Орман қоры жерлерінің құқықтық режимі

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2
1.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ОРМАН ҚОРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2. Орман қорының құрамы және ормандардың түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
2.ОРМАН ҚОРЫ ЖЕРЛЕРІНІҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ РЕЖИМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
2.1.Орман қоры жерлерінің құқықтық маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
2.2.Орман қоры жерлерінің құқықтық режимі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2.З Орман заңдарын бұзғаны үшін құқықтық жауапкершіліктің түсінігі және оның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасының Президенті өзінің "Қазақстан-2030" деп аталатын бағдарламасында: "Қазақстан 2030 жылы мөлдір суы және таза ауасы бар, жасыл мемлекет болуы керек",- деп атап көрсетті. Осы міндетті жүзеге асыру үшін 2030 жылға дейінгі республикамыздың орман қорының тұрақты даму Стратегиясы және 1998-2000 ж.ж. арналған жоспар қабылданды. Стратегияның негізгі міндеті еліміздің аумағындағы ормандарды 5,1% арттыру [1].
Бүгінгі күні республикамыздьң 11439,8 мыңға немесе жалпы аумақтың 4,2% ормандар алып жатыр, оньң 50% шөлді далаларды эрозиядан сақтайтын сексеуіл ормандар құрайды [2].
Орман қоры жерінің жалпы көлемі 26216,4 мың га. Табиғи орман алқаптары 12427,8 мың га, ал жасанды орман алқаптары 901,1 мың га. Орманды өңірі Қазақстан аумағының 4,6 % құрайды [3].
Орман қоры өзіне тән табиғи қасиеттеріне байланысты, адамдардың өмірлік мүдделері мен тығыз байланысты экологиялық, экономикалық және мәдени-сауықтыру қызметтерін атқарады.
Ол қолайлы қоршаған ортаны қалыптастыруға белсенді түрде қатысатын табиғи объект.
Орман қорының өсімдік, жануарлар дүниесінің, жер және су ресурстарын бір бүтін табиғи кешен етіп біріктіруі, оның экологиялық қызметінің негізгі сипаттамасы болып табылады.
Орман қоры климатты реттейтін, топырақты эрозиядан, тұзданудан қорғайтын, су қорғаныш, санитарлы-гигиеналық, сауықтыру қызметтерін атқарады, ауаны өндіріс қалдықтарынан тазалайды, өсімдіктердің, жануарлардың, құстар мен әртүрлі жәндіктердің өмір сүретін мекені болып табылады. Планетамыздың фотосинтез өнімінің 40% орман қоры қалыптастырады. Қорғаныш ормандар жел жылдамдығын 35-40% кемітеді, ыстық күні ауа температурасын 6-8 градусқа төмендетіп, оның ылғалдылығын 9-10 есе арттырады, сондай-ақ қорғаныш ормандар қоршаған ортаны құм мен шаңнан сақтайды. Су қорғайтын ормандар өзен, көл, өзендердің су режимін реттейді. Ормандар құрғақшылықпен күресудің анағұрлым тиімді, ал кейбір жағдайда жалғыз мүмкіндік болып табылады.
Орман қорының жағдайының күрт нашарлауына, сондай-ақ кеткен уақыттың қателіктері: табиғат пайдалану саясатының кемшіліктері, шапшаң қарқынды шаруашылық жүргізу, табиғат ресурстарын пайдалануда ғылыми негіздерді ескермеу, себеп болып отыр. Көп жылдар бойы елімізде орман қорының көп нысаналы мақсатына қарамастан, ол ең алдымен ағаш шикізатының негігі қайнар көзі ретінде пайдаланылып келді. Орман қорының экологиялық мақсаты дұрыс бағаланбай, оны бір жақты пайдалану нәтижесінде, орман қорына орны толмас зиян келді.

Бiздiң елiмiздегi ормандар жүйесi негiзiнен, солтүстiк және шығыс аймақтарында шоғырланған орманның бiрнеше типтерi бар. Олар - сексеуiл,
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Қазахстан - 2030 - Процветание, безопасность, и улучшение благосостояния всех казахстанцев //Казахстанская правда// 11.10.97 -116с.
2. Пояснительная записка к материалам единовременного гос. учета лесного фонда РК на 1 января 2004 г.
3. «2009-2010ж. Қазақстан ормандары бағдарламасын бекіту туралы»14 мамыр 2009 №542 Қазақстан Республикасы Парламентінің қаулысы Юрист анықтама жүйесі. 2010.
4. ҚР Орман кодексі. 8 шілде 2003 ж. Жеке басылым.Алматы. Юрист. 2010
5. ҚР Қоршаған ортаны қорғау министрлігінің архивы. 2010.
6. Дембо А.И. «Основные проблемы советского водного законадательсва» Москва, 1962.220 6.
7. Стамқұлов Ә.С. Қазақстан Республикасының экология құқығы. Тараз. 2003. ІІ том. 88-89бет.
8. ҚР Қызыл кітабы туралы ереже, ҚР Министрлер Кабинетінің 2009 ж.13 қыркүйектегі № 1258 қаулысы. Қоршаған ортаны қорғау. Нормативтік актілер жинағы. Алматы. Юрист. 2010. 105-109 бет.
9. Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетінің 2009 жылғы 19 тамыздағы 918 санды қаулысының "Қазақстан Республикасының биологиялық сан алуандық туралы Конвенцияны мақұлдауы және онда көзделген міндеттемелерді орындауды ұйымдастыру жөніндегі" қаулы Юрист анықтама жүйесі. 2010
10. Сахипов М.С. Правовая охрана лесов. Алма-Ата. Наука. 2004. 86 с.
11. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік тәуелсіздігі туралы заң. 1991ж. 16 желтоқсан. Жеке басылым. Алматы. 2008.
12. Қазақстан Республикасының Конституциясы. – Астана: Елорда, 2009.- 56 б.
13. 1сәуір 2004 жылы 539 санды «Ормандарды сақтау және ормандық аумақтарды көбейту жобасындағы Қазақстан Реслубликасы мен Халықаралық қайта құру жене даму банк ісінің арасындағы грант бөлу ратификациясы туралы» Қазақстан Републикасының заңы қабылданды Юрист анықтама жүйесі 2010
14. Мемлекеттік орман қорының учасклерінде орман және орман өсіруді қорғау және күзету нормативтері мен нормаларын бекіту туралы» 19 қаңтар 2009ж. №53 Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы Юрист анықтама жүйесі 2010.
15. Ормандарда шөп шабу мен мал жаю тәртібі 2008 жылы 14 қазанда Қазақстан Республикасының Министрлер Кабинетінің "Қазақстан Республикасының орман қоры аумағында шөп шабу мен мал жаю" Ереже // Юрист анықтама жүйесі 2010
16. Қазақстан Республикасының заңы. Қоршаған ортаны қорғау туралы. 15 шілде 2008 // Юрист анықтама жүйесі 2010
17. Асылбеков А.П. Проблемы правового регулирование экологического контроля в РК. з.ғ.к. ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертациясының авторефераты. Алматы, 1998
18. 29. ҚР Экологиялық кодексі. 9 қаңтар 2007 ж. N 212 (соңғы өзгерістер мен толықтырулар 19.03.10 ж жағдайы бойынша енгізілген)
Қазақстан Республикасының Президенті мен Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілері жинағы. 2009, № 4, 51-бап; Қазақстан Республикасының Президенті мен Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілері жинағы, №16, 225-бап. Юрист анықтама жүйесі 2010.
19. Байдельдинов Д.Л. Экологическое законодательство. Алматы. Жеті Жарғы. 2009. - 85 бет.
20. 6 сәуір 2009 жылы 310 санды ҚР Үкіметінің қабылданған Ауыл шаруашылық министрлігінің Орман және аңшаруашылық комитеті туралы Ереже // Юрист анықтама жүйесі 2010
21. Қазақстан Республикасының Үкіметінің 2004 жылы 17 сәуірде бекіткен 118 санды «Мемлекеттік орман кадастрын және мемлекеттік орман мониторингін енгізу ережесін бекіту туралы» Қаулысы
22. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі. Юрист анықтама жүйесі 2010
23. 2001 жылы 12 қыркүйектегі 1186 санды «Қоршаған ортаны қорғау туралы заңнаманың бұзылуы салдарынан келтірген залалды өтеудің жекелеген мәселелері» атты Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы// Юрист анықтама жүйесі. 2010.
24. 2004 жылы 18 маусымда 1 санды «Соттармен кейбір экологиялық қылмыстар үшін жауаптылыққа тарту туралы заңдарды қолдану туралы" қаулысы қабылданды // Юрист анықтама жүйесі 2009.
25. «ҚР-да ерекше және сирек кездесетін ландшафтарды қорғау мәселесі туралы» 11 маусым 2004ж. №474 Қазақстан Республикасы Президентінің өкімі// Юрист анықтама жүйесі 2009.
26. Тілешова Г.Ж. Нарықты қатынастар жағдайында Қазақстан Республикасында орман қорын қорғаудың құқықтық негіздері. з.ғ.к. ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертациясының авторефераты. Алматы. 2001. 12 бет
27. «Қазақстан Республикасының 2004-2015ж.ж экологиялық қауіпсіздік концепциясын жүзеге асырудағы 2004-2009 ж.ж іс-шаралардың жоспары туралы» 3 ақпан 2004ж. №131 Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы Юрист анықтама жүйесі 2010.
28. С.Т. Культелеев, Е.Ш.Рахметов Қазақстан Республикасының Экологиялық құқығы Оқулық Алматы, 2008. 245бет
29. ҚР Үкіметінің 2007ж 17 ақпандағы (Мемелекеттік орман кадастрымен ормандардың мемелекеттік мониторингін жүргізу ережелерін бекіту туралы қаулысымен бекітілген) Юрист анықтама жүйесі 2010.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ....................................................................................................................2
1.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ОРМАН ҚОРЫ.................................4
1.1.Орман қоры жерлерінің түсінігі.......................................................................4
1.2. Орман қорының құрамы және ормандардың түрлері..................................6
2.ОРМАН ҚОРЫ ЖЕРЛЕРІНІҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ РЕЖИМІ.................................12
2.1.Орман қоры ... ... ... қоры ... құқықтық режимі...................................................16
2.З Орман заңдарын бұзғаны үшін құқықтық жауапкершіліктің түсінігі және оның түрлері........................................................................................................20
ҚОРЫТЫНДЫ.......................................................................................................25
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... ... ... ... деп ... бағдарламасында: "Қазақстан 2030 жылы мөлдір суы және таза ауасы бар, жасыл мемлекет болуы керек",- деп атап көрсетті. Осы міндетті ... ... үшін 2030 ... ... республикамыздың орман қорының тұрақты даму Стратегиясы және ... ж.ж. ... ... ... Стратегияның негізгі міндеті еліміздің аумағындағы ормандарды 5,1% арттыру [1].
Бүгінгі күні республикамыздьң 11439,8 мыңға немесе жалпы аумақтың 4,2% ... алып ... оньң 50% ... ... ... ... сексеуіл ормандар құрайды [2].
Орман қоры жерінің жалпы көлемі 26216,4 мың га. Табиғи орман алқаптары 12427,8 мың га, ал ... ... ... 901,1 мың га. ... ... ... ... 4,6 % құрайды [3].
Орман қоры өзіне тән табиғи қасиеттеріне байланысты, адамдардың ... ... мен ... ... ... ... және мәдени-сауықтыру қызметтерін атқарады.
Ол қолайлы ... ... ... ... ... ... ... объект.
Орман қорының өсімдік, жануарлар дүниесінің, жер және су ... бір ... ... ... етіп біріктіруі, оның экологиялық қызметінің негізгі сипаттамасы болып табылады.
Орман қоры климатты реттейтін, топырақты эрозиядан, тұзданудан қорғайтын, су қорғаныш, ... ... ... ... ... өндіріс қалдықтарынан тазалайды, өсімдіктердің, жануарлардың, құстар мен әртүрлі жәндіктердің өмір ... ... ... ... ... фотосинтез өнімінің 40% орман қоры қалыптастырады. Қорғаныш ормандар жел жылдамдығын 35-40% кемітеді, ыстық күні ауа температурасын 6-8 градусқа төмендетіп, оның ... 9-10 есе ... ... ... ормандар қоршаған ортаны құм мен шаңнан сақтайды. Су қорғайтын ормандар өзен, көл, өзендердің су ... ... ... ... ... анағұрлым тиімді, ал кейбір жағдайда жалғыз мүмкіндік болып табылады.
Орман қорының жағдайының күрт нашарлауына, сондай-ақ кеткен уақыттың қателіктері: ... ... ... ... ... қарқынды шаруашылық жүргізу, табиғат ресурстарын пайдалануда ғылыми ... ... ... болып отыр. Көп жылдар бойы елімізде орман қорының көп ... ... ... ол ең алдымен ағаш шикізатының негігі қайнар көзі ретінде пайдаланылып келді. Орман қорының экологиялық мақсаты дұрыс ... оны бір ... ... ... орман қорына орны толмас зиян келді.
Бiздiң елiмiздегi ормандар жүйесi негiзiнен, солтүстiк және шығыс аймақтарында шоғырланған орманның ... ... бар. Олар - ... ... шырша, самырсын, қайың ормандары, тоғайлар мен бұталар. Орман қоры жер шары ... ... ... азая ... ... 62 млн. текше километр жерiн өсiмдiктер мен ... алып ... ... ... аз және ... жағдайы мәз емес. Оның негiзгi себептерi - адам факторы, өрт, ауа райының өзгеруi мен айнала ... ... ... ... ... ... ... адам мен биосфера үшiн маңызы зор. Орман топырақтағы ылғалды сақтай отырып, су балансын тұрақтандырады. Ылғалды жер өсiмдiк жамылғысы мен ... ... ... ... ... ... ... жер асты сулары өзен мен көлдердi қоректендiредi. ... аң мен ... ... дәрi ... ... мен жемiс-жидектердiң панасы әр қолайлы тiршiлiк ортасы болып табылады.
Ормандардың егiстiк алқаптарын қорғаудағы да рөлi зор. Орманды жерде ... су және жел ... ... Ал, ормансыз жердiң топырағы кеуiп, шөлге айналады. Ағаштарды қар тоқтату үшiн де отырғызады. ... ... ... да ... бар. ... бiр ... орман бiр күнде 220-280 кг. көмiр қышқыл газын сiңiрiп, 180 - 200 кг оттек ... ... Яғни ... ... ... ... сонымен қатар денсаулық сақтау ортасы. Сондықтан курорт пен сауықтыру кешендерi, т.б. демалыс орындарының тек қана орманды жерде салынуы ... ... ... ... ... ағаштар да жатады. Оларды кесiп, отап, құрылыс материалы үшiн пайдалануды азайту керек. Қазiрдiң ... Iле ... ... ... ырғау, торанғыл, долана, шырғанақ, емен, т.б. ағаштары қорғауды қажет етiп отыр. Әсiресе орман ағаштарын кесу етек алуда. ... ... ең ... ... - ... ... орман қорын көбейту.
Орманды жерге саяхат жасағандағы ең қауiптi нәрсе - өрт. Орманның өрттен басқа да жаулары бар. Олар - ... ... ... ұсақ жәндiктер, өсiмдiк аурулар паразиттер, санырауқұлақтар мен вирустар. Зиянкестердiң ... ... ... үшiн ... ағаштардың 45 пайызы сапасыз болып шығады. Кей жылдары ... ... ... зиянкестермен үзбей күресуге тура келедi. Олар химиялық және биологиялық күрес жолдарымен жүзеге асады. Химиялық күресте қоршаған орта мен барлық тiрi ... үшiн ... ... етедi.
1.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ОРМАН ҚОРЫ
1.1.Орман қоры жерлерінің түсінігі
Қазақстан бойынша орман қоры республика ... 9,7 ... ... ... ... ... жүгiнсек, бұл аралықта жылына орта есеппен кем дегенде, 647 орман өртi болып, әрбiр ... ... ... жерiнiң ауқымы 18,9 гектар болып келедi. Осы екi жыл iшiнде болған орман өртiнен кем дегенде үш жүз мың ... ... ... ... ... ... ... бойынша сексеуiл орман қорының көлемi 5,4 млн гектар болып отыр. Кейiнгi он жылда сексеуiл өспе ... ... ... 591,2 мың ... көбейдi. Бұл негiзiнен сексеуiл ормандары аумағында ағашы кесiлген жерлерде, сексеуiлдiң табиғи ұрықтануына көмектесу шаралары мен табиғи өздiгiнен ... ... ... ... ... ... ... төмендеуiне жол бермеу мақсатында, орман қоры жерлерiне сексеуiл тұқымдарын себу арқылы оның көлемiн арттыру iске асады. Сексеуiл ормандарының молаюына ... ... 1999 ... 29-шы ... ... ... да әсер ... қаулы бойынша 1999-2000 жылдары сексеуiл ормандарын кесуге тыйым салынған. Және осы қаулыға сәйкес Оңтүстiк Қазақстан, ... ... ... ... орман орналастыру жұмыстары жүргiзiлген.
1997-1999 жылдардағы Семей өңiрi мен Павлодардағы, Ертiс жағасындағы ... ... ... ... Ертiс жағасындағы қарағайлы ормандардың 230 мыңнан астам ... ... ... және жер бетi ... ... бұл ормандардың 40-50 пайызы өрттен, орман зиянкестерiмен аурулары және заңсыз ағаш кесу салдарынан зиян шеккен.
Ендi осы ... ... ... ... ... ... ... Үкiмет қаулысы дайындалып жатыр, ол жағдайда орман күзету ерекше режим бойынша жүргiзiледi.
Оған қоса 2001-2005 жылдары Семей өңiрi мен ... ... ... ... ... ... ... Жоғарыда атап өткендей орман өрттерiнің көбеюiне байланысты ағашты рұқсатсыз кесу де белең алды.
Ормандардың экологиялық жүйе ретіндегі ... тән ... бар, ... адамның әсерінен көп өзгеріске ұшырамаған, табиғи күйде сақталған экожүйелердің бірі.
Екіншіден, бұл жоғары өнімділікпен сипатталатын ағаш, ... ... ... зат ... ең ... ... ... тірі затқа тән функцияларды ашық көрсететін күшті орта түзуші және ортаны тұрақтандырушы ... ... ... ... ету ... ... - ... көптеген салалары үшін бағалы органикалық өнім мен шикізат көзі болып табылады. Сонымен қатар, ... ... ... ... жағдайынан құтылуда, эстетикалық және экологиялық тәрбие берудегі ... ... ел ... ... деп те ... ... биологиялық тұрғыдан қарағанда өте күрделі организм. Онда өздерінің өсу заңдылықтары мен ... бар - ... ... ... ... мен ... жәндіктер мен микроорганизмдер тіршілік етеді. Орманның негізі - ағаштар мен бұталардан құралады. Бірақ кез келген ағаштар мен бұталар ... бола ... Тек ... ... ... бір-біріне әсер етіп, өсіп тұрған ортасына ықпал жасайтын, соның арқасында өздері де ... ... ... мен ... тобы ... ... ... пайда болған жерлерде шөптің құрамы өзгеріп, сирейді. Далалық шөптер орман ішінде өсуге бейімделген шөптерге орын береді. Ағаш ... ... ... ... ... ... өсімдік дәндері, өлген жәндіктер мен басқа қалдықтар бірте-бірте көбейе келе қордаға айналып, ... ... ... әсерін тигізеді.
Орман көлеңкелі, көбіне, тымық, жазда салқын, қыста салқын болады. Ағаш ішінің жарықтығы да өзгеше. Оның құрамына, тығыздығына, биіктігіне ... ... ... ... мөлшері 5-10 пайыздан 50 пайызға дейін өзгереді. Ағаш жапырақтары көмір қышқылын жұтып, оттегін бөліп шығарады. 1 гектар ... ... ... 2 кг. ... ... ... жұтады. Бұл 200 адамның 1 сағатына бөліп шығаратын көмір қышқыл газына тең.
Денсаулық үшін қарағайлы ... ... ... ... ... ... мен діңі нерв, тыныс жолы мен өкпе, ... пен ... ... ... ... ... ... заттар бөліп шығарады.
Орманды алқаптарда ауру тудыратын микробтар аз болады. ... ... ... ... ... 300 ... кем ... Қылқан жапырақты ормандағы ауаның тазалығы хирургиялық операция бөлмесiндегi тазалықпен бiрдей болады. Орман топырақтың құнарлылығын сақтайды. ... ... ... ... су ... ... қызметiн де атқарады. Ауылшаруашылық жерлерiн жолдарды құм, шаң басудан қорғайды. Орман халық шаруашылығына қажеттi құнды материал ағаш ... ... ... тағамдық, техникалық өсiмдiктер жемiс-жидектер, саңырауқұлақтар өседi. Орман ағаштарынан құнды шырын, шайыр алынады. Қазақстандағы орман қорының жерi 21,2 млн. ... оның ... ... ... 9,1 млн. ... жетедi. Орманнан жылына 2-2,4 млн метр³ ағаш даярланады. Қазақстан Республикасы жылына шамамен 11 млн метр³ дейiн ағаш өнiмдерiн ... ... ... ... ... ... ... қызметiн атқарады. Қазақстан орман қорына бай емес. Ағаш және ағаш өнiмдерiнiң басым көпшiлiгi шетелдерде (Ресейде) сондықтан елiмiзде орманды қорғау, молайту және ... ... өте ... экологиялық әлеуметтiк-экономикалық мәселелердiң бiрi болып табылады. Орман қорын қорғаудың және тиiмдi пайдаланудың басты ... - оны ... ... ... ... ... құнды ағаштардың қорын молайту. Орман қоры ұзақ мерзiмде қалпына келетiн табиғат ресурсы. Сондықтан орман ... ... ... ұзақ ... ... мен ... жүзеге асырылуы тиiс. Орманда әр жылдық ағаштар өседi. Яғни, ағашты өсiруге, оны қорғауға жұмсалатын шығын мен оның өнiмдерiн пайдалану ... ... ... ... Ағашты даярлау, кесу, тасу жұмыстарын ұкыпты жүргiзу керек. Бұл жұмыстар ағаштың өсуiне нұқсан ... тиiс. Ағаш кесу ... ... ... құрамына, жасына байланысты белгiленедi.
Ағаш қоры кешендi түрде пайдалану тиiс, яғни тек ағаш даярлау үшiн ғана емес оның басқа да қызметтер мен ... ... тиiс. Ағаш ... ... ... деп - ... өзiн ғана ... басқа бөлiктерiн (бұтақтарын), түбiрiн, қабығын пайдалана бiлу керек. Орман қорын тиiмдi пайдалану қорғау экономикасы орманды өсiру құнын қорғау шығындарының ... ... ... ... қорын бағалау мынандай қажеттiлiктерден туындайды:
Орман қоры ұлттық байлық болып табылады. Орман шаруашылығы материалдық өндiрiстiң жеке саласы.Орман жерiнiң сапасына орналасу аймағына ... оның ... әр ... ... шаруашылығының шығындары соның нәтижесiнде алынған өнiмдер арқылы толығымен қайтарылуы тиiс.Орман қорын өсiрудi, қорғауды және тиiмдi пайдалануды экономикалық ынталандыру қажет және ... ... ... және оған зиян ... материалдық жауапкершiлiкке тартылады.
1.2. Орман қорының құрамы және ормандардың ... ... өз ... алғаннан кейін табиғи ресурстарды пайдалану мен қорғау саласындағы қатынастар жаңа әлеуметтік-экономикалық өзгерістер жағдайында дами бастады. Республикамыздың материалдық негізін ... ... ... ... 1991 ... 16 ... "Қазақстан Республикасының Мемлекеттік тәуелсіздігі туралы" заңымен, 1995 жылы 30 тамызда қабылданған Қазақстан Республикасының Конституциясымен мемлекеттік меншік құқығы бекітілді.
2003 жылы 8 ... ... ... қатынастарды реттеу мақсатымен Қазақстан Республикасының Орман кодексі қабылданды.
Кодекстің 6 бабына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағындағы барлық орман, сондай-ақ орман ... ... ... ... шаруашылығының қажеттеріне арналған орман қоры жерлері Қазақстан Республикасының орман қоры құрайды.
Орман кодекстің жаңалығы орман қорын екі топқа ... яғни ... және ... ... ... ... олардың анықтамасы мен мазмұны көрсетілген.
Мемлекеттік орман қорына мыналар жатады:
1) ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жерлеріндегі (орманды және ағаш ... ... қоса ... ... және қолдан өсірілген ормандар;
2) ... және ... ... ормандар, сондай-ақ мемлекеттік орман қоры жерлеріндегі орман ... ... үшін ... ... ... ... жер ... Халықаралық және республикалық маңызы бар ортақ пайдаланудағы ... ... мен ... ... ... ... ... және басқа желілік құрылыстардың белдеулеріндегі он метр және одан көбірек, алаңы 0,05 ... ... ... ... жатады.
Жекеше орман қорына Қазақстан Республикасының жер туралы заң актісіне сәйкес орман өсіру үшін нысаналы мақсатта жеке және ... емес ... ... жеке ... ... ұзақ мерзімді жер пайдалануға берілген жерлерде, солардың қаражаты есебінен ... ені он метр және одан ... ... 0,05 ... ... ... өсірілген ормандар, агроорман-мелиорациялық екпелер, арнайы мақсаттағы плантациялық екпелер жатады [12].
"Орман қоры" және ... ... ... ... ... ... ... байланыста, сонымен қатар олардың бір бірінен айырмашылықтары бар. ... ... 8 ... сай ... қорының жерлері мемлекеттік және жекеше орман қоры жерлеріне ... ... ... ... ... ... түрде ағаш өскен, мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен қолдан ағаш ... және ағаш ... ... және ағаш өспеген алқаптар), орман шаруашылығын жүргізетін ... ... ... жер ... берілген жерлер жатады. Орман қорына мыналар кірмейді:
1) ... ... ... ... тыс ... жекелеген ағаштар және көлемі 0,05 гектардан кем шоқ ағаштар, ауыл ... ... ... бұта ... қала ... мен орманды саябақтарды қоспағанда, елді мекендер шекарасы шегіндегі жасыл желектер;
3) үй маңындағы, ... мен ... ... ... мен ... ... ... барлық ормандар қорғалуға жатады. 44 бапқа сай Қазақстан Республикасындағы барлық орман су күзету, егіс-топырақ қорғау, ... ... ... және өзге де ... ... атқаратын қорғаныштық орман болып табылады.
Ормандардың атқаратын функцияларының басымдықтарына қарай мемлекеттік орман қоры:
- ... ... ... ... оның ... ... түрлері мен қорық-сепортерлерді қоса, мемлекеттік табиғи қорықтар ормандары; мемлекеттік ... ... ... ормандары; мемлекеттік табиғи резерваттар ормандары; мемлекеттік табиғи саябақтар ормандары; мемлекеттік қорық ... ... ... ... орман ескерткіштері; орманның гендік резерваттарын қоса, ғылыми маңызы бар орман учаскелері; аса құнды орман алқаптары; жаңғақ кәсіпшілігі аймақтары; орман-жеміс екпелері; аса биік тау ... ... ... ... ... қала ... мен орманды саябақтар;
- елді мекендердің және емдеу-сауықтыру мекемелерінің ... ... ... қарсы ормандар;
- өзендер, көлдер, су ... мен ... да су ... ... ... салынған орман белдеулері;
- халықаралық және республикалық маңызы бар ортақ пайдаланудағы темір жолдар мен автомобиль жолдары, каналдар, ... ... мен ... да желілік құрылыстардың бөліп берілген белдеулеріндегі қорғаныштық екпелер;
- халықаралық және ... ... бар ... пайдаланудағы темір жолдар мен автомобиль жолдары бойындағы қорғаныштық орманды белдеулер;
- егіс-топырақ қорғаныштық ормандар санаттарына ... ... және ... ... бар ... пайдаланудағы;
- темір жолдар мен автомобиль жолдары бойынша қорғаныштық орманды белдеулерге жұмыс істеп тұрған және салынып жатқан темір жолдарға ... ... ... ... ... жол төсемінен екі жаққа қарай бес жүз метр шегіндегі орман және халықаралық және республикалық маңызы бар ортақ ... ... ... ... ... іргелес жатқан, жолдың ортасынан екі жаққа қарай екі жүз елу метр шегіндегі орман ... ... қоры ... ... пайдалануды шектеудің мынадай режимдері белгіленеді:
- ... ... - осы ... айтылған жағдайларды қоспағанда, орман пайдаланудың барлық түрлеріне, оның ... ... ... ... ... тапсырыс режимі - басты мақсатта пайдалану үшін ағаш кесуге, шайыр мен ағаш ... ... ... ... ... шөп шабу мен мал ... ... салынады;
- шектеулі шаруашылық ... ... - ... ... ... үшін ағаш ... ... мен ағаш шырындарын, қосалқы сүрек ресурстарын дайындауға тыйым салынады.
Орман ... ... ... ... оның ... ... ... жақсартуға белсенді түрде қатысатын күрделі экологиялық кешен ретіндегі, су корғайтын, қорғаныш, санитарлы-гигиеналық, ... және ... да ... ... ... ... экономиканың бірқатар салалары үшін негізгі шикізат көзі ... ... ... ... ... 2004 жылы 539 ... ... Републикасының заңы қабылданды. Бұл заң және Орман кодексінің 64 ... сай ... ... ... ... ... және қорғалуға жатады.
Орман қорын корғау жалпы мемлекеттік міндет және ол ... ... ... ... ... ... және басқа да бірқатар әдістердің жүйесі арқылы іс жүзіне асырылады. Орман қорын қорғауды қамтамасыз етуде құқықтық-ұйымдастырушылық шаралардың әрдайым маңызы ... зор ... ... ... ... - заңда бекітілген, орман қорын ... - ... ... ... ағаш ... ... және басқа орман талаптарын бұзудан, сондай-ақ орман аурулары мен зиянкестерінен қорғайтын, оның ұтымды, ... ... мен ... ... қамтамасыз ететін экономикалық, әлеуметтік, ұйымдастыру, техникалық және басқа да шаралар жүйесі.
Орман қоры күрделі экологиялық кешен ... ... ... ... етті және ... етеді. Сондықтан әрекет етіп отырған орман заңдарында қарастырылған орман қорын қорғау, ең алдымен оны ұтымды, үздіксіз, сарқылмастай пайдалануды қамтамасыз ету ... ... ... ... әрекет етіп отырған орман зандарының нормалары осы саладағы қатынастарды реттеуге, орман заң бұзушылықты болдырмауға ... ... ... кодексінде табиғат объектісі және құқықтық қорғау объектісі болып табылатын орман қорын тек қорғау ғана емес, сонымен бірге сақтау мәселелері де ... ... мен ... ... ... ... жатады:
1) ормандағы өрттердің алдын алу, оларды дер ... ... жою ... ... ... ... орман қоры аумағындағы барлық жұмыс істейтін әрі сонда орналасқан ... ... ... ... жеке тұлғалардың ... өрт ... ... мен ... ... ... қамтамасыз ету;
3) орманды заңсыз ағаш кесуден, ... ... және ... ... ... заңдарын басқадай бұзушылықтан қорғау, сондай-ақ мемлекеттік орман қоры жерлерін күзету;
4) орман пайдаланушылардың ... ... ... ... және орман пайдаланудың ... да ... ... орындауың қамтамасыз ету;
5) орман зиянкестері мен ауруларының ошақтарын дер кезінде ... ... ... ... және ... ... күресу;
6) биотехникалық іс-шараларды жүргізу;
7) мемлекеттік орман қоры аумағында аң ... мен ... ... ... ... ... ... мемлекеттік орман қорының күзетілуін, қорғалуын, ормандардың молықтырылуын, ұтымды пайдаланылуын және орман өсіруді қамтамасыз ететін басқа да іс-әрекеттер болып ... ... ... ... ... ... өсірумен және тиімді пайдаланумен байланысты қоғамдық қатынастарды тиімді реттеу ... ... ... ағаш екпелерінен айыру керек. Орманды орман емес ағаш ... ... ... ... оның ... үш: ... аумақтық және есеп-тіркеу белгілері бойынша айырамыз.
Бірақ, Орман кодексінде бірқатар, ... ... ... өсетін қорық ормандарының, қала аумағында өсетін қалалық ормандардың аумақтық белгілері ормандардың ... ... ... келеді, себебі, жоғарыда айтып кеткеніміздей, орман Орман қорын құқықтық қорғау, ... ... ... оның ... ... жүзеге асырылады.
Орман қорын құқықтық қорғауды қамтамасыз етуде орман қатынастарын реттеуде ... ... ... ... ... жүйесінің болуы аса маңызды.
Орман заңдарының қағидалары жалпы құқықтық қағидаларынан туындайды және республиканың орман саясатының ... ... ... ... ... қорын құқықтық қорғау шаралары белгіленеді.
Орман қорын қорғаудың құқықтық қағидалары дегеніміз - ... қоры ... ... көпжақты, толық пайдалану кезінде, орман қорын үздіксіз және сарқылмастай пайдалануды, дер кезінде орман қорын жаңартуды, оның өнімділігін арттыруды, ... ... ... ... ... орман қорын қорғаудың бастамалары. Жоғарыда айтылғанды қорыта отырып, орман қорын қорғаудың мынандай негізгі қағидаларын атап көрсетуге болады:
1) ормандардың климаты реттейтін, орта ... ... ... су сақтау және санитарлы-гигиеналық функцияларды орындайтын жалпы мемлекеттік мәнін мойындау;
2) орманды тұрақты дамыту (Қазақстан Республикасының орманды аумақтарын ... ... ... табиғи-қорық қорық объектілерінің, мәдени және тарихи мұраның биологиялық әр ... ... ... көп ... ... орман ресурстарын ұтымды, үздіксіз, сарқылмайтындай етіп пайдалану;
6) орман қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды молықтыру мен ... ... ... ... ... мен ... басты мақсатта пайдалану үшін ағаш кесу мен алынған сүректі қайта ... ... ... функцияларынан орман пайдалануды реттеу функцияларының ара жігін ажырату;
8) Қазақстан ... ... ... бұзудан келтірілген залалдың орнын толтыру;
9) орман ресурстарын ақылы пайдалану;
10) орман қорының жай-күйі туралы ... қол ... ... және ... ... ... қорын күзетуге және қорғауға қатысу принциптеріне негізделеді.
Мемлекеттік орман қорын санаттарға жатқызу, бір ... ... ... ... сондай-ақ орман пайдалануға тыйым салынатын немесе ол шектелетін ерекше қорғаныштық учаскелерге бөлінуі ... ... ... оң ... болған кезде орман орналастыру материалдары және (немесе) арнайы зерттеулер негізінде оның экологиялық және ... ... ... ... ... орман қорын санаттарға жатқызуды, сондай-ақ бір санаттан ... ... ... ... ... ... жүргізеді.
Ерекше қорғалатын учаскелерді басты мақсатта пайдалану үшін ағаш кесу ережелеріне сәйкес орман орналастыру немесе арнайы ... ... ... ... ... ... пайдалануды ұйымдастыру - орман қорын құқықтық қорғауды қамтамасыз етудің маңызы зор жақтарының бірі. Тиімді пайдалану дегеніміз - жоғарыда ... ... ... ... мемлекет бекіткен мақсаттарға сай анағұрлым нысаналы, толық, кешенді пайдалану.
Орман қорын қорғау нормалары орман заңдарын бұзудың ... ... ... ... және бұл орман қорын қорғау нормаларының арнайы функциясы болып табылады. Өзінің мазмұнына қарай ... ... да бір ... жасауға тыйым салады немесе керісінше, белгілі бір әрекеттерді жасауға міндеттейді.
2.ОРМАН ҚОРЫ ... ... ... қоры ... құқықтық маңызы
Мемлекеттiк орман қоры учаскелерiне орман иелену тұрақты жер пайдалану құқығымен туындайды.Мемлекеттiк орман қорының учаскелерi орман иелену құқығымен:
1) ... ... ... ... қорғау, ормандарды молықтыру мен орман өсiру, мемлекеттiк орман қорының кешендi пайдаланылуын ұйымдастыру үшiн ... ... және ... органның өзге де мемлекеттiк ұйымдарына;
2) ерекше қорғалатын табиғи аумақтар қызметiне ... ... үшiн ... ... табиғи саябақтарға, мемлекеттiк табиғи резерваттарға, мемлекеттiк өңiрлiк ... ... ... ... бақтарға, мемлекеттiк дендрологиялық саябақтарға (бұдан әрi - заңды тұлға мәртебесi бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтар) берiледi. Орман иелену құқығы жер ... ... ... ... ... ... беретiн тұрақты жер пайдалану құқығы актiсiмен куәландырылады. Жекеше орман иелену құқығы жеке және ... емес ... ... ... ... Республикасының жер туралы заң актiсiне сәйкес жеке меншiгiне немесе ұзақ ... жер ... ... ... ... орман иеленушiлердiң құқықтары.
Мемлекеттiк орман иеленушiлердiң:
1) Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен мемлекеттiк орман қоры учаскелерiн пайдалану;
2) басты мақсатта пайдалану үшiн ағаш ... ... осы ... белгiленген тәртiппен мемлекеттiк орман қоры учаскелерiнде орман ... ... ... ... ... келiсе отырып жобалау және техникалық құжаттамаға сәйкес мемлекеттiк орман қоры учаскелерiнде орман шаруашылығын жүргiзу мен ... ... ... ... үшiн ... ... мен ... салу;
4) өздерi дайындаған өнiмдi өткiзу және алынған табыстарды ... жеке және ... ... ... орман қоры учаскелерiнде орман пайдалануға арналған ағаш кесу және орман билеттерiн беру құқығы бар.
Жекеше орман иеленушiлердiң құқықтары.
Жекеше орман ... ... ... ... ... ... ... меншiгiндегi немесе ұзақ мерзiмдi жер пайдалануындағы жекеше орман қоры учаскелерiн иелену, пайдалану және оларға билiк ету;
2) өздерiнiң ... ... ұзақ ... жер ... ... ... қоры учаскелерiнде орман пайдалануды жүзеге асыру;
3) жобалық және техникалық құжаттамаға сәйкес тиiстi ... ... ... ... жеке ... қоры учаскелерiнде құрылыстар мен ғимараттар, оның iшiнде орман шаруашылығын жүргiзу және орман пайдалануды жүзеге ... үшiн ... ... мен ... ... ... дайындаған өнiмдi және оны өткiзуден түскен табысты меншiктену құқығы бар.
Мемлекеттiк орман иеленушiлердiң мiндеттерi.
Мемлекеттiк орман иеленушiлер:
1) Қазақстан Республикасының заңдарында ... ... ... ... жүргiзуге;
2) ормандардың молықтырылуын, күзетiлуiн, қорғалуын, санитарлық жай-күйiн жақсартуды және ... ... ... ... және өзге де ... ... артуын, орманның көп мақсатқа ұтымды пайдаланылуын ұйымдастыруды, орман орналастыруды, ормандар мен жануарлар дүниесiнiң есебiн жүргiзудi, сондай-ақ мемлекеттiк ... ... ... ... және ... мұраның сақталуын қамтамасыз етуге;
3) Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген ... ... ... қорының ресурстық әлеуетiн пайдалануға;
4) орманның орта құрайтын және ортаны қорғайтын функцияларының сақталуын, сондай-ақ екпелердi, дәрi-дәрмектiк, ... және ... ... дер кезiнде қалпына келтiру жағдайларын қамтамасыз ететiн экологиялық жағынан оңтайлы тәсiлдермен және ... ... ... осы ... және ... Республикасының өзге де заң актiлерiнде көзделген мемлекеттiк орман қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды ... мен ... ... ... өзге де ... ... мемлекеттiк орман қоры аумағының өртке қарсы және санитарлық орналастырылуын ... ... өрт ... мен ... ... ... ... сондай-ақ Қазақстан Республикасының орман заңдарын басқа да бұзушылықтың алдын алуға, оны дер ... ... ... ... ... ... ... орман зиянкестерi мен ауруларына қарсы күрес, Қазақстан ... ... ... ... ... мен ... және ... қорғалатын табиғи аумақтар туралы заңдарын бұзушылыққа қарсы күрес жөнiнде қажеттi шаралар ... ... ... ... ... ... ... жоспарларын әзiрлеген кезде оларға жәрдем көрсетуге;
6-1) уәкiлеттi орган бекiткен ережелерге сәйкес орманды шолып, тексеру жүргiзуге;7) Қазақстан ... ... ... ... ... ... және олардың зардаптарын тiркеудi жүргiзуге міндетті. Жекеше орман иеленушiлердiң мiндеттерi.
Жекеше орман иеленушiлер:
1) өздерiнiң меншiгiндегi немесе ұзақ мерзiмдi жер ... ... ... қоры ... орман шаруашылығы мен орман пайдалануды осы Кодексте және Қазақстан Республикасының басқа да заң ... ... ... ... ... тәсiлдермен және әдiстермен жүргiзуге;2) өздерiнiң меншiгiндегi ормандарды күзетудi, қорғауды, ормандардың санитарлық жай-күйiн жақсартуды және оларды күтiп-баптауды қамтамасыз етуге;3) ... ... ... ... ... уәкiлеттi органға орман қорының мемлекеттiк есебiн, мемлекеттiк орман кадастрын жүргiзу үшiн қажеттi материалдарды табыс етуге;
4) өздерiнiң меншiгiндегi немесе ұзақ мерзiмдi жер ... ... ... қоры ... ... ... және санитарлық орналастырылуын қамтамасыз етуге, ормандағы өрттердi сөндiру, орман ... мен ... ... ... күрес жөнiндегi қажетті шараларды қолдануға;
5) Қазақстан Республикасының заңдарында ... ... ... ... жекеше орман қоры учаскелерiнде ормандағы өрттердi және олардың зардаптарын тiркеудi жүргiзуге мiндеттi.
Орман ... ... ... сараптай отырып, орман қоры ресурстарына зиян келтіретін әрекеттерді немесе әрекетсіздіктерді ... ... ... ... ... ... ... кодексінің 27 бабына сай орман қорының жай-күйіне әсер ететін кәсіпорындарды, ғимараттар мен ... ... ... жобалау, салу немесе пайдалануға беру кезінде, сондай-ақ жаңа технологиялық процестерді енгізу кезінде орман қорына теріс әсер ететін ... ... ... және ... ... ... және қоқыстардан орман қорын сақтауды қамтамасыз ететін шараларды көздеуге, жүзеге асыруға тиіс. Орман қорының жай-күйіне ... ... ... ... құрылғылармен қамтамасыз етілмеген кәсіпорындарды, цехтарды, көлік жолдарын және басқа объектілерді пайдалануға беруге тыйым салынады. ... ... 48 ... сай есепті кеспе ағаш шегінен артық мөлшердегі сүрек дайындауға, сондай-ақ өскелең екпелерді кесуге ... ... ... 51 ... ... және ағаш дайындау мақсатымен өсіп тұрған ағаштарды кесуге тыйым салынған. Бұл нормалар азаматтардың, кәсіпорындар мен ұйымдардың орман қорын пайдалану құқығының ... болу ... ... қолданылады.
Бірқатар орман қорын қорғау нормалары мекемелер мен ұйымдарға және азаматтарға орман қорын және оның ... ... ... ... бір ... қарастырылған әрекеттерді жасауға рұқсат берумен сипатталады. Мысал ретінде, 19 ... 2004 жылы 53 ... ... орман қорының учаскілерінде орман және орман өсіруді қорғау және күзету нормативтері мен ... ... ... ... ... Үкіметінің қаулысы [15].
Орман кодексінің 37 бабын алуға болады. Онда орман қорын пайдаланушылардың рұқсат етілген құжаттарда ... ... ... ... ... ... жол ... орман өнімдерін жинау үшін алаң жабдықтауға, өндірістік, шаруашылық және әлеуметтік-тұрмыстық мақсаттағы құрылыстар салуға, сүрек және басқа орман қоры ... ... үшін ... мен ... ... ... ... орнын орман иеленушілермен келісе отырып, көлік тұрақтарын жасауға құқықтары бар.
Негізгі орман пайдалану болып ... ... ... ... ... кеспеағаш негізінде жүргізіледі. Есепті кеспеағашты -басты мақсатта пайдалану үшін ағаш кесу тәртібіндегі жыл ... ағаш ... ... - ... орналастыру кезінде орманды үздіксіз және сарқылмастай пайдалану қағидасына сүйене отырып, орман иелігінің қайсысы бойынша ұзақ мерзімге арнап белгіленеді. ... ... пен ... ... ол ... ... есепті кеспеағаштарының жиынтығы ретінде белгіленеді. Есепті кеспеағашты Қазақстан Республикасының орман ... ... ... жазық жерлердегі ормандарда басты мақсатта ағаш кесу ... ... ... 1996 жылы 6 ... ... ... Үкіметінің Қаулысымен бекітілген 22 санды "Қазақстан Республикасының таулы ормандарында басты мақсатта өсіп тұрған ағашты босатудың", 1995 жылы 13 ... ... ... ... ... Қаулысымен бекітілген 48 санды "Қазақстан Республикасының жазық ... ... және ... ... ... ... мақсатта пайдалану үшін ағаш кесудің" Ережелері қабылданды
Ормандарды жанама мақсатта пайдалану жалпы орман қорғау нормаларымен, жеке қаулылармен және орман шаруашылығының ... ... ... кодексінің 52 бабында: "жабайы жемістер, жаңғақтар, саңырауқүлақтар, жидектер, емдік өсімдіктер мен техникалық шикізат, ағаш шырынын дайындап, жинау, ара ұялары мен ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылуға тиіс" - делінген.
Ормандарда шөп шабу мен мал жаю тәртібі 1993 жылы 14 ... ... ... ... ... ... Республикасының орман қоры аумағында шөп шабу мен мал жаю" Ережесімен реттеледі [16].
- мақсатымен Орман кодексінің 41 бабына сай ... ... ... тәртібі бекітілген.
Сөйтіп, қорықтардың, ұлттық және тарихи-табиғи парктердің, табиғат ескерткіштері ормандарында, қорықтық аймақтарда, ғылыми маңызы бар ... ... ... жаңғақ кәсіпшілігі аймақтарының ормандарында, жеміс ағаш екпелерінде, қала ормандарында, ... ... ... парк бөліктерінде, сумен жабдықтау көздерін санитарлық сақтау аймақтары бірінші және екінші белдеулерінің ормандары мен курорттарды ... ... ... ... және ... ... ормандарында, мемлекеттік орман белдеулерінде. Эрозияға қарсы және биік таудағы ормандарда, ерекше құнды ... ... ... ... мен су ... және ... да су ... бойындағы тыйым салынған орман белдеулерінде, сондай-ақ ерекше қорғалатын учаскелерде басты мақсатта пайдалану үшін ағаш кесуге және ағаш кесудің ... ... ... ... Бұл ормандарда басты мақсатта пайдалану үшін ағаш кесу ... ... ... ... ағаш ... ... ... ормандардың қорғаныштық, су қорғаушылық, санитарлы-гигиеналық және басқа пайдалы табиғи қасиеттерін сақтауға бағытталған, сондай-ақ бұл орайда оларды пайдалануды жалғастыра беруге ... ... ... жүргізіледі. Осы аталған ормандарда сондай ақ мал жаюға, орманның сүректік емес өнімдерін кәсіпшілік дайындауға тыйым салынады.
2.2.Орман қоры жерлерінің ... ... ... жерiн пайдалану кезiндегi экологиялық талаптар:
1. Орман қорының жерiн пайдалану режимi Қазақстан Республикасының Жер және орман ... ... ... ... қоры ... ... ... аумақтың экологиялық ... ... ... ... ... ... критерийлер деп есептеген жөн.
3. Орман шаруашылығының мұқтаждықтары үшiн пайдаланылмайтын орман қоры жерiндегi ауыл шаруашылығы алқаптары Қазақстан Республикасының ... ... ... ауыл ... мақсатындағы жердiң санатына ауыстырылуы мүмкiн.
4. Орман қорының жерiн басқа жер санатына ауыстыруға Қазақстан Республикасының орман заңнамасының ... ... ... ... және ... ... материалдарының негiзiнде мемлекеттiк экологиялық сараптаманың оң қорытындысы ... ... ... белгiленген нысаналы мақсатына сәйкес пайдалану мүмкiн болмаған;
2) қоныстар шегi өзгерген;
3) елдi мекендердiң шекаралары (шектерi) өзгерген;
4) ... ... ... ... ... санатына жатқызылған жағдайда жол берiледi.
5. Орман қорының жерiн басқа санаттарға ауыстыру кезiнде жердi бағалаудың экологиялық критерийлерiне ... ... ... ... және ... ... әсер етуiн көрсететiн экологиялық көрсеткiштердi ескерген жөн.
Ормандарды молықтыру мен орман өсiру кезiндегi экологиялық талаптар:
1. Ормандарды молықтыру мақсаты мемлекеттiк орман қорының ... ... ... және бұрын орман өскен өзге де аумақтарында орманды уақытында ... ... ... ... ... ... ... өнiмдiлiгiн арттыру, мемлекеттiк орман қоры жерлерiнiң ұтымды пайдаланылуын қамтамасыз ету болып табылады.
2. Орман өсiрудiң ... ... ... ... аумақтарда екпелер отырғызу болып табылады.
3. Мемлекеттiк орман қоры учаскелерiнде ормандарды молықтыру жөнiндегi iс-шаралар орман өсiру жағдайлары мен ... ... ... ... ... экологиялық және санитарлық-эпидемиологиялық талаптар сақталып, неғұрлым қысқа мерзiмде өнiмдiлiгi жоғары және ... ... ... қамтамасыз ететiн тәсiлдермен жүргiзiлуге тиiс. 4. ... ... ... ... ... мен орман өсiру жөнiндегi жұмыстар көлемi мемлекеттiк экологиялық сараптамадан өткен жобалармен ... ... мен ... ... үшiн ... ... мен екпе ... дайындау, өңдеу, сақтау, орнын ауыстыру, сату және пайдалану кезiндегi экологиялық талаптар:
1. Сатуға және егу үшiн ... ... ... тұқымдарының егу сапасын, олардың мемлекеттiк стандарттарға, техникалық ... және ... ... ... ... ... да нормативтiк құжаттарға сәйкестiгiн айқындауды орман шаруашылығы саласындағы уәкiлеттi мемлекеттiк органның мамандандырылған ұйымдары жүзеге асырады. 2. Осы ... ... ... талаптарға сәйкестiгi тексеруден өтпеген орман тұқымдарын сату мен егуге тыйым салынады. 3. ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк орман қоры учаскелерiнде пайдаланудың режимiн белгiлеу мемлекеттiк-экологиялық сараптамадан өткен жобалармен айқындалады ... ... ... мен қорғау саласындағы мемлекеттік басқару дегеніміз - мемлекеттің табиғи байлықтарға меншіктік құқығынан, аумақты билеушілік құқығынан туындайтын ... ... ... жүзеге асырудағы мемлекет органдарының атқарушы-билеуші қызметі . Бұл анықтама ... ... ... мен ... ... ... ... мазмұнын толық айқындамайды. Бірақ, біріншіден, басқару - мемлекет ... ... ... ... бұл ... ... ... бағытталады. Осы анықтамаға ғылыми тұрғыдан біз ең алдыменен табиғи ресурстарды пайдалануға мынадай пікірлер ... ... ... ресурстар пайдалану-қоғам мен табиғат арасындағы негізгі қатынастар, онда қоғам мүшелері - адамдар өздерінің экологиялық, ... ... - ... эстетикалық қажеттіліктерін өтеу үшін табиғат объектілерін белгіленген тәртіп бойынша пайдаланады [19].
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... Заңында табиғатты пайдалану ұғымы кеңінен қолданады. Ал шын мәнінде, онда ... ... ... ... сөз болады [20].
Табиғи ресурстарды пайдалану құқығы заңдарында жан-жақты қарастырылған. Онда ... ... ... ... ... ... ... болғандықтан, табиғатты қорғау, соның ішінде табиғатты пайдаланушылардың оны ... ... де ... Бұл қоршаған ортаны қорғау заңдарының ғана емес ол еліміздің төл заңының да талабы.
Қазақстан Республикасының Табиғи ... және ... ... қорғау министрлігі айналадағы қоршаған табиғи ортаны қорғауда жоғары орталықтан басқаратын атқарушы орган болып табылады.
Ол Республика өңіріне қарасты ... ... ... іске ... ... көз жіберсек, оны құрудың мәні "Жекелеген министрліктің құзыретіндегі, бірақ бағына ... ... ... экологиялық басқару органдарының жұмысын түбегейлі ұйымдастыру қажеттілігін сезінгендіктен ... ... ... ... жылы Қазақстанда тұңғыш рет Табиғатты қорғау жөніндегі мемлекеттік комитет құрылды [21].
Ол ... ... және ... ... ... ... саласын басқару органы ретінде құрылды. Оған бұрыңғы ... пен оның ... ... ... және ... жұмыстарымен айналысатын министрліктер мен ведомстволардың барлық басқару және бақылау қызметтері берілді.
Қазақ ССР-інде 1991 ж. 18-маусымда қабылданған ... ... ... ... ... қорғау" туралы Заңын қабылдаумен байланысты. Экология және табиғатты пайдалану жөніндегі мемлекеттік комитеттің қызмет бабы кеңейтілген болатын, атап айтқанда, оған мемлекеттік ... ... ... мен ... ... ... өткізіп отыратын қызметтер жүктелінген болатын.
Қазақстан Республикасы Президентінің 1992 ж. 7-ақпаныыда жарыққа шыққан "Экономикалық реформа жағдайында Қазақстан ... ... ... ... және ... қызметін одан әрі жетілдіру туралы" Жарлығын орындау мақсатында, Қазақстан Республикасының Экология және биоресурстар министрлігі ... ... ... ... және ... пайдалану жөніндегі мемлекеттік комитеті мен Қазақстан Республикасының Ауыл ... ... ... ... ведомство үстінен басқару және мемлекеттік бақылау жүргізуші орган ретінде оған ... Оның ... ... тұлғалы құқығы бар мынадай құрамдық бөлімдер кірді: Орман шаруашылығы ... ... ... су ... ... ... ... және табиғатты пайдалануды бақылау жөніндегі Бас басқарма (ҚазБасбалыққорғау); Хайуанаттар әлемін қорғау жөніндеғі Бас басқарма ... ... ... ... ... ... ... ғылыми-зерттеу және жобалау "Казмеханобр" институты негізінде Мемлекеттік ғылыми-өндірістік өнеркәсіп экологиясының "Казмеханобр" бірлестігі [22].
1995 жылы ... ... ... және ... ... кейбір құрамдық өзгерістер болды. Оның кұрамынан Орман шаруашылығы комитеттері шығарылды және оған жаңа ... ... ... ... Республикасы Президентінің 1997 жылдың 4-наурызында қабылданған "Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының жүйесін реформалау жөніндегі кезекті шаралар туралы" жарлығын орындау ... ... ... ... 1997 ... 23-мамырында қабылданған қаулысымен "Экология және биоресурстар министрлігінің Ережесі" бекітілді. Осы қаулыға сәйкес бұл министрлік Қазақстан аумағында қоршаған ... ... ... ... қорларын пайдалану, сондай-ақ табиғи ортаның атмосфералық, ғидрометеорологиялық және мониторинг құбылыстарын бақылауда ... ... іске ... ... ... органы болып табылады [23].
Орман қорын пайдалануды, сақтауды, қорғауды, ұтымды пайдалануды және ұлғайта ... ... ету ... ... және ... әдістермен мемлекеттік басқару негізінде жүзеге асады. Мемлекеттік басқару әрдайым белгілі бір табиғи объектіге, қарастырып отырған жағдайда - орман ... ... ... ... ... мен ... ... мен ұйымдар, сондай-ақ азаматтар арасында туатын қоғамдық қатынастар ретінде сипатталады. ... ... ... бұл ең ... ... бір табиғи ресурсқа қатысты мемлекеттік органдар мен кәсіпорындардың, мекемелердің, ұйымдардың арасында пайда болатын қоғамдык қатынастар. Құқық теориясында құқықтық ... ... үшін ... сол заттармен байланысты қатынастар үшін белгіленеді делінген.
Басқару, басқару жүйесінің элементтері болып ... ... ... және басқару субъектісінің арақатынасы арқылы жүзеге асады. Басқарушы және басқарылушы жүйе деп аталатын бұл элементтер әрдайым тығыз байланыста әрекет ... олар ... ... ... ... мен ... туатын қоғамдық қатынастарда ұйымдар және азаматтар басқарылатын жақ, ал ... ... ... ... жақ. ... ... ... қарастыра отырып, олардың мәнін ашамыз, өзара арақатынасын анықтаймыз. Бірақ, тәжірибе көрсетіп отырғандай, қарастырып отырған салада басқару субъектілері мен ... ... ... бөліп қарастыру өте қиын. Өйткені, белгілі бір қатынаста, өзінің атқаратын ... ... мен ... ... қандай да бір заңды ұйым басқарушы, ал кейбір жағдайда басқарылушы жақ ... ... ... ... ... әлеуметтік басқарудың функционалды-кұрылымдық сипатының маңызын еш кемітпейді және басқарушы ... ... ... ... бас ... ... дегенді білдірмейді. Бір заңды ұйым қандай да бір қоғамдық қатынаста басқарушы да, ... да жақ бола ... ... ... ... ... ... олардың басқару және билік органдарының иерархиясында алатын орнымен емес, басқару қатынастарына қатысушылардың атқаратын қызметінің мазмұнымен, осы қатынастардағы ... ... ... ... ... екі ... басқарушы және басқарылушы емес, осы екі жүйенің бір мезгілде басқарушы да, басқарылушы да болып атқаратын екі ... рөлі ... ... пікірмен келісуге болмайды.
2.З Орман заңдарын бұзғаны үшін құқықтық жауапкершіліктің түсінігі және оның түрлері
Құқықтық жауапкершіліктің мәселелерін, оның ... ... ... ... ... зерттеу, санкция мен жаупкершіліктің арақатынасымен байланысты мәселелерді қамтитын, жауапкершіліктің жалпы сипаттамасымен шектелмейді. Құқықтық жауапкершілік - бұл заң ... тек ... ... бар, ... ... ... ол ... өмірде шынайы қолданылуы бар, үздіксіз, бір қалыпты әрекет ететін құқықтық ... ... ... ... да бір ... әсер ету, ... алдына қойылған мақсат, міндеттерді атқару, құкықтық жауапкершіліктің түрлері арқылы нақтыланады және іс жүзіне ... ... ... түрлерін оқып-зерттеу, құқықтық жауапкершіліктін жалпы белгілерін бекіту, оның маңызын ашу жауапкершіліктің құқықтық ... ... ... ... ... үшін ... ... бұзушылықтың субъектілері - ұйымдар, лауазымды адамдар және азаматтар болуы мүмкін.
Орман заңдарын бұзғаны үшін ... ... ... ... тәртіптік және азаматтық жауапкершілікке тартылады.
Қылмыстық жауапкершілік қылмыс деп жіктелген әрекеттерді жасаған адамдарға қатысты тағайындалады. Орман заңдарын бұзған үшін қылмыстық жауапкершілік ... ... ... ... ... ... лауазымды адамдар мен азаматтар болады. Әрекет етіп отырған қылмыстық зан, заңсыз ағаш және бұта ... ... ... және ... сияқты кауіптілігі жоғары орман заң бұзушылықтарды қылмыс деп жіктеп отыр. Бұл қылмыстар ... ... ... ... ... олар құқық бұзушылықтың объектісіне байланысты Қылмыстық кодекстің экологиялық қылмыстар деп аталған 11 тарауында қарастырылған. Заңсыз ағаш және бұта кесу үшін ... ... ... 291 ... ... Сүрек дайындайтын кәсіпорындардың, ұйымдардың, есепті ағаш кесу учаскелерінен бөлек жерде немесе арттық мөлшерде сүрек кесуі, ... ... ... ... көрсетілген жерден бөлек жерде немесе арттық мөлшерде не кесуге бөлінген ағаштан басқа ағаш ... ... ағаш кесу деп ... ... ағаш ... сондай-ақ орман қорының кез-келген тобында жөне орман қорына кірмейтін, ағаш кесуге тыйым салынған жерде өсіп тұрған ағаштар мен бұталардың өсуін ... ... ... ... егер ... ... анағурлым зиян келтірсе, кінәлі адамның екі айға дейінгі еңбек ақысы көлемінде штраф белгіленеді немесе ол адам алты ... бір ... ... ... ... тартылады. Осы қылмысты бірнеше рет жасау, немесе лауазымды адамның өзінің қызмет бабын пайдаланып жасауы, ... өте ірі ... ... ... ... болып табылады және олар үшін кінәлі адамның екі айдан бес айға дейінгі ... ... ... ... белгіленеді, не ол бір жылдан екі жылға дейінгі түзеу жұмыстарына тартылады, немесе оған үш жылға дейін белгілі бір ... ... ... ... ... ... отырған қылмыс белсенді әрекет түрінде жасалады. Бұл қылмыс үшін жауапкершілік қылмысты жасау әдісіне, яғни ... ... ... ... ... ... немесе түбірімен қазып алуға қарамастан тағайындалады [22].
Қылмыстық ... 292 ... сай ... ... абайсыз қараудың немесе басқа да қауіптілігі жоғары әрекеттердің нәтижесінде зақымдағаны немесе құртқаны үшін, құқық бұзушының екі айдан бес айға ... ... ... ... ... не екі жылға дейін түзеу жұмыстары белгіленеді, не екі жылға дейін бас ... ... ... ... Ал ... сондай-ақ орман қорына кірмейтін екпелерді өрттеу жолымен немесе зиянды заттармен, төгінділермен, қалдықтармен, қоқыстармен қасақана ... ... ... үшін үш ... ... ... ... бас бостандығынан айыру жазасына кесіледі. Ормандардың көпшілік бөлігі орман қорының ... ... ... ... ... ... отқа салақ қараудың нәтижесінде зақымданады немесе мүлдем құриды. "Қазақстан Республикасының ормандарындағы өрт қауіпсіздігі" деп ... 2004 жылы 12 ... ... және аң ... ... ... ... Ереженің екінші бөлімінде орман пайдаланушы кәсіпорындарға, ұйымдарға және азаматтарға қойылатын жалпы талаптардың тізімі көрсетілген .
Орман ... ... ... ... ... оны ... әдістері ескерілмейді. Орманды құрту деп отпен немесе басқа да ... ... ... ... ... ... бір ... ретіндегі тіршілігін тоқтатуды және оны орман шаруашылығы мақсатында пайдалану мүмкіндігін жоюды айтамыз. Егер өрттің немесе басқа да қауіптілігі ... ... ... ... ... ... ... мүмкіншілігі толық немесе жартылай жойылса, онда келтірілген зиянның мөлшері ірі деп есептеледі.
Қазақстан Республикасының орман ... ... ... ... ... орта ... егіс - топырақ қорғау, су сақтау және санитарлық - гигиеналық функцияларды орындайтын жалпы мемлекеттік мәнін мойындау;
2.ормандарды ... ... ... - қорық қоры объектілерінің мәдени және табиғи мұраның биологиялық әр-алуандығын сақтау;
3.ормандарды көп мақсатқа пайдалану;
4.орман ... ... ... ... етіп ... ... ... қорғау пайдалану, ормандарды молықтыру мен орман өсіру саласындағы мемлекеттік реттеу мен бақылау;
6.басты мақсатта пайдалану үшін ағаш кесу мен ... ... ... ... ... асыру функцияларынан орман пайдалануды реттеу функцияларының ара жігін ажырату.
7.Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... орнын толтыру.
8.орман ресурстарын ақылы пайдалану.
9.орман қорларының жай-күйі ... ... қол ... және ... ... орман қорын күзетуге және қорғауға қатысу;
2001 жылы 12 қыркүйектегі 1186 санды атты Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы қабылданды. Оған сай ... ... ... ... ... ... ... Қызыл кітабына енгізілген өсімдіктерді заңсыз жинау, дайындау, зақымдау немесе жою арқылы келтірілген залалды өтеудің ережесі Қазақстан Республикасы ... 2001 ... 12 ... № 1186 ... ... ... шаруашылығына келтірілген залалды, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Қызыл кітабына енгізілген өсімдіктерді ... ... ... ... ... жою арқылы келтірген залалды өтеудің осы ережесі бұзушылардан залал келтіргені үшін төлем өндіріп алудың ... өтеу ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Қызыл кітабына енгізілген өсімдіктерді заңсыз жинау, дайындау, зақымдау немесе жою арқылы келтірілген залалды ... ... ... ... ... ... мемлекеттік органның ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітеді.
Залалды өтеу ... ... ... ... ... ... органнын аумақтық органдары бекітілген мөлшерлер бойынша есептейді және құқық бұзушы залал келтірген жері бойынша мемлекеттік бюджетке төлейді.
Залалды өтеу ... ... банк ... ... түрлерін жүзеге асырушы банктер немесе ұйымдар арқылы, залалды өтеу сомасы туралы құқық бұзушыға хабарланған ... ... 14 ... күннен кешіктірмей аудару жолымен жүргізіледі. Залалды өтеу сомаларының төленгені туралы түбіртегінің көшірмелері орман ... ... ... ... ... ... органдарына және аумақтық салық комитеттеріне ұсынылады.
Егер бұзушы залалды өтеу ... 14 ... күн ... өз ... ... ... өтеу мәселесі сот төртібімен қаралады.
Орман шаруашылығын басқарушы орталық басқару органның аумақтық органдары тоқсан сайын, есептік тоқсаннан кейінгі екінші айдын 1-күнінен ... ... ... жері ... аумақтық салық комитетіне орман шаруашылығына келтірілген залал үшін, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Қызыл кітабына енгізілген ... ... ... ... ... ... жою ... келтірілген залал үшін бюджетке өндіріп алынған сомалар жөніндегі мәліметтерді орман шаруашылығын басқарушы орталық мемлекеттік ... ... ... ... ... міндеттемелердің орындалуына салық бақылауын қамтамасыз ететін орталық атқарушы орган бекіткен тәртіпте және ... ... ... өндіріп алу сомаларының толық және дұрыс есептелуіне бақылауды орман шаруашылығын ... ... ... мен ... қызметі органдары жүзеге асырады. Заңсыз ағаш кесу үшін жауапкершілік тағайындалғанда ормандардың экологиялық және экономикалық маңызы, қай ... ... ... ... ... ескеріледі. Зиян мөлшері бекітілген таксалар бойынша анықталады. Такса бойынша анықталатын зиян көлемі, кесілген немесе зақымданған ... ... ... ... және ... ... ағаштарына қарағанда, бірінші топтың ағаштары үшін төленетін шығын мөлшері әрдайым үлкен болады.
Қылмыстық кодекстің 291 бабының екінші бөлігінде ... мен ... ... рет кесу және ірі ... зиян ... ... 2004 жылы 18 маусымда 1 санды

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жер экономикасы4 бет
1986 жылдан 2002 жылдар аралығындағы салқын кездегі Алматы және Астана қалалары бойынша ауа температурасының термикалық режимі38 бет
IP желілерде нақты уақыт режимінде ICQ хабарлар алмасу жүйесінде ақпараттық сервистерін іске асыру38 бет
«Атмосфераның құқықтық режимі»16 бет
«Ерекше қорғалатын табиғи аймақтардың құқықтық режимі»19 бет
«Жануарлар әлемін пайдалану мен қорғаудың құқықтық режимі»25 бет
«Жер қойнауының құқықтық режимі»22 бет
«ормандарға антропогенді әсер»6 бет
«Экологиялық қолайсыз аймақтардың құқықтық режимі»25 бет
Іле өзенінің су режимі23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь