Қазақстан және ЕҚЫҰ

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

I тарау. Халықаралық ұйымдардың пайда болуы және олардың даму тарихы
1.1 Халықаралық ұйымдар және олардың қалыптасу кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Қазақстан Республикасының Халықаралық ұйымдарымен байланысы ... ... ..7
1.3 ЕҚЫҰ: тарихы, пайда болуы және қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9

II тарау. Қазақстан Республикасының сыртқы экономикалық байланысы және олардың даму көрсеткіштері
2.1 Қазақстанның Халықаралық ұйымдарға мүшелік етуі ... ... ... ... ... ... ... ... .13
2.2 Қазақстанның сыртқы саудасы мен инвестициясының даму жағдайы ... ... 19

III тарау.Қазақстанның Халықаралық ұйымдармен қарым.қатынасын жетілдіру бағыттары
3.1 Қазақстанның ЕҚЫҰ.на мүше болуының ел экономикасына тигізетін әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
3.2 Қазақстанның сыртқы экономикалық қатынастарын жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 39
Қысқартулар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...41
Қосымшалар
Кіріспе


Халықаралық ұйымдар - мемлекеттердің немесе олардың құрылымдарының, қоғамдық ұйымдардың, қоғамдық өмірдің әртүрлі салаларында ортақ мақсаттарға жету үшін құрылады және халықаралық әріптестіктің аса маңызды түрі болып табылады. Қазақстан ЕҚЫҰ, БҰҰ тағы басқа халықаралық ұйымдармен байланыста болады.
Біріккен Ұлттар Ұйымы ең ірі, бірегей халықаралық ұйым болып табылады және халықаралық қатынастар жүйесінде маңызды рөл ойнайды. 1992 жылы 2-наурызда Қазақстанның БҰҰ-ға кіруі өзінің маңызы жағынан тарихи акция болды.
ЕҚЫҰ – құрамына 56 қатысушы мемлекет кіретін жалпыеуропалық ұйым. БҰҰ Жарғысының 8-тарауына сәйкес Еуропадағы дағдарыстық ахуалдардың ерте алдын алу және оларды болдырмау, Еуропадағы қазіргі бар жанжалдарды және жанжалдан кейін қалыпқа келтіруді реттеудің басты құралы ретінде құрылған. Негізгі мақсаты — жетілдірілген басқару мен демократиялық үрдіс негізіндегі аймақтық тыныштық пен қауіпсіздік. Қазақстан Еуропаның қауіпсіздік және ынтымақтастық жөніндегі кеңесіне 1992 жылғы 30 қаңтарда мүше болып енді.
Курстық жұмыстың мақсаты – Қазақстан Республикасы мен ЕҚЫҰ арасындағы қатынастардың қалыптасуы мен ынтымақтастығын қарастыру.
Курстық жұмыстың міндеті – Қазақстанның сыртқы сауда айналымының, яғни импорты мен экпортының көрсеткіштерін, инвестиция көрсеткіштерін талдау және де қандай дәрежеде екенін көрсету.
Курстық жұмыстың зерттеу объектісі – Еуропа қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы болып табылады. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін Еуропадағы қауіпсіздік пен ынтымақтастық жөніндегі кеңестің тәжірибелерін бөлісу мақсатымен, оның негізгі принциптерін басшылыққа алуға міндеттеме қабылдап, екі жақты тығыз байланыс орнатты. Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық жөніндегі ұйымның ресми тілдері: ағылшын, испан, итальян, неміс, орыс, француз тілдері.
Қазақстан осы ауқымды жұмыс барысында өзінің әлеуметтік-экономикалық және саяси дамуында көптеген белестерден өтті. Қазақстанның ЕҚЫҰ төрағасы лауазымындағы шешуші мақсаттарының бірі – 2010 жылы Астанада Еуроатлантикалық және Еуразиялық кеңістікте кең ауқымды, бөлінбейтін және кооперативті қауіпсіздік құрудың көкейкесті мәселелерін талқылау үшін ұйымға қатысушы елдер, мемлекет және үкімет басшыларының саммитін шақыру болып табылады. Бұл мақсатқа қол жеткізілді.
Жалпы алғанда, Қазақстанның ЕҚЫҰ-дағы төрағалығы, еліміздің тәуелсіздік жылдарындағы әлеуметтік-экономикалық және қоғамдық-саяси дамуындағы айтулы жетістіктерін мойындау болып табылады. Бүгінде Қазақстан сәтті мемлекет ретінде құрылып қана қойған жоқ, сонымен қатар жаһандық қауіпсіздік пен ынтымақтастықты қамтамасыз етуге лайықты үлес қосатын беделді өңірлік державаға айналды.
Мұның бәрі жаңа Қазақстанның құрылысшысы және сәулетшісі Президент Н.Ә. Назарбаевтың айрықша қызметінің нәтижесі, оның күллі әлемдік деңгейдегі көшбасшы ретінде мойындалуы айқын дәлел.
Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалығының басты мақсаттарының қатарына мыналар жатады: өңірлік деңгейде, сондай-ақ, жалпы әлемдік нұсқада шынайы және ұзақ мерзімдік тұрақтылықты қамтамасыз етуге жәрдемдесу, Шығыс пен Батыс арасындағы біріктіруші сызықты, жүйелі түрдегі жақтаушысы Қазақстан Республикасы болып табылатын, өркениеттер сұхбаты арқылы нығайту. Көзқарастарды жақындату негізінде, Ұйымның ішіндегі бірліктің барынша жоғары деңгейіне қол жеткізуге ұмтылу.
Пайдаланылған әдебиеттер:


1. «Қазақстан». Ұлттық энциклопедия/Бас. Ред. Б.Аяған. –
Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, 2007. -688 бет.
2. Т.С.Сүлейменов, Б.Ж.Сомжүрек, Р.С.Елмырзаева /Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты: оқулық.-Алматы:Экономика. 2012, - 468 бет.
3. «Қазақстан». Ұлттық энциклопедия/Бас. Ред. Ә.Нысанбаев. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, 1999. - 720 бет.
4. «Қазақстан». Ұлттық энциклопедия/Бас. Ред. Ә.Нысанбаев. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, 2001. - 720 бет.
5. ЕҚЫҰ: Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық жөніндегі ұйым/ Егемен Қазақстан. – 2010. – 30 қараша (№77-78). – 3б.
6. www.kazakhstan-osce.org
7. Бисембаев А.А., Қойшыбаев Ғ.Т. Қазақстан Республикасындағы саяси жобалаудың негізгі элементтері. Қазақстандық реформаның әдіснамасы. – Астана: «Баспа- полиграфиялық орталығы», 2010. – 184 б.
8. В. Жексембекова. ЕҚЫҰ саммиті-тәуелсіз Қазақстанның дамуының жаңа импулсі. Ақиқат./ 2011ж. - №2
9. Сұлтанов Б.К.: Введение: Казахстан и ОБСЕ: монография / под общ.ред. Б.К.Султанова / Алматы: КИСИ при Президенте Республики Казахстан. 2009. – 288с.
10. Қазақстан Республикасының ЕҚЫҰ-ға төрағалығы қызметіне кірісу оқиғасына байланысты Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың Үндеуі // Егемен Қазақстан. 15.01.2010.
11. Токаев К. Свет и тень. – Астана, 2007. – 576 с.
12. С.Мұсатаев. ЕҚЫҰ – 2010: төрағалық етуші – Қазақстан Республикасы. – Ақиқат. 2009. №11. – 107 бет.
13. Шамишева Н.Қ. Сыртқы сауда. Оқу-әдістемелік кешен.070540 “Маркетинг және коммерция” мамандығы студенттеріне арналған. – Ақтөбе: Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университетінің редакциялық-баспа бөлімі, 2006ж.-197 бет.
14. ҚР статистикалық Агентігінің ресми сайты //http://www.stat.kz
15. Камали Қ.М. Сыртқы экономикалық қызметті мемлекеттік басқару. Оқу құралы. – Алматы, Экономика, 2005. 103 бет.
16. Ұлттық экономика: Оқулық. / А.В.Сидоровичтің, Ә.Ә.Әбішевтің жалпы редакциялауымен. – Алматы: ЖШС РПБК «Дәуір», 2011. – 616 бет.
17. Асилова А.С Инвестицияны қаржыландыру және несиелеу: оқу құралы/ Алматы: Экономика, 2009. – 248 бет.М.
18. Г.Сұлтанбаева. Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалық етуі: қоғамдық пікір демократиялық құндылықтардың өлшемі ретінде. Қоғам және Дәуір.2009. №1.120 бет.
19. http://www.zakon.kz
20. ҚР Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблеясында сөйлеген сөзі // www.akorda.kz

21. Әбіләзиз Исаев. Қоғам және Дәуір. Қазақстан – ЕҚЫҰ төрағалық мандат. 2009. - №4 – 120 бет
22. Г.Сұлтанбаева. Қазақстан және Қытай арасындағы саяси-ақпараттық байланыс. Қоғам және Дәуір. 2009. №4. 120 бет.
23. Ж.Самрат. Ұлы елмен арадағы ынтымақтастықты одан әрі ұлғайғаны ұтымды. Егемен Қазақстан. 15 маусым. – 2010 ж. №233-234.
24. Қазақстан – Қытай: қарым-қатынастың жаңа сатысы. Экономика. 2012 ж. №24.
25. «Қытай-Қазақстан қарым-қатынасы: Жаңа тарихи кезеңде»/ www.news.kz
26. Умарова. А.М. Банки Казахстана. 2013. №5. 60с.
        
        Мазмұны
Кіріспе..........................................................................................................................3
I тарау. Халықаралық ұйымдардың пайда болуы және олардың даму тарихы
+ Халықаралық ұйымдар және олардың қалыптасу кезеңдері............................5
+ Қазақстан ... ... ... байланысы..........7
+ ЕҚЫҰ: тарихы, пайда болуы және қызметтері..................................................9
II тарау. Қазақстан Республикасының ... ... ... және ... даму көрсеткіштері
2.1 Қазақстанның Халықаралық ұйымдарға мүшелік етуі.................................13
2.2 Қазақстанның сыртқы саудасы мен ... даму ... ... ... ... қарым-қатынасын жетілдіру бағыттары
3.1 Қазақстанның ЕҚЫҰ-на мүше болуының ел ... ... ... ... ... ... қатынастарын жетілдіру жолдары......................................................................................................................30
Қорытынды.................................................................................................................37
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі............................................................................39
Қысқартулар...............................................................................................................41
Қосымшалар
Кіріспе
Халықаралық ұйымдар - мемлекеттердің немесе олардың құрылымдарының, қоғамдық ұйымдардың, қоғамдық өмірдің әртүрлі салаларында ортақ ... жету үшін ... және ... ... аса ... түрі ... ... Қазақстан ЕҚЫҰ, БҰҰ тағы басқа халықаралық ұйымдармен байланыста болады.
Біріккен Ұлттар Ұйымы ең ірі, бірегей ... ұйым ... ... және ... ... ... ... рөл ойнайды. 1992 жылы 2-наурызда Қазақстанның БҰҰ-ға кіруі өзінің маңызы жағынан тарихи акция болды.
ЕҚЫҰ - құрамына 56 ... ... ... ... ... БҰҰ ... 8-тарауына сәйкес Еуропадағы дағдарыстық ахуалдардың ерте алдын алу және оларды болдырмау, Еуропадағы қазіргі бар жанжалдарды және жанжалдан кейін қалыпқа келтіруді ... ... ... ... ... ... ... -- жетілдірілген басқару мен демократиялық үрдіс негізіндегі аймақтық тыныштық пен қауіпсіздік. Қазақстан Еуропаның қауіпсіздік және ... ... ... 1992 ... 30 ... мүше ... ...
Курстық жұмыстың мақсаты - Қазақстан ... мен ЕҚЫҰ ... ... ... мен ... қарастыру.
Курстық жұмыстың міндеті - Қазақстанның сыртқы сауда айналымының, яғни ... мен ... ... инвестиция көрсеткіштерін талдау және де қандай дәрежеде екенін көрсету.
Курстық ... ... ... - ... ... және ынтымақтастық ұйымы болып табылады. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін Еуропадағы қауіпсіздік пен ынтымақтастық жөніндегі ... ... ... ... оның ... ... ... алуға міндеттеме қабылдап, екі жақты тығыз байланыс орнатты. Еуропадағы қауіпсіздік және ... ... ... ... ... ... ... итальян, неміс, орыс, француз тілдері.
Ұйым қару-жараққа бақылау жасауды, алдын алу дипломатиясын, сенім ... мен ... ... адам ... сайлауға бақылауды, сондай-ақ экономикалық және экологиялық қауіпсіздікті қоса алғандағы мәселелердің кең ауқымымен айналысады. Қазақстан 2003 жылы ... ... ету ... ... ... Ал, 2005 жылы ... қаласында өткен ТМД басшыларының саммитінде Қазақстанның ЕҚЫҰ-на төрағалық етуіне қолдау көрсетіліп, беделді халықаралық ұйымға төрағалық етуге әзірлік жұмыстары басталды. Қазақстан осы ... ... ... ... ... және ... ... көптеген белестерден өтті. Қазақстанның ЕҚЫҰ төрағасы лауазымындағы шешуші мақсаттарының бірі - 2010 жылы Астанада ... және ... ... кең ... ... және кооперативті қауіпсіздік құрудың көкейкесті мәселелерін талқылау үшін ұйымға қатысушы елдер, мемлекет және үкімет басшыларының саммитін шақыру болып табылады. Бұл ... қол ... ... ... ... ... еліміздің тәуелсіздік жылдарындағы әлеуметтік-экономикалық және қоғамдық-саяси дамуындағы ... ... ... ... табылады. Бүгінде Қазақстан сәтті мемлекет ретінде құрылып қана қойған жоқ, сонымен қатар жаһандық қауіпсіздік пен ынтымақтастықты ... ... ... үлес ... беделді өңірлік державаға айналды.
Мұның бәрі жаңа Қазақстанның құрылысшысы және ... ... Н.Ә. ... айрықша қызметінің нәтижесі, оның күллі әлемдік деңгейдегі көшбасшы ретінде мойындалуы айқын дәлел.
Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалығының ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ, жалпы әлемдік нұсқада шынайы және ұзақ мерзімдік тұрақтылықты қамтамасыз етуге жәрдемдесу, Шығыс пен Батыс арасындағы біріктіруші ... ... ... ... ... ... ... табылатын, өркениеттер сұхбаты арқылы нығайту. Көзқарастарды жақындату негізінде, Ұйымның ішіндегі бірліктің барынша жоғары деңгейіне қол ... ... ... ... ... пайда болуы және олардың даму тарихы
+ Халықаралық ұйымдар және олардың қалыптасу кезеңдері
Халықаралық ұйымдар - тиісті құрылтайшылық ... ... ... ... ... жәрдемдесу және мемлекеттердің жан-жақты ынтымақтастығын дамыту мақсатымен халықаралық келісім негізінде құрылған ... және ... ... ... ... ұйымдар - мемлекеттердің немесе олардың құрылымдарының, сондай-ақ қоғамдық ұйымдардың, ұлттық қоғамдардың, үкіметтік емес сипаттағы қауымдастықтардың, ... ... ... жүретін жеке мүшелердің бірлесуі, қоғамдық өмірдің әртүрлі (саяси, экономикалық, әлеуметтік, мәдени, ғылыми-техникалық және т.б.) салаларында ортақ мақсаттарға жету үшін ... және ... ... аса ... түрі болып табылады. Халықаралық ұйымдар XIX ғ. екінші жартысында пайда болды, ол ұлттық мемлекет шеңберінен шыққан дамыған экономикалық және ... ... ... жаңа ... ... ... ... табуда бірлесудің, халықарaлық күшті жұмылдырудың объективті қажеттілігінен туды.
Қазіргі уақытта халықаралық ... мүше болу және ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің маңызды істерінің бірі.
Алғашқы бұқаралық халықаралық ұйымдар - 1863 ж. швейцарлық Анри Дюнан негізін ... ... ... және ... интернационал - 1864 ж. Лондонда К. Маркс пен Ф. Энгельс негізін қалаған Халықаралық жұмысшылар жолдастығы. Алғашқы ... ... ұйым -1874 ж. ... ... ... одақ. Халықаралық ұйымдардың құрылуына түрткі болған I және II дүниежүзілік соғыстар. Олар аяқталғаннан кейін әлем оның зардабын ... енді ... үшін ... ... ... ... жүйесін құруға талпыныс жасады. Осылайша, 1919 ж. Ұлттар Лигасы құрылды. 1945 ж. Сан-Францискода ... ... ... ... ... XX ... екінші жартысында күрт күшейген жаһандану процестері, оған сәйкес әртүрлі елдер мен халықтардың өзара қарым-қатынасының дамуы жаңа халықаралық ұйымдардың құрылуына ... ... XXI ғ. ... ... ... ... ... түрі, қатысушылар саны, өкілеттігі алуан түрлі ондаған мың халықаралық ұйым құрылды [1,277 ... ... ... ұжымдық қауіпсіздік және халықаралық ынтымақтастық арқылы бейбітшілікті сақтау мақсатымен II ... ... ... 1945 ... 26 ... 51 ... қатысуымен құрылды. Біріккен Ұлттар Ұйымы ең ірі, бірегей халықаралық ұйым болып табылады және ... ... ... ... рөл ... Аталмыш ұйымды құрған мемлекеттер бүкіл әлемде бейбітшілік және ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік жағдайдың жақсаруына көмек көрсету, өмір және адам ... ... ... ... ... болып табылды. Қазіргі кезде БҰҰ-на 193 мемлекет мүше болып табылады.
БҰҰ әлем қауымдастығына орын алған дағдарыстар мен ... , жаңа ... мен ... ... ... мен ... қарамастан заманауи талаптарға бейім ұйым екендігін дәлелдеді. БҰҰ қызметі ядролық соғыстан қауіп-қатерлерін жоюға, адамзаттың жаһандық бейбітшілік жағдайында өмір сүру ... ... ... ... ... ... аймақтық шиеленістерді шешуге мүмкіндік туғызды. Адам құқықтарын қорғау ... ... ... ... мен қабылдау, гуманитарлық және табиғат қорғау салаларында халықаралық ... база ... да ... рөлі зор ... ... ... - Бас Ассамблея, Қауіпсіздік Кеңесі, Экономикалық және әлеуметтік кеңес, Халықаралық сот, Қамқорлық жөніндегі кеңес пен ... ... ... Нью-Йорк қаласында (АҚШ) орналасқан. Женевада (Швейцария), Венада (Австрия) бөлімшелері жұмыс ... ... ... ... ... ... әрі оларды жүзеге асыра алатын ізгі ниетті мемлекеттердің барлығы да мүше бола алады.
Бас Ассамблеясының мәжілісіне БҰҰ-на мүше мемлекеттердің барлығының ... ... Бұл ... БҰҰ ... шегінде кез келген іс пен мәселені талқылау, мүше мемлекеттерге ұсыныс әзірлеу уәкілетін иеленеді, ... ... жыл ... әрі ... ... ... бүкіл Ұйымның бюджетін қарап, бекітеді.
БҰҰ Жарғысының 24-бабына сәйкес Қауіпсіздік Кеңесіне халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті ... ... ... Бұл ... ерекшелігі - Кеңестің 5 тұрақты мүшесі ғана шешім қабылдау кезінде ... ... ... ... егер ... ... ... жобаға қарсы дауыс берсе, шешім қабылданбайды.
Құрамына 54 мемлекет кіретін Экономикалық және әлеуметтік кеңеске экономика, әлеумет, мәдениет, білім, денсаулық сақтау ... ... ... ... зерттеулер жүргізу және баяндамалар әзірлеу, сондай-ақ, Бас Ассамблеяға, БҰҰ мүшелеріне, БҰҰ-ның мамандандырылған мекемелеріне мүдделі ұсыныстар жасап, тапсыру уәкілеттігі берілген.
Қамқорлық ... ... ... ... - ... алынған территория тұрғындарының саяси, экономикалық және әлеуметтік прогресіне, оның білім беру ... ... оның ... ... немесе тәуелсіздікке жету бағытында прогрессивті дамуына жәрдемдесу (БҰҰ ... ... ... ... сот мемлекеттер арасындағы даулы мәселелерді шешетін, сондай-ақ, БҰҰ органдарының, оның мамандандырылған мекемелерінің құқық мәселелері бойынша ... ... ... ең ... халықаралық ұйым болып саналады. Хатшылық БҰҰ-ның атқарушы органы ... ... Оған ... ... ... ... Бас Ассамблея 5 жыл мерзімге тағайындайтын БҰҰ-ның Бас Хатшысы басшылық жасайды [3,509 б].
+ Қазақстан Республикасының Халықаралық ұйымдарымен ... ... ... ... ... БҰҰ-ның және оның арнайы мекемелерінің жұмысына белсенді қатысуда. Бұл ... ... ... ... басым бағыттарының бірі. Осы бағыттың негізгі мақсаты халықаралық сахнада Қазақстан Республикасының ғаламдық және аймақтық ... ... ... ... ... пен ... әділетті әлемдік тәртіп пен тұрақты даму ортасын құруды, әлемдік қауымдастық мүшелері арасындағы қарым-қатынастарды үйлестіруді көздейді. БҰҰ ... ... ... ... салаларындағы нарықтық реформалар және ұлттық мамандарды әзірлеу мәселелері сұрақтары бойынша жәрдемдесу және ҚР ... ... бере ... ... ... және ... дамуды қамтамасыз етуге көмек көрсету.
Қазақстан мен БҰҰ арасындағы ынтымақтастықтың маңызды тарихи оқиғалары ретінде 2002 жылғы 17-18 қазандағы БҰҰ Бас ... Кофи ... мен 2010 ... 6-7 ... Пан Ги Мунның Қазақстанға ресми сапарларын ерекше атауға болады.
БҰҰ Бас ... Пан Ги ... ... сынақ полигоны аумағына келуі аса маңызды оқиға болды. Семей полигонында сөйлеген сөзінде Пан Ги Мун өзге мемлекеттерге ... ... үлгі ... ... көп ... және Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың ядролық қарудан бас тартып, полигонды жабу шешімі оның ерекше ... ... ... екенін ерекше атап өтті.
Қазақстан БҰҰ-на мүше болғаннан бері БҰҰ-ның барлық негізгі шараларына, халықаралық форумдарға белсене қатысып, ұйымдастыру шараларын да ... ... ... Атап ... болсақ, олар: Теңізге шығу мүмкіндігі жоқ елдер Конференциясы (2003 жылғы тамыз, Алматы), ЭСКАТО-ң 63-сессиясы (2007 ... ... ... ... ... ... көрсету, Алматы Декларациясының 30 жылдығына арналған Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының Конференциясы (2008 жылғы қазан, Алматы), Дүниежүзілік ... ... XVII Бас ... (2009 ... ... ... мәселелердің өзектілігін ескере отырып, Қазақстан Астана қаласында БҰҰ әлеуметтік қорғау және экология министрлерінің 6-Конференциясын (2010 ... ... ... және ... еуропалық атты 7-Конференциясын (2011 жыл, Астана) өткізуге ұсыныс жасады.
Қазақстан БҰҰ-ның көптеген ... ... және ... ... ... ... даму бойынша, сондай-ақ БҰҰ-ның екі аймақтық Комиссиялары (ЕЭК, ... ЮНЕП ... ... және ... ... ... ... функционалдық комиссияларының мүшесі болып табылады.
Қазақстан өз кезегінде мыңжылдық даму мақсаты бойынша міндеттемесін табысты іске ... ... ... Қазақстанда әйелдер құқығын жан-жақты қорғау және кедейшілік деңгейін төмендету шаралары бойынша бірқатар жұмыстар атқарылды. 1992 жылғы ... ... ... БҰҰ-ның мамандандырылған мекемелерінің, қорларының және бағдарламаларының өкілдіктері жұмыс істеуде. Олардың қызметі ... ... және ... ... көрсетуге бағытталған.
2010 жылы Қазақстан ресми түрде 2017-2018 жылдары ҚК тұрақсыз мүшелер құрамына, БҰҰ Бас Ассамблеясының 71-сессиясының ... ... ... БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі Кеңесінің құрамына өз ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық салада кең етек алған жаһандық экономикалық және ... ... ... дами ... ... байланысты қаржы дағдарысы зардабын жою туралы өткір талас-тартыстар БҰҰ-ның сұхбат алаңында ерекше орын алады. ... ... ... үшін ... және ... ... ... ету, сондай-ақ БҰҰ мыңжылдық даму жоспарлары да күн тәртібінде тұрған өзекті мәселелер.
1998-2008 жылдарды қамтитын ... ... ... ұйым ... ... байланыстар орнатты. Бұқаралық ақпарат құралдары бостандығы мәселелері жөніндегі Өкілінің кеңсесі, ұлттық азшылық істері жөніндегі Жоғарғы ... ... және ... ... мен адам ... жөніндегі бюро тәрізді Ұйым институттарымен сындарлы байланыстар орнатылып, 1998 жылғы 2-3 желтоқсанда ЕҚЫҰ мен Қазақстан Республикасы Үкіметі арасында өзара ... ... ... қол ... ... жылы ЕҚЫҰ-ның Алматыдағы Орталығы ашылды. Ол 2007 жылы ЕҚЫҰ-ның Астанадағы ... ... ... ... ... ... ... 1999 жылы Ыстамбұл саммитіне қатысты. Қазақстан 2003 жылы ЕҚЫҰ-на төрағалық ету туралы ниетін білдірді. Ал, 2005 жылы ... ... ... ТМД басшыларының саммитінде Қазақстанның ЕҚЫҰ-на төрағалық етуіне қолдау көрсетіліп, беделді халықаралық ұйымға төрағалық етуге әзірлік жұмыстары басталды. Қазақстан осы ... ... ... ... ... және ... дамуында көптеген белестерден өтті. Қазақстанның ЕҚЫҰ-ы өткізетін шараларға белсенді ... 2006 ... ... ... ... ... атты ... Орталықазиялық конференция 2006 жылдың 18-19 мамыры аралығында Астана қаласында өтті. Осы жылдың 29 мамыры мен 2 маусымында ... ... ... ... ... ... ... шарт бойынша III шолу конференциясына Қазақстан төрағалық етті. ЕҚЫҰ-ның жоғары ... атты ... ... ... ... қаласында 2006 жылдың 12-13 маусымында өткізілді. Сондай-ақ, 2007 жылдың 26-27 наурызында атты өңірлік семинар Алматы қаласында, ЕҚЫҰ-ның Парламенттік ... 17-ші жыл ... ... 2008 жылы 29 ... мен 3 ... аралығында Астана қаласында өткізілді. 2009 жылғы қаңтарда қазақстандық дипломат, Елші Вячеслав Ғиззатов ЕҚЫҰ ... ... ... ... төзімділік пен кемсітушілікке қарсы күрес жөніндегі жеке өкілі болып тағайындалды. 2009-2012 жылдарға арналған Адам құқықтары саласындағы Ұлттық іс-қимыл ... және ... ... ... Құқықтық саясат тұжырымдамасы қабылданды. Соның нәтижесінде қазақстандық заңнамалар халықаралық стандарттарға едәуір жақындай түсті.
Будапешт саммитінде Кеңес Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық жөніндегі ұйым ... ... ... ... ... ... ... айналған Қазақстан оны одан әрі дамыту, сонымен бірге халықаралық ұйым болып қайта құрылуы үдерісіне қатысты. 1995 жылы Вена қаласында еліміздің ... ... ... қамтамасыз еткен Қазақстанның тұрақты өкілдігі ашылды. 1995 жылы ЕҚЫҰ-ның Орталық Азиядағы өңірлік Бюросы (Ташкенттегі офисі) ашылды.
Қазақстан үшін ... 1994 ... ... ... де орны ... Осы ... ... Президенті Н.Ә.назарбаев 55(ол кезде Черногория әлі мемлекет болып жарияланбаған) мемлекеттің басшылары қатысқан жиында тұңғыш рет сөз сөйлеп, жаңа саяси ... жаңа ... - ... ... мен Азия ... ... пен даму үдерісін қамтамасыз етуге байланысты өз ұсыныстарын баяндады. Осы бас қосуда Қазақстан үшін маңызды құжат - жер ... ... ... ... Қазақстанға берген қауіпсіздік кепілдігі туралы тарихи келісімге қол қойылды [2,62-73 бб].
1.3 ЕҚЫҰ: тарихы, пайда болуы және қызметтері ... ... пен ... ... ұйым ... - ... ұйым XX ... 70-жылдары Еуропадағы қауіпсіздік пен ынтымақтастық жөніндегі кеңес негізінде құрылды. 1994 жылы ... ... ... мен ... ... ... ... кеңесті ЕҚЫҰ деп атау жөнінде шешім қабылданды. Бұл - ... Азия және ... ... ... 55 ... ... (бір ауыздылық) негізінде келіссөздер, кеңесулер өткізіп, саяси шешімдер қабылдауға арналған көп тарапты құрылым. Мүше мемлекеттер басшыларының кездесулерінде ұйым қызметінің басты ... ... ... ... ... Мұндай кездесу 2 жылда бір рет өткізіледі. ЕҚЫҰ-ның Министрлер кеңесі мән-маңызы жағынан екінші басшылық органы болып саналады. Оның мәжілісі ... ... ... аралық кезеңінде жылына 1 рет өтеді. Басшылық кеңесі саяси және жалпы бюджеттік сипаттағы мәселелерді талқылап, ... оның ... ... қаласында өтеді. Сондай-ақ, ол ЕҚЫҰ-ның экономикалық форумы ретінде де шақырылады. ЕҚЫҰ-ның Тұрақты ... - ... ... шешімдерді қабылдайтын негізгі жұмысшы орган. Мүше мемлекеттердің тұрақты өкілдерінен құралады. Оның апталық мәжілістері Венада өтеді.
ЕҚЫҰ ... - ... ... ... форумы шеңберінде қарулану мен қарусыздануға бақылау орнату, өзара сенім мен ... ... ... келіссөздер жүргізеді. Ұйымның лауазымды басшысы - бас хатшы, оны ... ... 3 жыл ... тағайындайды. Сондай-ақ, ұйымның құрамында Аз ұлттар ісі жөнінде 9 жоғарғы комиссар, Демократиялық институттар мен адам ... ... бюро және ... ... бар. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін Еуропадағы қауіпсіздік пен ынтымақтастық жөніндегі кеңестің ... ... ... оның ... ... ... ... міндеттеме қабылдап, екі жақты тығыз байланыс орнатты. Хельсинкиде өткен ЕҚЫҰ-ға қатысушы елдердің ... ... ... бұл ... жаңадан қосылған елдерге жан-жақты көмек көрсетуге арналған бағдарлама қабылданды. Бағдарламада ЕҚЫҰ-ына қатысушы елдердің бай тәжірибесін жаңадан қосылған елдерге ... ... Осы ... аясында ЕҚЫҰ басшылығының өкілдері Қазақстанға бірнеше рет (1992-1999) іссапармен келді. ЕҚЫҰ басшыларының Қазақстанға ... ... ... 1993ж. ... ... ұйымның сол кездегі төрағасы, Швеция сыртқы істер министрі Маргарет Аф ... ... ... ... нәтижесінде ұйымның Орта Азиядағы ықпалы кеңейе түсті. ЕҚЫҰ-ына қатысушы елдер мемлекет және үкімет басшыларының жоғары дәрежедегі басқосуларына (1994 ж. ... 1996 ж. ... ... ... ... ... ... Лиссабон саммитінің пленарлық мәжілісіне төрағалық етті. Қазақстан сыртқы істер министрі ЕҚЫҰ ... ... ... Кеңесінің мәжілісіне (1995 ж. Будапештте, 1994 ж. Копенгагенде, 1998 ж. ... ... онда ... қауіпсіздік мәселелері мен Қазақстан ішкі саясатындағы реформалар ... ... сөз ... ЕҚЫҰ-ның Венада өткен (1999) Тұрақты кеңесінің мәжілісінде Қазақстан сыртқы істер министрі баяндама жасады. Қазақстанның Венадағы ... ... (1995) ... түрлі құрылымдарымен тығыз байланыс орнатқан. Алматыда ЕҚЫҰ-ының өкілдігі ашылған. ЕҚЫҰ Аз ұлттар жөніндегі бас комиссары Макс ван дер Стул ... ... ... сапарын 1994 ж. екі рет болып, Қазақстанның барлық аймақтарын аралады. Іс жүзінде елдегі этносаралық қатынастардың қандай дәрежеде екендігін көрді. Соның ... ... ... 1996) Макс ван дер ... ұйымдастыруымен "Қазақстан: XXI ғасыр табалдырығында біртұтас көпэтносты қоғам орнату" деген тақырыпта дөңгелек үстел; Алматыда "Жаңа тәуелсіздік алған мемлекеттерде ... ... ... ... ... ... ... өтті. Мәжілістің аяқталуына арналған сөзінде ЕҚЫҰ Бас комиссары Қазақстан басшылығының елдегі этносаралық келісімді сақтау мен нығайтудағы ... ... ... ... ... ... органдары: Саммит (жоғары деңгейдегі кездесу) - қатысушы елдер мемлекет және ... ... ... ... ... ... кездесуі.СІМК - қатысушы мемлекеттер сыртқы істер министрлерінің жыл сайынғы (жоғары деңгейдегі кездесуден ... ... ... ... ... - жыл бойы осы ... төрағаның жетекшілігімен тұрақты негізде саяси консультациялар өткізіп, шешім қабылдайды (апта сайын Венада, Ұйымның штаб-пәтерінде жиналады).Қауіпсіздік саласындағы ынтымақтастық жөніндегі ... - ... ... және СҚНШ ... ... ... ... апта сайын жиналады). Ұлттық азшылық істері жөніндегі Жоғарғы коммисар. ЕҚЫҰ-ның ... ... және адам ... ... ... ЕҚЫҰ-ның Парламенттік ассамблеясы. БАҚ бостандығы мәселелері жөніндегі өкіл - ... ... ... ... ... саласындағы жағдайдың дамуын бақылайды. ЕҚЫҰ басшылығы Төраға - ЕҚЫҰ-ның ағымдағы ... ... ЕҚЫҰ ... ... ... ... Ұйымнан өкілдік етеді, қауіпсіздік саласындағы үдерістерді бақылайды және жанжалдар мен дағдарысты жағдайларды шешуге ... ... Бас ... - ... ... ... Министрлер кеңесімен 3 жыл мерзімге тағайындалады.
Еуропадағы қауіпсіздік және ... ... ... ... ... ағылшын, испан, итальян, неміс, орыс, француз тілдері болып табылады. ... ... ... ... ... және ынтымақтастық жөніндегі кеңестің қорытынды актісі, 1975 жыл. Жаңа Еуропа үшін Париж ... 1990 жыл. ... ... ... күштер туралы шарт, 1990 жыл. Бонн құжаты, 1990 жыл. Копенгаген құжаты, 1990 жыл. Еуропа қауіпсіздігі хартиясы, 1999 жыл. ... ... мен ... ... ... ... ... қаруланудың таралуын бақылау; жанжалдардың алдын алу жөніндегі дипломатиялық күш-жігер; сенімді қарым-қатынас құру және ... ... ... ... немесе экономикалық және экологиялық өлшем: экономикалық-экологиялық қауіпсіздік. Үшінші ... ... ... адам ... қорғау; демократиялық институттарды дамыту; сайлаулар мониторингі. Барлық қатысушы мемлекеттер теңдей мәртебеге ие. Шешімдер консенсустық негізде қабылданады. Олар заңдық ... ... ие ... ... үлкен саяси маңызы бар [5].
Қазақстанның ЕҚЫҰ төрағасы лауазымындағы шешуші мақсаттарының бірі - 2010 жылы ... ... және ... кеңістікте кең ауқымды, бөлінбейтін және кооперативті қауіпсіздік құрудың көкейкесті мәселелерін талқылау үшін ... ... ... ... және үкімет басшыларының саммитін шақыру болып табылады. Бұл мақсатқа қол жеткізілді [5].
ЕҚЫҰ - құрамына 56 қатысушы ... ... ... ... БҰҰ Жарғысының 8-тарауына сәйкес, ұйымның міндеті - Еуропада болуы мүмкін ... ... ... алу, және ... ... ... ... жанжалдарды реттеу, осы ұйымға мүше елдердің қарулануын бақылау, сенім мен қауіпсіздік ... адам ... ... және экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, сайлауға бақылау жасау, ... да ... ... дамыту болып табылады. Яғни, ұйым кең мәселелермен ауқымды айналысады. ЕҚЫҰ қауіпсіздікті кешенді ұғым деп санап, ... ... ... ... ете ... оның үш : ... ... және адами өлшемі қызмет етеді [2,69 б].
Еуропалық елдердің бәрін, АҚШ-ты, Канаданы, Орталық Азия мен ... ... ... ... 56 ... ЕҚЫҰ-ның қатысушылары болып табылады. Төменде ЕҚЫҰ-ға қатысушы мемлекеттердің толық тізімі беріледі: Австрия, Албания, Америка Құрама ... ... ... ... ... Бельгия, Болгария, Босния және Герцеговина, Венгрия, Германия, Грекия, Грузия, Дания, Ирландия, Исландия, Испания, Италия, Канада, Кипр, Қазақстан, ... Тақ, ... ... ... Латвия, Литва, Лихтенштейн, Люксембург, Бұрынғы Югослав Республикасы Македония, Мальта, Молдова, Монако, Нидерланды, Норвегия, Өзбекстан, ... ... ... ... ... Сан-Марино, Сербия, Словак Республикасы, Словения, Тәжікстан, Түркия, Түрікменстан, Украина, Финляндия, Франция, Хорватия, Черногория, Чех ... ... ... ... ... тарауды қорытындылай келе, халықаралық ұйымдар - мемлекеттердің немесе ... ... ... ... ... қоғамдардың қоғамдық өмірдің әртүрлі салаларында ортақ мақсаттарға жету үшін ... және ... ... аса ... түрі ... табылады. Қазақстан ЕҚЫҰ, БҰҰ тағы басқа халықаралық ұйымдармен байланыста болады. ЕҚЫҰ - қауіпсіздік мәселелерімен айналысатын әлемдегі ең ірі ... ... Ол ... ... ... ... Орталық Азияда миллиардтан астам адам өмір сүріп жатқан 56 мемлекеттің басын ... ... ... ... ... ең ірі, ... ... ұйым болып табылады және халықаралық қатынастар жүйесінде маңызды рөл ойнайды.
II тарау. Қазақстан Республикасының сыртқы ... ... және ... даму ... Қазақстанның Халықаралық ұйымдарға мүшелік етуі
Тәуелсіз Қазақстан тарихында 1992 жылдың 2 наурызы ... ... ... Ұйымына мүшелікке қабылдануымен ерекшеленеді. Еліміздің БҰҰ Бас Ассамблеясының 46-сессиясында 46/224 қарарға сәйкес Ұйымның жаңа ... ... ... ... мүше ... ... болғандықтан 1992 жылдың күзінде БҰҰ Бас Ассамблеясының 47-сессиясына алғаш қазақстандық делегация қатысты. Бұл сессияда Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан ... ... ... саясат жөнінде сөз сөйледі.
1992 жылдан бері Қазақстан тек халықаралық қауымдастықтың белсенді мүшесі болып ғана қоймай, сонымен бірге өзінің лайықты орнын ... ... ел ... ... БҰҰ ... ... Қазақстанның негізгі халықаралық бастамаларын атап өтер болсақ:
* Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім шаралары кеңесінің шақырылуы (Азия ... ... БҰҰ ... Орталық Азиялық бітімгерлік батальонының құрылуы;
* формуласы бойынша БҰҰ-ның бітімгерлік күштер қорының құрылуы;
* Орталық Азияда превентивтік(ілгері) дипломатия ... ... ... ... Алматыда құрылуы;
* БҰҰ-ның Орталық Азия экономикасына арналған Арнайы Бағдарламасы;
* 29 ... ... ... [2,63-64 бб]. ... ... ... және ынтымақтастық жөніндегі кеңесіне 1992 жылғы 30 қаңтарда мүше ... ... ... ... ... ... ... державалар мен беделді халықаралық ұйымдардың, соның ішінде ЕҚЫҰ-ның қолдауын қажет етті. Бұл кезде дүниежүзілік қоғамдастық та ... ... ... ... ... төртінші ядролық арсеналға ие болып қалған жас ... ... ... ... жүргізуге мүдделі болды. Осыны ескере отырып, еліміз сыртқы және ішкі ... ... ... ... ... ... ... жасады. Қазақстанның Еуропаның қауіпсіздік және ынтымақтастық жөніндегі кеңесіне мүше болуы көпжақты әріптестік, экономика мен ... ... ... басы ... ... ... ЕҚЫҰ-ы тарихынан алатын орнын бірнеше кезеңге бөліп айтуымызға болады. Ықпалдасу іргетасының қалану кезеңі болған 1992-1997 жылдары Қазақстан Президенті ... ... ... 1992 ... ... 1994 жылғы Будапешт, 1996 жылғы Лиссабон саммиттерінің жұмысына қатысты. ЕҚЫҰ Министрлер Кеңесінің жыл ... ... ... атынан сыртқы саясат ведомствосының жұмысына парламентарийлер белсенді қатысып ... 1992 ... 8 ... ... ... ... ... қорытынды актісіне, сол жылдың 23 қыркүйегінде Жаңа Еуропа үшін ... ... қол қоюы ... ... ... ... ... оқиғалар болды [2,72б].
1994 жылы Будапешт саммитінің қорытындысы бойынша, одан әрі ... ... ... ... ... және ынтымақтастық жөніндегі ұйым болып қайта құрылды.
Біздің еліміз үшін 1994 жылғы желтоқсандағы Будапешт қаласында өткен саммит өте маңызды. Ол ... ... ... үш ... ... - Ресей, АҚШ және Ұлыбритания - Қазақстанның ... ... ... ... қол ... Меморандумда біздің мемлекетіміздің тәуелсіздігі мен егемендігін құрмет тұту, оған қатысты күш ... ... ... бас ... сондай-ақ егер Қазақстан Республикасы ядролық қару қолданылатын шабуылға ұшыраса немесе шабуыл қаупінің объектісіне айналса, онда Ресей, АҚШ және ... ... ... ... көрсету жөнінде шұғыл іс-шаралар қолданатындығы сияқты міндеттемелер айтылды [3].
1995 жылы ... ... ... қатысуын қамтамасыз еткен, Қазақстанның Венадағы халықаралық ұйымдар жанындағы Тұрақты Өкілдігінің іргетасы қаланды.
Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалығының ... ... ... ... ... өңірлік деңгейде, сондай-ақ, жалпы әлемдік нұсқада шынайы және ұзақ мерзімдік тұрақтылықты қамтамасыз етуге жәрдемдесу, Шығыс пен ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы болып табылатын, өркениеттер сұхбаты арқылы нығайту. Көзқарастарды жақындату негізінде, Ұйымның ішіндегі ... ... ... ... қол ... ... жетекші елдерінің Ұйымға кіруге шақыруы Қазақстанда еуропалық қауіпсіздіктің тең құқылы және бөліну сызықтары жоқ жағдайлардағы жаңа ... ... ... ... ... ... жылы ... офисімен ЕҚЫҰ-ның Орталық Азиядағы өңірлік Бюросы ашылды. 1999 жылы ... ... ... ... ... ол 2007 жылы ... Астанадағы Орталығы болып қайта құрылды. Орталықты қазір Елші Александр Кельчевски (Франция) басқарады.
Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалығы туралы идея 2003 жылы ... ... ... ... осы бастаманы іске асыру жөнінде белсенді жұмыстар жүргізілді. ... ... және ірі ... жобаларға басшылық жасау тәжірибесін үйреніп, алдағы төрағалықтың басымдықтарын нақты айқындау қажет болды.
Жаңа ... ... ... ... төрағалық лауазымына Қазақстанды тағайындау туралы шешім, Мадридтегі ЕҚЫҰ Сыртқы істер министрлері кеңесінің 15-мәжілісінде 2007 ... 29-30 ... ... Бұл, ең ... ... қоғамды құрудағы және нарықтық экономиканы ырықтандыруға біздің еліміздің нақты жетістіктерін мойындау болатын. ЕҚЫҰ-ға ... оған ... рет, ... ... халқы басым мемлекет басшылық жасады. Өйткені, ЕҚЫҰ-ға төрағалықты, негізінен, Еуропа елдері, Еуроодаққа кіруге үміткер ... ... ... ... ... ... миссияның ерекше маңызды екендігін көрсетті.
ЕҚЫҰ-ға төрағалық жолында, елдің ішкі саяси жүйесін реформалауда, ауқымды жұмыстар атқарылды. Осы ретте, ... ... ... деп атап көрсетті: Қазақстанның демократиялық құндылықтар жолын берік ұстануына, сайлау, саяси партиялар, БАҚ, жергілікті өзін-өзі басқару туралы заңнамаларды одан әрі ... ... аса ... ... ... ... дәлел болады [7,159-160 бб].
Соңғы бірнеше жыл бойында Қазақстан ЕҚЫҰ-ның бірқатар ірі шараларын ... ... ... атты өңірлік Орталықазиялық конференция (Астана, 2006 ж. 18-19 мамыр);
* Еуропадағы әдеттегі қарулы күштер туралы шарт ... ІІІ шолу ... ... ... етуі ... 2006 ж. 29 мамыр - 2 ... ... ... ... атты ... - ... ... кеңес (Алматы, 2006ж. 12-13 маусым);
* атты өңірлік семинар (Алматы, 2007ж.26-27 наурыз);
* ЕҚЫҰ-ның Парламенттік ... 17-ші ... ... ... 2008 ж. 29 маусым - 3 шілде);
* Басқалар [5].
2006 жылы Бельгияда қараша айында Бельгия патшалығында өткен парламенттік делегациясының ... ... ... ... төрағасы, ЕҚЫҰ-ның Парламенттік ассамблеясының өкілі Анн Мари Лизин және Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев, ЕҚЫҰ-ның төрағасы ретінде Қазақстанды сайлау мүмкіндігі ... [8,21 б ... жылы ... ... ... ... Қазақстанды қолдауы Қазақстан үшін өте маңызды елеулі оқиға болды. Испания Испания екі мемлекет ісін қадағалау және Орталық ... ... ... ... ... ... ... күн тәртібінде атап өткен.
2009 жылы Француз Республикасының сенатының төрағасы Кристиан Понселе ЕҚЫҰ Қазақстанның төрағалық етуін қолдайтынын, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... мырзамен кездесуінде атап айтты. Грецияның сыртқы істер министрлігінің ЕҚЫҰ жөніндегі мәселелермен айналысатын департаменттің директоры Хараламбос Мессинис мырза, қазақ халқының ... ... атап ... ... ... Хараламбос Мессинис мырза болашақта Грецияның Қазақстанмен экономикалық және ... ... ... көздеп отырғандығын айтты [9,288 б].
Дегенмен, Қазақстанның ЕҚЫҰ ... ... ... ... ... және ... мемлекеттері қарсылық көрсетті. Қазақстанның деңгейінде болуына байланысты, Қазақстанның ЕҚЫҰ ... ... ... ... - ... КСРО ... ішінен ЕҚЫҰ төрағалығы лауазымын иеленген тұңғыш ел. Қазақстан төрағалығының ұраны төрт -ға саяды - ... ... ... ... ... ... өзінің 2010 жылғы 14 қаңтардағы бейнемәлімдемесінде былай деп атап ... ... ... ... сенімді білдіреді, бұған бәріміз мұхтажбыз. Екіншісі - ЕҚЫҰ-ның ... ... ... мен ... ... ... ... - халықаралық қатынастарда мен ада, барынша ашықтық пен танспаренттік. Қауіпсіздік сынағы мен қауіп-қатерді еңсеруге бағытталған ... ... Ең ... ... - қазіргі әлемде ерекше маңызға ие болып отырған, мәдениетаралық және ... ... ... ... ... ... ... беруі [10; 7,162 б].
Қазақстан Еуразия кеңістігінде орналасқан қызметімен ... ... ... тырысады. 2005 жылғы Любляна қаласында өткен Сыртқы істер министрлігінің жиналысы сессиясында Қ.Тоқаев Еуропадағы қауіпсіздік және ... ... ... ... ету ... өте орынды сөз айтты: деген болатын. Ал 2006 жылдың ... ... ... ... ... Сыртқы істер министрлігінің жиналысының сессиясында деген болатын [11,576 б, 8,22 ... ЕҚЫҰ ... ... қарсы болған ойларды ескеру қажет. Осыған сәйкес, ... ... ішкі ... және ... ... аса ... беру ... Болашақта ЕҚЫҰ-ның орталық азиаттық векторын Қазақстан дамытуы мүмкін. Ол үшін Орталық Азия мемлекеттері үшін, бірыңғай стратегияны ойлап табу қажет. Бұл ... қол ... ... ... ... ... ... жеткілікті болуы тиіс [12,21-22 б].
Қазақстанның ЕҚЫҰ-да төрағалық етуге өз кандидатурасын ұсынуының бір ceбeбі біздің ... ... ... ... ... оның ... ... болған әpi көбейіп келе жатқан түрлі қауіпке төтеп бере алатын күшті, әpi тиімді ұйым ету ... ... ... ЕҚЫҰ ... ... ұмтылысының қорытындысы 2007 жылдың қараша айында Мадрид қаласында өткен ЕҚЫҰ-на мүше ... ... icтep ... ... ... ... болды. Бұл шешімнің нәтижесінде Қазақстан 2010 жылы ЕҚЫҰ ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның тәуелсіз мемлекет ретінде соңғы 18 жылда қол жеткізген жетістіктерінің маңыздылығын мойындағанының ... бір ... ... ... Бұл ретте Қазақстанның аталмыш халықаралық ұйымның төрағасы ретінде ... ... ... ... ... ... мәселелерді шешу турасында бірталай ұсыныс жасай алатындығын айтып кету керек. Қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі Қазақстанның салмақты тәжірибесі халықаралық деңгейде ... ... ие ... ... және де ЕҚЫҰ ... жағымды серпіліс беретіндігі анық. Өйткені ЕҚЫҰ-на төрағалық ету -- бұл ... ... ... ... ... ... ұйымның бас мүшелерімен жалпы еуропалық өзекті мәселелерді шешу турасындағы тең ... ... ... ... болып табылады.
Қазақстан Республикасының ЕҚЫҰ-на төрағалық етуінің басымдықтары қатарына мынадай мәселелер ...
* ЕҚЫҰ ... ... ... ... үшін ... ... жөніндегі іс-қимылды жалғастыру;
* ЕҚЫҰ-ның барлық мемлекеттерінің транзит-көлік әлеуетін, еуразиялық континентаралық көлік дәліздерін дамыту, экологиялық проблемаларды шешу;
* Қазақстанның бейбітшілікті, қауіпсіздікті және ... ... ... ... ... үлесін ескере отырып, сенім білдіру шаралары мен өңірлік қауіпсіздікті нығайту;
ЕҚЫҰ қызметіндегі ... ... емес ... атап айтқанда, лаңкестікке, экстремистікке, есірткі құралдарының заңсыз айналымына, ... ... ... және ... ... елі - Ауғанстанды қалпына келтіру. Қауіпсіз, ... және ... ... ... құру ... ... тартымдылығын, оның ішінде экономикалық тартымдылығын арттыруда ЕҚЫҰ-ның әлеуеті мен құралдарын пайдалану маңызды міндет болып табылады [2,74-75бб]. ... ... ... ... етуі ТМД, ... Азия, түркі тілдес мемлекеттер үшін мынадай бірқатар жағдайларға ықпал етуі мүмкін:
* ұйымға мүше елдердің төрағалыққа тең дәрежеде екенін байқатумен қатар, мүше ... ... ТМД) ... ... ... саяси белсенділік Орталық Азия аймағындағы елімізге оппонент немесе бәсекелес ... өз ... ішкі ... ... ... ... ... яғни оң имидж қалыптастыру мақсатында демократиялық нышандар мен ... ... ... ... Орталық Азияға қатысты Батыс елдерінің стереотипті көзқарастарының өзгеруіне және ... ... ... ... да ... ... ... мүмкіндігінің артуы;
* Орталық Азия аймағына қатысты ұйым және ... ... да ... ... (инвестиция тарту) арту мүмкіндігі;
* Аймақ тұрақтылығын сақтау ... ... ... және ... ... ... етуге көп көңіл бөлінеді және осы ретте туристік саясаттың кең дамуына жол ашылады;
* Аймақта энергетикалық және ... ... ... іске асуы транзиттік магистраль мен транспорттың жолға қойылуына себепші бола отырып, сауда-экономикалық ынтымақтастықты арттырады;
* Аймақтағы ... ... оң ... табу ... ОА ... ... ... дінін ұстанатындықтан, Батыс елдерінің жалпы мұсылман әлеміне оң ... ... ... ... ... жылы 29-30 ... ... Бейбітшілік және келісім сарайында өткен, толеранттылық және кемсітпеушілік ... ... ... ЕҚЫҰ конференциясы, қазақстандық төрағалық қамқорлығындағы, осы саладағы басты халықаралық іс-шара бола алды. Ұлтаралық қатынастар ... ... ... арналған күш-жігерді жандандыру жөніндегі, мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымдарға жасалған ұсыныстар, форумның қорытындысы болды [7, 171 б].
ЕҚЫҰ ... ... ... ... кездесуі, қазақстандық төрағалықтың маңызды іс-шараларының бірі болды. Ол Іле Алатауының етегінде, Алматыға жақын жерде 2010 жылғы 16-17 ... ... Бұл ... 2009 жылғы Корфу аралында ЕҚЫҰ сыртқы істер ведомствалары басшыларының бейресми жағдайда басын ... ... ... ... ... ізгі ... ... болды.
Кездесу бейресми сипатта болса да, онда Ванкуверден Владивостокқа ... ... ... ... пен ... ... ... тақырыптар талқыланды.Егер дәйекті келісімдер туралы айтар болсақ, кездесуге қатысушылар, Қауіпсіздік және ынтымақтастық жөніндегі ... ... ... басты қағидаларын және оның игі мақсаттарын, одан әрі жалғастыруды өздерінің нақты міндеті санайтындығын дәлелдеді. Қазақстандық төрағалық, кездесуге қатысушылардың бірауызды пікірімен, ... деп ... ЕҚЫҰ ... жыл ... дейін Астанада өткізу туралы келісім кездесудің аса маңызды ... ... ... 3 ... ЕҚЫҰ ... ... істер министрлері кеңесі, осы аса ірі халықаралық ... ... 2010 ... 1-2 ... ... туралы қорытынды шешім қабылдады.
ЕҚЫҰ елдері лидерлерінің кездесуі, Хельсинки Қорытынды актісінің 35 жылдығын, Париж хартиясының 20 жылдығын және екінші ... ... ... 65 ... атап өту ... ... ... символдық мәнге ие болады. Бұл ретте, жоғары деңгейдегі кездесулерде күн ... ... ... ... ЕҚЫҰ ... ынтымақты күш-жігері - Саммиттің табысты өткендігінің кепілі екендігі аян.
Осылайша, Қазақстанның ЕҚЫҰ төрағалық жылы-осы ұйымды реформалау ... ... ... іске ... ... ... болуға жететін уақыт. Ғаламдық трендті дамыту логикасы, күш-жігерді ... және ... жаңа ... ... ... баласы кездесіп отырған жаңа тәуекелдерге және сынақтарға жауаптың бір ғана ... бар ... ЕҚЫҰ ... ... ... ... ... басымдықтар, толықтай алғанда, осы қисынға сәйкес келеді, яғни, Еуразияны тұрақты, қауіпсіз және табысты дамыған ... ... ... ... ... ... ... [7, 171-173 б].
Ойымызды қорыта келе, мынадай түйінді тұжырымдар ... ... ... ... мүше әрі ... болуы аталған ұйымның нығаюы мен күшеюіне деген біздің еліміздің жауапкершілігінде міндеттейді. Алайда Қазақстанның өзіндік ұлттық мүдделері мен ерекшеліктері бар екенін олар да ... ... ... де ... ... Осыған байланысты ЕҚЫҰ өз қызметіндегі қалыптасқан еуропалық қызмет ету әдіс-тәсілдерін жаңғыртып, еліміздің әлеуметтік-экономикалық даму деңгейі мен өзге де ерекшеліктерін ... ... ... ... Сонда ғана Қазақстан мен ЕҚЫҰ-ның арасындағы қарым-қатынас саясаты өзара тиімді ынтымақтастық арнасында өрбитін ... ... ... ... ... ... ... экономикалық және саяси ынтымақтастыққа ықпал етіп қана қоймай, экономикалық және ... ... ... да арқау болды. Венада ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблеясының төрағасы Г.Леннмаркер: деп мәлімдеді.
* ... ... 2010 жылы ... төраға ретінде сайлануы бүгінгі заманның басты қауіп-қатерлері мен сынақтарына ырғақты және біржақты жауап қайтаруға кепілдік береді. Себебі, ... ... ... пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету, төзімділікті нығайтып, қысым көрсетуді болдырмау, халықаралық лаңкестікке қарсы іс-қимыл таныту ... ... ... [12, 25 б].
+ ... сыртқы саудасы мен инвестициясының даму жағдайы
Қазіргі даму сатысындағы сыртқы сауда - халықаралық экономикалық қатынастардың барынша ... ... келе ... нысаны болып табылады. Сыртқы сауда операциялары - сауда ... ... ... ... ... констрагенттік (сыртқы сауда операциялары бойынша шетелдік әріптестер) іс-қимылының кешені. Аталған кешенге нақты бір тауар нарығын, оның жарнамасын зерттеу, ... ... ... ... ... мен ... ... келіссөздер жүргізу, келісімшарттарды бекіту мен атқару сияқты іс-әрекеттер кіруі мүмкін. Сыртқы сауда операциясының ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарды атқару, жол, айырбас және тағы басқалар болып табылады [13,33 б].
Сыртқы сауда - елдер арасындағы ... ... мен ... ... ... (экспорты) мен әкелімінен (импортынан) тұрады. Келісімшартпен ресімделетін коммерциялық ... ... ... ... ... ... басты көздерінің бірі - сыртқы сауда. Ал сыртқы сауда ... ... ... - ... бір ... ... елдер тобының сыртқы сауда қатынастарын дамыту жөніндегі экономикалық, саяси, ұйымдық шаралар жүйесі және де экспортпен импорттың географиялық және ... ... ... ... ... ... сауда айналымы - сыртқы сауда ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылады.
Сыртқы сауда ұлттық экономиканың тиімділігін ... ... ... өйткені еңбек, капитал, материал және басқа да ... ... ... ... ... ... ... өндіріс шығындары, өнім сапасы бойынша абсолютті және ... ... ... ... ... өнімдері дүниежүзілік рынокта сол қатарлы елдердің өнімдерімен тез айырбасқа түседі. Сыртқы сауда арқылы мұндай ел ... ... ... мен ауыл ... ... әкеле отырып, өзінің шектеулі табиғи ресурстарының орнын толтырады.
Сыртқы сауда, тауарларды басқа елдерге шығарудан экспорттан және тауарды басқа елдерден әкелуден импорттан ... ... ... ... ... құны мен олардың импортының құны арасындағы арақатынас сауда балансы деп аталады. Егер экспортталатын тауарлардың құны импортталатын тауарлардың құнынан асып кетсе, ел ... ... ... ие болады. Ал импорт экспорттан асып кетсе ... ... ... жай-күйі сол елдің дүниежүзілік рыноктағы бәсекелестік қабілеттілігінің белгілі мағынада сол ел экономикасы жай-күйінің маңызды көрсеткіші. ... ... ... саясатты жүзеге асыру құралдарына: кедендік тарифтер, шеттен әкелу және шетке шығаруды реттеудің бейтарифтік шаралары; саудалық эмбарго; ... ... және ... ... ... ... ... саласын: валюталарды сатып алу - сату операциялары, коммерциялық және басқа ... ... ... шектеулік белгілеу жатады. Төлемдік қатынастар мен несиелік саясат сферасында займдар (қарыз) экспорттық несиелер және экспорттық несиелерді сақтандыру бойынша ... ... мен ... деңгейлері реттеледі [13, 124 б].
Қазақстанның негізгі сауда аймақтары болған КСРО және СЭВ ... ... ... ... ... да ... Республиканың сыртқы сауда қатынастарында ТМД елдері, Қытай, Оңтүстік Корея, Жапония және ... да ... Азия ... ... аймағы, Түркия, Шығыс Араб елдері кіретін - Азия , Германия, ... ... және ... кіретін аймақтармен сауда-саттық байланыстарды дамытуда.
Қазақстанның жеткілікті экспорттық мүмкіншілігі бар. Республика жерінде бұрынғы КСРО хром кен ... 98, ... ... 47, ... 40, фосфориттің 65, мыстың- 30 жіне т.б қорлар шоғырланған. АӨК-де, әсіресе астық, мал шаруашылығы өнімдері бойынша да экспорттық мүмкіншіліктер бар. ... жер ... ... ... пайдалы қазбалардың 1/15 бөлігі орналасқан. Республика вольфрам қоры ... ... ... ... ... және ... қорлары- екінші, марганец - үшінші, қорғасын және молибден ... ... - ... орын ... ... рудасы қорының да әлемдік маңызы бар.
ҚР-ң жалпы тауар айналымы көлемінің 64-ТМД(Ресей, Түркменстан, Өзбекстан), 22- ... ... ... Швейцария, Англия), 13-Азия аумағы елдері(Қытай, Оңтүстік Корея, ... ... ... ... ... ... металлургия өнімдері- 36, минералды өнімдер- 32, дәмтағам және оларды ... ... ... 12, химия өнімдері- 11.
Импорттық құрылымда отын энергетикалық қорлар және минералды шикізаттар-38, машина, құрал-жабдықтар және транспорттық ... 23 ... [13, ... ... ... ... айырбасталатын валюта бойынша шетке шығарылатын өнімнің 58 сатылады, 30 тұйық валюта бойынша, ал 7 ... ... ... ... ... ... басқару үшін алғашында ҚР СЭБ Комитеті құрылды. Соңынан ол ҚР СЭБ Министрлігі деп аталды, оны ... ... ... индустрия, экономика және сауда министрлігі басқарады. Ол облыстарда сыртқы экономикалық байланыс комитеттері арқылы жұмыс жүргізеді.
Қазақстан ... ... ... ... сауда және инвестициялық әріптесі. Сәйкесінше, Еуроодақ та Қазақстанның ең ірі ... ... ... ... 2008 жылдың өзінде Еуроодақ пен Қазақстанның арасындағы сауда айналымы $39,5 ... ... ... ... ... 40 үлесін алған. Еліміздің экономикасына инвестицияланған тікелей шетелдік капиталдың жартысынан астамын, яғни, $40 млрд. жуық қаржыны ... ... ... ... жылы ... ... сауда көлемі 109,1 млрд АҚШ долларын кұрады. Оның 65%-ы экспортка тиесілі болды. Еліміздің сыртқы саудасының географиялық құрылымы ... ... ... өзгеріске түсті. Кейінгі жылдары Қазақстан импортында ТМД елдерінің үлесі артты, экспортта Еуропа елдері ... орын ... ... ... ... ... жеңілдіктерге ие офф-шорлық зоналардың үлесі артуда. Өйткені Қазақстаннан мұнай мен түсті металдар сатып алатын ірі компаниялардың кейбіреулері ... ... ... ... ... саудасының тауарлық құрылымы соңғы жылдары экспорт пен импорттағы жеке тауарлар үлесінің артуына немесе кемуіне байланысты едәуір өзгеріске түсті.
Статистика агенттігінің ... ... 2009 ... ... ... 40,1 ... өсті. Бұның ішінде экспорт - 29 ... 579,8 млн. АҚШ ... (72,2 ... ... импорт 12 млрд. 959,7 млн. АҚШ долларын (1,8 пайызға аз) құрады.
2010 жылғы қаңтар-маусымда сыртқы сауда айналымы (Қазақстан Республикасы ... ... ... деректері, ұйымдаспаған сауда есебінсіз) 42 млрд. 539,5 млн. АҚШ долларын құраған. Ал 2010 жылғы тамыздың 1-індегі ... ... ... тіркелген заңды тұлғалар саны 298 мың 387 бірлікті құрап, өткен жылғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда 2 пайызға ... ... ... ... ... ... ... ішінде 50 адамнан кем емес қызметкерлері бар заңды тұлғалар саны 282 мың 577 бірлікті құрайды. Бұдан ... ... ... ... ... ... саны 190 мың 780-ді ... оның 175 мың 965-і - шағын кәсіпорындар. Сонымен бірге, республикадағы ... ... ... саны ... тұлғалар) 215 мың 164 бірлікті құрап, өткен жылғы тиісті кезеңмен салыстырғанда 2,4 пайызға ... ... ... ... 2011 жылдың қаңтар-сәуір айлары аралығында 36,5 млрд. АҚШ долларынан асып, 2010 жылдың қаңтар-сәуір айларымен салыстырғанда 41%-ға өсті. Елдің сыртқы ... ... ... ... ... 27 ... АҚШ ... (өткен жылдың алғашқы тоқсанымен салыстырғанда 47,3% жоғары), импорт үлесі - 9,65 млрд. АҚШ доллары ... ... (26% ... ... ... ... де ... 2011 жылдың бес айы ішінде 1,38 трлн. теңгені құрады, өткен жылғы осы кезеңмен салыстырғанда 6% өскен.
2012 ... 9 айы ... ... ... ... ... ... өсімі 2,7%-ды құрады. Сонымен бірге негізгі капиталдағы инвестициялар ... 3 536,4 млрд ... ал ... ... айналымы 89 984,3 млн долларды құрады.
Сыртқы сауда айналымы 2012 жылдың 11-ші айында 125,2 ... АҚШ ... ... 2011 ... салыстырғанда 10,9%-ға өсті, оның ішінде экспорт - 84,9 ... АҚШ ... ... 6,3%), ... - 40,3 ... АҚШ ... (21,9%-ға өсті). Төлем теңгерімінің оң сальдосы 44,6 млрд. АҚШ долларын құрады (2011 жылдың тиісті кезеңінде - 46,4 ... ... АҚШ ... Әлемдік рыноктағы Қазақстан өнімдерінің экспорты 88 миллиард долларды құрады. Оның ішінде 21 миллиард ... ... ... емес тауарлар. Өткен жылы Қазақстан экономикасына 18 миллиард доллар тіке шетелдік инвестиция тартылды. Елдің жиынтық ... қоры 82 ... ... оның ... Ұлттық қор 47 млрд. долларды құрады.
Қазақстанның сыртқы сауда айналымы осы жылдың 9 айында 1,5 пайызға ... Бұл ... ... ... ҚР ... ... ... Әлихан Смайылов мәлім етті. , - деді ол.
Оның атап өтуінше, ағымдағы жылдың 9 айында бөлшек ... ... 3 ... 511,9 ... ... ... 2012 ... қаңтар-қыркүйегімен салыстырғанда 12,7 пайыз өсім көрсетті. Ал осы жылдың қаңтар-қыркүйегіндегі көтерме сауда ... 9 ... 702,2 ... ... ... өсім 12,5 ... құрады [14].
Қазақстанның сыртқы сауда айналымы 2011 жылдың қаңтар айында 5 635,3 млн. АҚШ ... ... 2012 ... қаңтарында 11 012,1 млн.АҚШ долларды құрады. 2011-2012 жж. қаңтардағы сыртқы сауда ... ... 2011 ... сыртқы сауда 2012 жылға қарағанда 5 376,8 млн. АҚШ долларына артты.Соның ішінде экспорт 2012 жылы ... 8 275,3 млн. АҚШ ... ... 2011 жылы 4 559,8 ... ... ... ... 2.1 кестені қара).
Қазақстанның сыртқы сауда айналымы 2012 жылы қаңар айында 93,0 , ал 2013 жылы ... ... Ал, осы ... 2012 ... ... ... ... Осы сыртқы сауда айналымының ақпан айындағы көрсеткіштерін 2013 жылды 2012 жылмен салыстырғанда 10,1-ға артты. Қазақстанның сыртқы сауда айналымы 2012 жылдың ... ... 93,7 ... ал 2013 ... ... 111,8 ... Осы 2013 ... 2012 жылдың наурыз айларының көрсеткішімен салыстырғанда 18,1-ға көбейді.
Сыртқы сауда айналымындағы ... 2012 ... ... ... ... 90,5 ... 2013 ... ақпанында 103,8 болды. Осы көрсеткіштерді салыстырсақ 2013 жылы 2012 жылға қарағанда 13,3-ға артты.
Ал ... 2012 ... ... айында 124,8, 2013 жылдың наурыз айындағы көрсеткіш 113,8-ды көрсетті. 2013 жылды 2012 ... ... 11 ... ... (2 ... 2.2 ... ... ... ... ... ... ... ... ... Яғни, осы жылдың қаңтар-мамыр айларында экспорт мынандай пайыздарды құрады:
* минералды өнімдер 80,2
* машиналар, жабдық, көлік құралдары,аспаптар және аппараттар ... ... мен ... ... ... 10,3
* мал және өсімдіктер өнімдері, дайын азық-түлік тауарлары 2,9
* химиялық өнім және олармен байланысты өнеркәсіп салалары 3,3
* өзгелері 2,0 (3 ... 1 ... ... ... ... ... тауарлық құрылымы көрсетілген. Яғни, осы жылдың қаңтар-мамыр ... ... ... ... құрады:
* минералды өнімдер 14,3
* машиналар, жабдық, көлік құралдары,аспаптар және аппараттар 37,8
* металдар мен олардан жасалған бұйымдар ... мал және ... ... ... азық-түлік тауарлары 9,3
* химиялық өнім және олармен байланысты ... ... ... ... 11,6 (3 ... 2 ... ...
Инвестиция термині латынның сөзінен аударғанда мағынасын білдіреді. Қазақстанда нарықтық қатынастарға өтумен байланысты және экономикадағы ... ... ... ... ... ... ... Жоспарлы экономика кезінде негізгі қорлардың ұдайы өндірісіне және оның жөнделуіне кеткен шығындар ... ... ... ... , яғни ұзақ ... ... ... салым салу термині қолданылған. Сонымен, инвестиция - ... табу ... ... объектілерге салынатын заңды және жеке тұлғалардың ақша қаражаттарын, жылжитын және жылжымайтын мүліктерді, интелектуалдық ... ... ... ... қағаздарды білдіреді.
Қазақстан Республикасының заңына сәйкес инвестиция - ... ... ... ... бастап қаржы лизингі заттарын, сондай-ақ оларға құқықтарды қоса алғанда, заңды тұлғаның жарғылық капиталына инвестор салатын мүліктің барлық ... ... ... арналған тауарлардан басқа) немесе кәсіпкерлік қызмет үшін пайдаланылатын тіркелген активтерді ұлғайту, сондай-ақ концессионердің (құқық мирасқорының) концессия ... ... ... және ... тіркелген активтері болып табылады. Қорыта айтқанда, инвестиция - бұл пайда табу мақсатында ... ... және ... ... ... барлық мүліктік және интеллектуалдық құндылықтардың түрлерін сипаттайды [15,5 б]. ... ... ... ... ... тарту саласында елеулі нәтижеге жетті. Мемлекеттің ұстанған инвестициялық саясатының арқасында жоғары экономикалық нәтижелерге қол жеткізілді. Елдегі инвестициялық ахуалдың ... ... ... ... бірі болып табылады. Тұрақты және мақсатты жұмыс ... ... ... ... ... бағасы бойынша, ТМД елдері арасында инвестициялық реформа жүргізудің көшбасшысы болып танылды [16,475 б].
Шетелдік инвестициялар - бұл ҚР ... ... ... ... ... инвесторына тиесілі азаматтық құқықтардың, соның ішінде ақша қаражаттардың, бағалы қағаздардың, ... ... ... және ... ... ... құқықтардың ақшалай бағасына ие мүліктік құқықтар объектісі түрінде шетел ... ... ... ... негізгі көзі - шетелдік тікелей инвестициялар ... ... ... ... шетелдік инвесторларды тарту әлеуметтік-экономикалық дамудағы мәселелерді шешуге көмектеседі:
* Қазақстандық тауарлар мен технологияларды сыртқы нарыққа шығару;
* әр ... ... ... ... ... және импорттың орнын босататын өндірісті дамыту;
* еңбек күші көп аймақтарға және табиғи ресурстарға бай аудандарға капитал құюға көмектесу;
* жаңа жұмыс ... құру және ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік саладағы өркениетті қатынастардың нәтижесін игеру;
* өндірістік инфрақұрылымның дамуына ... ... ... ... тұрақты дамуының негізгі шарты, мекеменің және кәсіпорынның инвестициялық жұмысын арттыру болып табылады. Осыған орай, даму стратегиясындағы ... - 2030 ... ... ... ... процесстің экономикалық өсімінің шынайы, тұрақты көтерілуі болып табылады.
Қазақстанда және дүниежүзінің басқа ... ... ... ... ... ... бәсекеге қабілетті салалар мен кластерді құру мақсатындағы инвестициялаудың басым бағыттары анықталды, атап айтқанда:
* ауыл ... ... ... өңдеу (консервілік, жүнді және мақтаны қайта өңдеу өнеркәсібі мен басқа салаларды есептегенде агроөнеркәсіптік кешен);
* ... ... ... (алғашқысынан бастап құрылыс материаларының әрлеу мен қапталына өндірісіне шейін);
* әйнек өнеркәсібі;
* ... және ... ... ...
* ... ... жасау;
* орман және ағаш өңдеу өнеркәсібі;
* балық өнеркәсібі;
* инфрақұрылым (энергетика және көлік);
Халықаралық сарапшылардың бағалауынша ... кең ... ... ... Доллардың минералдық шикі заты шоғырланған. Мұнай өндіруден 2015 жылға қарай 180 миллион ... ... ... отырған елімізде қазір жыл сайын оның 50 миллион тоннасы өндірілуде. Яғни Қазақстан - табиғат ресурстарына өте бай, ... ... ... ... кепілдік бола алатын ел [18,38-39 б].
Қазақстан экономикасының салыстырмалы қаржылылық тұрақтылығы, сыртқы несие ... ... ... ... ... (үкіметтік несиелер мен кепілдерге ... ... ... ... ... ерекше рөлін шетел тікелей инвестициясы алып отыр.
2013 жыл басынан бері ... 9 айда ... бір ... ... ... көлемі 233 мың теңгені құрады. Ал, 1 жыл ... өсім 23 мың ... ... Үш ... қорытындысы бойынша негізгі капиталға құйылған инвестициялар көлемі 4 трлн. теңгеге жетті. Жылдық өсім - 12% немесе 440 млрд. теңгені көрсетті. ... ... ... көбін бизнестің меншікті құралдары құрап, 2 трлн. теңге болды.
2.3 Кесте ... ... ... инвестициялар 4Қосымша
(қаңтар - ... 2013). ... ... ... - ... %-бен
Қазақстан Республикасы
4 534 564
108,1
Ақмола
95 078
84,2
Ақтөбе
365 448
107,8
Алматы
320 555
104,5
Атырау
852 785
98,7
Батыс Қазақстан
147 018
113,3
Жамбыл
154 ... ... ... ... ... Қазақстан
292 218
128,4
Павлодар
195 801
97,8
Солтүстік Қазақстан
77 078
108,6
Шығыс Қазақстан
208 245
110,2
Астана қаласы
400 353
85,7
Алматы қаласы
361 460
100,2
Мәлімет көзі: [14] пайдалаған әдебиеттен ... 2.3 ... ... капиталға салынған инвестициялар көрсетілген. Аймақтардың ішінде негізгі капиталға инвестиция тартуда Астана қаласының инвестиция көлемі 400 353млн.теңгені құрады. Бұл 2013жылдың ... ... ... көрсеткіш. Ал, осы көрсеткішті 2012 жылдың қаңтар-қазан ... ... 85,7 ... ... капиталға инвестиция тартуда Ақтөбе қаласының инвестиция көлемі 2013 ... ... ... ... 365 448 ... ... болатын. Осы көрсеткішті 2012 жылдың қаңтар-қазан айлармен салыстарғанда 107,8 азайған.
Енді, бизнестің инвестициялық ... ... ... ... ол ... ... салыстырмалы түрде төмен. Меншікті құралдар инвестициялар өсімі бар-жоғы 5,4%-ды құрады. Негізгі капиталға меншікті құралдар инвестициялар құю ... ... ... ... ... ... Одан ... 73,4%-бен Солтүстік Қазақстан облысы. Жалпы, бизнес инвестицияның ең жоғары шоғырлануы ... ... ... ... қарыз қаражаттарының көлемі былтырғы жылмен салыстырғанда 11,1%-дан 20,5%-ға дейін өсіп, 815,4 млрд. теңгені көрсетті. Инвестициядағы несиелік қордың ең көп ... ... ... ... 110,7 млрд ... ... ... Екінші орында 108,5 млрд теңгемен Оңтүстік Қазақстан облысы. Қарағанды облысында қарыз қаражаттарының инвестициядағы көлемі 15 есе ... 93,4 ... ... ... ... 73%-ы ... аймақтарда. Атырау облысында - 326,7 млрд теңге, Маңғыстау облысында - 64,3 млрд ... ... ... шетелдік инвестиция бір жыл ішінде 1,8%-ға ғана өсіп, 531,7 миллиард теңгені құрады.
Ал, негізгі капиталдағы бюджеттік инвестицияның көлемі 20%-дан 15%-ға ... ... ... ... ең көп ... Астана қаласында - 100,6 млрд. теңге және ... ... ... - 73,8 млрд ... ... тарауды қорытындылай келе, сыртқы сауда - елдер арасындағы ... ... ... ... ... ... ... экспорттан және тауарды басқа елдерден әкелуден импорттан құралады.
Сыртқы сауда айналымындағы экспорт 2012 жылдың ақпан айындағы көрсеткіші 90,5 болса, 2013 ... ... 103,8 ... Осы ... ... 2013 жылы 2012 жылға қарағанда 13,3-ға артты.
Ал импорт 2012 жылдың наурыз айында 124,8, 2013 жылдың наурыз айындағы көрсеткіш 113,8-ды ... 2013 ... 2012 ... ... ... 11 ... ...
Инвестиция - пайда табу мақсатында кәсіпкерлік объектілерге салынатын заңды және жеке ... ақша ... ... және жылжымайтын мүліктерді, ақшалай салымдарды, бағалы қағаздарды білдіреді. 2013 жыл басынан бері алғашқы 9 айда (қаңтар-қыркүйек) бір қазақстандыққа шаққандағы инвестицияның ... 233 мың ... ... Ал, 1 жыл ішіндегі өсім 23 мың теңгені көрсетті. Үш ... ... ... негізгі капиталға құйылған инвестициялар көлемі 4 трлн. теңгеге жетті. Жылдық өсім - 12% немесе 440 млрд. ... ... ...
III ... ... ... ұйымдармен қарым-қатынасын жетілдіру бағыттары
3.1 Қазақстанның ЕҚЫҰ-на мүше болуының ел экономикасына тигізетін әсері
Бүгінде Қазақстанның Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ... ... 2010 жылы ... етуі қоғамда кеңінен талқыға түскен мәселелердің қатарына жатады. ҚР Президенті ... , - деп атап ... ... ... ... ... халықаралық міндеттерінің Қазақстан үшін маңыздысы - адам құқын қорғау, экономикалық және экологиялық қауіпсіздік, ... ... ... ... ... ... қарым-қатынастарға жету мен қауіпсіздік жөніндегі шаралар, қаруланудың таралуын бақылау деп нақтылайды ... ... ... ... ... ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевпен кездесу нәтижесіндегі брифингте: , - деп атап ... ... мен ... жаңа ... жаңа беттері енді басталды. Алда төрағалық ететін шешуші 2010 жыл. Қазақстан үшін де ... ... үшін де ... ... ... ... орын алатын бұл кезең ішіндегі қарапайым азаматтардың қоғамдағы азаматтық ... ... ... ... мен белсенділігінің артуына тікелей ықпал етерлік оқиға ретінде өрбуі тиіс [19,36 ... ... ... Елбасының 2006 жылы мәдени, дінаралық және этносаралық толеранттылыққа ... ... ... мақсатын нақты көрсетіп берді:
* Орталық Азиядағы жалпы саяси ... ... ... ... ... ұзақ мерзімдегі қауіпсіздігін қамтамасыз етуге кепіл болады;
* ҚР этносаралық және конфессияаралық келісім мен тұрақтылықты сақтауда жинақтаған бай тәжірибесіне сүйене ... ... пен ... арасында өркениеттер диалогын құруда көпір бола алады [20; 10, 21 б].
Сонымен, біріншіден, Қазақстан төрағалық қызметті атқара отырып, ЕҚЫҰ-ның институттарын Орталық Азия ... ... ... ... ... ... тетіктері арқылы басқа экономикалық ұйымдармен байланыс орнатуда қаржылай немесе ... база ... ... бір ... ЕҚЫҰ ... бюджет қорына ие. Мысалы, ЕҚЫҰ-ның 2009жылдың бюджеті 158 676 700 ... ... [21,21 б; 19]. ... ... ол ... ЕҚЫҰ Саммитi өтiп жатқан Қазақ елiне ауады, елiмiздiң беделiн өсiредi. Бұл - ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан геосаясат тұрғысынан алғанда әлемдегi ықпалды елдердiң мүдделерi тоғысқан қауiптi аумақта орналасқан. Осындай аумақта тұрған Қазақстан үшiн әрдайым өз мүддесiн ... ... және ... даму ... ... ел ... танытып отыру қажеттi iс. Ал, ашық саясат ұстанған мемлекетпен дүниежүзi санасады. ... ... ... ... ... ... ... өзгерiстердiң болғаны байқалады. Соның негiзiнде бiздiң ел төрағалық еткен жыл Ұйымның тарихындағы жаңа кезеңнiң басы бола алады. ЕҚЫҰ-ның болмысының өзгергенiне бiр ... ... ... Қазақстан өзгерттi. Ұйымға мүше елдердi шекаралас мемлекеттердiң ... ... ... ... ... көзқараспен қарауға шақырды. Мәселен, Қазақстанның Қырғызстандағы дағдарысты реттеуде аса маңызды үйлестiрушi рөл атқарғанын ЕҚЫҰ-дағы барлық әрiптестерi жоғары бағалауда.
Қазақстан ... және ... ... ... екi ... съез ... алған әлемдегi жалғыз ел, таза ұлтаралық негiзде қақтығыстарға жол берiлмей келе жатқан елдiң бiрi. Ол ... бәрi ... ... үшiн қызғылықты болмай қоймайды.
Керiсiнше, Қазақстан ұсынған, елдiң жалпы жағдайын, тұрмыс-ахуалын жақсарту, ... ... ... саланың мамандарын дайындау, олар ертең елдерiне барғанда қарумен ... ... ... ... қолдануды, бiлiм қууды үйретедi, елдерде сонда бейбiтшiлiк болады деген ... ... ... Осы ... ЕҚЫҰ төрағасы Қазақстанның жасап жатқан әрекеттерi басқаларға үлгi болардай. Мәселен, мыңға жуық ауған ... жаңа ... ... ... ... бiлiм ... жатқанымыз да осындай түсiнiктен туындаған.
ЕҚЫҰ - ға Қазақстан Республикасының төрағалық етуі егеменді еліміздің еңсесін көтеріп, ... ... жаңа жол ... ... 56 ... ... ... басшылық жасау ел абыройын асқақтатып қана қоймай, барша қазақстандықтардың мәртебесін ... ... ... ... ... өзекті мәселелерді жан-жақты қамтитын ұйымға еліміздің басшылық етуі-Елбасы Н. Назарбаевтың салиқалы саясатының ... ... ... ... ... ... ... ЕҚЫҰ-ға төрағалық ету - Қазақстанның әлемдік деңгейде ... ... әрі ... ... тұрақтылықтың, халықаралық және этникааралық үндестіктің, демократиялы қоғамның айқын көрінісі.
ЕҚЫҰ-ға төрағалық ету Қазақстанға не бермек деген сауалға ... ... ... ... Біріншіден, бұл Қазақстанды әлемдік қауымдастық тарапынан халықаралық мойындауы мен елдегі тұрақтылықтың қалыпты дамуы ... ... бұл ... ... ... тарапынан Орталық Азия континентіндегі аймақтық тұрақтылық пен қауіпсіздікті сақтау мен нығайтудағы қосқан үлесінің жоғары бағалануы;
* Үшіншіден, Қазақстан халықаралық ... ие ... ... ... ... іс ... асыруға зор мүмкіндіктер тудырмақ;
* Төртіншіден, әлемдік қауымдастықты Азия континентіне ... ... ... ... бейбітшілік пен қауіпсіздікке төндіріп отырған немесе төндіруі мүмкін мәселелерді реттеуге, алдын алуға көңіл аудартпақ;
Сонымен ЕҚЫҰ қазіргі уақытта тек ... ғана ... ... ... беделді, ықпалды ұйымдардың бірі болып табылады. Оны осы ұйымның тек Еуропадағы түрлі ... ... ... ... ... ғана бағытталған мақсатты міндеттерін жүргізіп қоймай, өзіне мүше болып енген елдерде ... және ... ... ... етуге ықпал ететін, ең бастысы - демократиялық үрдістердің тиімді жүргізілуі мен сақталуын ... ... бір ... ... ... ... ... болады.
Ал, Қазақстанның осындай халықаралық ең өкілетті және беделді ұйымдардың біріне төрағалық ету мәртебесін алуы ... Ұйым ... ... ... мен ... жүзеге асыру мүмкіндігінің, қазіргі қатерлер мен қыр көрсетулерге қарсы күресте ... ... ... ... ... маңыздылығын көрсетеді.
ЕҚЫҰ саммитінің Қазақстан маңызы әлемдік дәрежедегі мұндай жиын ... ... жер ... ... ... ... алса да, осы уақытқа дейін аты шықпаған қазақ деген ұлт құрған мемлекеттің бар екенін, оның ... ... 15-20 жыл ... ... ... ... күллі әлемге көрсетуге бірден-бір зор мүмкіндік береді.
Екіншіден, бұл ... ... зор ... отансүйгіштік сезімімізді арттыратын оқиға.
Үшіншіден, бұл саммит-Қазақстан дипломатиясының да нағыз жұлдызы жарқыраған шағы.
Төртіншіден, ел экономикасының дамуына ықпал ететіні сөзсіз. Бесіншіден, ... ... ... салмағымыз да арта түседі.
3.2 Қазақстанның сыртқы экономикалық қатынастарын ... ... ... ... ... ... қарым-қатынасты бастады деуге болады. Ал бүгінде екіжақты қатынас стратегиялық серіктестік деңгейіне көтеріліп отыр. Екіжақты қатынастарды ... ... ... ... ... атап ... ...
Қазақстан Республикасы мен Қытай Халық Республикасы арасындағы дипломатиялық қарым-қатынасының 17-жылдығы мен 2009 жылдың 3 қаңтарында ресми аталып өткен болатын. ... ... ... - ... ... ... жаңа ... көтерілгені мәлім. 1998 жылы Қазақстан және Қытай шекараларын толықтай бекітіп алды.
2002 жылдың желтоқсан айында, Қазақстан мен ... ... Тату ... ... және ынтымақтастық туралы шартқа қол қойылды, бұл екіжақты қатынастарды әрі қарай ... ... ... ... 2005 ... екі жақта стратегиялық байланысын орнатты [22,25 б].
Қазақстан мен Қытай ... ... ... жылдары қарқынды дамып келе жатыр. Жоғары деңгейдегі кездесулердің жиілігі де ... ... ... 12 айда ... ... 5-ші рет болып отыр. Қазақстан мен Қытай БҰҰ, ШЫҰ, АӨСШК ... ... ... ... да өзара бірлесіп белсенді іс-қимылдар жасауда. Сондай-ақ Қытай жағы Қазақстанның Әлемдік және дәстүрлі діндер ... ... ... ... ... ... қолдау білдіруде. Екі елдің парламенттері арасындағы ынтымақтастық та жыл өткен сайын ... ... даму ... деңгейдегі кездесу барысында алдымен экономикалық ынтымақтастық мәселелері сөз болды. Қазір бұл тарапта аса ірі, стратегиялық ... ... іске ... ... және ұнай құбырларын атауға болады. Бүгінгі таңда Қазақстанда алынатын мұнайдың үлкен бөлігі ... ... ... ... ... ... ... елдердің арасында Қытай Қазақстан үшін Ресей Федерациясынан кейінгі екінші орын алады. Ал Қазақстан Қытайдың ТМД елдерінің ... ... ... ... ... сауда әріптесі [23,1б].
ҚХР төрағасы Ху Цзиньтао мен ҚР-ның Президенті Н.Назарбаев, екіжақты келіссөздердің қорытындысы бойынша бірқатар маңызды ... қол ... Атап ... екі ... ... ... одан әрі дамыту туралы бірлескен декларацияға, үкіметтер деңгейінде мемлекеттік шекара арқылы өткізу қосындары және олардың ... ... ... ... қол қойды.
Қытай біздің еліміздегі экономиканың түрлі секторына 15 млрд. доллар салды. Дағдарыс жылдарында ... ... 10 ... ... ... ... инвестициясына қол жеткізді. Бұл - қомақты қолдау [24,3б].
Қытай мен Қазақстан өзара пайдалы ... ... ... ... ... ... ... сауда-экономикалық, энергетикалық, шикізаттық емес, инфрақұрылымдық және басқа салаларда жемісті дамып келеді. Елдеріміздің сауда айналымы дипломатиялық қатынас орнаған ... ... 368 млн. ... 2010 жылы рекордтық көрсеткішке дейін, яғни 20,31 ... ... ... ... ... ... бұл - 60 ... астамға артқан деген сөз. Қазақстанның Қытаймен тауар айналымы 2008 жылы 12,24 млрд, АҚШ долларын құрап, 2007 жылмен ... ... ... (9,2 млрд. долл. АҚШ). Қазақстанның Қытаймен сауда теңгерімі 2008 жылы ... әсер ... және ... ... тауар экспорты 1,7 есеге импорт көлемінен артқан.
Екі елдің экономикалық ынтымақтастығы ешқандай қосымша саяси ... яғни тең ... ... және ... тиімділік негізінде жүргізіліп келеді. Міне, сондықтан да мұндай ынтымақтастық үлкен өмірлік күшке ие және тұрақты түрде кеңейе әрі тереңдей түсе ... ... екі ел ... ... ... берқатар кемшіліктер аз емес. Біріншіден, екі ел арасындағы сауда-саттық байланыстар, яғни стихиялық элементтерінің басымдығы және ... ... ... Қытай бұл салада сапасыз заттарын Орталық Азияға жіберіп отыр, сонымен қатар кедендік байланыстарда ... ... орын алып ... ... алғанда екі ел арасындағы байланыстардың кемшіліктерін төмендегідей жіктеуге болады:
- қытай азық-түліктерінің сапасыздығы Қазақстан халқының денсаулығына ... ... ... ... және информациялық байланыстардың әлсіздігі;
- қаржы жүйесіндегі тұрақсыздық және екі ел арасындағы әлі күнге дейін ... ... ... ... ... ... сенімсіздіктің артуы;
- транспорттық саладағы жолдардың қайта құрылуға бет бұрмауы;
- мұнай орталықтарының Қытайдан алшақтығы және Қытайдың бұл салада келісімдерді ... ... ... ... келісімге келмеуі;
Аталған мәселелердің барлығы келешекте шешілетін мәселелер қатарына жатады. Сондықтан Қазақстан мен Қытай мемлекетімен ара- қатынасын жетік зерттеп, Қазақстанға ... және өз ... ... ... ... және оны ... асыру құралдарын қалыптастыру қажет [25]. Қазақстан-Қытай байланыстарының тереңдеуі, Қытай және Қазақстан үшін ... ... ... ... ... ... саяси-экономикалық дамуыда сақтауда және оны әрі қарай дамытуда екі елдің де басты міндеті ... ... ... ... ... мен ... ... сауда саласында өзара тауар айналымы көлемі жағынан Орталық Азия және Шығыс Еуропа елдері ішінде Ресейден кейінгі екінші орында ... ... 2010 ... ... ... ... 20,4 млрд. АҚШ долларын құрады. Екі елдің өзара сауда айналымы дипломатиялық қатынас орнаған алғашқы жылдары небәрі 368 млн. АҚШ ... ... ... бүгінгі таңда ол 60-есе өсіп отыр. Бұл жерде ... атап ... ... - екі ... ... ынтымақтастық ешқандай қосымша саяси шартсы, яғни тең ... ... мен ... ... негізінде жүргізіліп келеді. Сол себептен де мұндай ынтымақтастық ... әрі ... ... кеңейіп тереңдей түспек.
Қытайдың осы уақытқа дейін ... ... ... ... 10 млрд. АҚШ долларына жетіп отыр. Қазіргі таңда Қазақстанда Қытай капиталының қатысуымен мыңнан ... ... ... ... ... кәсіпорындар пайда табумен қатар, өзінің әлеуметтік жауапкершіліктерін де аса тиімді атқаруда. Олар жергілікті бұқаралық әлеуметтік даму бағдарламаларына белсенді қатысып, ... ... ... мен ... ... ... құрылыстарын салуда. Сөйтіп, еңбекпен қамту, жергілікті салық түсімдерін ... ... ... өз ... ... Әлем ... экономикасына үлкен сын болған әлемдік қаржы дағдарысы кезінде Қытай Қазақстанға 13 млрд. АҚШ доллары көлемінде ... ... ... осы іс-әрекеті арқылы Қазақстан экономикасына қолдау көрсетті. Болашаққа көз тігер ... екі ... ... ... ... әлі де ... екенін көреміз және оның болашағы аса зор екендігін де байқаймыз. Бүгінде Қытайда жүзеге асырылып жатқан 12-ші бес жылдық ... көп ... ... ... ... 2020 ... дейінгі кезеңге арналған стратегиясымен сәйкеседі.
Қолданысқа енгізілген Атасу-Алашанькоу мұнай құбыры стратегиялық маңызға ие. Бұл екі ел экономикасының күретамыры есепті құбыр ... ... ... ... бағыттарын әртараптандыруға мүмкіндік туғызумен қатар, ҚР-ның транзиттік әлеуетін де толығырақ пайдалануға жол ашады. Бұдан басқа, тараптар ... газ ... 2-ші ... ... ... және ... ... өңдеу зауыттарын, Ақтау пластмассалар зауытын, Мойнақ СЭС-ын қайта құру және салу жөніндегі жобаларды іске ... ... ... екі ел ... жаңа ... ... ... шикізаттан тыс салалардағы әрекеттестікке бағыт алуда. Осыған байланысты 2007 жылы тараптар Экономиканың шикізат емес салаларындағы ынтымақтастық бағдарламасына қол ... ... ... ... ... айналымын тиімді әртараптандыру мақсатында ынтымақтастықты дамытуды қарастырады. Бұған қосымша 2008 жылдың сәуірінде ҚР Үкіметі мен ҚХР Үкіметі арасындағы шикізат емес ... ... ... ... ... ... Аталған жоспар ауыл шаруашылығы, жаңа технологиялар, шекара маңындағы сауда, көлік және коммуникациялар салаларындағы 20 жобадан тұрады.
Қытай мен Қазақстан арасындағы достық ... ... ... орай жыл ... сайын екі ел азаматтарының бір-біріне жұмысқа, оқуға немесе саяхатқа келулері жиілей бастады. Екі ... ... ... ... ... жыл сайын студенттер алмасу жүзеге асырылуда. Екі ел жоғары оқу ... ... да ... байланыстар орнатылған. Қазіргі уақытта 3 мыңнан астам қазақстандық студенттер Қытайда білім алуда. Қытай тарапы да Қазақстаннан Қытайға келіп ... ... ... үшін жыл ... ... 200 адамға дейін көбейтті. Қазақстан жоғары оқу орындарында оқитын қытайлық студенттердің саны мыңнан асады [2,274-275 ... ... ... құрамынан шыққаннан кейін, Қытаймен тығыз экономикалық, сауда, инвестициялық қарым-қатынастар жасай бастады. 2010 жылы Қытайға экспортталған Қазақстан тауарларының құны 17,5 млрд. АҚШ ... ... Ал, ... ... тауарлар 27,6 млрд. АҚШ доллары болған. Экспорт - импорт қатынастарындағы кері сальдо 10 ... ... ... ... ... уран өнімдеріне ерекше ден қоюда. Қазақстан оған стратегиялық шикізат сатуға мәжбүр. Ал, ... ... ... ... мен ... заттарын өткізуде. Қазақстанның тұтыныс рыногын Қытай өнімдері басып алған. Германия мен АҚШ-тан кейінгі инвестийия ... ... ... ... ... тұр. ... Қытаймен жақсы экономикалық байланысы оның транзиттік қуатын күшейте түсуде. Түркіменстан, Өзбекстан газы Қытайға қазақ құбырлар арқылы жеткізілуде. Қытай тауарлары Ресейге, ... мен ... ... ... ... арқылы өтуде. Транзиттік тасымал пайдасы тас жолының іске қосылуымен тіптен арта түспек.
Қытай Қазақстанды стратегиялық ... ... ... Екі ... ... ... ШЫҰ, ... БҰҰ шеңберінде үнемі талқыланып келеді. Екі ел ... ... ... 2020 жылы 40 ... АҚШ ... жеткізу жоспарлануда. Тәуелсіз мемлекет ретінде 20 жыл өмір сүрген Қазақстан экономика мен саясатта Қытай экспанциясын ... ... ... отырған жоқ. ШЫҰ қызметінің арқасында екі елдің аймақтық қауіпсіздігін нығайту мәселелеріндегі ынтымақтасуы күшейе түсуде. Қытайдың сыртқы істер министрі Си ... , - деп атап ... ... ... ... ... ... үдерісі Қазақстанның Қытайдың қарым-қатынасының нығая беруіне негіз болмақ [27,10-11б].
Қазақстан мен ... ... ... ... ... ... ... емес. Геосаяси факторлар Қазақстан мен Ресейдің жақын араласуының негізі, екіжақты ынтымақтастықты дамыту мен тереңдетудің басты себебі ... ... мен ... ... ... ... ... Одағы құламай тұрып-ақ қаланған болатын. 1990 жылдың 21 қарашасында ҚазКСР Президенті Н.Ә.Назарбаев пен РКСФР ... ... ... ... қол ... ... Кеңестік Социалистік Республикасы арасындағы Келісім сол кехдің өзінде-ақ тәуелсіз екі мемлекеттің қарым-қатынасының қалыптасуындағы маңызды құжат болып саналады. ... мен ... ... ... ... ... ... деңгейі ел басшыларының үнемі кездесіп тұруына байланысты ... ... ... 2006 ... ... Н.Назарбаев пен В.Путин он үш мәрте кездесті. Кездесулер нәтижесінде мемлекетаралық, үкіметаралық және салааралық 20 ... ... ...
2008 жылы Қазақстан мен Ресей арасындағы тауар айналымы 2007 жылмен салыстырғанда 19,3 ұлғайып, 19,7 млрд. АҚШ долларын ... ... ... 12,1 ... 13,3 ... АҚШ долларын құраса, ал Қазақстан импорты 37,8 ұлғайып, 6,3 млрд. АҚШ долларын құраған. Жалпы тауар айналымының 40 шекара маңы сауда-саттығына ... ... ... ... ... ... кешен болып табылады. 2008 жылы Қазақстанда 70 млн. Тонна мұнай өндірілсе, ... 63 млн. ... ... жөнелтілген. Ал Астананың жоспары бойынша 2015 жылы мұнай ... ... 100 млн. ... жеткізбек.
Статистикалық көрсеткіштер бойынша Қазақстан ресейлік экономикаға бейімделген мемлекет ... ... ... 2009 ... ... кезінде Ресей қазақстандық экспорттың ең басты тұтынушысы болып келді. Десе де Ресей Қазақстан үшін негізгі импорт көзі ... ... 2008 ... көрсеткіштер бойынша қазақстандық импорттағы Ресейдің үлесі 40 құрады. Одан кейін Германия - 9, Қытай - 5-6, АҚШ - 4-5, ... ... ... ... ... ... Нидерланды, Өзбекстан, Жапония және т.б. Алайда 2009 жылдан бастап жағдай өзгере түсті. ... ... және ЕО ... ... ... ... төмендеді. Керісінше Қытайлық импорттың көлемі екінші орынға шығып, ресейлі импорт ... ... шақ ... ... қарым-қатынастар мен жалпы саяси-экономикалық кеңістікті жетілдіре түсу бойынша объективті мүдделерді анықтау екі мемлекеттін ... ... ... ... ... ... ... [2,207-208 б].
Қазақстанның сыртқы саясат доктринасына оның Ресей мен Қытаймен шекаралас болуы ерекше ескерілді. Ресей Федерациясы мен Қазақстанның құрлықтағы шекарасының ұзындығы 7,0 мың ... ... ... ... Республикасымен 1,7 мың шақырымдай ортақ шекара бар. ... ... ... ... ... ... ... Қытай мемлекеттерімен бейбіт, тең және ынтымақтастық қатынастарды орнатуға ерекше мүдделі.
Екі ел арасындағы сыртқы сауда айналысы 2010 жылы 15 ... АҚШ ... ... 2010 жылы 1 ... ... ... Қазақстан, Беларустің кеден одағының жұмыс істей бастауы өзара сауданы белсенді өсіретінін көрсетті. 170 млн. халқы бар үш елдің экономикалық қуаты 1,7 ... АҚШ ... ... ...
Қазақстанның кедендік одақ құру арқылы Ресеймен интеграцияны күшейту саясаты нәтижелі болды. Әлемдік қаржы дағдарысына қарамастан, 2011 жылы екіжақты сауда ... ... 23,8 ... АҚШ ... ... 2010 жылмен салыстырғанда, 42,3 пайызға артты. Қазақстанның Ресейге экспорты 47,8 пайызға өсіп, 7,5 млрд. АҚШ ... ... ... ... сыртқы саудасының 20 пайызы тек қана Ресейге тиесілі болды [26, 6-7 б; 29, ... ... ең ... ... ... Құрама Штаттарымен де татулық, ынтымақтастық және әріптестік қатынастарында болуды ... ... ... ... ... болу ... геосаяси және геоэкономикалық мығымдылығының кепілі деп есептелінеді.
АҚШ Қазақстанмен экономика және қауіпсіздік салаларындағы нақты байланыстар орната бастады. АҚШ экономикасы үшін жаңа қуат ... ... ... ... 2001-2020 жылдар аралығында бұл елдің мұнай өнімдерін тұтыну 33 пайызға көбеймек. Сондықтан, АҚШ-қа мұнайды алудың түрлі ... ... ... іздестіру маңызды. Таяу Шығыс пен Парсы шығанағы елдеріндегі мұнай мен газды импорттау ... ... ... ... ... ... ... туындауда. 2011 жылы Қазақстан әлемдік мұнай қорының 2,9 пайызын иемденіп, бұл ... ... 9-шы ... ... ... ... секторымен қатар, түсті металдар мен уран өнімдеріне де қызығушылық танытады. Сондықтан, АҚШ компаниялары алдағы 10 ... ... жыл ... ... ... көлемін 20 млрд.долларға жеткізбек. АҚШ әсіресе Каспий аймағындағы аса бай газ ... ... ... ... ... аймағына кіру арқылы АҚШ Қазақстан мен қатар, Әзірбайжан, Түркіменстан сияқты мемлекеттерге өз ықпалын ... ... ... Иран мен ... Каспийдің мұнай-газ қорларына деген үстемдігін шектемек. Қазақстанның көмірсутекті қорларын игеру АҚШ-қа экономикалық жағынан да ... Ол ... ... ... мен Қытайдың дәл қасына отырып энергетикалық қауіпсіздік мәселелерін шешуге мүмкіндік алуда. АҚШ Иран мен Ресейге соқпайтын мұнай-газ құбырларының ... ... ... Орта ... ... ... азайтуды да көздейді. Осы себептерге байланысты, Қазақстан АҚШ-тың сыртқы ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынастарының жандана түсуіне екі ел басшыларының және Сыртқы істер министрлігінің екіжақты кездесулері ықпал етуде. 2012 жылы ... ... ҚР СІМ ... ... Вашингтонда АҚШ-тың мемлекеттік хатшысы Хиллари Клинтонмен кездесті. ... ... 20 ... ядролық қаруды азайтуға, Ауғанстанды қалпына келтіруде, аймақтық жобаларды іске асыруда жеткен жетістіктері көрсетілді [26,10-11 б].
Осы тарауды қорытындылай келе, ... ... ЕҚЫҰ - ға ... етуі ... ... еңсесін көтеріп, жарқын болашағына жаңа жол ашты. Әлемнің 56 мемлекеті ... ... ... ... ел абыройын асқақтатып қана қоймай, барша қазақстандықтардың мәртебесін мерейлі етті деуге болады. Еуропа мемлекеттерінің ... ... ... нығайтатын ЕҚЫҰ-ға төрағалық ету - Қазақстанның әлемдік деңгейде жеткен жетістіктерінің әрі еліміздегі саяси тұрақтылықтың, халықаралық және этникааралық үндестіктің, демократиялы қоғамның ... ... ... мен ... Ресей және АҚШ арасындағы қарым-қатынас соңғы жылдары қарқынды дамып келе жатыр. Қазіргі ... ... мен ... ... ... ... өзара тауар айналымы көлемі жағынан Ресейден кейінгі екінші орында.
Қорытынды
1994 жылғы жоғары деңгейдегі Будапешт кездесуінде ЕҚЫК-ні Еуропадағы қауіпсіздік және ... ... ұйым ... деп ... атау туралы шешім қабылданды. Бұл Ұйым жұмысына жаңа саяси серпін берді және бір мезгілде оның институционалдық даму ... ... ... ... ... және ... Ұйымы - бұл құрамына Еуропа, ... Азия және ... ... 56 ... біріктіріп отырған, қауіпсіздік жөніндегі ірі аймақтық ұйым. Ұйымның негізгі мақсаты - аймақта жанжалдардың болуын алдын алуға, дағдарыстарды ... ... ... ... ...
Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында Қазақстан әлемдік державалар мен ... ... ... соның ішінде ЕҚЫҰ-ның қолдауын қажет етті. Бұл кезде дүниежүзілік қоғамдастық та тарихтың еркімен қуаты ... ... ... ... ... ие болып қалған жас мемлекетпен сындарлы сыртқы саясатты ... ... ... Қазақстан арасындағы ынтымақтастыққа келетін болсақ, Қазақстан ЕҚЫҰ мүшелігіне 1992 жылдың 30 қаңтарында Прагада өткен Сыртқы ... ... ... мәжілісінде қабылданды, мұның өзі біздің еліміздің осы ұйымның орасан әлеуетін пайдалануына мүмкіндік берді, бейбітшілік пен тұрақтылықты қолдау, жанжалдарды ... және ... ... ... мақсатындағы Қазақстанның күш-жігеріне де жол ашты.
Қазақстан аталған ұйымға төрағалық ету ... 2003 жылы ... ... ... ... ... ... - Мадридте ЕҚЫҰ-ға мүше мемлекеттер Сыртқы істер министрлер Кеңесінде Қазақстан ЕҚЫҰ-ның 2010 ж. төрағасы құқығына ие ... ... ... ету Қазақстанға не бермек деген сауалға былай жауап қайыруға болады:
* Біріншіден, бұл Қазақстанды әлемдік қауымдастық ... ... ... мен ... ... қалыпты дамуы нәтижесі.
* Екіншіден, бұл еліміздің халықаралық қауымдастық тарапынан Орталық Азия континентіндегі аймақтық тұрақтылық пен қауіпсіздікті сақтау мен ... ... ... жоғары бағалануы.
* Үшіншіден, Қазақстан халықаралық маңызға ие мәселелер бойынша өзіндік бастамаларын іс жүзінде асыруға зор мүмкіндіктер ... ... ... қауымдастықты Азия континентіне назар аударуына, ондағы халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікке төндіріп отырған немесе төндіруі мүмкін мәселелерді реттеуге, алдын алуға көңіл ... ЕҚЫҰ ... ... тек ... ғана ... ... ... беделді, ықпалды ұйымдардың бірі болып табылады. Оны осы ұйымның тек Еуропадағы түрлі жанжалдарды болдырмауға немесе алдын алуға ғана бағытталған мақсатты ... ... ... өзіне мүше болып енген елдерде тұрақтылықты және экономикалық дамуды қамтамасыз ... ... ... ең ... - ... ... ... жүргізілуі мен сақталуын бақылайтын бірден бір жетекші ... ... ... ... ...
Курстық жұмыс кіріспеден, үш тараудан, қысқартулардан, қорытындыдан, ... ... ... және ... ... ... ... халықаралық ұйымдар, Қазақстан Республикасының халықаралық ұйымдарымен байланысы және де ... ... болу ... ... ...
Екінші тарауда, Қазақстанның халықаралық ұйымдарға мүшелік етуі, ... ... ... ... мен ... даму ... ... баяндалады. Бұл тарауда Қазақстанның сыртқы саудасының әр жылдағы көлемі, экспорт пен импорт көлемі туралы кестелер және де ... ... ... Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға мүше болуының ел экономикасына тигізетін әсері мен Қазақстанның сыртқы экономикалық қатынастарын жетілдіру жолдарын ... ... ... Осы ... ... ... газеті, және т.б журналдарын пайдаланылды.
Пайдаланылған әдебиеттер:
* . Ұлттық энциклопедия/Бас. Ред. ... - ... Бас ... 2007. -688 ... Т.С.Сүлейменов, Б.Ж.Сомжүрек, Р.С.Елмырзаева /Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты: оқулық.-Алматы:Экономика. 2012, - 468 бет.
* . Ұлттық энциклопедия/Бас. Ред. ... - ... Бас ... 1999. - 720 ... . ... ... Ред. Ә.Нысанбаев. - Алматы: Бас редакциясы, 2001. - 720 бет.
* ЕҚЫҰ: Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық жөніндегі ... ... ... - 2010. - 30 ... ... - 3б.
* www.kazakhstan-osce.org
* Бисембаев А.А., Қойшыбаев Ғ.Т. Қазақстан Республикасындағы саяси жобалаудың негізгі элементтері. ... ... ... - ... , 2010. - 184 ... В. ... ЕҚЫҰ саммиті-тәуелсіз Қазақстанның дамуының жаңа импулсі. Ақиқат./ 2011ж. - №2
* Сұлтанов Б.К.: Введение: Казахстан и ОБСЕ: монография / под общ.ред. ... / ... КИСИ при ... ... Казахстан. 2009. - 288с.
* Қазақстан Республикасының ЕҚЫҰ-ға төрағалығы қызметіне кірісу оқиғасына байланысты Президент ... ... ... // ... Қазақстан. 15.01.2010.
* Токаев К. Свет и тень. - ... 2007. - 576 с.
* ... ЕҚЫҰ - 2010: ... етуші - Қазақстан Республикасы. - Ақиқат. 2009. №11. - 107 бет.
* ... Н.Қ. ... ... ... кешен.070540 "Маркетинг және коммерция" мамандығы студенттеріне арналған. - Ақтөбе: Қ.Жұбанов атындағы ... ... ... редакциялық-баспа бөлімі, 2006ж.-197 бет.
* ҚР статистикалық Агентігінің ресми сайты //http://www.stat.kz
* ... Қ.М. ... ... қызметті мемлекеттік басқару. Оқу құралы. - Алматы, Экономика, 2005. 103 бет.
* ... ... ... / А.В.Сидоровичтің, Ә.Ә.Әбішевтің жалпы редакциялауымен. - Алматы: ЖШС РПБК , 2011. - 616 бет.
* ... А.С ... ... және ... оқу ... ... ... 2009. - 248 бет.М.
* Г.Сұлтанбаева. Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға ... ... ... ... ... ... ... ретінде. Қоғам және Дәуір.2009. №1.120 бет.
* http://www.zakon.kz
* ҚР Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың ЕҚЫҰ ... ... ... сөзі // ... ... Исаев. Қоғам және Дәуір. Қазақстан - ЕҚЫҰ төрағалық мандат. 2009. - №4 - 120 бет
* ... ... және ... ... саяси-ақпараттық байланыс. Қоғам және Дәуір. 2009. №4. 120 бет.
* Ж.Самрат. Ұлы елмен ... ... одан әрі ... ... ... Қазақстан. 15 маусым. - 2010 ж. ... ... - ... ... жаңа ... Экономика. 2012 ж. №24.
* / www.news.kz
* Умарова. А.М. ... ... 2013. №5. ... - ... ... Ұйымы
2. ЕҚЫҰ - Еуропа қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы
3. АҚШ - Америка Құрама Штаттары
4. ТМД - ... ... ... - ... Кеңесі
6. СІМК - Сыртқы істер министрліктерінің кеңесі
7. СҚНШ - Сенім мен қауіпсіздікті нығайту жөніндегі шаралар
8. КСРО - ... ... ... ... - ... ... құралдары
10. ОА - Орталық Азия
11. АӨК - Агро ... ... - ... ... ... - ... ...
14. ҚХР - Қытай Халық Республикасы
15. ЭСКАТО - ... ... ... Азия және ... ... ... ... экономикалық және әлеуметтік комиссиясы
16. ЕЭК - Еуропалық Экономика Комиссиясы
17. ЮНЕП - Біріккен Ұлттар Ұйымының Айналадағы Орта ... ... ... - ... ... ... Балалар Қоры
19. ЮНЕСКО - Біріккен Ұлттар Ұйымының ... ... және ... ... ... - ... ... Ұйымы
21. АӨСШК - Азиядағы Өзара Ықпалдастық және Сенім Шаралары жөніндегі Кеңес
22. АСӨЫК - ... ... және ... ынтымақтастық кеңесі
23. Млн. - миллион
24. Трлн. - ... - ... ... - Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы
27. РКФСР - Ресей Кеңестік Федеративтік Социалистік Республикасы

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ЕҚЫҰ және Қазақстан арасындағы қарым-қатынас52 бет
ЕҚЫҰ және Қазақстан: бүгіні мен болашағы35 бет
Қазақстан Республикасы және ЕҚЫҰ49 бет
Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалық етуі және БАҚ-тағы көрінісі51 бет
Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға қатысуының тарихы4 бет
ҚР мен ЕҚЫҰ-ның экономикалық және экологиялық саладағы ынтымақтастығы67 бет
Ұжымдық қауіпсіздік жүйесіндегі Қазақстан Республикасы мен еқыұ байланысы56 бет
Азиядағы өзара іс-қимыл мен ынтымақтастық төңірегіндегі мәселелер8 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымының қазіргі таңдағы халықаралық қатынастардағы ролі45 бет
Еуропадағы Қауіпсіздік және Ынтымақтастық Ұйымы12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь