Көліктегі қылмыстардың сипаттамасы және түрлері

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. Көліктегі қылмыстардың сипаттамасы және түрлері

1.1.КӨЛІКТЕГІ ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ ... ... ... ... ...5
1.2. КӨЛІКТЕГІ ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ТҮРЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7



2. ҚЫЛМЫСТЫҢ ҚҰРАМЫ

2.1 КӨЛІКТЕГІ ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ОБЪЕКТИВТІ БЕЛГІЛЕРІ ... ... ... ... ...20
2.2 КӨЛІКТЕГІ ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ СУБЪЕКТИВТІ БЕЛГІЛЕРІ ... ... ... ... .24
2.3 КӨЛІКТЕГІ ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ СУБЪЕКТІЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27




ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30
Кіріспе

Бүкiл халықтық референдумда қабылданған Қазақстан Республикасының Конституциясы қоғам, мемлекет және азаматтардың негiзгi қағидалары мен өмiрлiк қызмет бағыттарын бекiттi. Оның алғашқы бабы, Қазақстан өзiн демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтiк мемлекет ретiнде орнықтыратыны; ең қымбат қазынасы адам және адамның өмiрi, құқықтары мен бостандықтары екенiн жария еттi[1].
Көліктегі қылмыстар жаңа Қылмыстық кодекстің 12 - тарауында орналасқан. Бұрынғы Қылмыстық кодекске қарағанда бұл тарауда көліктің барлық түрлері – темір жол, әуе, су көлігі, автомобиль, троллейбус, трамвай, не басқада механикалық көлік құралдарын жүргізуші адамның жол қозғалысы қауіпсіздігін немесе көлік құралдарын пайдалану ережелерін бұзғаны үшін қылмыстық жауаптылығы жинақталып берілген.
Жол қозғалысы қауіпсіздігі немесе көлік құралдарын пайдалану ережелеріне қарсы қылмысқа қылмыстық заңда көрсетілген қоғамға қауіпті іс-әрекеттерді кінәлі түрде бұзып көліктің бірқалыпты қызмет етуін бұзатын, соның нәтижесінде заңда көзделген зардаптардың орын алуына жол беретін іс-әрекеттер жатады.
Көлік қылмыстарының топтық объектісі болып жол қозғалысы қауіпсіздігінің және көлік құралдарын пайдалану ережелерін реттейтін қоғамдық қатынастар табылады.
Қылмыстың тікелей объектісі – жол қозғалысы қауіпсіздігі және көлік құралдарының нақты түрін (темір жол, әуе, су көлігі, автомобиль, троллейбус, трамвай) пайдалану ережелері, ал қосымша тікелей объектісі – кейбір құрамдар үшін адамның өмірі, денсаулығы, сондай-ақ меншігі болуы мүмкін.
Қылмыстың заты – темір жол, әуе, су көлігі, автомобиль, троллейбус, трамвай және басқа да механикалық көлік құралдары.
Объективтік жағынан алғанда Қылмыстық кодекстің 12-тарауындағы қылмыстардың көпшілігі әрекет немесе әрекетсіздікпен, зардаптан және олардың арасындағы себепті байланыстардың тұрады (материалдық құрам). Тек қана екі түрлі қылмыс құрамы (305, 306-баптар) құрылысы жөнінен формальдық құрамға жатады.
Жол қозғалысы қауіпсіздігі және көлік құралдарын пайдалану ережелері сан қилы, үнемі өзгертіліп, жаңартылып отырылады. Бұл ережелер арнаулы заңдарда немесе заңға бағынышты нормативтік актілерде көрініс тапқан, мұндай заңдарға – Қазақстан Республикасының Конституциясы, Қазақстан Республикасының жол қауіпсіздігі туралы заңы, Қазақстан Республикасының темір жол жарғысы, Су кодексі, Әуе кодексі, Қазақстан Республикасындағы жол жүру ережелері және тағы басқалар.
Көліктегі қылмыстарды дұрыс саралау үшін осы қылмыстың заты болып табылатын көлік құралдарының түріне дәлме-дәл анықтама берудің маңызы ерекше. Көлік деген ұғым жалпылама ұғым, оның құрамдас бөліктеріне, заңда айтылғандай – темір жол, әуе және су көлігі және автомобиль көлігі жатады[2].
Көліктегі қылмыстардың нақты құрамдары өздерінің объективтік, субъективтік белгілері бойынша бір-бірімен оқшауланады, әрқайсысының өзіндік ерекшеліктері бар, осыған орай осы құрамдары жеке-жеке талдау арқылы олардың заңдылық табиғатын толық сипаттауға мүмкіндік туады.
Қылмыс субъективтің жағынан жол қозғалысы мен қауіпсіздік ережелерін көлік құралдарын жүргізуші адамдардың жол қозғалысы және көлік автомобильді, троллейбусты, трамвайды не басқа да механикалық жол – көлік оқиғасы орыннан кетіп қалу.
Қылмыстың обьективті жағы – әрекетсіздіктен, соған байланысты орын
Көлік құралдарын сапасыз жөндеу оларды техникалық ақауларымен пайдалануға, көлік құралдарын, қатынас жолдарын, белгі беру немесе байланысын.
Қатынас жолдары – рельстер, шпалдар, ұшу аландары, жол
Көлік құралын немесе қатынас жолдарын қасақана жарамсызыққа келтіру
Көлік құралдарын, қатынас жолдарын, белгі беру немесе байланыс
Көліктің қауіпсіз жұмыс істеуін қамтамасыз ететін ережелерді бұзу
Негізінен қорытындылай келгенде курстық жұмыстың ең басты бағыты көліктегі қылмыстардың нақты құрамдары өздерінің объективтік, субъективтік белгілері.
Бүгінгі таңда қаламызда жол-көлік оқиғаларының көбеюіне байланысты көше, қала көшелеріндегі абыр-сабыр жағдайында өтуге рұқсат етілмеген тұстардан былай қарап отырсақ, жол үстіндегі белгілерге сенімсіздік танытып жатыр.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1 Қазақстан Республикасының Конституциясы, 1995ж. 30 тамыз. – Алматы:Юрист,2012.-36б.
2 Борчашвили И. Ш. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Құқығы. Ерекше бөлім: Оқу құралы. - Қарағанды : ҚарЗИ, 2003. - 240 с.
3 Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Ерекше бөлім: Оқулық. Өңделген толықтырылған, 2- басылымы. - Алматы: Жеті жарғы, 2003. – 560 б.
4. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексi (1997 ж., 16 шілде, N 5167) (2011.02.08. берілген өзгерістер мен толықтырулармен)
5. 1994 жылғы 21 қыркүйегіндегі «Көлік туралы» Заңы (кейіннен өзгертулер мен толықтырулар енгізілген);
6. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне түсінік. – Алматы: ЖШС “Издательство “Норма-К”, 2004. – 648 б.
7. 1996 жылғы 15 шілдесіндегі Қазақстан Респубикасының «Жол қозғалысының қауіпсіздігі туралы» Заңы
        
        Мазмұны
Кіріспе...........................................................................................................................3
1. Көліктегі қылмыстардың сипаттамасы және түрлері
1.1.КӨЛІКТЕГІ ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ...................51.2. КӨЛІКТЕГІ ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ... ... ... ҚҰРАМЫ
2.1 КӨЛІКТЕГІ ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ОБЪЕКТИВТІ БЕЛГІЛЕРІ...................20
2.2 КӨЛІКТЕГІ ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ... ... ... ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ СУБЪЕКТІЛЕРІ.....................................27
ҚОРЫТЫНДЫ ......................................................................................................29
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.....................................................30
Кіріспе
Бүкiл халықтық референдумда қабылданған Қазақстан Республикасының Конституциясы қоғам, мемлекет және ... ... ... мен өмiрлiк қызмет бағыттарын бекiттi. Оның алғашқы бабы, Қазақстан өзiн демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтiк мемлекет ретiнде орнықтыратыны; ең ... ... адам және ... ... ... мен ... екенiн жария еттi[1].
Көліктегі қылмыстар жаңа Қылмыстық кодекстің 12 - тарауында ... ... ... кодекске қарағанда бұл тарауда көліктің барлық түрлері - ... жол, әуе, су ... ... троллейбус, трамвай, не басқада механикалық көлік құралдарын жүргізуші адамның жол қозғалысы қауіпсіздігін ... ... ... ... ... ... үшін ... жауаптылығы жинақталып берілген.
Жол қозғалысы қауіпсіздігі немесе көлік құралдарын пайдалану ережелеріне қарсы қылмысқа қылмыстық заңда көрсетілген қоғамға қауіпті іс-әрекеттерді ... ... ... ... бірқалыпты қызмет етуін бұзатын, соның нәтижесінде заңда көзделген зардаптардың орын алуына жол беретін іс-әрекеттер жатады.
Көлік қылмыстарының топтық объектісі болып жол ... ... және ... ... ... ережелерін реттейтін қоғамдық қатынастар табылады.
Қылмыстың тікелей объектісі - жол қозғалысы ... және ... ... ... ... ... жол, әуе, су ... автомобиль, троллейбус, трамвай) пайдалану ережелері, ал қосымша тікелей объектісі - кейбір ... үшін ... ... ... ... ... болуы мүмкін.
Қылмыстың заты - темір жол, әуе, су ... ... ... ... және ... да ... көлік құралдары.
Объективтік жағынан алғанда Қылмыстық кодекстің 12-тарауындағы қылмыстардың көпшілігі ... ... ... ... және олардың арасындағы себепті байланыстардың тұрады (материалдық құрам). Тек қана екі ... ... ... (305, 306-баптар) құрылысы жөнінен формальдық құрамға жатады.
Жол қозғалысы қауіпсіздігі және көлік құралдарын пайдалану ережелері сан ... ... ... ... ... Бұл ережелер арнаулы заңдарда немесе заңға бағынышты ... ... ... ... мұндай заңдарға - Қазақстан Республикасының Конституциясы, Қазақстан Республикасының жол қауіпсіздігі туралы заңы, Қазақстан Республикасының темір жол ... Су ... Әуе ... ... ... жол жүру ережелері және тағы басқалар.
Көліктегі қылмыстарды дұрыс саралау үшін осы қылмыстың заты болып табылатын ... ... ... ... ... берудің маңызы ерекше. Көлік деген ұғым жалпылама ұғым, оның құрамдас бөліктеріне, ... ... - ... жол, әуе және су ... және ... ... жатады[2].
Көліктегі қылмыстардың нақты құрамдары өздерінің объективтік, субъективтік белгілері бойынша бір-бірімен оқшауланады, әрқайсысының өзіндік ... бар, ... орай осы ... жеке-жеке талдау арқылы олардың заңдылық табиғатын толық сипаттауға мүмкіндік туады.
Қылмыс субъективтің жағынан жол қозғалысы мен қауіпсіздік ережелерін көлік ... ... ... жол ... және ... ... троллейбусты, трамвайды не басқа да механикалық жол - көлік оқиғасы орыннан кетіп қалу.
Қылмыстың обьективті жағы - ... ... ... ... құралдарын сапасыз жөндеу оларды техникалық ақауларымен пайдалануға, көлік құралдарын, қатынас жолдарын, белгі беру немесе байланысын. ... ... - ... ... ұшу аландары, жолКөлік құралын немесе қатынас жолдарын қасақана ... ... ... ... ... ... беру немесе байланысКөліктің қауіпсіз жұмыс істеуін қамтамасыз ететін ережелерді бұзу
Негізінен қорытындылай келгенде курстық жұмыстың ең басты бағыты көліктегі қылмыстардың ... ... ... объективтік, субъективтік белгілері. Бүгінгі ... ... ... ... ... байланысты көше, қала көшелеріндегі абыр-сабыр жағдайында өтуге рұқсат етілмеген тұстардан былай қарап отырсақ, жол үстіндегі белгілерге сенімсіздік танытып жатыр.
1. Көліктегі ... ... және ... ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ
Біздің қоғамымыз жол-көлік оқиғаларының теріс салдарынан қорғауда әртүрлі шараларды қолданумен қатар қылмыстық-құқықтық шараларды да жетілдіруді талап етеді. Бұл ... ... ... ие және ... ... ... адам - автомобиль - жол. Осындай жүйе жалпылай қолдауға ие болған деп ... де, осы ... ... ... ... ... ... жұмыстарында жиі қолданылады. Қазіргі кезекіде жолда жүрудің мәселелерін шешуді қамтамасыз ету автожолдардың сапалылығына, көлік құралдарының техникалық жағдайларына, жүргізушілердің психологиялық, моральдық және ... да ... ғана ... жол ... ... қарай дамып, жетілдіруі қажет нақты құқықтық негізге және оған қатысушыларға байланысты[3].
Көліктегі қылмыс мәселелерінің маңыздылығының бірі көліктік қылмыстар ... ... ... ... және ... ... беру болып табылады, себебі осы қылмыстық әрекеттер тобының ғылыми негізделген жүйесін құру, оның ішкі ... ашу ... ... ... ... ... ... негізіне олардың қозғалыс қауіпсіздігі мен көлік құралдарын пайдалану салаларында қоғамдық қатынастарға қол сұғатындығы жатуға тиіс. Бұған ... ... ... ... ... ... асыру ғана емес, адамдардың өмірі мен денсаулығын, мүлікті, қоршаған ортаны экономикалық, техникалық, әлеуметтік және құқықтық сипаттағы шаралармен қорғауды қамтамасыз ету ... ... ... ... - жол қауіпсіздігі немесе көлік ... ... ... ... қол ... нәтижесінде зиянды зардаптардың орын алуын немесе орын алу мүмкіндігін қарастыратын, қылмыстық заңда көрсетілген қоғамға қауіпті іс-әрекеттер(әрекет немесе әрекетсіздік). Осы ... сөз ... ... ... қол ... ... тән сипаттарын дәл көрсетіп отыр.
Барлык көліктік қылмыстар үшін олардың тектік объектісі ортақ ... ... Ал ... ... ... ... бұл ... оларды жүйелеуге еш бөгет болмайды, себебі көліктік қылмыстардың бірігуінің басты жағдайына осы ... бір ... ... - адамның әртүрлі көлік түрлерімен өзара әрекеттістікке түсуі болып табылады. Б.А. Куринов көлік ... ... ... ... ... олардың объективтік жақтарының (мұндай қылмыстар көлік құралдарын қолдану арқылы жасалады), субъективтік жақтарының (кінәнің кінәлі түрі), субъект белгілерінің ұқсастықтарын ескеруді ... ... көп ... ... ... ... ... көлік жұмысының қалыпты, қауіпсіз жұмыс істеуін қамтамасыз етуге міндетті болған.
Қылмыстың тікелей объектісі - жол қозғалысы қауіпсіздігі және ... ... ... ... (темір жол, әуе, су көлігі, автомобиль, тролебус, ... ... ... ал қосымша тікелей объектісі - кейбір құрамдар үшін адамның өмірі, денсаулығы, сондай-ақ меншігі болуы мүмкін.
Қылмыстың заты - ... жол, әуе, су ... ... ... трамвай және басқа да механикалық көлік құралдары.
Объективтік жағынан алғанда Қылмыстық кодекстің 12-тарауындағы қылмыстардың көпшілігі әрекет немесе ... ... және ... ... себепті байланыстардың тұрады (материалдық құрам).
1.2. КӨЛІКТЕГІ ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ТҮРЛЕРІ
Көліктегі ... екі ... ... ... ... ... ... пайдалануға байланысты әрекеттер жатады. Бұл: темір жол, әуе, ... су ... ... мен ... пайдалану қауіпсіздігі ережелерін бұзу - ҚР ҚК 295-б., ... ... ... ... жол ... және көлік құралдарын пайдалану ережелерін бұзу - ҚР ҚК 296-б., жол ... ... ... ... ... қалу - ҚР ҚК 297-б., кеме ... апатқа ұшырағандарға көмек көрсетпеуі - ҚР ҚК 305-б., ұшудың халықаралық ережелерін бұзу - ҚР ҚК ... ... ... ... жұмыс істеуіне қатысты қол сұғулар құрайды. Оларға мыналар жатады: көлік ... ... ... және ... ... ... ... шығару, мас күйінде адамды көлік құралын жүргізуге жіберу - ҚР ҚК 298-б., ... ... ... қатынас жолдарын қасақана жарамсыздыққа келтіру ҚР ҚК 299-б., көліктің қауіпсіз жұмыс істеуін қамтамасыз ететін ережелерді бұзу - ҚР ҚК 300-б., ... ... ... ... өз ... ... - ҚР ҚК 302-б., магистралдық труба ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік ережелерін бұзу - ҚР ҚК 303-б., труба құбырларын зақымдау немесе қирату - ҚР ҚК 304-б ... жол, ... су ... ... мен ... ... қауіпсіздігі ережелерін бұзу - ҚР ҚК 295-бабы. Темір жол, әуе,немесе су көлігі қозғалысы мен оларды пайдалану қауіпсіздігі ... ... ... ҚР ҚК ... белгіленеді.
Қарастырылып отырған қылмыстың объектісіне жол қозғалысы және нақты ... ... ... ... қауіпсіздігі қамтамасыз ету саласындағы қоғамдық қатынастар жатады. Профессор Н.И. Загородниковтың пікірінше нақты қылмыстың тікелей объектісіне ... жол, су ... әуе ... қалыпты жұмысы жатады. Бұл ұстаныммен келіспеген профессор Б.А. Куринов тікелей объектісіне темір жол, су немесе әуе көліктерінің қозғалысы саласындағы ... ... ... ... көліктің қалыпты жұмысы түсінігін көліктің қозғалысы саласындағы қауіпсіз жұмысына қарағанда кең мағынада түсінуге болады.[2]
Мұнда қосымша объект ретінде жәбірленушілердің өмірі мен ... ... ... ... ... жол ... ... теңіз болмаса өзен көлігін пайдалану қауіпсіздігі ережелерінің ... ... ... да зиян ... ... (өзен ағыстарының, теңіз бетінің мұнаймен, жанар-май заттарымен ластануы, балықтардың өлуі және ... ... ... әр түрлері жатады. ҚР ҚК 295-бабындағы ескертпеген сәйкес көлік деп темір жол, ... өзен және әуе ... ... ... ... оның ішінде шағын өлшемді теңіз және өзен кемелері есептеледі.
Су жолы көлігіне - ... және өзен ... ... ... ... ... өндіруші (балық, шаян, аулаушы және т.б.), қайта өндіруші (жүзетін базалар мен зауыттар), көмекші (буксирлер және т.б.), техникалық (су ... ... су ... ... снарядтар, кабель орнатушы және т.б.), құтқарушы, спорттық кемелер, соның ішінде әуе жастықшаларымен, су асты қанаттарымен жүзетіндер жатады.
Бұған басты двигателінің қуаты 75 (а.к.) ... ... және ... ... кемелері және валдық сыйымдылығы 80 регистрлік тоннадан аспайтын өздігінен жүзбейтін кемелер, азаматтардың иелігіндегі (двигательдерінің қуатына қарамастан) ... ... ... ... 100 ... және одан да ... салмақтағы жүкті көтеретін қайықтар, байдаркалар мен үрлемеді қайықтарды да жатқызуға болады ... ... - ... ... ... ... тік ... сондай-ақ басқа да әуеде ұшу құралдары (гидроұшақтар, ... ... ... ... және т.б.) ... қылмыстың объективтік жағы мынадай үш міндетті белгілерден тұрады: а) нақты көлік құралы ... жол ... және ... ережесін бұзатын іс-әрекеттер б) әрекет немесе әрекетсіздік); в) қылмыстың зардабы - адамның денсаулығына ауыр немесе орташа ауырлықтағы зиян ... г) ... пен орын ... зардаптың арасындағы себепті байланысы арқылы сипатталады. Осы белгілердің бірі болмаса ол ... ... ... ... ... ... бермейді. ҚР ҚК 295-бабының диспозициясы бланкетті болғандықтан, іс әрекеттердің белгілерін шешу үшін темір жол, әуе немесе су ... ... мен ... ... ... осы салада белгіленген ережелері басшалыққа алынуы тиіс. Заң ... ... ... ... ... жол, су, әуе және автомобиль көліктерін ұдайы жетілдіріп ... ... сол ... қозғалысы мен оларды пайдалану қауіпсіздігінің күшінде бар қылмыстық заңмен ... ... ... ... де ... ... ұшырайтына байланысты [3].
Олар сүйенетін аса маңызды нормативтік актілерге Қазақстан Республикасының ... 1994 ... 21 ... Заңы ... ... мен ... ... 1996 жылғы 15 шілдесіндегі Қазақстан Респубикасының > Заңы (кейіннен өзгертілген) жатады. Көліктік қатынастарды реттейтін бұлардан басқа нормативтік актілерге мыналарды ... ... [5] :
* ... жол ... - ... ... ... жолдарының жарғысы, Қазақстан Республикасының темір жолдарын техникалық пайдаланудың ережелері, ... ... ... ... ... ... мен маневрлік жұмыстар бойынша нұсқау және басқалары;
* Су жолы ... - ... ... болдырмаудың халықаралық ережелері, Кемелерді техникалық пайдаланудың ережелері, Қазақстан Республикасының теңізде саудамен жүзуге байланысты кодексі және т.б.;
* Әуе ... - ... ... әуе ... Қазақстан Республикасының әуе жолдары бойынша жолаушыларды, қол жүгін және жүк тасымалдау ережелері, Қазақстан ... ... ... ұшу жұмыстарын жүргізу бойынша нұсқау, Қазақстан Республикасы азаматтық авиациясында әуе көлігін техникалық пайдалану бойынша нұсқау және ... ... ... тұлғаны жауаптылыққа тарту үшін оның тарапынан ереже бұзушылық пен орын алған қоғамқа қауіпті зардаптардың арасындағы себепті байланыста ... ... және де ... ... ... ... немесе әрекетсіздігіне ғана қатысты емес, зиянды зардаптардың орын алуына тікелей себепкер болған, қауіпсіздіктің тиісті ережелерінің бұзылуының ... ... ... ... ... құрамы құрылымы жағынан материалдық үлгіде қарастырылған, сондықтан заңда ... ... ... зардаптардың орын алуы кезінен бастап аяқталған қылмыс болып есептеледі. Дене ... ... ... ... үшін ... ... ... тағайындалуы тиіс.
Көлік құралдарын жүргізуші адамдардың жол қозғалысы және көлік құралдарын пайдалану ережелерінің бұзуы - ҚР ҚК ... ... ... 1-тармағы бойынша автомобильді, троллейбусты, трамвайды не басқа да механикалық көлік құралын жүргізуші адамның жол қозғалысы немесе көлік құралдарын ... ... ... ... адамның денсаулығына ауыр немесе орташа ауырлықтағы зиян келтірсе, кінәлі жауапты болады.
Бұл қылмыстың тікелей объектісін дұрыс анықтаудың ... және ... ... зор ... атай ... дұрыс, себебі объект қылмыстың басқа құрылымдылық бөліктерімен бірге әр ... ... тән ... ... ... . Қарастырылып отырған қылмыстың тікелей объектісі туралы заң ... ... ... жоқ. ... С.Я. Булатов автокөлік қылмыстардың объектісіне еңбек тәртібі мен ... ... ... болатын.
Қылмыс объектісіне берілген осы бір анықтамалардың, біздің ойымызша, жетіспеушілік жағы көп. Азаматтардың өмірі мен ... ... ... ... ... ететін қатынастар осы қылмыстың тікелей объектісі бола алмайды, себебі, көрсетілген құндылықтар жол-көлік қылмыстары кезінде үнемі залалға ұшырай бермейді. Адамдардың өмірі мен ... ... ... қылмыстардың объектісі болып табылады. ҚР ҚК 296-бабының диспозициясында көрсетілген көлік құралдарына автомобильдердің ... ... ... ... және жүк машиналары), мотокөлік (мотоцикл, мотороллер және т.б.), электр көлігі (трамвай, троллейбус), тракторлар мен басқа да ... ... ... ... ... ... ... жол тегістеуші, экскаваторлар, өздігімен қозғалатын крандар және т.б.) жатады. Көліктер үшін екі негізгі ... тән: 1) ... ... ... ... яғни олар ішкі жану ... жұмыс көлемі 50 куб.см аспайтын, немесе басқа да түрлердің (электрлі, булы, газды және т.б.) двигательдерінің күшіне ... ... ... қозғалысқа келеді; 2) олардың қозғалысы Жолда жүру ережелерімен реттеледі[2].
Объективтік жағынан ҚР ҚК-тің 296-бабында көзделген қылмыс үш міндетті ... ... ... а) жол ... мен ... ... ... ережелерінің бұзылуы; б) заңда көзделген зиянды зардаптардың болуы; в) ... ... бұзу мен сол ... ... ... орын ... ... зардаптардың арасындағы себепті байланыстың болуы.
Жол қозғалысы ережелерінің бұзылуы - жылдамдықты арттыру, көшенің ... өту ... ... сақтамау, басып озудың ережелерін бұзу, артқы жүру кезінде ереже сақтамау, жолдың сол жағына ... кету ... ... ... ... ... - ... үлгіде қарастырылған, яғни жауаптылық кінәлінің жол қозғалысы немесе ... ... ... ... ... ... ... (денсаулыққа ауыр немесе орташа зиян келтіруімен) орын алған жағдайда ғана болуы мүмкін.
Қылмыстың субъектісі - жасы 16-ға ... ... ... ... ... орын ... әкеп соқтырған, жол қозғалысы немесе көлік құралдарын пайдалану ережелерін абайсызда қылмысты түрде бұзған жеке тұлға бола алады. Әскери ... мен ... ... жаттығу жиындары кезінде аталған қылмыстың субъектісі бола алмайды. Субъективтік жағынан ... ... ... кінәнің абайсыз жасалған түрімен сипатталады. Себебі жолда жүру ережесі мен көлік ... ... ... бұзу ... түрде заңда қарастырылған зардаптардың болуымен қарастырылады, ал жүргізушінің осы ережелерді бұзуына қатысты психикалық қатынасы кінәлілік ... ... ... ... ... ... ... жағынан қылмысты менмендік немесе қылмысты немқұрайлық арқылы жасалған болып есептеледі. Менмендікпен жасалған қылмыс түріндегі іс-әрекетті жасау кезінде субъект жол ... ... ... ... ... ... ... қоғамға қауіпті зардаптардың орын алуы мүмкін екендігін алдын-ала біледі, бірақ жеіңлтектікпен оларды ... ... Бұл ... ... жүргізудегі, тәжірибеге, жолды жақсы білетіндікке және т.б. негізделеді.
Жол-көлік оқиғасы болған орыннан кетіп қалу - ҚР ҚК ... ... ... ... - ... ... ... болып, аман қалу шараларын қолдану мүмкіндігінен айырылған жәбірленушіге қажетті көмектің дер ... ... ... ... ... ... ауыртпалығы күшейе түсіп, көбінесе ол адам өліміне әкеп соқтырады.
Нақты механикалық көлік құралдарының қозғалысы мен ... ... ... ету ... ... ... - ... қылмыстың объектісі болып табылады. Жәбңңрленушінің өмірі мен денсаулығы немесе мүліктің сақталуы - қосымша объект. Жәбірленушіге көмек ... ... ... бола ... ... жол қозғалысы ережесін қылмысты түрде бұзуы нәтижесінде болған жол - көлік оқиғасының оның кетіп ... - ... ... ... құрайды. Қылмыс құрамы материалды және ҚР ҚК 296-бабында көрсетілген зиянды зардаптардың орын алуы сәтінен бастап аяқталған қылмыс болып ... 16 ... ... тұлға қылмыстың субъектісі болып табылады.
Қылмыстың субъективтік жағы - кінәні қасақана түрінің болуымен сипатталады. Айыпты жол ... ... ... ... шегушінің саналы түрде көмек көрсетпейді, зиянды зардаптардың болу мүмкіндігі алдын ала біледі, олардың орын алуына жол ... ... соны ... [3]
Көлік құралдарын сапасыз жөндеу және оларды техникалық ақаулармен пайдалануға шығару, мас күйінде адамды көлік құралын жүргізуге ... - ҚР ҚК ... ... ... қоғамдық қауіптілігі көлік құралдарын, қатынас жолдарын, белгі ... ... ... ... да ... ... ... жөндеу, оларды техникалық ақаулармен пайдалануға шығару, сондай-ақ мас күйінде адамды көлік құралын ... ... ... қызмет етуіне қауіп төндіруі, азаматтардың өмірі мен денсаулығы үшін шынайы қауіп туғызуы сияқты ... өзі ... ауыр ... әкеп ... ... ... ... құралдарының козғалысы мен оларды пайдалану қауіпсіздігін қамтамасыз ету аясындағы қоғамдық қатынастар бұл талқыланатын баптың объектісі ... ... ... объект - жәбірленушінің өмірі мен ... ... ... ... қылмыстың объективтік жағы төмендегі белгілерден тұрады:
А) көлік құралдарын, қатынас жолдарын, белгі беру ... ... ... ... ... да ... ... жөндеу; ә) көлік құралдарының күйіне жауапты тұлғаның техникалық ақауы бар көлік құралын көпе-көрінеу пайдалануға; б) қоғамға қауіпті зардаптар; в) олардың ... ... ... ... ... ... ... беру немесе байланыс құралдарын немесе басқа көлік құралдарын ... 16 ... ... ... - ... ... болып табылады.
Қарастырылған қылмыстың субъективтік жағы - кінәнің абайсыз түрінің болуымен сипатталады ... ... ... жасалған әрекет - ҚК-тің 21 бабы)
ҚК 298-бабымен көзделген бұл қылмыс - материалдық құрамдар ... ... Бұл ... ... ... ... зардаптардың кез-келгенііні орын алуы қылмыстық жауаптылыққа ұшыратады. Қылмыстық кодекстің 298-б. 2-т. көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... иеленушілері болып табылады.
Көлік құралын немесе қатынас жолдарын қасақана жарамсыздыққа келтіру - ... бұл ... ... ... қатынас жолдарын, белгі беру немесе байланыс құралдарын не өзге де ... ... ... ... ... ... өзге де ... пайдалануға жарамсыз күйге келтіру, сондай-ақ көлік коммуникацияларына тосқауыл қою, егер бұл әрекеттер абайсызда адамның денсаулығына ауыр немесе орташа ауырлықтағы зиян ... не ірі ... ... ... не ... пен ... ... жұмысы бұзылуына әкеп соқса осы бапта қарастырылатын қылмыс деп анықтайды.
Қылмыстың тікелей ... ... ... ... ... ... ... және оларды пайдалану қауіпсіздігін қамтамасыз ету шеңберіндегі қоғамдық қатынастар ... ... ... ... өмірі мен денсаулығы немесе мүліктің сақталуы жатады.
Қылмыстың заты - Қылмыстық кодекстің 298-бабындағы көрсетілген заттармен ұқсас. Бұл қылмыстың затына ... жол, ... өзен ... ... ... және т.б. бола ... объективтік жағы оның диспозициясында көрсетілген баламалы әрекеттер және солардың нәтижесінде ... ... ... ... - ... және ... әрекеттерді жасағаны үшін кінәлілерді жауаптылыққа тарту үшін зиянды зардаптар орын алуы қажет. Көлікпен байланыстың қалыпты жұмысының бұзылуы түріндегі зардаптар деп - ... ... ... ... қаупінің болуын, поездардың қозғалу графигінің бұзылуын, кемелердің тұрып қалуын, ұзақ уақыт байланыстың болмауын, айлақтардың кемежайлардың немесе өзге де құрылыстардың зақымдануын ... ... ... ... жағы кінәнің екі нысанымен сипатталады. Кінәлінің қоғамдық қауіпті әрекетке (бұзуға және т.б.) психикалық қатынасы тікелей ниетпен жасалған ... ... ... - ... жасалған болады.
Қылмыстың субъектісі - Қылмыстық кодекстің 15-б. 2-т. ... ... есі ... 14-ке толған адам.
Көліктің қауіпсіз жұмыс істеуін қамтамасыз ететін ережелерді бұзу - ҚР ҚК 300-бабы.
Қоғамдық ... ... ... сақтамау көліктердің әрекеттерін бұзады да, ол жол апаттарына әкеп соғады, адамдардың өліміне немесе олардың денсаулығына залал келтіруге қауіп төндіруден ... ... ... - жол қозғалысы немесе көлік құралдарын пайдалану қауіпсіздігінің шарттары, қосымша объектісіне - адамдардың өмірі ... ... ...
Қылмыстық кодекстің 300-бабының диспозициясы көлік құралдары туралы айтып, оның түрлерін нақтыланмағандықтан, қылмыс ... осы кең ... ... темір жол, су, әуе, автомоторы көліктерде, соның ішінде арба ... ... ... мен ... ... ... ... барлық жағдайлардын қамтиды.
Объективтік жағынан бұл қылмыс көрсетілген ережелерді бұзу мен зардаптардың арасындағы себепті байланыстардың болуымен, әрекет немесе ... ... Бұл ... сөз ... немесе көлік құралдарын пайдалану қауіпсіздігін қамтамасыз етумен тікелей байланысты ережелерді бұзу туралы болып отыр.
Қылмыстың ... - ... ол ҚК ... 1-т. ... ... (денсаулыққа ауыр зиян келтіру), 2-т. - абайсызда кісі өлімінің, 3-т.бойынша - ... екі ... одан да көп ... ... ... ... ... деп саналады.
Қылмыстың субъективтік жағы - абайсыздықпен ... ... ... Оны ... адам жол ... ... ... құралдарын пайдалану қауіпсіздігін бұзу нәтижесінде қоғамға қауіпті залалдар туатынын ... ... ... оған ... қарап, оған жол бермеуіне сенеді.
Талданып отырған қылмыстың субъектісіне ҚР ҚК 295 және ... ... ... басқа жолаушылар, жүргіншілер және басқа қозғалысқа қатысушылар (велосипедшілер, мал айдаушылар, арба көлігін айдаушылар) жатады. Кейбір жағдайларда жауапкершілік көлік құралдарының ... де ... ... ... жол, басқа да жол құрылғыларын пайдалануға жарамсыз күйге келтіру, жолдың адамдар өтетін жеріне үлкен жүкті тастап кету және осы ... ... ... да ... үшін жауапкершілікке көлік құралдарын жүргізушілер ҚК 300-бабы бойынша жауапқа тартылады.
Поезды қажет болмаған жағдайда өз бетінше тоқтату - ҚР ҚК ... ... не ауа ... ... ... ... ... өзге әдіспен қажет болмаған жағдайда өз бетінше тоқтату, егер бұл кісі өліміне немесе өзге де ауыр ... әкеп ... ... ... кодекстің 301-бабымен жауапқа тартылады.
Аталған қылмыстың қоғамға қауіптілігі - ... ... ... ... өз ... тоқтату темір жол көлігінің қауіпсіз жұмыс істеуіне қатер төндіріп, поездардың жүру кестесінің бұзылуына, вагондардың, ... т.б. ... ... уақытынан бұрын тозуына әкеп соқтыратындығында.
Қылмыстың тікелей объектісіне қозғалыс және ... жол ... ... ... қамтамасыз ету саласындағы қоғамдық қатынастар жатады. Қосымша объектісіне жәбірленушілердің өмірі мен денсаулығы немесе мүліктің сақтығы.
Талданып отырған қылмыстың ... ... ... қауіпті әрекеттен, орын алған зиянды зардаптардан және бұл әрекеттер мен аталған зардаптардың арасындағы себепті байланыс жатады.
Өз бетінше ... деп ... ... ... жүріп келе жатқан поезды темір жол жұмысшыларының (машинист, поезд бастығы, вагон проводниктері және т.б.) рұқсатынсыз тоқтатуды айтамыз.
Құрамы жағынан қылмыс - ... өз ... ... тоқтатуға жауапкершілік адам өлімі немесе өзге ауыр зардаптар орын ... ... ғана ... Өзге ауыр ... ... бір ... бірнеше жәбірленушілердің денсаулығына ауыр немесе орташа ауыр зиян келтіру; адам өлімі; ірі көлемде залал келтіру; жол құрылыстарын, көлік құралдарын зақымдау; ... ... ұзақ ... ... ... ... жүктердің жойылуы немесе зақымдануы және т.б. жатады.
Субъективтік жағынан қылмыс екі ... кінә ... ... іс-әрекет жөнінде қасақаналық, ал одан туындайтын зардап жөнінде абайсыздық. Аталған зардаптарға қатысты ниет болған жағдайда ... ... ... жағдайларда жеке адамға немесе жеке меншікке қарсы жасалған қылмыс ретінде ҚР ҚК 299-бабы бойынша жауаптылыққа тартылады.
Бұл ... ... - ... жол көлігінің жұмысшысы болып табылмайтын, 16-ға толған кез-келген ақыл-есі дұрыс адам. Егер бұл ... ... ... ол ҚР ҚК ... ... бұзақылығы үшін жауапқа тартылады.
Поезды аса қажеттілік жағдайында (мысалы, жолаушылардың өмірі мен денсаулығына қатер ... ... ... жол ... ... ... туралы белгілі болған жағдайда, қылмыскерді ұстау кезінде және т.б.) өз ... ... ... ... әкеп ... қолданылатын ережелерді бұзу - ҚР ҚК 302-бабы.
Қозғалыс қауіпсіздігін барлық жағдайда қамтамасыз ету жол, құрылыс және басқа да ұйымдарда ... ... ... және ... ... ... және қауіпсіз жұмыс істеуін қамтамасыз ететін көлік жолдары мен құрылымдарындғы жағдайларға жауап беретін әрекеттеріне қажетті деңгейде мән ... ... ... ... қылмыстың объектісі - нақты механикалық көлік құралдары қозғалысының және оларды пайдаланудың қауіпсіздігін қамтамасыз ету аясындағы қоғамдық ... ... ... Ал қосымша объектісі - жәбірленушілердің өмірі мен денсаулығы немесе мүліктің сақталуы.
Қылмыстың объективтік жағы үш ... ... ... ...
а) ... ... қорғау тәртібі және қозғалыс қауіпсіздігі ережелерін бұзу; б) ... ... ... в) аталған ереже бұзушылығпен орын алған зиянды зардаптар себепті байланыстың болуы.
Қылмыстың объективті жағының белгілерін анықтау кезінде ... ... ... дәл ... ... ... тәртібі және қозғалыс қауіпсіздігі ережелерің бұзудың нәтижесі болып табылуы тиіс, яғни себепті байланысты болуы керек.
ҚК-тің 302-бабымен көзделген ... ... - ... яғни жол, құрылыс және басқа ұйымдарда басқару міндеттерін атқарушы, сол сияқты, жол қозғалысын ұйымдастырушы тұлғалар.
Қарастырылған іс-әрекеттің субъективтік жағы - ... ... болу ... сипатталады. Кінәлі көлікте қолданылатын тәртіпті сақтау және қозғалыс қауіпсіздігі ережелерін бұза отырып, қоғамға қауіпті зардаптардың орын алуы мүмкін екендігін ... ... ... оларға немқұрайлықпен қарайды (немқұрайлықпен жасалған қылмыс)
Қылмыстың құрамы - ... ... ... ... (ірі көлемде залал, орташа ауырлықтағы дене зақымы) орын алу сәтінен бастап қана бұл ... ... ... ... ... ... ... пайдалану немесе жөндеу кезінде қауіпсіздік ережелерін бұзу - 303-бабы.
Бұл қылмыстың тікелей объектісі магистралдық труба құбырларын салу, ... ... ... ... қауіпсіздігін реттейтін қоғамдық қатынастар, қосымша объектісі адамдардың өмірі мен денсаулығы, сондай-ақ меншікте қатынастар болады.
Қылмыс затына магистралдық труба құбырлары жатады, яғни ол ... ... ... ... ... ... ... құбырлары - бұл материалдары сақтауға арналған ... ... ... ... ... ... станциялар, телекоммуникациялық құрылғылар, труба құбырғылары жүйесіндегі негізгі болып табылатын жанама трубалар сияқты материалдарды тасымалдауға арналған құрылғылар мен техникалық құралдардың ... ... ... ... жағына: а) магистралдық труба құбырларын салу, пайдалану немесе жөндеу кезінде қауіпсіздік ережелерін бұзу; б) ҚК 303-бабының диспозициясында көрсетілген өоғамдық қауіпті ... ... в) ... ... ... байланыстың болуы жатады.
Құрылымы жағынан қылмыс материалды, яғни тұлғаны қылмыстық ... ... үшін ... ... зардаптардың, адамның денсаулығына абайсызда ауыр немесе орташа дәрежедегі зиян келтіру немесе ірі залалдың орын алуы қажет.
Қылмыстың ... ... ... ... немқұрайлықпен жасалған абайсыздық нысанда сипатталады. Кінәлі адамның әрекетіндегі себептер мен мақсаттары бағалау кезінде ... ... ... жеке ... ... ... субъектісі дені сау, ақыл-есі дұрыс, жасы 16-ға толған магистралдық труба құбырларын салу, пайдалану немесе жөндеуді жүзеге ... ... ... ... бөтен адамдардың бұзуы оның қоғамға қауіптілігі мен оның зардаптарына байланысты жауаптылыққа тартылады. Мысалы, мұнайды сорып алғысы келген кінәлі адам ... оны ... үшін де ... ... құбырларын зақымдау немесе қирату - ҚР ҚК ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету аясындағы қоғамдық қатынастар, қосымша объекті жәбірленушінің өмірі мен ... ... ... ... ... ... алдыңғы қылмыс түрін талдаған кезде қолданылған түсініктер жатады.
Қаралып отырған қылмыстың ... жағы ... ... ... ... ортаға нақты зиян келтіру қаупін тудыратындай труба құбырларын зақымдау және қирату болып табылады.
Бұл ... ... - ... ... ... және ол нәтижесінде заңда көрсетілген зиянды зардаптардың орын алуына нақты қатер төндірген құбырларды ... ... ... ... ... ... ... аяқталған болып есептеледі. Төнген қатердің қауіпті деңгейі туралы құбырларды пайдалану ережелерін ескере отырып, мәселенің нақты жағдайларына қарай шешу ... ҚК ... ... отырған қылмыстың субъективтік жағына кінәнің абайсыз түрімен қылмысты менмендік немесе қылмыстық немқұрайлық жатады. Кінәлі адамның осы әрекетке барудағы себептері мен ... ... әсер ... ... ... жаза ... кезде ескеріледі.
Қылмыс субъектісі - жалпы, дені сау, ақыл-есі дұрыс, жасы 16-ға ... ... [4]. ... ... ... ... көмек көрсетпеуі - ҚР ҚК 305-бабы.
Отандық заңда алғашқы рет теңізде немесе өзге де су жолында апатқа ... ... кеме ... егер осы ... ... ... кемесіне, оның экипажы мен жолаушылары үшін елеулі қаіп келтірмейтін болғанда көмек көрсетпеуі - қылмыс деп саналады.
Нақты ... ... ... ... немесе өзге де су жолында апатқа ұшыраған адамдардың өмірінің ... ... ... ... ... ... ... отырған қылмыстың объективтік жағына апатқа ұшыраған адамдарға көмек көрсетуге міндетті болса да, кеме капитанының әрекетсіздігі жатады. Апатқа ұшырағандар кеме ... ... ... ... қауіп төнген адамдар. Олар тікелей суда, батып бара жатқан кемеде, құтқарушы жабдықтарда (шлюпкада, плотта) немесе басқа да заттарда ... ... ... ... ... - формальды. Кеме, оның экипажы мен жолаушылары үшін ... ... ... ... ... көрсетуге нақты мүмкіндігі болған кеме капитаны көмек көрсетпеген апатқа ұшырағандар табылған немесе апат белгілері не апатқа ұшырағандар туралы сенімді ... ... ... ... ... аяқталған болып есептеледі.
Қылмыс субъективтік жағынан тікелей қасақаналық нысанмен сипатталады. Апатқа ұшырағандарға көмек көрсетпеудің себептерінің өзі де әртүрлі ... ... ... ... ... және т.б.) ... бұл ... құрылымдық белгісі болып табылмайды, сондықтан сотта тек жеке жаза белгілеуде ғана ескертіледі.
Қылмыс субъектісі - арнайы. Оған ... ... ... ... кеме ... және ... тағайындалған оның міндетін атқарушы тұлға (капитан көмекшісі, шкипер), немесе кемедегі жалғыз адам жатады [2].
Ұшудың халықаралық ережелерін бұзу - ҚР ҚК ... ... ... бұзу заңда көрсетілген маршруттарды, қону орындарын, ұшу биіктігін сақтамау ретінде анықталады.
Ведомтсвовалық иелігіне қарамастан әуе көліктерінің ұшуы бекітілген халықаралық әуе ... мен ... ... және ... ... ... ... Республикасының халықаралық келісімі;
б) заңда бекітілген тәртіпте құзырлы органдардың рұқсатымен бір реттік ұшуға арнайы рұқсат арқылы. Сондай-ақ әуе көліктері азаматтық әуе ... ... ... ... керек.
Ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету шеңберіндегі қоғамдық қатынастар - ... ... ... ... ... ... жағы - ұшуға берілген рұқсатта көрсетілген ... ... ... әуе қақпаларына ауытқұды білдіретін әрекеттің болуымен сипатталады. Шекараны мерзімі ескірген рұқсатпен, қашық байланыс құралдарын ... ... ... өту, т.б. ... ... ... ... бұзылу түрлері ретінде белгілі.
ҚК-тің 306-бабының 1-бөлімі құрылымы жағынан ... ... ... Осында көзделген іс-әрекет ұшудың халықаралық ережелерінің тиісті тармақтарын бұзушы әрекеттің өзі жасалған ... ... ... ... ... ... ... мүшелері, ұшудың халықаралық ережелерінің сақталуы үшін жауапты тұлғалар бұл қылмыстың ... ... ... ... ... бұл ... ... жанама ниет түріндегі қасақана қылмыс. Кінәлі өз іс-әрекеттерінің қоғамға қауіпті сипатын сезінеді, оның нәтижесінде болатын зиянды залалдарды алдын ала біледі және оның ... ... ... ниет немесе қаламайды, бірақ ол залалдардың болуына жол береді (жанама ... [2]. ... ауыр ... деп - жоғарыда аталған әрекеттерді жасау нәтижесінде адамның денсалығына ауыр немесе өзге ауыр зардаптар түріндегі қоғамға қауіпті зардаптардың орын алуы ... ... ... ... ... ... ... қылмыстарды жүйелеуде тектік объектіден басқа олардың объективтік жақтарының (мұндай қылмыстар көлік ... ... ... жасалады), субъективтік жақтарының (кінәнің кінәлі түрі), субъект белгілерінің ұқсастықтарын ескеруді ұсынады, себебі көп жағдайда көлік құралдарын ... ... ... жұмысының қалыпты, қауіпсіз жұмыс істеуін қамтамасыз етуге міндетті болған [2].
Жалпы қылмыстың объективтік белгісіне келетін болсақ қылмыстың ... ... сол ... сай ... ... ҚР ҚК ... (Темір жол, әуе немесе су көлігі қозғалысы мен оларды пайдалану қауіпсіздігінің ержелерін бұзу) келетін болсақ қылмыстың объективтік белгісі мынадай үш ... ... ... а) ... ... ... түрінің жол қауіпсіздігі және пайдалану ережесін бұзатын іс-әрекеттер б) әрекет немесе әрекетсіздік); в) ... ... - ... ... ауыр ... ... ... зиян келтіруі; г) іс-әрекет пен орын алған ... ... ... байланысы арқылы сипатталады. Осы белгілердің бірі болмаса ол тұлғаның іс-әрекетінен ... ... ... ... ... ҚК ... ... құралдарын жүргізуші адамдардың жол қозғалысы және көлік құралдарын ... ... ... ... ... сараласақ қылмыс үш міндетті белгілерімен сипатталады: а) жол қозғалысы мен көлік құралдарын пайдалану ... ... б) ... ... ... зардаптардың болуы; в) аталған ережелерді бұзу мен сол ... ... ... орын ... ... зардаптардың арасындағы себепті байланыстың болуы.
ҚР ҚК 297-бабында ... ... ... ... ... ... жәбірленушіге көмек көрсету жүргізушінің мүмкіндігі бола тұра, өзінің жол қозғалысы ережесін қылмысты ... ... ... болған жол - көлік оқиғасының оның кетіп қалуы - ... ... ... құрайды.
ҚР ҚК 298-бабында (Көлік құралдарын сапасыз жөндеу және оларды техникалық ақаулармен ... ... мас ... ... ... құралын жүргізуге жіберу), бұл қылмыстың объективтік жағы төмендегі белгілерден тұрады:
А) көлік құралдарын, қатынас жолдарын, белгі беру ... ... ... ... ... да ... сапасыз жөндеу; ә) көлік құралдарының күйіне жауапты тұлғаның техникалық ақауы бар ... ... ... ... б) ... ... зардаптар; в) олардың арасындағы себепті байланыс.
ҚР ҚК 299-бабының (көлік құралын ... ... ... ... ... келтіру) Қылмыстың объективтік жағы оның диспозициясында көрсетілген баламалы әрекеттер және ... ... ... ... тұрады.
ҚР ҚК 300-бабы (Көліктің қауіпсіз жұмыс істеуін қамтамасыз ететін ережелерді бұзу) объективтік жағынан бұл қылмыс көрсетілген ережелерді бұзу мен зардаптардың ... ... ... ... әрекет немесе әрекетсіздікпен сипатталады. Бұл жерде сөз қозғалыс немесе көлік құралдарын пайдалану ... ... ... ... ... ... бұзу ... болып отыр.
ҚР ҚК 301-бабы (Поезды қажет болмаған жағдайда өз бетінше тоқтату) - ... ... ... ... ... қоғамға қауіпті әрекеттен, орын алған зиянды зардаптардан және бұл әрекеттер мен аталған зардаптардың арасындағы себепті ... ... ҚК ... ... ... ережелерді бұзу) -
Қылмыстың объективтік жағы үш түрлі міндетті белгілермен сипатталады:
а) көлікте қолданылатын қорғау тәртібі және қозғалыс ... ... ... б) ... ... ... в) ... ереже бұзушылығпен орын алған зиянды зардаптар себепті байланыстың болуы.
Қылмыстың объективті жағының ... ... ... ... аталған зардаптар дәл көлікте қолданылатын қорғау тәртібі және қозғалыс қауіпсіздігі ережелерің бұзудың нәтижесі болып табылуы тиіс, яғни себепті байланысты болуы ... ҚК ... ... ... құбырларын салу, пайдалану немесе жөндеу кезінде қауіпсіздік ережелерін бұзу) - ... ... ... ... ... а) ... ... құбырларын салу, пайдалану немесе жөндеу кезінде қауіпсіздік ережелерін бұзу; б) ҚК 303-бабының диспозициясында көрсетілген өоғамдық ... ... ... в) ... арасындағы себепті байланыстың болуы жатады.)
ҚР ҚК 304-бабы (Труба құбырларын ... ... ... - ... отырған қылмыстың объективтік жағы адамдардың денсаулығы немесе қоршаған ортаға нақты зиян келтіру қаупін тудыратындай ... ... ... және ... ... табылады.
ҚР ҚК 305-бабы (Кеме капитанының апатқа ұшырағандарға көмек көрсетпеуі) - қарастырылып отырған қылмыстың объективтік жағына апатқа ... ... ... ... міндетті болса да, кеме капитанының әрекетсіздігі жатады. ... ... кеме ... ... кейін өмірлеріне қауіп төнген адамдар. Олар тікелей суда, батып бара жатқан кемеде, құтқарушы жабдықтарда ... ... ... ... да ... ... ... болуы мүмкін.
ҚР ҚК 306-бабының (Ұшудың халықаралық ережелерін бұзу) - қылмыстың объективтік жағы - ... ... ... ... ... ... ... әуе қақпаларына ауытқұды білдіретін әрекеттің болуымен сипатталады. Шекараны мерзімі ескірген рұқсатпен, қашық байланыс құралдарын сөндіріп тастап кесіп өту, т.б. ... ... ... ... ... ... ретінде белгілі.
Жалпы қорытындылай келе объективтік жағынан алғанда Қылмыстық кодекстің 12-тарауындағы қылмыстардың көпшілігі әрекет немесе әрекетсіздікпен, зардаптан және олардың арасындағы себепті ... ... ... ... Тек қана екі түрлі қылмыс құрамы (305, 306-баптар) құрылысы жөнінен формальдық құрамға жатады.
Қылмыстың тікелей объектісі - жол ... ... және ... ... ... ... ... жол, әуе, су көлігі, автомобиль, тролебус, трамвай) пайдалану ережелері, ал қосымша тікелей объектісі - ... ... үшін ... ... ... ... ... болуы мүмкін.
Қылмыстың заты - темір жол, әуе, су көлігі, ... ... ... және ... да ... ... ...
Қарастырылып отырған қылмыстың объектісіне жол қозғалысы және нақты механикалық көлік құралдарын пайдалану қауіпсіздігі қамтамасыз ету саласындағы қоғамдық қатынастар жатады. Профессор Н.И. ... ... ... қылмыстың тікелей объектісіне темір жол, су немесе әуе көліктерінің қалыпты жұмысы жатады. Бұл ұстаныммен келіспеген профессор Б.А. Куринов тікелей ... ... жол, су ... әуе ... ... саласындағы қауіпсіз жұмысын жатқызады, себебі көліктің қалыпты жұмысы түсінігін көліктің ... ... ... жұмысына қарағанда кең мағынада түсінуге болады.
Мұнда қосымша объект ретінде жәбірленушілердің өмірі мен денсаулығы ... ... ... ... жол ... немесе теңіз болмаса өзен көлігін пайдалану қауіпсіздігі ережелерінің ... ... ... да зиян келетіні белгілі (өзен ағыстарының, теңіз бетінің мұнаймен, жанар-май заттарымен ластануы, ... өлуі және ... ... көліктердің әр түрлері жатады. ҚР ҚК 295-бабындағы ескертпеген сәйкес көлік деп темір жол, теңіз, өзен және әуе көлігі құралдарының ... ... оның ... ... ... ... және өзен кемелері есептеледі. Су жолы көлігіне (теңіз, және өзен ... ... ... ... ... ... (балық, шаян, аулаушы және т.б.), қайта өндіруші (жүзетін базалар мен зауыттар), көмекші (буксирлер және т.б.), ... (су ... ... су ... тазартушы снарядтар, кабель орнатушы және т.б.), құтқарушы, спорттық кемелер, соның ішінде әуе жастықшаларымен, су асты ... ... ... ... ... ... 75 (а.к.) аспайтын теңіз және өзеннің шағын кемелері және ... ... 80 ... тоннадан аспайтын өздігінен жүзбейтін кемелер, азаматтардың иелігіндегі ... ... ... ... кемелер, желкенді кемелер, 100 килограмм және одан да жоғары салмақтағы жүкті көтеретін қайықтар, байдаркалар мен үрлемеді қайықтарды да ... ... ... ... авиациялар кемелері (ұшақтар, тік ұшақтар), сондай-ақ басқа да әуеде ұшу ... ... ... ... ... дельтапландар және т.б.) жатады.
2.2 СУБЪЕКТИВТІ БЕЛГІЛЕРІ
Жалпы келетін болсақ осы көлік оқиғаларымен байланысты ... ... ... ... ой ... және ... ... байланысты болады, яғни кінәнің түрлеріне байланысты: қасақана немесе абайсыздықпен. Көліктегі қылмыстардың нақты құрамдары өздерінің объективтік, субъективтік белгілері бойынша ... ... ... ... ... бар, ... орай осы ... жеке-жеке талдау арқылы олардың заңдылық табиғатын толық сипаттауға мүмкіндік туады [2].
Әр баптың кінәнің қасиеттеріне сай баптар:
Көлік құралдарын жүргізуші адамдардың жол ... және ... ... ... ... ... - ҚР ҚК ... жағынан қарастырылып отырған қылмыс кінәнің абайсыз жасалған түрімен сипатталады. Себебі жолда жүру ережесі мен көлік құралдарын пайдалану ережелерін бұзу міндетті ... ... ... ... болуымен қарастырылады, ал жүргізушінің осы ережелерді бұзуына қатысты психикалық қатынасы кінәлілік ретінде ... ... ... ... ... ... жағынан қылмысты менмендік немесе қылмысты немқұрайлық арқылы жасалған болып есептеледі.
Жол-көлік оқиғасы болған орыннан кетіп қалу - ҚР ҚК ... ... жағы - ... ... ... болуымен сипатталады. Айыпты жол көлік оқиғасының нәтижесінде зардап шегушінің саналы ... ... ... зиянды зардаптардың болу мүмкіндігі алдын ала біледі, олардың орын алуына жол береді немесе соны ... ... ... ... және ... техникалық ақаулармен пайдалануға шығару, мас күйінде адамды көлік құралын жүргізуге жіберу - ҚР ҚК ... ... ... жағы - ... ... ... болуымен сипатталады (менмендікпен немесе немқұрайлықпен жасалған әрекет - ҚК-тің 21 ... ... ... ... ... ... жарамсыздыққа келтіру - 299-бабы.
Бұл қылмыстық субъективтік жағы кінәнің екі нысанымен сипатталады. Кінәлінің қоғамдық қауіпті ... ... және т.б.) ... ... ... ... жасалған түрге жатса, зардаптар - абайсызда жасалған болады.
Көліктің қауіпсіз ... ... ... ... ... бұзу - ҚР ҚК ... ... жағы - абайсыздықпен жасалған қылмыспен сипатталады. Оны жасаған адам жол ... ... ... ... ... қауіпсіздігін бұзу нәтижесінде қоғамға қауіпті залалдар туатынын алдын-ала біледі, бірақ оған немқұрайлы қарап, оған жол бермеуіне сенеді.
Поезды қажет ... ... өз ... ... - ҚР ҚК ... жағынан қылмыс екі нысандағы кінә түрімен сипатталады: іс-әрекет жөнінде қасақаналық, ал одан ... ... ... абайсыздық. Аталған зардаптарға қатысты ниет болған жағдайда кінәлінің жауаптылығы тиісінше жағдайларда жеке ... ... жеке ... ... жасалған қылмыс ретінде ҚР ҚК 299-бабы бойынша жауаптылыққа тартылады.
Көлікте қолданылатын ережелерді бұзу - ҚР ҚК 302-бабы.
Қарастырылған ... ... жағы - ... ... болу ... сипатталады. Кінәлі көлікте қолданылатын тәртіпті сақтау және ... ... ... бұза отырып, қоғамға қауіпті зардаптардың орын алуы мүмкін екендігін болжап біледі, бірақ ... ... ... ... ... ... ... құбырларын салу, пайдалану немесе жөндеу кезінде қауіпсіздік ережелерін бұзу - ... ... ... ... ... ... жасалған абайсыздық нысанда сипатталады. Кінәлі адамның әрекетіндегі себептер мен мақсаттары бағалау кезінде есепке алынбайды, бірақ жеке ... ... ... ... ... ... қирату - ҚР ҚК 304-бабы
ҚР ҚК 304-бабы қарастырып отырған қылмыстың субъективтік ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық немқұрайлық жатады. Кінәлі адамның осы әрекетке барудағы себептері мен мақсаттары бағалауға әсер етпейді, ... ... жаза ... ... ... ... апатқа ұшырағандарға көмек көрсетпеуі - ҚР ҚК 305-бабы.
Қылмыс субъективтік жағынан тікелей қасақаналық нысанмен сипатталады. Апатқа ұшырағандарға ... ... ... өзі де ... ... ... ... алаңдау, пайдакүнемдік және т.б.) себеп бұл қылмыстың құрылымдық белгісі болып табылмайды, ... ... тек жеке жаза ... ғана ... ... ... бұзу - ҚР ҚК ... жағынан алғанда бұл тікелей немесе жанама ниет түріндегі ... ... ... өз ... ... қауіпті сипатын сезінеді, оның нәтижесінде болатын зиянды залалдарды алдын ала ... және оның ... ... ... ниет ... ... бірақ ол залалдардың болуына жол береді (жанама ниет).
Қорытындылай ... ... ... ... - жол қозғалысы мен қауіпсіздік ережелерін көлік құралдарын жүргізуші адамдардың жол қозғалысы және көлік автомобильді, троллейбусты, трамвайды не ... да ... жол - ... ... ... ... қалу.
2.3 ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ СУБЪЕКТІЛЕРІ (АРНАЙЫ)
Қылмыстың субъектісіне орындайтын жұмысы немесе атқаратын қызметіне байланысты темір жол, әуе немесе су көлігі қозғалысы мен ... ... ... ... ... ... 16 жасқа толған, ақыл-есі дұрыс жеке тұлға. Нақты қылмыс субъектілеріне (арнайы) ведомствовалық нормативтік актілер негізінде анықталатын, көлік қызметкерінің ... да бір ... ... атқаратындар. Оған [2]:
* Темір жол көлігінде: машинист, оның ... ... ... темір жол станциясының кезекшілері, диспетчерлер және басқалары;
* Әуе көлігінде: ұшқыш, ұшақ штурманы, бортмеханик, әуедиспетчері және ... Су ... кеме ... оның ... ... шкипер және басқалары жатады.
Жалпы қылмыс субъектісінің жас мөлшері ҚР ҚК-де көзделгендей 16 жастан басталады, бірақ ерекше ... ... ... ... - ... бойынша 14 жас шамасынан қылмыстық жауаптылыққа тартылады [3]. ... ... ... ... жеке тұлғалар мен әскери қызметкерлер бола алмайды. Тиісті жағдайларда олар ҚР ҚК-нің 300, 392, ... ... ... ... Бұл қылмыстың субъективтік жағы қылмысты немқұрайдылық немесе қылмысты ... ... ... жасалған кінәнің болуымен сипатталады (ҚР ҚК 21-бап). Менмендікпен жасалған қылмыс кезінде кінәлі көлік қозғалысы немесе оны ... ... ... бұзылуы нәтижесінде қоғамға қауіпті орын алуы мүмкін екендігін алдын ала біледі, алайда, бұл зардаптарды болдырмау мүмкіндігіне жеткіліксіз негіздерсіз, ... ... Ал, ... ... ... жағдайда кінәлі тұлға қоғамға қауіпті зардаптарының орын алуы мүмкін екендігін алдын ала білмейді, алайда, қажетті ұқыптылық пен сақтық болған ол ... ... ... тиіс және ... біле де алар еді. ... ... 2-бөлімінде абайсызда кісі өліміне әкеп соққан осы аталған қылмыстары үшін жауаптылық белгіленген. ҚК-тің 295-бабының 3-бөлімінде абайсызда екі немесе одан да көп ... ... әкеп ... осы баптың 1-бөлімінде көзделген әрекет үшін жауаптылық белгіленген. ... ... ... ... ... ... бір немесе бірнеше адамдардың өліміне әкеп соққан іс-әрекет немқұрайлықпен немесе менмендікпен жасалуы мүмкін
ҚОРЫТЫНДЫ
Жалпы қорытындылай келгенде қылмыстар көпшілігі әрекет немесе әрекетсіздікпен ... ... ... ... көліктегі оқиғалары бойынша біздің мемлекетімізде жылына - 3000 адам қаза ... және ... ... ... оқиғалар көлік жүргізушілердің ұқыпсыз көлік жүргізуіне байланысты болады, яғни көліктің объектісі болып көлік құралдарын пайдалану қауіпсіздігі және де ... ... ... ... ... немесе зиян келтіруді айтамыз. Менің ойымша бұл жерде нақты сол оқиғаның орын алуына байланысты және ... ... күйі ... деңгейде ма назар аударуымыз керек. Сондай-ақ бұл ... ... ... ... Егер де ... ... ... белгілі бір көлік құралдарын пайдалану ережелерін немесе нормаларын бұзып, соның ... ауыр ... ... ... орын ... ... онда сол көлік құралы жүргізушісіне белгілі бір қатал түрде шараны қолдануымыз керек. Себебі көлік құралының жүргізушісі ... ... ... ... ... дұрыс және қалыпты түрде сақтап, жолдағы қозғалысы жөнінде қаупін біле тұра өзіне есеп беруі ... ... ... оқиғалардың көпшілігіне байланысты адамдардың өмірі мен жол қозғалысы зардаптары жиі кездесетін болған. Мысалыға, жақында ... ... ... ... яғни ... қаласындағы көлік жүргізушісінің жолдағы жеркенішті түрде және де мас күйінде көлік жүргізуін айтамыз. Нәтижесінде осы ... ... ... адам қаза ... ... ... ... шығару үшін менің ойымша мемлекетіміз қатаң түрде шаралар қабылдауы керек, яғни белгілі бір абайсызда кісі өлімі болған ... ... ... қандай күйде көлік құралын жүргізуі, көлік жүргізушінің күйі қандай деңгейде болуы және т.б. ... орын ... ... аударуымыз керек. Осыған орай мемлекетіміз көлік құралдарын жүргізуші адамдардың жол қозғалысы және көлік құралдарын пайдалану ережелерінің бұзуына байланысты жазаның ... ... ... ... ТІЗІМІ
* Қазақстан Республикасының Конституциясы, 1995ж. 30 тамыз. - ... ... И. Ш. ... Республикасының Қылмыстық Құқығы. Ерекше бөлім: Оқу құралы. - Қарағанды : ҚарЗИ, 2003. - 240 с.
* Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. ... ... ... ... ... 2- басылымы. - Алматы: Жеті жарғы, 2003. - 560 б.
4. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексi (1997 ж., 16 ... N 5167) ... ... ... мен ... 1994 жылғы 21 қыркүйегіндегі Заңы (кейіннен өзгертулер мен толықтырулар енгізілген);
6. Қазақстан Республикасының Қылмыстық ... ... - ... ЖШС ... ... 2004. - 648 б.
7. 1996 ... 15 шілдесіндегі Қазақстан Респубикасының Заңы

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Көліктегі қылмыстар».4 бет
Көліктегі қылмыстар туралы25 бет
Автомобильді не өзге де көлік құралдарын заңсыз айдап әкету үшін қылмыстық жауаптылық83 бет
Автомобильді немесе өзге де көлік құралдарын ұрлау мақсатынсыз заңсыз иеленгендігі үшін қылмыстық жауаптылық белгілеу мәселелері бойынша кездесетін сұрақтар мен кемшіліктерді толықтыру және оны құқық қорғау органдары қызметкерлерінің тәжірибеде қолдану тиімділігін жетілдіру жолдарын теориялық тұрғыда анықтау101 бет
Көліктегі қылмыстар22 бет
ҚР сот сараптамасы пәнінен лекциялар44 бет
Басқару тәртібіне қарсы қылмыстардың құрамы18 бет
Денсаулыққа қарсы қылмыстардың жалпы сипаттамасы және түрлері70 бет
Денсаулыққа қарсы қылмыстардың жалпы сипаттамасы және түрлері туралы18 бет
Жеке адамның денсаулығына қарсы қылмыстардың түсінігі және жіктелуі55 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь