Кәсіпкерлік қызметтегі еңбек ақы төлеуді ұйымдастыру «Доссормұнай» МГӨБ

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1 КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТТЕГІ ЕҢБЕК АҚЫ ТӨЛЕУДІ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... 11
1.1 Кәсіпкерлік қызмет және еңбек ақы түсінігінің экономикалық мазмұны..11
1.2 Кәсіпорындағы еңбек ақы төлеуді ұйымдастыру процесінің алатын орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
1.3 Кәсіпорындағы еңбек ақы төлеу түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
1.4 Қазақстан Республикасындағы еңбекті қорғаудың және реттеудің құқықтық.нормалары мен заңдық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...48

2 «ДОССОРМҰНАЙ» МГӨБ.НЫҢ ЕҢБЕК АҚЫ ТӨЛЕУДІ ҰЙЫМДАСТЫРУ ҚЫЗМЕТІН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .53
2.1 «Доссормұнай» МГӨБ.ның даму тарихы мен шаруашылық . экономикалық жағдайына сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...53
2.2 «Доссормұнай» МГӨБ.ның еңбек ақы төлеу қызметін талдау ... ... ... ...65
2.3 «Доссормұнай» МГӨБ.ның еңбек ақы төлеу қызметін ұйымдастыру процесін жоспарлау мен бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 72

3 КӘСІПОРЫНДАҒЫ ЕҢБЕК АҚЫ ТӨЛЕУДІ ҰЙЫМДАСТЫРУ ҚЫЗМЕТІН ЖЕТІЛДІРУ БАҒЫТТАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .80
3.1 Еңбек ақы төлеу мен еңбек шығындарын жобалау әдістерін жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...80
3.2 Еңбек ақы төлеуді ұйымдастыру процесін, тиімділіктерін арттыру мен жетілдіру бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 83

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...88
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... 93
КІРІСПЕ

“Еңбекақыны ұйымдасыру” термині кәсіпорынның еңбек ұжымының құрамдас бөліктерін біріктіреді. Персоналға біз өндірістік немесе басқарушылық операцияларды орындайтын және еңбек құрамдарын пайдаланумен, еңбек заттарын өңдеумен айналысатын барлық жұмысшыларды жатқызамыз. Ұйымдастыру теориясында қызметкерлердің еңбекақысын ұйымдастыруда жұмысшының мамандығы немесе лауазымына, басқару деңгейіне, жұмысшылар категориясына тәуелді еңбекақысын ұйымдастыру түрлі жолдар бар. Персонал негізінен өндірістік персонал (жұмысшылар) және басқарушылық персонал (қызметкерлер) болып бөлінеді. Өндірістік персонал өз алдына негізгі және қосалқы болып, ал басқарушылық персонал – басшылар және мамандар болып бөлінеді [1,2].
Жалпы менеджмент теориясында, адамдардың қоғамдық өндірісте қатысуын көрсететін терминдердің жеткілікті саны пайдаланылады: еңбек ресурстары, адам ресурстары, адам факторы, ұйымдастырушылық тәртіп, еңбекті ұйымдастыру, персоналды басқару, кадр саясаты, ұжым, команда, әлеуметтік даму, адам қатынастары және т.б. Негізгі обьект ретінде адамды бөле отырып, олар персоналды басқару проблемасының, олардың еңбекақыларын ұйымдастырудың әртүрлі аспектілерін қамти отырып, оларды шешу жолдарын ашады.
Кәсіпорындағы “еңбекақыны ұйымдасыру” мәселесі кіші және ірі фирмалар, коммерциялық немесе коммерциялық емес фирмалар төңірегінде, өнеркәсіптік және қызмет көрсету салаларында маңызы зор. Сондықтан, әрбір кәсіпорында еңбекақыны ұйымдасыруға үлкен мән беріледі. Еңбекақыны ұйымдасыру – адамдармен және олардың кәсіпорын ішіндегі қатынастарымен байланысты болатын экономиканың бір саласы.
Еңбекақыны ұйымдасыру персоналмен жұмыстың бір жүйесі болып табылады. Бұл жүйе кадр саясатын, жұмысшылар еңбегін бағалауды, еңбекақыны ұйымдасыру ұйымдастыруды, оның есептелуін және т.б. қамтиды. Жалпы еңбекақыны ұйымдасыру – ұйымдастыру мақсатына жету үшін қызметшілерді тиімді пайдалануға бағытталған, кәсіпорында жүретін әрекет түрі болып табылады. Еңбекақыны ұйымдасыру жүйесі ретінде еңбек ресурстарының жарығы, персоналдың категориялар бойынша бөлінуі, персоналды басқару концепциясының талдауы, персоналмен жұмыс жүйелерінің өзара байланысын, жалақы төлеу түрін таңдау және т.б. сұрақтарды қамтып отырады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Бренц А.Д. «Организация, планирование и управление предприятиями нефтяной и газовой промышленности» изд. «Недра»: Москва, 1986 г.
2. Бренц А.Д. Колядов М.В., Комарова Л.А. и другие «Экономика транспорта и хранения нефти и газа» - изд. «Недра»: Москва, 1989 г.
3. Волков О.И. «Экономика предприятия» - изд. «Инфра – М» Москва, 2001 г.
4. Дюсембаев К.Ш. «Анализ финансового положения предприятия» - изд. «Экономика» : Алматы, 1998 г.
5. Кенжегузин М.Б. «Интеграция Казахстана в мировую экономику: проблемы и перспективы» - изд. «ИЭ МОН РК» Алматы, 1999 г.
6. Кенжегузин М.Б. «Рыночная экономика Казахстана: проблемы становления и развития» - изд. «ИЭ МОН РК»: Алматы, 2001 г.
7. Кенжегузин М.Б. «Экономика Казахстана на пути преобразования» - изд. «ИЭ МОН РК»: Алматы,2001г.
8. Ковалев А.И., Привалов В.П. «Анализ финансового состояния предприятия» - изд. «Центр экономики и маркетинга»: Москва, 1997 г.
9. Базылев Н.И., Гурко С.П. «Экономическая теория» - изд. «БГЭИ»: Минск, 2000 г.
10. Баканов М.И., Шеремет А.Д. «Теория экономического анализа» - изд. «Финансы и статистика»: Москва, 2001г.
11. Балабанов И.Т. «Финансовый менеджмент» - изд. «Финансы и статистика»: Москва, 1994 г.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе …………………………………………………………………………..6
1. КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТТЕГІ ЕҢБЕК АҚЫ ТӨЛЕУДІ ... ... ... ... және еңбек ақы түсінігінің экономикалық мазмұны..11
2. ... ... ақы ... ... процесінің алатын
орны………………………………………………………………………………..20
3. Кәсіпорындағы еңбек ақы төлеу түрлері…………………………………...32
4. Қазақстан Республикасындағы еңбекті ... және ... ... мен ... ... «Доссормұнай» МГӨБ-ның ЕҢБЕК АҚЫ ... ... ... ... ... даму ... мен ... – экономикалық
жағдайына сипаттама……………………………………………53
2.2 «Доссормұнай» МГӨБ-ның еңбек ақы төлеу қызметін талдау …………...65
2.3 «Доссормұнай» МГӨБ-ның ... ақы ... ... ұйымдастыру процесін
жоспарлау мен бағалау ………………………………………………..72
3 КӘсіпорындағы ЕҢБЕК АҚЫ ... ... ... ЖЕТІЛДІРУ
БАҒЫТТАРЫ…………………………………..80
3.1 Еңбек ақы төлеу мен еңбек шығындарын жобалау ... ... ... ақы ... ... ... тиімділіктерін арттыру мен
жетілдіру бағыттары……………………………………………………………...83
Қорытынды …………………………………………………………………88
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН Әдебиеттер тізімі ... ... ... кәсіпорынның еңбек ұжымының құрамдас
бөліктерін біріктіреді. Персоналға біз өндірістік немесе ... ... және ... ... ... еңбек заттарын
өңдеумен айналысатын барлық жұмысшыларды ... ... ... ... ... ... ... лауазымына, басқару деңгейіне, жұмысшылар ... ... ... ... ... бар. ... негізінен өндірістік
персонал (жұмысшылар) және басқарушылық персонал (қызметкерлер) ... ... ... өз ... негізгі және қосалқы болып, ал
басқарушылық персонал – басшылар және мамандар болып бөлінеді ... ... ... ... ... ... қатысуын
көрсететін терминдердің жеткілікті саны пайдаланылады: ... ... ... адам ... ... ... еңбекті
ұйымдастыру, персоналды басқару, кадр ... ... ... ... адам ... және т.б. ... обьект ретінде адамды бөле отырып,
олар персоналды басқару проблемасының, олардың еңбекақыларын ұйымдастырудың
әртүрлі аспектілерін ... ... ... шешу ... ... ... ... мәселесі кіші және ... ... ... ... емес фирмалар төңірегінде,
өнеркәсіптік және қызмет көрсету ... ... зор. ... ... ... ұйымдасыруға үлкен мән ... ...... және ... ... ішіндегі қатынастарымен
байланысты болатын экономиканың бір саласы.
Еңбекақыны ұйымдасыру персоналмен жұмыстың бір жүйесі болып ... жүйе кадр ... ... еңбегін бағалауды, еңбекақыны ұйымдасыру
ұйымдастыруды, оның есептелуін және т.б. ... ... ...... мақсатына жету үшін ... ... ... ... ... ... түрі ... табылады.
Еңбекақыны ұйымдасыру жүйесі ретінде еңбек ... ... ... ... бөлінуі, персоналды басқару концепциясының
талдауы, персоналмен жұмыс жүйелерінің өзара байланысын, жалақы төлеу түрін
таңдау және т.б. сұрақтарды қамтып ... ... ... бос ... жұмсалған жұмыс орнына
сәйкестігін анықтау үшін жүзеге асырылады. Бос орынды ... ... ... яғни ... ... мен ... өмірлік және
өндірістік тәжірибесін, денсаулық және ... ... және ... ... анықтау маңызды. Потенциалды бағалау нақты жұмыс орнында
адамдардың қабілетін қолдану перспективасы ... ... ... ... ... ... ... талдауы белгілі бір уақыт
өткенде қажет және еңбек нәтижелерін ескере отырып, ... ... жеке ... ... бағалау жолымен мүмкін [2,3].
Еңбек бұл – адамның өмір сүруі үшін ... ... ... ... ... ... процестердің бірі болып табылады.
Әлеуметтік еңбектің тиімділігінің жоғарлауы – ... ... ... ... бірі ... ... ... өндірістік
процестегі еңбек өнімділігінің жоғарлап өсіп ... ... ... ... табыстың өсуіне, жұмыскерлердің материалдық игіліктерінің
өсуіне, экономикалық көрсеткіштердің ... ... ... ... ... жоғарлауы - өнімдірілетін өнімнің
өсуіне, адамдардың жұмыс ... ... ... ... ... ... ... мынадай көрсеткіштердің, мысалы:
пайда, рентабельділіктің жоғарлауымен сипатталады.
Еңбек өнімділігі өндірісте мынадай анықтамалар ... ... ... ... ... бір ... ... көлемі. Ал осы
көрсеткішті есептеу үшін натуралды немесе құндық әдістер қолданылады.
Еңбек өнімділігінің жоспарлау кезінде еңбек ... ... өнім мен ... түрлері бойынша еңбек сыйымдылығының төмендеп кетуін
ескеруіміз керек.
Мұндай ... ... ... ... нәтижелердің
жоғарлауына мүмкіндіктер туындайды:
а) өндірістегі ... ... ... ... процестің
автоматтануы мен механикалануы, өндірістегі жаңа процестердің іске ... ... ... ... ... технологияның жақсаруы,
еңбектің қондырғыларменқорлануы және т.б.
б) өндірістің басқаруы мен ұйымдастырылуының жақсаруы;
в) еңбекті ұйымдастыру ... ... ... ... ... түрде пайдалана білу, мұнай – газ
кенорындарын рационалды пайдалана білу, ... емес ... ... ... ... жетістіктерін пайдаланып кенорындарды игеру.
Тағы бір еңбек тиімділігін ... бір жолы ... ... ... ... ... ... сәйкес еңбекті
техникалық деңгейде ұйымдастыру есептеледі.
Еңбекті ұйымдастыру бұл - өндірістегі ... ... ... болып табылады. Еңбекті ұйымдастыру өндірістік процестегі адамдар
мен техникаларды біріктіре ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаттарының бірі болып, еңбек
өнімділігінің жоғарғы деңгейін еңбек экономикасын ... ... ... ... ... болып табылады. Мысалы: кенорындардың қызметін жүзеге
асыра отырып, тірі еңбекті үнемдеу, рационалды емес ... ... ... ... ... еңбекті жою, көмекші өндірістегі еңбекшығындарын
азайту [4].
Еңбекті ұйымдастырудың ғылыми негіздері еңбек ... ... ... ... ... деген тәрбиесін арттырады, жұмысына деген
жауапкершіліктерін арттырады, жұмысшылардың ... ... ... мүмкіндіктерін коллективтік ұйым формасында ұйымдастыру еңбек
тәртібін ... ... ету ... жете ... ... тиімді іс – ... ... ... ... ... ... арттыруға көмектеседі және
дамытады.
Дипломдық жұмыстың тақырыбы «Кәсіпкерлік қызметтегі еңбек ақы төлеуді
ұйымдастыру».
Дипломдық жұмыстың зерттеу объектісі болып - «Доссормұнайгаз» МГӨБ ... ... ... ... ... мекемелердің
(«Доссормұнайгаз» МГӨБ-сын ... ... ... төлеу қызметін
ұйымдастыру процесін талдау, оның құрылымдық жағдайына экономикалық баға
беру ... ... ... ... үш ... яғни ... негізгі,
жетілдіру тарауларынан және қорытындыдан тұрады.
Дипломдық жұмыстың теориялық бөлімшеде еңбекақының мәні мен ... ... ... ... оның ролі ... ... тақырыбының өзектілігі болып бүгінгі таңдағы өндірістік
кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардағы өндірістегі еңбекақыны оның
ролі де қарапайым түрде түсіндіріледі.
«Доссормұнайгаз» МГӨБ – ... ... ... ... ақы ... ... талдаулар жасалды.
Жұмыстың жалпы бөлімінде - «Доссормұнайгаз» МГӨБ – ... ... ... баға ... ... мақсаты – өндірістік кәсіпорында еңбекақыны
ұйымдастырудың теориялық негіздері мен ... ... ... ... бағалау және талдау мәселелерін
ұйымдастыра отырып саралау. Осы ... жету үшін ... ... ... ... кең ... ... пайдаланылған әдебиеттердің авторларының көзқарасын осы ... ... ... ... өз ... да ... ... байланысты жоспар құру;
4) әдістемелік маңызын ашу;
5) ерекше тұрғыдан ... ... ... ... ... АҚЫ ТӨЛЕУДІ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ
1. Кәсіпкерлік қызмет және еңбек ақы түсінігінің ... ... ... ... ... жүйе бола ... оны ... бір-
бірімен тығыз байланысты элементтерінің жиынтығы ретінде қарастырылады.
Мұндай ішкі жүйелердің саны әртүрлі болады.
Ішкі жүйе ... ... ... және ... ... ... жүйелерді бөліп көрсетсе, басқалары кәсіпорынды басқаруды екіге
бөліп қарастырады: шаруашылықты басқару және ... ... ... ... ... өндірістік
міндеттемелердің қойылымы, орындалатын жұмыстарды өлшеу жүйелерін құру және
тапсырмалардың орындалуын ... ... ... ... еңбек
ұжымының барлық мүшелері арасындағы қарым-қатынасты қамтамасыз ету, кадрлық
саясат, ақпараттандыру, жұмысшыларды ... және ... ... ... басқа да мәнді құраушы бөліктері жатқызылады.
Тұрақты жұмыспен ... ... ... ... ... ... ... ұйымдық құрылымдардағы негізделген кадрлармен жұмыстың кең
таралған тәжірибесінің орнына басқарудың жаңа ... ... ... қарастырады:
• білімді кеңейту, квалификацияны жоғарылату, үзіліссіз өзін-өзі жетілдіру
үшін жағдайлар жасау;
• шаруашылық шешімдерді ... ... ... ... ... ... "пакетін" қолдану;
• фирманың барлық персоналдарына бөлінетін жаңа моральді құндылықтарды
қалыптастыру;
... ... ... және ... ... ... және ... белсенділігін жоғарлату, гуманизацияланған
ұйымдық мәдениетін қалыптастыру.
Сурет 1 - Кадрлық ... ... мен ... бұл – ... өмір ... үшін ... материалдық игіліктерді
алуға бағытталған, қоғамға қажетті процестердің бірі болып табылады.
Әлеуметтік еңбектің тиімділігінің ...... ... ... ... бірі ... саналады. Әсіресе өндірістік
процестегі еңбек өнімділігінің ... өсіп ... ... өнімнің
өсуіне, ұлттық табыстың өсуіне, жұмыскерлердің материалдық игіліктерінің
өсуіне, экономикалық ... ... ... ... ... ... ... - өнімдірілетін өнімнің
өсуіне, адамдардың жұмыс орындарының ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштердің, мысалы:
пайда, рентабельділіктің жоғарлауымен сипатталады [5,6].
Еңбек өнімділігі ... ... ... ... анықталады.
Мұндай көрсеткіштерге шыққан өнімнің бір адамға шыққандағы көлемі. Ал ... ... үшін ... ... құндық әдістер қолданылады.
Еңбек өнімділігінің жоспарлау кезінде еңбек өнімділігінің жоғарлауы
мен өнім мен қызмет түрлері бойынша еңбек сыйымдылығының ... ... ... ... ескере отырып, төмендегідей нәтижелердің
жоғарлауына мүмкіндіктер туындайды;%:
а) ... ... ... ... ... процестің
автоматтануы мен механикалануы, өндірістегі жаңа процестердің іске ... ... ... ... ... ... ... қондырғыларменқорлануы және т.б.
б) өндірістің басқаруы мен ұйымдастырылуының жақсаруы;
в) еңбекті ұйымдастыру процесінің жақсарылуы
г) ... ... ... ... ... білу, мұнай – газ
кенорындарын ... ... ... ... емес табиғат жағдайларында
техникамен ғылымның соңғы жетістіктерін пайдаланып кенорындарды игеру.
Жұмыс уақытын зерделу кез келген ... ... үшін ... ... оңтайлы пайдалунға, еңбек нормаларының деңгейін тағайындауға және
үнемдеуді пайдалануға мүмкіндік береді.
Жұмыс ... ... ... және ... негізгі максаты
белгілі нысандарға байланысты. Сыныптау жұмыс уақыты шығының дұрыстығын
зертеу мен талдау ... ... ... ... Осының өзі еңбек
өнімінің өсу резервтерін және ... ... ... ... ... уақыт - өндірістік тапсырманы және ... ... әр ... ... орындау үшін кеткен жұмыс
күнінің бөлігі.
Жұмыссыз тұрып қалу уақыты - әр ... ... ... ... және жұмысшы увқытының босқа кеткен жұмыс кунінің бөлігі.
Үзіліс уақыты – ... ... ... және ... ... ... актілер және шарт бойынша берілетін уақыт.
Енбекті мөлшерлеу жұмыс уақытының шығынын бір ... ... ... және уақытың босқа жіберілмеу зерттеп талдайды.
Талдаудың нәтижесінде алынған мәліметтер ... ... ... пайдаланып,жұмыс уақытының босқа шығындалуын болдырмау
жлдарын анықтауға мумкіндік береді.
Жалпы жұмыс уақытының ... ... ... Жумыс уақытының шығыны;
• Машина, құрал-саймандар уақытының шығыны.
Жұмыс уақытының шығының мөлшерлеу олардың нақтылы сыныпталуын талап
етеді. Сыныпталу ... ... үш ... ... ... ... ... кызметкерлер, жабдықтар. Сонымен қатар
сыныпталу екі құрамынан тұрады: өндірістік процестердің ... ... және ... ... ... белгілеуде ... ... ... ... ... орнын күту уақыттары болып
бөлінеді [5 - ... ... (Удк) ... - ... тапсырманы
орындау үшін жұмысқа әзірлік, яғни кұрал-саймандар, шикі зат, ... ... ... танысу; жұмыс соңында құрал саймандарды
және т.б. тапсыру. Бұл уакыт ... ... ... ... ... ішінде бір рет немесе бір топ (бір партия) заттарға ... ...... ... үлесі өндірістің түріне
байланысты,өйткені,өнделіп жатқан шикі ... ... ... ... және ... ... деңгейіне байланысты. Оның ... ... ... ... жеке ... және уақ ... өндірістерде жиі кездеседі. Мысалы, жеке заттарды
өндейтін, шағын кәсіпорындарда олардың үлесі 12-15, ірі сериялыда-3-5%, ал
жаппай көлемде ... - 1-3% ... ... (Уоп) дегеніміз – заттардың түрін, ... ... ... және ... ... үшін ... ... кажетті уақыт.
Оперативті уақыт негізгі (технологиялық) - Ун және көмекші – Ук
уақыттардан ... ... ... ... ... ... ... құралымын, қалпын, тұрған орнын өзгертуге кеткен уақыт. Мысалы,
жихазды бояу, ағашты бояу, ағашты жону, жыпті ... ... ... ... ... ... және тағы сол ... ... ... ... жұмыстардың тоқталмай орындалуын ... ... ... уақыт. Мысалы,станоктарды жүргізу – тоқтату, ... ... ... ... алу, ... ... және ... = Ун+Ук
Жұмыс орның күту уақыты (Ужоқ) жұмыс орның тазалауға, күтуге, қурал-
саймандарды жөндеуге, ... ... ... ... ... ... ... орның күту уақыты келесі түрлерден тұрады:
• Технологиялық;
• Ұйымдастыру;
• Ауысымдық жұмыс орнын күту уақыты.
Технологиялық бір ... ... ... ... ... ... ... кеткен уақыт.мысалы, кұралдарды айырбастау, қайрау
жұмыс орнын қалдықтардан тазалау сияқты.
Ұйымдастыру-жұмыс орнын барлық ... ... ... ... ... ... орнын кажетті кұралдармен камтамасыз ету, столдарды жарамсыз
заттардан тазалау, жабдықтарға қажетті ұсақ ... ... ... нұскауларды даярлау.
Ауысымдық (сменалық) - егер өндірістік процесс үздіксіз орындалатын
болса, ауысымның басында және аяғвнда орындалатын болса, ... ... ... ... ... ауысымның басында және аяғында орындалатын
әрекетке шығарылған уақыт.
Көптеген өнімдірістерде жұмыс орның күту уақыты бөленбеуі де ... ... ... ... ... ... ... ауыр өнеркәсіп тармақтарында).
Жұмыс уақыты жұмысшының атқарып жатқан жұмысының күрделлілігіне оның
сипатына байланысты ... ... ... ... ... жұмыс уақыты, машина қолмен және жабдықтардың жұмысын бақылау
уақыты:
• дайындау-қорытындылау үақыты-қолымен істелінетің;
• негізі - ... ... ... ... ... ... ... машина – қолмен, кейде автоматтандырылған
жұмыс уақыты болып бөлінеді.
Жұмыс ... күту ... да ... және ... ... ... ... уақытының шығынын талдау кезінде қолмен орындалатын жұмыс істеп
тұрған кезде қолмен аткарылатын жұмыс уақыты және ... ... ... ... ... ... ... бөлінуі мүмкін. Немесе машина
уақытымен ... және ... ... ... ... ... ... тек қана машина үақытымен жабылмайтын қолмен
атқарылатын жұмыс уақыты есептеледі [7,9].
Жабдықтардың,станоктардың жұмысын бақылаға ... ... ... ... ... юөлінеді. Активті-жұмысшының тек қана технологиялық
процестің үздіксіз жүріп тұруын бақылауға кеткен уақыты. Бұл кезде ... ... ... ... ... ... ... қатар басқа да қосымша жұмыстарды атқаруы мүмкін. Пассивті ... ... ... атқаруы мұмкін. Пассивті уақыт көп станокты
жұмыстарды, автомат желістерінде, аппараттарды басқаруда болады.
Уақыт шығынын ... ... ... ... ... ... ... болып бөлінеді. Жұмыспен қамту уақытының өзі ... ... ... ... және ... ... ... уақытынан тұрады. Соңғысына кездейсоқ жұмыстарға және өнімсіз
жұмыстарды(жарамсыз заттарды қайта өндеу, материалдар ... ... ... ... ... жатады.
Үзіліс уақытты (Уү)- демалыс және жеке мүдде үшін ... ... ... уақыты; еңбек тәтрібін бұзу уақыты болады. Бұлардың
үлесі ... ... бұзу ... - ... ... байланысты.
Соныммен қатар үзіліс уақыты реттелетің және реттелмейтің болуы
мұмкін. ... ... ... ... ... ... ... ол
ұйымдастыру-техникалық себептерге байланысты үзіліс уақыттары. Ал
реттелмейтің-жабдықтар мен ... ... ... ... ол ... және қажетті техникамен,құрал-саймандармен қамтамасыз
етілуіне байланысты.
Еңбек нормаларын белгілеу және ... ... ... ... және ... ... ... Молшерленетін уақыт
дайындау-қорытындылау, оперативті, жұмыс орнын ... ... және ... ... ... ұйымдастыру-техникалық себептермен болған реииелетін
үзіліс уақыттарынан ... ... ... ... ... жұмысшының өзіне байланысты, өндіріске ... ... ... ... ... мөлшерлеуде жабдықтардың жұмыс уақытын нәтижелі қолдану мен
дұрыс сыныптаудың зор ролі бар. ... ... ... а) ... ... жұмыссыз тұрып қалу уақыты болып бөлінеді. Жұмыс уақыты:
мөлшерленетін, мөлшерленбейтін болады. Мөлшерленетін ... ... ... ... жұмыс уақыты қосылады да мөлшерленбейтін уақытқа
өнім шығармай бос тұрып қалған уақыт кіреді. (Жабдықтардың ... ... ... ... қалу ... ... ... үзіліс уақыты
реттелетін және ретелмейтің болып бөлінеді. Реттелетін үзіліс ... ... ... жұмыс орнын күтуге,
жұмысшының демалыс, жеке мүддесіне байланысты уақыттар кіреді. Реттелмейтін
жұмыссыз тұрып қалу уақыты: ... ... ... ... уақыт және
өндірістің жеткіліксіздігінен, нашар ұйымдастырылғанына ... ... ... ... ... ... еңбекті ұйымдастыруға және оның
мөлшерленуіне зор әсерін тигізеді де әр ... ... ... орын алады. Әр түрлі операциялардың элементерінің
технологиялық,еңбек, өндірістік ... ... ... ... талдауға болады. Оның бәрі алға қойылған ... ... ... ... ... ... ... отырып жұмыс уақытын зерделеудің дұрыс әдісін тандап алу
қажет.
Жұмыс үақыты және жабдықтарды қолдану ... ... ... әдісі мен
мезгілді бақылау әдістерін қолдана отырып зерделеенеді.
Тікелей өлшеу әдісі еңбек процестерің кең ... және ... ... ... элементерінің орындалу дәйектілігі, ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Жұмыс уақытын тікелей өлшеу жаппай, іріктемей және кезенді өлшеу әдістері
арқылы ... ... ... арқылы жұмыс уақытының нақтылы шығындары,
уақытың жоғалуы, олардың қөлемі және себептері ... ... ... Бұл әдіс кең ... ... ... кең ... өлшеу әдісі операцияның жеке элементерін зерделеуде, көмекші
әрекеттердің ... ... көп ... ... уақытын бақылауда
қолданылады. Кезенді өлшеу іріктеме өлшеудің бір түрі. Ол ұсақ әрекеттердің
ұзақтығын аңықтау үшін қолданылады.
Жұмыс уақытының ... ... ... ... ... ... ... әдістерге бөлінеді: жұмыс уақытының суреттемесі,
хронометраж, фотохронометраж.
Суреттеме деп жұмысшының немесе жабдықтардың жұмыс уақытының шығынын
ауысым бойынша не оның бір ... ... ... Оның ... ... ... ... жабдықтарды қолданудың суреттемесі,
өндіріс процессінің суреттемесі. Жұмыс уақытының суреттемесі ... ... ... ... әдісін қолдану арқылы жүргізеді. Уақыт
шығынындардын ... ... ... ... ... ... түрде
жазуға болады. Суреттеменің мақсаты жұмыс уақытының шығындары мен ... ... ... ... және ... ... ... Сонымен қатар суреттемеден алынған мәліметтер дайындау-қорытындылау,
жұмыс орнын ... ... жеке ... үшін ... нормативтерін
анықтауға әсерін тигізеді.
Жұмыс уақытының суреттемесі қадағалаудың ... ... және ... ... ... ... және ... жеке түрі өзіндік суреттеме, оның өзі жеке және топтық
болып бөлінеді.
Зертеудің мақсатына ... ... ... ... ... ... ... Егер жұмыс уақытын зерделеудің мақсаты оның
ысыраптығы ... ... ... онда ... ... ... орын алатын
жұмысшылардың немесе бригаданың жұмысын қадағалау ... Бұл ... ... ... ... ... Егер ... нормитивтерің өндеу
қажетті болса, онда еңбек жақсы ұйымдастырылған, уақыт ысырабы аз ... ... ... ... жұмысың суреттемелеуге болады.
Егер көмекші жұмысшылардың күту ... ... ... ... ... онда сол ... жұмысын қадағалау керек.
Бақылаудың объектісі мен мақсаты анықталғаннан соң жұмыс жағдайлары
мен жұмыс орнымен ... ... ... кейін жұмысшыға кедергі жасамау үшін
ынғайлы орын алып қадағалайды. ... ... ... ... ... ... ... жұмысшының аты-жөні, стажы,
мамандығы, норманы орындау пайызы, атқаратын ... ... ... ... ... ... күтуде ұйымдастыру, оның сиппатамасы,
жұмысшының жасы және т.б. жазылады.
2. Кәсіпорындағы еңбек ақы ... ... ... ... орны
Еңбек туралы ғылым оның анықтамасын берумен немесе зерттеумен ғана
бітпейді. Еңбекті және еңбекті мөлшерлеуді зерттеу ... ... ... ... және ... ... ғылымы басқа да ғылымдар сияқты әр
түрлі бағыттардан және ... ... ... ... ... ... ... басқа ғылымдармен байланысын
қарастырайық. ... ... ... бір түрі ... ...
бір жетекшінің басқаруындағы қажетті қызметкерлердің немесе бөлімшелер
құрылымының саны.
Сан нормативі – нақтылы жұмысты орындау ... ... ... ... үшін ... санын анықтайтын есептелген шама ... ... ... ажырата білу керек.
Жұмысшылардың сандық нормасы деп өндірістік тапсырманы ... ... ... ... ... ... ... [10,11].
Еңбек нормалары (уақыт мөлшері, өнім, күту мөлшері, қызметкерлердің
саны) және жұмысшылар мен ... ... ... ... -техникалық жағдайларына сәйкес анықталады.
Сонымен қатар нормалар еңбек әулетінің ... ... және ... ... ... ... ... уақыт мөлшерін жаңа
нормалармен ауыстыру жаңа техниканы, технологияны, өндірісті ... ... ... ... ... ... ... мөшерлеудің әдістері негізгі екі топтан
тұрады:
1) талдамалы әдіс;
2) жиынтық ... әдіс ... ... ... ... ... әрбір
өндірістік операцияда анықталады, яғни негізгі, көмекші, жұмыс орнын күту,
демалыс және жеке ... ... ... ... Ол үшін барлық
операция элементтерге бөлінеді, содан соң әр ... оның ... ... тигізетін факторларды анықтайды; сонымен қатар жұмысшының
рухани күйінің ерекшеліктері, жұмыс ... мен ... ... ұйымдастыру және еңбек жағдайлары есептеледі. ... ... ... ... ... пайдаланатын құрал – ... ... ... ... және күту ... зерттеледі.
Талдамалы әдістің өзі екі түрден тұрады: талдамалы ... ... ... ...... ... есептеу арқылы
бекітіледі. Бұл әдіс өнеркәсіп салаларында оперативтік уақыттың шығынын
бекіту үшін ... ... ... ... ... жүргізу немесе
іріленген нормативтер арқылы алынады.
Кең тараған әдістердің бірі: ... ... ... ... мәні – ... ... ... операциялардың орындалу
тәсілдерін жобалау және уақыт мөлшерін әрбір ... ... ... әдісі – еңбек нормалары операцияны элеметтерге бөлмей, әр
операцияға бекітіледі. Оның өзі: тәжірибелік, ... ... ... ... ... ... ... зерттеу арқылы емес, тек
өзінің өндірістік тәжірибесіне байланысты бекітеді. Мұндай ... ... деп ... ... өткен кезеңдердегі статистикалық
мәліметтерге байланысты бекітіледі. ... ... ... ... жағдайлары және т.б. факторлар есепке
алынбайды. Жиынтық әдісін қолдану арқылы ... ... ... әдіс деп те ... әдіс ... ... ... кеткен уақыт шығыны
немесе ... ... ... кезеңдерге қолданылған уақыт мөлшерлерімен
салыстыру арқылы есептеледі.
Аталған еңбекті мөлшерлеу әдістерінің әрқайсысы ұйымдастыру-техникалық
жағдайларға байланысты қолданылуы мүмкін.
Кесте 1 - ... ... ... есептеу
|Жұмыс күшінің шығындалуын есептеу ... ... ... ... ... ... | ... ... ... ... | | ... |
|негізгі ... ... ... ... ... ... қарап |келісім-шарт ... - ... ... сыйақылар |бойынша жұмыс |ішіндегі басшылар, |
| ... ... ... |бас мамандар, яғни |
| ... ... | |ИТЖ |
| ... ... | | |
| ... | | ... қызметте жұмыс кұші негізінен қозғаушы күш ретінде таналады
және ол өндіріс элементтерінің бірі ... ... Тек ... ... ... ... өзі) ғана ... қүнды жасайды. Сондықтан, көптеген
авторлардың пікірі ... ... ... өндіргіш күштердің маңызды
элементі және экономикалық потенциадды көрсеткіштер ретівде ескеру керек
деп санайды.
Жұмыс күшіне ... ... ... ... ... ... -
қызметтің түрлері бойынша жұмыс уақытына кететін шығындарын анықтау;
шығарылған өнім ... ... ... ... ... ... деңгейі; еңбек ақынының есептелуінің айқындығы, жұмыс істеп жүрген
қызметкерлердің еңбек ак^Ісы бойынша есеп ... ... ... ... т. ... ... ақы шығындары біріңғай болып келмейді, сондықтан басқарудың
талаптарын қанағаттандыру үшін оларды жіктейді. Кез ... ... ... ... ... қағидалар жату керек.
Сурет 2 - Кәсіпорындағы еңбек ресурстарын баскару жүйесінің элементтері
Жоғарыда келтірілген шығындар жіктемесі отандық ... ... ... ... ... ол басқару үшін қолайсыз болды, өйткені
онда: жұмысқа алу; қызметкерлерді іріктеу және қысқарту; ... ... ... ... еңбек және қызметкерлер санын нормалау және
жоспарлау туралы ақпарттар жоқ.
Суреттегі мәліметтерден ... ... болу ... ... жағдайында басқарудың ақпараттык жүйелік типтерін таңдап алу ... ... онда ... ... ... ... және оның есептелу тәртібі,
сондай-ақ компенсациялық және ынталандыру сипатында болатын әр ... ... ... ... пен ... жеңілдіктердің
берілуі (шаруашылықгың тарапынан да, мемлекеттің тарапынан да) жиі ... ... ... Бұл аз ... жүмыс беруші кәсіпорындар (әсіресе
шетелдік) тең ... тең ... ... әр қилы ... ақы төлейді. Олар
бұндай келеңсіз жайды өздерінің ішкі есеп беру ... ... ... жүмыс күшіне жүмсалатын шығындардың дифференциалдық шектеулері
басқарудың талаптарына сай келе бермейді.
Болашақта еңбек шығынын анық анықтауға ... ... ... ... ... ... ... ақы қорларын дұрыс ... ... ... ... ара ... ... ... және
т.б. осы сияқты мәселелерді шешуде белсенділік көрсетсек, онда басқарушы
есептің курделі экономикалық есептеулерін біршама жеңілдетеміз.
Шығындар ... ... ... оның екі белгісіне: яғни тікелей мен
үстеме шығындарына көңіл бөлу керек, Шешімді қабылдаудың белгілері ... ... ... кіретін еңбек ақының ұлкен ... ... ... ... ал ... ... оның біршама бөлігі үстеме болып табылады.
Демек бұл, „негізгі" еңбек ақының құрамында тікелей де, үстеме ... ... ... ... Осыған ұқсас пікірталас „қосымша" еңбек ақы кезінде
де павда болады. Бұл мәселелерге ... ... бір ... әлі ... ... ... ... баптарға көңіл бөлу керек сиякты:
• өнімді өндіру процесінде тікелей қатысатын, ... ... ақы ... ... ... норма және бағалау (расценка)
бойынша жұмыстар, істеген жүмыс ... ... ... ... ... жүмыс сапасына, жоғары шеберлігіне, шығындарды төмендетуге, графикті
орындағаны үшін ынталаңдыру сипатында ... ... ... ... ... ... ... іріктеу (өндірістік жұмысшьі-ларына қатысты
ғана, қалғандары үстеме шығыстарына жатады);
• өндірістік емес төлемге басты назар аудару керек — ... ... ... ... сәйкес келетін жұмыс істемеген уақыт-тарына,
қалыпты ... ... тыс ... төленетін қосымша төлемдерге;
жұмысшылардың кінәсінен емес жіберілген ... ... ... ... ... ... ... шығындар сметалықпен
салыстырылатын, шығындар сметаларын орындау жөніндегі жиынтық ведомостарын
жасайды. Жекелеген мәліметте бойынша ақау, ... ... ... ... ... ... туралы акпараттарды шолып, жалпылама
қорытындк жасалады [12 - 17].
Өндірістегі қолданылатын ... ... күн ... ... ... ... Оның шамасы қызметкерлердің орташа тізім санын күн тізбелік
күннің санына көбейту арқылы анықтайды. Сонымен қатар, келу ... ... ... ... қоры ... уақыты қорына пайдалы уақыт қоры, ішкі күні бойы тұрып қалған
уақыт және келмей қалған уақыттары ... ... ... ... ... ... себепсіз келмеуі).Пайдалы уақыт қорына нақты жұмыс
істелінген ... ішкі ... ... ... ... және ... ысырабы
кіреді. Содан соң уақыт кезеңін қолдану деңгейі мен ... ... ... анықталады. Уақыт кезеңін қолдану деңгейі барлық жұмыс
істелінген адам - күн санын қызметкерлердің орта тізім ... бөлу ... ... ... ... жұмыс уақытының ең жоғары ықтимал
қорын қызметкерлердің орташа ... бөлу ... ... 3 - ... ... ... арналган шығындарды есептеу
процедурасы
Жұмыс күнінің орташа нақты ұзақтығы толық уақыт түрінде ... ... ... үшін ... адам – ... санын жұмыс істелінген адам
- күн санына бөледі. Толық уақыт – бір адам ... неше ... ... ... ... талдау нәтижесінде жұмыс уақытының балансы құрылады.
Кесте 2 - ... ... ... |Нақты істелінген және істелінбеген уақыт |
| ... ... |1. ... қор ... қоры | ... және | ... ... | ... ... | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| |2. Әр ... ... ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... және ... ... демалыс; |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... және ... тапсырманы орындауға байланысты|
| ... |
| ... ... ... |
| ... да шықпау. |
| |3. Әр ... ... ... адам – ... |
| ... |
| ... қалу; |
| ... ... |
| ... ... ... |
| |4. ... барлығы: |
| ... ... ... |
| ... ауысымдық тұрып қалу; |
| ... бойы ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| |5. ... уақытының ең жоғары ықтимал қоры ...... ... ... ... ақыл – ой ... күшін пайдалануы. Адам еңбек еткен уақыт кезеңі – жұмыс күні не ... деп ... ... ... ... ... бірақ оның да белгілі
шекарасы ... Оның ең ... ... екі ... ... адам ... жиырма төрт сағат жұмыс істей аламайды, себебі
оған ұйықтау үшін. Тамақтану үшін, яғни ... ... ... үшін ... ... ... жұмыс уақытының шекарасы моральдық
және әлеуметтік сипаттағы талаптарға сай ... ... ... ... ... келтіріп қана қоймай, қандай да бір болмасын рухани
талаптарын да ... ... ... ... ... ... әсер ететін факторлар: еңбек
екпінділігі, өндірістік цикл фазаларының қозғалысы, ... ... ... ... уақытының ұзақтығы кәсіпкерлер ... ... ... ... ... ... мына ... бөлінеді:
• Дайындық – қорытынды уақыт – тапсырмамен танысу, құралдар, материалдар
алу, оларды ... ... ... немесе партия өңдеу басында ... бәрі ... ... ... жұмыс – еңбек заттарын өзгертуге арналған жұмыс, ол негізгі және
көмекші деп бөлінеді;
• Жұмыс орнына қызмет көрсетуді ұйымдастыру – ... ... ... ... үшін ... ... ұстауы;
• Демалыс және жеке мұқтаждықтары, еңбек жағдайарына байланысты;
• Өнімсіз жұмыс уақыты – жұмысшының өз ... боп ... ... ... Еңбек тәртібін бұзу;Ұйымдастыру – техникалық себептерге, яғни қызметкерге
байланысты емес үзілістер;
• Технологияға байланысты регламенттелген үзілістер.
Жұмыс уақытының дәрежелері, болуы ... ... және бос ... ... 3 - ... ... шығындау және бос кету классификациясы
|Жұмыс уақыты дәрежелері |Жұмыс уақыты ... мен зая кету |
| ... ...... ... |Жұмыс жоспарымен танысу, комъю – терді |
| ... жоба ... ... алу ... ... ... көзделген жұмысты орындау |
|Жұмыс орнына қызмет көрсету|Жұмыс орнын дайындалу және ... ... | ... және жеке ... және жеке ... ... | ... ... ... ... ... жоспарда көзделмеген |
| ... ...... ... күту. ... ... ... ... ... |
| ... уақытында мәжіліс, жиналыс өткізу |
|Еңбек тәртібін бұзудан |Жұмысты кеш бастау және ерте ... ... ... ... ... ... емес ... қалу. |
| ... ... |
| ... ... ... ... орындау. |
Барлық жұмыс ... бос ... ... ... және кезек ішілік болып
бөлінеді.
Тұтас күндік жұмыс уақытының бос кетуі.
Жұмыс уақытының тұтас күндік зая кету ... мен ... ... ... ... ... немесе кәсіпорынның тұтас күндік
зая кету мөлшері туралы есебінен алып, ... ... ... ... күні балансымен салыстыру арқылы табуға болады .
Тұтас ... ... ... бос ... ... мереке күндері
- демалыстар
- кезекті демалыстар
- оқу демалыстар
- жасөспірімдерге демалыс
- жүктілік пен босану ... ... ... ... ... ... жағдайына байланысты берілетін демалыс
- ауылшаруашылық жұмыстарына алып кету
- жұмысқа шықпау
- мемлекеттік, қоғамдық міндеттерін орындау
- әкімшілік рұқсатымен жұмысқа шықпау т.б.
Жұмыс уақытының бос кету ... және ... ... болу ... ... ... фотоға түсіру көмегімен жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... ... рет
кезекшіліктің барлық уақытында бақыланушыларды барынша мол қамтып жүргізу
ұсынылады.
Жұмыс уақытының бос кетуі жұмысшыға байланысты және ... ... 4 - ... уақытының бос кету құрамы
|Жұмысшыға байланыссыз уақыттың бос кетуі |Жұмысшыға байланысты |
| ... бос ... ... қысқартылған жұмыс күні; |жұмысты кеш бастап, ерте |
|зейнеткердің қысқартылған ... ... ... ... ... ... қысқартылған күн; |жеке әңгімелер; ... ... ... ... ... ... ... |
|жоқтығы; ... ... ... ... шикізатқа |кішігірім жарақаттар; |
|бару; ... ... ... құралын күту; ... ... ... |
(кестенің жалғасы)
|еңбек құралын тасымалдаушы жұмысшы бола тұра |жасырын шығындар т.б. ... | ... ... жоқтығы және соларды | ... ... | ... жөндеуді күту т.б. | ... ... ... мен ... классификациясы бірнеше белгілер
бойынша жүргізіледі:
- зерттеу мақсатына қарай;
- ... ... ... ... ... ... ... мәліметтерді алып бекіту формасына қарай;
- бақылау түріне, бақылаушыға ... жазу ... ... және ... ... уақыты балансын салыстыру мына
көрсеткіштерін анықтауға мүмкіндік береді:
• кезек уақытын ... ... ...... себептермен жұмыс уақыты бос кету коэффициенті;
• еңбек тәртібіне байланысты жұмыс уақыты бос кету коэффициенті;
• жұмыс күнін нығыздау мүмкіндігі ... ... ... ... жою ... ... өнімділігін арттыру
мүмкіндігі коэффициенті.
Хронометраж – шұғыл уақыт шығынын зерттеу ... ол әр ... ... қайталанатын жекелеген операция элементтерінің ... ... ... арқылы жүргізіледі. Хронометраждық бақылаулар шұғыл жұмыс
орындау уақытымен байланысты ... ... ... ... ... бақылауға дайындық – операциямен танысу және ... ... ... ... ... бақылау;
3. бақылау мәліметтерін өңдеу, талдау - әр операция ... ... ... ... ... тексеру, қолданыстағы
нормативтермен салыстыру.
4. озық ... ... ...... ... ... ... ұтымды құрамын анықтау, оның элементтерінің және
түгел ... ... ... ... ... бос ... қысқарту жағдайы боп табылатын - өндіріс
процесінің элементтерін – еңбек ... ... және ... ... ... ... ... орнын жоғары ұйымдастыру мен қызмет көрсету, сондай – ақ
жұмыс уақытын тиімді пайдалануға теріс әсер ... ... жою, ... ... 3 ... еңбек ақы төлеу түрлері
Еңбекақы – ақша формасында көрсетілген өнімнің қоғамдық бөлігі болып
саналады. Ол жұмысшының жеке тұтынуына, яғни ... ... ... ... ... сәйкесті түседі.
Еңбекақыны ұйымдастыру негізі тарифтік жүйесімен іске асады. ... ... ... ... ... және ... жағдайына
байланысты төлеу, республика, аудандар мен халық шаруашылығының ... ... ... реттейді [19,20].
Тарифтік жүйеге тарифтік біліктілікті анықтайтын анықтама, тарифтік
кесте және тарифтік еңбекақы мөлшері жатады. ... ... ... ... ... ... сипаттайды. Осы анықтама негізінде
жұмысшыларға тариф жүргізіледі.
Әрбір жұмысшыға оның ... мен ... ... ... ... ... біліктілігі жоғары болса разряды жа жоғары
болады. ... ... ... ... ... ... ... тарифтік кестені құрайды. Ол әртүрлі қиындықта
атқарылған жұмыстардың арақатынасын анықтай отырып, жұмысшыларға ... ... ... ... ... ... разрядтан тұрады.
Тарифтік еңбекақы мөлшері – уақыт бірлігінде жұмысшы еңбегі ... ... және ... ... жұмысшылар үшін белгіленеді.
Басқа разрядтағы жұмысшылардың еңбекақы ... ... ... ... разрядтағы коэффициент тарифіне көбейтеді.
Мұнай өнеркәсібінде еңбекақы төлеудің екі негізгі формасы қолданылады:
уақытпен және кесімді.
Кесімді ... ... ... ... ... ... өнімнің бөлшек сауда бағасына көбейту жолымен анықталады.
Жұмысшының ... ... ... саны мен ... ... ... – жұмысшының еңбегі, оның еңбек уақытының ұзақтығымен
өлшенеді. Жұмысшының еңбекақысы пайдаланылған уақыт санының мөлшерінің
дәрежесіне байланысты.
Жұмысшылардың ... ... ... ... өнімділігін өсіру
және сапасын жоғарлату үшін сыйақы төлеу жүйесі қолданылады. ... ... ... және сандық көрсеткіштерінің орындалуына және
асыра орындалуына байланысты жұмысшының ... ... тура ... ... ... жалақы мөлшерінің төленуі.
Еңбекақы қоры – жұмысшыларға еңбектің саны мен сапасына байланысты
еңбек төлеуді, еңбекақы ... ... ... өнімділігінің ерекше
өсуін, еңбекақы шығынының кемуін, еңбекақы төлеуге қажетті ақша ... ... ... 5 - ... ... ... ... еңбекақыны ұйымдастыру бағыттары ... ... ... |
| ... ... анықтайтын анықтама, тарифтік кесте және|
| |тарифтік еңбекақы мөлшері |
| ... емес жүйе ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... ... |
| ...... жүйе |
| ... - кесімдік жүйе |
| ...... ... |
| ...... жүйеде ... ... ... ... ... ... ... сомалар,
келісімді ақылар және үстеме ақылар және қосымша төлемдердің барлық ... ... ... қоры ... ... ... категориясы
бойына разрядын көрсету арқылы жүргізіледі.
Өндірістік программаны орындағанда сыйақы төлемі: кесімді еңбекақыда
тарифтік кесімнің 40%, ... ... ... ... ... 30% - ... ... төлемінің екі формасы бар: мерзімдік және кесімдік.
Кесімдік жалақы – орындалған жұмыс көлемі немесе әрбір өнім ... ... ал ... ... ... ... қарастырылған нормативтік
уақыт, яғни жұмысты орындауға кеткен уақыт ... ... ... қолдану жағдайлары мыналар:
1. жұмысшымен тікелей байланысты ... ... ... орындалатын жұмыс көлемін нақты есепке алу мүмкіндігі;
3. нақты жұмыс ... ... ... ... немесе
өнімділігін арттыру мүмкіндігі;
4. еңбекті техникалық нормалау мүмкіндігі.
Мерзімдік жалақыны қолдану жағдайлары мынандай:
1. өнім ... ... ... болмауы;
2. өндірістік процесс қатаң регламенттелінген;
3. жұмысшының функциясы технологиялық процесстің ... ... ... ... ... ... өнім ... төмендетуге әкеледі.
Кесте 6 - Кәсіпорындағы еңбек төлемін ұйымдастыру қызметі
|Кәсіпорындағы ... ... ... ... ... |Негізгі еңбек ақының құрылуы |бірдей тарифтік ставка негізінде |
| | ... ... ... ... |
| | ... емес жүйе ... |
|2. |Еңбек төлемдерін таңдау формасы|келісімдік жүйе ... |
| | ... жүйе ... |
| | ... жүйе ... ... ... төлеу жүйесі ... жүйе ... |
| | ... жүйе ... ... ... ... мұнайхимия мекемелерінде еңбек төлемінің
мерзімдік формасы кеңінен қолданылады. Бұрғылау ... ... ... формасы қолданылады.
• Кесімдік жалақының есептелу жолдарын қарастырамыз.
1. Қарапайым кесімдік жалақы жағдайында ... ... өнім ... ... ... ... ... Расценканы есептелу жолы
мынандай:
Р = Т/Нқ
Мұндағы, Т – сағаттық тарифтік ставка.
Нқ – ... ... ... = Р * ... Р – ... расценка.
В - өнім көлемі.
2. Кесімдік – ... ... ... ... ... ... ... бірге премияға да ие болады, бірақ көрсеткіштер анық
тағайындалуы ... Және ... ... ... ... ... орындағаны
үшін премия мөлшері алдын – ала анықталуы керек.
3. Қосалқы - кесімдік жүйе жағдайында жұмысшының жалақы мөлшері еңбек
нәтижелеріне тікелей ... ... Осы жүйе ... ... жұмысшылары
үшін қолданылады.
4. Аккордтық – кесімдік жалақы ... ... ... ... ... ... ... барлық жұмыс көлеміне тағаындалады. Осы ... ... ... ... ... үшін ... Кесімдік – прогессивтік жүйеде жұмысшы еңбегу ... ... ... ар ... ... ... – жоғары расценкалар
тағайындалады.
Еңбек төлемінің кесімдік формасы коллективі түрде ... ... ... ... ... ... ... төлемінің мердігерлік формасы
кең таралған. Оның мәні келісім – шарт жасасуда, бір жақ ... ... ... ... ... жақ ... ... соң төлеуге келіседі.
Бригаданың жалақысы бригадалық кесімдік ресценканы нақты орындалған ... ... ... ... = Рбр * ... ... ... формасы бойынша жалақы жұмысшының жұмыс
жасаған уақытына байланысты есептеледі:
Ж мер = Тс * ... Тс – ... ... ...... ... ... шығын, сағ.
Ай бойынша мерзімдік жалақының есептелуі:
Жмер = Жа / Ун * ... Жа – ... ... ...... нақты жұмыс сағаттарының саны.
Уа – бір айдағы ... ... ... ...... ... ... үшін
қызметтік оклад жүйесі қолданылады. ... ...... ... ... абсолютті шамасы.
Өндірістің салалары бойынша жалақыны реттеп отыру үшін ... ... ... жүйе үш ... ... ...... тарифтік сетка және тарифтік ставка.
Тарифтік – квалификациялық анықтамада әрбір профессия үшін ... ... ... ... ...... ал ... – жоғары разрядтарға жатады.
Тарифтік сетка – тарифтік разрядтар жиынтығы, әрбір разрядтың өзіне
сай тарифтік ... ... ... нақты разрядтың тарифтік ставкасы бірінші
разрядтың тарифтік ставкасынан неше есе ... ... ... ... – уақыт бірлігіндегі жұмысшының еңбек ... ... ... ... ... ... ... тағайындайды. Қалған разрядтар
бойынша тарифтік ставка мынандай формуламен есептеледі:
Тп = Т1 *Ктар
Мұндағы: Т1 – бірінші ... ... ... ... ...... ... тарифтік коэффициенті.
Бұрғылау және мұнайгаз өндіру мекемелерінде жоғарғы тарифтік ставкалар
бойынша мынандай жұмысшылардың ... ... ... ... жұмысшылар;
• скважиналарды жерасты және күрделі жөндеу бригадаларының жұмысшылары;
• еңбектің қиын жағдайларындағы мұнайгаз өндірісінің жұмысшылары.
Нарықтық жағдайларға көшу кезіңде ... ... ... ... тағы бір ... – тарифтік емсе жүйе. Бұл жүйе бойынша мекеменің
директордан бастап жұмысшыларға дейінгі барлық ... ... ... ... қорындағы әр адамның үлесін көрсетеді.
Осындай жағдайлардағы жалақы мөлшері мынандай факторлармен ... ... ... ... жұмысқа қатысу коэффициенті;
3. нақты жұмыс уақыты.
Жұмысшының квалификациялық деңгейі ... ... ... ... ... соң мекеменің барлық ... ... топ ... таратылады. Топ үшін квалификациялық деңгей
тағайындалады.
Кесте 7 - Жұмысшының квалификациялық ... ... топ ... ... ... |Мекеме жетекшісі |4,5 ... |Бас ... |4,0 ... ... ... ... |3,6 ... |Бөлімше жетекшілері |3,25 ... ... |2,65 ... ... және ... ... |2,5 |
| ... | ... ... категориялы мамандар және |2,1 |
| ... ... | ... ... категориялы мамандар және жұмысшылар|1,7 ... ... және ... |1,3 ... ... жоқ ... |1,0 ... еңбектің саны мен сапасына сәйкес жұмысшылардың ... ... ... ... ... қаржы формасындағы бөлігі қоғамда
еңбек төлемі деп аталады.
Мекемедегі жұмысшылар санын жоспарлауда өнеркәсіптік, өндірістік және
өнеркәсіптік емес ... ... ... ... ...... басқару аппараты өндірістік процеске тікелей
қатынасы бар басқа да бөлімшелер жатады. Өнеркәсіптік емес ... ... ... ... ... ... емес ... енеді. Өнеркәсіптік, өндірістік, ұйымдық персоналдың саны
келесі категория ... ... ... ... ... және т.б. жатады. Жұмысшылардың жоспарлы санын
анықтауда олардың ... келу ... және ... ... ... ... жұмысқа келу құрамына – күнделікті ... ... ... ал ... ... ... сол күні ... кезекті демалыс немесе ауыруына байланысты жұмысқа келмеген, бірақ
мекеме тізімінде бар ... ... ... ... санын
ету үшін олардың жоспарлы кезеңдегі санын жұмыс уақыты шығын ... Бұл ... ... ... үшін календарлық уақыт тиімді
уақыт қорына қатысы арқылы ... ... ... үшін номиналды уақыт
қорының тиімді уақыт қорына қатынасымен ... ... қоры ... ... ... ... өндіріс үшін жасалған
Фк – календарлық уақыт қоры
Тқ – тиімді уақыт қоры
Үзілісті өндіріс үшін жасалған
Фном – номиналды уақыт қоры
Фк = 365 күн Фном = Фк – ...... ... = Фк – (Д + ... ... үшін жасалған
М – мейрам күні
Номиналды уақыт қоры (Фном) ... ... ... жұмысшылар
жылдық жазғы демалыспен жұмыс уақытындағы басқа үзілістерде болады. Егер
Фном – дан еңбек сыйымдылығы негізінде жоспарланған ... ... ... ... ... ... ... аламыз. Тқ = Фном – З
З – заң бойынша жұмысқа шықпаған ... ... ... ... ... ... ... ал нормаланбаған қызметтін санымен анықталады.
Нормативтік еңбек сыйымдылығы бойынша ... ... ... ... - ... ... көлемінің еңбек сыйымдылығы
В – еңбек өнімділігін жоғарылату ... ... ...... ... саны.
Штаттық норма бойынша норма келесі факторлармен анықталады:
Жсжос = М × Nсағ ×Cм × R1
М – жұмыс орнының саны
Nсағ – сағаттық ...... ... саны
R1 – қатынасушылық құрама-тізімдік ауысу коэффициенті.
Еңбек ақы қорын ... ... ... категориялары мына топтарға бөлінеді:
1. жұмысшылар;
2. инженелі-техникалық жұмысшылар;
3. қызметкерлер;
4. кіші қызметкерлер;
5. күзет орындарының қызметтері;
6. оқушылар.
Кесте 8 - Жалақы қорын жоспарлауды ... ... ... жоспарлауды есептеу тәсілдері |
| ... цех ... ... ... |
| ... ... бойынша тарату |
| ... ... ... ... қорының есебін тарифтік жалақы қорын есептеуден басталады:
Зм – тарифтік жалақы қоры
С – ... ... ... ... ... ... белгілі болса, онда
тарифтік қор келесі формуламен анықталады;
Еө - еңбек тиімділігі
Ссағ.орт -
Бұрғылау мұнай өндіру ... ... ... ставкасын
қолдану арқылы тарифтік қорды анықтайды. Жалақы қорының басқа элементтерден
тарифтік қорлардың процентімен есептеледі. Есептеулерді әр элемент ... – жеке ... ... ... өнімділігі (Дк). Оны табу үшін:
n1 – кесімді өнімнің жоспарланған проценті.
2. Премиялық өнімділік:
3. Аудандық коэффициенттер бойынша төлемдер:
Кт – төлем коэффициенті.
Еңбек және ... ... ... жоспар.
Еңбек көрсеткіштерінің жоспарлауының соңғы кезеңі болып еңбек өнімдері
барлық категориялы жұмысшының тізімі, жалақы қоры, орта жалақы қоры бойынша
көрсеткіштер көрініс ... ... ... ... ... табылады.
Жоспарда геологиялық барлау бұрғылау және мұнай-газ өндіру мекемелерінің
негізгі және қосалқы шаруашылықтағы ... ... және ... ... ... ... ... тұрмайтын жұмысшылармен орындалса
жоспарда тізімдік емес құрамның жалақы қоры қарастырылады.
Оны өткен кездегі ... емес ... ... талдау негізінде
анықталады. Жоспарланған жалақы қоры мекеменің белгіленген лимитінен ... Егер ... ... ... ... қорында орташа
жалақының қажетті өсімі қамтамасыз етілмесе ... ... ... ... ... ... еңбек және жалақы бойынша жоспарға қажетті өзгерістер
енгізіледі [23,24].
Жоспарландыру кезінде ... ... өсу ... ... өсу ... ... жоғары болуы керек.
Еңбек өнімділігінің өсуіне мекеме ... ... ... және ... ... ... мен ... еңбекті техникамен жасақтауын жоғарылату) факторлары әсер етеді.
Алғашқы факторлары әсер еткен ... ... ... әсер ... ... ... мен ... өнімділігі байқалады.
Ал 2 - ші фактор кезінде еңбек өнімділінің өсуі басты орын алады.
Еңбек өнімділігінің жалпы ... 2-ші топ ... үлес ... ... ... еңбек өнімділігінің өсуімен орташа жалақының өсуі
арасындағы бөліністе сонша көбеюі мүмкін немесе ... ... ... ... мекемедегі бұл топ факторлар арасындағы
қатынас әртүрлі. Бұл мекеме мен оның бөлімшелері ... ... ... ... ... өсу ... ... жоспарлауға дифференцалды
түрде алдын-ала анықтайды (бұл 2-ші ... ... ... ең ... – бұл ... ... тереңдігі, геологиялық қиыншылықтарының ерекшелігі және т.б.
Еңбек өнімділігін жоғарылатуды жоспарлау жоспарлы өндіріс көлеміндегі
еңбек шығындары ... ... ... ... жаңа ... ... ... бойынша іс-шараларды жасақтауға негізделген [25].
Еңбек өнімділігінің өсу қарқынын жоғарлатуды қамтамасыздандыру үшін
смена ... және ... ... ... көмекші бөлімшелеріндегі
жұмысшылар санын азайтуға бағытталған іс-шаралар жасақтауы керек.
Еңбек өнімдерінің өсуін келесі тізбектегідей жоспарлайды:
1. өткен ... ... ... ... ... ... орындау үшін қажет жұмысшылар саны былай анықталады:
2. жұмыс ұзақтығының үнемделуінің жоспарланған ... ... ... ... санынң үнемделуі анықтайды.
Алынған нәтижелерді еңбек өнімділігі жоғары есептейді.
Сонымен қатар техника мен технологияны ... ... ... ... санының үнемделуін есептейді. Факторлардың 1-ші ... ... ... ... санын үнемдеу келесі формуламен
есептеледі:
Мұнда Т2, Т1 – ... ... ... және одан ... бірлік
өнімге шаққандағы еңбек шығыны (адам-сағ).
Тқ – базисті жылдағы 1 жұмысшының тиімді уақыт қоры.
Q – ... ... ... ... ... ... – жоспарланған өндіріс көлемі.
Фактордың 2-ші тобы өндірістің техникалық деңгейін жоғарлату бойынша
іс-шаралармен ... жоқ ... ... ... ... ... ... жетілдіру инженерлік-техникалық жұмысшылар ... ... ... ... Бұл ... осы ... санын үнемдеу, олардың ... ... ... ... ... санымен салыстырылуы арқылы анықталады.
Қызмет көрсету нормаларының жоғары кезінде жұмысшылардың саның үнемдеу
келесі формуламен анықталады:
Nж – жоспарлы жылдағы қызмет көрсету нормасы
Nжоспар – ... ... ... ... ...... ... қызмет көрсету нормасы.
Жоспарлы жылдағы жұмыс уақытының тиімді қорының өсуі жұмысшы санының
өзгеруіне әкеледі, ол ... ...... ... ... ... – тиімді қоры
Жоспарлы жылдағы өндіріс көлемінің өсуімен байланысты жұмысшы санын
келесідей анықтайды:
ЖС. баз – базистік жылдағы жұмысшы саны
Кж.с. - ... ... ... байланысты қажетті жұмысшылар саны
Q1 – жоспарланған өндіріс көлемінің өсуі.
Жоспарлы жылдағы еңбек ... өсуі ... ... ... ... анықтайды:
Е0 – нақты фактор есебінен еңбек өнімділігініғ өсуі
Yжс – әрбәр фактор ... ... ... ... – бастапқы жұмысшы саны
Мекемедегі кадрлар жағдайы мынадай коффициенттермен анықталады.
1. Кадрларды ... ... ...... кезең ішінде барлық
себептер бойынша жұмыстан босатылған ... ... осы ... ... санына бөлу жолымен есептеледі.
Кі..ш.=Ршығ /Р*100%
2. Кадрларды қабылдау коэффициенті – нақты кезең ішінде жұмысқа қабылданған
жұмысшылар санын осы кезеңдегі ... ... ... бөлу ... /Р*100%
3.Кадрлардың тұрақтылылығының коэффициенті:
Кт..к.=1-Ршығ /Р+ Рқаб
4.Кадрлардың ағымдық ...... ... шығарылған
жұмысшылардың санын жұмысшылардың орташа ... ... бөлу ... /Р* ... еңбекті нормалау – еңбек пен жалақыны ... ... ... ... ... ... кең ... – статистикалық және аналитикалық, ол ... ... ... ... ... көздейді, ал тәжірибелік –
статистикалық тәсіл мекемедегі өткен жоспарланған ... ... ... үшін ... базасы ретінде қарастырылады [26].
Аналитикалық тәсіл өз кезеңінде екіге бөлінеді.
• Аналитикалық – есептеу тәсілі- дайын ... ... ... ... – іздестірушілік тәсіл – норма хронометраж, жұмыс уақытының
фотографиясы, жұмыс уақытының ... ... ... ...... ... шығындарын өндірісте қайталанатын
операцияларды ұзақтығын өлшеу, ... ... ... тәсілі. Негізгі
кезеңдері: бақылауға дайындық, бақылау, бақылау нәтижелерін өңдеу және
талдау, алдыңғы ... ... іс пен ... ... ... операциялардың рационалдық құрамын анықтау. Жұмыс уақытының
фотографиясы – ... ... ... күні бойынша оның ұзақтығын өлшеу және
бақылау жолымен талдау тәсілі, яғни жұмыс уақытына қызмет көрсету ...... ... ... ... үшін ... норма түрлері қолданады.
1. Уақыт нормасы - өнім бірлігін орындауға кететін шығындар. Уақыт нормасы
– сағат, адам – ... ... ... Өнімділік нормасы – уақыт бірлігінде сәйкес ... ... ... ... ... ... ... бірлігінің ең
төмен санын көрсетеді, ол уақыт нормасына кері ... ... Тр - ... нормасы есептелетін кезең ұзақтығы,
В- жұмысшылар саны;
Ну - уақыт нормасы.
3. Қызмет көрсету нормасы – ... ... ... ... ... ... ... нақты өндіріс жағдайындағы қондырғылар,
аппараттардың ең төмен саны. Мыс: мұнай өндіруде скважиналардың ... ... Адам ... ... - ... ... жағдайында бір машинаға қызмет
көрсету бойынша жұмыстың жалпы көлемін орындау үшін қажет ... ... ол ... ... нормасына кері шама.
Еңбек өнімділігі материалдық өндіріске кететін шығындардың тиімділігін
сипаттай отырып, жұмыс уақыты бірлігінде ... өнім ... ... ... ... еңбек шығынымен анықталады.Еңбек өнімділігінің
деңгейі екі көрсеткішпен сипатталады:
1. Уақыт ... ... ... ... Өнімді дайындаудың еңбек сыйымдылығы (кері көрсеткіш).
Тікелей көрсеткіш мына ... ... ... В - өндірілген өнім көлемі (тенге);
Т-өндіріске кеткен ірі еңбек шығындары (тенге).
Өнімнің еңбек сыйымдылығы өнім бірлігінің өндірісіне ... ... ... көрсетеді.Өнімділік көрсеткішімен салыстырғанда бұл
көрсеткіш ... ... ие: ... ... мен ... шығындары
арасындағы тікелей тәуелділікті тағайындайды, ... ... ... өнімге кететін еңбек шығындарын салыстыру. Еңбек
сыйымдылығының ... ... ... ... ... мынадай
түрлері бар:
1. Технологиялық – негізгі жұмысшылар мен келісімді ... ... ... ... ... еңбек сыйымдылығы – қосалқы жұмысшылардың еңбек
шығындарын қамтиды.
3. Өндірістік еңбек сыйымдылығы – ... ... ... ... ... ... еңбек сыйымдылығы – инженерлік – техникалық
қызметкерлер, кіші қызмет көрсетуші ... мен ... ... ... ... ... ... еңбек сиымдылығы - өндірістік персоналының барлық категорияларының
еңбек шығындарын қамтиды.
1. 4 Қазақстан ... ... ... және ... мен заңдық негіздері
Нарықты экономиканың және нарық ... ең ... ... ... қызметтерін толассыз жандандыруында. Еңбектің табиғаты,
қоғам дамуындағы ролі өзгермесе де, әлеуметтік-экономикалық және қоғамдық-
саяси сипаты жағынан ... ... да, ... ... ... ... ... басқару, еңбекті қолдану түбегейлі өзгереді.
Егер нарық қатынастары еңбек әулетінің нәтижелілігіне, ... ... ... ... деген көзқарасының өзгеруіне әсерін тигізбейтін
болса, онда нарықты экономика өзінің жоғары деңгейлі мәнін жоғалтқан ... ... ... ... ... кез ... еңбек қызметі, атап
айтқанда, ой-қуаты, энергиясы, уақыт шығындары нысанына, жұмыстың тәсіліне
қарамай еңбек болып ... ... ... ... ... де ... ... Республикасының «Еңбек туралы» Заңында: «еңбек қатынастары-
тараптардың әдетте жеке еңбек және ұжымдық шарттар негізінде ... ... ... ... асыруы жөнінде туындайтын жұмыс беруші мен қызметкер
арасындағы қатынастар», -делінген.
Адамның алдына қойған мақсаты, оны ... ... зор ... ... ... еңбекті, жұмыс күшін ... ... ... ... төлемін реформалау базасының заңдылықтарын қалыптастыру; ... ... ... ... өсуі, бірдей тарифтік жүйені |
|реформалау; ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |Жалақы төлеу болжамдары ... ... ... ... ... ... |
| ... тарифтік жүйені қалыптастыру ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| |Бас ... ... |
| ... келісімдер |
| ...... ... |
| ...... ...... |
| ... еңбек келісім шарты ... 4 - ҚР – ... ... ... ... ... ... экономика еңбек рыногы мен ... ... ... Қызметкерлер жұмыс күшін өздері жұмыс берушілерге
сата алады. Олар ... ... ... ... ... ... ... қарай бағалайды. Рынок болса, сұранысқа
байланысты ... ... ... ... ... Ал адам жұмыс
күшінің иесі ... ... кең ... шақта сапасын, жұмыс
қабілеттілігін, мамандығын жоғарылатуға ... Олай ... ... ... ... ... ... жалдау қатынастарын да қарастырады, одан барып жұмысқа орналасу
проблемасы туады. Жалдайтын жақ ... ... ... ... ... жай ... біліктілік – мамандық
деңгейіне, жынысы, жасы сипаттамасына, молальды – ... ... ... ... жақ ... ... еңбек жағдайларына, жұмыс орнының мамандығына сай ... ... ... ...... ахуалына,
басқарушының мәдениеттілігіне қарай зерделейді. Егер сұраныс пен ... – дәл ... жал ... ... ... ... процесінде еңбек қатынастары өзара келісім шарт арқылы
реттеледі. Өзара шарт – бұл ... мен ... ... ... ... ... Егер ... шартта көрсетілген талаптар
орындалмайтын болса ... жақ ... ... ... ... ... ... қатар
тапшылықтың жұмыс орнын қамтуы нарық экономикасының тұтқасы. Мұның өзі
қызметкердің еңбек өнімділігінің ... ... ... жетуіне, оның
еңбек ұжымының және жалдаушының алдына ... ... ... ... Егер екі жақ бір – біріне сенімділік білдірсе өзара шартты
ұзартуына, тіпті өмірлік шарт жасауға болады.
Жұмыс уақыты деп адамның ... ... ... міндеттерін
атқару, үшін үйымдастырылған еңбек процестеріне қатысу ұзақтығын айтады.
Жұмыс уақыты ... ... ... жұмыс аптасы, жұмыс айы, жұмыс
жылымен өлшенеді де, мемелекеттік заңдылықпен реттеледі.
Жұмыс уақытының анықтамасын ... ... ... ... ... ұғымды негізге алсақ: «жұмыс уақыты - қызметкер
жұмыс берушінің актілері мен жеке ... ... ... ... ... орындайтын уақыт», - делінген. Осы заңға сәйкес жұмыс уақытының
қалыпты ұзақтығы аптасына 40 сағаттан аспауы ... ... шарт ... ... қолданылады, тек жеке еңбек шарттарында
тараптардың ... ... ... көзделуі мүмкін.
Қызметкерлердің кейбір жекелеген санаттары үшін ... ... 9 - ... ... еңбек заңдылықтары
|Қазақстан Республикасындағы еңбек заңдылықтары ... ... жас ... ... ... |
| |14 ... 16 –қа ... ... үшін |24 ... |
| |16 - ... 18 - қа ... ... |36 ... ... керек |
| ... және ... ... ... ... 36 ... жұмыс |
| |жұмыстарда ... ... ... ... екі ... күні бар бес ... және бір демалыс күні
бар алты күндік жұмыс аптасы белгіленген. Алты күндік жұмыс аптасы ... ... ... ... ... 40 ... болғанда 7 сағаттан
аспауға, апталық норма 36 сағат болғанда – 6 сағаттан және ... ... ... ... – 4 сағаттан аспауға тиіс.
Түнгі уақыттағы жұмыстар 22 сағаттан бастап таңғы сағат - 6-ға ... ... ... екіқабат, үш жасқа дейінгі баласы бар әйелдер, 18
жасқа ... жас ... ... ... ...... ресурстарын жалдау, оқыту
және пайдалану бойынша әлеуметтік-экономикалық қатынастардың жиынтығы.
Еңбекақыны ұйымдасыру жүйесі – бұл ... ... мен ... ... ... және әдістерінің жиынтығы.
Персоналмен жұмыс жүйесін жасақтау және еңбек ақыны ұйымдастыру үшін
бастапқы мәліметтерге мыналар жатады:
• Адамдар құқықтарының ... ... Ел ... ... ... ... Елдің азаматтық кодексі;
• Еңбек жөніндегі заңдар кодексі;
• Кәсіпорынды басқару ... ... және ... даму ... ... ұзақ ... персоналмен жұмыста басты жолды және
принципиалды бағыттарды анықтайды. Кәсіпорында кадр саясаты директорлар
кеңесі, ... және ... ... ... Персоналды
таңдау бос жұмыс орындарын толтыру үшін кадрлар резервін жасауда қамтылады.
Персоналды таңдау жұмысшылар ... ... ... деген
қажеттілікті есептеу процедурасын, жұмысшылар мен ... ... ... ... ... кәсіби таңдау тәсілдерін,
сонымен ... бос ... ... ... ... ... жалпы
принциптерін қамту керек. Сондықтан, кадрларды таңдаудың ... ... ... жаңа ... орындарына орналасып, ішкі мотивация, материалды
немесе моральді ынталандырудан шыға, ... ... ... алатын адамдар
жиынтығын анықтау болып табылады. Персоналды таңдау негізінен кадрларға
деген қажеттіліктермен анықталады [28].
2 «ДоссормұнайГАЗ» ... ... АҚЫ ... ... ... «Доссормұнайгаз» МГӨБ-ның даму тарихы мен ... ... ... ... -Атырау облысының Мақат районындағы қарт Ембідегі алғашқы мұнай
кен орны 1911 жылы 29 сәуірде Доссор ... ... № 3 ... 226
метр тереңдіктен 25 метр биіктікке дейін алғашқы рет ... ... ... ... ... Ембі жерінде өндірістің дамуы басталды. Бірақ,
30 сағаттан кейін ұңғыда өрт басталып, мұнай атқылауы тоқтатылды.
Кейін, Доссордың ... мен оның ... ... одан әрі басқа да
кәсіпшіліктің ашылуы, Батыс ... ... ... түп тамырымен
өзгертті. Мұнай өндіретін, қайта өңдейтін, мұнай химиясы ... ... ... және ... ... ... барлайтын және басқа да
пайдалы қазбаларды іздестіретін ... ... ... ... жылдарында Донецкінің, Көмір бассейнан және Баку
мен Грозныйдың мұнай аудандарынан байланыс үзіп ... ... ... ... ... ... ... майының басты көздерінің бірі
болды.
Алғашқы жылдары Доссор ... жер ... ... ... ... арқылы Ракуша поселкесіне тасылды, содан кейін Доссор ... үшін 1913 - 1914 жылы ... екі ... тиейтін завод, ірі
резервуарлар, насостық станция т.б ... 1911 ... 1914 ... ... 11 мұнай скважинасы жұмыс істеді, соның ішінде ірі
фонтандар тәулігіне 525 ... ал ... 1,5 - ке ... мұнай берді. Алғаш
рет Доссорда 1928 - 1929 жылдары ілеспе газ алынып, тұрғындарға тұтынуға
берілді, ... ... 1925 жылы ... тасы ... ... - ... жолы қолданысқа берілді. Кейін ... қала ... 9200 ... ... айналды.
Доссор - Ембінің алғашқы кәсібі. Ол Атырау – Қандыағаш темір жол
бойындағы Атырау облысының ... ... ... ... ... поселкесі. Ол Атыраудан солтүстік - шығысқа ... 90 ... ... ... № 3 ... мұнайлы фонтаны атқылаған күннен
бастап, 1911 жылдан құрылған.
“Доссор мұнай газ” МГӨБ – ның даму ... ... 1911 жылы ... ... ... ... 50 жыл бойы Ембідегі ең ірі кенорны болып саналды. 1979 жылға дейін
Доссор Мақат ауданының орталығы болып келді.
1911 жылдан ... 1917 ... ... ... 11 ... ұңғылары жұмыс
істеп, олардың ішінде ең үлкен фонтан 525 тонна мұнай, ең кіші фонтан 51,5
тонна мұнайды ... ... ... жылы бір ... ... ... ... – 18000 тонна мұнай
болды.
Қазіргі уақытта “Доссормұнайгаз” МГӨБ – да 13 кенорны жұмыс жасауда.
Олар:
... 1911 ... ... ... ... ... 1913 ... бастап пайдаланыла бастаған;
• Ескене 1914 жылдан бастап пайдаланыла бастаған;
• Сағыз 1940 жылдан бастап ... ... ... 1940 ... ... пайдаланыла бастаған;
• Қошқар 1942 жылдан бастап пайдаланыла бастаған;
• Тентек сор 1945 жылдан ... ... ... Бек – бибі 1948 ... ... пайдаланыла бастаған;
• Қарсақ 1960 жылдан бастап пайдаланыла бастаған;
• Таңатар 1960 жылдан бастап пайдаланыла бастаған;
• Алтыкөл 1977 жылдан бастап ... ... ... 1981 ... ... ... ... Шығыс Таңатар 1995 жылдан бастап пайдаланыла бастаған;
“Доссормұнайгаз” МГӨБ – сы сол өңірдегі ... ... ... МГӨБ – сы ... ... экономикалық өсуіне өз үлесін
қосуда.
Поселкінің негізгі өндірістік кәсіпорыны - «Доссормұнайгаз» ірі ... ... ... ... «Доссормұнайгаз» МГӨБ - сы - 13 кен орнының
басын біріктіріп отыр.
Осы кен орындарынан ... ... 21636 мың тонн ... ... ... және оның ... ... - іздеу, кен орындарын барлау,
мұнай өндіру, өңдеу, көмірқышқылы ... ... ... ... өндірістік филиалына бағынады.
Атап айтсақ, «Эмбамұнайгаз» ӨФ - ның құрамына мыналар ... ... МГӨБ – ... ... МГӨБ – ... ... МГӨБ – сы;
• «Кайнармұнайгаз» МГӨБ – сы;
... МГӨБ – ... ... МГӨБ – ... ... «Эмбамұнайгаз» ӨФ - лы Қазақстан Республикасының Ұлттық
Мұнай Компаниясы (ҰМК) «Казахойл» құрамына кіреді.
Өнім шығару, ... ... ... материалдық және басқа
ресурстарды пайдалануда және ... ... ... паспортын құрады.
Онда мынадай мәлеметтер берілген:
1.«Казахойл-Ембі» акционерлік қоғамының филиалы, мұнай газ ... ... 1993 жылы ... ... жайы: 466307 Қазақстан республикасы. ... ... ... ... ... ... ... Жобалау қуаттылығы;
• Жасалынған жұмыстар көлемі;
• Электр мен қамтамасыз ету көздері;
• Жұмысшылардың тізімдік саны;
• Дебиторлық бережақтар;
Мекеменің ұйымдық құрылымы дегеніміз - ... ... мен ... ... және олардың өзара байланысы. Мекеме ұжымын басқару
секторын мекеме басшысы , ... ... бас ... бас ... ... кадрлар бөлімінің инженері жатқызылады.
Мекеме басшысы «Доссормұнайгаз» МГӨБ - ның «Ембімұнайгаз» ААҚ ... ала ... ... жұмыстарының барлық түріне басшылық
жасайды. Өндіріс бөлімдерінің ... ... ... жұмыстарын
өндіріс дамуының биік нәтижелеріне қол ... ... ... ... орындауын, белгіленген сандық көрсеткіштер мен өнім
өндірудің бағдарламасын жақсартуға сәйкес мемлекет ... мен ... ... алдындағы міндеттердің орындалуын қадағалайды.
Мекемеде өндірістік шаруашылық жұмыстарын ғылыми дәлелденген әдістерді
қолданып, ... ... және ... ... ... ... тәжірибелерді тарату негізінде жоғарғы техникалық – экономикалық
көрсеткіштерге жете отырып, басқару ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге, олардың
жұмыстарына қолайлы, қауыпсіз жағдай туғызуға ... ... ... қолайлы жағдай туғызуға ұжымдық келісімдердің қабылданып, олардың
орындалуына көңіл бөледі. Өзіне берілген хұқық негіздегі мәселелерді ... ... ... ... - бас инженерге, орынбасарларға
жүктейді.
Бас инженер. «Доссормұнайгаз» МГӨБ - ның бас ... ... ... ... ... ... бағыттарын техникалық құрылым
негізінде, мекемені техникалық жабдықтауға жауап ... ... ... ... ... ете ... оның материалдық,
қаржылық және еңбек шығындарын азайту мақсатында ... ... ... ... ... ... сай ... қадағалап, жаңа техника
мен технологияны өндіріске енгізу, техникалық ұйымдастыру және ... ... ... ... ... инженер жобалар жасау шешімдерінің тиімділігінің техниканы
пайдалануды құрал-жабдықтарды жөндеу мен ... ... қол ... ... ... ... МГӨБ - ның ... басты өндірістік бөлімшелердің ... ... ... ... ... ... Өндірістік қызметті
жүргізуде бас инженерге құрастыру тобы, техника ... ... ... ... ... көрсетеді.
Ғимараттарының өз уақытында сапалы жөнделуін қамтамасыз етіп, басты
бөлімшелердің қажетті материалдармен ... ... ... бақылайды
және өртке қарсы база қызметін жүргізеді. Шаруашылық қаржылық ... ... мен ... ... ... ... ... бухгалтерлік және экономикалық ... ... ... есепші. «Доссормұнайгаз» МГӨБ - ның бас есепшісі “Бас есепшілер”
туралы ережеге сәйкес мекемеге ... ... ... құралдардың, тауарлы -
материалдық құндылықтардың және негізгі құралдардың есепке алуын, олардың
қозғалысымен байланысты ... ... есеп ... ... ... ... және ... шығындарын есепке алуын, шығын
сметаларын пайдалануды, өнімдерді тарату және жұмыс пен қызметті ... ... ... ... ... ... ... қаржылық-шаруашылық қызметі бойынша есептің ақшалай құралдардың
қозғалысы туралы есептің және т.б. ... ... ... ... ... МГӨБ - ның жоспарлы-экономикалық
бөлімінің бас экономисті ... ... ... бойынша
шаруашылықты тиімді жүргізу ... ... ... жоғарғы
экономикалық тиімділікке қол жеткізу мақсатымен пайдалануға басшылық етеді.
Өндірістің жылдық бюджетін, құрастыруды ... ете ... ... ... ... мен ... жоспарын қамтамасыз етеді.
Кәсіпорынның ұйымдық құрылымы - ... МГӨБ ... ... мынадай:
• Аппарат басшылығында кәсіпорынның ... ... ... басшы
орналасқан. Басқармада басшының қарамағында:
• Бас инженер, ол негізгі өндірістік цехтардың қызметін ... ... және ... ... ... ... ... Оған бағынатындар: Бас геолог.
Ұңғыларды жөндеуге тапсырыстар қабылдау, ұңғыларды ... ... ... ... және ... жоспарын жасақтау және ұңғылар
қорының айлық статистикалық талдауын жасақтайды т.б.
• Механика бөлімі.
Бас ... ... ... ... ... ... ... қадағалайды. Бас механик қондырғыларға ағымдывқ қызмет көрсетуді
бақылауды ұйымдастырады. Жөндеу жұмыстарының ... жаңа ... ... ... және техникалық қауіпсіздендіру.
МГӨБ –ғы еңбекті қорғау және техникалық қауіпсіздендіру бөлімі
өндірістік ... және ... ... ... ... бақылау, өндірістік травматизмді ... ... ... т.б ... ... ... –технологиялық бөлім.
Техникалық ережелерге сәйкес обьектілерді эксплуатациялау. Өнімділік
пластындағы мұнай мен газды өндіру ... ... ... Ұңғыларды жер асты жөндеуге дайындық және ... ... ... ... құралдарды рационалдық
пайдалануды бақылау жасайды.
• Бас энергетикке энергетика бөлімі бағынады.
Электрлік қондырғыларды эксплуатациялау және ... ... ... ... және ... ... қажеттілігін
анықтайды. Электрді қолдану келісімшарттарын жүргізеді.
• Орталық инженерлік технологиялық бөлім, алты (Ботақан, Байшұнас, ... ... ... кен орындарындағы өнімі өндірісіне бақылау
жасайды.
• Кадр ... ... ... мен ... ... сәйкес жұмысшыларды
жұмысқа қабылдау мен шығару, жұмысшылар ме ... жеке ... мен ... ... мен ... жаңа техника мен
технологияны енгізуге байланысты жұмысшылар құрамының өзгерісінің аеғымдық
және перспекимвалық жоспарын жасақтау. Кадр ... ... ... ... ... ... және сақтау т.б.
• Бас бухгалтерге, бухгалтерия бөлімі бағынады.
Бухгалтер бөлімі 13 кен ... ... ... ... цехтар
мен бөлімшелерден түскен алғашқы ... ... ... жүргізеді.
Бухгалтерлік бөлімінің негізгі міндеті «Доссормұнай» МГӨБ ... ... ... есеп және ... ... бухгалтерлік есеппен баланс
жасақтау. Қызметкерлер және жұмысшылармен есеп айырысу т.б.
• Жоспарлы-экономикалық бөлім.
МГӨБ-ның экономикалық және әлеументтік дамуының жылдық және ... ... және ... ... - ... ... ... байланысты шараларды өңдеу. Еңбек ақы шығындары,
тарифтік ставка, ... ... т.б ... ... ... өндірістік құрылымы өндірістік процестердің жағдайын
көрсетеді. Кәсіпорынның ішкі қызметі мен бөлімшелерінің ... ... ... ... МГӨБ өндірістік құрылымын мына суреттен көрсетеміз [10].
Сурет 5 - ... МГӨБ ... ... ... негізінен технико-экономикалық көрсеткіштерімен
бағаланады. ... ... ... ... бағалау үшін,
технико-экономикалық көрсеткіштерін, жоспар мен нормаға сәйкес келуін
талдайды. Енді, ... МГӨБ - ның 2005 – 2006 ... ... техника-экономикалық көрсеткіштерін қарастырайық [10].
Кәсіпорының техника - экономикалық ... ... ... ... ... ... 50,050 мың ... болса, ал нақты өндірілген көрсеткіш
50,100 мың тоннаны құраған. Яғни ... ... ... ... ... 0,050 мың ... жоғарлағанын көреміз. Мұнай өткізу 2005 жыл
бойынша 46,479 мың тонна болса, 2006 жылы бұл ... 47,301 мың ... Бұл ... ... ... ... ... инструментінің қондырылғандығымен түсіндіріледі. Сонымен қатар
өндіріс шығындары 2005 жыл бойынша - 523,097 мың ... ... ... - 639,038 мың ... ... Бұны мекемедегі әлеументік сфера
шығындары (2005 жылы 13595 мың ... ал 2006 жылы 14486 мың ... ... ... ( 2005 жылы 1524 мың тенге, ал 2006 жылы 2554 мың тенге)
жоғарлағандығымен ... 1 ... ... ... 2005 ... 10377 ... 2006 жылы 12466 ... жоғарлаған. Бұл кейбір
ұңғылардың күрделі ... ... ... және ... ... ... болып отыр.
Жұмысшылардың орташа тізімдік саны 2005 жылы бойынша 792 ... ... 801 ... ... Бұл ... экономикалық жағдайының
жоғарлағаныны көрсетеді. Сонымен қатар жалақы қоры 2005 жылы 116 757 ... 2006 жылы 122 934 мың ... ... Бұл ... ... жоғарлағандығымен түсіндіріледі. Бір адамға шаққандағы орташа еңбек
ақы 2005 жылы 116 757 тенгеден 2006 жылы 122 934 тенгеге ... ... 2005 жылы 104492 мың ... ... 2006 жылы 3546
мың тенгені құраған. Ал кредиторлық бережақ 2005 жылы 5277 мың ... 2006 жылы 6297 мың ... ... Яғни ... 2006 ... ... жоғарлағанын көреміз.
Мекеме жоспарының техникалық-экономикалық нормаларын, материалдық
еңбек шығындарын ... ... ... баға ... ... ... МГӨБ - ның тауар өнімдерін бағалауды
ұйымдастырады. Экономикалық ... ... ... ... өткізу
жоспарының орындалуына, белгіленген бағаларды пайдаланудың ... ... ... ... тәртіпті, жоспарланған тапсырмалардың
орындалуын қадағалап отырады.
Еңбек және еңбек ақы ... ... МГӨБ - ның ... ... ақы ... ... ақы ... жұмсалуын, материалдық мадақтау
түрлерінің пайдалануын, ... ... өсуі мен ... ... ақының
арасындағы жоспарлы байланысты, еңбек ақы түрлері мен ... ... ... ... мен ... жалақы
беруде дұрыс пайдалануды қадағалайды.
Мамандар мәселелері жөніндегі инженер. «Доссормұнайгаз» МГӨБ - ... ... ... ... мекеменің жеке құрамына есеп ... ... ... ... ... сай ... жұмысқа қабылдау, ауыстыру және жұмыстан шығаруды ... сай ... ... Жұмысшылардың жеке құжаттарын дайындап
жүргізеді, оларға еңбек құжаттамаларын ... ... ... ... негізгі мақсаты – пайда алу. Маркетингті басқару
жүйесінің негізгі ... ... бар ... ... ету. ... ... басқарудың табысы мекеменің ... ... ... ... мен ... да ... іс-қимылдарына тәуелді болады.
Маркетингтік жоспарларды жасақтай отырып, ... ... ... ... ... жетекшілердің, қаржы қызметінің,
материалдық-техникалық жабдықтау және өндіріс қызметінің, есептеу бөлімінің
қызығушылықтарын ... ... ... ... ... ... ... ағымдық саясатын анықтайды. Маркетинг бойынша ... ... ... емес ... ... ... ...
ол мекемені нақты тауарлар немесе қызметтер өндірісіне қажетті материалды
қорлармен ... ... ... ... немесе бөлек тұлғалар.
Мекемеге нарықта ... ... және ... ... ... нарық
субьектілері болады. ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетуші агентстволар және
несиелік-қаржылық кеңселар жатқызылады.
Сауда делдалдары – ол клиенттерді іздеуге немесе ... ... ... ... ... ... несиелік
және сақтандырушы компаниялар, мекеменің жобаларын қаржыландыруға және
тауарларды ... алу ... ... ... ... ... ... басқада ұйымдар жатады. Клиенттер ол нарықта
тауардың сұранысын ... ... және сол ... ақырғы тұтынушысы
немесе кері басқа нарыққа өткізушісі ... ... ... ... ... нарықта бәсекелестермен қарым-қатынасқа түседі.
Нарықтағы бәсекелестік жағдайға байланысты фирма қызметтің ... ... ... ету ... таңдау керек. Яғни фирма жоғарғы
пайда алу үшін ... ... мен ... нарықтағы өзінің орынын,
бәсекелестермен тиімді қарым-қатынасқа түсу саясатын анықтау керек.
2.2 «Доссормұнай» МГӨБ-ның еңбек ақы төлеу қызметін ... ... ақы ... ... ... ... барлық
еңбекақы құралдарды құраушы элементтері бойынша талдау жүргізуді білдіреді.
Әрбір өнеркәсіптік өндірістік мекеменің жұмысшылары өндірістік процесске
қатысу ... ... ... ... ... және ... емес ... болып бөлінеді.
Сурет 7 - «Доссормұнайгаз» МГӨБ - ның бойынша ... ... МГӨБ - ның ... ... ... ұйымдастыру процесі
мен еңбек ақы төлеу жүйесі туралы есепті қолдану арқылы 2005 және ... ... ... ... ... мен еңбек ақы төлеу жүйесінің
құрлымын талдайық.
Ал енді «Доссормұнайгаз» МГӨБ – сы ... 2005 – 2006 ... ... ... ... Яғни ... ... саны үлесін
100% деп алып, ... ... ... мамандар, қызметкерлер,
қамтамасыздандыру саласының қызметкерлері, квалификациялы ... ... бар ... квалификациясыз жұмысшылар ... ... ... ... ... ... (2005 жылы) үлесі = 65 * 100 / 798 = 8,1 %;
барлық дейгейдегі басшылар (2006 жылы) үлесі = 69 * 100 / 826 = 8,3 ... ... (2005 ... үлесі = 79 * 100 / 798 = 9,8 %
мамандар (2006 жылы) үлесі = 83 * 100 / 826 = 10 ... ... (2005 ... үлесі = 5 * 100 / 798 = 0,6 %
қызметкерлер (2006 жылы) үлесі = 8 * 100 / 826 = 0,9 ... ... ... ... (2005 ... ... = 32 * 100 ... = 4,1 %
қамтамасыздандыру саласының қызметкерлері (2006 жылы) үлесі = 33 * ... = 3,9 ... ... ... (2005 ... үлесі = 77 * 100 / 798 = 9,6 %
квалификациялы жұмысшылар (2006 жылы) үлесі = 80 * 100 / 826= 9,6 ... ... ... бар ... (2005 жылы) үлесі = 505 * 100 / 798 =
63,2 %
арнаулы ... бар ... (2006 ... ... = 509 * 100 / 826 ... ... жұмысшылар (2005 жылы) үлесі = 35 * 100 / 798 = 4,6 ... ... (2006 ... ... = 44 * 100 / 826 = 5,3 ... – 2006 ... ... талдауға қажетті мәліметтері ... ... 11 - ... МГӨБ – сы ... 2005 – 2006 ... тізімдік санының есебі
|№ ... |2005 |% |2006 ... ... |бірлігі|жыл | | |
| ... | | | | ... ... ... |798 |100 |826 |100 |+ 28 ... ... |640 |80,2 |666 |80,6 |+ 26 ... емес ... |158 |19,8 |160 |19,4 |+ 2 ... МГӨБ – ... ... ... талдау жасасақ, 2005
жылдары жалпы барлық сала бойынша 798 ... ал 2006 жылы – 826 адам ... ... МГӨБ – дағы ... ... талдау жасасақ,
2005 жылдары жалпы негізгі ... 640 ... ал 2006 жылы – 666 ... ... ... ... жұмысшылар саны + 62 адамға өсуі негізгі
бөлімдегі жұмыстардың ... ... және ... ... ... ... тығыз байланысты болып отыр. Өндірістік емес персонал
2005 жылдары жалпы негізгі өндірісте 158 адам, ал 2006 жылы – 160 ... ... ... ... ... саны + 2 ... ... 13 - “Доссормұнайгаз” МГӨБ – сының ... ... ... ... ... саны |Жұмысшылардың жалақы |
| | | ... |
| | |2005 жыл |2006 жыл |2005 жыл |2006 жыл ... ... ... ... |765 |797 |920280 ... |
| ... персонал |698 |716 |891465 |914310 |
| ... емес ... |67 |81 |28815 |38640,6 ... МГӨБ – ... ... ... ... нақты жұмысшылар саны 2005 жылы- 765 адам, 2006 жылы – 797 адам
болған. Жұмысшылардың жалақы қоры 2005 жылы – 920280 мың ... 2006 жылы ... мың ... болған. Соның ішінде өндірістік персоналдың жалақы қоры
2005 жылы – 871465 мың теңге, 2006 жылы – 914310 мың ... ... ... емес ... жалақы қоры 2005 жылы – 28815 мың ... ... – 38640,6 мың ... ... 10 - ... МГӨБ – ... 2005 – 2006 жылдар бойынша
жұмысшылардың жалақы қоры
Сурет 11 - ... МГӨБ – ... 2005 – 2006 ... ... ... және ... емес ... жалақы қоры
Кесте 14 - “Доссормұнайгаз” МГӨБ – сының ... ... ... ... ... ... саны ... |
| | |2005 жыл |2006 жыл |+, - ... ... ... ... ... |765 |797 |+ 32 |104,1 |
| ... персонал |698 |716 |+ 18 |102,5 |
| ... емес ... |67 |81 | + 14 |120,8 ... МГӨБ – ... барлық нақты жұмысшылар санына талдау
жасасақ, 2005 – 2006 жылдар арасында + 32 ... ... 104,1 ... 15 - ... МГӨБ – сының 2005 – 2006 жылдар бойынша
жұмысшылардың жалақы қоры көрсеткіштері (мың ... ... ... ... |
| | ... | |
| | |2005 жыл |2006 жыл |+, - ... ... ... ... ... |920280 |952950,6 |+ 32670,6 |103,5 |
| ... ... |871465 |914310 |+ 42845 |104,9 |
| ... емес персонал |28815 |38640,6 |+ 9825,6 |134,0 ... МГӨБ – ... ... жалақы қоры
көрсеткіштеріне талдау ... 2005 – 2006 ... ... + 32670,6 мың
теңгеге көбейіп, 103,5 пайызға артқан.
2.3 «Доссормұнай» МГӨБ-ның еңбек ақы ... ... ... ... мен ... ... негізі тарифтік жүйесімен іске асады. Оның
көмегімен жұмысшылардың еңбегін, түріне, сапасына және ... ... ... ... ... мен халық шаруашылығының әртүрлі
салаларында еңбекақының деңгейін реттейді.
“Доссормұнайгаз” МГӨБ – сының ... ... ... ... ... ... ... көлемі =
жұмысшылардың жалақы қоры * 1000 / ... ... саны * ... 1000 – мың теңге;
12 – жылдық ай;
Есептелуі:
• Орташа айлық жалақы көлемі (2005 жыл) барлығы = 920280 * 1000 / 765 *
12 = 100248,3 ... ... ... жалақы көлемі (2006 жыл) барлығы = 952950,6 * 1000 / ... 12 = 99639,3 ... ... ... жалақы көлемі (2005 жыл) өндірістік персонал = 871465 ... / 698 * 12 = 105402,1 ... ... ... ... ... (2006 жыл) өндірістік персонал = 914310 *
1000 / 716 * 12 = 106414,1 теңге
• Орташа айлық жалақы ... (2005 жыл) ... емес ... ... 1000 / 67 * 12 = 35839,5 теңге
... ... ... ... (2006 жыл) ... емес персонал =
38640,6 * 1000 / 81 * 12 = 39753,7 теңге
Кесте 16 - “Доссормұнайгаз” МГӨБ – ... 2005 – 2006 ... ... ... ... ... ... |Көрсеткіштер |Орташа айлық ... ... |
| | ... | |
| | |2005 жыл |2006 жыл |+, - ... |
|1. |Барлығы, соның ішінде: |100248,3 |99639,3 |- 609 |99,3 |
| ... ... ... ... |+ 1012 |100,9 |
| |Өндірістік емес персонал |35839,5 |39753,7 |+ 3914,2 |110,9 ... МГӨБ – ... 2005 – 2006 ... бойынша орташа айлық
жалақы көлемі көрсеткіштеріне талдау жасасақ, 2005 – 2006 ... ... 609 ... ... 99,3 пайызға төмендеген.
“Доссормұнайгаз” МГӨБ – сының 2005 – 2006 жылдар бойынша еңбек ... ... 2005 жылы – 880183 мың ... 2006 жылы – 881132,0 мың теңге
болған.
Өткен жылмен салыстырғанда 100,1 пайызға орындалып, + 949 мың ... МГӨБ – ... 2005 – 2006 ... ... ... ... үш негізгі бөлімдерден тұрады:
• еңбекақы қоры;
• сыйақылар;
• материалдық көмектер.
Кесте 17 - “Доссормұнайгаз” МГӨБ – сының 2005 – 2006 ... ... ... төлеу шығынының үлестік салмағы
|№ |Көрсеткіштер |2005 жылы ... |2006 жылы ... |
| ... ... шығыны |880183 |100 ... |100 |
| ... ақы қоры |783480 |89,1 ... |88,7 |
| |Сыйақылар |78279,0 |8,8 |79917,4 |9,0 |
| ... ... |18424 |2,1 |19180,6 |2,3 ... 21 - ... МГӨБ – ның 2007 ... жалпы персоналдарды
марапаттау жоспары
|Марапаттау түрі ... жыл ... ... |
| ... | |
| | |1 |2 |3 |4 ... ... үстемақы |77430 |19357 |19357 |19357 |19358 ... |110670 |26360 |27543 |28674 |28093 ... ... |37341 |2175 |- |17584 |17582 ... және ... |3390 |3392 |3391 |3390 ... | | | | | ... ... |9490 |2372 |2372 |2373 |2373 ... |248494 |53654 |52664 |71379 |70796 ... ішінде зейнетақы |24849,4 |5365,4 |5266,4 |7137,9 |7079,6 ... | | | | | ... ... де 110670 мың ... ... әр ... сайын орта
есеппен 27500 теңгені құрайды.
Бір ретте берілетін сыйақы жыл ... 37341 мың ... ... ... 2175, 2 – ші ... – жоқ, 3 – ші кварталда – 17584 мың теңге,
4 – ші кварталда – 17582 мың теңгені құрайды.
Әлеуметтік және ... ... жыл ... 13563 мың ... ... ... қарастырсақ 3390 мың теңгені құрайды.
Арзандатылған тамақ әр ... ... 2372 мың ... ... жыл аяғында
барлығы 9490 мың теңгені құрап отыр.
Жыл аяғында аталған марапаттау түрлері ... ... 248494 ... ... ... ... 24849,4 мың теңге аударылу жоспарлануда.
Кесте 22 - ... МГӨБ - сы ... 2006 ... ... | |жыл |жыл ... ... |Жыл |
| | ... ... ... ... ... | ... |қабыл. жұмыс|саны ... |
| | ... | ... | ... | ... | ... | | ... |
|№ |Мамандықтары | | | | |
| | | ... ... ... ... |
| | | | ... орнына| |
| | | | ... | |
| | | | ... |
| ... |0,015 |0,23 |0,010 |1,017 |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... шығу |0,005 |0,0075 |- |0,160 |
| ... | | | | |
| ... |0,0075 |0,0037 |- |0,97 |
| ... | | | | |
| ... |0,0025 |0,22 |0,010 |0,70 |
| ... | | | | ... МГӨБ - сы ... 2005 - 2006 ... ... ... Уақыт бірлігіндегі өнімділік (тікелей көрсеткіш).
2. Өнімді дайындаудың еңбек сыйымдылығы (кері ... ... мына ... ... В/Т
Мұндағы: В - өндірілген өнім көлемі (тенге);
Т - өндіріске кеткен ірі еңбек ... ... ... ... АҚЫ ТӨЛЕУДІ ҰЙЫМДАСТЫРУ ҚЫЗМЕТІН ЖЕТІЛДІРУ
БАҒЫТТАРЫ
3.1 Еңбек ақы төлеу мен ... ... ... ... жетілдіру
жолдары
Еңбек ресурстарын пайдалану тиімділігін жоғарлатудың маңызды бағыты
болып олардың құрылымын жетілдіру табылады. Өнім өндірісінің ... ... ... жүзесе асатындықтан, негізгі өндірістегі жұмысшылардың үлесін
жоғарлатқан маңызды.
Негізгі өндірістегі жұмысшылардың жұмысқа белсенділігінің көбеюі
еңбектің техникалық ... ... ... әсер ... яғни ... жоғарлатудың маңызды шарты болып табылады. Негізгі ... ... ... ... ... өндірісті кешендік
автоматтандыру және ... ... ... ... [20,21].
Өнім өндіру және оны тұтыну орындарына жеткізу затқа ... ... ... ... мүмкін емес. Халық шаруашылығының әрбір
саласында өнім ... үшін ... және ... ... ... Ал
шығындардың өзі көпдеген жағдайлар мен факторларға тәуелді болады. Өнімнің
әрбір түрін еңбек пен ... ... ... ... ... ... саласы бойынша ерекшеленетін мекемелерде әр ... ... ... әр ... ... пен ... өндіруге
болады.
Халық шаруашылығының өнеркәсіптік өнімге ... ... ... мен ... ... ... өнім өндіруге
жұмсалатын неғұрлым төмен қоғамдық еңбек шығындарын қарастырған жөн.
Қоғамдық еңбекті ... ... ... қоғамдық
қажеттіліктер әрбір уақыт бірлігінде ... ...... ...... ... ... экономикалық
тиімділіктің мәні – бар ... ... ... ... қоғамдық
қажеттіліктерді неғұрлым жоғары деңгейді қамтамасың ету.
Қоғамдық өндірістің ... ... аса ... ... ... құралдары мен элементтерінің тиімділігінің масштабтары
мен ... ... ... және ... ... алдын алады.
Қоғамдық өндірістің тиімділігі әрқашан да эффектінің шығындарға
қатынасын сипаттайды. Ол ... ... ... ... ... тағаиындауды болжамдайтын сандық талдау және өлшеу
әдістерін қолдануды талап ететіндігін білдіреді.
Ақырғы нәтижесінде экономикалық тиімділік ... ... ... ... Яғни ... еңбек өнімділігінің деңгейі -
өндірістің экономикалық тиімділігінің белгісі. Қоғамдық ... ... ... және ... өндіріс шығындары төмен болса, ... ... ... ... ... ... [22,23,24].
Тиімді шығындар деп минималды қоғамдық еңбек шығындарымен ... ... ... ... Ол өзінің сандық
бейнелеуін өндіріс шығындарына ... ... ... ... ... ... ... өсім алуда табады.
Қоғамдық еңбек өнімділігін жоғарлату әр түрлі өнім түрлерін өндіретін
салалар арасында құралдарды ... ... ... ... бір ... ... бірдей тутыншылық сиппаттағы өнім өндіретін әр
түрлі салалар ... ... ... ... экономикалық
вариантын таңдауға тәуелді.
Сала ішіндегі экономикалық вариантты таңдау және салалар арасында
құралдарды оптимальды тарату бір ... ... ... ... ... ... нәтиже жоғарлаған сайын өндіріс тиімділігі соғұрлым
жоғары болады.
Өндірістің экономикалық тиімділігін жоғарлату ... мәні ... ... және ... шығындардың әрбір бірілігіне, өнім өндірісінің
жоғарлауына жеткізу, яғни ақырғы нәтежесінде қоғамдық ... ... деп ... ... ... – еңбек өнімділігін
жоғарлату, капиталды салымдарды үнемдеу, эксплутациялық және ... ... ... ... ... ... өсіру, жабдықтардың
өнімділігін жоғарлату және басқалар.
Тиімділікке жету ... ... ... және ... ... және айналым қорларын өсім қуралдарын талап ... ... ... ... ... шығындар, негізгі қорларды қуруға
немесе көбейтуге күрделі қаржы, айналым қорларын толықтыруға, ... ... ... және т.б. ... мүмкін.
Жаңа техниканы енгізу бойынша шаралардың экономикалық ... үшін ... ... ... бағыттарды анықтау және техниканы дамыту бойынша
шаралардың кезектілігін ... жаңа ... ... ... және ... ... ... техниканы дамыту бойынша шараларды жүзеге асырудың ... ... ... ... және әлеуметтік даму жоспарларына енгізілетін ... ... ... ... ... және ... бойынша шаралар күрделі қаржыны
талап етеді және олардың тиімділігін ... ... ... ... ... ... ... есептеулер болып табылады [25,26,27].
Өндірісте жаңа техниканы енгізу еңбек өнімділіген ... ... ... ... жұмыс уақытының ... ... ... ... ... ықпал ететін экономикалық көрсеткіштер
жиынтығын жақсартуга мүмкіндік береді. Бұл ... ... ... ... ... ... бөлімде кеіріледі.
Негізгі қорларды пайдалану тиімділігін жоғарлатудың маңызды ... ... ... ... табылады. Өнім өндірісінің көбеюі жетекші
цектар арқылы жүзесе асатындықтан, негізгі ... ... ... олардың
үлесін жоғарлатқан маңызды.
Негізгі қорлардың белсенді бөлігінің үлесінің көбеюі еңбектің
техникалық ... ... ... жер ... яғни ол ... ... ... болып табылады.
3.2 Еңбек ақы төлеуді ұйымдастыру процесін, тиімділіктерін арттыру мен
жетілдіру бағыттары
Еңбек нормативтері еңбекті мөлшерлеудің ... және ... ... ... құрал болып есептеледі. ... ... өнім ... ... ... ... ... жұмыстарды орындау үшін тек қана сүреттеме мен ... ... ... терді ғана қолданып қоймай, басқа да ... ... ... ... ... ... ... деп аталады.
Еңбек нормативтері – реттелетін құрал-жабдықтардың жұмыс тәртібінің
өлшемдері, жұмыстың элементтерін орындауға кеткен ... ... ... ... кеткен еңбек шығыны, жұмысты орындау үшін қажетті
жұмысшылар саны.
Технологияның, техниканың, өндіріс пен ... ... ... ... мен ... өзгерістер енгізілуі
тиіс.
Нормативтердің сыныпталуы келесі түрлерден тұрады:
• Жабдықтардың ... ... ... ... ... ... белгілеу және өлшем мен өнімділігінің ең төменгі
шығындарын анықтау.
• Уақыт нормативтері- еңбек процесстерінің ... ... ... және бір ... ... ... ... орнын, өндірістік
алаңды) қажетті уақыт шығындарын анықтайды.
• Сан нормативтері –берілген жұмыс көлемін орындау үшін реттелген ... ... ... ... ... ... белгілейді.
• Қызмет көрсету (күту) нормативтері- бір (бригада) жұмысшы ... ... ... ... ... ... объектілерді
анықтайды. Уақыт нормативтері ірілену деңгейіне байланысты сараланған
және ірілендірілген болып бөлінеді. ... ... ... ... қозғалыстарын орындауға кеткен ... ... ... ... ... микроэлементтік
нормативтер деп атайды.
• Ірілендірілген нормативтер – кешенді технологиялық немесе ұйымдастырылған
өзара байланысты еңбек ... ... ... уақыт
нормативтерін айтады. Уақыт нормативтерінің ірілендірілу деңгейі олардың
құрамына кіретін еңбек элементтерінің көлеміне және ... ... ... ... арасындағы айырмашылықтар - нақтылы
жұмыстың нормасына ... ... ... ... ... ... (бірыңғай (үлгі) нормаларға) факторлардың көптеген шамалары
белгіленеді. Бірыңғай және ... ... ... ... ... көптеген рет, ұзақ уақыт қолданылады, ал нормалар ... ...... ... факторлардың әсер ету шамасына
байланысты өзгереді, былайша айтқанда, нормалар ұзақ уақыт ... ... олар ... ... өндіріске, жұмыс орындарына еңгізіліп
отырады [29 - 32].
Кесте 26 - Еңбек ... ... ... ... ... ... ... негізгі шешетін мәлеселер |
| ... ... ... ... ... ... арттыру мен жұмысқа|
| |деген қызығушылығын жоғарлату; |
| ... ... ... ... ... қанағаттануы; |
| ... ... және ... – квалификациялық талаптар|
| |бойынша еңбек төлемдерін жетілдіру; ... ... ... ... әсер ... ... жоспардан тыс негізсіз тұтас күндік жұмысқа шықпаулар болуы.
2. кезек ішілік жұмыс тұрып қалуына әкелетін еңбек ... ... ... ... ... ... ... технологиялық тәртіпті бұзу, қызметкерлерді ... ... ... ... ... ... ... шығындауға жетелейді.
4. әсерлі күнтізбелік – шұғыл жоспарлау мен өндіріс есеьін ... ... ... ... ... ... бұл нақты
өндірісті басқарудағы кемшіліктерге және маусымдық тербелістерді
жеңілдететін уақытылы шаралар ... ... ал ол ... жүктеуге олардың еңбек өнімділігін жоғалтуға соқтырады.
Жұмыс уақытын пайдалануды жақсарту бағыттары:
- орындаушының ыңғайлы және біркелкі жүктелуін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ету және ... орналастыру;
- үздіксіз еңбек процесін қажеттің бәрімен қамтамасыз ету;
- еңбек амалдары мен әдістерін жетілдіру;
- қажетті еңбек шығындарын ... ... ... ... жағдайын жасау және жұмыс істеушілердің денсаулығын сақтау;
- ... ... мен ... ... ... ... саны мен ... жалақыға сай болуы.
Осы аталғандардың бәрі жұмыс уақытын пайдалануды жақсартуға тікелей немесе
жанама әсер етуі ... ... ... ... ... ... еңбек бойынша
жоспары бірнеше бөлімдерден тұрады:
1. еңбек өнімдерін жоғарлатуды жоспарлау;
2. жұмысшылар санын ... ... ... ақысын жоспарлау;
4. еңбек және жалақы бойынша қосымша жоспар.
Еңбек өнімін жоғарлатуда жоспарлау еңбек бойынша жоспарда басты орын
алады, ал келесі ... ... ... ... ... ... ... еңбек ақысының өсу қарқынынан артық болуы өндіріс
тиімділігін жоғарлатуға еңбек ақыны ... ... ... жоспарлауда негізгі болып мекеменің болашақ даму ... ... ... жоспары өндіріс тиімділігін жоғарлату деген ... ... ... ... ... ... талдау
нәтижесі болады.
Еңбек өнімдерінің көрсеткіші жұмысшылар ету үшін және ... ақы ... ... көрсеткіш болып табылады.
Еңбек өнімділігін жоғары жоспарлау – бұл мекемедегі еңбек өнімділігін
өсуін ету өнім деңгейіне әсер ететін факторлар ... ... ... ... топтарға бөлінеді:
1. өндірістің техникалық деңгейін жоғарлату;
2. басқаруды, еңбектң және өндірісті ұйымдастыруды ... ... ... ... ... сапалық факторлар.
Өндірістің техникалық деңгейіне әсер ететін факторларға ... ... ... материалдың жаңа түрін пайдалану, процестерді
механизациялау жатады.
Басқаруды, еңбекті, өндірісті ұйымдастыруды жетілдіру – ... ... ... ... ... ... өндірістің басқару
құрылымын жетілдіру және іс-шаралар жүргізу.
Өндіріс көлемінің өзгерісіне инженерлі-техникалық жұмысшылардың және
қызметкерлердің салыстырмалы төмендеуіне ... ... және ... ... ең ... ... еңбек қызметтерін толассыз жандандыруында. ... ... ... ролі ... де, ... және қоғамдық-
саяси сипаты жағынан байланыссыз болса да, нарықтық экономика кезеңінде
еңбек қатынастары, еңбекті ... ... ... ... өзгереді.
Егер нарық қатынастары еңбек әулетінің нәтижелілігіне, ... ... ... ... деген көзқарасының өзгеруіне әсерін тигізбейтін
болса, онда нарықты экономика өзінің жоғары деңгейлі мәнін жоғалтқан болар
еді.
Нарықты экономика ... ... кез ... ... ... ... ... энергиясы, уақыт шығындары нысанына, жұмыстың тәсіліне
қарамай еңбек болып есептеледі. Еңбек қатынастарына ... ... де ... ... ... ... ... Заңында: «еңбек қатынастары-
тараптардың әдетте жеке еңбек және ұжымдық шарттар негізінде белгілі ... ... ... ... ... ... ... беруші мен қызметкер
арасындағы қатынастар», - ... ... ... ... оны ынталандыратын насихаттар зор роль
атқарады, олардың ... ... ... ... ... ... еңбек
қатынастарын реттеу. Сонымен қатар, нарықты экономика ... ... ... күшінің қажеттілігінен туындайды. Қызметкерлер жұмыс күшін өздері
жұмыс берушілерге сата алады. Олар ... ... ... ... еңбек қабілетіне, біліктілігіне қарай бағалайды. Рынок болса,
сұранысқа байланысты жұмыс күшінің ... ... ... Ал ... ... иесі ... бәсеклестік кең жайылған шақта сапасын, жұмыс
қабілеттілігін, мамандығын жоғарылатуға тырысады. Олай ... ... ... ... қаупі туады.
Нарық жалдау қатынастарын да қарастырады, одан барып жұмысқа орналасу
проблемасы туады. Жалдайтын жақ ... ... ... ... ... жай ... ... – мамандық
деңгейіне, жынысы, жасы сипаттамасына, ... ... ... ... жақ төленетін еңбекақы деңгейіне, еңбек
жағдайларына, жұмыс орнының мамандығына сай ... ... ... ...... ... ... мәдениеттілігіне
қарай зерделейді. Егер сұраныс пен ұсыныс дәлме – дәл ... жал ... ... Еңбек қызметі процесінде еңбек қатынастары өзара келісім
шарт арқылы реттеледі. Өзара шарт – бұл ... мен ... ... ... тұжырымдалатын келісім. Егер өзара шартта ... ... ... ... жақ ... ... қатынастарындағы өзара шарттық бәсекелестікпен қатар тапшылықтың
жұмыс ... ... ... ... ... ... өзі қызметкердің
еңбек өнімділігінің өсуіне, жоғары нәтижеге ... оның ... ... ... алдына жауапкершілігін күшейтуіне әсерін тигізуі ықтимал.
Егер екі жақ бір-біріне сенімділік білдірсе ... ... ... ... шарт жасауға болады.
Өндірістік процестерді екі жақты қарауға ... ... ... ... ... қолданған шараларының жиынтығы. Біріншісі
технологиялық, ал екіншісі – еңбек процестері болады.
Технологиялық ... ... ... ... ... ... ... процестер деп еңбек заттарының нысанын, қалпын,
құрылымын, ... ... ... ... мүмкіндіктерін айтамыз.
Технологиялық процестер келесі белгілерге қарай сынапталады: ... ... ... ... ... әсер ... ... операцияларда өндірістік процестер сияқты қолмен, машинамен,
машина – қолмен орындалады және ... ... ... ... ... ... ... мақсатында, олар технологиялық
қатынастар және еңбек процестерінің тізбектілік орындалуы болып бөлінеді.
Технологиялық қатынастар ... ... ... ... ... өту, ... өту, ... жүрісі, қосымша жүрісі
есептеледі.
Қойылым – берілген ... ... ... бекітілген технологиялық
операцияның бөлігі.
Технологиялық өту – ... ... ... ... ... ... ... сипаттайтын аяқталған технологиялық операция.
Қосымша өту – технологиялық өтуге қажетті, адамның немесе жабдықтар
қызметі, бірақ заттың нысанын, көлемін ... ... ... бөлігі (құралдарды ауыстыру, дайын бөлшектерді алып, заттарды
орналастыру).
Жұмыс жүрісі – ... орын ... ... ... көлемі,
қасиеті өзгеріп тұратын аяқталған технологиялық операция.
Қосымша жүріс – жұмыс жүрісіне қажетті бір ... ... ... ... ... түрін, нысанын, қасиетін өзгертпейтін аяқталған
технологиялық операциялар.
Қазақстан Республикасындағы «Еңбек туралы» Заңында ... ... ... ... ... ... жұмыс берушінің актілері мен жеке
еңбек шартының талаптарына сәйкес еңбек міндеттерін орындайтын ... ... Осы ... ... ... ... ... ұзақтығы аптасына 40
сағаттан аспауы тиіс. ... шарт ... ... ... тек жеке ... ... тараптардың келісімі бойынша азырақ
көзделуі мүмкін.
Дипломдық жұмысы «Кәсіпкерлік қызметтегі еңбек ақы ... ... ... ... ... ... ... МГӨБ – сы болып табылады.
Дипломдық жұмыстың кіріспе бөлімінде – мұнай – газ ... ... ... төлеу процестері туралы жалпы түсініктер беріліп, теориялық
бөлімде – нарықтық экономика жағдайлары туралы, ... ... ... ... мен ... ... төлеудің процестері,
түрлері өсу динамикасы мен экономикалық тиімділіктері берілді.
Дипломдық жұмыстың негізгі бөлімде “Доссормұнайгаз” МГӨБ – сының ... ... - ... ... ... ... ... – экономикалық көрсеткіштеріне баға ... МГӨБ – ... ... ақы ... ... ... ... мен құрылымы, өсу динамикасы талданды.
Дипломдық жұмыстың ... ...... ... төлеуді
ұйымдастырудың жетілдіру жолдары көрсетілді.
Қолданылған Әдебиеттер тізімі
1. Бренц А.Д. «Организация, ... и ... ... и газовой промышленности» изд. «Недра»: Москва, 1986 г.
2. Бренц А.Д. Колядов М.В., Комарова Л.А. и другие ... ... ... ... и ... - изд. ... Москва, 1989 г.
3. Волков О.И. «Экономика предприятия» - изд. ... – М» ... ... ... К.Ш. ... финансового положения предприятия» - изд.
«Экономика» : ... 1998 ... ... М.Б. ... Казахстана в мировую экономику: проблемы и
перспективы» - изд. «ИЭ МОН РК» Алматы, 1999 г.
6. Кенжегузин М.Б. «Рыночная экономика Казахстана: ... ... ... - изд. «ИЭ МОН РК»: Алматы, 2001 ... ... М.Б. ... ... на пути ... - изд.
«ИЭ МОН РК»: Алматы,2001г.
8. Ковалев А.И., Привалов В.П. «Анализ финансового состояния предприятия»
- изд. «Центр экономики и ... ... 1997 ... ... Н.И., Гурко С.П. «Экономическая теория» - изд. «БГЭИ»: Минск,
2000 г.
10. Баканов М.И., ... А.Д. ... ... ... - ... и статистика»: Москва, 2001г.
11. Балабанов И.Т. «Финансовый менеджмент» - изд. «Финансы и статистика»:
Москва, 1994 г.
12. Басовский Л.Е. «Маркетинг» - изд. ... – М»: ... ... ... И.К. ... исследование» - изд. «Финансы и
статистика»: Москва, 2001 ... ... А.М. ... - изд. «Финансы и статистика Москва, 1998г.
15. Колчина Н.В. «Финансы предприятия» - изд. «ЮНИТИ» Москва, 1998г.
16. ... А.Т. ... ... - изд. ... ... – на
-Дону, 1998 г.
17. Мамыров Е.Н. «Время в ... ... ... ... - изд. ... ... 2000 г.
18. Марочкина В.М., ... Л.Г., ... А.Г. ... финансового
менеджмента на предприятии» - изд. «БГУ»: ... 2000 ... ... В.А., ... Л.И., ... Л.Н. «Внеоборотные активы: учет,
анализ, аудит» - изд. «Финансы и статистика»: Москва, 1999 г.
20. Радостовец В.К., Радостовец В.В., ... О.И. ... учет ... - изд. ... Алматы, 1998 г.
21. Савицкая Г.В. «Анализ хозяйственной деятельности предприятия» - изд. –
«Новое издание»: Минск, 2001 г.
22. «Атырау» - энциклопедия, изд. ... ... ... ... ... ... - ежемесячный журнал. Алматы, 2002 г., №
8.
24. « Қаржы – қаражат» - айлық журнал, Алматы, 2003 г., № 3,5.
25. ... и газ» - ... ... ... 2002 г., № ... Шеремет А.Д., Сайфуллин Р.С. «Финансы предприятия» - изд. «Инфра»:
Москва, 1999 г.
27. Бектаев К. «Словарь» - ... ... ... – изд. «Алтын Қазына»: Алматы, 2001 г.
28. Пожарицкий К.Л. Критерии экономической ... ... ... и их роль в ... // Советская геология. -
1968. - № 10. - С. ... Минц И.Е. О ... ... ... ... и ... ... и газа на основе оценки их народнохозяйственной эффективности //
Геология нефти и ... - 1972. - № 8. - С. ... ... И.Я., Маковская Е.С. Системная ... ... ... ... // ... ... и ... -
1972. - № 3.- С. 12-15
31. Бартенев С.А. Экономические теории и школы ... и ... М.: БЕК, 1996. – 337 ... ... З.К. ... за ... ... ресурсами
// Комплексное использование минерального сырья. –1993. - № 4. - ... кадр ... ... ... кәсіптік және лауазымдық көтерілуін қамтамасыз ету.
Кадрларды жаңа жұмысқа сәйкес дамыту және өзгерістерге бейімдеу.
Кадрлық стратегиядан шығатын ұйымның және жеке ... ... мен жеке ... ... ... стратегиялық мақсатқа жету үшін қажетті уақытта, қажетті орында және
талапқа сай деңгейде қажетті қызметшілермен қамтамасыз ету.
Кадрлық ... іске ... ... ... іске ... ... ... шығындарды анықтау.
Кадрлық стратегия
Кадрлық мақсат
Кадрлық міндеттер
Кадрлық шаралар
Кәсіпорындағы кадрлық жоспарлау
Кәсіпорынның мақсаты
• барлық ... ... ... қызметкерлер
• қамтамасыздандыру саласының қызметкерлері
• квалификациялы жұмысшылар
• арнаулы мамандығы бар жұмысшылар
• квалификациясыз жұмысшылар
«Доссормұнайгаз» МГӨБ - ның бойынша жұмысшылар құрылымы
Мұнай айдау және ... ... ... эксплатациялау және жөндеу цехы
Ұңғыларды жер асты жөндеу цехы
Мұнай өндіру ... ... ... ... ... ... МГӨБ
«Эмбамұнайгаз» ӨФ
Су және пармен қамтамасыз ету цехы
Еңбек
ресурстарын жоспарлау
Жұмыс күшін
іріктеу және ... ... ... ... ... жұмсалған
Проффиентация
және оқыту
(үйрету)
Еңбек әрскстін
(кызметін) бағалау(өндірілген өнімді есептеу)
Басшы
мамандарды
даярлау
Шышндарды, жүмыс
күшін пайдалануын
бакылау
Реттеу: арттыру.
төмендету,
ауыстыру,
босату
Шығынды
бакылау және реттеу
Жалпы өндірістік үстеме шығыстар
Ондіріетік бухгалтерпя:
калькуляппялау мен смета
жасаү бөлімі
Тапсырыстар, процестер
Жалпыәкімшілік шығыстар
Өнімнің ... ... ... ... және ... уақытынын есебі)
Нарядтар. ауысым
рапорттары. енімді
өндіру ведомосі
Косымша акы төленетін және жұмыссыз токтап калуы туралы мөлімет беретін
парактар ... т. б. ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 83 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 100 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жайықмұнайгаз МГӨБ-дағы кадрларды басқаруды бағалау және талдау103 бет
Кәсіпкерлік қызметті басқару31 бет
Сын және оның этикалық аспектiлерi4 бет
Қазақстан Республикасында шетелдік инвестицияны пайдаланудың қажеттілігі және ерекшеліктері91 бет
Ұйымдағы персоналды басқару81 бет
Өндірістік кәсіпорында персоналды басқару («жайықмұнайгаз» мгөб мысалында)39 бет
«Мемлекеттік қызметтегі мемлекеттік саясат»96 бет
Акциз салығын төлеудің ерекшеліктері18 бет
Акциз салығын қазақстан республикасында төлеудің ерекшеліктері53 бет
Банктік қызметтегі менеджмент пен маркетинг5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь