жолдарын
арттыру…………………………………….84
3.1 Кәсіпорынның бизнес-жоспарының экономикалық тиімділіктерін ... БК ... ... ... жетілдіру жағдайлары..89
Қорытынды………………………………………………………………….98
Пайдаланған Әдебиеттер тізімі……………………………….….101
Кіріспе
Отын энергетикалық комплекс әр ... ... ... ерекше
рольге ие, отын – энергетикалық өнімдерінсіз экономикалық қызметтердің
болуы мүмкін емес. Бастапқы энерго ресурстарды ... мен ... ... ... бірінші орында мұнай, содан кейін көмір және газ тұр. Мұнай
соңғы тұтыну үшін екінші ретті ... ... оның ... ... ... ... мазут, түрлі майлар және т.б. газ және сұйық түрінде
мұнай фракциялары мұнай химиялық ... ... ... ... ... және жартылай өнімдерін алатын бастапқы энергоресурс.
ХХ - ғасырдың екінші жартысында ... ... ... өсуі ... және ... ... ... жылу туғызғыштығы жоғары;
- жанудың үлкен жылдамдығы;
- мұнайдан көмірсутектің кең шеңберін алу мен өңдеудегі оңайлылығы;
- мұнайды ... ... ... ... ... ... ... мұнайға тән ерекшеліктер болады.
Еліміздегі мұнай өндірісінің өсуіне көптеген ... ... ... әсер ... ... ... пен өндірудің өзіндік шығындарының көмірмен
салыстырғандағы төмен болуы;
• геологиялық шарттар мен ұңғылардың ... ... ірі ... ... ... оның ... тасмалдануымен тиелуін жеңілдетеді.
Мұнайдың және оның негізінде алынатын ... ... ... ... ... ... және мұнай
өндіруші өнеркәсіптің ерекше ролін арттырады. Мұнай және мұнай ... ... ... түрі ... ... және ол алдағы
уақыттарда бола бермек.
Осы кезеңдерде мұнайдың ... және ... ... ... ... мұнай нарықтары құрылды:
• Солтүстік – Батыс Европа нарығы;
• Орталық және Шығыс Европа ... ... ... ... Азия – ... мұхиты аймақтарының нарығы, Қытайды қоса алғанда;
• Персит түбегі нарығы.
Мұнай және газ өндіру саласы бұл – ұлан ... ... ... ... ... ... Осыған орай ел экономикасында мұнай-газ
өндірісінің алатын орны ерекше. ... ... ...... ... ... басқару мен ұйымдастыру ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің
стратегиясында белгіленген қарқынын қамтамасыз ету үшін отандық ... ... ... ... ... ... ... экономикалық
өсудің негізгі көздері болып шешуші және басым ... мен ... ... ... ... ... мен ... ғылыми тұрғыдан қоғамдық дамудың қарқыны мен
өзара тепе – теңдігіне байланысты процесстер мен ... ... ... ... Бұл ... ...... заңдарға
сүйене отырып, халық шаруашылығын дамытудың жоспарына болжау жасау және оны
жүзеге ... ... ... Осы ... ... бір ... ... дұрыс ескерілуі, екінші жағынан, олардың іс –
тәжірибеде қолданылуы қадағаланады.
Жоспарлау жүйесі нарықсыз, нарықтық ... ... ... ... ... шаруашылықты болжаусыз және
реттеусіз жүргізу аса тиімді ... ... ... ... ... бетінше қалыптасады делінгенімен, ... ... ... ... ... бойынша анықталады. Әрине, бұл жоспар тікелей бұйрық немесе
директива ... ... ... – жоспары бұл жоспарланған өндірістік процесс бола
отырып, өндірістің қызметін алдын – ала ... ... ... табылады.
Кәсіпорынның бизнес – жоспары әр мекемеде әртүрлі бағыттарға жасақталады.
Кәсіпорында бизнес – жоспар құрудың негізгі мақсаттарының бірі болып,
өндірістік ... ... ... ... тәртібін қадағалау, жұмыстың
үздіксіздігін қамтамасыз ету, табыс көзін молайту, жалпы кәсіпорын қызметін
жақсатру және таза пайданы жоғарлату ... ... ... жұмысымның тақырыбы «Нарықтық экономика жағдайында
бизнес-жоспардың тиімділігін анықтау» мұнайгаз өнеркәсібіндегі мекемелердің
материалдық техниқалық базасының жағдайын зерттеуде, ... ... ... орын ... ... ... - БК ... ЖШС – гі ... ... ... ... ... (БК ... ... мысалы ретінде) бизнес-жоспардың
тиімділігін анықтау және оған ... баға беру ... ... жұмыс кіріспеден, үш тараудан, яғни ... ... ... және ... тұрады. Дипломдық жұмыстың жалпы
бөлімдерінде БК «Теңізшевройл» ЖШС ... ... ... БК ... ЖШС – нің 2005 – 2009 ... ... ... анықталып, талдау жасалады, оған экономикалық
баға ... ... ... ... ... ... ... Нарықтық экономиканың теориясы
Нарық қатынастарының зерттеуін экономикалық теорияның
классикалық мектебі өкілдерінің еңбегінен іздегеніміз ... Оған Адам ... ... Рекардо жатады. Адам Смит нарықтық экономикаға барынша еркіндік
беру қажет деп есептеген. Мемлекет ... жүре ... ... ... ... өзі ұлы ... ... саналады. Нарықтық
тепе-теңдік жай адам негізінде жүзеге ... ... және ... ... ... ойынша, адам нарықта өз пайдасын көздей отырып,
«қаперінде жоқ нәрсеге көрінбейтін қол ... ... ... Өзінің
мүддесін көздей отырып, қоғам мүддесіне жиірек қызмет жасайды».
Батыс мемлекеттері шаруашылық саласындағы ... ... ... ... ... мен ... шартты түрде екі
бағытын бөліп қарауға болады: біреулері сұранымды ынталандыруды жақтаса,
екіншілері – ұсынымды ... ... ... ... ... ... Дж.М.Кейнс болып
табылады. Оның басты еңбегі – «Еңбекпен қамту, ... бен ... ... (1936 жыл) деп ... Нарық жағдайында сұранымын ынталандыру
қабілеттілігі жаппай жұмыссыздықтан құтқарады деген тұжырымға ... ... ... ... ... ... Дж.М.Кейнстің
жасаған негізгі қағидасы. Батыста ХХ-шы ғасырдың 30-шы жылынан 80-ші жылына
дейін «кейнстіліктің» әсерінен ... ... ... ... ... ізбасарларына француз «дирижистерін де» жатқызамыз. Олардың
ойынша, экономиканың өзін-өзі реттеуі автоматты ... ... ... ... Олардың басты жоспарлайтын нәрсесі макроталдау болды.
Экономиканың негізін жалпы ... ... ... ұлттық табыс, қорлану
мен тұтыну, жиынтық қоғамдық, сұраным мен ұсыным ... және ... ... дамуын бұл бағыттағы экономистер мемлекеттік реттеумен
байланыстырады. Мемлекет салық жүйесі ... ... ... ... оны тиімді сұраным мен толық жұмыстылықты қамтамасыз ... ... ... сектор ұлғаяды, қосымша жұмыс орындары дайындалады,
азаматтарды әлеуметтік қорғау жүйесі ... ақы, ... ақы, ... ... ... қаржылар т.б.) іске асады. Осы бағытты қолдайтын
экономистердің ойынша, экономиканың дамуына ... ... ... ... оның ... нарықтың келеңсіз жақтары баяулайды.
ХХ-шы ғасырдың жетпісінші жылдарындағы экономикалық дағдарыс пен
кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... ... алып ... Осы жағдайлардың толқынымен экономикалық
теорияда жаңа бағыттар туа бастады. Осы бағыттағы ... ... ... ... тиек ... ... ойынша, нарық механизмі,
бәсеке негізінде өсуді баланстандыру қамтамасыз етіледі немесе ... ... ... ... ... Мемлекеттің ролі еркін бәсекеге
дұрыс жаңдай жасаумен шектелуі қажет. Бұл ... ... ... ... жекешелендіруге пайдаға салық өсімін
төмендету арқылы және бәсеке жағдайында жеке кәсіпкерлікті ... ... ... ... қамтамасыз ету идеясынан бас
тартып, әлеуметтік бағдарламаны ... ... ... ... ... ... ... сияқты әлеуметтік кепілдік
жойылып, ... ... ... ... ... жұмысшыларды
кәсіпкерлікке тарту, басқаруға қатыстыру және сол ... бой ... ... ... жеке ... ... пен ... әл-
ауқаттың қарқынды өсуіне алып келеді.
«Необерализмнің» белгілі өкілдеріне американ экономисі ... ... жж.), ... ... ... ... Фридмен (1912 ж),
Германияда – Фредрих Август Фон Хайекті (1899-1964 жж) жатқызамыз. Чикаго
мектебі насихаттап ... ... ... ... ... ... ... айтуға болады. Экономика тұрақсыздығының басты ошағы
ақша аясында жатыр және оны ... ... ... ... ... ... жоюда болып табылады. «Монетаризмнің» басты стратегиясы –
экономикалық өсудің ... мен ... ... ... ... ... ... салымын алмай жүзеге асыру.
Негізгі екі ... ... ... өрбуі осы
бағыттардың өзара жақындасу тенденциясын тудырады. Осы тенденцияның айқын
көрінісін ... ... Пол ... ... (1915 ... ... ... болып табылады. Неоклассикалық синтез
теориясының түсіндіруінше, «еркін ... ... ... ... және ... ... ... Мемлекеттің экономикаға
араласуы дағдарысты, жұмыссыздықты ... ... ... етуі ... ... белгілі шеңберде бәсекелестіктің болуын
қалайды. Кәсіпкерліктің жеке және мемлекеттік ... ... ... аралас экономика пайда болды. «Таза еңбекпен қамту» жағдайында
«шекті пайдалылық» және шекті өнімділік» теориясында баяндалған ... ... ... ... ие болып, ол П. Самуэльсонда негізгі құн
мен табысты үйлестірудің теориясы ... ... ... ... «неоклассикалық синтезіне» американ ... ... ... (1908 ж) ... ... ... ... ғылыми-техникалық революцияға және экономиканы реттеудің түрлері
– үкіметтің өзара ұзақ ... ... ірі ... мен
кәсіподақтың мәмлелеріне ерекше мән берген. Бұл ұсыныстардың басты мақсаты
... ... ... ... епті ... ... ... қақтығыстарды бәсеңдету.
Нарықтық модельге негізделген экономика шаруашылықты ұйымдастыруды
былай жүзеге асырады: жеке тұтынушы мен өндірушілер нарық арқылы ... ... ... экономикадағы басты үш мәселені шешуді мақсат ... ... ... және ... ... ... асыру қажеттілігін жатқызамыз.
Нені өндіру? Тұтынушы кез келген тауарды таңдау ... өз ... Егер ... алушы белгілі тауар түрін көптеу алатын болса, онда
ол тауарға баға өседі. Мұндай механизмнің қалыптасуы ... ... ... ... механизімінің іс-әрекеті автоматты сипат
алып: туарға сұраным өссе, баға ... Және ... ... ... ... ... ... өндірушінің өзара бәсекелестігімен анықталады.
Баға ... ... ... ... алу үшін тауар өндірушінің бірғана
соқпағы бар – арзан әрі сапалы өнімді шығару. ... өнім ... ... ... Әрине, өндірісте ;ТП элементін кең ... ... ... ... кадрлары бар тауар өндірушілер
болады. Нарық ... ... ... ... баға мен сапасы
көңілінен ... ... ... ... барынша итермелейді.
Кімге өндіру? Бұл құбылыс сұраным мен ... ... ... ... тұтынушының саны мен құрылымы, оның
табыс деңгейі және т.б.
Нарықтық механизм идеалды емес. Оның да келеңсіз жақтары ... ... ... ... әсіресе банкрот болғандарға,
жұмыссыздықтың болуы. Бұл келеңсіздіктері оның ... ... ... нарықтық қатынастардың келеңсіз салдарын амортизациялауды
үйреніп, оны бағаны реттеу, салық жүйесі негізінде табысты ... ... ... іске асырады. Сондай-ақ бюджеттік қаржыландырудың
арқасында жұмыскерлердің біліктілігін артырып, жұмыссыздарға жәрдемақы және
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... бола тұра өзімен өзі болған
емес. Ол белгілі және нақты әлеуметтік-экономикалық жағдайда өмір ... ... ... ... ... ... көп ... нарықтағы
шаруашылық субьектілерінің қойылатын экономикалық жауапкершілікке сай
болып, ... әрі ... ... ... ... мен сауда
делдалдарының бәсекелестігі; өнімге бағаны контрагенттердің қою құқықтығы;
керекті инфрақұрылымның ... ... мен ... ... зор ... қарамастан
таяу шетел мен Қазақстан Республикасы ғалым- экономистерінің нарық жайлы
пікір біркелкі емес. Бірнеше анықтамаларды ... ...... жүйе әрі ... ... мен ... немесе
өндірістік факторына қарай өндірістік қатынастарды қысқарту, шаруашылық
субъектілерін байланыстырушы ...... ... ... ... мен ... алушылар арасындағы
белгілі экономикалық қатынастар жүйесінің сипаттамасы».
«Нарық – сатушы мен сатып алушы арасындағы тауарды ... ... ... ... ... ... ... нарықты өндірістің емес, айырбас
саласының категориясы ретінде қарап, нарықтық қатынастардың субъектісіне
сатушы, сатып алушы және ... ... ... ... дамыған
түрі мен сауда делдалының болған кезіндегі оның нәрсе, сатушы мен сатып
алушы нарықтық қатынаста ... ... ... ... ... Белгілі
жағдайдың бірі тауар-ақша, нарық байланыстары сату-сатып алу ... ... ... ... пен ... ... ... ол өндірістік қатынастан басталады және өнім сол ... ... ... ... ... ... өнім ... тауар болып, қандай нақты түрде тауарлы – ақша қатынасы болатындығы
айқындалады.
Қазіргі нарық күрделі жүйені құрап, ол көптеген саладан және ... ... ... ... ... өндіруші мен тұтынушы
арасындағы шаруашылық байланыстарын құрайды.
Нарық туралы ... ... ... Н. Ә. ... ... еңбегінде баяндалған. Бағдарламада тез әрі бір
мезгілде барлық ... ... өтуі ... ... ... ... кезде байыппен өту курсы мақұлданған. Кәсіпорын мен салалардың
шаруашылық қызметінде ... ... ... ... ... ... отырып, басқарудың қатаң, орталықтанған жүйесін нарықтық
қатынастармен ауыстыру көзделген. ... ... ... қалыптасуы стратегиялық мақсат ретінде қаралып, ол меншіктің
әр түрлерімен (жеке және ... ... және ... іс-әрекетті
бәсекелестікке негізделеді. Стратегиялық мақсатқа 15-20 жылдың ішінде
негізгі үш кезеңге бөлу арқылы қол ... ... үш ... (1992-
1995 жж.) экономиканы тұрақтандыру межеленген, тұтыну нарығын ... ... көп ... ... ... алу ... мұнан
кейінгі 7-10 жылда экономиканың шикізаттық бағытын жоюда ірі қадам ... ... ... оған қоса ... ... ... ... нарығын
қалыптастыру; онан соң 5-7 жылда жаңа индустриялды елдер қатарына қосылып,
экономиканың ашық түрін қарқынды екпінмен дамыту.
1.2 Нарықтық экономиканы ...... ... ... ... ... ... ретінде
тауар өндірушінің өзі әрекет етіп, ал келісім тікелей ... ... ... ... ... Тауарлық нарықтан бертін ... ... ... процесіне ұшырады. Бөлшек сауда нарықтары, ... ... ... ... ... нарықтармен қатар тәуелсіз қызмет
көрсету нарықтары пайда ... ... ... ... алу ... ... ... механизм – ұлттық кірісті тарату, жиынтық қоғамдық
өнімді өндіруге, мемлекеттің экономикасындағы маңызды ... ... ... жүйесі.
Егер ерте кездегі нарық эквивленттік тауар айырбасымен сипатталса,
қазіргі ... ... ... ... ... жартылай
монополияландырылған сауда операциясын қамтиды.
Қазіргі кезде адамзат қоғамының индустриалдықтан постиндустриадыққа
және ... ... ... Осы өту құбылысындағы алдағы кездегі
байқалатын басты нәрсе – болашақ технологиясы ... ... ... және т.б. ... ... ... табылады.
Әлемдік қауымдастыққа енетін елдерде 80-шы жылдары ... ... ... жоюға қарқынды күш-жігер жұмсалды.
Әлемдік нарықта бәсекелестьіктің тез күшеюі және ... ... ... мен ... ... ... алғы ... өз
жағдайын сынай білген әрі олқылығын ... ... ... ... ие ... Олар ... ... саналатын бұрынғы көптеген
көзқарастарды жоюға және өз ұйымының, ондағы жұмыскерлердің ... ... ... ... ... – бұл ... өзінше жұмыс жасауы, сондықтан да барлық
жоспарлы-экономикалық шешімдер кәсіпорын иығына жүктеледі:
- ... ... легі ... ... ... ақпаратты нарық
коньюктурасы жедел көрсете алады;
- Кәсіпорындар ... ... ... ... ... туындайды;
- Ондай мәлімет беру сан алуан тауарлар жинағын ұлғайтады.
Бүкіл ... бір ... ... толғандыруда: бүгін және ертең қандай
басқару қажет? Бұл мәселе барлық адамзатты толғандыруда: ақпараттық дәуірге
енген шет ... де және ... ... дәуіріне алғашқы енген елдерді
де. Бастықтар көп болғанда не болуы мүмкін? ... ... ... ма әлде ... ме? Егер сен ... болсаң, онда басқаша
жетекшілік жасағаның ... ... ... ... ... болады?
Дәстүрлі емес басқару ... ... ... әр түрлі
болғанымен, оның мағызы біреу-ақ: бастыста да, ... де және ТМД ... ... ескі тәсілі жаңа өндірістік қатынастарға сай келмейді.
Қазіргі өндірістің бұрынға дәстүрлі, икемсіз, жалпы, ... ... ... – оның ... икемділігі, жоғарғы ептілігі өнімнің
ұсақ сериясы және арнайы жоғарғы деңгейі, өнімнің ... ... ... ... ... басқару түрлері – түпкілікті тұтынушыны
жеткілікті ескірмей, жаппай көпшілік өндірістің жалпы ...... өзін ... ... Айта кететін нәрсе әдетте жоспарлы
нұсқаулы жүйеге жаппай, жалпы, ірі, ... ... тән ... ... ... ... ... беру арқылы басқарылды. Осындай
автоматтылыққа құрылған организмдер кәсіпорында дағдылы түрде ... ... ... ... мемлекеттің толық тәуелсіздігі өзін-өзі
басқару тәсіліне ерекше мән беруді талап етеді. Бәсекелестік ... ... үшін ... ... емес ... басқаруды үйрену керек. Әсіресе
тауарды шығаратын әрі оны ... ... ... ... білген
жөн. Нарық кезінде кәсіпорын мамандарында көптеген жаңа қам-қарекеттер
пайда болды: ... ... ... ... ... күші нарығын және т.б.
білу қажеттілігі.
Кәсіпорынның бәсекелестік қабілетін қамтамасыз ету үшін ... ... жаңа ... білу ғана ... сонымен қатар басқару
тәсілін, яғни менеджмент технологиясын меңгеру қажет.
Менеджмент – бұл басқарушылық еңбектің мазмұны мен ... ... ... ... істердің атқарылуын қарастырады:
- кәсіпорын жұмысын жоспарлау және болжау. Басқару стратегиясын,
бағдарлама іс-әрекетін жасау, ... ... ... және
белгіленген шешімдер мен бағдарламаның орындалу мерзімін анықтау;
- ранг дәрежесін байланыссыз барлық жұмыскерлердің ... ... ... ... ... яғни жұмыстың ... ... білу ... ... барлық қызметкерлердің күш-
жігерін өнімді жұмысқа мақсатпен бөлу және оны жоғарғы тиімділікке
мақсатты бағыттау;
- басшы мен оның ... ... ... Өзінің және
басқалардың қызмет атқаруын тұрақты қарау, сөйтіп оны өзінің және солш
ұйымның қойған мақсатына жету үшін бағыттау;
- ... ... ... ету үшін ... ... ... ... күрделілігі мен сипатына байланысты кәсіпорын
менеджментті бірнеше ... ... ... ... ... ... ... стратегиясын және
жұмыс жоспарын анықтайды. Жоғарғы деңгейді әдетте «жалпы» менеджмент ... ... ол ... ... ... және ... пайда
табуға бағытталған;
• менеджменттің орташа деңгейі ... ... ... ... ... да ол ... менеджмент деп
аталады. Функционалды менеджмент техникалық және ... ... ... және нарықты басқарумен байланысты.
• менеджменттің төменгі деңгейі алғашқы буындағы ... ... ... ... ... ... ұйымдастыруды және
жоспардың орындалуын, өнім өндіру графигі мен оның өткізілуін қамтамасыз
етеді.
Жалпы алғанда қазіргі менеджмент ... ... ... және ынталандыруға ерекше мән береді. Менеджменттің қазіргі
теориялары адам ... оның ... ... ... ... ... тұлға болуына негізделген. Адамның мотивациясы тек
физиологиялық сұранымға ғана емес, сонымен қатар өзін-өзі кадірлеу ... ... ... де негізделеді.
Менеджер – нарық жағдайында әрекет ететін басқарушылық еңбек
саласында ғылыми білімді ... және ... ... ... жұмыскерлерді фирма алдында тұрған міндеттерді өткеруге ұйымдастыру
қабілеті бар адам. Ол тек жай ғана басқарушы болмай, ... ... ... ... ... ... үйлестіріп, бақылай білу
керек. Қысқаша айтқанда, басқарушылық еңбек саласында маман ... ... ... ... ... бел бууы және оны ... ... де
керек. Менеджер үшін тәуекел болатын саланы таба білу өте ... ... ... ... бағалап, алдын-ала шаралар қолдануы керек.
Бұл жағдайда менеджерге мынадай сипаттар – батылдық, іс-қимылдың ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілік және жағдайды тез бағалап, оның өзгергендігіне жедел
реакция жасау, ... ... ... ... ... ... ... қызметті қолдануы оның басқаруда жоғарғы тиімділікке қолын
жеткізеді, ... ... ... жоғарғы нәтижелілігіне, алдыменен
пайда табу жағдайы ... ... ... ... алға ... ... түпкі мақсаты болып табылады.
Қазақстан табиғи ресурстардың, әсіресе энергетика ресурстарының орасан
зор қорына ие. Біздің еліміздің аумағында, бағам бойынша мұнайлы алғашқы ... ... ... мен газ кен орындары бар. Сонымен қатар
Қазақстанда көмірдің, уранның, алтынның және ... ... мол ... 1 – ... ... ... 2005 – 2006 ... – шілде) мұнай – газ өндіру көрсеткіштері
|№ |Көрсеткіштер ... |2005 жыл |2006 жыл |+,- |% |
| | ...... – | | |
| | |і ... нақты|шілде) нақты| | ... ... ... ... ... ... |+ 2082898|106,6 |
|2. |Конденсат ... |4114778 |3188882 |- 925896 |77,2 ... |ҚР – сы ... барлығы|тонна |35773224 |36930226 |+ ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
бойынша 2005 – 2006 жылдардағы (қаңтар – ... ... – газ ... ... ... ... өндіру 2005 жылы (қаңтар – ... ... ... ҚР – сы ... 31658446 ... ал 2006 жылы ... ... нақты уақыт аралығында 33741344 тонна. Бұл 2005 ... 2006 жылы + 2082898 ... ... ... 106,6 пайыз артық
өндірілген.
Диаграмма 1 - ... ... ... 2005 – 2006 ...... ... және конденсат өндіру көрсеткіштері
Диаграмма 2 - Қазақстан Республикасы бойынша 2005 – ... ...... ... ... – газ ... көрсеткіштері
Ал конденсат өндіру 2005 жылы (қаңтар – шілде) нақты уақыт аралығында
ҚР – сы бойынша 4114778 тонна, ал 2006 жылы ...... ... ... 3188882 тонна. Бұл 2005 жылмен салыстырғанда 2006 жылы - ... кем ... 77,2 ... ... Нарықтық экономиканы іске асырудағы бизнес-жоспардың алатын орны
Бизнес-істі жүргізу мен адамдардың іскерлік ... ... және ... ... ... оның ... ... Кәсіпкерлік бизнес, ол жеке меншік ... ... Одан ... ... ... емес жаңа ... ... ұжымдық, коорпаративтік, акционерлік, пайлық) өсіп
шықты. Кәсіпкерлік бизнестің негізгі бағыттары: өнім ... ... және ... ... ... бизнес, ол жеке меншікті тұтыну және қызмет көрсету
саласына ... ... ... ...... ... ... басқа фирмалардың өнімдерін тұтынушы
ретіндегі кәсіпкерлерү
3. Еңбек бизнесі, ол жеке ... ... ... ... ... ...... олар өз еңбегін жалға сатады,
шарт бойынша еңбек етеді.
4. ... ... ол ... ... ... ... ... интеллектуалды еңбек өнімі, құнды қағаздар, ақша
ресурстары, т.б. негізделеді. Мұнда ... ... ... ... ... ... ... әріптес ретінде
қызмет етеді.
Сурет № 1. Бизнес – жоспар түрлері
Нарықтық ... кез ... ... стратегиясы және тактикасы
болады. Бизнестің стратегиялық ... - ... ... ... ... ... пайданы (табысты, байлықты) молайту. Тактикалық
мақсаты – осы стратегиялық ... әр ... және ... ... істеу барысында белгілі мәмәлені жүзеге асыруда ... ... ... бірін-бірі толықтырып отыратын ... ... жолы ... ... ... ... ... әрекет
жоспарлары (жобалары) немесе бағдарламалары шетел тәжірибесінде бизнес-
жоспар деп аталады.
Нарықтық ... ... ... ... ... ... кең. Ол мынадай негізгі мақсаттарды
шешуге мүмкіндік ... ... ... ... ... даму ... тағдап алу,
мақсатты рыноктар және олардағы фирмалар орнын анықтау.
• Рынок қажеттілігіне ... ... және ұзақ ... ... ... ... қажетті көлемі мен сапасын дәлелдеу,
өндірістік мүмкіндіктер мен қажетті ресурстарды бағалау.
• Басқарудың ұйымдық-құқықтық ... мен ... ... ... ... етуге ынталандыру.
• Фирманың рынокты зерттеуге қажетті маркетингтік шараларын: жарнама,
сатуға ... ... ... өткізу каналдары, т.б.
анықтау.
• Фирманың өндірістік және сауда шығындарын, ... ... ... ... Келешек және жылдық бизнес-жоспарларда
тұрғындардың әлеуметтік жағдайын, аймақтағы экологиялық хал-ахуалды
жақсарту шаралары қарастырылады.
Сурет № 2. ... - ... ... ... ... мен ... бизнес-жоспар төрт түрлі
функция атқарады.
• Бірінші функция бизнестің концепциясы (тұжырымдамасы) мен стратегиясын
дамыту мүмкіндігімен байланысты. Бұл функцияның ... ... ... жаңа ... ... ... ... Жаңа жобалар тек
инвестициялық болып, ғылыми-техникалық жаңалықтармен анықталып қана
қоймай, толығымен ойластырылп жасалған болуы ... онда ... және ... ... ... ... ... шаралардың
техникалық-экономикалық негіздемесі берілуі шарт.
• Екіншісі – жоспарлау функциясы. Ол ... ... ... мен міндетін дұрыс анықтауға, дамудың ... ... ... ... ... белгілеуде, іс-әрекеттің жаңа бағыттарының
даму мүмкіндіктерін бағалауға, даму ... ... ... ... және ... ... ... мүмкіндік береді.
• Үшінші функция өндіріс қуаттарын жасақтауға, ұлғайтуға және жаңартуға
қажетті ақша қаражаттарын (ішкі және сыртқы ... ... ... ... ... ... түрін көбейтуге не
өзгертуге және оның сапасын жақсартуға қызмет ... Бұл ... ... және тәуекелділік дәрежесіне қарай капиталды
жұмылдыру тәсілдері (несие қарыздар, ... ... ... Төртінші функция фирманың жоспарын жүзеге асыратын, біріккен өндіріс
жүргізіп, өз ... ... мен ... ... ... әріптес тартуға мүмкіндік береді.
Кез келген әріптес (инвестор) ең ... ... ... даму бағытына сәйкес фирманың мүмкіндіктерін (қаржыны ... ... шын ... ... және ... жаңдайлар) мұқият зерттеп
алады. Бұл жағынан алғанда бизнес-жоспар ... ... мен ... құралы
қызметін атқарады. Сонымен, бизнес-жоспар фирманың тұрақты жұмыс құжаты
болып табылады, ол ... ... ... ... ... қана қоймай, кәсіпкерліктің барлық салаларындағы қызмет ... де ... Ол ... ішінде қолданылумен қатар, сыртқы
байланысқа да қызмет етеді.
Нарық экономикасы дамыған елдерде ... ... ... мәселелерін шешу тек белгілі мерзімге ... ... ... ... ... ... болғанда ғана жүзеге асады.
Компаниялардың ... ... бір ... ... ... ... айлық не тоқсандық мерзімге бөлініп көрсетіледі.
Көптеген фирмалар бизнес-жоспарды 3-5 жылға, тек ... (аса ... ғана 5 ... ... ... жасайды.
Кесте 1 Бизнес-жоспарға қойылатын негізгі талаптар және оны жасаудың
принциптері
|Бизнес-жоспарға қойылатын негізгі талаптар және оны жасаудың принциптері|
| ... ол ... шын ... ... білуі қажет |
| |Барлық жағдайдың (көрсеткіштердің) нақтылығы және дәлелдігі |
| ... ... ... ... және сендіре алатындығы |
| |Қазіргі заманға сай ... яғни ... ... ... ... |
| |және мақсатына қарай бейімдеу |
| ... ... яғни ... ... ... ... оны |
| ... адамға жеткізу ... ... ... ... ... ... көмек көрсетуші кәсіпорын жасайды. Негізгі қызметтеріне қарай бизнес-
жоспарды жсау және ... ... ... кезең-кезеңімен жүзеге
асырылады.
Кесте 2 Бизнес – жоспар кезеңдері
|Бизнес – жоспар кезеңдері ... ... ... ... ... мақсаты анықталады |
|Екінші кезеңде |Жоба, яғни өндірістік және ... даму |
| ... ... ... кезеңде |Жоба талданып, түпкілікті бекітіледі ... ... ... жүзеге асыру жөніндегі шаралар |
| ... ... ... ... ... ... |
Бизнес-жоспардың құрамы мен құрылымы, оны нақтылау ... ... мен оның ... салаларына байланысты болады. Ірбір
нақты жағдайда ол фирма қызмет етіп отырған жердегі өзгерістерге ... ... ... ... ... (титулды) беттен басталады, онда ... ... жоба ... аты, ... және оның
авторының аты, берілген құжаттың дайындалу мерзімі мен орны.
Кесте 3 Бизнес-жоспардың ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| |Осы саладағы және тауарды (қызметті) өткізу ... ... |
| ... |
| ... жоспары. |
| ... ... |
| ... ... мен ... |
| ... жоспары және қаржылндыру стратегиясы. |
| ... ... және ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... ... және ... ... ... ... жобаның мәнін сипаттайды және ол қысқа түрде
беріледі (3 беттен аспайды). Онда ... ... ... ... олар ... мақсатты рыноктар, осы рыноктардағы фирманың орны,
стратегиялық мақсаттар және оларға жету жолдары анықталады, ... ... мен оның ... ... ... беретін ақпарат жазылады. Түйін басқа
тараулар бойынша толық мәлімет анық болғанда, бизнес-жоспардың ең соғында
жасалады. Кіріспе бөлімнің мазмұнына орай ... ... ... ... және тауар өткізу рыногындағы жағдайға талдау» тарауында
екі ... ... ... ... ... ... саланың жағдайы және даму тенденциясын
қарастыру;
- өндіріс көлемін болжау үшін бастапқы ақпарат алу, ... ала ... ... ... ... және ... көлемін анықтау,
қызметін іске асыру.
Бизнес-жоспардың маңызды тарауы «маркетинг жоспары» болып табылады,
ол ... және ... ... ... жарнама салаларының бизнестің барлық
кезеңдеріндегі - ... ... ... ... дейінгі және сатқаннан
кейінгі стратегиясын анықтайды. ... ... ... басшылыққа алу
қажет:
1. «Тұтынушыны түсіну» принципі нарық өзгерісінің ... ... ... ... ... ... үшін күрес» принципі рынок пен тұтынушыға барлық мүмкін
тәсілдер (тауар сапасы, жарнама, қызмет ... баға және ... әсер ... ... ... «Өндірістің нарық талаптарының ыңғайына барынша бейімделуі» принципі
бойынша фирманың барлық қызметі тұтынушы сұранысын және оның келешекте
өзгеруін білуге негізделеді.
«Өндірістік ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасы және кәсіпорынның өндірістік қуаты.
2. Өндіріс үдерісінің ... ... ... ... пен ... ... және олармен байланыс.
4. Өндірістің шығыны.
Өндірістік бағдарлама белгілі уақыт ішінде шығарылатын өнімнің санын,
түрлері мен сапасын, нақтылы және құндық өлшемін ... ... ... ... ... ... мөлшері мен жабдықтың ... ... ... ... құру мен жаңарту мүмкіндігі ескеріледі.
Өндіріс үдерісі, яғни ... ... ... ... ... соңында, өткізу жоспарының негізінде, смета мөлшері,
тұрақты және айнымалы, өндірістік және өндірістік емес ... ... ... мен ... ... ... қоры мен ... жеке өнімнің өзіндік құны белгіленеді.
«Ұйымдастыру жоспары және менеджмент» тарауы бизнес-жоспардың ... блып ... ол ... ... ... ұйымдық құрылымы;
- басқару жүйесі;
- еңбек ресурстарын басқару.
Басқаруды дұрыс ұйымдастыру – ... ... ... ... ... бизнеске жақсы ойларды енгізудің кілті. «Біз ... ... ... ... деп ... жиі ... ... құрылымына басқарудың сызба нұсқасы, бөлімшелер құрамдары,
олардың міндеттері мен өзара байланысты қызметтерін үлестіру енеді.
«Қаржылық жоспар ж»не ... ... ... фирманы қаржымен
қамтамасыз ету және жоспарланған ... ақша ... ... туралы мәселелерді қарастырады. Қаржы жоспары төмендегідей есеп
беру, жоспарлау құжаттары ... ғана ... ... ... ... жоспары (есеп беру) фирманың әрбір кезеңдегі іс-
қимылының нәтижесін көрсетеді, ... ... ... ... мен ... ... байланысын білдіреді. Ол маркетинг қызметі арқылы
әзірленеді.
2. ... ... ... мен ... туралы жоспар бойынша фирманың
әр тауардан қанша түсім табатыны не тапайтыны айқындалады. Бұл
құжатты ... ... ... ... Ақша ... ... жоспары фирма қызметінде ақшаның түсуі мен
жұмсалу үдерісін көрсетеді. Ол ... ... ... және ... қаржы қызметі арқылы әзірленеді.
4. Баланстық есеп беру фирманың ... ... ... және қаржы
жұмысының қорытындысын көрсетеді. Мұны бас есепші дайындайды.
«Сақтандыру және ... ... ... ... жүзеге асырылған кезде болуы мүмкін қауіп-қатер және олардан ... ... ... ... ... өте ... апаттар (жер сілкіну, өрт, т.б.) ... ... ... және ... ... ... ... өзгерістер
және т.б. Осылардың бәрін белгілі бір топтарға: техникалық, қаржылық,
экологиялық, ... ... ... болады. Олардың
әрқайсысы ресурстардың жойылуы, табыстың азаюы, қосымша шығындардың ... ... ... жағдайларға соқтыруы мүмкін. Сондықтан бизнес-жоспар
жасау нарық жағдайында мүмкін болатын қауіп-қатерлердің сандық және ... ... ... ... ... аспектілері» бөлімінде кәсіпорынның
құрылуы мен құқықтық қамтамасыз етілуі туралы ... ... ... бірге жеке меншік және шаруашылық жүргізу ... ... ... құжаттар мен басқа құжаттар әзірленеді, меншік
нұсқасы мен іс ... ... ... ... Сондай-
ақ бұл бөлімде ... ... оның ... ... және ... қарым-қатынасын реттейтін барлық құқықтық, нормативтік ... ... ... ... мен бағалау» бөлімінде бизнес-
жоспардың орындалуын бақылау ... ... ... ... ... ... ... сатуды бақылау, шығынды бақылау.
Нарықтық экономика жағдайында әрбір ... ... ... ... өндірісін тұрақты және ұзақ мерзім бойы жүргізу үшін
стратегиялық жоспар жасауы тиіс.
ІІ Нарықтық экономикада ... ... ... БК ... ЖШС - ның ... ... ... орны
Теңіз мұнай кеніші Қазақстан Республикасы Атырау облысының Жылыой
ауданында, Каспиий маңы ... ... ... Құлсары
қаласынан оңтүстік-батыс бағытында 110 км, Атырау қаласынан ... 150 км ... ... жылы ... кен орны ... әлемдегі ең ірі кеніштердің
бірі болып шықты және соңғы 30 жыл ... ... ең ірі ... ... ... ... ... коллекторының көлемі шамамен
21*19,3*1,6 километр. Мұнайдың геологиялық қорының болжамды көлемі 3,2
миллиард ... 5,3 ... ... ... (26 ... ... 43
миллиард баррельге дейін) бағаланып отыр. Жақын ... ТШО ... ... кенішінде 0,5 миллиард тоннаға (4 миллиард баррельге) жуық
мұнай бар.
Теңіз кенішінің ашылуы мен оны ... ... ... ... ... ... ... экспорттаушысына айналуына жол
ашты Кенішті белсенді игеру және мұнай мен газды ... ... ... ... ... ... елеулі үлес қосуда және оның ... ... ... ... ... тек ... ... ғана емес, басқа да
көрсеткіштермен теңдессіз болып шықты – ол ... ... ... ... ... ... шоғыры өте тереңде жинақталған (коллекторының
желегі шамамен 3 810 метр ... ... ... кен орны ... мен температурасының ауытқымалы жоғары деңгейімен, мұнай құрамындағы
едәуір мөлшердегі ... ... Осы ... бәрі де
кен орнын игеруде белгілі қиындықтар туғызады.
1993 жылы 6 сәуірде Қазақстан Республикасының ... мен ... ... ... кенішін игеру мақсатында «Теңізшевройл» ЖШС
құрды. Бұндай серіктестік кен орнын игеруге қатысты міндеттерді шешу ... ... ... мен ... және ірі ... ... ... ЖШС-тің алғашқы табыстары көп кешікпей Жаңа
инвесторларды тартты. Қазіргі уақытта «Теңізшевройл» ... ... ... ... - ... - 20%, «Шеврон» -50%, «Эксон Мобил
Қазақстан Венчурс Инк.» - 25%, ... БК – 5%. ... 40 ... Кен ... игеруге тартылатын инвестиция көлемі 20 миллиард АҚШ
долларынан кем болмайды деп күтілуде.
Қазіргі кезде ТШО табысты ... ... ... ... ... ... тауарлық мұнай мен ілеспе өнімдерді (құрғақ және
сүйытылған газ, күкірт) ... ... ... ... үшін ТШО өз ... ... ... сай ең озық технологиялар қолданады.
ТШО өнімдері: Кен орнында өндірілетін шикізаттан ТШО ақтық өнімнің
бірнеше ... ... ТШО ... ... түрі – ... көмірсутек шикізатының қалған бөлігінен (ілеспе ... ... ... газ және ... ...... мен ... сонымен қатар
ілеспе газ құрамындағы күкіртсутектен алынатын күкірт өндіріледі.
Тұрақтандырылған мұнай - ... ... ... жоғары сапасының
арқасында халықаралық рынокта үлкен сұранысқа ие. ТШО-ның ... ... ... яғни көмірсутектің жеңіл молекулаларынан тұрады, ... ... ... және ... да ... өндіру жұмысын жеңілдетеді.
Тауарлық газ - ТШО газ ... ... ... ... ... ... бойынша әлемдік талаптарға жауап беретін газ
өнімдерін шығара бастады. 2000 ... ... ... жаңа ... ... ТШО ... тауарлық газ сапасының салыстырмалы түрде төмен
болуына байланысты кей кездері сұранысқа ие болмады. ТШО ... ... ... ... ... ... ... Бұл газ жағуға байланысты
атмосфераға тарайтын шығарындылардың көбеюіне соқтырды. Өнім өңдеу жабдығын
жетілдіру арқасында бұл әдіс енді ... ... 2000 ... ТШО ... ... 10 миллион текше метр) жоғары сапалы табиғи
газ өндіреді. 2004 жылы 4,8 ... ... метр ... газ ... жылы шикі ... ... ... тауарлық өнімдерге, құрғатылған отын
газы, пропан мен бутанға ... ... ... жаңа ... мен
қондырғылар іске қосылды. Бұл газдың сапасы әлемдік стандарт талаптарына
сәйкес көтерілді., нәтижесінде газды жергілікті рынокта ... да, ... ... да мүмкіндік туді. 2004 жылы сұйытылған пропан мен бутан
өндіру көлемі 843 мың ... ... - шикі ... мен ... ... тазарту барысында ТШО
ілеспе өнім – ... ... (S) ... Ол да өз ... ... сұранысы бар бағалы шикізат өнімі болып ... Тек ... ... күкірт бар өнімнің 30 мыңнан ... ... ... жыл сайын 12 млн. т күкірт пайдаланылады. ТШО 2004 жылы 918 тонна
күкірт өткізді. Қазіргі уақытта ТШО ... ... ... көлемінің 75%-
ы рыноктарда сатылуда және жақын жылдары күкіртті сату ... ... ... ... ... блок ... ... ТШО-ның
өндірісті кеңейту жоспарларының жүзеге ... 2006 жылы шикі ... ... ... ... ... ... мұнай коллекторларына кері
айдауға мүмкіндік береді. Бұл коллектордың қысымын ... ... және ... ... өндірілетін мұнай көлемін ұлғайтуға ықпал
етеді. ТШО ... ... ... ... әр ... ... ... сұйық) түрін өндіруге арналған жаңа қондырғыларды
енгізуге қомақты қаржы жұмсай отырып, күкірт өткізудің жыл ... ... ... ... ... ... – 2003 жылдары ТШО түйіршік күкірт өндіретін екі қондырғыны іске
қосу үшін 60 млн. доллардан астам қаржы жұмсады. Бұл ... ... ... ... ... 800 000 ... жоғары сапалы түйіршік күкірт өндіре
алады. 2006 жылы күкірт қалыптайтын қосымша 2 ... іске ... ... ... 800 000 ... тең. 2002 ... ... айында
«Каспиан Салфа Компани» компаниясы ТШО өндіріп жатқан күкірттен қабыршақ
күкірт шығаратын жаңа жабдық кешенін іске қосты. Оның өнім ... ... 400 000 ... ... ... ... ТМД ... – Ресей, Украина және ... ... ... ... ... ТШО ... күкіртті
өткізу көлемін өсіру бойынша шаралар қолдануда Кесек күкірт гидробалға мен
фреза көмегімен ұсқталады. ТШО-да ... ... ... ... ... 2002 жылы сату көлемі 57 000 тонна, 2003 жылы 410 ... ... 2004 жылы 918 000 ... ... 2005 жылы ... ... 1 200 000 ... асатын болады. 2007 жылға арналған бизнес-
жоспарға сай ТШО-ның ... - ... ... 2 000 000 ... ... көрсеткішке күкірт сатудың жаңа рыноктарын қарқынды дамыту және күкірт
қалыптау (қабыршақ және түйіршік күкірт өндіру) қуаттарын ... ... ... ... ... ... және ... күкірт тұтынудың өсуін көрсетіп отыр, бұл өз кезегінде ТШО-да
өндірілген ... сату ... ... септігін тигізеді. Жалпы, ТШО-ның
келешекке арналған жоспарларына ... ... сату ... өсуі
нәтижесінде сақталатын күкірт көлемін азайтады, ал кейіннен оның ТШО-дағы
қоры іс ... ... ... ... “ТШО” ЖШС – нің ұйымдық құрылымы жаңа заманға сай ұйымдастырылып,
жүзеге асырылуда. Кәсіпорын басшылығында кәсіпорынның ... ... ... ... Басқармада басшының қарамағында: Бас инженер,
ол негізгі өндірістік цехтардың қызметін ұйымдастыру, техника-технологияны
жетілдіру және ... ... ... ... ... ... Оған
бағынатындар: Бас геолог. Ұңғыларды жөндеуге тапсырыстар ... ... ... мұнай өндірудің ағымдық және перспективалық
жоспарын жасақтау және ұңғылар ... ... ... ... т.б. ... ... Бас ... жөндеу механика цехымен
қондырғылардың сапалы, үзіліссіз ... ... Бас ... ... қызмет көрсетуді бақылауды ұйымдастырады. Жөндеу
жұмыстарының неғұрлым жаңа тәсілдерін жасақтайды. ... ... ... ... ... ... қорғау және техникалық
қауіпсіздендіру бөлімі өндірістік санитария және ... ... ... ... ... өндірістік травматизмді болдырмауда
профилактикалық шараларды өңдеу т.б ... ... ... ... ... сәйкес обьектілерді эксплуатациялау. Өнімділік
пластындағы мұнай мен газды ... ... ... ... ... жер асты жөндеуге дайындық және ... ... ... ... ... құралдарды рационалдық
пайдалануды бақылау жасайды. Бас энергетикке, энергетика бөлімі бағынады.
Электрлік қондырғыларды ... және ... ... ... ... және ... құралдарына қажеттілігін
анықтайды. Электрді қолдану келісімшарттарын жүргізеді.
Кадр бөлімі, еңбек заңына, ережелер мен ... ... ... ... ... мен ... ... ме қызметкерлердің
жеке есебін жүргізу мен ... ... мен ... ... мен ... ... байланысты жұмысшылар құрамының
өзгерісінің аеғымдық және перспекимвалық жоспарын жасақтау. Кадр бойынша
құжаттар ... және ... ... ... және ... ... бухгалтерге, бухгалтерия бөлімі бағынады. ... ... ... ақпараттарын жинай отырып, цехтар мен бөлімшелерден
түскен алғашқы құжаттармен орталық есебін жүргізеді. Бухгалтерлік бөлімінің
негізгі ... БК ... ЖШС – нің ... қызметіне уақытылы есеп және
бақылау жүргізіп, бухгалтерлік есеппен баланс жасақтау. Қызметкерлер және
жұмысшылармен есеп ... ... БК ... ЖШС – нің ... ... ... қарастырайық [2,5].
Қаржы бөлімінің ролі бұл - қаржы бөлімі қаржы шаруашылығын басқаруды
жүзеге асырады. ... ... ТШО ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Қаржы бөлімі келесідей
қызмет ... ... ... ... құру, қаржылық талдау, ішкі
тексеру, салық, банкпен есеп айырысу.
Сызба - БК “ТШО” ЖШС – нің қаржылық бөлімі
|Қаржы ... ... ... |
| ...... ... |
| ... ... ... |
| ... ... |
| ... және ... |
| ... және ... ... |
| ...... ... |
| ... және ... ... ... бөлімі |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... және ... ... ... ... |
| |Жалпы Бухгалтерия бөлімі ... ... ... ... ... және ... қаржылық
сұрақтарды үйлестіруді жүзеге асырады.
Қаржы – тексеру бөлімі. ТШО-ға қаржылық есепті енгізу. ... ... оның ... ... пен ... қаржылық
талдауды, ішкі басқарушылық есеп пен сыртқы қаржылық ... ... ... ... ... ... көмек көрсетеді.
Ішкі тексеру бөлімі. Ішкі тексеріс жүргізу. Ішкі және сыртқы аудитті
үйлестіру.
Салық бөлім. Салық заңына сәйкес барлық салық ... ... ... ... және ... ... ақша ... банктік
операцияларын, инвестициялық басқару және капитал ... ... ... жұмыстарын жүзеге асырады.
Кадрларды және әкімшілікті жетілдіру. Әкімшілік жұмыс және тіл
аударымын ... ... ... ... сай ... ... оқытуды ұйымдастыру.
Қаржы – тексеру Департаменті 5 бөлімнен тұрады:
• “Мұнай және мұнай өнімдерін есептеу”;
... ... ... ... ... ... және ... көмек көрсету”
• “Жалпа Бухгалтерия”.
Мұнай және мұнай өнімдерін есептеу бөлімі:
• Шикі мұнай және ... ... ... ... ... ... ... 150 және 200 млн. доллар;
• Дебиторлық бережақты тексеру;
• Шикі мұнай және мұнай өнімдерін тасымалдау қызметі бойынша төлем – ... млн. ... Шикі ... және ... ... ... запас құны – орташа
инвентарлық запас – 500 мың ... ... құны 100 мың долл – ... ... және ... ... ... есеп бойынша консультациялық
қызмет көрсету”
• -Келісім сөздер арқылы контракт жасау үшін ... ... ... ... болжау.
“Бюджетті болжау” бөлімі:
• Жылдық бюджетті үйлестіру, ... ... ақша ... пайда және шығындарды үйлестіру;
• Ақша құралдарының қозғалысын болжау және алдын-ала есептеу пайды/шығын
айлық;
• Бизнес-жоспар үшін 4 жыл;
• Стратегиялық план үшін 10 ... «ТШО ... есеп ... ай ... ... ... ... қатысу, ақша құралдарының қозғалысын және пайда/шығын;
• Акционерлік комитетінің жиналысына қатысу;
... және ақша ... ... ... ... ... есебі” бөлімі:
• Төлемақы есебінің ролі ... және ... ... және ... органдарымен есеп айырысу:
• Мердігерлермен есеп айырысу, еңбек ақы бойынша шығындар, зейнетақы және
әлеуметтік тқлемдер;
... ... – жол ... ... ... НДС төлемдері;
• Жұмысшының жол шығындары;
• Ақшалай құралдардың төлемі;
• Кассалық шартты тіркеу;
• Есепті салыстыру, оның ішінде кредиторлық ... уақ ... ... ... салық салу.
«Қаржылық талдау және өндіріске көмек көрсету» бөлімі:
• Үздіксіз ... ... ... және ... ... ... ... нақтылы және уақытында қаржылық ақпаратпен ай сайын
қамтамасыз ету;
• Демеушілерге және ... ... есеп және ... сұрақтар
бойынша консультация жүргізу арқылы көмек көрсету;
• ТШО басшылығына аналитикалық ... ... ... қаржылық есеп
• ақпарат жинау, талдау және бағалау;
• сыртқы қолданушыларды ақпаратпен қамтамасыз ету.
• ТШО-ң барлық департаменттеріне қаржылық көмек көрсету;
... ... ... ... ... ... көмек беру;
• шығындарды бөлу бойынша аналитикалық көмек беру.
«Жалпы Бухгалтерия» бөлімі:
• Айлық және ... ... ... ... ... және шығын
баланс есебін дайындау;
• ТШО саясаты және ... ... Есеп ... ... отырып
пайда және шығын қаржылық есепті тіркеу;
• Ұлттық және ... ... ... ... ... ... әкімшілік шығындарды, ішкі шығындарды, басқа да шығындарды тіркеу
• Тұрғын үй ... ... ... және ... бизнесті дамыту
несиесі бухгалтерлік есеп жүргізу және дебиторлық ... ... ... ... ... тіркеу және банкалық салыстыруды жүргізу.
Кәсіпорынның өндірістік құрылымы өндірістік ... ... ... ішкі қызметі мен бөлімшелерінің арасындағы байланыс
өндірістік құрылымды құрайды. БК “ТШО” ЖШС – нің өндірістік ... ... ... ... кәсіпорнымыздың жалпы республикалық масштабтағы мұнай
көлемінің 33 ... ... ... ... ... ... сүбелі үлес қосып жатыр. Қазақстан экономикасындағы маңызы бойынша
ТШО ... ... бірі ... ... Оның ... ... өзінде бүкіл елдің игілігіне оң ықпалын тигізуде және ... ... де ... үлес ... ... ... ТШО-дан
түсетін қаржы түсімі бүкіл бюджеттің елеулі бөлігін құрайды. 1993 жылдан
бастап 2004 ... аяғы ... ... ... ... ... атап
айтқанда қазақстандықтарға төленетін жалақы, қазақстандық жабдықтаушылардан
тауарлар мен қызметтер сатып алу, мемлекеттік кәсіпорындардың тарифтері
мен алымдары, ... ... ... жол мен ... ... ... ... мен алымдары, сонымен қатар Қазақстан Республикасының мемлекеттік
бюджетіне ... ... ... Қазақстанның ұлттық экономикасына қосқан
жалпы үлесі 8,8 млрд. Долларды құрады. Тек 2004 жылдың өзінде осындай
тікелей ... ... 2,8 ... ... тең ... ауқымының бүгіні мен болашағы өнімділікті қарқынды
(орташа алғанда жылына 40%-ға) өсіре отырып, ТШО 2004 жылы ... ... 296 000 ... ... ... отырып, мұнай өндірудің жылдық көлемін
(1993 жылы 0,94 млн. ... ... 13,7 ... ... ... Жалпы үлттық ауқымдағы алып кәсірорынға, іс жүзінде
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Жылына
13,7 миллион тоннаға жеткен мұнай өндіру көлемі шекті шама ... ... өсу мен ... орасан зор мүмкіндігі бар және оның ... ... ... ... ... сай жаңа ... іске қосу нәтижесінде мұнай өндіру көлемін 2007 жылы 25 миллион
тоннаға дейін, ал 2012 жылы – 32 ... ... ... жоспарланып отыр.
Кесте 1 – Қазақстан Республикасы бойынша 2005 – 2006 жылдардағы
(қаңтар – ... ... – газ ... ... ... ... |2005 жыл |2006 жыл |+,- |% |
| | ... – |(қаңтар – | | |
| | |і ... ... ... | ... |ҚР – сы ... ... ... |36930226 |+ 1157002|103,2 |
|2. |Соның ішінде БК ... |7666495 |7204676 |- 461819 |94,0 |
| ... ЖШС | | | | | ... ... ... ... |29725550 |+ 1618821|105,7 |
Жоғарда ... ... ... ... ... ... 2005 – 2006 ... (қаңтар – шілде) мұнай – газ өндіру
көрсеткіштері былайша берілген. Мұнай ... 2005 жылы ...... ... ... ... ҚР – сы ... 35773224 тонна, ал 2006
жылы (қаңтар – шілде) нақты уақыт ... 36930226 ... Бұл ... ... 2006 жылы + 1157002 ... ... ... 103,2 пайыз
артық өндірілген.
Соның ішінде БК “Теңізшевройл” ЖШС 2005 жылы (қаңтар – шілде) нақты
уақыт аралығында барлығы 7666495 ... ал 2006 жылы ...... нақты
уақыт аралығында 7204676 тонна. Бұл 2005 ... ... 2006 ... – 461819 кем немесе 94,0 пайыз өндірілген.
Диаграмма 3 - Жалпы Қазақстан Республикасы мен БК ... ... нің 2005 – 2006 ... ...... ... – газ өндіру
көрсеткіштері
Кесте 2 – ... ... ... 2005 – 2006 ...... мұнай – газ өндірудің пайыздық көрсеткіштері
|№ |Көрсеткіштер |2005 жыл ... жыл ... | |– ... ... |– ... ... |
|1. |ҚР – сы бойынша барлығы |100 % |100 % ... ... ... БК ... ЖШС| 21,43 % | 19,5 % ... ... |78,57 % | 80,5 % ... Республикасы бойынша 2005 – 2006 жылдардағы (қаңтар – шілде)
мұнай – газ ... ... ... ... жасасақ, ҚР – сы
бойынша барлығы өндірген өнімді 100 % деп ... 2005 жылы ... ... ... ... ... БК “Теңізшевройл” ЖШС - 21,43 %, 2006 жылы
(қаңтар – ... ... 19,5 % ... отыр. Ал басқа кәсіпорындардың мұнай
өнімдерін өндіруі 2005 жылы (қаңтар – шілде) бойынша 78,57 %, ал ... ...... ... 80,5 % - ды ... «Тенізшевройл» ЖШС – нің бизнес-жоспарын талдау
«Тенізшевройл» ЖШС Серіктестік Одағы жуырда 2006-2009 жылға ... ... ... ... ... басшылары мен
жсопарлаушыларына ғана емес, сонымен қатар ТШО-ң барлық жұмысшыларына
арналып құрылған. ... ... ... «әлемдегі ең тиімді және
жоғары нәтижелі мұнайгаз өндіретін өндіріс» болу. Алға ... ... ... бар – ... ... мен ... ортаны
қорғау бойынша көшбасшы болу, кадрлардың біліктілігін ... ... ... ... ... нәтижеге жету. Бұл ТШО-ң бағыты
мен Бизнес-жоспардың негізін анықтайды. Бизнес-жоспар 7 (жеті) ... ... ... бағытталған.
Сурет 3 «Тенізшевройл» ЖШС бизнес – жоспарының салалық жетістіктері
Мердігерлердің қауіпсіздігіне әрдайым көңіл ... ... ... жақсы жетістіктерге қол жеткізді. ТШО алатын қазақстандық тауарлар
мен қызмет көрсету деңгейі 700 млн. доллардан асады. ТШО ... ... ... 13,5 млн. тоннаға дейін өсіре отырып, ... ... ... ... ... қайтадан барлық өндірілген
мұнайдың тасымалдануын қамтамасыз етеді және күкірт сату көлемін 1,3 млн.
тоннаға дейін көбейтеді – бұл ТШО үшін жаңа ... ... ... жылы ТШО ... ... ... шоғырландыруға, қаражаттарын
жоғарылатуға және әлеуметтік жағдайларын ұйымдастыруды жетілдіруге
жұмсамақ. ... ... үшін ... күші ... ... және
үдерісті бағдарлауға жұмсалуы керек; алдында тұрған шапшаң өсу кезеңіне
дайындалуы қажет.
Кәсіпорынның барлық ... ... өсуі ... қамтамасыз етуге көмектесу, технологияны ендіру ресурстары 2006
жыл жоспарына ... ... ... ... ... қол ... ... мен дайындығына байланысты. Жұмыстарын келесі сала
бойынша жақсартуға тырысуы керек: капиталды ... ... ету – ... ... және ... деңгейде орындалуын қамтамасыз ету; қоршаған
ортаны қорғау тиімділігін арттыру; өндіріс тиімділігі және ... ... және ұзақ ... жоспарларды; негізгі өндіріс – аз
шығын мен ... ... ... ... ... өсуі серіктестіктерге, ҚР және біздің жұмысшыларға пайдалы –
ол ... ... ... ... ... ... ... төрт жылда
айналысады, олар ЕБЖ/ШГА жобаларын аяқтау, өндірісті әрі қарай кеңейту
тұжырымдамасы, Ансагандағы ... ... ... ... тасымалдау
жолын құру, күкіртті түйіршіктеу қуатын кеңейту, сарқынды суды ... ... ... ... ... ... қазандағы мұнайды және
газды пайдаға асыру, жергілікті жердегі өндірісті және зауыттың офисінде
жаппа жобасы бойынша ... ... ... жұмыс жасап тұрған
зауыттың сенімділігін кәсіпшілік нысананы және инфрақұрылымды арттыру.
2006 жыл жұмыс көрсеткіштерінің мақсаты. ... ... ... ... ... нітижеге жету. Жоспардың орындалуы
үшін өндірістік көрсеткіштерді ... ... және ... ... ... ... алдыңғы қатарда болу
Барлық жұмысшыларға шаққандағы уақиғалар коэффиценті < ... ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 135 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көмірсутекті шикізаттарды пайдаланудың экология-экономикалық мәселелері107 бет
Қазмұнайгаз” ұлттық компаниясы9 бет
ЖШС «Теңізшевройлдың» инновациялық қызметін талдау75 бет
Каспий өңірінің экологиялық ахуалы41 бет
Магистралды және таратушы газ құбырларының техникалық жай-күйi23 бет
Қазақстан мұнай газ саласының қазіргі жағдайы11 бет
Қазақстанның нарық экономикасына өту кезеңіндегі жер қойнауы ресурстарын игерудің жағдайы68 бет
Қазақстанның нарық экономикасына өту кезеңіндегі жер қойнауы ресурстарын игерудің жағдайы туралы47 бет
Cu, Pb, Ni, Cr ауыр металдарының күріш алқаптарындағы топырақтардағы сандық және сапалық құбылымдары (Қызылорда облысы, Шиелі ауданының мысалында)30 бет
«АБДИ» компаниясының қаржысын басқаруды талдау және оның тиімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь