Кәсіпорынға арналған қойма есебінің автоматтандырылған жұмыс орнын әзірлеу

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 6
1 Қойылған мәселенің қазіргі жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 10
1.1 Қойылған мәселенің қазіргі жағдайы бойынша әдебиетке шолу ... ... .. 10
1.2 Ақпараттық жүйені жасау қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 12
1.2.1 Ақпараттық жүйелердің тапсырмалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 13
1.2.2 Ақпараттық жүйені құруға қойылатын талаптар ... ... ... ... ... ... ... 17
1.3 Ақпараттық жүйенің ресурстарына қойылатын талаптар ... ... ... ... ... .. 18
1.4 Ақпараттық қамтамаларға қойылатын талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 19
1.4.1 Ақпараттық жүйелердің классификациясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
1.4.2 Ақпараттық программалық жүйелердің спецификациясы ... ... ... 21
2 Есептің қойылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 22
2.1 «Қойма есебінің» ақпараттық жүйесін құру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
2.1.1 Қойма процессін жобалау және бақылаудағы автоматтандырылған
ақпараттық жүйе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 24
2.2 Қолданушы интерфейсі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
2.3 Құру ортасын таңдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 30
2.3.1 Мәліметтер базасын қолдану және жобалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
2.3.2 Мәліметтер базасымен жұмыс істеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 37
2.3.4 Мәліметтер базасының компоненттері және олармен жұмыс істеуге арналған компоненттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38
2.3.5 Қосымша құру. Мәліметтер базасының кестесін құру ... ... ... ... 39
2.4 Delphi құралдарын мәліметтер базасында пайдалану ... ... ... ... ... ... ... . 40
2.4.1 Delphi 7.0 ортасында жұмыс жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 41
2.4.2 Delphi ортасында мәліметтерді өңдеу үшін пішіндер құру ... ... .. 43
2.5 Бағдарлама пакетімен МББЖ.ң өзара әсерлесу сұлбасы ... ... ... ... ... .. 44
2.6 SQL тілі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 46
3 Бағдарламалық қамтаманы құру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 48
3.1 Функционалдық қолданылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 48
3.2 Техникалық құралдарға қойылытын талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 48
3.3 Бағдарламалық қамтамаға қойылатын талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... 48
3.4 Сенімділікке қойылатын талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 49
3.5 Программаның логикалық құрылымын сипаттау ... ... ... ... ... ... ... ... .. 49
3.6 Шақыру және жүктеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 50
3.7 Енгізілетін және шығарылатын мәліметтер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 51
4 Жобаның экономикалық негізделуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 52
5 Еңбек қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 60
6 Қоршаған ортаны қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 66
Қортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 69
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 70
Қосымшасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 71
XXI ғасыр – ақпараттық технологиялар ғасыры. Сондықтан да біздің өмірімізбен байланысты кез келген оқиға, кез келген дүние автоматтандырылып, құнды ақпарат көзіне айналып, компьютер деген машинаның өңделуіне түсіп, жік – жікке бөлінуде.
Қазіргі заманда ақпарат үлкен орын алып, уақыт өтуіне байланысты қарқынды ұлғайып отыруда. Ақпаратты өз уақытында, сенімді және толық беруді ақпарттық жүйе қамтамасыз етеді.
Ақпараттық жүйелер қолданушылардың сұраныстарына сәйкес ақпаратты жинауға, сақтауға, іздеуге, өңдеуге және жеткізуге мүмкіндік береді және оларды жүйелі ұйымдастыру үшін мәліметтер базасын қолданған жөн.
Үлкен көлемдегі сақталған ақпараттарды қолдану, жүйелік құрылғылардың дамуынан басқа, мәліметтерді тасымалдау құралдары, жады үшін адам мен ЭЕМ арасында диалогты қамтамасыз ететін, файлдарды оқу үшін, сақталған мәліметтерді модификациялауда жаңа мәліметтерді қосу немесе сақталынған мәліметтер негізінде шешім қабылдау үшін мүмкіншіліктер туғызуы керек. Бұл функцияларды қамтамасыздандыру үшін мәліметтер қорын басқару жүйесі деген мамандандырылған құрал енгізілген. Қазіргі заманғы МҚБЖ (Мәліметтер қорын басқару жүйелер) – ақпараттар массивін басқаруда бір немесе бірнеше қолданушылардың бір уақыт ішінде жұмыс істеуіне бағытталған мәліметтер қорын басқарудың көп қолданушылар жүйесі.
Мәліметтер базасы деп деректердің электрондық сақтаушысын айтады және ақпаратты сақтауды, мәліметтерге ыңғайлы, тез кіруді қамтамасыз етеді. Мәліметтер базасы белгілі бір ережелерге сай құрылған мәліметтер жиынтығын құрайды және базадағы ақпарат артықсыз, тұтас болуы керек.
Мәліметтер базасын басқару жүйесі мәліметтер базасын құруға, толтыруға, өзгертуге, жоюға арналған программалық жабдық болып табылады.
Мәліметтер базасын жасау кезінде екі негізгі мәселені ескеру қажет:
1. Бағдарламаны өзгертпей-ақ мәліметтерді қосу немесе қайта құру үшін мәліметтер өздерін қолданған бағдарламаға тәуелсіз болуы қажет.
2. Жай бағдарлама тілінде күрделі еңбекті қажет ететін бағдарламасыз-ақ мәліметтер базасынан керекті ақпаратты сұрау және іздеу мүмкіндігін қамтамасыз етеді.
Бүгінгі күннің өзінде мәліметер базасын қолданбайтын бірде бір білім ортасының және басқа да салалардың жұмысын елестету мүмкін емес.
Қазіргі кезеңнің ерекшелігі үлкен көлемдік материалдық және шикізат ресурстарын пайдалануға негізделген индустриалды экономикадан, негізгі ресурсы ақпарат болып табылатын ақпараттық экономикаға өту. Информатика мамандары қоғамдағы ақпарат рөлінің күшеюін бір ауыздан мойындап отыр. Ақпарат бара – бара қоғамдық әл – ауқат деңгейін
1. Понамарёв В. Базы данных в DELPHI 7.0 7, - СПб.: «Питер», 2003.
2. Бойко В.В., Савинков В.М. Проектирование баз данных информационных систем. - М.: Финансы и статистика, 2001.
3. Джексон Г. Проектирование реляционных баз данных для использования с микроЭВМ. - М.: Мир, 1991. 252 с.
4. Кирстен В. СУБД Cache. Объектно-ориентированная разработка приложений, - СПб.: «Питер», 2001.
5. Фаронов В.В. Программирование баз данных в Delphi 7.07. Учебный курс, СПб.: Питер, 2006.
6. Симонович С.В. Язык структурированных запросов SQL, - СПб.: «Питер», 2000.
7. Шумаков А.И. «Базы данных в среде Delphi 7.0 7», Электронная версия.
8. Дуванов А. А. «Конструирование баз данных». - СПб, 2003г.
9. Фаронов В.В. «Программирование баз данных в Delphi 7.07. Учебный курс». - СПб.: Питер, 2006
10. Вейскас Д. Эффективная работа с Access 2000. - СПб., 2001г.
11. Дуванов А. А. Конструирование баз данных. - СПб, 2003г.
12. Антипов Д. В., Соколов А. В. Базы данных. Москва, 2002.
13. Кирстен В. СУБД Cache. Объектно-ориентированная разработка приложений, - СПб.: «Питер», 2001.
14. Понамарёв В. Базы данных в DELPHI 7.0 7. – СПб.: «Питер», 2003.
15. К. Дж. Дейт. Введение в системы баз данных, М.: «Вильяме», 2005.
16. Атре Ш. Структурный подход к организации баз данных.- М.: Финансы и статистика, 2000.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
................................................ 6
1 ... ... ... 10
1.1 Қойылған мәселенің қазіргі жағдайы бойынша әдебиетке шолу..........
10
1.2 ... ... ... ... ... ... 13
1.2.2 Ақпараттық ... ... ... 17
1.3 Ақпараттық жүйенің ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Ақпараттық программалық жүйелердің спецификациясы ........... 21
2 ... ... ... ... ... жүйесін
құру............................................ ... ... ... жобалау және бақылаудағы автоматтандырылған
ақпараттық
жүйе...............................................................
.................. 24
2.2 Қолданушы
интерфейсі..................................................................
..... 25
2.3 Құру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... базасының компоненттері және олармен жұмыс істеуге
арналған
компоненттер.....................................................
.. 38
2.3.5 Қосымша ... ... ... кестесін
құру................ 39
2.4 Delphi ... ... ... 40
2.4.1 Delphi 7.0 ... ... ... Delphi ... ... ... үшін пішіндер құру..........
43
2.5 Бағдарлама ... ... ... ... 44
2.6 ... 46
3 ... ... ... ... ... ... ... ... 48
3.3 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 49
3.6 ... ... ... Енгізілетін және ... ... 51
4 ... ... 52
5 ... 60
6 ... ... ... ... ... ... ... – ақпараттық технологиялар ғасыры. Сондықтан да біздің
өмірімізбен байланысты кез ... ... кез ... ... ... ақпарат көзіне айналып, компьютер деген машинаның
өңделуіне ... жік – ... ... ... ақпарат үлкен орын алып, уақыт өтуіне байланысты
қарқынды ұлғайып отыруда. Ақпаратты өз уақытында, ... және ... ... жүйе ... ... ... ... сұраныстарына сәйкес ақпаратты
жинауға, сақтауға, іздеуге, өңдеуге және жеткізуге мүмкіндік береді және
оларды ... ... үшін ... базасын қолданған жөн.
Үлкен көлемдегі сақталған ақпараттарды қолдану, ... ... ... ... ... ... жады үшін адам мен ... диалогты қамтамасыз ететін, файлдарды оқу ... ... ... жаңа ... қосу ... ... ... шешім қабылдау үшін мүмкіншіліктер туғызуы керек. Бұл
функцияларды қамтамасыздандыру үшін мәліметтер қорын басқару жүйесі ... ... ... ... ... МҚБЖ ... ... жүйелер) – ақпараттар массивін ... бір ... ... бір ... ішінде жұмыс істеуіне бағытталған мәліметтер
қорын басқарудың көп қолданушылар жүйесі.
Мәліметтер базасы деп ... ... ... ... ... ... ... ыңғайлы, тез кіруді қамтамасыз етеді.
Мәліметтер базасы белгілі бір ... сай ... ... ... және ... ақпарат артықсыз, тұтас болуы керек.
Мәліметтер базасын басқару жүйесі ... ... ... ... ... арналған программалық жабдық болып табылады.
Мәліметтер базасын жасау кезінде екі негізгі мәселені ескеру қажет:
1. Бағдарламаны өзгертпей-ақ ... қосу ... ... құру ... ... ... бағдарламаға тәуелсіз болуы қажет.
2. Жай бағдарлама тілінде күрделі еңбекті қажет ететін бағдарламасыз-
ақ мәліметтер базасынан керекті ақпаратты ... және ... ... ... ... ... ... базасын қолданбайтын бірде бір білім
ортасының және басқа да салалардың жұмысын елестету мүмкін емес.
Қазіргі кезеңнің ... ... ... ... және ... ... негізделген индустриалды экономикадан, негізгі
ресурсы ... ... ... ... ... өту. Информатика
мамандары қоғамдағы ақпарат рөлінің күшеюін бір ... ... ... бара – бара ... әл – ... деңгейін анықтайтын шешуші факторға
айналуда. Ол бизнестің стратегиялық ресурсы болып қалыптасып ... ... ... ... қозғалыста болған ақпараттар жиындары
өте үлкен. Уақыт өтуімен олар арту тенденциясына ие. ... кез ... ... кіші ... ... жұмыстарды қамтамасыз ететін
мәліметтерді басқару мәселесі ... ... ... бұл үшін ... ... ... ... көпшілік ұйымдар компьютерленген
мүмкіншіліктерін жоғары бағалайды. Қазіргі күнде көпшілік қаржы ұйымдары,
өнеркәсіптер, сауда – ... және т.б. ... ... ... жұмыс
істеуі өте қиын. Мәліметтер қоры болмағанда олар ақпараттар ... ... ... ... ... концепциясының негізгі идеясы қоғамның ... ... ... пен жаңа ... ... ... ... болып отыр. Осы жерде екі ұғымның түсінігін анықтау проблемасы туады
... ... және ... ... Бұл екі ұғымды жиі
алмастыру байқалады. Ал ... ой ... тек ... ... ғана ... ... да қажет етеді. Екінші жағынан, ... ... ... ... саласында жұмыс ... ... ... да жан – ... білімді және компьютерлік сауатты
мамандар дайындау қазіргі заманның үлкен қажеттілігі болып ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынға немесе
бөлімге айналады. Қазіргі кезде қолмен пайдалынатын ақпараттық ... ... ... ... және ... ... ... бөлінеді.
Бұл дипломдық жұмыстың мақсаты “Кәсіпорынның қойма есебіне арналған
автоматтандырылған жұмыс орнын әзірлеу” болып табылады.
Үлкен қызмет салаларында, мекемелерде, ... ... ... және ... ... басқару мәселерін шешетіндіктен бұл
қызмет ... ... өте ... ... Жаңа ... ... бұл қызмет салаларының жұмыс істеуі қиындыққа
соғады. Дер кезінде керекті ... ... ... ... ... үшін автоматтандырылған ақпараттық жүйені құру бұл жұмыстың негізгі
мақсаты болып табылады.
Диплом жұмысының мақсаты ... ... ... ... бірі ... табылатын Delphi 7.0 бағдарламасының ... ... ... мықты бағдарламалық комплекс құру, ... ... ... ... ... ... ... өңдеу жүйесін құру болып табылады. Ақпараттық жүйені құру
барысында Delphi 7.0 ... ... ... және ... Accsess,
Microsoft Excel электрондық кестесін пайдаланып, МББЖ (мәліметтер базасын
басқару жүйесін) құру ... ... ... ... ... тауар (өнім) шығару мүмкін емес, сол сияқты білім
және ... ... ... және ... ... ... алмаймыз. Бұл бөлімнің іс – қағаздары, бұйрықтар т.б. қағаздар
өте көп. Ақпараттық жүйелерді басқару іс – құжаттарын ... ... ... тиімді жұмыс істеуіне мүмкіндік ... ... ... ... ... алгоритімдік және
бағдарламалық құралдардың жиынтығын құрай отырып, белгілі пән ... ... ... ... ... дипломдық жұмыс ақпараттық
жүйелерді басқару үшін өте тиімді, әрі ... ... ... ... ... ... бөлім, программалық қамтама бөлімі,
қорытындыдан тұрады. Кіріспе бөлімінде таңдалған тақырыптың маңыздылығын
және ... ... ... мен құралдарын ашып көрсетілген.
Теориялық бөлімде мәліметтер ... ... ... ... ... қызметі, негізгі операциялары, сонымен қатар қазіргі
уақытта кездесетін программалық өнімдердің аналитикалық зерттеуі ... ... Delphi 7.0 ... ... ... қарстырылады, программалық қамтаманы құру бөлімі қолданушыларға
арналған нұсқаудан тұрады және ... ... ... ... қорытынды бөлімде сипатталады.
Белгілеулер мен қысқартулар
1 Қойылған мәселенің қазіргі жағдайы
1.1 ... ... ... ... ... ... ... заман әлемінде адамның кез-келген қызметі оның ақпараттануына
және бар ақпаратты нәтижелі пайдалануына ... ... ... ... ресурстарының біріне айналған және онсыз
адамның алға басуы мүмкін емес. Қызметтің ... ... ... ... іздеу программалы техникалық құралдарсыз жүзеге аспайтын
үлкен көлемді ... ... ... ... ... ... және ақпараттық жүйе түсінігін
қарастырмай жұмыс істей алмаймыз. Кез-келген ... жүйе ... ... ... ... деп, мәліметтердің электрондық сақтаушысын айтады.
Оларға қатынас, бір немесе бірнеше ... ... іске ... ... мәліметтерді сақтау үшін жасалады және ақпаратты сақтау
мен мәліметтерге ... тез ... ... ... Мәліметтер базасы
өзінен белгілі бір ережелерге сай құрылған ... ... ... ... ... ... тұтас болуы керек. Қолданушыға
қызмет көрсетілу ақпараттық жүйе ... ... ... ... ... ... ортасында жүзеге
асады: экономика, техника, ғылым, медицина және т.б. Адамның ... ... ... ... ... ... ... шамамен өндіріс көлемінің даму квадратына пропорционалды өсуде деп
бекітілген.
Күнделікті өмірде ақпарат түсінігін адамдар арқылы ... ... ... да ... ... ... түсіну қалыптасқан. Бірақ бұл
толық анықтамаға сай емес.
Ақпаратты қабылдау, жіберу, түрлендіру,сақтау және қолдану құралы бола
алатын кез-келген ... ... ... ... өсуі ... ... сақтау және жіберу кезіндегі реттеу қажеттілігін
туғызды.
Алғашқы уақытта процесс жеке ... ... ... ... ... мәліметтер көлемі шағын болатын. ... ... ... ... ... ... ... ЭЕМ қолдану
үлкен көлемді ақпараттырды ... ... ... Бұл өз ... өсуіне, сақталынатын мәліметтің құрылысының күрделенуіне
ақпараттық жүйелердің автоматтану қажеттілігіне үлгі болды.
Ақпараттық жүйелер ... ... ... өміріміздің ажырамас бөлігіне
айналды. Сонымен қатар, қазіргі кезде ақпараттың көп бөлігі ... ... ... бұл коммуникацияның бүгінгі даму барысында оны жоғары
мобильділікпен, қол жетімділікпен және ... ... ... жүйе бұл – ... ... ... Ақпарттық жүйе-
жинақтау, мәліметтерді басқару, өңдеу, ... ... ... және
құрамында мәліметтерді өңдейтін техникалық құралдары бар, программалық
қамтаманы жүзеге асыратын жүйе. Бұл ... ... жүйе бұл- ... оқу орны, банк бөлімі және т.б. Мәліметтер базасы теориясында
ақпараттық жүйе ... ... ... жүйе ... ... ... ... жүйесі тапсырмалы әдіс негізінде
құрылған. Жеке, жинақталған тапсырмалар өз бетінше автоматталған. (еңбек
ақы ... ... ... ... және т.б). ... ... ... мәліметтер блогы және қолданбалы программасы болады.
Ақпараттық жүйені құратын қазіргі заманғы әдіс олардың интеграциясына,
яғни бүкіл ... ... ... ... ... ... ... және қолданушыға әртүрлі қатынау мүмкіндігін беретін
біртұтас ақпараттық жүйесін құруға негізделген. Бұл ... әдіс ... ... ... ... үшін ... мәліметтерді сақтаудан
және оларды жаңарту ... ... ... ... (мысалы,
бухгалтерияның мәліметтер базасы).
Ақпаратты-іздеу жүйесі негізінен көптеген сақталған ... ... ... бір ... ... ... бөліп
алуға және сақтауға бағытталған. Бұл жерде қолданушы үшін ... ... ... ... өзі ... ... ... Мысалы:
анықтамалар, сөздіктер, анықтамалық қызметтердің ақпараттық жүйелері және
т.б.
Мәліметтерді өңдейтін жүйелерде мәліметтермен ... ... ... ... бір ... ... есеп беру ... мәліметтердің болмауы немесе сақталынған ... ... ... ... ... Жинақ банкінің
ақпарттық жүйесі (жаңартылу, қорытынды-жинақ бойынша ... ... ... ... ... жүйесі және т.б.
Ақпараттың үш түрі және ақпараттық жүйенің үш типі қарастырылады:
құжаттық, иконографикалық, фактографикалық, сол ... ... ... ... типі бойынша құжаттық, иконографикалық,
фактографикалық деп ... ... ... ... құжаттар
сақталынады. Бұл жерде көрсетілген баған бойынша сумманың ортақ ... ... ... осы ... құжатты ақпараттық жүйе құжаттың өзін
емес, құжаттың ... ... ... ... әрі оның ... орнын
көрсетеді.
1.2 Ақпараттық жүйені жасау қажеттілігі
Әрбір ақпараттық жүйе қорыта келгенде адамдар,мекемелер, бөлімдер ... үшін ... ... ... ақпараттық жүйені құру
мұқият зерттеу мен формализацияланған объектіні сипаттаудан басталады.
Бұл ... біз ... ... ... ... ... ... қызметінің санын анықтау;
- автоматизация объектісіне берілетін алдан-ала анықталған ... ... ... ... және ... құрылмын
анықтау;
- автоматизация объектісінің ішкі жүйесі бойынша функцияны орналастыру
анализі.
Бұл кезде мыналар анықталады:
- әрбір ішкі жүйенің функционалды қызметі және ... ... ... ішкі ... ақпарттық ағындар.
Сонымен қатар автоматизация объектісінің функционалдық моделінің алдын
ала варианты құрылады.Оның құрамында:
- сыртқы объектінің идентификациясын және ... ... ... ... ... ... ... деңгейіне дейін және осы
қызмет арасындағы ақпараттық байланысты ... ... ... ... автоматизация объектісі
қызметінің моделін құру жүзеге асырылады .
Модель өзінің құрамына ... ... ... ... және ... ... қосады. Модель включает в себя полную
структурную функциональную модель деятельности и информационную модель.
Жүйелік жобалаудың ... ... ... жүйе ... ... ... ... анықталады:
- жүйе архитектурасы, оның қызметі, оның қызмет атқаруының сыртқы
шарттары, ... және ... ... ... функцияның
үлестірілуі интерфейстер және адам мен жүйе ... ... ... ... және ... компоненттеріне қойылатын
талаптар, қажетті аппараттық ресурстар,мәліметтер базасына қойылатын
талаптар, жүйе компонентінің физикалық ... ... ... бар ... мен ... құрамы;
- жасау процесіндегі шектеу (құрамында ресурсы бар жеке кезеңдерді
директивті аяқтау ... және ... ... ... ететін
ұйымдастырылған процедуралар).
Техникалық жобаның мәліметтер базасын жасау процесінде ... ... ... ... ... ... базасының логикалық моделін құру Аппаратты конфигурацияны
жасау және программалық платформаны таңдау;
- мәліметтер базасының физикалық моделін жобалау;
- ... ... ... ... ... ... Ақпараттық жүйелердің тапсырмалары
Ақпараттық жүйемен орындалытын ... ... жүйе ... ... ... Ақпарттық қосымшалар қолданатын облыстар
әртүрлі: банк ісі, сақтандыру, медицина, көлік, білім және т.б. ... ... ... ... ... табу ... Бір ... банктік ақпараттық жүйелермен ... ... ... ақпараттық жүйелерден талап етілетін тапсырамалардан
ерекшеленеді. ... ... ... ... тәуелді емес бірнеше
тапсырмаларды ерекшелеуге болады. Әрине, мұндай тапсырмалар ... ... ... ... қатар сенімділік дәрежесі және ақпараттық жүйелерді сақтау
мерзімі ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, қоймада бар товарлар туралы ақпарат беретін
өзіңізге шағын сатумен айналысатын компанияны елестетуіңізге болады. Бірақ
кім біледі, соңында ... ... ... ... қойманың толық
тарихы қажет болуы мүмкін.
Көптеген ақпараттық жүйелердің орындайтын келесі міндеті – ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін ақпараттық жүйені елестету ... ... ... ... қойылатын талаптардың бірі оның даму дәрежісі. Жаңа
құрылымды қосымша мәліметтер ... ... жаңа ... ... ... Осы бойынша алдында бар ақпараттар сақталынған болуы тиіс.
Теориялық жағынан бұл тапсырманы әр қайсысы фиксирленген ... ішкі ... ... ... ... ... шешуге болады. Бұл
ұйымның файлды басқаратын ... ... ұйым ... ... ... ... ... құрылымы болуы мүмкін. (мысалы, как, например, DEC
VMS файлдық жүйесінде) немесе ... ... ... ... ... ... ... қаматамасыз етіледі. ... ... ... ... ... таба ... жағдайда). Жағдайды
шешудің екінші әдісіне ОС UNIX ортасында жұмыс жасағанда сүйенетін едік.
Бұл тәсілді қолдану негізінде ақпараттық жүйе ... ... ... ... ... ... ... деңгейіндегі
функцияны орындаған уақытта ақпараттық жүйенің өзіне файлдан берілген
критерий бойынша ақпаратты ... ... ... ... ... ... критерий бойынша жазбаны таңдауға ... ... ... ... ... ... ... Бірақ, біріншіден,таңдаудың
мұндай мүмкіндіктері шектеулі және үлкен ... ... ... ... ... бір ... шығару керек. Екіншіден, әртүрлі
құрылымды бірнеше файлдардың ақпараттық жүйелерінің кейбір функцияларының
орындалуы кезінде ... файл ... ... ... ... ... ... ешқашан файлдық жүйелермен қамтамасыз етілмейді.
Мәліметтер қоймасын файлда жобалау үшін негізделген функцияланатын
ақпарттық ... ... ... Көптеген осындай жүйелердің дамуы
нәтижесінде мәліметтер базасын басқаратын жүйенің ... жеке ... МББЖ – ... ... ең ... ... Ең ... оңай сияқты көрінеді: ақпарттық жүйені жобалау кезінде сұраныстар
жинағы белгілі болады, әрбір ... типі үшін ... ... ... ойлап табуға болаады. Бұдан кейін ... ... ... және МББЖ дайын деп санауға болады. Дегенмен, ... ... ... ... ескерілмегені белгілі болады. МББЖ – сін жасаушы
ақпараттық жүйенің мәліметтер базасына ... ... ... ... ... ... ... құруды шешпейінше оған жиі ... ... ... ... ... ... сақталынған мәліметтер функциясы
алдындағы ақпараттық жүйенің ... ... ... ... тағы бір ... жүйе жасап шығаруды ... Тағы ... ... ... ... па деген сұрақ туады? Бізде біреуі
бар. Соны қолданып көрейік. Бұл ... ... оның ... мәліметтерді алатын ортақ міндетті орындайтын қарапайым МББЖ-нің
тууына алып келеді. Нәтижесінде жасалынған ... ... іске ... бұл тек тағы бір ... ... анықтайды. Өйткені мұндай
МББЖ өте көп. Сонымен қатар олар өте арзан бағада болады.
Осы уақытқа дейін біз ақпараттық жүйенің ... ... ... ... ... ... ... функциялары туралы
қарастырдық. Әрине бұл үшін мәліметтерді енгізу, жаңарту, жоюды ... ... ... ... ... болу ... Бұл ... МББЖ-ға қойылатын талаптың деңгейін жоғарлатады.
Егер топтық және біріккен ақпараттық жүйелер туралы ... ... ... орнынан кез-келген жүйемен жұмыс жасауға мүмкіндік береді.
Кейбір қолданушылар мәліметтер базасының ... ... ... ... ... жояды ). Басқалары мәліметтер базасынан
таңдаумен байланысты операцияларды орныдайды. Үшіншісі екеуінде ... ... ... ... ... болуы керек, яғни келісілген жұмыс
автоматты түрде орындалуы үшін. Мұның негізінде біз ... ... ... әлі ... ... ... оператор
мәліметтермен қолдана ... ... ... ... отчетті форматтуын бастаған ... ... ... оператор
қолданып отырған берілген мәліметтермен операция жүргізе алмайды.
Келісілген іс ... ... ... алынатын барлық нәтиже
мәліметтер базасының жағдайына сәйкес келеді. Мұндай талқылаула классикалық
транзакция ... ... ... ... ... ... сәйкес келетін ақпараттық жүйенің мәліметтер базасының бүтіндік
жағдайын (немесе, оның негізінде жобаланған ... ... ... ... ... ... базасы төңірегінде қолданбалы облыстың
талаптарына сәйкес келетін жағдайын түсінеміз. Сонда классикалық транзакция
деп мәліметтер базасының өзгеріс операциясының тізбегін және одан ... ... Бұл ... орындау кезінде болған МББЖ барлық
өзгертілген операциялардың нәтижесін шығарып ... ... ... ... нәтижелі аяқтаудың шарты мәліметтер базасы бүтіндік жағдайында
болуы. Егер бұл шарт ... онда ... ... шығарылған
МББЖ транзакцияның толық керіс жүрісін жасайды. Осыған байланысты кез-
келген транзакция басында және ... ... ... ... ... де ... жағдайда қалады.
Барлық дамыған МББЖ транзакция түсінігін қабылдайды. Егер ақпараттық
жүйе осы ... ... ... онда паралелді жұмыс жасап ... ... ... ету үшін ... ... ... жүйе ... МББЖ транзакциясымен дұрыс байланыстыру қажет.
Бұл ... ... ... бір ... ... ... ескерту. МББЖ транзакцияларды
тізбектей ... ... оңай ... ... Бұл ... ... тұрған
операторлардың ісін қаматамасыз ету үшін жеткілікті. Бірақ бұл жағдайда
нақты паралелдік әрине болмайды. МББЖ ... ... ... ... бір-бірлеп өткізеді. Дамыған МББЖ бұлай жұмыс істемейді. Олар
әртүрлі транзакциядан келіп түсетін ... мен ... ... ... максималды араластыруға бағытталады.
Мәліметтер базасы әлемінде мұндай МББЖ –нің саясаты транзакцияның
толық ... деп ... ... ... ... нақты паралелді жұмысы үшін ... ... ... ... ... істеуі үшін жеткілікті. Бірақ
транзакцияның толық сериализациясы талап етілген жұмыс үшін ... ... ... ... ... ... уақытта бір қолданушы
жұмыс істейтін дербес МББЖ үшін ... емес ... ... Енді транзакция
және мәліметтер базасы туралы түсінік қалыптастырғаннан ... ... ... ... біз кез-келген жағдайда мәліметтер базасы МББЖ
– да сақталынады. Дегенмен, ... ... ... ... ... аяқталғаннан кейінгі мәліметтер базасынының бұзылысы.
Дәстүрлі шешімнің бірі – ... кері ... ... ...... ... ... нәтижесінде оның буферінде өзгертілген бірақ
әлі ... ... ... ... ... ... негізгі жады
мазмұны жойылады.
Дәстүрлі шешімнің бірі – апатқа ... ... ... ... ... және ... ... қорытындылары сыртқы жадыға
жазылады. Әрине,мұны ... ... құру ... ... жасауға
болады. Үшінші жағдай – мәліметтер базасының сыртқы тасымалдаушысындағы
апат.
Дәстүрлі шешім – түзетілген сыртқы тасымалдаушыға ... ... ... ... ... Сосын архивациядан кейін орындалған барлық
транзакцияның операциясын ... және ... ... ... ... кері қайтару.
Әртүрлі модификация негізінде дамыған МББЖ бұл жағдайлардың шешімін
мәліметтер базасы журналындағы сыртқы жадының қосымша ... ... ... ... ... ... ... базасының өзгертілген
операциясына сәйкес келетін әртүрлі жазбалар жазылады, яғни ... ... және ... ... ... мәліметтер
сақталынады. Журнал файлы айналық көшірме ... іске ... ... ... ... ... отырғанымыздай, МББЖ - де транзакция түсінігін
қолданбай сақтау ... жету ... ... ... ... соңғы
уақытұа шейін көптеген дербес МББЖ-де транзакция қолданылмады.
Корпоративтік ақпаратық жүйелерде белгілі жағдайларға байланысты жалпы
мәліметтерді үлестірілім ... ... ... жиі ... ... ... ... көбінесе қолданылатын жұмыс орнына жақынырақ
сақтау керек. Осы жағдайға байланысты ақпараттық ... құру ... ... ... ... ... тура ... (кейде
репликация мәліметтерінің әдісін қолданып). Үлестірілген мәліметтер жүйесін
біртекті құруда бұл тапсырманы МББЖ деңгейінде шешуге ... ... ... ... ... ... ... құралын
қолдайды). Егер жүйе әртүрлітекті болса, онда көмекші құралдарды қолдануға
жүгіну керек ( яғни, үлестірілген ... ... жеке ... үшін ... ... ... ... ұйымының дәстүрлі әдісі – екілік буын ... ... ... 1.1). Бұл жағдайда ақпараттық жүйенің барлық
қолднбалы ... ... ... ... ... ал ... мәліметтер базасына қатынау орындалады. Егер жүйенің қолданбалы
бөлімінің логикасы қиындау болса, онда мұндай жүріс ... ... ... Кез-келген жұмыс станциясы қолданушыдан немесе мәліметтер
базасынан ... ... ... ... ... өңдей жасай алатын
жағдайда болуы тиіс. Ал клиенттер «арық» болуы үшін ... ... ... үшін ... ... буын ... ... ... 1.2 ... ... ... екібуынды архитектурасы
1.2-сурет. "Клиент-сервер" дәстүрлі үшбуынды архитектурасы
Ескерте кетейік, ... ... ... ... ... да болуы мүмкін. Егер, мысалы, мәліметтер базасының
қолданылатын сервері сақталынатын ... ... ... ... V.7) қолдайтын болса, онда қосымша логикасының ... ... ... жағына ысырып тастауға болады. Ескерте кететін жайт,
сақталынатын процедуралар механизмі SQL тілі ... ... Егер сіз ... да ... ... пайдаланатын
болсаңыз, онда нақты мәліметтер базасы серверін ... ... ... ... Ақпараттық жүйені құруға қойылатын талаптар
Ақпараттық жүйе – қиын жүйелер және элементтерді бөлек бөлімдерге
бөлуін ... ... ... ... ... ... мүмкін болмаса, олардың
бөлек бөлімдеріне жасау мүмкін болады. Бөлімдердің белгіленуі толығырақ
және нақтығырақ ... жүйе ... ... ара-қатынасы және
тұрған жері анықталса, онда жүйенің қызмет ... және құру ... ... жүйе (АЖ) – қолданушылардың сұраныстарына сәйкес түрде
ақпаратты жинау, сақтау, ... ... және ... үшін ... ... ... ... шешілетін есептерді өзіне қосады. Қолданушы
үшін жүйе ыңғайлы және жақсы интерфейске,санкцияланбаған ... ... ие ... ... ... – ішкі жазықтық-уақыттық байланыстардың тұрақты тәртібі
және ... мен ішкі жүйе ... ... ... АЖ
жабдықтаушы және функционалды бөлімдерден тұрады. Жабдықтаушы бөлімі –
есептердің және ... ... ... ішкі жүйелерінің жиынтығы, бұл
басқарудың маңызды бөлігін құрайды.
Ақпарттық жүйе құрылымы – жүйешіктердің функционалдық міндеті ... ... ... ... ... ... оның жеке ... мен
элементтері арасындағы қатынастар мен ішкі ...... ... ... ... жүйені құраушы элементтер өзінің алатын орнына қарай
функционалдық және жабдықтайтын болып ... ... ... жүйенің
функционалдық бөлімі – ішкі жүйе мен кешен жиынынан және басқарудың маңызды
бөлімін құрайтын құрылымнан құралған ... ... ... ... қойылатын талаптар
Ақпараттық ресурстар деп материалдық ресурстар ретінде жүретін және
қандай да бір ... үшін ... ... ... жиынтығын
атайды. Оларға сыртқы жадыда сақталатын мәліметтердің ... және ... және ... құжаттар жатады.
Автоматтық тәртіпте жүйені қалыптастыру үшін жүйенің қамтамсыз
ету бөлігі қажет, мына ... ...... ... ... ... ... және ұйымдастырушы
жабдықтаудан.
Программалық және ... ... ... ... ... ... әдістерді және
модельдерді қосады.
Ақпараттық жабдықтау ақпараттық ресурстарды құрайды (кіру, уақытаралық
және шығу тапсырмалары), олардың ену құралдары.
Ұйымдастырушы ... АЖ ... ... және ... ұйымдастырушы
жабдықтауға кіреді.
Өңделетін жүйеге келесі талаптар қойылуы қажет:
- Жүйелік программалық жабдықтау нақты уақытта жұмысқа еркіндік
беру және кіру/шығу, оқу, ... ... ... ... жүргізуге
мүмкіндік береді;
- Жүйелік программалық құралдар қосымша программалар ... ... жаңа ... ... ... мүмкіндік беру қажет;
- Қосымша программалы құралдар мәліметтер базасымен ... ету ... ... ... ... оңай және ... ... қажет;
- Жүйені аппараттық өткізу қолайлы арзан болу керек.
Жоғарыдағы талаптарды жүзеге асыру қарапайым және ... ... ... ... тигізеді. Бұл жүйе мықты бақылау үрдісін ұйымдастырып,
кафедра құжаттарын ұйымдастырудың сапасын жоғарылататын іс–әрекеттердің
дұрыс ... ... ... ... ... ... қойылатын талаптар
Басқару үрдісі ақпаратты пайдаланусыз мүмкін болмағандықтан,
ақпараттық жүйеде ... ... ... ... ... маңызды.
Ақпараттық қамтамасыздандыруды (АҚ) болып автоматтандырылған жүйеде
пайдаланылатын, ақпарат ... және ... ... ... ... ... және жіктеудің ортақ жүйесінің
жиынтығы табылады.
Ақпараттық қамтамасыздандырудың негізгі міндеті – ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер енгізуде,
басқарушылық шешімдерді қабылдау үшін шығыстық ақпаратты беруде құралады.
Ал олар өз кезегінде өзіне төмендегілерді қосады:
- ақпараттың сандық және ... ... ... ... қандай;
- ақпаратты іздеу уақытының азаюы;
- келіп түсуші ақпараттың өз уақыттылығы мен ... да бір ... ... ... ... ... бүкіл жүйесінің даму мүмкіндігі.
Ақпараттық қамтамасыз етуді ұйымдастырудың принциптері және құрылымы,
құрамы АЖ-нің ... ... ... түрде келесі ... ... ... ... барлық элементтеріне жататын құрылым деңгейінен
тәуелсіз түрде оңай қол ... ... ... ... ... ... тәуелсіздіктері;
- басқару жүйесінің барлық функцияларын жүзеге асыру үшін ақпараттың
жеткіліктіктері;
- ... ... ... ... ... мәліметтер базасын
кеңейтудің мүмкіндіктері;
- ақпаратты сақтаудың кедергілерден қорғалғандығы мен сенімділіктері.
Ақпараттық қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... енгізілетін мәліметтер қалыптастырылған және бір мәнді
көрсетілуі тиіс;
2. Машинаға енгізілген мәліметтер олардың ары қарай өңделуі ... ... ... ... ... ... ... шектелген техникалық мүмкіндіктерін
ескере отырып, егер мұндайлар бар болса, ұйымдастырылуы қажет.
Ақпаратпен жабдықтау – бұл ... ... ... ... ... және ... ... біріңғай жүйелері мен
құжаттардың және ... ... ... жүйелерінің бірігуі
болып табылады. Ақпаратпен жабдықтаудың негізгі міндетіне – ... мен ... ... ... өзгерістер енгізу, ... ... үшін ... ... беру ... ... ақпаратпен жабдықтау, жүйеде қолданылатын
мөлшерлік-анықтама ақпаратты (МАА) және ... ... ... жіктелуін қамтиды.
Ақпарат қоймасы – ақпараттық ... ... ... қолданылатын
реттелген ақпараттың бірігуі.
Машинадан тыс ақпарат қоймасы – ... ... ... ... ... мен ... ... бірігуін бейнелеп,
есептеу техникасынсыз (ЕТ) адамға түсінікті болатын ... ... ... ... тыс ... қоймасына жіктеу мен шартты белгілеу жүйелері
мөлшерлік-анықтама құжаттар, жедел ақпарат ... ... мен ... ... ... бірмәнді жазып, ақпаратты есептеу желісінің
жадында тиімді іздеп және белгілеу үшін қолданылады. Ал ... (МАҚ) – ... ... ... ... жатады және ұзақ
уақыт бойы есеп айырысуда өзгеріссіз ... ... ... және басқа да мәліметтерді құрайды.
Машина ішіндегі ақпарат қоймасы – бұл ақпараттық жүйе ... ... ... тасығыштардағы мәліметтер массивінің бірігуін
бейнелейтін ақпарат қорының бөлігі.
1.4.1 Ақпараттық жүйелердің классификациясы.
Ақпараттық жүйе – ... ... ... ... ... ... ... қолданылатын әдіс, құралдардың өзара байланысы.
Ақпараттық жүйенің құрылымы көптеген жүйелерді ... жүйе ... ... ... программалық қамтамалардан тұрады.
1. Тапсырманың құрылымы бойынша сипатталатын ... ... ... тапсырмаларға арналған ;
-бөліктей құрылымдалған және құрылымдалған тапсырмалар арналған:
а) ... ... ... альтернативті шешімдер (модульдік және эсперттік).
2. Басқару деңгейі және функционалдығы бойынша ақпараттық жүйелердің
классификациясы:
- өндіріс ... ... ... ... және ... ... кадрлар жүйесі.
3. Автоматтандырылу дәрежесіне байланысты классификациясы:
- қолмен;
- автоматты;
- автоматтандырылған.
4. Ақпаратты ... ... ... ... ... ... ... ақпаратты шешу жүйе;
- басқарушы ақпараттық жүйе;
- мақұлданған ақпараттық жүйе.
5. Қолдану сферасы бойынша классификациясы:
- ұйымдастырушы ... ... ... ... процессті басқарудың ақпараттық жүйесі;
- автоматтандырылған жобалаудың ақпараттық жүйесі;
- интеграцияланған ... ... ... ... ... ақпараттық жүйе
ақпаратты сақтау, өңдеу, тасымалдауға ... ... ... ... ... ... жиынтығы.
Автоматтандырылған ақпараттық жүйе – қолданушыларға шешім қабылдауда
қолданылатын ақпаратты ұйымдастырып ұсынудағы автоматтандырылған ... ... ... ... ... мысалы банк жүйесін, мекемелерді басқарудың автоматтандырылған
жүйесі, авиациялық немесе ... ... ... тапсырыс беретін,
кафедра құжаттарын автоматтандыру жүйелері жатады.
1.4.2 Ақпараттық программалық жүйелердің спецификациясы
Нақты облысқа ... ... ... қолдану құрылымдары,
архитектурасы бойынша ерекшеленеді.
Дегенмен барлық ақпараттық ... үшін ... деп ... екі
қаиетті ерекшелеуге болады. Біріншіден, кез-келген ақпараттық жүйе
ақпаратты өңдеу,сақтау және ... ... ... ... ... ... облысына сәйкес келетін сақтаудың сенімділігін
және мәліметтерге қатынауын қамтамасыз етуі тиіс Айта кету ... ... ... бұндай ортаның болуы міндетті емес болып табылады.
Сандық есептеулер жүргізуші программаға қойылатын басты ... оның ... ... ... ... ... ішінде нақты нәтиже беруі керек.
Күрделі есптерді шешу ... ... ... пайдалансақ та,
шешуге кететін ... ... ... ... саналуы мүмкін. Сондықтан,
есептеуші-программмистер өте көп уақыт аралығында өңделуші мәліметтер
компьютердің ... ... ... етіп ... ... олар ... сыртқы жадыда сақтауға өте күмәнді
қарайды. Сыртқы ... ... ... аралық нәтижелерін сақтау үшін ғана
қолданылады. Автоматтық тәртіпте жүйені ... үшін ... ... ... мына ресурстардан тұрады – техникалық жабдықтаудан,
математикалық ... ... ... және ... ақпараттық жүйелер ақырғы қолданушыға бағытталады, мысалға
банктық клеркті алсақ болады. Бұндай қолданушылардың ... ... аз ... мүмкін. Олар үшін, терминал, персоналды компьютері немесе
жұмыс орталығы тек өзінің ... ... ... ... ... ... жүйе қарапайым, ыңғайлы, жеңіл игеруге болатындай
интерфейске ие болуы керек және ол ... оны ... ... ... ... функцияларды қамти алуы керек. Бірақ, сонымен бірге
қолданушыға артық іс-әрекет жасауға да мүмкіндік ... ... ... ... ... ... және ... графикалық түрде болуы мүмкін.
Қазіргі кезде графикалық интерфейсетер кең танымал және қазіргі заманғы
ақпараттық қосымшаларды ... ... ... ең ... ... ... ... Бір жағынан көптеген қолданушылар (мысалы,
банк жұмысшылары) графикалық терминалдарды ... Оның ... ... ... ... ... ... қолдануды жөн
көреді. Дегенмен, дамыған интерфейстік ... ... ... ... ақпараттық жүйе үшін міндетті болып табылады.
2 Есептің қойылымы
Кәсіпорында құжаттармен ... ... көп ... көп бөлігін алады.
Сондықтанда бұл салада жұмыс ... ... ... ... үшін ақпараттық жүйелердің қажеттілігі өте маңызды.
Дипломдық жұмыстың мақсаты “Кәсіпорынның қойма есебіне ... ... ... әзірлеу” болып табылады.
Жұмысты жасау барысында келесі негізгі тапсырмаларды орындау қажет:
– Қайма тауарлары бойынша база құрастыру;
– Тауарлар бойынша толық мәліметтер ... ... ... ... ... енгізу;
– Тауарлаға берілген жеңілдіктерді енгізу;
– Ай соңында келетін тауарлардың ... ... ... ... есеп құру;
– Қалған тауарлардың санына есеп құру;
– Әр ... ... ... ... Қолданушыларды ауытыру мүмкіндігі;
Осы ақпараттық жүйені құру ... ... ... тілі Delphi 7.0 және МББЖ ... Access, ... ... Excel қолданылды.
2.1 «Қойма есебінің» ақпараттық жүйесін құру.
Кез келген ақпараттық жүйенің мақсаты - оның ... ... ... техникалық базадан, байланысты ... ... ... ... ... және өз уақытында ақпаратты беру.
«Кәсіпорынның қойма есебіне арналған автоматтандырылған ... ... ... ... ... ... ... қойма құжаттарымен
жұмыс істеу барысындағы іс-әрекеттердің тиімділігін арттыру.
Бұл жұмыстың негізгі тапсырмалары ... ... атап ... ... ... база құрастыру;
– Жеңілдіктер жоспарын ұйымдастыру;
– Өткен – түскен тауарлардың тізімін шығару;
– Қоймадағы тауарлардың санын есептеу;
– Қалған тауарлардың тізімін ... ... ... ... ... ... ақпараттық жүйенің
міндеттері мыналар болып табылады:
– оперативті жұмыс жасау және оның өнімділігі;
– берілетін мәліметтердің сенімділігі;
– мәліметтерді алудың ... ... ... қорғалуы мен сенімділігі бойынша ... ... ... функционалдық және ақпараттық құрылымы ары қарай ... ... ... ... қосу үшін ашық ... ... ... кестесінің құрылымы
Барлық кестелерде жазба кестесінің индексациясын қамтамасыз ететін id
кілттік өрісі бар.
Товар – Тауар
Список товаров – ... ...... – коды
Скидки – жеңілдік
Начальный цена – бастапқы ... ...... ... – кепілдік мерзімі
Где сделано – қайда жасалынған
Вес – салмағы
2.1.1 Қойма процессін жобалау және ... ... ... ... ... ... ... маңызды мәселесі
қоймадағы тауар процессінің графигін және ... ... ... ... Осы ... ... өтілетін тауарлардың кестесі, тауарлардың
құрамы анықталады. Бұл ... ... ... ... орындалады, себебі әр
меңгеруші өзінің сату ... білу ... ... ... ... бірнеше рет жобалай беруге
болмайды. Әрине қоймадағы іс – әрекеттерді ... ... ... ... ... ... Қойма жоспарын әзірлеуде өзгерістер мен
сатылымдарды, әрі жеңілдіктер мен ... ... ... ... ... есебін реттеуде көптеген қиындықтарға тап
болуы мүмкін. Ұйымдастыру барысында ... ... ... ... ... мүмкін. Сондықтан ақпаратты бірнеше қайтара енгізуді болдырмау
үшін автоматтандырылған ақпараттық жүйелерді ендіру қажет.
Кәсіпорынның қойма есебінің Оқу ... ... ... тиімділігін арттыру нәтижесінде оқу процессінің ... ... ... ... оқу процессінің сапасын арттырады.
Кафедрадағы оқу процессін ... ... ... ... ... ... өңдеу және ендіру.
Кафедраның іс-жүргізу жұмысы
Кафедрада жоғары оқу орнының іс-жүргізу нұсқауларына ... ... ... құрамын сипаттайтын құжатнама болу керек.
2.2 Қолданушы интерфейсі
Жұмыс алты формадан тұрады:
... ... ... ... ... ... ... толтыру (қоймаға түскен тауарлар);
– мәліметтерді толтыру (қоймадағы тауарлардың орындалуы);
– фирмалардың тізімі;
– тауарлардың тізімі;
– мәліметтерді ... ... ... ... 1 – ... қоры кестесінің негізгі түрі
Сурет 2 – Басты меню
Сурет 3 – Файл, Вид – командалардың менюі
Сурет 4 – ... ... ... туралы формаға толтыру
Сурет 5 – Добавить, Удалить, ...... ... 6 – ... ... ... ... толтыратын форма
Сурет 7 – Добавить фирма диалогтық терезесіндегі ... ... ... 8 – ... ... ... товаров
Сурет 9 – Добавить, Изменить товары – диалогты терезесі
Сурет 10 – Жарамсыз тауарлардың тізімін толтыруға арналған ... 11 – ... сөз, неге ... білуге болады
Сурет 12 – Түсіндірме сөз, неге арналғанын білуге болады
Рисунок 13 – Добавить склад командасының диалогты терезесі
2.3 Құру ... ... ... ... ... және жобалау
Мәліметтер базасын жасау кезінде екі ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіз болуы
қажет (бағдарламаны өзгертпей-ақ мәліметерді қосу және ... ... Жәй ... ... ... ... ... қажет ететін
бағдарламасыз-ақ МБ-нан ... ... ... және ... ... ету.
Мәліметтер базасының басқару жүйесі деп – мәліметтер базасымен жұмыс
істеуге мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... Набоб, Банк т.б. Шетелдік: Adabas, dBase 2,3,4, FoxBase,
FoxPro, KARAT, Access, Oracle, Paradox, Informix т.с.с.
Мәліметтер ... ... ... жоғары деңгейдегі жинақталуы артық нәрсенің
жоқтығы;
2) МБн-нен тұтынушының жүзбе-жүз ... ... өте ... ... ұйымдастырылған зерденің болуы;
4) мәліметтерге тікелей шығу ... ... ... және ... ... етудің болуы;
6) мәліметтерді код арқылы өңдеудің және ... ... және ... ... ... жасалатын жүйенің күрделілігі;
2) ЭЕМ ресурстарының бір ... МББЖ өз ... ... ... және ... ... нәтижесіне сезімталдығы.
Мәліметтер базасының кестесін құру. ... ... ... ... ... ... ... Кестелер файлдарда ... ... ... ... ... ұқсас. Кестелерді
көшіруге, орнын ауыстыруға болады. Бірақ, ... ... ... кестелері көпқолданбалы қатынау режимін қолдайды, яғни бірнеше
қолданбалармен бірмезгілде қолданылуына болады. Бір ... үшін ... ... ... т.б ... ) ... ... жасалады.
Осылардың ішінде негізгісі болып кестенің атымен аталатын деректер ... ... ... ... ... оның ... ... таңдалады.
Мыс: dBase кестесі үшін кеңейтіндісі DBЕ болатын файл, ал Paradox кестесі
үшін DB кеңейтіндісі болып ... ... ... ... ... және ... ... бір типті объектілердің ... ... ... ... ... ... ... деректерін қамтиды. Кестенің негізін оның
өрісінің сипаты құрайды. Әрбір ... кем ... бір ... болуы тиіс.
Кестенің құрылымдық түсінігі өте кең және оның құрамына өріс сипаты, кілт,
индекс, өрістің ... шек қою, ... ... ... сақтау,
парлольдер кіреді. Кестені құрғанда кестенің аты және ... ... атын ... ... және оның ... жаңа атқа ие болады.
Бұл үшін ... ... ... жұмыс істейтін арнайы
программалар қолданылады. Мыс: Database немесе Data Pump. ... ... оның ... ... да ... енді ... базасымен жұмыс жасамас бұрын, біз оның ... ... Ол ... ... ... ... базасын құру
DatabaseDesktop (DBD) утилит көмегімен іске асырылады. DBD утилит ... ... және оның ... ... оның біріншілік кілттерін
және индекстерін, жазбалар құру және өзгертулер жасауға болады.
Жаңа ... құру ... ... ... іске ... Delphi 7.07\Database Desktop. DBD кірген мезетте
жұмыс істейтін каталогты ... алу ... Ол үшін DBD ... ... және ... ... ... каталогына
сілтеме жасаймыз. Менің ... Alyshi ... құру ... DBD Create Table ... ... оның форматын таңдап
алу керек.
Кестенің қасиетін беру.
Table Lookup – бұл бөлім ... ... ... ... ... ... ... байланысын көрсетеді. Table Lookup – ті
таңдағаннан ... Define – ... ... ... Бұл батырманы басқанда
көру диалогтық терезесі ашылады. Бұл терезеде драйверлер мен псевдонимдерді
қолдана аламыз.
Бұл бөлімнің оң жақ ... 2.1 – ... ... және ... ... ... ... мүмкін:
2.1 - кесте Validity Checks қасиеттері
|Required Field|Бұл индекаторда әрбір жазбада керекті жолдар белгілену |
| ... ... ... ... Бұл ... ... өріске берілу тиімді. |
|Maximum |Мәннің максимумы. Бұл қасиет сандық өріске ... ... |Бұл ... сандық және логикалық өрістерге, ал кейбір |
| ... ... ... ... ... ... ... түрін корсетуге болады. Мысалы, |
| ... ... ... (## - ## - ##). ... |Бұл батырма Picture ... ... ... ... |
| ... ... ... Options ... ... ... ... құруға
мүмкіндік береді:
2.2 – кесте Index Options қасиеттері
|Unique |Бұл ... ... ... ... ... ... егер |
| ... бір – ... ... ... ... ... |Бұл ... ... кему ... ... ... ... ... ... ... регистріне назар |
| ... ... ... бұл ... ... онда кестеде өзгерістерден кейін |
| ... ... ... ... ... құру үшін Define – ... ... басу керек. Бұл
батырманы басқанда көру ... ... ... Оның cол ... Fields ... ... тізімі көрсетілген, ал оң жақ
терезесінде Indexed fields ... ... ... ... Checks – бұл қасиет кестенің мәндерінің дұрыстығын
тексереді.
Referential Integrity – бұл ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін қолданылады. Егер екі кестенің
арасында сілтеме ... ... оның ... – бас, ал ...
қосымша кестелер, онда қосымша кестеде бас кестеден алатын мәннің ... rule – ... тобы егер бас ... ... ... қосымша кестеде болатын өзгерістерді анықтайды. Егер Prohibit ... ... онда Database ... Index – бұл ... ары ... жұмыс барысына керекті екінші
индекс құруға мүмкіндік
бұндай операцияны болдыртпайды. Егерде Cascade опциясы ... ... ... бар бас кестеде өзгеріс болса, онда ... ... ... ... ... ... орнатқанда Paradox – тың алғашқы
версияларына ... ... Paradox for DOS) ... ... ... ... Security бөлімі Paradox – та құрылған кестелерге және оның әр
өріс жазбасына ... ... ... ... Бұл үшін Define ... керек, сонда диалогтық терезе шығады. Диалогтық терезеде басты
парольді (Master password ... ... және сол ... ... master password) мүмкіндік аламыз. Егер Auxiliary Password ... ... ... ... ... ... және
өрістерге қатынаудың ережесін көрсетуге болады.
Current Password ... ... ... сіз ... ... сіз ... ... ұқсас болуға тиісті емес), бұл пароль арқылы сіз
қатынау ережесін құрасыз. Table Rights ... ... ... ... ... ... қатынау құқығын анықтауға болады.
2.3 - кесте Table Rights қасиеттері
|All ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... және өшіру. ... & ... ... ... ... ... |
| ... қою, өшіру), бірақ кестенің құрамын |
| ... және ... тиім ... ... Entry ... ... және жазбаларды қоюға болады, |
| ... ... ... және ... ... өзгертуге, |
| ... ... ... ... ... ... және ... жоқ ... ... ... Language – бұл ... BDE Administrator арқылы кестенің тілін
көрсетуге (егер көрсетілмесе) немесе ... (Modify ... ... Tables – бұл ... ... ... сілтемелі
деңгейіндегі кестелерді көруге мүмкіндік береді.
Барлық керекті құрылымдық мәліметтер кестеге енгізілгеннен кейін ... ... басу ... сол ... Windows – тағы ... ... ... Кәдімгі терезеден айырмашылығы Alias тізмнің болуында. Бұл тізімде
әр түрлі мәліметтер базасының псевдонимдері бар. Сіз ... ... ... ... ... 7.0 – дің ... ... форматы жоқ, бірақ ол Paradox
кестелерімен ... ... ... Осы ... әрқайсысының өзіндік
ерекшеліктері бар.
Paradox кестесі деректер базасын құруға және онымен ... ... ... ... .
Оның негізгі артықшылықтарын атап өтейік :
- деректердің тұтастығын;
- әртүрлі типті ... ... ... өрістік типті;
- енгізілген деректерді тексеруді;
- кестенің парольдық қорғанысын қамтамасыз етеді .
Alpha – кез ... ... ... тұратын, ұзындығы 1-255
байттық жол;
Number – мағынасы оң және ... ... ... ... 8 ... ... ... диапазоны – 10- нен 10- ге дейін;
$ Money - ... оң және ... ... мүмкін сандық өріс. Ондық нүкте
мен ақша белгісін бейнелеу үшін келісім бойынша пішімделген болып ... – тек қана - 32768- ден 32767- ге ... ... ... ... ... 2 ... сандық өріс.
Long Integer – -2147483648- ден 2147483648- ге дейінгі диапазоныдағы
бүтін сандардан тұратын және ұзындығы 4 байт болатын ... ... BCD – BCD (Binary Coded Decimal) ... ... ... ... ... сандық өрістерге қарағанда есептеу жылдамдығы аз, ... ... ... ... ... 0 мен 32 ... ... қабылдауы мүмкін.
Date – біздің заманымызға дейінгі 9999- шы жылдың 1- ші қаңтарынан
біздің заманымыздың 9999- шы ... 31- ші ... ... ... , ... төрт ... даталар өрісі.
Time – миллисекундтан түнжарымына дейінгі уақыттан тұратын және де ... ... ... төрт байттық уақыт өрісі.
@ Timestamp – ... пен ... ... ... 8 ... даталар өрісі.
Memo – ұзындықтарының қосындысы 255 байттан аспайтын және ... ... үшін ... ... Бұл өріс кез ... ... мүмкін. Кесте құру кезінде көрсетілетін ... ... ... ... ... қайтарады, ал қалғандары MB.
кеңейтілуіндегі жеке файлдарда сақталады.
Formatted Memo – бұл Memo- ға өте ... ... ... Memo- дан ...... ... беру ... – кез келген екілік мәліметтерден тұратын өріс. Бұл өріс кез
келген ұзындықты қабылдауы мүмкін. Кесте құру ... ... ... сақталынған барлық символдардың санын ... ал ... ... жеке ... сақталады. Бұл өріс Inter Base- тегі
BLOb өрісіне өте ұқсайды.
Bytes – кез келген ... ... ... 1-255 ... ... ... кестелер өрісі келесідей өрістерді қабылдауы мүмкін:
Character (Alpha) – кез ... ... ... тұратын, ұзындығы
1-254 байттық жол;
Float (Numeric) – мәндері оң және теріс болуы мүмкін пішімдегі өлшемі
1-120 ... ... ... Бұл өте ... ... ... ... бұл
өрістермен жұмыс жасаған кезде шамаларды дөңгелектеудің ... ... ... ... ... Ондық нүктелерден кейінгі цифрлардың саны
бүкіл өрістің өлшеміне қарағанда 2-ге кем болу керек;
Number (BCD) – BCD ... ... ... ... 1-20 ... өріс. Сандық өлшемдерге қарағанда бұл ... ... ... ... болғанымен, нақтылығы біршама жоғары. Ондық ... ... саны ... ... ... ... 2-ге кем болу
керек;
Date – ... 8 ... ... ... ... ... қысқа даталар
пішімі қолданылады (Short Date Format);
Memo – ұзындықтарының жалпы қосындысы 255 байттан ... ... ... үшін ... ... Өріс кез келген ұзындықты ... Бұл өріс жеке ... ... DateBase Desktop-тың
деректерді Memo типті ... ... ... ... - ... өңделуі кезінде өзін құраған қолданбаларды шақыратын
дыбыс, бейне, құжаттардан, яғни OLE деректерінен тұратын (Object ... ... ... ... Бұл өріс те жеке файлдарда сақталады және кез
келген ұзындықты қабылдауы мүмкін;
Binary – кез келген ... ... ... ... ... өріс
DBT кеңейтілуіндегі жеке файлдарда сақталады және кез келген ... ... Бұл ... Blob ... ... аналогы;
InterBase пішімінің кестелер өрісі төмендегідей типтерді қабылдауы
мүмкін:
Short – тек қана ... ... ... ... бүтін
сандардан тұратын ұзындығы 4 байттық сандар өрісі;
Long – -2147483648-ден ... ... ... ... ... ұзындығы 4 байттық сандар өрісі;
Float – мәндері оң және теріс болуы мүмкін, ұзындығы 4 байттық сандар
өрісі. Сандар ... ... ... ... мәні 7
символдық сандарды қамтиды;
Double – мәндері оң және теріс болуы мүмкін, ұзындығы 8 байттық сандар
өрісі. Бұл ... ... ... байланысты және сандар
диапазоны 1.7*10-нен 1.7*10-не дейінгі мәні 15 символдық ...... ... ... ... ... ... өлшемдегі
жиымдарды анықтауға мүмкіндік береді. Өріс кез келген ... ... DateBase ... Array ... өрістерді редакциялауға, сонымен
қатар оларды құруға да мүмкіншілігі жоқ;
TextBlob – тек қана ... ... ... Blob ... ... ... Өріс кез ... ұзындықты қабылдауы мүмкін. DateBase
Desktop-тың TextBlob типті өрісті редакциялауға мүмкіншілігі ... ... ... ең басты жағдай жобалау болып табылады.
МБ-ң өмір сүру кезеңінде ... бір ... ... бар ... ... қабылдаған кезден бастап оларды жою ... ... шын ... ... түрде жою қабылдаған сәтке дейін өмір
кезендерінде 2 фаза ... және ... ... кезіндегі
кезеңдер:
а) Талаптарды түрге келтіру және талдау;
ә) Астарлы (концептуалды ) ... ... ... Физикалық жобала;
г) МБ-ң бейімделуі мен түрлендірілуі.
Жобалаудың ең ... ... ... ... ... болу керек. Ол
үшін сұраныс негізінде жобаланған ақпараттық жүйемен ... ... ... актуалды және потенциалды қажеттіліктерін
көрсету,ақпараттық ... ... және ... ... ... ... бар ... түсіну,ақпараттың көлемін бағалау
керек.
Бұл кезең негізінде ... ... ... ... ... ... ... жоғарғы дәрежелі CASE құралы бар. Жобалаудың
келесі кезеңі – ақпараттық жүйелер негізінде ... ... ... ... ... Ең ... концептуалды схема
көрсетілетін нотация жүйесін таңдау керек (яғни, концептуалды модельді
таңдау). Мұндай нотациялар өте көп және ... ... ... ... ... ... ... әрі бір-бірінен айырмашылығы
болады.
Мәліметтер базасының концептуалды көрсетілуі ... ... бір ... ... ... ... және оның ... кезінде
қолданылуы тиіс. Осыдын кейін ақпараттық жүйелер ... ... ... ... ... ... бағыттылған (ObjectStore,
Objectivity, O2, Jasmin ) және объектті ... UniSQL) ... ... қарамастан, жақын ... SQL-92 ... ... Oracle, ... ... Sybase, DB2)өте
жоғары деңгейде дамыған жүйелермен жұмыс істеуімізге тура келеді. Себебі
ол жүйелер қалыптасып, қажетті ... ие ... үшін ... ... ... ... ... кезеңінде қолда бар концептуалды схема
негізінде ... ... ... анықтамалар жиынтығын жинау
керек. Өкінішке орай, тілдің стандартына ... бұл ... ... мәліметтер базасы серверінің арнайылығын есепке алмау мүмкін
емес. Өкінішке орай, стандарт ядросы құрамына мәліметтер базасы схемасының
құралдарын қоспайды. Сондықтан SQL ... ... ... ... Осы жағдайға байланысты SQL-ді мұқият үйрену керек, ... ... ... ... ... ... іске ... (мысалы, Oracle компониясымен ұсынылатын ... ... ... ... ... ... атын көрсету керек, егер
тәуелсіз CASE құралы қолданылса (мысалы, ... ... ... ... ... ... және қайсысы тек
көрсетілетінін (view) шешу ... ... ... реляционды схемасы құрастырылғаннан кейін
міндетті түрде жүйенің архитектурасын анықтау алу қажет. Алдымен мәліметтер
базасы орталықтандырылған ба әлде ... ба ... шешу өте ... ... мәліметтер базасында қанша сервер қолданылатынын білу).
Егер мәліметтер базасының үлестірілген анықтамасы туралы ... ... ... ... ... ... ... декомпозиция жүргізу
қажет. Егер мәліметтер базасын құрушы бөлімдер логикалық автономды болса,
онда ол ... ең ... ... бірі болып есептеледі.
Концептуалды схема терминінде бұл бөлінген ... ... тіке ... ... жоқ ... көрсетеді. Егер үлестірілген мәліметтер
жүйесінің логикалық ... ... ... ... ... қарай жобалауды әр компонент үшін тәуелсіз жүргізе беруге болады.
Ақпарттық жүйенің ... ... ... ... ... құру ... паралелді өткізілуі мүмкін. Бұл уақытқы дейін
сізге интерфейстен не қажет және жүйе ... ... ... ... ... ... бұл кезеңнің негізгі міндеті қажет құралдарды
таңдау.
Қазіргі уақытта кез келген ... ... ... қолдан
программалау ойға сыйғысыз. Бұл жерде көптеген таңдау мүмкіндікткрі бар:
қолданылатын терезелік жүйенің базалық ... ... X ... және ... ... графикалық қолданушы интерфейсін құрудағы
әмбебап құрал жабдықтар (мысалы,Motif немесе Tcl/Tk), ... ... ... ... PowerBuilder, Jam.) және т.б.
Ақпараттық жүйелердің өңделінетін бөліміне келетін болсақ, ол олардың
атқаратын ... ... ... ... ... өңдеу енгізу,
шығару кезінде олардың форматын түрлендіру және есеп беруден ... ... ... ... бар. Мұндай ... да ... ... кез ... 4GL ... ... түрде
тиісті анықтамасы бойынша топтай алады. Егер ... ... ... ... онда ... ... да программалау қажет болады. Ол
уақытта программалау қандай тілде орындалатыны маңызды болмайды. Егер ... құру үшін Delphi 7.0 ... ... ... онда, программау
үшін Object Pascal қолданғаныңыз жөн. Басқа ... 4GL ... ... ... ... қолдануға болады.
2.3.3 Мәліметтер базасымен жұмыс істеу
Аспаптық құралдар
Delphi Мәліметтер базасының операцияларына арналған ... ... BDE ( Borland DataBase Engine )– ... ... ... құрайтын процессоры.
2. BDE Administrator – күйге келтіруге арналған утилит .
3. DataBaseDesktop – SQL және QBE ... ... ... ... ... SQL Explorer – ... ... жол бастаушысы, БД параметрлері
жөндеуге рұқсат етеді .
5. Monitor – SQL сұраныстарының орындалуын қадағалайтын программа .
6. SQL Links – МББЖ ... ... ... мыс; MSSQL ... ;
7. Local ... Server - Borland ... ... SQL –
серверінің версиясы.
8. InterBase Server Server for Windows 95– Borland ... ... ... ... бір ... ... ... көп
қолданушы версиясы.
2.3.4 Мәліметтер базасының компоненттері және олармен жұмыс істеуге
арналған ... ... ... ... үшін қолданылатын компаненттер,
DataAccess, DataControls, Midas, Qreport және DesisionCube ... ... ... визуалды емес компонент орналасқан, олардың
көмегімен мәліметке қатынасты ұйымдастыруға болады:
- DataSourse – ... ... ... ... кестесіне негізделген мәліметтер жиыны;
- Query – SQL ... ... ... ... ... – серверде сақталған процедураға негізі мәліметтер жиыны;
- DataBase – мәліметтер базасы мен байланысуы;
- Session – Мәліметтер базасында ... ... ... ... келесі визуалды компоненттер орналасқан:
- DBGrid – тор ( кесте );
- DBNavigator – навигациялы интерфейс;
- DBText – жазу;
- DBEdit – бір ... ... DBImage – ... ... ... – қарапайым тізім;
- DBComboBox – қиыстырылған тізім;
- DBCheckBox – ... ... ... QReport ... ... ... ... орналасады;
- QuckRep – есептеу;
- QRSubDetail – байланысқан кестелерге арналған есепберу жолағы;
- QRBand – есепберу жолағы;
- QRGroup – ... QRLabel – ... база ... дискде орналасады. Олар физикалық объекті
болып келеді. Кестеде орналасқан мәліметтер операцияларына мәліметтер жиыны
қолданылады.
Мәліметтер ... ... ... ... ол бір ... бірнеше
мәліметтер база кестелерінен алынған. Жазбалар белгілі бер ... ... ... логикалық кесте деп аталады. Мәліметтер
жиынының және кестелердің өзара әрекеттері физикалық файл және ... ... ... ... НД жұмысы жұмыс істеу ... Query, ... және ... ... ... StoredProc –мәліметтер базасы жойылған әрекеттестік ұйымы,
- DesisionQuery – шешімдерді қабылдайтын ... ... ... ... TDataSet ... ол ... және ... ... ТTable және ... TBDE TDataSet класында туындайды. Мәліметтер база кестесінің
орналасқан жерін көрсету үшін DataBaseName ... ... ... ... басқаруды таңдаудың қосымша түрімен:фильтрация немесе SQL
сұранысы ... іске ... ... ... ... мәліметтерге екі түрлі амал қолданылады:
1. Навигациялық
2. Реляциялық
Қатынастың навигация тәсілі ... жеке ... ... ... ... ... жергіліктілермен мәліметтер базасы немесе көп ... ... база ... үшін ... тәсілі жазбалар тобын өңдеуге негізделген. Егер бір жазбаны
өңдеу қажет болса, бәрі-бір бар топты өңделеді, себебі ол бір ... ... ... тәсіл-сұранысына негізделген және SQL бағытталған
деп аталады. ... ... база БД ... үшін ... ... ... ... Мәліметтер базасының кестесін құру
Қарапайым қосымша жасаулары негізгі кезеңдері:
1. Мәліметтер базасының кестелерін құру ;
2. ... ... құру ... бағдарламасын қолданып, мәліметтер ... ... Жаңа ... құру ... ... ... басталады
интерактивтік тәртіпте және келесі пункттерден ... :
1. ... ... таңдау;
2. Кесте құрылымын беру;
3. Кілттік алаңдары көрсету;
4. Индексті ... ... ... ... ... ... Кестелер аралық сілтемелік бүтіндікті сұрау ( ... ... ... терезесінде форматы: Paradox 7 таңдалады. Кесте
үлгісі таңдалғаннан кейін кесте құрылым анықтама терезесі көрінеді. Table
properties ( ... ... )
8. ... Indexes – ... ... Validity Checks – алаң ... ... шек қою;
10. Password Security – парольді ... ...... ... сілтеме бүтіндігін анықтау.
Қолайлы Secondary Indexes таңдауында Define (анықтау)-Define Secondary
Indexes ... ... ... ... ... ... тізімде бейнеленген және индекс параметрі, осы терезеде индекс
алаңдары беріледі, негізгілері келесі фактілер көмегімен өзгереді:
- Unigue – ... ... ... ... ... мәндер.
- Case Sensitive – жол типті алаңдарға символ регистрлері есептеледі.
- Descending – мәндер кемуі ... ... ... және индексті алаң құрамы, Save IndexAs ... ... ... аты беріледі. Save As кестені сақтауы.
2.4 Delphi құралдарын мәліметтер базасында пайдалану
Нәтижелері әртүрлі ұйымдар әзірлеушілері тұрғызуда, көп көңіл бөлетіні
мәліметтер базасының ... ... ... ... табылады. Олардың
көмегімен мұндай қосмшаларды құруға болады. Оларға қойылатын талаптар жалпы
түрде былай беріледі: «Тезділік, қарапайымдылық, ... ... ... ... арасынан Delphi қосымшасын әзірлеуде ... ... Delphi – ді ... ... ... ... бар
әзірлеушілер қалайды.
Delphi-ң көмегімен үлкен көлемдегі қосымшалар жазылған, ондаған
фирмалармен мыңдаған программистер Delphi үшін ... ... ... ... жалпы аттаққа ие болу негізінде ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі дәлел жатыр. ... ... ... ара ... ішкі қайшылықтарды тіғызбайды.
Керісінше жайлылықты сезінуге болады. Егер ... ... ... Delphi қосымшалрыда ыңғайлы.
Бұл қосымшалар тасмалдауда өте қарапайым және берік. Delphi ... ... ... Pascal тілінің компиляцияланған жүйесінің
жалғасы. Pascal тіл ретінде өте ... ... ... ... ақпараттық жүйенің құжаттарының бір бөлімі ретінде
сақталынуы керек және оның дамуы кезінде қолданылуы тиіс. Ал, ... ... ... ... ерте табуға берік және ыңайлы программаларды
тез құруға ... ... Borland ... ... әрдайым байытып
отырады. Бұрын 4.0 нұсқасында бөлек трансляциалану ... ... ... 5.5 ... бастап объектілер пайда болды. Ал, 6 ... ... Turbo Vision- ң ... ... ... ... Ол
видиоадаптор жұмысының мәтіндік режимінде терезелік ... іске ... ... ... ... ... бар ең ... өнім болып
есептеледі.
Бастауыш программистер үшін инструменталды құралдарды ... ... ... ... ... Visual ... ... түсті. Онда интеграция жайындағы сұрақтармен жұмыс істеу
жағдайы ыңғайлы болатын. 70-ші жылдардың ... ... Pascal ... ... ол аз ... ыңғайлы негізгі ұғымдары бар және
программалау ... ... ... бар ... ... ... еді. Delphi қолданушысының жұмыс істейтін ... ... тек жаға ... көптігімен және құрылымымен ғана
ерекшеленбейді. Онда минимизацияланған түсініктер мен ... ... ... ... ... ... тәжіребиеде әлі дәлелденбеген)
орнына кәсіби қолданушының жұмыс жасау ... көп ... ... Pascal ... оның ... ... ... қандай оңай.
Basic тілімен С++- тің көптеген версиялау тақырыбын айтайық.
Менің ойымша Turbo Pascal ... ... ... механизмі
бар, мұрагерлік пен полеморфизмді қосқандағы толық объектлі жағынан асып
түседі. Delphi-да қолданылатын тілдің ең ... ... ... ... ке жақынырақ. С++-ке қатысты негізгі механизмдердің ішіне көптік
мұрагерлік кірмейді (жаңа класс тудыратын күшті ... С++ ... ... ... тобы ғана ... ... ... артықшылықтар: бір жағынан Visual Basic тен
ерекшелігі болса, яғни ол ... ... ... ... ... ... ... генерациялайтын компиляторы бар және оның көменімен
айтарлықтай жылдам програмаларды алуға болатындығы ... ... ... ке ... Pascal ... ... өте жылдам компиляторды
тұрғызуда негіз болатындығы.
2.4.1 Delphi 7.0 ортасында жұмыс ... 7.0 ...... ... әрі ... ... ... күрделі механизм. Ол визуалды түрде бір уақытта бірнеше
ашылған терезелермен жұмыс атқарады.
Delphi 7.0-дің бірінші ... 1994 жылы ... ... кейінгі
жылдары оның бірте-бірте кеңейтілген 2, 3, 4, 5, 6, 7 – ... ... 6, 7 – ... ... ... жоқ деуге болады,
екеуі де Windows 32 ... ... ... ... ... ... ерекшелігі – онда қосымша құруда компоненттік
және объектілік тәсілдер пайдаланылады. Компоненттік тәсілдің мәнісі жеңіл:
әр қосымша арнайы ... ... ... ... ... ... объектіні өңдеуге арналған үстеме бағдарлама құрылады.
Компоненттер визуальды компоненттер ... (VCL – Visual ... ... ... панелінде түрлі кластарға ... ... өте көп. ... жаңа ... ... ... панельге қосуына да болады.
Delphi 7.0-де программа дайындау, программа ... ... ... ... ... OLE ... пайдаланып, басқа
офистік қосымшаларды шақыру, олармен ... ... жене т.б. ... ... Delphi 7.0 көптеген есептерді шешуге мүмкіндік береді,
оның ішінде:
- әртүрлі бағыттағы аяқталған қосымшаларды Windows үшін ... кез ... ... кез ... ... үшін ... ... тез құру. Интерфейс Windows- тың ... ... және ... ... ... ... ... ыңғайланады. Өйткені Windows- тың ... ... ... ... ... түрлерінде қолдануға болатын функция, форма,
компоненттердің динамикалы біріктірілетін кітапханасын (DDL) құру;
- кез келген типтегі жергілікті және ... ... ... ... ... ... ... кестелері, графиктері бар күрделі есеп берулерді құру және баспаға
шығару;
- қосымшалардан Windows арқылы жұмыс істеуге ... өз ... ... ... (hlp ... ... Windows-тың барлық талаптарын мен спецификасын ескеретін Windows-
тың қосымшалары үшін орнатудың профессионалды программаларын құру.
Көптеген операторлардың жазылуы ... ... ... Бірақ, мұнда
прогаммалауды үйрену үшін объект, оқиға, қасиет, әдіс, класс ұғымдарымен
еркін танысып, компоненттерді пайдалану және ... ... ... білу қажет.
Delphi 7.0-де программа дайындау үшін компоненттік ... ... ... кітапханасы программалау
ортасымен бірге ұсынылатын, бір іс-әрекетті ... ... ... тұратын) компоненттерден жинақталады, ал олар форма
терезесіне ... ... ... программалау технологиясында
нағыз төңкеріс жасады деуге ... ... ... пайдалану
программа жұмысын күрделі түрде жеңілдетті.
Компоненттер кітапханасын визуальды компоненттер кітапханасы
( Visual Component Library, VCL) деп ... ... ...... ие функционалды элемент. Компоненттер арқылы бағдарламаның
негізі қаланады [5].
2.4.2 Delphi ортасында мәліметтерді ... үшін ... ... ... қолданбасын құруда қолданатын компоненттерді
қарастырайық.
Delphi ортасында екі компоненттер кітапханасы бар: VCL және CLX. ... ... ... компоненттер парақтарынан тұрады: Standard,
Additional, Win32, System, Data Access, Data ... BDE, ADO, ... ... ... пішін құру қадамдары: Пішін құру үшін Delphi ... Borland Delphi 7/ Delphi 7) ... ... ... 7 ... кезде Form1 терезесі пайда болады. BDE парағынан Table
компонентін ... ... ... ... ... Table Name алиас пен кесте атын беріп, Active ... ... ... ... ... (Data Access-парағынан) Form1-ге
түсіріп, DataSet қасиетін беру керек. DBGrid ... (Data ... ... DataSource қасиетін берген кезде Form1 ... ... ... Енді ... ... ... BitBtn
(Additional-парағынан) түсіріп Kind қасиетінен керегін таңдап, жазбаларды
қимылға келтіруге болады.
Delphi ... ... ... ... ... пішін құру үшін
TQuery компонентін (BDE ... ... ... ... ... ... құру қадамдары: пішін құру үшін Delphi 7 (Пуск/Программы/
Borland Delphi 7/ Delphi 7) ... ... ... Delphi 7 ... Form1 ... ... бос Form х) терезесі пайда болады. BDE парағынан
Query компонентін түсіріп, ... ... SQL ... беру ... ... (Data ... ... түсіріп,
DataSet қасиетін беру керек. DBGrid компонентін (Data ... ... ... ... ... беру ... Енді ... безендіру үшін
Label компонентін (Standard парағынан), DBEdit (Data Controls парағынан)
түсіріп керекті қасиеттерін беріп ... ... ... ... іске қосу үшін F9 басу керек.
2.5 Бағдарлама ... ... ... ... сұлбасы
ҚЖО (қолданушы жұмыс облысы) дегеніміз оперативтік зерденің бір
бөлігі. Оның ... МББЖ және ... ... (БП) қол ... болады.
2.11-сурет. Сұлбаның жұмысы
Сұлбаның жұмысын нұсқаулар бойынша келтіреміз:
1- Бағдарлама пакеті МББЖ-ге өтінішпен қарайды.
2- Схеманы және оның бөлшегін талдау арқылы МББЖ ... ... ... ... ... зердеден мәліметтерді енгізу-шығару операциясын орындау
үшін МББЖ оперативтік жүйеге жол салады.
4- Осы ... ... ... жүйе ... ... ... Өтінішпен келегн мәліметтер зердеден буфер жүйесіне беріледі.
6- МББЖ мәліметтерді буфер жүйесінін ҚЖО-ға береді.
7- Өтінішке қызмет көрсету үшін ... ... ... туралы информацияны МББЖ бағдарлама пакетіне береді.
8- Мәліметтерді бағдарлама пакеті өңдейді (ҚЖО-да орналасқан).
9- Буфер жүйесі МББЖ-мен басқарылады ... ... ... ... 7.0-де ... ... үшін компоненттік тәсіл
пайдаланылған: пайдаланушы ... ... ... ... ... бір ... орындайтын (дайын программалар
үзінділерінен тұратын) ... ... ал олар ... ... ... тәсіл программалау технологиясында
нағыз төңкеріс жасады ... ... ... ... пайдалану
программа жұмысын күрделі түрде жеңілдетті.
Мәліметтер базасы компоненттердің жиынтығынан ... ... ... ... болу керек. МББЖ технологиясында ДБ-ның атының
орнына жалған атау (оны тағы ... деп ... ... ... ... және МББЖ бағдарламасынан мәліметтер базасына байланыс осы
жалған ат арқылы іске асады.
Delphi –да ДБ-н ... оның ... ... ... BDE ... іске ... ... утилитасын іске қосу екі нұсқаның біреуімен
келесідей жүргізіледі:
1. Тікелей Windows ... ... Borland Delphi 7/ BDE ... Алдымен, экранға IDE-ні мүсіндейтін, ... ... ... ... ... анықталуын еске сақтап алу керек. ол үшін ДБ
әкімінің сол жақ терезесінде ... оң ... ... аттың үстінен
шерту керек және шыққан менюден Apply элементін таңдау керек. пайда болған
диалогті терезеде жалған ат үшін өзгертулерді еске ... ... пе ... ... ... біз ОК ... басуымыз қажет.
Содан соң барып BDE Administrator утилитасынан шығып кету ... құру ... ... ДБ ... сілтейтін каталог әлі де бос.
Сондықтан ДБ-ның кестелерін құру қажет.
2.12-сурет. BDE Administrator
2.6 SQL тілі
SQL ... ... және оқу үшін ... ... ... табылады.
Ол компьютердің мәліметтер базасында орналасқан SQL – бұл ... ... ... ... ... Query ... ... SQL тілі қолданушы мен мәліметтер базасының ара қатынас ұйымдастыуда
қолданылатын программалау тілі ... ... ... SQL ... ... ... ... ғана жұмыс
істейді. Cуретте SQL-ң жұмыс істеу сызбасы көрсетілген [12]. Бұл ... ... ... ... ... бар мәліметтер базасын көреміз.
Егер есеп ... ... ... қатысты болса, онда мәліметтер базасында
материалдық құндлықтар, шығарылатын өнімдер, сату көлемі және жалақы туралы
ақпараттар ... ... ... ... ... ... ... алынған қол қойылған чектер туралы, мекен –жайы,
телефондар ... ... ... Мәліметтер базасын базасын
басқаратын компьютелік бағдарлама немесе ДҚБЖ деп аталады.
Егер қолданушыға мәліметтер базасынан мәліметті алуға ... ... ... ДҚБЖ ға ... ... ДҚБЖ ... өңдеп қажетті
мәліметті тауып қолданушы жібереді. Мәліметтерді сұрау және ... ... ... ... ... деп ... Сондықтан жүйеленген
сұраныс тілі деген ат осыдан пайда болған.
Бірақ бұл атау шындыққат сәйкес келмейді. Біріншіден, ... ... ... ... құрылғыданда үлкен, бірақ бастапқыдан тек
қана сол үшін арналған болатын. ... ең ... ... ... оқи ... ... ... кезде бұл тіл барлық
функционалдық ... іске ... ... ң ... ... ... ... SQL қолданушыға мәліметтердің жалпы
құрлысын өзгертуге және мәліметтер базасының ... ... ... ... ... оқу. SQL ... ... қосымшаға мәліметтер
базасында бар мәліметтерді оқуға және оларды қолдануға мүмкіндік береді.
Мәліметтерді өңдеу. SQL қолданушыға ... ... ... өзгертуге, яғни жаңа мәліметтерді қосуға, сонымен қоса ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Қатынасты басқару. SQL-дің көмегімен қолданушыға мәліметтерді оқуда
және өзгертуде мүмкіндіктерін шектей отырып ... ... ... ... ... SQL қолданушылар арасында
мәліметтерді бірлесе отырып пайдалануды қамтамасыз етеді. Олар бір – біріне
кедерлі келтірмеу үшін ... ... ... ... ... SQL ... ... тұтастығын
қамтамасыз ете отырып, келіспеген өзгертуден және жүйенің бас тртуынан
қорғайды. Сондықтан SQL ДҚБЖ ... ... ең ... тіл ... ... SQL – бұл COBOL, FORTRAN ... ... толық емес
компьютерлік тіл. SQL–де шарттарды тексеретін IF операторы, ... GOTО және ... ... DO ... FOR ... жоқ. ... базасы тілінің астары болып табылады. Оның құрамына 30-ға ... ... ... ... кіреді. SQL операторы базалық тәлге
қосымша болады. Мысалы, COBOL, FORTRAN немесе С және ... ... ... ... ... ... қоса С сияқты мұндай тілдерден
SQL операторын ДҚБЖ-ға анық түрде ... ... Ол ... шақыру
интерфейімен іске асады.
Қорыта келсек SQL бұл С немес Pascal сияқты тілдермен салыстырғанда
әлсіз ... тіл ... ... ... ... ағылшын
сөйлемдерін елестетеді және ... ... әсер ... ... Бірақ бұл сөздер оның оқылын жеңілдетеді. SQL-де ... ... ... ... Онымен қоса SQL операторларын жасамайтын арнайы
ережелер тобы кездеседі. Олар ... ... ... мәні ... ... аты болмаса, SQL- реляциондық мәліметтер базасымен
жұмыс істейтін ... ... тіл ... есептелінеді. SQL- бұл
айтарлықтай мықты және оқуға оңай тіл.
3 Бағдарламалық ... ... ... ... құжаттары» автоматтандырылған ақпараттық жүйесі қамтамасыз
етуі керек:
а) тауарлар мәліметтерінің мәліметтер базасына енгізілуі;
б) сатылым ... ... ... ;
в) әр тауар процессінің графигін бекіту;
г) әр курсқа көктемгі және күзгі семестрлер бойынша ... ... ... есеп беру және біріншілік құжаттарды құрастыру:
- әрбір студент бойынша жеке мәліметін шығару;
- таңдалынған мұғалім бойынша мәліметті шығару;
- ... оқу ... ... ... ... ... оқу ... көру,қосу, өзгеріс енгізу, мәліметтерді жою және де қажетті
мәліметтерді іздеу және ... ... ... ... ыңғайлы
интерфейске ие болуы қажет.
3.2 Бағдарламалық қамтамаға қойылатын талаптар
Программа келесі талаптарды орындауы керек:
- дистрибутивтен жүйеге орнату ... ие ... ... ... ... (библиотекалар) программамен бірге
қолданылу керек;
- сlipboard мүмкіндігін қолдау (көшіру, қою және ... ... ... ... ыңғайлы және қарапайым болуы керек;
- upgrade және қосымша компоненттерді енгізу мүмкіндігі болуы;
- талап етілетін аппараттық ... ... ... ... ... Delphi 7.0 7.0 ... ... мәліметтер базасын міндетті түрде СУБД MS Access құру керек;
- Windows 98/Me/2000/Windows® XP/Windows® Vista операционды жүйелері.
3.3 ... ... ... талаптар
Жүйе жұмысы үшін қажетті ... ... ... Intel Celeron ... ... ... 400MHz, жады ... МБ, қатты диск 40 Gb, жазатын құрал, VGA- дисплейі ... ... ... ... талаптар
Берілген ақпараттық жүйені функциялау кезінде ... ... ... қатар қолданушымен енгізілетін және ... ... бар ... ... ұйымдастырылуы керек
Егер енгізу және шығару кезінде қате шықса, тиісті хабарлама шығуы
қажет. Және де ... ... ... ... ... өңдеу және жою операциясын орныдаған уақытта, мәліметтер
базасының бүтіндігін қамтамасыз ету керек. Жою ... үшін ... ... қажет.
3.5 Программаның логикалық құрылымын сипаттау
3.1 – кесте
Батырмалы форманың листингісі (Unit1)
|Аралық |Сипаттама |
|1 – 38 ... ... ... ... ... – 42 |Form2 ... ... ... – 46 |Form5 ... ... ... – 50 |Form9 терезесін шақыру. ... – 54 |Form6 ... ... ... – 58 |Form7 ... ... ... – 63 |Form8 ... ... Form5 терезесін шақыру. |
|64 – 67 |Form8 ... ... ... – 75 |Form10 ... ... ... – 78 |Form11 терезесін шақыру. ...... ... ... ... ... (Unit9)
|Аралық |Сипаттама |
|1 – 56 ... ... ... ... ... – 65 ... ... мен жолдарын сипаттау. ... – 85 ... ... мен ... ... ... ... – 90 |Excel-ді құрамыз. ... – 92 ... ... ... ... ... – 101 |Ұяшықтар мен бағандарға номерлерді енгізу циклы. ... – 106 ... ... |
| | ...... план ... листингісі (Unit5)
|Аралық |Сипаттама |
|1 – 81 ... ... ... басталуы. ... – 231 ... ... ... ... шарттары. |
|232 – 239 ... ... ... – 241 |Excel-де құрылған шаблонды шақырамыз. ... – 350 ... ... ... ... енгізу. |
|351 - 355 |Программадан шығу. ...... ... ... ... (Unit6)
|Аралық |Сипаттама |
|1 – 67 | ... ... ... ... ... – 71 |Базаға жаңа мәліметті енгізу. ... – 76 ... ... жою. ... – 80 ... жаңа енгізілген мәліметті сақтау. ... – 88 ... ... ... ... – 92 |Программадан шығу. ... – 96 ... ... ... ... – 100 |“НаименованиеРус” бағаны бойынша мәліметтерді ... ... - 105 |Form12 ... ... ... ... және ... базасын ұйымдастыру үшін BDE Administrator – ды іске қосу:
Іске қосу | Программалар | Borland Delphi 7.0 7 | BDE ... ... ... құру үшін DataBase Desktop – ты іске ... қосу | Программалар | Borland Delphi 7.0 7 | DataBase ... 7.0-ді Windows ... іске қосу ... қосу – ... – Borland Delphi 7.0 7 – Delphi 7.0 ... ... ... дұрыстығын тексеру үшін F9 пернесі
арқылы жүктейміз.
3.7 Енгізілетін және шығарылатын мәліметтер
– Оқу ... ... ... ;
– Оқу жоспарын ұйымдастыру;
– Пәндердің түрлері бойынша мәліметтер;
– Пәндер бойынша мәліметтер.
- Әр курсқа көктемгі және күзгі ... ... оқу ... Әр ... ... оқу процессінің графигін құру ;
- Әр пәнге кредит санын құру, ал кредит саны дәрістерге, ... ... ... ... өзіндік жұмыстарына, офистік
сағаттарға, курстық жұмыстарға бөлінеді.
4 Жобаның экономикалық негізделуі
Жалпы экономика ... мен ... ... ... ... емес ... ... ретінде түсіндіріледі, онсыз адамзат
қоғамы өмір сүре алмайды. Сондай – ақ ... ... ... ... ... Осы ... ... бөлу,
айырбастау және тұтыну жүйесінде қалыптасады. Қоғамдық қатынастар жүйесінде
экономикаға ерекше орын беріледі, себебі ол ... ... ... ... ... өмір саласының мазмұнын анықтайды.
Экономикалық тиімділік – адамның қайрат – ... ең ... ... ... – бұл бір ... ... (өндіріс көлемі, өнім
бірлігіне деген және т.б.) шығынды қысқартуға қол жеткізу.
Нарықтық ... ... ең ... ... ... оның ... мақсатымен қабыстыра қарауды ұйғарады. Қазіргі жағдайда сыртқы
экономикалық байланыстар мен әлемдік шаруашылық тиімділігінің ... ... ... да ... ... интернационалдық категорияға
айналуда.
Шығындар мен тиімділіліктің экономикалық бағалаулары қызмет ұйымдар
түрін жобалауда маңызды роль ... ... ... ... ... ... ... қажет.Бір факторлар өз кезегінде тексеру
мен бағалауға мұқтаж болатын басқа бір ... ... ... ... ... ... ең ... жеңіл есептелінетін
түрлерін ерекшелеу қажет.
Басқаратын еңбек нәтижелерін жоғарылату шартының ... ... ... және ... ... ... ақпараттық технология болып келеді. Ақпараттық технология
мәліметтермен және есептеуіш техникамен ... ... ... ... ... өнімді енгізу маңызды күрделі қаражатты
салуды, соның ішінде тірі еңбек шығындарын, эксплуатациялық есеп-қисаптарды
талап ... ... бұл ... іске ... үшін ... ... негіздеу қажет.
Енгізу мақсаттарының құрылымдалуы жүйедегі ... ... ... жетіспеушілік жоғарғы оқу орны ... және ... ... құрамы туралы
мәліметтерді енгізу жұмысы қолмен істелініп, ұзақ уақытты керек ... ... ... енгізуі нәтижесінде мәліметтерді
жинау, сақтау, өңдеу, тапсыру және алу ... тез ... ... ... ... ... ... программалық өнімді құруға кеткен шығындар ... ... ... ақысы мен оны жасау кезендегі уақыт шығындары жатады:
Шбөқ=Шпеа+Шубж+Шжал,
(1)
мұндағы
Шбөқ – бағдарламаны өнімді құруға кеткен шығындар;
Шпеа – программа құрушының еңбек ақысына кеткен ...... ... ... жұмсалған шығындар;
Шжал – жалпы шығындар.
Программа құрушының еңбек ақысына кеткен шығындар
Еңбек ақы ол ... ... ... ... төленетін сыйлық.
Программалық өнім бір ай ішінде әзірлену қажет. ... ... ... ... ... (программалық өнімді ... және ... ... ( ... ... ... әзірлегендегі) шығындарын құрайық.
Программа құрушының еңбек ақысы нарық шарттарында әр түрлі ... Есеп үшін Тсағ = 300 тг/с ... орта ... ақы ... ... күніне 8 сағаттық жұмыс ... және ... 6 ... ... ... құрушының еңбек ақы төлемі құрастырылады:
1) 8 с/күн * 6 күн/апт = 48 ... 48 ... * 4 ... = 192 с/ай;
3) 192 с/ай + 2 күн * 8 ... = 208 с/ай (бір айда 30 күн ... 208 с/ай * 300 тг/с = 62400 ... құрушының еңбек ақы төлем шығынын оның программалық өнімді
жасауға кеткен уақытты оның сағаттық ... ... ... ... = t * ...... құру ... – программа құрушының сағаттық ақысы.
Программаны құру уақыты t =120 ... Онда ... ... ... = 120 с * 300 ... = 36000 ... уақыт бірлігіне жұмсалған шығындар
Уақыт бірлігіне жұмсалған шығындар нақты уақыт бірлігімен программаға
арендалық уақытқа кеткен сағаттың бағасына көбейту арқылы анықтаймыз:
Шмуб ... * ...... ... ... ... тг/сағ;
tЭЕМ – ЭЕМ программаны құрудың нақты уақыты.
Сағаттық бағасын есептеу. Сағаттық бағасын формула бойынша табамыз:
Ссағ= ... – жыл ... ЭЕМ ... ... ... ... – ЭЕМ ... нақты жылдық уақыт қоры, сағ/жыл.
ЭЕМ уақытының нақты жылдық уақыт қорын ... Жыл ... ... – 365 (52 ... оның ... 65 күні ... және демалыс.
Профилактикалық жұмыстағы тұру уақыты ... 4 ... ... ... ... жалпы жылдық қоры мынаны құрады:
ТЭЕМ = 8*(365 - 65) - 52*4=2192 ... - ға ... ... ... ... мына ... бойынша
анықталады:
ШЭЕМ =(Шеа+Шам+Шэл+Шқж+Шаж+Шт.б), ...... ... ... ... ... ... ұсталымдар,
тг/жыл;
Шам - амортизацияға кеткен жылдық шығындар, тг/жыл;
Шэл - ЭЕМ жылдық электр қуатына кеткен шығындайтын шығындар, тг/жыл;
Шқж – ... ... ... ... ... ...... жөндеуге кеткен шығындар, тг/жыл;
Шт.б – жылдық ұсталымдар мен т.б. шығындар, тг/жыл.
а) Қызметкерлердің еңбек ақыға ... ... ... ... ақыға жылдық ұсталымдары оның негізгі еңбек ақысынан,
қосымша және ... ақы ... ... ... ... ... ақы ... қызметкерлердің жұмыс істейтін ұйымдарында
тарифті қойылымымен (лауазымды еңбекақы ... және ... ... ... ... ... лайықты бөлек бағаланады.
Қосымша еңбек ақы ол әртүрлі ақшалай сыйлықтарды, тағайындалған
уақыттан тыс жұмыс істегені үшін және т.б. ... ... ... - ... ... ... уақыт бірлігі
бойынша алатын еңбек ақысының абсолютті мөлшері. Ол ең аз ... ... ... ... ... қойылым болып келеді.
Қызметкерлердің еңбек ақысы келесі формула бойынша есептеледі:
Шеа = Шнег + Шқос ... Шнег – ... ... ақы ...... ... ақы ... жалақының сомасы деканата қызмет істейтін қызметкерлердің
жалпы ... ... ... және келесі формула бойынша есептелінеді:
Шнег = ... - і ... бір ... ... ... тг.
Деканатта студенттер ісімен декан орынбасары еңбек ақысы айына 30000
тг. және бір ... ... ... ... 20000 тг. Онда ... ... ақыға ұсталымдары (7) формула бойынша есептегенде:
Шнег = 30000+20000= 50000 ... ... ... негізгі жалақының 60%-ін құрайды:
Шқос = 50000 * 0,6 = 30000 тг.
Сонда, (6) формула бойынша, қызметкердің жалақысынан жылдық ұсталымдар
мынандай:
Шеа = ... = 960000 ... ... ... соммасы жалпы жалақының 10%-ын құрайды,
яғни:
ЗҚ = Шеа * 10% = 960000 * 0,1 = 96000 ... ... ... ... ... жалақының 10%-ын құрайды, яғни:
ТС = (Шеа – ЗҚ – 2 * 12 АЕК) * 10% = (960000 - 96000 - 2 * 1030 * ... 0,1 = 83928 ... ... ... ... - ол ... ... тозық
ақшалай айтылуы. Жылдық амортизация жиыны мына формула бойынша анықталады:
Шам = СЭВМ * Нам,
(8)
мұндағы
СЭВМ - компьютердің ... ... ... - ... ... %.
Техникалық талаптарға сай амортизация нормасы 25% -ды құрайды. ... ... ... жіберу бағасы, тасымалдау шығыны, ... ... ... - ... ... бағасы, тг/дана;
Шорн – компьютерді тасымалдауға және оны орнатуға кеткен
шығындар, ... ... ... ... 90000 тг бағасымен сатып алынған, ал
орнатуға және тасымалдауға кеткен шығын ... 10% ... ... = Срын * 10% = 9000 ... (9) формула бойынша баланстық бағасын есептейміз:
Сбал= 90000 + 9000 = 99000 тг/дана
(8) ... ... ... ... есептейміз:
Шам = 99000 * 0,25 = 24750 тг/жыл
в) Электр қуатына кеткен ... ... Жыл ... ... ... бағасы мына формуламен табылады:
Шэл =Рэем * ... Сэл * ... - ЭЕМ ... қуаты;
Сэл - 1кВт*сағ электр қуатының бағасы;
А - машина қуатын қолдану ... ... ... ... ЭЕМ ... кВт*сағ электр қуатының
бағасы Сэл=5,15 тг. Машинаны қолдану қарқындылығы А=0,98
Сонда электр қуатына кеткен шығынды ... = 2434 ... ... материалдарға кеткен шығындар. ЭЕМ-ға қалыпты жұмыс істеуге
қамтамасыз ететін материалдардың шығыны ЭЕМ–нің бағасының 1% құрайды:
Шқж = 0,01* 99000 = 990 ... ... ... ... шығынды есептеу. ... ... ... ... ... ... ... 5% құрайды:
Шаж = 0,05 * ... = 0,05 * 99000 = 4950 ... ... ... кеткен басқа да шығындар. ЭЕМ-ді қолдануға
байланысты басқа ұйымдардың ... ... ... және ЭЕМ ... ... = 0,05 * 99000 = 4950 ... бір жыл ішінде эксплуатациялауға кеткен шығындар (5) формула
бойынша есептесек:
ШЭЕМ = 960000 + 24750 + 2434 + 990 + 4950 + 4950 = 998074 ... ... ... машиналық уақыт сағаттың бағасы (4) формулаға
сәйкес келесідей болады:
Ссағ = 998074 / 2192 = 455 ... ... ... төлеу шығындары (3) формулаға сәйкес келесідей
болады:
Шмуб = 455 * 120 = 54600 ... ... ... ... бұл – ... ... ... қызметке кеткен
шығындар, оны 13000 теңге деп аламыз.
Сонда программалық өнімді жасау ... (1) ... ... болады:
Шбөқ = 36000 + 54600 + 13000 = 103600 ... ... ... ... ... ... ... ақыға жылдық ұсталымдарын программалық өнімді
енгізгенге дейінгі жылдық ұсталымдар Ұенд = 1095000 тг., ал ... ... ... ... Ұенк = 960000 тг. тең.
Сонда программалық өнімді енгізгеннен кейінгі еңбек ақы ... ... ... = Ұенд – Ұенк = 1095000 – 960000 = 135000 ... ... есептеу
Экономикалық тиімділік – адамның қайрат–қуатының ең басты мәселесі.
Тиімділікті ... – бұл бір әсер ... ... ... ... ... және т.б.) ... қысқартуға қол жеткізу.
Жылдық экономикалық әсерін келесі формула бойынша есептейміз:
Эжыл = Ұен – ... * (Ен + ...... әсер, ол программалық өнімді енгізгеннен кейінгі
еңбек ақы ұсталымдардың кішірейген сомасына тең;
Шбөқ - программалық ... ... ... – 0,12 ге тең ... ... – 0,25 ке тең ... ... формулаға сәйкес жылдық экономикалық әсер келесідегідей болады:
Эжыл = 135000 – (103600 * (0,12 + 0,25)) = 96668 ... ... ... ... енгізілген программалық өнімнің
өтімділік уақытын ... = Шбөқ / ... = 103600 / 96668= 1,0 ... формула бойынша экономикалық ... ... = Эжыл / Шбөқ ... = 96668 / 103600 = 0,93.
Берілген бөлімдегі барлық есеп ... ... ... программалық
өнімді деканатқа енгізу, экономикалық көзқараспен ... ... ... ... Бұл ... өнім ... оның ... орнынан
ауыстыруға арналмаған, бірақ оның ақпараттарды өңдеуге кететін ... ... ... ... ... және ... ... алады.
Берілген программалық өнімнің жылдық экономикалық тиімділігі енгізу
барысында 96668 тг. құрайды. Программалық өнімнің ... 1,0 ... ал ... ... ... 0,93 ... Еңбек қорғау
Еңбек қауіпсіздігін және еңбек қорғау мәселелерін шешу үшін Қазақстан
Республикасының Президенті Н. Ә. Назарбаевтың 2005-2007 ... ... ... және ... ... ... ету бағдарламасын
қабылдаған. Бағдарлама аса маңызды жалпы мемлекеттік мәселелерді шешуге,
республика халқының денсаулығын жақсартуға, оның өмір сүру ... ... ... ... қорғау мен еңбек қаіпсіздігін жетілдіруге
бағдарланған.
Қазақстан Республикасының еңбек қауіпсіздігі және ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді және
осы Заңнан және Қазақстан Республикасының өзге де ... ... ... қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау туралы Қазақстан Республикасының
2004 жылғы 28 ақпандағы № 528 Заңы ... ... ... ... еңбек қызметін Қазақстан Республикасында жүзеге асыратын шетел
азаматтары мен азаматтығы жоқ адамдардың қауіпсіз еңбек етуге ... Бұл Заң ... ... ... қорғау саласындағы
қоғамдық қатынастарды реттейді және ... ... ... ... ... ... ... өмірі мен денсаулығын сақтауға
бағытталған, сондай–ақ еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы
мемлекеттік саясаттың ... ... ... Онда ... әр бір қызметкердің жұмыс уақыты күніне 8 сағаттық, ал ... ... ... уақыты белгілнеген және жылына бір рет кезекті ... ... ... ... байланысты әрбір азамат қауіпсіз жұмыс жағдайында еңбек
етуге құқығы бар. Бірақ, өкінішке орай, әр жұмыс ... ... ... ... ... ... құру ... емес. Сондықтан еңбек қорғауға
қатысты әртүрлі шараларды іске асыру ... ... ... ... ... адамға әсер ететін қауіпті және зиянды өндірістік
факторларды төмендету, ... ... әсер ... қолайлы жағдайлармен
қамтамасыз ету мәселелерін жүзеге асыруды қажет етеді.
Ұйымдардағы, ... ... ... ... ... және ... жағдайлары еңбек қауіпсіздігі мен ... ... ... ... ережелер талаптарына сәйкес болуға тиіс.
Қызметкерлерді еңбек қауіпсіздігі және ... ... ... ... ... ... ... беруші өз қаражаты есебінен
жүргізеді. Сондай-ақ, өндіріс ұйымдарының басшы ... мен ... және ... ... ... ететін жауапты адамдар мезгіл-
мезгіл, кемінде үш жылда бір рет тиісті жоғары оқу орындарында ... ... ... курстарында еңбек еңбек қауіпсіздігі және
еңбекті қорғауды мәселелері бойынша оқудан және білімдерін тексеруден өтуге
міндетті.
Еңбекті қорғаудың қажетті деңгейін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ( ішкі ... ... және
өндірістік санитариялар және ... ... ... ... таныстыру мақсатында), алғашқы нақты жағдаймен ... ... үш айда бір ... көп ... ... тыс жаабдықтар
модернизациясы, технологиялық ... ... ... шарттары
өзгергенде және бақылау мен ... ... ... орындалады –
оперативті бақылау, әкімшілік-қоғамдық бақылау, ... ... ... ... қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселесінің шешілу деңгейін
бағалау арқылы сол мемлекеттің экономикалық даму ... ... ... мен ... ... ... Еңбек ету жағдайын жақсартудың
және еңбек қауіпсіздігінің деңгейін жоғарылатудың ... ... ... үшін ... ... есептеулер және шығындар бойынша толық
ақпарат барлық қаржыландыру деректері бойынша, қауіпті және ... ... ... ... түрі бойынша өтем ақы шығындары, осы шығындардың
мөлшері мен ... ... ... ... ету, ... ... ... ету қаншалықты керек екенін жорамалдау
жатады.
Еңбекті қорғау – ... ... ... ... алу, ... және
өзге де іс-шаралары мен құралдарын қамтитын, еңбек қызметі ... ... мен ... ... ... ... еңбек қорғау талаптарын сақтау, олардың тиісінше орындалуына
бақылау жүргізуді ... ету үшін саны 50 ... ... ... ... қорғау қызметі құрылады. Егер қызметкерлер саны 50 ден
кем болса, онда ... ... ... ... шарт ... ... оқу ... еңбек қорғау инженерінің атқаратын міндеттері:
денсаулықты сақтау және қауіпсіз еңбек жағдайымен қамтамасыз ету бойынша
жұмысты ұйымдастыру, еңбек ... ... ... мен ... ... ... ... жиындық жоспарын жасау, сондай-ақ ұжымдық
шарттар ... ... мен ... ... қадағалау;
еңбекті қорғау жағдайын жүйелі бақылауды, өртке қарсы ... ... ... оқу ... ... қорғау инженерінің өз кабинеті бар. Ол
кабинет шағын болғанымен барлық санитарлы-гигиеналық ... ... ... кабинетте еңбек қауіпсіздігі және еңбек қорғау туралы ... ... ... бірнеше кітаптар бар.
Менің дипломдық жобам, ... ... ... ... ... ... етеді. Сондықтан да дербес компьютерді пайдаланушы
мекемелер мен ғимараттар, ... ... ... және ... ... ... микроклиматтық, электр және
техникалық, өрт қауіпсіздік талаптарын орындау тиіс.
Санитарлы-гигиеналық талап - бұл ... ... және ... ... ... ұйымдастырылған, гигиеналық және емдеу-
сақтандыру шаралары және амалдары.
Мекемеде санитарлы норма ... бір ... ... ... 15 ... кем емес, ал ауданы 4,5 м2-тан ... ... ... ... бөлмелер бар. Олар: санитарлы-тұрмыстық ... ... ... ... бөлмелер және тағы басқалар.
Жұмысшының өндірістік бөлмедегі еңбек өнімділігіне микроклимат үлкен
әсер етеді. Олар: ауа температурасы, оның құрамы және ... ... ... ... ... байланысты кабинеттердің оңтайлы
температурасы 16-20 0С болу керек.
Ауаның шаңмен ластануы ... ... ... ауа ... ... ... ... мен күн энергиясы жұмыс орындарында микроклиматтық жағдайдың
қалыптасуына үлкен септігін тигізеді.
Мекеме ... ауа ... ... ... мен ... ... ... қолданылады. Желдеткіш бөлмедегі ауа алмасуды реттейді.
Қазіргі уақытта кеңінен кондиционерлер қолданылады. Кондиционерлер ауаны
алмастыру үшін ... ... ... құралдар.
Микорклиматтың оптималдық параметрлері: ауаның температурасы 22-240С
артық емес, ауа ылғалдығы 40-60%, ауаның қозғалу жылдамдығы 0,1м ... ... ... ... және ... ... категориялары үшін 1а), яғни
функциялық күш ... және ... ... ... ... экранымен жұмыс үшін ұсынылған жарықтылық 200лк ... ... ... ... ... 400лк. ... көру
алаңындағы ұсынылатын жарықтылық 1:5-1:10 шамасында болуы керек.
Қарастырылатын объектілер үшін анықталған:
көру жұмысының разряды 4;
айыру объектісінің мөлшері ... ... ... контрасты;
жарықтандыру нормасы 200лк.
2 Өндірістік ғимараттарда шуды мөлшерлеу СН және П-245-95 және ... ... іс ... ... Шу деңгейі 60Дб аспауы керек, ал
дыбыстық қысым ... 50Дб 8000Гц ... ... ... және техникалық шаралар бойынша ... ... ... әрі ... ... тогының әсерінен қорғау болып
саналады. Басқа электр көздерінен бұл электр тогын арнайы ... ... ... бұны ... ... ... ... жиі кездеседі.
Сондықтан электр қауіпсіздігінің талаптарымен ережелеріне сәйкес:
нақты әрі толық қалпында жұмыс ережелерін сақтай отырып техникалық ... ... ... ... қуат ... оралмаған желілерге және
жерге қосылмаған қуат көзіне жұмыс жасауға жібермеу;
қорғаныш құралы ... ... ... тегіс әрі көп қатарлы
изоляциялық материалдарды қолдану;
қуат көзін арнайы қондырғы арқылы өткізіп және ... ... ... ... қуат ... ... ... қалыпты жағдайдан ауытқуынан сақтау, күш шамасын есепке алу,
қысқа шағылысудан құрылғыны сақтау, аумақтағы желіні бір жүйеге қою;
жердегі қорғаныш ... ... ... ... жалғау, операторға
ыңғайлы қылып, оралғының бұзылуы кезінде қуат көзінің оператор өміріне
қауіпсіз ... ... ... қосу ... жоқтығымен қарсы құрылғыларының
жоқ екенін тексеру қажет.
Дербес компьютер кеңінен қолданылатын мекеме және ғимараттар ... ... ... шығаратын және зиянды заттардың
бөліну көзі болып ... ... ... ... және басқа да объектілерге қатысты жел ... ... ... ... бар ... ... және жасанды
жарықтандыруы болуы керек:
жұмыс орнының ... ... ... ... ... ... ... табиғи жарығы жоқ ғимараттар
жағдайында пайдалану ... ... ... және арнайы органдық келісімі бойынша ғана жүргізіле алады;
солтүстік және солтүстік-шығысқа бағытталған жарық өткізу ... ... іске ... ... құжаты орналасқан аймақтық стол үстіндегі жарықтылығы 300-500лк құрау
керек, құжаттарды жергілікті жарықтандыру үшін ... ... ... ... ... ... ... жағынан орналасқан шырақтың тұтас
үзік-үзік сызығы түрінде орындау керек;
жұмыс істеу орындығы ( ... ... ... және т.б.) ... тыс ... ... табиғи және жасанды жарықтандырудың көзі
ретінде жұмыс орнының орналасуы және шырақ түрін дұрыс таңдау қажет.
Дербес компьютерден бір ... ... ... бір ... үшін емес,
көлемі 20м3 кем емес алаңды құрайды. Дербес ... ... ... шу ... ... аспау керек, ал инженерлік-техникалық
жұмыскерлер істейтін лабораториялық, аналитикалық немесе өлшеуші ... іске ... орын ... ... ... шу агрегаторы бар
ғимарат ( принтерлер және т.б.) -75дБА.
Бірінен соң бірі қойылған бейнемониторлар мен жұмыс столы ... 2м кем ... ... ... ... ... арақашықтығы – 1,2м кем болмауы керек. Эргономиканың қазіргі
талаптарын сай әртүрлі құрылғыдағы жұмыс столдарын ... ... ... ... ... ... ескеру және
жабдықты қадағалау зонасы және қол жетерлікті ескеріп орналастыру керек.
Жұмыс столының биіктігі үлкен ... ... үшін ... болуы керек; мұндай мүмкіншілік болмағанда жұмыс столының
биіктігі 725мм ... ... ... ... бет жағы ... ... ... болмауы керек. Шағылысқан жарықтар болмауы үшін ( пайдаланушының
көзіне ) столдың беті ... ... ... ... жылтырамайтын болуы
керек.
Жұмыс орындығы – ... ... ... ... ... ... қатар арқасы және отырғыштың иілу бұрышы мен ... ... және ... ... ... керек.
Оның құрылғысы қамтамасыз етуі қажет:
отырғыш бетінің ені мен тереңдігі 400мм кем болмайды;
отырғыш беті дөңгелектелген алдыңғы шетін;
отырғыш бетінің ... ... ... 400-500мм және алға қарай еңкею
бұрышы 150 дейін және ... 50 ... ... сүйену биіктігі 300±20мм, ені 380мм кем емес ... ... ... ... ... иілу ... вертикальды беті шамамен 0±300;
отырғыштың алдыңғы жоғынан арқалығымен қашықтығын реттеу ... ... ... ... ұнтақшалар ұзындығы 250мм кем емес және ені
50-70мм;
отырғыш үстіндегі биіктігі бойынша шынтақ ... ... ... 230±30мм
және ішкі шынтақ қояр аралығы шамамен 350-500мм.
Бейнемонитор экраны пайдаланушының көзінен оптимальды арақашықтықта
600-700мм ... ... ... 500мм ... ... Оған қоса ...
цифрлы және символдар мөлшерін есепке алғанда.
Жұмыс орны аяқ қояр тіреуішпен жабдықталып, ені 300мм кем ... 400мм кем ... ... ... ... шамамаен 150мм-ге дейін
және аяққойғыштың тіреу бетінің иілу бұрышы бойынша 200 ... ... ... және ... ... 10мм ... ... болуы керек.
Дербес компьютерде жұмыс орны құжаттар үшін жеңіл араласатын ... ... ... ... оған тағайындалатын құжаттар мөлшерінің
ұзындығы және ені бойынша тең ... ... ... ... бір ... және
бір биіктікте орналасуы керек. Клавиатура столдаң ... ... ... ... қарап немесе арнайы жұмыс бетінің биіктігі бойынша
реттелетін, негізгі тақтайшадан тақтайшадан жекеленіп ... ... ... ... ... және ... ... адамдарды
әрі мүлікті қорғау болып саналады. Және жұмыс аумағы өрт ... ... ... ... қорғаныс;
ұйымдық-техникалық шаралармен жабдықталады.
Өрттің тез өшірілуі аумақтағы жанатын заттың аз болуынан, олардың
қауіпсіз жерде тұруынан және тез ... ... ... іске ... қарсы аумақтың қорғаныс автоматикалық өрт дабылдармен (ПС-Л1),
көмірқышқыл өрт сөндіргіштермен (ОП-5, ОУ-2) қамтамасыз ... ... ... ... ... ... қондырғыларымен жабдықталған.
Қорыта айтқанда адам еңбегінің қорғалуы біздің қоғамда басты мәселенің
бірі ... те ... ... да, бұл ... ... жолы - ол ... және ... беруші өз құқықтары мен ... ... ... біліп және орындау қажет.
6 Қоршаған ортаны қорғау
ХХ ғасырдың екінші жартысы - адам қоғамының ... ... ... алу, ... ... және беру адамдардың қарапайым
байланыс құралдарының ... ... жүз есе ... ... ... ... өзінің салыстырмалы ұзақ емес уақыт арасында,
адамдардың тіршілік әрекеті аймағында маңызды орын алып үлгерді.
Компьютер, ... және ... ... ... ең ... ... ... бейне және музыкалық орталықты
ауыстыра алады, жұмыста жақсы көмекші ғана емес, және бос уақытқа ... бола да ... ... ... ең қауіпті агрегат болып ... ... ... ... ... автомобильдермен бірдей
ластайды. Дербес компьютерді әрбір қолданушы, қоршаған ортаға 500 кг ... ... ... ... ... тигізеді.
Қоршаған ортаны компьютерлермен ластану мәселесі бүгін ... жоқ. ... ... технологиялардың гүлдену заманында,
мына мәселе ең жоғары приоритетпен шешілуі тиісті деп ... ... ... ... ... ... әрекеттерге
қарағанда шиеленісіп, одан әрі қарқынды өсіп жатыр. Табиғат аймағындағы
табыс адамдармен тек қана олар ... ... ... ... объективті
талаптарын еске алғанда ғана бірге жүреді. Өкінішке ... бұл ... ... істелінбейді, ал көп ... ... ... ... өсу шегі ... ... кең ауқымды қирауымен
қатар қоршаған ... ... ... ... ... бірге
табиғатқа және қоғамға зиянын тигізеді.
Қазақстан Республикасында экологиялық білім және ... ... ие. Бұл ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының дамуының ұзақ мерзімді «2030-стратегиялық» бағдарламасында
негізгі орынға ие.
Қоғам экологиялық мәдениетін мамандардың кәсіптік дайындығын ... ... ... ... мен ... берудің жалпыға
бірдей және толассыз жүйесі орналастырылып ... ... ... ... ... заң шығаруына қарсы келмейтін бұқаралық
хабар құралдары арқылы халық ... ... ... және ... ... асырылып жатыр.
2003 жылы Қазақстан ... « ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік
концепцияның мақсаты қоршаған ортаны қорғау аймағында, қоршаған ортаның
сапасын жақсарту мақсатындағы қоғам мен ... ... ... ... қорлардың орынды қолданылып және ұдайы өсіп отыруы болып табылады.
Сонымен бірге заңдылықты және құқықтық тәртіпті нығайту ... ... ... оқу орны үшін ... ... ... ақпарат жүйесінде әзірленеді. Жұмыс компьютермен
байланысты, ол сәйкесінше қосымша ... ... ... ... ... мәселе компьютерден шығатын ... ... ... мен қоршаған ортаға тигізетін әсер болып отыр.
Бұған негізгі электр-магниттік ... ... ... ... түрлері, радиоактивтік сәуле шығару және шу әсерлері жатады.
Сәуле шығарудың негізгі қайнары ... ... ал ...
электрондық - сәуле трубкасы болып табылады. Мұндай мониторлар электр-
магниттік спектр диапозонында электр-магниттік ... ... ... Электр-магниттік спектрінің әрбір диапозонының ... ... ... және басқа да ... ... ... ... экрандау барысының және басқа ... ... ... факторлардың негативтік әсеріне ең сезгіш болып:
нервтік және жүрек - ... ... көру ... және адамның асқорыту
жүйелері табылады. Сәуле шығарудың ұзақ ... ... ... ... ... ... ... ең қауіптісі инфрақызыл
сәулелену, ол адам терісінің үстіңгі қабатына жеңіл сіңіріліп және ... ... ... тереңдікке кіреді екен.
Осыған орай, соңғы кездері электрондық - сәуле ... ... оның ... ... ... ... сұйықкристалды
мониторды қолдану тенденциясы байқалды. Барлық мониторлар электр-магниттік
өрісті сәулеленулері стандартқа тиісті талапқа сай болғаны ... ... ... үшін ... ... ... ... келесі ережелерді бұзбаған жөн:
дербес компьютерде жұмыс жасаушыға ... ... 30 см кем емес ... ... ... ... ... монитор экрандарында сүзгілер қондыру.
электр-магниттік өрісін өткізбес үшін электр өткізгіштің сапасын қадағалау.
Жұмыс орнындағы қолданушының денсаулығына әсер ... ... бірі ЭЕМ ... ... табылады.
Шуыл адам ағзасына зиянды әрекет көрсете ... ... ... Ұзақ шуыл ... ... ... ... ашушаң, бас
аурулары жиі, басы айналып, еске сақтау қабілеті төмендеп, ... пен ... ... құлақтарда жиі аурып отырады. Жұмыстағы
мұндай бұзулар адам ... ... ... ... ... Шуыл ... астында адамның ... ... ... ... ... бұзылып, сонымен қатар
ашушаң – ... ... ... және ... ... да ... Мұның барлығы адамның жұмысқа қабілеттілігі мен оның өнімділігін,
сапасын және еңбек қауіпсіздігін төмендетеді. Адам естуіне шуылдың ... оның ... ... ... ... ... ... соғады.
Шуыл төмендеуі, яғни, ішкі шуылды және сырттан кіретін шуылды
төмендету жұмыс орындарындада өте ... ... ... ... ... бұл ... ... үшін келесі шараларды өткізу
керек:
шуыл қайнарларын әлсін қылу ( ... ... ... ... ... ... жиынтық әсер күшінің әсерін төмендету (
контрукциялардың дыбысты жұтыпқоюшы беттері);
шуыл қайнарларын оңашалау үшін сәулетшілік және ... ... ... ... мен ... сақтау үшін және өсімдік
пен жануарлар әлемін қорғау мақсатында, ... ... ... ... нормативтерін, дірілдерді, магниттік өрісті және ... ... ... ... ... орналастыру қажет.
Қорытынды
Қазіргі заманның жетіліп келе жаткан экономиканың сұранысы мен ... ... ... Бұл ... ... ... ... жүзіндегі
кәсіпорындар, мекемелер, үлкен оку орындары, іс құжаттары көп мекемелер
және т.б. да ... ... ... ... тиянақты жүргізіп, тиімді
баскару болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... етеді. Ал уақытты үнемдеуге, қазіргі ... ... ... ... құру ... ... ақпараттық құжаттар көп, мәліметтерді өзгерту ... ... өте көп ... ... Мәселен, оны іздеп табу: аты
– жөні ... ... ескі ... қазіргі нөмері бойынша, коды бойынша т.б.
, осындай қиындықтар туады. Демек, бұл бір құжатты ... үшін ... ... ... ... Онда бұл ... толтыру үшін қанша
уақыттымызды жоғалтатынымызды елестетеде аламаймыз.
Қазіргі таңда осындай ... ... жол ... ол
автоматтандырылған жұмыс орнын (бағдарламма) әзірлеу. Автоматтандырылған
жұмыс орнын әзірлеу дегеніміз мәліметтерді бір ... ... ... ... пайдалану. Әрі еш ... ... ... ... мен ... т.б. мәліметтерді енгізе аламыз.
Менің дипломдық жүмысым осы мақсатты алға қоя отырып, бір нәтижеге
келу. Осы ... ... ... ... ... ... қойма
есебіне автоматтандырылған жұмыс орнын әзірлеу болып табылады. Барлык
мәліметтерді бағдарламаға ... ... ... ... әрі ... ала аламыз. Информатика мамандары қоғамдағы информация ... бір ... ... ... ... ... қоғамдық әл-ауқат
деңгейін анықтайтын шешуші факторға айналуда. Ол бизнестің ... ... ... ... ... ... құрылған ақпараттық жүйе
кәсіпорындарда, мекемелерде т.б. шағын ұйымдарда қолданысқа ие бола алады.
Бұл бағдарламмамен ... ... ... ... ... ... ... әрі оңай пайдалануға мүмкіндік береді. Сондықтан кез
келген үлкен ... кіші ... осы ... ... ... ... ... болады. Кейбір ұйымдар бұл үшін папкалардан тұратын
шкафтарды пайдаланады.
Еліміздің дамуы осы қазіргі заманға сай ақпараттық ... ... ... нәтижесінде біз алдымызға қойған
мақсаттарымызға қол ... және бұл ... ... ... ... кең ... енетініне сенімдіміз. Автоматтандадыру
ұғымының негізгі идеясы қоғамның әлеуметтік ... ... ... жаңа ... технология әсерінің өсе түсуі болып отыр.
Қолданылған әдебиеттер ... ... В. Базы ... в DELPHI 7.0 7, - СПб.: ... ... Бойко В.В., Савинков В.М. Проектирование баз данных информационных
систем. - М.: Финансы и статистика, ... ... Г. ... ... баз ... для использования
с микроЭВМ. - М.: Мир, 1991. 252 с.
4. Кирстен В. СУБД Cache. Объектно-ориентированная разработка приложений, -
СПб.: «Питер», ... ... В.В. ... баз ... в Delphi 7.07. Учебный
курс, СПб.: Питер, 2006.
6. Симонович С.В. Язык ... ... SQL, - ... ... ... А.И. ... данных в среде Delphi 7.0 7», Электронная
версия.
8. Дуванов А. А. ... баз ... - СПб, ... ... В.В. ... баз ... в Delphi 7.07. Учебный
курс». - СПб.: Питер, 2006
10. Вейскас Д. Эффективная работа с Access 2000. - СПб., ... ... А. А. ... баз ... - СПб, ... ... Д. В., Соколов А. В. Базы данных. Москва, 2002.
13. Кирстен В. СУБД Cache. Объектно-ориентированная разработка
приложений, - СПб.: «Питер», 2001.
14. Понамарёв В. Базы ... в DELPHI 7.0 7. – СПб.: ... ... К. Дж. ... ... в ... баз ... М.: «Вильяме», 2005.
16. Атре Ш. Структурный подход к организации баз данных.- М.: Финансы
и статистика, 2000.
-----------------------
Клиент ... ... ... ... ... ... ... жүйе
ДБ
Буфер жүйесі
1
7
6
3
4
2
9
5
2.13-сурет. SQL тілін деректер қорына өтуде қолдану.

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 5 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбек қорғау8 бет
Стандарт – кост жүйесі5 бет
Ляпуновтың бірінші әдісі бойынша сызықтық емес жүйенің тұрақтылығын анықтау4 бет
Материалдық емес активтер аудиті6 бет
"жаңажол" кен орнының автоматтандырылуын жобалау24 бет
"Стандарт-кост” әдісі бойынша шығындар есебінің жүйесі.20 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
Access мәліметтер қоймасымен жұмыс істеу15 бет
Delphi ортасында Гуманитарлық-техникалық бөлім меңгерушінің автоматтандырылған жұмыс орыны81 бет
Excel-де жұмыс істеу. электронды кестелерді әзірлеу5 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь