Саңырауқұлақтардың топырақ түзілудегі маңызы

Кіріспе . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3

І. Саңырауқұлақтар әлеміне жалпы сипаттама . . . . . . . . . 4

1.1. Топырақтағы саңырауқұлақтардың биомассасы мен олардың
өзара қарым.қатынасы . . . . . . . . . . . . . . . . 8

1.2. Саңырауқұлақтар түрлері:
1) Миксомицеттер . . . . . . . . . . . . . . .9
2) Хитридиомицеттер . . . . . . . . . . . . . . . . 10
3) Оомицеттер . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
4) Зигомицеттер . . . . . . . . . . . . . . . . 12
5) Қалталы саңырауқұлақтар немесе аскомицеттер . . . . . . . 13
6) Базидиомицеттер . . . . . . . . . . . . . . . .16
7) Жетілмеген саңырауқұлақтар . . . . . . . . . . . . . . 17
8) Топырақ ашытқылары . . . . . . . . . . . . . . 18

1.3. Саңырауқұлақтардың өсімдік қалдықтарын ыдыратуда және
топырақ түзілудегі ролі . . . . . . . . . . . . . . . 19

Қорытынды . . . . . . . . . . . . . . . . . .21

Пайдаланылған әдебиеттер . . . . . . . . . . . . . . . . 22

Қосымша . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
Саңырауқұлақтардың (Mycophyta) 100000-дай түрі белгілі. Бірқатар белгілері бойынша саңырауқұлақтар балдырларға ұқсас, бірақ олардың клеткаларында хлорофиль болмайды. Саңырауқұлақтардың кейбіреулері бірклеткалы, алайда олардың көпшілігі көпклеткалы организмдер болып келеді. Қоректену ерекшеліктеріне қарай не спорофиттерге, не паразиттерге жатқызады. Спорофитті саңырауқұлақтар өлі органикалық заттармен қоректенеді, ал паразитті саңырауқұлақтар тірі организмдердің денесінде өмір сүреді және солардың клеткаларыан өзіне қажетті заттарды сорып қоректенеді.
Саңырауқұлақтардың көптеген түрлерінің әсерінен әртүрлі ашу процесі (спирттік ашу, лимон қышылдық ашу т.б.) жүреді, көбі қышқыл ортада , кейбірі бейтарап не аз сілтілі ортада да дами алдады; дамуына ең қолайлы жылу 20-25 С , ал 2-40 С-та дами алатындары да бар. Топырақта тіршілік ететін саңырауқұлақтар өсімдік қалдықтарын ыдыратып, минералды заттарға айналдырады, ағаш сүрегі қалдықтарын шірітеді.
Саңырауқұлақтардың талломасы мицелий немесе грибница деп аталады. Мицелий гифа деп аталатын жіңішке тарамдалған жіпшелерден тұрады. Төменгі сатыдағы саңырауқұлақтардың гифаларында көлденең перделер болмайды, сондықтан да олар тарамдалған үлкен бір клетка түрінде болады. Ал жоғары сатыдағы саңырауқұлақтардың гифалары көлденең перделері арқылы клеткаларға бөлінген болады. Тек аздаған төменгі сатыдағы саңырауқұлақтардың клетка қабықшасы целлюлозадан тұрады. Саңырауқұлақтардың көпшілігінің гифасының қабықшасының құрамы біршама күрделі болады: төменгі сатыдағыларының қабықшасы пектинді заттардан, ал жоғарғы сатыдағыларының – целлюлозаға жақын углеводтардан және насекомдардың хитиніне ұқсас азоттық заттардан тұрады. Клетка қабықшасының астында протопласт жатады. Ядросы өте ұсақ және клеткада 1-2 немесе көптен болады. Қор заты ретінде гликоген немесе май тамшылары жиналады, крахмал ешқауытта түзілмейді. Гифалары жоғарғы ұшы арқылы өседі. Қолайлы жағдайларда олар өте тез өседі.
Жоғары сатыдағы саңырауқұлақтардың гифалары көп жағдайда матасып жалған ұлпа- плехтенхима түзедіү Одан келешегінде жыныстық спора дамитын жемісті дене түзіледі. Саңырауқұлақтардың суды бойына өткізетін және оны буланудан сақтайтын арнайы тетігі болмайды. Сондықтан да олар тек ылғалды жерлерде өседі.
Пайдаланылған әдебиеттер


1. Шоқанов Н. Микробиология, Алматы «Санат» 1997ж., 266бет.

2. М.Құлдыбаев Ауылшаруашылығы микробиологясы,
Алматы «Білім» 1994ж.

3. К.Д.Пяткин, Ю.С.Кривошин Микробиология Москва, 1981г, 78стр.

4. Звягинцев Д.Г. Почва и микроорганизмы , Москва, МГУ, 1987г.


5. Звягинцев Д.Г., Зенова Г.М. Экология актиномицетов,
Москва, Геос., 1999г.

6. Бабьева О.П., Зенова Г.М. Биология почв, Москва, МГУ, 1989г.

7. Заварзин Г.А. Лекции по природоведчекой микробиологии, Москва, Наука , 2003г.


8. Под.ред. Звягинцева Методы почвенной микробиологии и биохимии, Москва, МГУ, 1991г.

9. Зенова Г.М. Почвенные актиномицеты, -М,7 Изд-во МГУ, 1992г.
        
        Саңырауқұлақтардың  топырақ  түзілудегі маңызы
Мазмұны
Кіріспе _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
_ _ _ _ _ ... ... ... жалпы сипаттама _ _ _ _ _ _ _ _ ... ... ... биомассасы мен олардың
өзара қарым-қатынасы _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
_ _ _ _ ... ... ... ... _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
_ _ _ _ ... ... _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
_ _ _ _ ... ... _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
_ _ _ _ _ _ ... ... _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
_ _ _ _ _ _ ... ... ... немесе аскомицеттер _ _ _ _ _ _ _
13
6) Базидиомицеттер _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
_ _ _ _ ... ... ... _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
_ _ ... Топырақ ашытқылары _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
_ _ _ ... ... ... ... ... ... түзілудегі ролі _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
_ _ _ _ _ ... _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
_ _ _ _ ... ... _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
_ _ _ ... _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
_ _ _ _ _ ... әлеміне жалпы сипаттама
Саңырауқұлақтардың (Mycophyta) 100000-дай түрі белгілі. Бірқатар
белгілері ... ... ... ... ... ... ... болмайды. Саңырауқұлақтардың ... ... ... көпшілігі көпклеткалы организмдер болып келеді.
Қоректену ерекшеліктеріне ... не ... не ... Спорофитті саңырауқұлақтар өлі ... ... ал ... ... тірі ... ... сүреді және солардың клеткаларыан ... ... ... ... көптеген түрлерінің әсерінен әртүрлі ашу процесі
(спирттік ашу, лимон ... ашу т.б.) ... көбі ... ... ,
кейбірі бейтарап не аз сілтілі ортада да дами алдады; ... ең ... 20-25 С , ал 2-40 С-та дами ... да бар. ... ... ... өсімдік қалдықтарын ыдыратып, минералды заттарға
айналдырады, ағаш сүрегі қалдықтарын шірітеді.
Құрылысы. ... ... ... ... ... ... ... гифа деп аталатын жіңішке тарамдалған жіпшелерден тұрады.
Төменгі сатыдағы саңырауқұлақтардың гифаларында көлденең ... ... да олар ... ... бір клетка түрінде болады. Ал ... ... ... ... ... арқылы клеткаларға
бөлінген болады. Тек ... ... ... ... ... целлюлозадан тұрады. Саңырауқұлақтардың көпшілігінің гифасының
қабықшасының құрамы біршама күрделі ... ... ... ... ... ал ... ... – целлюлозаға
жақын углеводтардан және насекомдардың хитиніне ұқсас азоттық заттардан
тұрады. Клетка қабықшасының астында протопласт ... ... өте ұсақ ... 1-2 ... ... ... Қор заты ретінде гликоген немесе май
тамшылары жиналады, крахмал ... ... ... жоғарғы ұшы
арқылы өседі. Қолайлы жағдайларда олар өте тез өседі.
Жоғары ... ... ... көп ... матасып
жалған ұлпа- плехтенхима түзедіү Одан келешегінде жыныстық спора ... дене ... ... суды ... ... және оны
буланудан сақтайтын арнайы тетігі болмайды. Сондықтан да олар тек ылғалды
жерлерде өседі.
Қоректенуі. Саңырауқұлақтар гетеротрофты организмдер. ... ... ... ... ... ... ... саңырауқұлақтар клетканың целлюлозды қабықшасын және лигнинді
бұзатын ферменттер түзеді. Сапрофиттердің аздаған түрлері ғана жануарлардың
қалдықтарымен ... ... ... ... ... ... ... клеткаларынан сорып қабылдайды.
Саңырауқұлақтардың 10 мыңнан астамы ... ... ... ал бір мыңнан аздауы ... ... ... көпшілігі өмірінің бір бөлігінде паразит ретінде , ал
екінші бөлігінде сапрофит ретінде ... ... ... ... ... жоғарғы сатыдағы өсімдіктермен де селбесіп өмір
сүруі жиі байқалады. Оны симбиоз деп атайды. Симбиозға мына ... ... ... Ақ саңырауқұлақтардың қайыңның, қарағайдың, шыршаның және емен
ағашының ... ... ... және ... ормандарда,
подосиновиктердің көк теректің түбінде өсетіндігі ... Бұл ... ... ... мицелийлерінің арсында тығыз
байланыс қалыптасады, яғни симбиоз түзіледі. Симбиоз ... ... өмір ... өсімдіктердің екеуіне де пайдалы жағдай қалыптасады.
Мицелийдің жіпшелері тамырды тығыз орап, кейде тіптен оның ... ... ... суды және онда ... ... заттарды сорып алады
да, оларды ағаштардың тамырларына жеткізеді. Сонымен мицелий ағаштардың
тамыр ... ... Ал ... ... ... ... және ... түзуге қажетті органикалық заттарды алады.
Қалпақты саңырауқұлақтар жасыл түсті гүлді өсімдіктермен балдырларға
қарағанда басқаша ... ... ... ... және ... емес ... органикалық заттар түзілмейді.
Саңырауқұлақтар дайын органикалық ... ... Бұл ... ... ... заттардың бір бөлігін сумен бірге
сорып қабылдайды, ал екінші бөлігін өздері өсіп тұрған жердегі ағаштардың
тамырларынан алады. ... ... ... жаңа ... пайда
болады. Мысалы, қыналар, микориза.
Көбеюі. Саңырауқұлақтарда жыныс процесі редукцияға ұшыраған, соған
байланысты оларда вегетативті және жыныссыз ... ... ... ... ... мицелийдің жекелеген бөліктері арқылы; артраспоралары (
оидийлері) арқылы- қабықшалары жұқа ... ... ... ... ... поралары арқылы- қабықшалары қалың болып келетін
клеткаларға ыдырайтын гифалар; бүршіктенуі ... ... ... ... ... өскіндердің пайда болуы арқылы көбею.
Жыныссыз көбеюі ... ... ... ... ... ішінде дамитын зооспоралары, спорангияның ішінде жетілетін
спорангиоспоралары; ерекше гифалардың ... ... ... пайда болатын конидийлері арқылы.
Кейбір саңырауқұлақтардың өмірлік ... ... ... бірнеше формалары кездеседі.
Жыныстық көбеюі. Төменгі сатыдағы саңырауқұлақтарда жыныстық көбеюдің
бірнеше формалары ... ... ... ... , ... ... ... біраз уақыт тыныштық кезеңін бсынан өткізеді, содан
соң өсіп зооспоралар ... ... бар ... ... ... гифа ... Өсер ... зигота мейоз жолымен бөлінеді. Көптеген
төменгі сатыдағы саңырауқұлақтардың өмірі гаплоидты фазада (n) ... ... ғана ... болады (2n).
Жоғары дәрежелі саңырауқұлақтардың жыныстық ... ... ... келеді: гаметангиогамия – сырт құрылыстары
әртүрлі болып ... ... ... ... ... ... ... ; самотогамия – вегетативті гифаның
екі ... ... ...... ... ... ... (спермациямен)
ұрықтануы . Ядролар әдетте бірден қосылмайды. Қарама-қарсы жыныстық
белгілері бар ... ... ... ... түзіледі. Дикариондардың саны оларды ... ... ... ... ... түседі. Біраз
уақыттар өткеннен соң ... ... ... ... ядро ... Енді ... ядро мейоз ... де, ... ... береді. Олардың әрқайсысы
жыныстық көбею ... ... ... ... ... ... ... циклында үш ... ... ... келіп ... ... ... ... Оның ... диплоидты фаза өте ... ... ... ... ... ... гаплоидты және дикарионды
фазаларда өтеді. Жыныстық ... ... екі ... 1) ... эндогендік жолмен ... ... ... ... ... болады. Бұл ... ... ... ... ... ... және митоз
процестері арқылы іске ... ... ... спорасының
екіншісі – базидиспоралар, олар экзогендік ... ... ... ... ... ... пайда болады.
Бұл да дикарионның ... ... ... ... ... арқылы іске асады. ... ... ... әдетте олардың өмірлік циклының ... ... ... ... ... гифаларының ... ... ... қор ... ретінде ... ... ... ... . ... ... ... гифалардан ... ... ... және ... ... ... және ... фазаларынан басқа үшінші – ... ... ... ажыратылады.
Мицелийлері бірнеше ... және көп жыл ... ... түрлері де бар. ... ... ... өну ... ... ... де ... Саңырауқұлақтар бөлімі жеті ... ... ... ... ... класы
(Hyphochytriomycetes), оомицеттер класы (Oomycetes), зигомицеттер
класы ... ... ... ... ... ... ... саңырауқұлақтар класы
(Deuteromycetes). ... төрт ... ... ... ... жатады, өйткені олардың мицелийлері ... ... ... ... бөлінбеген немесе
мицелийлері ... ... ... ... ... ... саңырауқұлақтарға жатады, ... ... ... ... ... ... бөліктерге
бөлінген (көп клеткалы) болып келеді.
Қазақстанда 4000 астам түрі ... және ... ... түрі ... ... 920-сы ... 1030-ы
базидиялы, 1900-і ... ... ... ... ... – саңырауқұлақ тәрізді
хлорофилсіз микроскоптық организмдер (грекше myxa – ... mykes – ... , ... , ... ) ... ... оның ... Қазақстанда 100-ден астам
түрі белгілі . ... ... ... , көп ядролы
протоплазмалық кілегейі – ... . ... ... ... ... . ... ... екі жіпшелі , қабықсыз , қозғалғыш
бір клетка ... . Бұл ... ... рет ... , ... жіпшесін жоғалтып, ... ... ... ... ... қосылып ... ... , ... ... түгелдей немесе
бір бөлігі ашық ... ... ... . Мысалы ,
әдетте шіріген ағаш ... ... тағы ... ... , ... ... дамиды.
Миксомицеттердің көпшілігі сапрофиттер, кейбір түрі қолдан
өсірілетін ... ауру ... ... қасиеттері ... ... , ... ... бір ... ... қасиеттер , яғни жалған ... ... ... бөліну арқылы көбейеді. ... ... олар ... ... ... ... ... спораларда
түзіледі. Осындай кейбір клеткалар бір-бірімен ... ... ... ... ... ... ... қалдықтарын ыдыратуда
және топырақ түзілудегі ролі
Саңырауқұлақтар табиғаттағы зат алмасу процесінде ... орын ... ... ... ... ... заттарға айналдырады.
Әсіресе өсімдіктердің қалдықтарын шірітіп, топырақта ... ... ... де ... ... бір ... ... есептеледі.
Олардың жан-жаққа таралған шашыранды жіпшелері болғандықтан, кейде екінші
сөзбен ... ... деп те ... Олар ... ... ... жіпшелерін мицелий деп атайды. Сонымен қатар топырақта
актиномицеттерге туыстас- ... ... ... кездеседі. Актиномицеттер метатрофты организмдерге жатады.
Тіршілік ету ... олар ... ... мол ... ... бейімделген. Актиномицеттер ауасы бар, бейтарап ... ... ... лаборатория жағдайында топырақта ... ... ... ... ... тіршілігінде топырақта болатын түрлі
витамин ,ауксин, және ... ... зор ... бар. Бұл ... ... ... өзі олардың тіршілігін қуаттайды. Соның нәтижесінде егілген
өсімдіктер де ... өсіп ... ... байқауынша, қалың қар
астындағы топырақта да микробиологиялық процестер үздіксіз жүріп ... ... ... жыл ... қарағанда топырақта актиномицеттердің де
жақсы өсіп дамитыны анықталған. Спора ... ... мен ... ... ... ... ... Мұндай құбылысты біз қара
және сұр топырақтардан көбірек байқаймыз.
Микроскоптық саңырауқұлақтар топырақта басқа организмдерге ... көп ... ... барлығында да вегетативтік дене мицелий
бар. Әдетте ... ... ... ... және ... деп ... ... төменгі сатыдағылары клеткаларының аралық
қаланшасы болмайды, яғни бір ... ... ... ... ... ... ол ... жыныстық жолмен өседі.
Топырақты саңырауқұлақтарды ... ... ... ... ... Олар аэробты, яғни ... ... ... бейімделген. Ылғалы тапшы жерлерде де өсе ... ... ... саңырауқұлақтар үшін бейтарап болғаны жөн.
Микроскоптық ... ... ... бар ... ... кездеседі. Дегенмен топырақтың беткі ... ... ... ... ... ... көпшілігі
бактериялардан тұрады.
Микроскоптық саңырауқұлақтардың таралуында белгілі бір географиялық
заңдылықтың барлығы байқалады. ... ... ... ... топырағында едәуір мөлшерде кездеседі. Ал бұған ... ... ... ... топтары көп таралған. Қара
топырақтың сортаңдану барысында пенициллум ... ... ... ... шығарады. Тундра топырағының бір
грамында саңырауқұлақтар мицелийінің 4 ... ... , ... орман топырақтарында 1мг, ал оңтүстік аймақтың топырағында 0,4-
0,7мг. Оңтүстік топырақтарында Aspergillus , ... ... ... Ал ... топырақтары Fusarium ... ... ... ... ... Қазіргі кезде
табылған саңырауқұлақтарға қарап, топырақтың типтерін анықтауға мүмкіндік
бар.
Ашытқыш саңырауқұлақтар (дрожжылар) ... ... ... мен ... көп ... Ал орманды жерлер топырағында
дрожжылар ағаш асты ... көп ... ... ... ... бай келеді.
Шөл және шөлейт жерлер топырағында және онда ... ... ... ... ... ... ... көпшілігі спора
түзгіштер.
Стрептомицеттер (актиномицеттер) солтүстік топырақтарында аз болса,
оңтүстік топырақтарында олардың саны тез ... ... ... ... баяу ... микробтардың да белсенділігі нашар
болады. ... ... ... ... ... ... ал ... топырақтары олардың түрлеріне бай келеді.
Топырақ түзілу процесін саңырауқұлақтар көмегімен клетчатканың
ыдырауының зор ... ... ... ... Өсімдік
қалдықтарының көпшілігі осы клетчаткадан тұрады. Солтүстік топырақтарында
клетчатканы Dematium және ... ... ... ... ... ... топырағында клетчатка ыдыратушы – Cellvibrio
туысына жататын микробтар. Клетчатка ыдыратушылардың белсенділігі ортадағы
азот ... ... ... ... ... ... азотқа
кедей, онда негізінен ... ... ... Ал ... ... ... ыдыратушылар азот қоректік затын көп
мөлшерде қажет етеді.Топырақта жеке тіршілік ететін, ... ... ... ... ... мен ... сүзінділері
бірқатары өсімдіктердің кейбір түрлерінің жақсы өсіп дамуына көмектеседі.
Гиберелла және фузариум ... ... ... өсіп,
дамуына себеп болатын химиялық таза заттар, мәселен, гибереллин және ... ... ... Ауру ... ... ... гибериллиннің
1мл сұйықтағы 0,01мг-ы ... ... ... ... ... ... мен
олардың өзара қарым-қатынасы
Актиномицеттер немесе сәулелік саңырауқұлақтар топырақта, суда,
көңде кең ... 1кг ... ... саны 15-36 млн . ... ... ... ... мүмкін. Сәулелі саңырауқұлақтар
негізінен ... ... ... мекендейді. Актиномицеттер өзінің
табиғаты жағынан ірі мицелилерді ... Олар ... ... ... организм болып табылады. Олардың көбісі споралар арқылы көбейеді.
Актиномицеттер табиғатта органикалық және минералдық ... ... ... Олар ... ... қасиеттерінің арқасында
микроб ценоздарының қалыптасуына үлкен әсер етеді. Актиномицет клеткасының
бактерия клеткасынан өзгешелігі клеткасында ұзын жіпше ... ... ... ұрық тұқымы болады. Актиномицет гифтерінде нуклеотидтер көп
болады. Актиномицеттерге тән ... ... ... ... ... ... бояллуы. Бояулар спораны, ауа және субстратты , мицелийді
бояуы мүмкін. Олар ... ... де ... ... аэробтық және
анаэробтық бола алады.
Симбиоздық ... ... мен ... ... жиі ... Мұны ... деп атайды.
Микориза микроскоптық саңырауқұлақтар ішінде ауру тудырмай ,
өсімдіктермен бірлесіп ... ... ... ... 1881 ... ғалымы Ф.И.Каменский ашқан микоризалық саңырауқұлақтар жатады.
Бұларға денесінде ... бар ... ... ... жіпше мицелийлі
микроскоптық саңырауқұлақтар жатады. Морфологиялық ерекшеліктеріне қарай
микоризаның сыртқы (эктотрофты) және ішкі ... түрі ... ... ... ... ... ... өсімдік тамырларының
сыртында ісінді сияқты қабықша ... оның ... ... ... ... ... олар өсімдік клеткаларының ішіне енеді де, ... ... ... Эктотрофты микоризаны жай көзбен көруге болады.
Өйткені олар ... ... ақ, ... сұр ... ... дақтар пайда
болады. Бұлардың жіпшелері тамыр ... ... ... да, ол
жерде ешқандай морфологиялық өзгерістер жасай алмайды.
Эндотрофты микоризалар ... ... жиі ... микроскоппен ғана көруге болады. Әдетте ... ... ... ерте ... ... кезінде еніп алып,
тіршілік етеді. Сонымен қатар бұл екеуінің аралығында орналасқан ... ... да бар. ... ... кейде тамыр
клеткаларына еніп кетеді. ... ... ... ... ... - симбиоздық құбылыс деп қарауға мүмкіндік береді.
Өсімдік саңырауқұлақтарды қантпен, витаминдермен және ... да ... ... ... ... етеді. Ал саңырауқұлақтар өсімдіктің
қоректенуін жақсартады. Олар топырақтан қоректік ... ... ... алып береді.
Микоризалық саңырауқұлақтардың жіпшелері ... ... ... ... ... да, сол ... қоректік минерал
заттарды өз ... ... ... ... және ... ... сақтап тұруға қабілеті мол.
Саңырауқұлақтар тамырлар ... ... ... ... ... азот ... ... береді.
Мұндайда аммонификация құбылысынан пайда болатын амммиакты өсімдіктер
бірден ... ... ... ... топырақтан фосфор
қосылыстарын алуға көмектеседі. Мәселен, ... ... ... ... ... , олар ... қоректік
затына өте мұқтаж болады. Ал микоризалық ... бар ... ... ... да ... тамырларында өсіп-өнеді.
Олар тамырдан бөлінетін көміртегі ... ... ... осы ... ... өсімдік үшін зиянды
организмдерге де айналып кетуі мүмкін.
Микоризаның болуы топырақ факторларына: ... ауа, ... ... ... ... ... ... тағы
басқаларға тікелей ... ... ... ағаш ... ... эндо- және эктотрофты микоризалар көбінесе
топырақтың РН 4-ке тең, ауа ... ... ... ... ... пен ... аз жерінде көбірек таралған.
Симбиоздық қарым-қатынастың ең бір көрнектісі ... ... ... саңырауқұлақтар мен көк жасыл балдырлардың өзара
бірлесіп тіршілік ... ... ... ... ... ... ... заттар мен суды сіңіреді, мұны пайдаланып
көк жасыл ... ... ... ... ... алуынан
бөлінген көмірқышқыл газынан органикалық заттар түзеді. ... бұл екі ... ... ... ... де ... өте
қолайсыз жағдайларына төзімді келеді.
Жер шарындағы өсімдіктердің басым көпшілігі ... ... ... ... яғни ... саңырауқұлақтар
жоқ жерде өсе алмайды, жеміс те бермейді, ... ... ... ... ... өсіп дами алатын өсімдіктер.
Целлюлоза бактериялары клетчатканы ... ... ... ... ... ал азотобактер клетчатканы өзі
ыдырата алмағандықтан ... ... ... ... бұл ... де ... өніп-өсіп, оның құнарлылығын арттыруға
көмектеседі.
Табиғи қарапайымдылар, коловраткалар және ... ... ... деп ... ... топ ... ... Әрине бұлардың жыртқыштық қасиеті ... ... ... Бұларға 1935 жылы Америкада Дречслер ... ... ... ... ... ... гифтерінен
шырышталған, жабысқақ зат ... Оған ... ... ... ... қалады. ... ... ... ... ... ... атап өтуге болады. Оларда арнаулы
шырышты қармауыш торлар болады. Кейде ол торға ірі ... ... ... ... ... ... ... соң саңырауқұлақ оның ... ... ... сора ... да, ақыр ... тек қуыс ... ғылым бұл саңырауқұлақтарды егін түсіміне ... ... ... ... ... іздестіруде.
Сонымен қатар топырақта тіршілік еткенде ... ... ... ... ... ... сөйтіп
дақылдың түсімін кемітетін саңырауқұлақтар да бар. ... , ... ... ... ... зақымдайтын кейбір улар бөлетіні
анықталды. Ал пенициллум саңырауқұлағы топырақта көп өніп ... ... ... ... ... ... ашытқылары
Ашытқылар деген термин ашыту процесіне байланысты 1680 жылы Левенгук
ашытқыларды және ... ... ... болып ашты. Ашытқылар
морфологиялық және ... ... ... ... Ашытқылар сөмкелі немесе аскалы споралы болып келеді. Олардың
көп ... ... ... ... ... ... ... жеміс-жидек сыртында, ағаштарда, гүл ... ... ... ... , ... жануарлардың асқорыту
органдарында және ... ... ... Топырақтағы олардың саны
бактерияларға, актиномицеттерге, саңырауқұ-
лақтарға қарағанда аз болады. Егер қолайлы жағдай ... 1кг ... саны ... ... Олар ... ыдырауына қатысады, көп
мөлшерде полисахаридтерді синтездейді. Бұл топырақтың құрылымына ... ... ... ... заттардың витаминдер,
коратиноидтар, ферменттердің продуценттері болып саналады. Ашытқы клеткасы
дөңгелек шар ... ... , ... ... ... ... т.б. әр түрлі формада бола ... ... ... формасына байлансты болады. Топырақта кездесетін ашытқылардың түрлері
негізінен екеу: Lipomyses, Cruptosuss. Бұларда белгілі бір ... ... ... ... ... ... Оны капсула деп атайды. Ашытқы
клеткасында ядро мен ... бар, ядро ... ... ... вакуольдер, майлар және валютин заттары кездеседі.
Ашытқылар тек бөліну арқылы вегетативтік және жыныссыз ... ... ... ... ... ... топырақтан суспензия
жасап, сусло қоректік ортасына себу арқылы ... ... ... ... ... ... ... алады. Ол
үшін азотсыз сахароза қосылған Энеби қоректік ортасы қолданылады. Мұнда
ашытқы ... ... ... ... сүт ... ақ ... көрінеді. Осыдан кейін жеке ашытқы клеткаларын қайта себу арқылы
бөліп ... ... ... немесе дейтеромицеттер класы –
Deuteromycetes, Fungi imperfecti
Түрлерінің жалпы саны 300 ... ... ... ... ... ... ... Жыныстық жолмен көбеймейді. ... мен ... ... ... Көптеген түрлері табиғатта аса кең
тараған. Жетілмеген саңырауқұлақтар көп жағдайда ауылшаруашылық дақылдарын
ауруға шалдықтырады және ... ... ... ... ... ... конидия мен
сағақтарының орналасуы мен ... ... ... ... ... ... жалғыздан орналасып, онша үлкен болмайтын шоқ
түзеді. Оны кореми деп атайды (ботритис туысы). ... бір ... ... ... ... ложе ... ... деп аталынатын
құрылым түзеді (коллетотрихум) . Үшінші бір түрлерінің конидилері ... ... ... ... келген, жоғары жағында тесігі бар қуыстың-
пекнидің ішінде орналасады (диплодина-туысы).
Олардың денесі мөлдір ... ... ... көп ... ал ... ... клеткалардан тұрады. Көбею тек қана
жыныссыз жолмен жүреді. Топталған конидийлерде немесе ... деп ... ... ... ... ... Melaconiales және Hyphomycetales
(Monilias) деп ... ... кең ... үш ... жатады. Бұл туыс
өкілдері кейбір өсімдіктер ... ... ... ... олармен
бірлесіп тіршілік етеді.
Бұл кластың кейбір өкілдері тағамдарды бүлдіріп, екпе ... ... ... ботритис, альтернария, триходерма ... Осы ... ... ... ... ... оларға
қарсы шараларды белгілейтін – фитопатология ғылымы.
Кіріспе
Топырақта басқа микроорганизмдерден ... ... ... ... ... т.б. ... табиғатта таралуына табиғаттағы қоректік
заттардың , орта температурасы мен ... ... зор. ... ... әрекет ететін ... ... ... ... ... заттар ыдырап, өсімдіктерге оңай сіңетін
қоректік ... ... ... топырақтардың жырту қабаттарында
саңырауқұлақтардың мөлшері түрліше болады.
Топрыақ микроорганизмдерінің басым ... ... ... анаэробты топтары аз, негізінен спора түзетін микроорганизмдер.
Топырақта актиномицеттер мен ... ... аз ... ... топырақтың түріне қарай беткі жырту қабатында таралады. Мәселен,
таулы өлкенің сұр ... тың ... 1г-да ... ... ... дейін, ал саңырауқұлақтар 5,6-6,3 мыңға жуық болады. Ал осы
өлкенің қара топырақты тың жерінің жырту қабатының әрбір грамында ... ... ... 4,4-36 ... жуық ... ... ... байланысты саңырауқұлақтар санының да ауытқитынын
байқаймыз. Олар негізінен ... ... ... ... ... ыдыратушы аэробты саңырауқұлақтар өсімдіктегі
клетчатканы көмірқышқыл газы мен суға ... ... Ал ...... өсімдіктерге қажетті заттардың бірі. Көптеген зерттеулер
еліміздің оңтүстік бөлігінде саңырауқұлақтардың ... ... ... өте ... ... олардың санының тез өсетінін
дәлелдеді. Егер мұндай жерлердің ... тың ... ... ... ... ... заттардың ыдырауы және жиналуы,
химиялық элементтердің айналымы сияқты, ... ... ... ... ... ... Актиномицеттер топырақ түзілу процесінде
бактериялардан кейінгі екінші ... ... ... ... саңырауқұлақтар
алады. Саңырауқұлақтар қышқыл ортада жақсы дамиды.
Актиномицеттер топырақта, ... ... кең ... ... ... ...... құрайды. Олар да бактериялар
сияқты бір ... ... ... ... ... жағынан
саңырауқұлақтарға ұқсас. Олар өздерінің антогонистік ... ... ... ... ... ... ... келгенде, топырақ микроорганизмдерінің ішінен біршама көп
таралғандары актиномицеттер және микроскоптық саңырауқұлақтар. ... ... ... ... ... де ... Тың даланы өңдегенде де осы микроорганизм-
дің саны ... және ... саны ... өңдеу тәсілдеріне
байланысты жырту қабатында өзгеріп отырады. ... ... ... ... ... ғана ... етеді. Мұнда
микроскоптық саңырауқұлақтар да кездеседі.
Кестеде көрсетілгендей дискіленген және ... ... ... саны аса ... ... Ал ... ... топырақтағы актиномицеттердің санын арттырып, жалпы
биологиялық ... ... ... ... төзімді келеді. Сондықтан олар топырақтағы ылғал азайса да
тіршілік ете береді. Саңырауқұлақтар органикалық қалдықтармен қоректенетін
болғандықтан, ... ... ... ... кездеседі.
Топырақта саңырауқұлақтар түрлерінің сақталып дамуы ... ... да зор ... бар. ... өне бойы пар ... топырақта көптеген сапрофиттер жоғалып кетеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... қосылыстарын ыдыратушы микробтар басады. Сондықтан ... ... ... ... ... ... жояды.
Микроскоптық саңырауқұлақтар (пенициллин, аспергиллин, актиномицеттер
(стрептомицин) бөлетін антибиотик болады.
Біздің ... ... ... ... ... көп тараған. Қара топырақтың сортаңдануы барысында пенициллум
туыстас ... ... ... ... шығарады. Бұл
топырақ қалыптасу процесінің ... мен ... ... арасында белгілі бір ... бар ... ... ... ... ... ... шешуші шарттардың бірі болып саналады.
Хитридиомицеттер класы-Chytridiomycetes
Бұл класқа 300дей түр жатады.Олардыңмецелиі болмайды.Вегетативтік
денесі плазмодия түрінде (жалаңаш цитоплазмалық масса) немесе ... ... ... ... ... ... ... Жыныссыз көбеюі бір ... бар ... ... ... ... ... ... түрлі- иэогамия, гетерогамия,
оогамия және т.б. ... ... ... Көптеген
түрлібалдырлардың және жоғары сатыдағы өсімдіктердің паразиттері болып
табылады.
Капустаның ольпидиумы(Oplpidium brassicae)-капустада өмір ... ... ... капустаның көшетінің такмыры ... ... бір ... ... ... ... ... мұны қара түбір ауруы ... ... ... талломы көп ядролы цитоплазманың
бір бөлігі ретінде көрінеді.Олардың формасы ... ... ... ... бар ... ... Осы зооспорангилердің мойындары арқылы
сыртқа зооспоралары шығады.Зооспоралары зақымданбаған өсімдіктерге жақындап
олардың эпидермисінежабысады содан соң, ... ... ... ... ... құяды. Сол жерде ольпидиумның ядросы бөліну арқылы
көбейіп, алдымен жаңа плазмодилер, соан соң ... ... ... ... ... 2-3 күнге созылады.Жыныстық процесі
изогамиялы. Гаметалар ... ... ... қабілетті, екі талшықты
зигота түзеді. Зиготада ... ... ... ... ... ... бірақ ол қалың қабықшаға оранып циста түзеді де, ... Өсе келе ... ... ... бөлініп плазмодий түзеді. Осы
плазмодий келешегінде көптеген зооспарангилерге ... ... ... ... ... ... олардың шамадан тыс үлкеюіне
әкелеп ... ... ... қоршап ... рет ... ... ... ... ... шоғырланған ісіктер пайда болады.Мұны ... деп ... ... көп ... ұсақ ... және
крахмалды аз жинайды. Жыныссыз жолмен көбейгенде синхитриумның ольпидиумнен
айырмашылығы сол, оның плазмодиінен біреу емес, ... ... бір тобы ... ... ... ... ... Екі
талшығы бар зиготакартоптың түйнегіне еніп, қабықшамен қаптылып цистаға
айналады да ... ... ... ... 20 ... ... ... мейоз процессі жүреді және бір зоопорангия түзеді.
ООМИЦИТТЕР ... ... түр ... ... ... көп ... көп бұтақтанған,
мүшеленбеген жіп шумақтарынан (гитафалардан) тұрады. Жіп ... ... ... ... ... көбеюі екі талшығы бар
зооспоралар ... ... ... ... процесі оогамиялы.Зиготасы
диплоидты. Ол өскен кезде ... ... ... ... түрлерінің
өмірлік циклі сулы ортамен байланысты.
Фитофтора –картоптың ... өмір ... ... ... ... еніп ... ... (жіп шумақтары) клетка аралық
қуыстарында өсіп ұлғаяды, ... соң ... ... клеткаларының ішіне енеді және олардың өлуін жеделдетеді.
Устьца қуысы арқылы сыртқа шығыптұратын ... ... ... ... ... ... өседі және ұштарында зооспорангийлер
жетіледі.Осы зооспорангийлер спарангия ... ... карп ... барып түседі. Содансоң олар жапырақтың ұлпасына устьица қуысы
арқылы өтіп, не жаңа гипалар береді,не болмаса (су тамшысы ... ... ... ... жапырақтарды зақымдауға
қабілетті ... ... ... ... ... көп ... ... топыраққа ... ... ... тек осы ... ... ... ғана белгілі. Ол осы саңырауқұлақтың иесі ... ... тыс ... топырақта жүреді. Гипаларын оогонийлері мен
антеридийлері жетіледі. Оогонийініңформасы шар ... ... ... оның
ішінде бір ядролы жұмыртқа клеткасы жетіледі. Антеридийі баргипа ... ... ... ... ... ... оогонийдің ішіне өтіп
жұмыртқа клеткасына жетеді.Нәтижесінде ... ... ... ... бір ... мен жұмыртқа клеткасына қосылады. Ұрықтанған жұмыртқа
клеткасы қабықшасымен қапталып, ... ... ... ... ... ... мен мицелийлері
өсімдіктінқалдықтарына және түйнектері арқылы жүреді.
ЗИГОМИЦИТТЕР КЛАСЫ-ZYGOMICETES
Зигомициттерге 400-дей түр ... ... ... ... ... ... ... қабықшаларында хитин
болады.Жыныссыз көбеюі спорангиоспоралары немесе конидийлер ... ... ... ... ... жер ... өседі.
Негізгі өкілдерінің бірі мукор (Mucor mucedo).Ол нанда, көкөністерде,
жылқының тезегінде, ... және ... ... органикалық субстраттарда
сапрофит ретінде өседі. Гифалар біртұтса, перделерге ... ... көп ... ... ... ... көбеюі шар тәрізді
спорангилердің ішінде ... ... ... ... ... ... ... түсіп, өсіп жаңа гифалар береді.Жыныстық
жолменсирек көбейеді.Ол тек физиологиялық жағынан ... ... ... екі ... ... өскен жағдайда ғана
жүзеге асады. Бұл жағдайда мицелийдің ... ... ... ... де, ... жуандап түйіседі. Алайда олардың арасын көлденең
перделербөліп тұрады. Гифалардың түйіскен жерлеріндегі ... ... , ... ... заттарыда, ядроларыда қосылады. Пайда болған зигота
қара түсті қалың қабықшамен ... да ... ... тыныштық кезеңін
басынан өткізеді.Содан соң зигота мейоз ... ... де ... ... ... ... болады. Осындай гифалардың үстінде спорангилер
жетіледі, ал ... ... ... каплоидтыспоралар дамиды.
Қолайсыз жағдайларда гифалар бірнеше ... ... деп ... ... ... ... қапталады да келешегінде
хламидоспораларға айналады.Қолайлы жағдайтуысымен хламидоспоралар ... ... ... ... ... ... саңырауқұлақтарға 30 мыңдай түр жатады. Олардың мицелийлері
субстратқа еніп ... ... ... бөлінген гифалардан
тұрады.Субстарттың бетінде тек жынысстық көбеюі органдары ... ... ... дені (көпшілігі)сапрофиттер. Олар
негізінен топырақты мекендейді де, өсімдіктердіңғ шірінділерімен ... ... ... ... ... ... ... жануарлардың және адамның паразиттері болып
келеді. ... ... ... ... ... ... ... ретінде
аяқтайды.
Көбеюі. Жыныссызщ көбеюі конидиялары арқылы жүзеге асады.
Жыныстық көбеюі қарапайым түрлерінде мицелийді ң екі ... ... ... ... ... ... ... кезеңін басынан өткізбей-ақ,
оның диплоидты ядросы ... ... ... соң митоз арқылы
бөлінеді.Нәтижесінде сегіз гаплоидты аскаспора пайда ... ... ... ... ... жыныстық көбею органдары
болады;аналық жыныс органы-архикарп және аталықжыныс органы- антеридии ... екі ... ... ... ... ... цилиндр тәрізді-трихогинадан.Антеридий-бірғана цилиндр тәрізді
клеткадан тұрады.Осы екі органда(мүше) әдетте көп ядролы болып ... ... ... ұшына жақын орналасады, оның ... ... ... екі ... ... ... шығу тегі әртүрлі болып келетін ядролары
аскогендік (аналық)және антеридиалдық (аталық) ... ... ... ... түзеді. Осы жағдайдан соң ... ... ... ... ... дикариондар өтеді де
бөліну арқылы көбейеді. Әрбір аскргендік гифаның ішінде бір ғана ... ... ... ... ... сакогендік гифаның ұшы
жағындағы бөлігінде дикариондардың ядролы ... да ... ... ... ... ... содан соң митоз арқылы бөлінеді.Нәтижесінде
сегіз (кейде төрт) гаплоидты ... ... ... ... үш ... аскоспоралары бар бөліктері кеңейіп өсіп
аскаларға немесе қалталарға айналады. Сонымен жоғарғы деңгейде жетілген
қалталы саңырауқұлақтардың өмірлік ... үш ... фаза ... ... ... ... ... дикариондыжәне өте қысқа
диплоидты. Қалталардың арасында барлық ... ... ... ... Олар ... бір ... ... тұру үшін қажет, сонымен бірге
аскоспоралардың шашылуында ... етуі ... ... ... қабатты немесе гименийді түзеді.
Аскомициттердің гимениалды ... ... ... ... ... орналасады. Құрылысы қарапайым болып келетін қалталы
саңырауқұлақтарда жемісті дене ... ... ... тұратын мицелидің кез-келген жерінен пайда болады.
Жемісті денесінің болуына немесе болмауына және олардың ... ... ... ... ... үш
кластармағына бөлінеді;гемиаскомицеттер, ... ... ... ... ... ... ... болмацды. Қалталары мицелийдің аскогендік гифаларында немесе
жекеленген маманданбаған ... ... ... ... және ең ... ... бірі ашытқы ... ... Бұл түр ... ... ғана ... ... нан ... және спирт алу үшін қолданылады.
Табиғи жағдайда кездесетін түріне шарап ашытқысы ... ... бұл түрі ... ашу ... нәтижесінде
глюкоза шараптық спирткеайналады және көмір қышқыл газы бөлініп шығады.
Сондықтанда оны ... ... үшін ... ... бір ... болып келеді.Вегетативтік көбеюі бүршіктену арқылы
жүзеге асады. Қолайлы жағдайда оның тез ... ... ... ... ... ... үлгермейді. Бір тәуліктің ішінде мұндай клеткадан
миллиондаған ... ... ... ... ... ... ... асады. Бұл жағдайда ядро иейоз арқылы бөлінеді де, клетка төрт
гаплоидтыаскоспоралар бар ... ... ... ... бүршіктену арқылы көбейеді, содан соң екеу-екеуден жұптасып бірігіп
диплоидты клеткаға айналады. ... ... ... ұзақ ... ... ... көбейеді.
Эуаскомицеттер класс тармағы - Euascomycetidae
Ең үлкен класс тармағы. ... ... ... ... ... ... ... дененіңиүш түрі бар.
1.Клейстотеций-тұйықталған, шар тәрізді жемісті дене, ... ... ... ... ... ... жемісті дененің қабықшасының
жыртылуының нәтижесінде сырт қа ... ... ... жоғарғы жағында тар тесігі бар жартылай
тұйықталған жемісті дене, оның ... ... ... ... Қалта осы
қабатта шоқталып орналасады.Спора піскен кезде жемісті денесінің түбінен
қалта көтеріліп құмыраның мойнына ... ... ... ... Бос
қалта жемісті денесінің түбіне қайта ... де, оның ... жаңа ... ... ... ... ... дене, гимениальды
қабат оның үстүңгі жағында орналасады. Қалта осы ... ... ... ... ... ... ... пеницилл, қастауыш, сморчок т.б. жатады.
Пеницилл (Penicillium)- туысы бүлінген тағамдарда, су тиіп ылғалданған
нанда, ... ... ... ... ... ... ... тұрады, олардың әрқайсысының ... ... ... ... көбеюі конидийлері арқылы жүзеге асады.
Конидия сағағы көлденең перделері ... ... ... ... ... ... ұшы ... тәрізді болып тарамдалған
болады.Сағақтың стеригм деп аталатын бұрақшасынан ... ... ... Жаңа ... ... конидийлері тізбектің түп жағында, ал бұрын
пайда болғандары (пісіп-жетілгендері)-оның ұш ... ... ... ... ... өсуге қолайлы жерге барып ... ... ... түзеді. Пеницилл жыныстық жолмен өте сирек көбейеді. Жемісті
денесі клейстотеций.
Бұл саңырауқұлақты пеницилл натибиотигін және сырлардың кейбір
түрлерін алу ... ... ... ... ... ауру ... тіршілігін тежейді немесе оларды жояды. Мысалы өкпеге,
ортаңғы ... ... суық ... және ... ... оны ... Қастауыш –қарабидайдың және көптеген астық тұқымдастарының
паразиті.Осы өсімдіктердің масақтарында дәннің орнына бірнеше мицелийлердің
тығыз өрімделуінен ... ... ... ... ... ... ... пайда болады.Оның шет жағындағы
гифаларының ... ... түсі ... ... келеді. Орталық
бөлігіндегі гифаларының қабықшалары керісінше жұқа және олардың ішінде
артық қор ... (май ... және ... жиналады. Склероцийлері
топырақта қыстап шығады да, астық тұқымдастары (қарабидай) гүлдей бастаған
кезде өседі.олардың ... ... ұзын ... ... ... ... ... болады. Строманың бетінде, үстінде арнайы
тесіктер бар бүртіктер (перитецийлер)қалыптасады. Перитецийлердің ... ... ... ... ... ... ал ... қалтада сегізден
жіңішке аскоспоралар жетіледі.пісіп жетілгенаскоспоралар сыртқа ... ... ... ... ... де өседі.Олардан гүл түйінінде
мицелии пайда ... ... ... ... шығады, ал
оларды насекомдар (құрт-құмырсқалар) бір ... ... ... ... ... үстіне тәтті шырындар бөліп
шығарады, сол себептенде оған насекомдар үйір келеді. Конидий өсе келе ... өтіп ... ... күзге қарай қатайып жаңа склеоцийға
айналады. Склероцийдің үстінде өз тіршілігін ... гүл ... ... ... ... Ал ... бойына артық қор заттарымен
улы зат -эрготин жиналады.
БАЗИДИОМИЦЕТТЕР КЛАСЫ (БАЗИДИОМИЦЕТЫ)-
BASIDIOMYCETES
Түрлерінің жалпы саны ... ... ... ... ... ... гифалардан тұрады. Жыныссыз көбеюі
конидийлері ... ... ... бірақ ол сирек болады. Жыныстық ... ... ... ... ... ... асады.Арнайы
жыныстық көбею органы болмайды.Гетеротальды түрлерінің (олар осы ... ... ... ... ... бар (+және-
)особьтарының гифалары қосылады. Бұл жағдайдадикариондар ... ... ... ... ... ... дикарионның
ядроларының қосылуымен, аяқталады. Құрылысы жағынан базидийлер әр түрлі
болады;холобазидия-жекеленген бөліктерге ... бір ... басы ... өсінді; гетеробазидия екі бөліктен тұрады-
төменгі кеңейген бөліктен (гипобазидия) және гипобазидияның өсіндісі ... ... ... көп ... екі немесе төрт бөліктен тұрады және олар бір
қатар түрлерінде гипобазидиядан көлденең перделері арқылы бөлініп ... ... ... ... деп ... Базидийлері үшінші түрі
фрагмобказидия-көлденең перделері арқылы төрт бөлікке ... ... ... ... ... ... қалпта болатын қабықшаклары
қалың телиоспора деп аталатынын клеткадан пайда болады, сондықтанда оны
телиобазидия деп те ... ... ... ... фаза басым болып
келеді, ал гаплоидты және диплоидты фазалары өте қысқа. Көптеген ... ... мен ... әр түрлі болып келетін ... ... ... ... жемісті дене ... торы ... ... киіз ... көң және ағаш ... ... келеді.Гимений көп жағдайда жемісті дененің төменгі ... Ол ... ... және ... ... ... ... үстінен көтеріліп көрініп тұратын парафиздерге, ьасқа
мүшелеріне қарағанда біршама үлкен ... ... ... ... бетін гименифора деп атайды. Қарапайым өкілдерінде ол жылтыр, ал
жоғарғы деңгейде ... ... ... пластин,ка, түтікше
тәрізді болып келеді.Сол ... ... ... үсті ... ... ... ... базидияспоралары мен тікелей мицелидің
гифаларында пайда болады.
Базидиальды ... үш ... ... ... ... ... үш ... тармағының ішіндегі маңыздысы және табиғатта ... ... мен ... ... ... ... Н. Микробиология, Алматы «Санат» 1997ж., 266бет.
2. М.Құлдыбаев Ауылшаруашылығы ... ... ... К.Д.Пяткин, Ю.С.Кривошин Микробиология Москва, 1981г, 78стр.
4. ... Д.Г. ... и ... , ... МГУ, ... ... Д.Г., ... Г.М. Экология актиномицетов,
Москва, Геос., 1999г.
6. Бабьева О.П., Зенова Г.М. Биология почв, ... МГУ, ... ... Г.А. Лекции по природоведчекой ... ... , ... ... Звягинцева Методы почвенной микробиологии и биохимии,
Москва, МГУ, 1991г.
9. Зенова Г.М. ... ... -М,7 ... МГУ, 1992г.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өндірістік кәсіпорындардың Каспий маңы өлкесіне антпропогенді әсері83 бет
«Саңырауқұлақтардың халық, медицина, өндіріс орндарындағы рөлі»29 бет
Ашытқылар көбейтудегі теориялық негiздер9 бет
Ағаш саңырауқұлақтары15 бет
Клавицепстоксикоз қоздырғышының спораларының морфологиясы және ерекшеліктері, қоздырғыш қандай қоректік ортада өседі5 бет
Микроорганизмдер18 бет
Саңырауқұлақтар8 бет
Саңырауқұлақтардың жасанды дамуы9 бет
Aspergillus туысына жататын саңырауқұлақтардың эндоглюконаза гендерін прокариот жүйесінде экспрессиялау және клондау40 бет
Адам ауруын қоздырушы және өнеркәсіпте қолданылатын дрожжилар5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь