Комплексті қосылыстар

Жоспары:
1. Комплексті қосылыстар, олардың құрылысы және қасиеттері. Комплексті қосылыстардың жіктеуі.
2. Комплексті қосылыстардың ерітіндідегі тепе.теңдік. Комплекстің сатылап түзілуі. Комплексті қосылыстардың тұрақтылық константалары (сатылы және жалпы). Комплексті қосылыстардың түзілу жылдамдығы.
3. Комплекстердің ерігіштігі.
4. Комплексті қосылыстардың номенклатурасы.
1. Комплексті қосылыстар, олардың құрылысы және қасиеттері. Комплексті қосылыстардың жіктеуі.
1893 жылы А.Вернердің координациялық теориясына сәйкес комплексті қосылыстың молекулалары орталық атомнан (комплекс түзуші) жєне онымен байланысқан лигандтардан (зарядталған немесе нейтралды анорганикалық немесе органикалық бөлшектер, яғни иондар немесе молекулалар) тұрады.
Комплексті қосылыстардың кұрылысы өте күрделі. Сулы ерітінділерде комплексті объектілер комплекс түзуші мен лигандтардың электронды орбиталдары арасындағы өзара єрекеттесуі нєтижесінде түзіледі. Лигандтарда бөлінбеген электрондар жұбы болады, ол жұпты комплекс түзуші өзінің бос орбиталіне қабылдайды. Электронды жұп ортақ болып, нєтижесінде комплекс түзуші мен лиганд арасында донорлы-акцепторлы деп аталатын химиялық байланыс түзіледі.
Координация орталығы жоқ қосылыстар да белгілі. Мысалы, органикалық қосылыстар гидрохинон және хинон олардың  - электрондары есебінен хингидрон комплексті қосылысын түзе әрекеттеседі. «Координациялық қосылыстардан» гөрі «Комплексті қосылыстар» ұғымы кеңдеу болуына қарамастан, оларды тәжірибеде онша бөліп қарамайды.
Сондай-ақ комплексті қосылыстарды қос тұздардан ажырата білу қажет, себебі олар тек қана физико-химиялық қасиеттерімен емес, сонымен бірге құрылысымен де ерекшеленеді.
Комплексті тұздар жай және комплексті иондарға диссосацияланады, соңғысы жай иондарға өте аз мөлшерде диссосацияланады:
Әдебиеттер тізімі
1. Основы аналитической химии /под ред. Ю.А.Золотова в 2х кн. М.:Высш.шк.,1996
2. Золотов Ю.А. Аналитическая химия: проблемы и достижения. М.: Наука, 1992.
3. Пилипенко А.Т., Пятницкий И.В. Аналитическая химия в 2х кн. М.: Химия,1990.
4. Данцер К. Аналитика. М.: химия,1981.
5. Скуг Д., Уэст Д. Основы аналитической химии в 2х кн. М.: Мир, 1979.
6. Пономарев В.Д. Аналитическая химия. 2х кн. М.: Высш.шк., 1982.
7. Фритц Дж., Шенк Г. Количественный анализ. М.: Высш.шк. 1978.
8. Алексеев В.Н. Количественный анализ. М.: Химия, 1972.
9. Посыпайко В.И., Козырева Н.А., Лигачева Ю.П. Химические методы анализа. – М.:Высш.шк.,1989.
10. Пиккеринг У.Ф. Современная аналитическая химия. М.:Химия,1977.
11. Құлажанов . Қ.С Аналитикалық химия. Алматы: Білім, 1994.
12. Өтелбаев Б. Химия, 3 кіт. Шымкент: Полиграфия, 1998.
        
        Лекция №12.
Комплексті қосылыстар
Лекция сұрақтары:
1. Комплексті ... ... ... ... Комплексті қосылыстардың жіктеуі.
2. Комплексті қосылыстардың ... ... ... ... ... ... константалары (сатылы және жалпы).
Комплексті қосылыстардың түзілу ... ... ... ... ... номенклатурасы.
1. Комплексті қосылыстар, олардың құрылысы және ... ... ... жылы ... ... ... ... комплексті
қосылыстың молекулалары орталық атомнан (комплекс түзуші) жєне ... ... ... ... ... ... немесе
органикалық бөлшектер, яғни иондар немесе молекулалар) тұрады.
Комплексті қосылыстардың кұрылысы өте ... Сулы ... ... ... түзуші мен лигандтардың электронды
орбиталдары арасындағы өзара єрекеттесуі нєтижесінде ... ... ... жұбы ... ол ... комплекс түзуші өзінің бос
орбиталіне қабылдайды. Электронды жұп ортақ болып, ... ... мен ... ... ... деп ... ... түзіледі.
Координация орталығы жоқ қосылыстар да белгілі. Мысалы, ... ... және ... ... ( - ... хингидрон комплексті қосылысын түзе әрекеттеседі. «Координациялық
қосылыстардан» гөрі «Комплексті қосылыстар» ... ... ... ... ... онша бөліп қарамайды.
Сондай-ақ комплексті қосылыстарды қос тұздардан ажырата білу қажет,
себебі олар тек қана ... ... ... ... ... де ... тұздар жай және комплексті иондарға диссосацияланады, соңғысы
жай иондарға өте аз мөлшерде ... ион ... оң және ... ... болуы мүмкін. Ішкі
координациялық сфераның заряды зарядталған иондардың алгебралық қосындысына
тең, мысалы ионы үшін (3+)+(-6)=-3.
Иондық сипаттағы комплексті ... ... ... ... ... Бейтарап комплекстерде, мысалы сыртқы сфера болмайды. Ішкі
координациялық сферада болатын ... саны ... ... санын көрсетеді, ол 2, 3, 4, 5, 6, 8 тең. ... ... ішкі ... ... бар, ал ... ... катионы.
Лиганданың комплекстүзуші атоммен байланыс түзу санына қарай ... ... ... ... ... атоммен әр лиганд тек бір ғана
байланыс түзетін болса, мұндай қосылыстар ... ... ... ... ... ... екі және одан да көп байланыс түзетін
қосылыстар полидентантты комплекстер деп ... ... ... ... ... ... ... деп аталады.
Мысалы:.
Егер лигандтар бірнеше атомдардан тұрса, кей жайдайларда комплекс түзуші
лигандтың екі немесе бірнеше атомымен байланысатын ... ... ... ал ... комплекстер хелаттар деп аталады. Хелаттардың
негізгі ерекшелігі- құрамында комплекс түзуші бар жєне лигандтардан тұратын
циклдер. ... ... ... ... ... Комплексондар -
көпнегізді аминокарбонқышқылдары. ... . ... ... ... ... ... комплексонаттар деп аталады.
Комплексті қосылыстардың бірнеше координациялық орталықтары ... ... ... көп ... ... қосылыстар деп атайды.
2. Комплексті қосылыстардың ерітіндідегі тепе-теңдік. Комплекстің сатылап
түзілуі. Комплексті қосылыстардың тұрақтылық ... ... ... ... қосылыстардың түзілу жылдамдығы.
Аналитикалық мақсаттар үшін комплекс түзу реакцияларын келесі түрде
көрсетуге болады. Ерітіндіде металл ... ... ... ... ... ... ... молекулаларын координациялайды, мысалы
келесі түрдегі аквакомплекстер түзеді: , ... - ... ... ... Лигандтар ерітіндісіне комплекс түзе алатын
заттарды ... ішкі ... ... су ... олар лигандтармен алмасады:
Комплекс түзу реакциясының жалпы түрі келесідей болады:
Бұл реакцияның тепе-теңдік константасы болады, мұндағы .
константасын берілген комплексті қосылыстың ... ... ... ... деп атайды. Оған қарама-қарсы ... ... ... ... деп атайды. Тұрақтылық константасының
сандық жоғары ... ... ... ... ... мөлшері көп
болады, жєне керсінше. Ерітіндідегі ... ... ... ... ... ... түзу реакциялары сатылап
өтеді. Сатылап өтетін реакциялардың тепе-теңдік константасы тұрақтылықтың
сатылы константалары деп аталады. ... ... ... єрбір
сатысы үшін жеке жазылады, сонымен қатар толық комплекс түзу реакциясының
тұрақтылығын көрсететін жалпы константа бар.
Иондық ... ... ... ... күш ... ... ... мєндері де арта бастайды. Тұрақты ондық күші бар
ерітінділерде ... ... да ... ... ол ... тепе-
теңдік концентрацияларды анықтауға мүмкіндік береді.
Тұрақтылық константаларын анықтау үшін єдетте арнайы ... Я. ... ... «түзілу функциясы» кеңінен қолданыс
тапты:
мұндағы жєне - металл-комплекс ... ионы мен ... ... - ... ... ... ... комплекске байланысқан лиганд
концентрациясының металл-комплекс түзуші ионының ... ... ... ... ... жєне ... тєжіребелік жолдармен
тұрақтылық константаларын есептеудің бірнеше єдістері ... ... ... теңдеумен лиганд пен орталық
ионнан координациялық қосылыс ... ... ... ... ... ... түзу ... єрбір қатысушысының түзілуінің
стандартты Гиббс энергиясы бойынша есептеуге болады.
Реагенттердің ... ... ... және ... ... байланысты комплекс түзетін ... ... ... ... ... ... неорганикалық және органикалық
лигандалармен түзілу және диссосациялану реакциялары өте тез жүреді. ... ... деп ... ... ... ... мыс ...
мыс тұзы ерітіндісі мен аммиактың әрекеттесуі нәтижесінде тез түзіледі ... ... ... тез ... Ішкі ... өте жай ... ... комплексті қосылыстар инертті деп аталады. Мысал
ретінде өте қышқылдық ... да ... ... келтіруге
болады. Реакция жылдамдығына температураның әсері Аррениус теңдеуімен
беріледі:
,
мұндағы ... ... ... ... ... реакция жылдамдығы температураның өсуімен жоғарылайды.
3. Комплекстердің ерігіштігі.
Заттардың ерігіштігі кристалдық тордың және ... ... ... ... ... Бұл екі энергия да заттың
құрылымы мен еріткіш табиғатына тәуелді. Жоғарғы полярлы ... ... ... азаяды:
зарядталған зарядталмаған гидрофильді зарядталмаған
гидрофобты комплекстер.
Органикалық полярлы емес еріткіштер үшін ерігіштік қатары керісінше
болады.
Зарядталған комплекстер үшін ... ... қоса ... ... ионның зарядының өсуімен ұлғаяды және оның ... ... ... үшін ерігіштік гидрофильді және гидрофобты
фрагменттердің қатынасына байланысты. Хелаттар арасында судағы ... ... ... үшін ... яғни ... ... ... орындарда хелат түзуші реагенттер болатын қосылыстар.
Хелаттың немесе ионды ассоциаттың молекулаларына ауыр ... ... ... ... кең қолданылады. Ауыр органикалық
катиондарды қолдану қарапайым бейорганикалық комплекстерге қатысты ... ... ... тұнба түсуге мүмкіндік береді.
Комплекстің ерігіштігін жоғарылату үшін гидрофильді зарядталған топтар:
бар органикалық ... ... ... ... номенклатурасы.
Органикалық лигандтар комплекстері аналитикалық химияда маңызды рөл
ойнайды. Себебі, оларда анорганикалық ... ... ... суда - ... ал сусыз еріткіштерде жақсы ериді жєне т. б. Сапалық
және сандық анализде комплекс ... ... өте жиі ... ... ... қолданудың негізін қалаушылары
кобальтты анықтау үшін α-нитрозо-β-нафтолды ... М. А: ... ... жєне оның ... ... ... қолданған Л.
А. Чугаев болып табылады.
Ішкі сфераның құрамындағы бір ғана ... ... ... ... ... деп ... ... қосылыстың құрамында комплексті катион
немесе комплексті анион, кейде сыртқы сферасыз бейтарап ... ... ... алдымен катионы, содан соң ... ... ... лигандтар түрінде электронейтрал молекулалар болса, олардың ... ......... – гидразин.
Кейбір электронейтрал молекулалардың – лигандтаардың ддәстүрлі
қалыптасқан аты бойынша ... ...... ... т.с.с.
Егер лигандтардың саны бірнеше болатын болса, олардың санын грек тілінде
көрсетеді:
2 – ди, 3 – три, 4 – тетра, 5 – ... ... ... ... ...... ... атау үшін олардың
әрқайсысының аттарына –о- жұрнағын қосып атайды. -бромо, -оксо,
-гидроксо, -циано, - ... ... ... ... атын атау үшін ... ... оның атынан кейін Рим сандарымен жақша ішінде ... ... ... Ең ... ... ... ... атына –ы(-і) деген
жалғау қосып айтады.
Мысалы: - диамин күміс (І) хлориді
– гидроксопента акваалюминий (III) сульфаты.
Сыртқы ... ... атын атау ... атайды. Бұдан соң
жоғарыдағы аталған ... ... ... ... ... ... ... -"аты" деген жұрнақ қосып, соңынан жақша ішіне Рим
сандарымен тотығу дәрежесін ... ... жоқ ... ... атау үшін ... ... онан кейін атау ... ... ... аты ... де, оның ... ... ... - динитритотетраамин кобальт (II)
- бис (циклопентадиенил) темір
Комплекс түзуші атомдар өзара тікелей байланысып келген ... ... деп ... ... ... ... ... - пентакарбонил марганец – пентакарбонил рений.
Сонымен қатар, комплексті қосылыстар ... ... ... бір ... ... алу ... ретінде қолданады. Мысалы, ... ... үшін ... ... көк түс) ... ... ерітілген қосылысқа ауыстыру үшін интенсивті көк
аммиакты комплекс қолданылады. Комплекс түзушілер өте көп және ... ... ... ... ... үшін ... тізімі
1. Основы аналитической химии /под ред. Ю.А.Золотова в 2х ... ... Ю.А. ... ... ... и достижения. М.: Наука,
1992.
3. ... А.Т., ... И.В. ... химия в 2х кн. М.:
Химия,1990.
4. Данцер К. ... М.: ... Скуг Д., Уэст Д. ... ... ... в 2х кн. М.: Мир, ... ... В.Д. Аналитическая химия. 2х кн. М.: Высш.шк., 1982.
7. Фритц Дж., Шенк Г. ... ... М.: ... ... ... В.Н. ... ... М.: Химия, 1972.
9. Посыпайко В.И., Козырева Н.А., Лигачева Ю.П. Химические ...... ... У.Ф. ... ... ... М.:Химия,1977.
11. Құлажанов . Қ.С Аналитикалық химия. Алматы: Білім, 1994.
12. Өтелбаев Б. ... 3 кіт. ... ... 1998.

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ni2+ ионының глицин және лимон қышқылымен комплексті қосылыс түзуін спектрофотометриялық әдіспен зерттеу60 бет
Гумин қышқылы55 бет
Комплексті қосындылар24 бет
Лантан14 бет
Пента-, гексациклофосфат - су -модификатор (Mn2+, Fe2+, Co2+, Ni2+, Cu2+, Zn2) жүйесі25 бет
Рений туралы40 бет
Әрекеттесуші массалар заңын тотығу - тотықсыздану тепе - теңдігіне қолдану82 бет
Web-қосымшаларды дайындау технологиялары. HTML тілі, оның негізгі компоненттері8 бет
Компьютерлік желілер. Желілік қосымшаларды қолдану19 бет
Компьютерлік қосымшамен есептеу әдістері50 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь