Компьютерлік желіні жобалау

Кіріспе 6
1 Ақпараттық коммуникациялық технологиялар 10
1.1 Желінің программалық жəне аппараттық компоненттері 10
1.2 Желі үлгілері 16
1.3 Серверлер 42
1.4 Ethernet 44
1.4.1 Ethernet технологиясы 44
1.4.2 Fast Ethernet жəне 100VG.AnyLAN технологиялары 45
1.4.3 Gіgabіt Ethernet технологиясы 47
1.4.4 Ethernеt тарихы 47
1.4.5 Ethernet.тің түрлері 48
1.5 Token Rіng технологиясы 50
1.6 FDDІ технологиясы 52
2 Ethernet және Fast Ethernet жергілікті желісін орнату 52
2.1 Желілік сызба . құрылымдар 52
2.2 Желінің құрылымын синтез жасау 56
2.2.1 Жұлдыз тәрізді құрылымның математикалық үлгісі 56
2.2.2 Cинтез жасау, медиана іздеу әдісі 56
2.3 Хаттамалар және стандарттар 58
2.3.1 Fast Ethernet SNAP кадры 58
2.3.2 Fast Ethernet стандарттары 60
2.4 Сигналды физикалық деңгейде кодалау 61
2.5 Желілік бейімдеуіштің функционалды сұлбасы 62
2.6 Желінің құрылымдық сұлбасы 66
2.7 Желінің параметрлерін есептеу 70
3 Жобаның экономикалық негізделуі 72
4.Еңбекті қорғау 84
5. Қоршаған ортаны қорғау 93
Қорытынды 110
Қолданылған әдебиеттер тізімі 112
Қосымшы 113
Бұл дипломдық жобаның негізгі мақсаты әрқайсымызға берілген тапсырма бойынша компьютерлік желіні жобалау және алған білімімізді бекіту.
Алдымен, компьютерлік желі дегеніміз – арнайы коммуникациялық құрылғы мен программалық қамтама арқылы бір-бірімен ақпараттық әрекеттесу мүмкіндігі бар түйіндердің (копьютерлердің, терминалдардың, баспа құрылғылары) жинтығы. Желінің өлшемі өте кең, ол көршілес стөлдерде орналасқан екі компьютерден, дүниежүзінің шеткері жерлерінде орналасқан миллиондаған компьтерлерді байланыстырады. Өлшеміне байланысты желі бірнеше түрге бөлінеді. Соның бірі – жергілікті желі немесе LAN (Local Area Network). Жергілікті желі деп бір-бірімен шамалы ғана қашықтықта орналасқан және деректер тасымалданатын физикалық орта арқылы біртұтас желіге біріктірілген абонеттік жүйелер (есептеу машиналары, принтерлер, т.б.) жиынтығын айтады.
Жергілікті желілердің алғашқылары – 1970 жылдары IBM фирмасы ұсынған Token Ring технологиясы және 1980 жылы DEC, Intel және Xerox фирмаларының ұсынған Ethernet технологиясы. Қазір, көптеген жаңа жоғары жылдамдықты коммуникациялық технологиялар пайда болды. Internet желісінің күрт өсуінен және ақпаратты жылдам жеткізудің қажеттілігінен жоғары жылдамдықты АТМ, ISDN, Fast Ethernet және Gigabit Ethernet технологиялары кең тарала бастады. Пайдаланушыларға жоғары жылдамдықты кең жолақты технологияларды артықшылықтарын тиімді пайдалана алатын жаңа хаттамалар стандарттары жасалынған.
Ақпараттарды бір компьютерден екінші компьютерге ауыстыру үшін дискеттер қолданылады. Бірақ бұл онша қолайлы емес. Еген ақпараттың көлемі өте үлкен болса, онда бұл әдісті пайдалану тіпті мүмкін емес.
Ең қолайлысы – бірге жұмыс істейтіндей етіп, бірнеше компьютерді кабельжің көмегі арқылы жалғастыру.
Компьютерлік желі деп әр түрлі қорларды, мысалы, программаларды, құжаттарды және принтерлерді бірігіп пайдаланатындай етіп, бір – бірімен кабельдің көмегі арқылы қосылған компьютерлер тобын айтады.
Сонымен қатар, орнымыздан тұрмай – ақ, басқа компьютерге кіруге болады және онда қандай қапшықтар мен файлдардың барын көруге және қажеттісін алуыңызға болады.
Егер желі онша үлкен емес және мекеменің бірнеше бөлмесін ғана қамтыса, онда оны жергілікті желі (локальная сеть) деп атайды.
Бір бөлмедегі компьютерлер жергілікті желіге әр түрлі жолмен біріктірілуі мүмкін.
Егер желі үлкен және қаланың, елдің немесе дүние жүзінің компьютерлерін қамтитын болса, онда оны жалпы (глобальді) желі дейді. Жалпы желіге мысал ретінде «Интернетті» алуға болады. Алғашқы компьютер
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Тұрым Асқын Шамұлы. "Ақпараттану және Есептеу техникасы саласындағы аталымдардың түсіндірме сөздігі". Алматы 2000ж.
2. Тұрым Асқын Шамұлы, "Есептеу кешендері, жүйелері және тораптары". Алматы 2002ж.
3. Тұрым А.Ш., Оған А. "Есептеу кешендері, жүйелері және тораптары". Курстық жұмысқа әдістемелік нұсқаулық. Алматы 2002 ж
4. Ж.С.Сарыпбеков, А.Ч.Трумов, Б.К.Курманов. "Модели и методы проектирования локальных вычислительных сетей". Учебное пособие. Алма-Ата 1989 г.
5. В.Г.Олифер, Н.А.Олифер. "Компьютерные сети". Учебник. Издательский дом "Питер" 2001ж.
6. Михаил Гук “Аппаратные средства локальних сетей ”
Москва 2000ж.
7. Тұрым А.Ш, Мұстафина Б.М “Апарат қорғау және қауіпсіздендіру негіздері”. Алматы 2002ж.
        
        Мазмұны:
Кіріспе 6
1 ... ... ... ... Желінің программалық жəне аппараттық компоненттері 10
1.2 Желі үлгілері ... ... ... Ethernet 44
1.4.1 Ethernet технологиясы 44
1.4.2 Fast Ethernet жəне 100VG-AnyLAN технологиялары ... ... Ethernet ... ... ... тарихы 47
1.4.5 Ethernet-тің түрлері 48
1.5 Token Rіng технологиясы 50
1.6 FDDІ ... 52
2 Ethernet және Fast Ethernet ... ... орнату 52
2.1 Желілік сызба – құрылымдар 52
2.2 Желінің құрылымын синтез жасау ... ... ... ... ... үлгісі 56
2.2.2 Cинтез жасау, медиана ... ... ... ... және ... 58
2.3.1 Fast Ethernet SNAP кадры 58
2.3.2 Fast Ethernet ... ... ... ... ... ... ... Желілік бейімдеуіштің функционалды сұлбасы 62
2.6 Желінің құрылымдық сұлбасы ... ... ... ... 70
3 ... ... негізделуі 72
4.Еңбекті қорғау ... ... ... ... 93
Қорытынды 110
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... жобаның негізгі мақсаты әрқайсымызға берілген тапсырма
бойынша компьютерлік желіні жобалау және ... ... ... ... желі дегеніміз – арнайы коммуникациялық құрылғы
мен ... ... ... ... ... ... бар ... (копьютерлердің, терминалдардың, баспа
құрылғылары) жинтығы. ... ... өте кең, ол ... ... екі ... ... ... жерлерінде орналасқан
миллиондаған компьтерлерді байланыстырады. Өлшеміне байланысты желі ... ... ... бірі – ... желі ... LAN (Local Area
Network). Жергілікті желі деп ... ... ғана ... ... ... ... физикалық орта арқылы ... ... ... жүйелер (есептеу машиналары, принтерлер, т.б.)
жиынтығын айтады.
Жергілікті желілердің алғашқылары – 1970 жылдары IBM фирмасы ... Ring ... және 1980 жылы DEC, Intel және Xerox ... Ethernet ... Қазір, көптеген жаңа ... ... ... ... ... Internet желісінің күрт өсуінен
және ақпаратты жылдам жеткізудің қажеттілігінен жоғары жылдамдықты АТМ,
ISDN, Fast Ethernet және Gigabit Ethernet ... кең ... ... жоғары жылдамдықты кең жолақты технологияларды
артықшылықтарын тиімді пайдалана алатын жаңа ... ... бір ... ... ... ... ... қолданылады. Бірақ бұл онша қолайлы емес. Еген ақпараттың көлемі
өте үлкен болса, онда бұл ... ... ... ... ... ... – бірге жұмыс істейтіндей етіп, бірнеше компьютерді кабельжің
көмегі арқылы жалғастыру.
Компьютерлік желі деп әр ... ... ... ... және ... бірігіп пайдаланатындай етіп, бір – бірімен
кабельдің көмегі арқылы қосылған компьютерлер тобын айтады.
Сонымен қатар, ... ... – ақ, ... компьютерге кіруге болады
және онда қандай қапшықтар мен файлдардың барын көруге және қажеттісін
алуыңызға болады.
Егер желі онша ... емес және ... ... ... ... онда оны жергілікті желі (локальная сеть) деп атайды.
Бір бөлмедегі компьютерлер жергілікті желіге әр ... ... ... желі үлкен және ... ... ... ... жүзінің
компьютерлерін қамтитын болса, онда оны жалпы ... желі ... ... мысал ретінде «Интернетті» алуға болады. Алғашқы компьютер желісі
Арпанет АҚШ-тың қорғаныс министрлігінің тапсырмасы ... ... 30 ... ... Хаттамалар желiге мәлiметтердi беру мен қателердi
өңдеудi тапсырады. ... ... ... ... нақытылы
өңдеудi тапсырады. Оларды пайдалану мәлiметтер алмасудың ... ... ... ... ... жасауға мүмкiндiк
бередi.
Интернетте ... ... Бұл ... ... ... Protocol ... ... хаттамасы / желiаралық
хаттама) ... ... IP ... адрестеуге жауап бередi, ал
ТСР ... ... ... ... ... ... етедi,
олар 1974 жылы жасалған. Егер бiз Интернетке қысқаша анықтама iздесек,
онла оны жай ғана бұл ... ... ... желiлердiң желiсi
деп атауға болады. Байланыстың талшықтық-оптикалық және ... ... ең ... ... бiрнешеуi
Интернеттiң тiрек желiсiн құрайды. Тiрек желiсiнде суперкомпьютерлер
жұмыс ... олар ... аса iрi ... ... ... орналасқан, көбiсi АҚШ территориясында. Тiрек желiсi
тiзбектерiнiң ... ... ... ... ... ... мысалы, қарамағында ұлттық ... ... бар тек iрi ... ғана ... Олардың байланыс
тiзбектерiнiң өткiзу қабiлеттiлiгi ондаған, тiптi ... ... ... ... ... мен ... жергiлiктi
желiлерi қосылады. Тiзбектiң типiне ... ... ... ... ... ... Кейiн бұл жергiлiктi желiлердiң
компьютерлерiне жеке пайдаланушылар қосыла ... ... мен жеке ... ақы ... ... ... ... оларды провайдерлер деп аталады.
Интернетте көптеген ... ... Ең ...... (e-mail)WWW мәлiметтер базасы, Usenet телекомнференциялар жүйесi
және FTP файлдық архивтар жүйесi. әр ... өз ... ... ... ... ... аса ауқымды ақпараттар тасқыны дәл осы
WWW(World Wide Web ) ... және ... ... ... ... ... Wide Web ) ... құжаттар үшiн арнайы программалар
броузерлер болады, олар жаңағыдай ... ... ... ... көмегi арқылы WWW(World Wide Web ) құжаттарының көпшiлiгiне
шыға аламыз. Web ... кез ... ... ... ... – бұл ... Web құжаттың адресi ... ... ... ... ... ... мәтiндiк гиперсiлтемелер түсi мен асты сызылумен,
ал ... ... ... ерекшеленедi. Маустың
көрсеткiшiн гиперсiлтеме болып келетiн ... ... ... ... ... ... қабылдайды. Гиперсiлтеменi
шерткенде броузер автоматты түрде бұл сiлтеме ... Web ... бұл ... ... ... ... ... болса да
жүктейдi. Осылай, гиперсiлтемелер бойынша бiр ... ... ... ... ... ... ... танымал және кең тараған броузер –Netscape Navigator , одан ... ... Ол Windows –95 ... ... қосы ... желі ... - өнеркәсіп комплексі мен ғылыми зерттеу орталықтарын
және оқу процестерін ұйымдастыру үшін ... бұл ... сол ... ... ... ... біріктірілген. Қазігі уақытта ... ... саны ... ... ... ... ... желі арқылы тек бір қала аумағында ғана емес, ... ... де ... алмастыруға болады.
Белгілеулер мен қысқартулар
Дипломдық жобада келесі белгілеулер мен қысқартулар қолданылған:
ЭЕМ – Электронды есептеу ...... ... ... - Ашық ... ... - Құрылымдалған кәбілдік жүйелер
КБ – Кабельдік байланыс
МҚ – Мәліметтер қоры
ДК – дербес компьютер
Ақпараттық ... ... ... ... жəне аппараттық компоненттері
Желі – бір-бірімен ... ... жəне ... ... ... Аппараттық құралдардың ішінде
компьютерлерді жəне коммуникациялық ... ... ... ... ... ... қосымшалар мен операциялық жүйелерден
тұрады. Қазіргі ... ... ... ... ... мен ... ... мүмкіндіктерін анықтайды. Бірақ кейінгі ... ... да ... ... ... ... т.б.) аз рөл ... болды. Олардың қиындықтарын ескеріп,
құнын жəне басқа да ... ... ... қабілетін қамтамасыз етуде
арнайы жұмыстарды шешетін кейбір құрылғыларды ... деп те ... ... ... ... үшін ... ... жүйелер қолданылады,
олардың дербес операциялық жүйелерден айырмашылығы сол, желідегі компьютер
жұмысын басқаруда ... ... ... ... Бұлар желілік
операциялық жүйелер. Желілік операциялық жүйелер арнайы белгіленген
компьютерлерге орнатылады. ... ... – бұл ... операциялық
жүйелердің мүмкіндіктерін кеңейтетін қолданбалы программалар комплексі.
Солардың ішінде почталық программаларды, ұжымдық ... ... ... қорын т.б. атауға болады. Желілік операциялық жүйелердің даму
барысында желі ... ... ... операциялық жүйенің
кəдімгі функцияларына айналады. Желіге қосылған барлық құрылғыларды үш
функционалдық ... ... ... ... ... желі серверлері;
- коммуникациялық тораптар.
Жұмыс станциясы (workstation) – бұл ... ... ... ... ... дербес компьютер. Əрбір жұмыс станциясы өз
операциялық жүйесін ... жəне ... ... ... ... де бұл ... ... желі ресурстарын пайдалануына мүмкіндігі
бар. Жұмыс станциясының үш типін айтуға болады:
- ... ... ... ... ... жұмыс станциясы;
- шалғайдағы жұмыс станциясы.
Дискілі жұмыс станциясында операциялық жүйе ... ... ... ... иілгіш) жүктеледі. Дискісіз станция үшін операциялық
жүйе файлдық ... ... ... ... ... дискісіз
станцияның желілік адаптеріне орналастырылған ... ... ... ... ... ... – бұл жергілікті желіге телекоммуникациялық
арналар байланысы арқылы қосылған станция (мысалы телефон желісі арқылы).
Желі сервері (server) – бұл, ... ... жəне ... ... бір ... ... ... ортақ қолданылатын
мəліметтерді сақтау, баспаға беру, МҚБЖ-не ... ... ... ... атқаратын компьютер. Атқаратын функцияларына қарай мына сервер
топтарын көрсетуге болады.
Файлдық сервер (fіle server) – ... ... ... жəне осы ... ... пайдалануына мүмкіндік
беретін компьютер. Осыған орай бұл ... ... ... ... ... ... ... мəліметтерді бір уақытта қолдануын
қамтамасыз етеді. Сонымен қатар келесі функцияларды атқарады:
- мəліметтерді сақтау;
- мəліметтерді архивтеу;
- ... ... ... ... ... өзгерту
келісімі;
- мəліметтерді жеткізу.
Мəліметтер қорының сервері – мəліметтер ... ... ... жəне сақтау функцияларын орындайтын компьютер. (МҚ) Мəліметтер
қорының сервері келесі функцияларды орындайды:
- ... ... ... толықтығын, көкейтестілігін қорғай
отырып сақтау;
- МҚ сұраныстарын қабылдау жəне өңдеу, сондай-ақ нəтижелерді жұмыс
орнына өңдеуге жіберу;
- МҚ қолдануға автоматтандырылған мүмкіндіктерді қамтамасыз ету,
қолданушылар ... жəне ... ... қолдау, қолданушылар
мүмкіндіктерін шектеу;
- əртүрлі қолданушылар жұмыс атқаратын мəліметтерді өзгерту келісімі;
- басқа орында орналасқан, таратылған МҚ ... МҚ ... ... ... ... ... server) – қолданушылардың
қолданбалы программаларын орындауға арналған компьютер.
Коммуникациялық сервер (communіcatіon server) – ... ... ... ... ... ... ... құрылғы, немесе компьютер. Коммуникациялық сервер арқылы модемді
сервер порттарының біріне жалғап, бөлшектенген ... ... ... ... ... қолданушы бұл модеммен тіпті модем ... ... ... де ... ... алады.
Мүмкіндік алу сервері (access server) – шалғайдағы ақпараттарды өңдей
алатын арнайы бір белгіленген компьютер. ... ... ... осы ... ... ... орны ... қолданушы енгізген командаларды қабылдайды, ал
орындалған тапсырма нəтижесі, кері қайтарылады.
Факс сервер (fax server) – ... ... ... ... жəне ... ... қабылдауды іске асыратын
құрылғы немесе компьютер.
Мəліметтердің қосымша көшірме ... (Buck up server) – ... жəне ... серверлерде орналасқан мəліметтер көшірмесін
қайта қалпына келтіруді, сақтауды жəне ... ... ... ... ... ... ретінде файлдық серверлердің бірі
қолданылуы мүмкін. Айта кету керек аталған сервер типтерінің бəрі бір ғана
белгіленген компьютерде ... ... ... ... ... ... құрылғылар жатады:
- қайталамалар (повторитель);
- коммутаторлар (көпірлер, мосты);
- бағыттаушылар (маршрутизаторы);
- шлюздер;
Желінің бекемдігі, станциялар ... ... ... ... ... ... ... анықталады. (каоксилді кабель,
қос ширатпа (витая пара) т.б.). Мəліметтер алмасуда арақашықтықты шектейтін
сигналдардың өшуі ... ... ... тұрады. Мұндай шектеулерді
болдырмай жəне желіні кеңейту үшін ... ...... жəне ... ... ... құрылғылары енбейтін желі
бөлігін желі сегменті деп атау қабылданған.
Қайталама (повторитель, repeter) – өзіне келген сигналды ... ... ... ... ... бір ... оны қалған барлығына береді. Бұл жағдайда қайталама ... ... ... Əр ... ... ... арқылы
байланысқан сегменттерде тек екі
станцияның арасындағы мəлімет алмасу қамтамасыз етіледі.
Коммутатор (swіtch) немесе көпір (мост, brіdge) – бұл да ... ... ... ... құрылғы. Қайталамадан айырмашылығы
көпір өзіне жалғанған сегменттерді ажыратады, екінші ... үшін ... ... ... ... ... ... router) – мəлімет алмасудың бір протоколы
бойынша бірдей жəне əртүрлі типтегі ... ... ... тапсырылған адресті талдайды жəне мəліметтерді тура ... ... ... (getway) – ... ... ... протоколдарын қолданатын,
əртүрлі желі объектілері арасындағы мəлімет ... ... ... ... ... ... ... кез-келген қолданушының, кез-келген желі ... ... ету үшін ... Желі ... тұрған тапсырмаларды таңдауға
байланысты ресурсқа қол жеткізу сапасы желінің əрекет етуінің ... ... ... ... ... ... ... арасында
мыналарды айтуға болады:
- өнімділігі;
- сенімділігі;
- басқарылуы;
- кеңейуі;
- айқындығы;
Өнімділігі. Желінің өнімділігі əржақты бағалануы мүмкін. Қолданушының
көзқарасы бойынша желі өнімділігінің маңызды ... ... əсер ... ... ... Бұл əсіресе желінің жұмыс істейтін бөлігіне қатысты
болып келеді. Əсер ету уақыты – ол сұраныстың ... ... ... алу
арасындағы уақыт. Əсер ету уақыты жекелеген сегменттердің ... ... ... қолданылып отырған желі қызметі сияқты көптеген
факторларға байланысты болады. ... да ... ... ... ... əсер ету уақыты анықталады. Желінің мəлімет өткізгіштік
қабілеті желі ... ... ... ... ... ... ... сегментімен анықталады. Желінің өткізгіштік қабілеті ... ... ... желінің қаншалықты жылдам атқаратындығын
көрсетеді. Өткізу қабілеті секундтағы бит арқылы анықталады.
Сенімділігі. Желі жұмысының ... оның ... ... ... ... ... ... ететін элементтерінің
бірі жұмыс ... ... ... ... ететін, аппараттық
компоненттер жұмысының сенімділігін ... үшін ... ... ... ... жасағанда ақпараттың сақталуы жəне қауіптерден
қорғалуы қамтамасыз етілуі ... ... ... ... ... ... ... данамен сақталады. Бұл жағдайда мəліметтердің
келісімділігін қамтамасыз ету ... ... ... ... көшірмелердің бірегейлігі). Желінің тағы бір функцияларының бірі
ақпарат тасымалдануында жоғалу мен ақаулардың болу ... ... ... ... деп ... ... іске асады). Бұл
функцияның орындалу сенімділігін бағалау үшін оның тасымалдануындағы пакет
жоғалуының ықтималдық көрсеткіші ... ... ... ... Қазіргі есептеуіш желілерде ... ... қыры ... ... болып саналады.
Желінің бұл мүмкіндігі ақпаратты рұқсатсыз қолданушылардан қорғалуын
қамтамасыз ... ... ... ету сəйкес ақпараттық
құралдарды, арнайы программаларды қолданумен орындалады.
Басқарылуы. Жеке ... ... желі ... ... ... ... ғана емес, желінің əртүрлі ақпараттарды жинауын
функцияландыру, сондай-ақ ... ... ... да ... ... ... басқару жүйесі желінің кез-келген элементіне əсер ету
мүмкіндігін ... ... ... желі ... ... іс-
əрекетті байқау мүмкіндігі қамтамасыз етілуі қажет. Желіні басқарумен осы
функциялар жүктелген желі ... ... ... ... жай қолданушыда администраторлық құқық болмайды. Басқаша айтқанда
басқарушылық желі жұмысындағы ... оның жеке ... ... ... ... үшін ... ... жəне болашақта осыған ұқсас проблемаларды шешуде осы ... ... ... ... ... ... желі элементтерін жаңартуда ғана
емес, сондай-ақ физикалық кеңейілуінде де, ... жаңа ... ... ... ... ... да дамушы объект
болып табылады. Мұндай мүмкіндіктердің болуы, оларды игерудегі еңбектенудің
де кеңейу ұғымына ... ... Тағы бір ... ... ... ... төмендетпестен кеңейу мүмкіндігін анықтайтын өлшемінің
ұлғаюы ... ... ... ... бір ... желілерде ұлғаю
жақсы болғанымен көлемденуі нашар болады. Мұндай желілерде желілік адаптер
мен ... ... ... ... оңай ... ... бірақ
желінің өнімділігіне байланысты, қосылатын компьютерлер санына ... Көп ... ... желі өнімділігін төмендетпестен қосымша
компьютерлердің ... ... ... ... ... ... құралдар қолданылады.
Айқындығы. Желінің айқындығы қолданушының көзқарасымен ... ... ... жан-жақты бағалануы керек. Желінің көмескілігі соңғы
қолданушыдан желінің ... ... ... ... ... жұмыс істеп отырған компьютердің жергілікті ... ... ... ... желі ... операциялық жүйедегі
əртүрлі типтегі компьютерлерді біріктіреді. Мысалы көмескі желі Wіndows
операциялық ... ... ... Unіx ... жүйесі
орнатылған компьютермен жұмыс істеу мүмкіндігін қамтамасыз етуі ... ... ... да ... жағы ... ... элементтері арасындағы
қосарлану болып табылады.
Интеграциялануы. Интеграциялану дегеніміз əртүрлі өндірушілер шығарған
программалық қамсыздандырулардың ... жəне ... ... ... ... Егер ... ... емес есептеуіш желі өзінің
функциясын ойдағыдай орындаса, онда оны жақсы интеграцияланған деп ... ... ... ... ... ... ... ақпарат типіне
байланысты болғандықтан, əралуан ақпаратпен жұмыс істейді. Үйреншікті
компьютерлік мəлімет ... ... ... ... ... ... ... алмасудың синхрондалуына қатаң талап ... ... ... ... ... сапасы мəлімет
алмасудың қомақты дəрежеде синхрондалуына байланысты болады. Қарама-қарсы
талаптағы екі мəліметтер типінің болуы мəлімет ... ... ... ... мұндай мəселені шешуге есептеуіш ... ... ... түрде қажет. Есептеуіш желі интеграциялануының
негізгі даму бағыты олардың ... мен ... ... табылады. Барлық стандарттар төмендегіше бөлінеді:
- жеке фирмалар стандарты;
- бірнеше фирмалар құрған арнайы комитеттер мен ұйымдар стандарты;
- стандарттаудың ұлттық ... ... ... ... ... ... ... көптеген ұйымдар атқарады.
Солардың ішінде есептеуіш желіні стандарттауда табысты жəне ... ... ... келе ... ... атап өтелік:
Стандарттаудың халықаралық ұйымы – (Іnternatіonal Organіzatіon for
Standartіzatіon, ІSO) – бұл ұйым ... ... ... ... ... ашық жүйелердің бір-бірімен байланыс моделін жасаумен танымал.
Бұл модель есептеуіш желі айналасындағы ... ... ... ... ... ... одағы (Іnternatіonal Telecommunіcatіon
Unіon, ІTU) – БҰҰ жанындағы
телекоммуникациялық секторды басқарушы ұйым. Телекоммуникациялық қызмет пен
құрылғылар айналасында
стандарттар ... ... ... ... ... почта, факсималды
байланыс, телетекст, мəліметтер алмасу, аудио жəне видео сигналдар).
Электротехника жəне радиоэлектроника инженерлер
институты – (Іnstіtut of electrіcal and ... ... ІEEE). ... ... ... анықтайтын АҚШ-тың Ұлттық ұйымы. Олардың ең
танымалылары 802 (802.1, 802.2, 802.3 жəне 802.5) ... ... ... ... ... ... ассосациясы – (ЕСМА) – ІTU-T жəне
ІSO ұйымдарымен тығыз қарым-қатынас жасайтын коммерциялық емес ұйым. Олар
компьютерлік жəне ... ... ... ... мен ... ... айналысады.
Стандарттардың Америкадағы ұлттық институты (Amerіcan
Natіonal Standarts Іnstіtute, ANSІ). ANSІ, ІSO – халықаралық ұйымындағы АҚШ
өкілдігі. FDDІ ... ... осы ... өнімі болып
табылады.
1.2 Желі үлгілері
Адамдар өзара қарым-қатынас жасау үшін ортақ тіл қолданады. Егер ... ... ... онда ... ... үшін ... ... амал
пайдаланады. Хабарды таратушыдан қабылдаушыға жіберу кезінде де осыған
ұқсас механизм ... ... ... ... ... үшін ... бірдей
кодалайтын және өзара байласуы бар машиналар керек. ... ... ... ... ... ... ... үшін
Халықаралық стандарттар Ұйымы ... ISO – ... ... ... үлгілер. Ашық жүйелер әрекеттестігінің үлгісі. Стандарттау
бойынша ... ұйым (ISO – ... ... ... ... ... халықаралық стандарт құру мақсатымен, 1984 жылы
ашық жүйе ... (ISO – Open Systems ... ... жүйе әрекеттестігінің (АЖӘ) үлгісі операциялық жүйелер, жүйелік
утилиттер және ... ... ... ... жүзеге асырылатын
әрекестестіктің тек ... ... ... Бұл ... ... ... қарастырылмайды.
Бұл үлгі деректер тасмалдаудың халықаралық стандарты болып табылады.
АЖӘ-нің үлгісінде желі ... ... ... жиынтығы ретінде
қарастырылады. Бұл топтар деңгейлер (layer) деп ... ... ... аттар берілген және әрбір деңгей қандай қызметтер ... ... ашық ... әрекеттестігі үлгісінің әрбір деңгейі
деректер тасмалдау кезінде белгілі бір қызметтер атқарады. ... ... ... ... ... ... көрсетеді, сондай-ақ, олардың
әрқайсысы өзінен төмен орналасқан деңгейге сүйенеді.
Деңгейлерге бөлу бір дегейді ... ... ... ... енгізу
мүмкіндік береді; Бүл техниканың даму ... ... ... және ... яғни ... ... мен ендіруді
тездетеді.
Ашық жүйелер ... ... ... ... ... хаттамалар мен ережелер тобы болып саналады.
АЖӘ үлгісі жеті деңгейге бөлінеді(Кесте 1). Олар мыналар: қолданбалы
деңгей, көрсетімдік деңгей, ... ... ... ... желілік
деңгей, арналық деңгей және физикалық деңгей.
Кесте 1 - АЖӘ үлгісі жеті деңгейге бөлінуі
|7 ... |
|6 ... |
|5 ... |
|4 ... |
|3 ... |
|2 ... |
|1 ... ... ... ... ... ... қарай үш топқа бөлінеді.
Алғашқы үшеуі ... ... ... ... ... ... жатады. Төртінші (көліктік) деңгей алғашқы үшеуі мен жоғарғы
деңгейлер ... ... ... ... үш (сенстық, көрсетімдік, қолдабалылық) деңгей пайданушылар
қолданбаларына қызмет көрсетеді.
Желі арқылы жіберілетін ақпарат ... ... ... ... ... барлық деңгейлерден өтеді. Физикалық деңгей желі
арқылы ақпарат ... Бұл ... ... ... ... ... ... соң, барлық жеті деңгей арқылы өтіп қолданбалық
деңгейге дейін көтерілді. Ең ... ... ... ... ... ... болатындай етіліп өңделеді.
Пайдаланушылардың деректері жоғарғы деңгейден ... бір ... бір ... ... ... ... деңгей хабарға өзінің қызмет
бапты мәліметтерін бастама (header) ретінде алдына (кейде ... ... ... trailer) ... ... Осылайша дестені дайындау үрдісі
инкапсуляция (incapsulation) деп аталады. ... ... ... ... ... ... ... сияқты ьасқа да басқару ақпараты
кіреді. Жіберуші жақтың әрбір деңгейнің ... ... ... ... тап сондай деңгеіне арналады, ал бастаманың форматы ... ... ... ... ... ... ... дестені (кадырды) физикалық
деңгейді қолдана отырып желіге жібереді. Жіберілген хабар желі ... ... ... ... кадр оның ... ... қабылданады
және жоғары қарай бір деңгейден екішіге жіберіледі.
Әрбір деңгей өз хаттамасымен қызмет өтейді. Төменгі деңгей ... ... ... ... ... ... ... қызмет атқаратынын
анықтайды, бірақ оның қалайша жүзеге асырылатынын көрсетпейді. Деңгейлердің
өзара әрекеттестігі тиісті хаттамалармен қамтамасыз ... ... ... асырылуын анықтайды. Әр екі деңгей арасында интерфейс бар.
Ол төменгі деңгей жоғарғы ... ... ... ... ... өтей ... көрсетеді. Нақтылы ... ... ... ... ... ... деп ... Хаттамалар стегі –
(желіде түйідердің өзара әрекеттестігін ... ... ... түрінде ұйымдастырылған жиыны.
Қазіргі уақытта желілерде ... ... ... түрі
қолданылады. Олардың ішіндегі ең танымалдары қатарына мыналар ... IPX/SPX, ... DECnet, SNA және OSI. SNA ... ... ... ... төменгі (физикалық және арналық) деңгейлерде жақсы
стандартталған Ethernet, IEEE 802, Token Ring, FDDI және ... ... ... ... ... ... ... стектер өздерінің
меншікті хаттамаларымен жұмыс істейді. Бұл хаттмалар АЖӘ үлгісінің бұрынан
бар және ... ... ... ... пайдалану нәтижесінде
әзірлегендігімен байланысты.
Басқа стектермен салыстырғанда OSI хаттмалар стегі АЖӘ үлгісіне толық
сәйкес келеді. Оның ... ... жеті ... ... ... айқындамасы (specification) бар.
Бірақ-та, OSI мән мәтінде пайдалы хаттамалар көп ... үлгі ... ... ие бола ... ... TCP/IP
сәулеті басым болып шықты. Оның бірнеше себептері бар.
Мүмкін, ең ... – OSI ... ... ... өтіп, жұмыс
істеуге қабілетті екендіктерін кқрсеткен еді. Ірі компаниялар желіаралық
байланыстың қажеттілігін сезе ... тек TCP/IP ... ... ... болатын.
Басқа бір себеп – АЖӘ үлгісі тым ... ... және ... жеті
деңгейдің істейтіндерін, TCP/IP cәулетінде ... аз ... ... ... деңгей (Application layer) АЖӘ үлгісінің жетінші (ең
жоғарғы) деңгейі. ... ... ... ... Бұл ... мен ... ... әрекеттестігіне байланысты
мәселелермен ... ... ... ... ... түйіндеріне
(немесе қолданбалыларына) басқа түйіндерімен (немесе қолданбалармен)
байланысуға мүмкіндік беретін кейбір қызметтер ұсынады.
Бұл ... ... мен ... хаттамалар арасындағы итерфейс.
Қолданбалық деңгей, шынында, әр түрлі желілік сервистер (хаттамалар) жинағы
болып табылады. Бұл ... ... ... желінің қорына
қатынас құра алады және өздерінің ... ... ... ... ... АЖӘ ... ... түсетін бөлігі болып
табылады.
Қолданбалық деңгейде есептеу желісіне қатынас құрмақшы талап, төменігі
(алтыншы) деңгейге жіберілетін, ... ... ... ... арқылы тасмалдануға арналған сұратулар, АЖӘ үлгісінің хаттмалар
жиынына қолданбалық деңгейде кіріп, бірінші ... ... ... (физикалық деңгейде хабар басқа жұмыс бекіне тасмалданады). Одан
кейін қабылдау ... АЖӘ ... ... ... ... ... ... қайта көтеріледі.
Қолданбалық деңгей мынадай қызметер атқарылуы мүмкін: қолданбалық
үрдістер өзара әрекеттестігінің әдістері мен нысанарын ... ... және ... ... қамтамассыз ету жолдары жайындағы келісімді
тағайындау; болашақта байланыс орнатылатын серіктерді және осы байланыс
үшін ... ... ... анықтау; басқа қолданбалық
үрдістерімен байланысу үшін сұратым жіберу; көрсетімдік деңгейге ... ... ... ... ... ... бірге істейтін қолданбалық
бағдарламарды уақыт түйлесімдіру, т.б.
АЖӘ (OSI) үлгісінің қолданбалық деңгейі осы деңгейдің хаттамаларын
және қолданбалық ... ... ... элеметтерінен ASE
(Application service ... ... ASE ... ... хаттмаларының арасындағы байланысты қамтамассыз етеді. ... ... ACSE ... Control Service Element) ... ... ROSE (Remote ... Service Element) ... құрылғының оперцияларына қол ... және RTSE ... Service Element) ... тасмалдау бойынша көрсетілетін элементі.
Қолданбалық деңгейдің мынадай хаттамаларын атап өтуге ... ... ... ... ...... басқарудың жалпы
хаттамасы, FTAM (File Transfer, Access and ...... ... құру және ... ... ... тасмалдау)
хаттмасы, VTP (Virtual Terminal Protocol) – яғни терминалдардың ... ... ... X400 – ... ... ... X500 – анықтамалық қызмет хаттмасы, т.б.
Көрсетімдік деңгей
Көрсетімдік деңгей (Presentation layer) ашық ... ... ... ... ... Бұл деңгей әр түрлі машиналардағы
қалданбалар арасындағы тіл табысу мүмкіндігіне жауапты және ол ... ... ... ... және ... ... және ... үшін керек.
Көрсетімдік деңгей деректердің көрсетім функциялары (кодалау, бөліп-
белгіліеу, құрылмдандыру, т.б.) жүзеге ... ... ... ... сұратулар қабылданады немесе жіберіледі, дестелердің немесе
файлдардың пішімі (форматы) тексеріледі, деректерлі әрбір нақты компьютер
дің ішкі ... ... ... ... мен деректерд рұқсатсыз
пайдаланудан қорғау үшін оларды кодалау (ал деректер қабылдау кезінде кері
кодалау) үрдістері ... бұл ... ... ... ... компьютер
түрлерінің айырмашылықтарын қолданбалық бағдарламалық қамтамадан ... ... Бұл – ... ... ... ... ... өңдеуге арналған көрсетімдік функцияларды іске
асыратын деңгей.
Көрсетімдік деңгейлердің хаттамалары мынадай қызметтер атқара алады:
Сеасты ... және ... ... сұратым жіберу; деректер көрсетімін
таңдау және оны қолданбалық ... ... ... көрсетімінің
нысанын сиппатау; графикалық ... ... ... т.б.) ... ... анықтау; деректерді түрлендіру;
деректерді құпиялау, т.б.
Көрсетімдік деңгейдің ... ... ASN.1 ... ... 1) – ... ... ... көрсетімдеу хаттамасы деректер
пішімін машинадан тәуелсіз пішімде көрсетуге арналаған. Бұл әр ... ... ... ... ... ... ... береді.
Сеастық деңгей
Сеанстық деңгей (Session layer) ашық жүйелер әрекеттестігі үлгісінің
бесінші деңгейі. ... ... ... жатқан джауаптасуды
үйымдастыруға және үйлесімдіруге арналған. Бұл деңгейде: қабылдаушымен
алғашқы жалғасу ... және ... ... басқару (яғни, сеанс
құру); сеанс барысында деректер жіберумен қабылдауды басқару және ... соң ... ... ... ... ... қатысушылардың
сұратулары мен жауаптарын тасмалдау тәртібі мен режимі анықталады. Сеастық
деңгей ... ... ... қатысқан стансаларының хабарларына
ештеңе қоспайды.
Сонымен, сеастық ... ... мен ... ... ... ... және басқаруға арналған пайдаланушының
желілік интерфейсіболып табылады. Бұл деңгей қолданбалармен жұмыс істеуге
бағдарланған ... ... және ... ... ... ... деңгейлер арасында делдал міндетін атқарады.
Сеас деп екі жұмыс бекітінің арасындағы ... ... ... ... атқаратын міндеттері: жауаптасу жүргізу үшін екі станция
арасындағы сеастық байланысуды орнату, көрсетімдік деңгейлердің ... ... ... олардың арасында деректер алмасуды
басқару (ерекше күй-жағдайлар жайында хабарлау), сеас ... ... ... үзу, ... деңгейдің хаттамасының мысалы ретінде RTC (қашықтықтағы
прцедураларды шақыру) хаттамасын атап кетуге болады.
Көліктік деңгей
Көліктік деңгей ... layer) ашық ... ... ... ... Бұл ... желінің кез келген түйіндерінің
арасында қажетті ... ... ... үшін ... ... атқару үшін көліктік деңгейдің байланысуын орнату, дестелерді
нөмерлеу, арақашықтау жіне реттеу құралдары ... ... ... ... ... ... ... және
дестелер жіберумен қабылдау мәселелерімен шешуге ... ... ...... ... ... ... алу, керек болса оны ұсақ
бөлшектерге бөлу, желілік деңгейге ... және ... ... ... ... ... қамтаммасыз ету.
Бұл деңгейде екі шеткі түйін арасындағы байланыс қамтаммасыз етіледі
(желінің аралық ... ... ... ... ... ... салыстырғандағы айырмашылығы). Егер хабар жіберу жақта
бірнеше дестелерге ... ... онда ... ... бұл дестелер
қабылдауыш жаққа бөлінген ... ... ... ... келуі мүмкін.
Сондықтан қабылдауыш жақта хабардың тұтастығы тексеріледі (керек болған
жағдай қате ... ... ... және ... ... Одан кейін ғана сеастық деңгейге жіберіледі.
Сондай-ақ, көліктік ... ... ... ... ... ... және осындай жағдайда оларды жояды.
Көліктік деңгейдің хаттамаларынң атқаратын ... ... ... ... және үзу; ... ... бөлу; деректерді
(дестелерді желі арқылы) тасмалдау; тасмалданатын деректер бөлшегінің
жіберілу-келу тәртібін ... және ... ... қамтамассыз ету;
ақауларды (қателерді) анықтау, мүмкіндік болса жөндеу, осы ... ... ... ... ... байланысты қалпына келтіру; түйық жағдай болған
кезде ... ... ... жою; деректер тасмалдау кезінде
олардың артықшылыын тағайындау; деректердің қабылдануын ... ... ... ету, ... ... ТР0, ТР1, ТР2, ТР3 және ТР4 ... бар.
ТР, ТР1, ТР2 және ТР3 хаттамалары АЖӘ (OSI) ... тек ... ала ... және ... қызметтерінің екі түрімен де жұмыс істейді. ТР4
хаттамасы ... ... ең ... ... ... табылады. Internet
хаттамалар тобы TCp хаттамасына ұқсайды.
Желілк деңгей
Желілік ... (Network layer) АЖӘ ... ... ... ... ... қалыптастырылады және оларды бағдарлау (pouting) ... яғни ... ... ... ... ... тиімді жол анықталады. Бұл деңгей хабар таратқыш түйінен
қабылдауышқа дейін дестелерді аралық ... ... ... ... ... деңгей (әр түрлі технологиялы) бірнеше желіні ... ... жүйе құру үшін ... ... бұл ... желідегі кез
келген екі түйін арасындағы деректер тасмалдауды ... ... ... ... ... ... кепілдік бермейді. Желілік ... ... ... ... ... әр ... желілік
сегменттерде (желілерде) орналасқан кезде ғана қолданылады. Желінің ішінің
деректерді жеткізу арналық деңгей ... ... ... ал ... деректер тасмалдаумен желілк деңгей шұғылданады. Жілілер ... ... деп ... ... ... ... (router) – желі ... байланысу жайында ақпарат жинайтын және
осы мәліметтердің негізінде желілік деңгейдің дестелерін қабылдауыш ... үшін ... ... ... ... ... ... Бағдарлаудың үш
түрі болады:
1) бағдарғы алдын ала анықталып тұрақты (статикалық) кестеге жазылып
қойылуы ... Бұл ... ... ... ... ... кезінде анықталуы мүмкін;
3) желінің жүктемесінің өзгеруіне байланысты бағдарғы да ... ... ... ... ... асыратын міндеттері мынадай:
Бағдарлау арқылы және ретрасляциялау; ... ... ... орнатылатын желілік байласуларды тайғайындау; желілік артықшылықты
ескеру; қателерді анықтау және мүмкін болса ... ... ... ал ... жағында оларды қайтадан біріктіру (ірілендіру); деректер
ағыны басқару; желілік деңгейдің ... ... ... ... таңдау, т.б.
Желілік деңгей хаттамалардың екі түрін ажыратады. Бірінші түрі –
желілік ... (muted ...... желі ... ... ... Желілік деңгейдің хаттмалары дегенде, ... ... ... Ашық ... ... үлгісінің желілік деңгейі
алдын ала байланысу орнатуға ... ... ... ... ... Мәселен, CLNP (Connectionless Network Protocol) – алдын ала
байланысу орнатылмайтын желілер хаттамасы (кейде CMNP – Connectionless ... Network ... деп ... ... ... ... ... басқарудың ең беолгілі хаттамаларының бірі ... ...... ... ... хаттамалары немесе
қысқаша, бағдарлау хаттамалары ... Осы ... ... желі ... ... ... ... жинайды. Бағдарғылауға қатысты ISO хаттмалары: ISO 10589 немесе IS-
IS (Intermediate System to Intermediate System Intra Domain ... Protocol – ... ... доменшілік бағдарлаудың алмасу
хаттмасы), ISO 9542 ... ES-IS (End System to ... System ... жүйе – ... ... ... және ISO 10747 немесе IDRP (IS-IS
Inter-Domain Routing Protocol – ... ... ... ... деңгейдің хаттамалары операциялық жүйенің бағдарламалық жеке
бөлшектермен, сондай-ақ, бағдарлауыштардың бағдарламалық және аппартық
құралдармен ... ... ... деңгей (Data Link layer) ашық жүйелер әрекеттестігі үлгісінің
екінші ... Бұл ... ... ... ортасына қатынас құруды
басқару, уақыт үйлесімдіру, қателерді ... және ... ... ... ... ... кадр деп ... Жіберетін жақта толық кадр
қалыптастырылады. Кадрдың құрамына жіберушінің және ... ... ... ... ... тасмалданатын деректер, т.б. кіреді.
Жергілікті желілерде арналық деңгейде пайдаланатын мекен-жайлар физикалық
мекен-жайлар ... МАС ... деп ... деңгей деректердің физикалық арна арқылы сенімді тасымалдауын
қамтамасыз етеді. Осы ... ... ... бұл деңгей физикалық
мекендету, ақаулар жайындар хабардар ету, кадрларды рет-ретімен жеткізу,
ақпарат ағынын ... ... ... да ... ... деңдейде желі түйіндерінің физикалық деңгейді пайдалану
ережелері анықталады. Желілік ... ... ... ... керек биттер ағынына түрлендіреді. Керісінше, физикалық деңгейден
алынған деректерді желілік ... ... ... ... ... ... кадрдың физикалық арна арқылы дұрыс ... ... ... үшін ... ... белгілі бір алгоритм
(мәселен, СRС-32) арқылы бақылау қосындысы ... да ... ... ... ... Кадр желі арқылы қабылдайтын жаққа келген кезде
деректерді ... ... ... ... ... осы қосынды
кадрдың құрамында келген мәнімен салыстырылады. Егер екі қосынды тең ... онда ... ... ... ... ... ... саналады.
Арналық деңгей биттік қателерді тек анықтап қоймай бұзылған ... ... (ARQ ... арқылы қателерді түзете де алады (мәселен,
HDLC хаттамасында). Сондықтан кейбір ... ... Ethernet ... Relay) ... ... жоқ.
Арналық деңгей хаттамалары ретінде мынадай мысалдар келтіруге болады.
SDLC (Synchronous Data-Link Control) – деректер ... ... ... ... SDLC хаттамасы IBM фирмасының (SNA) ауқымды
жетілерге арналған ... ... ... ... ... ... ... ұйымы (ISO) HDLC хаттамасын жасау үшін бұл
хаттамаға өзгерту ... HDLC ... Data Link Control ... ... ... ... арнасын басқару хаттамасы. HDLC және SDLC
хаттамаларының ... ... ... жеректер тасымалдаудың
бір, ал HDLC хаттамасы – үш режимін қамтамасыз етеді. Электротехника және
радиотехника инженердерінің институты (IEEE) HDLC ... ... ... ... ... ... және телеграфия бойынша халықаралық
консультативтік комитет (CCITT) HDLC хаттамасын Х.25үшін ... ... Access ...... ... құру хаттамасы деген ат берді.
Кейінірек ол LAPB (теңгерімделген) деп өзгертілді.
TCP/IP, IPX/SPX, ... DECnet және OSI ... ... ... және ... ... жақсыф стандартталған Ethernet, IEEE
802 (Fast Ethernet 100VG-AnyLAN және т.б.), Token Ring6 FDDI, Frame ... X.25, ATM, LAPB, LAPD, PPP, т.б. ... ... пайдаланады.
Арналық деңгейдің хаттамаларында жүзеге асырылатын негізгі міндеттер:
желілік деңгейге керек қызметтерді жүзеге асыру; деректерді кадрларға бөлу;
арналық байласыду орнату жән ... ... ... оны үзу, ... ... ету; ... байласулардағы қателерді анықтау және
түзету; ақпаратты іріктеу (яғни, кадрда көрсетелген мекен-жай ... ... ... ... ... ... және MAC ... электротехника және радиотезника инженердерінің институты
(IEEE) ұсынған IEEE 802 стандарттар ... ... ... IEEE ... ... есептеу желілерінің арналық деңгейі екі деңгейше
ретінде анықталған: ... ... ... (LLC – Logikal Lin
Control, логикалық арнаны басқару) және тасымалдау ортаға ... ... (MAC – Media Access ... ... ... ... орналасады және ақпараттық
(логикалық) арнаны ... ... ... LLC-деңгейшесінің атқаратын
міндеттері: кадрдың мекен-жайлық, басқарушы және бақылау ... ... ... ... логикалық арналарды
орнату және ... ... ара ... ... ... ... ... тағайындау (яғни, тасымалдау арнасының
қателерін өңдеу); арналық деңгйдің заттамалары мен ... ... ... ... ... ... интерфейсті қамтамасыз
ету; деректер ағынын басқару, т.б.
МАС-деңгейшесі ... ... ... ... басқаруды қамтамасыз
етеді. МАС деңгейшесі желілік ... ... ... және екі
бейімдеуіштің арасында деректерді қатесіз тасымалдауға ... ... ... негізгі міндеттері мынадай: толық кадрды
қалыптастыру (LLC-деңгейшесінен келген ... ... мен ... ... ... мәні ... тағы да басқа өрістерді
қосу); ... ... ... ... ... басқару; кадрды
физикалық деңгейдің көмегімен қабылдауышқа ... ... ... ... жақта – жизикалық деңгейден келіп түскен кадрды арашық жадыға
орналыстыру; ... ... ... ... жіберу, т.б.
МАС деңгейшесі (мәселен, Ethernet желісінде CSMA/CDқатынас құру әдісі
кезінде) LLC-деңгейшесімн және басқа ... ... ... құра
алады:
- әрбір түйіннің МАС-деңгейшесі физикалық деңгейден тасымалдау ортасы
жайында ... ... Егер орта бос ... онда ... ... ... кейін осы әрекетін қайталайды. Егер орта босаса, онда ол
деректерді физикалық деңгейге жібереді;
- ... ... ... ... тізбегі ретіндегі тасымалдауға
кіріседі және сонымен қатар арнаның ... ... ... ... ... егер ... тасымалдау кезінде қақтығыс болмаса,онда кадр сәтті
жеткізілді деп саналады. Егер қақтығыс болғаны анықталса онда ... және ... 32 ... ... ... деп ... ... жіберіледі. Оның мақсаты – орын алған қақтығыс жайында
қалған барлық түйіндерді хабардар ету;
- қақтығыс анықталған соң МАС-деңгейшесі, ... ... ... ... осы ... ... ... әрекет жасайды.
Мәселен, Ethernet желісінде 16 рет қайталауға болады. Одан кейін МАС-
деңгейшесі қалыптасқан ... ... ... ... ... ... бұл кадрды жояды да келесі кадрды тасымалдауға
кіріседі;
- одан кйін қабылданған кадрда ... ... ... бар ... ... ... (FCS erorr), кадрдың ең үлкен (jabber
error) және ең кіші (runts) өлшемі, байттардың қате ... ... error). Егер кадр ... ... ... ... LLC – ... жіберіледі, ал егер тексеру кезінде кадрда қате
табылса, онда бұл кадр ... ... ... ... ... ... бар: кадрлаодың аралығында
уақыттық үзіліс жасау (бұл тәсіл сирек пайдаланылады), символдар санаушының
қолдау, арнайы бастауыш және ... ... ... ... аяқтауыш биттерді қыстырмалау, физикалық деңгейде биттердің қолдану
тіртібін өзгерту, т.б.
Символдар ... ... Бұл ... ... әрбір кадрдың
басында кадрдың байтпен өлшеген ұзындығын (немесе кадрдағы деректердің
ұзындығын) көрсететін L (Length) өріс ... ... ... 2 - L (Length) ... ... | | |L ... ... ... ... ... ... бит-бағдарлы хаттамаларда
қолданылады. Бұндай желілерде деректер тасмалдау ... бос ... үшін ... жоқ кезінде кәбілде ешқандай сигналдар болмайды.
Жіберуші ... ... ... алдымен бастаау (Preamble),
10101010...тізбегін, одан кейін кадрдың ... ... ... Осы байттан соң ішінде деректер ұзындығының өрісі L бар кадрдың
бастамасы (Header) орналасады. Қабылдауыш жақта осы келіп ... ... ... көрсетілген деректер ұзындығына тең байттарды санау арқылы кадрдың
соңы ... ... бір кадр ... ... ... ... кезінде символдар санауышының мәні сақталадтын өрістің
өзі бұзылуы мүмкін. Қазіргі уақытта бұл тәсіл жеке қолданылмайды, тек басқа
әдістермен ... ... ... және ... ... Бұл ... мысал, IBM
компаниясының BSC деп аталатын символ-бағдарлы хаттамасында қолданылады.
Уақыт үйлесімдіру үшін SYN ... деп ... екі ... одан да ... ... жіберіледі. Кадрдың басын көрсету үшін DLE STX, ал
кадрдың соңын ... үшін DLE ETX ... ... ... ... ... екілік мәнідері: - 00110010, DLE (Data Link Escape)
– 00001000, STX (Start Text) – ... ASCII ... ... ... ... басқаша болады. Сондықтан бұл тәсілдің негізгі
кемшілігі оның байттың мөлшерімен және кодтауымен тығыз байланысты ... ... ... ... ... осы символдардарға ұқсас
биттер тізбегі кездесетін болса, онда олардың кадр аяқтаушымен ... ... ... ... ... жіберетін жақта DLE тізбегі
қосарланады, ал қабылдауыш жақта қатарласатын екі DLE ... ... ... және ... ... қыстырмалау. Әрбір кадр арнайы жалаушы-
байттан (01111110) басталып, осы байтпен ... ... ... ... ету үшін ... алдымен 11111111 тұратын
байттар жібереді.
Егер жіберілетін кадрдың деректерінің арасында ... бес ... онда ... ... «0» ... Бұл бит ... ьит» ... деп аталады. Қабылдауыш жақ қатыранан бес «1» қабылданған кейін
міндетті түрде келесі «0» символын алып тастайды. ... ... ... ... – байт ... жағдайда, ол 011111010 түрге
өзгертіледі. Сөйтіп, деректердің арасындағы 01111110 ... ... ... ... ... кодталуыныңөзгертуі. Бұл тәсіл физикалық деңгейде
биттерді ... ... ... ... ... басы мен ... үшін ... берілген кодада рұқсат етілмеген сигналдар кіретін
жалаушалар қолданылады. Мәселен, манчестерлік-2 кодты ... ... ... ... ... екі ... ... «1» тасмалдабаған кезде бірінші
аралықта деңгейі ... ... ал ... ... ... ... ... «0» тасмалданған кезеде – бәрі ... ... ... тасымалдау үшін жоғарғы-төмен немесе ... ... ... ... ажырату үшін жоғарғы-жоғарғы (high-high,
тыймын салынған К ... және ... ... ... салынған J
сигналы) тіркестерін пайдалануға болады. Осы тәсіл, ... IEEE ... ... ... ... ... үшін ... коды) JK0JK000 тізбегі, ал соңын көрсету үшін JK1JK100 тізбегі
пайдаланылады.
Бұл тәсілдің кемшілігі – ... ... ... әдісіне
тәуелділігі. Тағы бір мысал: 4В/5В ... ... J және ... ... ... ... ... кодтарды атқарады: 110000
және 10001.
Осы тәсілдердің қисындасуы. Мәселен, символдар ... ... ... бірге қолдану. Егер кадрдағы символдар саны ... ... дәл ... онда кадр ... ... ... деңгей
Физикалық деңгей (Physical layer) ашық жүйелер әрекеттестігі ... ... ... ... физикалық байланыс арнасы (мәселен,
коаксиалдық кәбіл, есулі ... ... ... ... ... арқылы
тасмалдауға жауап береді. Ол осы міндетті атқару үшін қажетті апараттық
құралдан тұрады. Физикалық ... ... ... деректер дестелерін
(кадрларды) қабылдап алады және оларды 0 мен 1-ге сәкес келетін оптикалық
немесе ... ... ... Одан ... бұл ... ... арқылы қабылдаушы түйінге жіберіледі.
Бұл деңгейде компьютерлердің мекен-жайлары, хабардың мазмұны және оның
тасмалданатын бағдарғысы жайында белгісіз.Осы ... ... ... ... ... физикалық деңгейде тек электрлік
сигналдарды кәбілге жіберу ... ... ... ... ... үлгісінің бұл деңгейінде есептеу желісін құрайтын ... ... ... ... және ... ... Дискреттік ақпаратты тасмалдайтын ... ... ... ... ... ... ... немесе тоғының деңгейі, кодтаудың түрі, сигнал
тасымалдау жылдамдығы сияқты) сипаттамалары анықталады. ... ... ... ... ... желілік бейімдеуіштің тақшасымен байланысу
тәсілін де (оның ішінде ағытпалардағы ... саны мен ... да) ... ... ... ... желісінің аппаратық
қамтамасына жауапты деп санауға болады.
Сонымен, физикалық деңгейде мынадай міндеттер атқарылады: физикалық
байланысуды орнату және ... ... ... ... ... ... ортасының жағдайын бақылау (арнаның босағанын немесе бос
еместігін анықтау, арнадағы қақтығысты қадағалай); деректерді кодтау және
кері ... ... ... ... қосу үшін оған ... ... бір физикалық
түрмен жұмыс істеуге арналған желілік карта (бейімдеуіш) жалғау керек.
Осындай желілік бейімдеуіш компьютерде ... және ... ... ... асырады.
Ашық жүйелер әрекеттестігі (АЖӘ) үлгісінің ТСР/ІР үлгісіне қарағанда
мынадай кемшіліктерін атап ... ... ... ... міндеттер
(қызметтер) жеті деңгей арасында бөлінуі бірдей емес; ... ... ... өте ... ағынды басқару, қателерді түзету
сияқты міндеттер бірнеше деңгейде қйталана береді; деректерді қорғау ... ... ... үлгі ... ала байланысуды орнатуға көбірек
бағдарланған.
ТСР/ІР үлгісі.
1974 жылы ТСР/ІР үлгісі мен рет ... ... ... ... ұсынылған. Жаңа хаттамалар желінің сызба-құрлымы және қолданылатын
аппаратурадан тәуелсіз болуы ... еді. Бұл ... аты оның ... екі ... ... алынған: тасымалдауды басқару хаттамасы (ТСР –
Transmission Control Protocol) және ... ... (ІР – ... ... талаптар: динамикалық бағдарлауды қолдану, желілік
деңгейде алдын ала ... ... ... ... ... кез
келген сәулетті ЭЕМ пайдалану мүмкідігі, дестелерді ... ... ... кейбір сыңарлары жұмыстан шықса қабылдауыш жұмыс істеу
қабілетін сақтап қалуы керек ... мен ... ... ... қабілетін
жоғарлатқанша олардың арасында байланыс үзілмеуі керек).
ТСР/ІР үлгісінің құрлымы АЖӘ мен ТСР/ІР ... ... ... ... және ... дкңгеден төмен жатқан деңгейлер.
Алдын ала байланысорнатылмай ... ... ... ... ... және ... ... орнына бір желілік деңгейді
пайдалануды керек етті. Енді осы деңгейді АЖӘ ... ... ... ... үшін оны ... ... (немесе желі аралық
әрекеттестіктің деңгейі) деп атайды.
ТСР/ІР үлгісінің қолданбалық деңгейіне АЖӘ үлгісінің біріктірілген
қолданбалық, ... және ... ... ... келеді.
Желіге қатынас құру деңгейі (Network access layer немесе Host-to-
network). Бұл ... АЖӘ ... екі ... ... мынадай ұтысқа
әкеледі: кез келген ... ... ... ... ... және кеін ... бір-бірімен ТСР/ІР арқылы біріктіруге мүмкіндік
береді.
Деңгейде қолданылатын ... ... ... ... Үлгі осы деңгейде пайдалатын хаттамаға ешқандай шектеу қоймайд,
бірақ физикалық және аралық деңгейлердің көп ... ... ... жергілікті желілер үшін Ethernet, Token Ring, FDDI, ... ... ... ... ... дестелерді
коммуникациялайтын аумақтық ... Х.25, Frame Relay ... ... (internet) немесе желіаралық ... Екі ... ... әр ... ... ... байланысқан
жағдайларда осындай желілер арасындағы деректер тасмалдау ұйымдастыруға
мүмкіндік беретін продураларға керек болады. Осы мәселені ... ... ... Бұл деңгей әр түрлі көлік технологияларды, ... ... т.б. ... ... ... тасмалдаумен шұғылданады.
Желіаралық деңгей желі сәулетінің негізіболып табылады. Атқаратын
міндеті: желідегі ... ... ... ... ... (мейлі қабылдауыш басқа желінің құрамында болса да) жетуін
қамтамассыз ету. Бұл ... ... ... ... ... ... де ... Дестелер тізбегі тиісті ... ... ... ... ... ... деңгейде біріктірілген желілер арқылы дестелерді бағдарғылау үшін
ІР (internet protocol) хаттамасы қолданылады. Желі ... ... ... және оның ... ... ... деңгей (Transport). Бұл деңгей кейде түйіндер ... ... ... layer) деп те ... АЖӘ ... осы ... де міндеті ... ... ... ету ... ... ... үлгісінде екі көліктік ...... ... хаттамасын (ТСР – Transmission Control
Protocol) – байланыс орнатуға бағдарланған сенімді хаттама. ТСР хаттамасы
байттар тізбегін қабылдай, оны жеке ... ... одан ... деңгейге жібереді. Қабылдайтын жақта жеке хабарлар қайтадан
байттар тізбегіне түрлендіріледі.
ТСР ... ... ... басқаруды да қамтамасыз етеді. Деректер
алмастыру сенімді түрде жүргізілуге тиісті. Яғни, ... ... ... ... деін ... және олардың олардың кез келген
тәртіппен емес, жіберушінің жіберген тәртібімен деректердің реттеліп,
жинақталатындығына ... ... ...... ... ... (UDP – User Data
Protocol) – алдын ала байланыс орнатылмайтын сенімсіз ... ... ... ... басқару құралдары көзделмеген және қателерді
жөндеуде көзделмеген: ... ... ... ... олар ... ... ... UDP – хаттамасы ТСР – хаттамасына қарағанда
қарапайым. Сондықтан UDP – ... ... ... ... (TCP ... ... ... тетердің қажеттілігі жоқ ... ... ... ... ... көрсетімдік және
сеанстық деңгейлер жоқ. Қолданбалық деңгейде пайдаланушылардың әр түрлі
қолданбаларының жұмысына қолдау көрсетіледі.
Бұл деңгей Telnet ... ... ҒТР ... ... ... пошта), DNS (домен аттарының қызметі), NNTP (жаңалықтар ... НТТР (WWW ...... гипермәтіндік құжаттамалармен
жұмыс істеуге арналған хаттама) және осы сияқты хаттамалардан тұрады.
ТСР/ІР – өзара әрекеттесудің ... ... ... Егер internet ... ... ... біріктіретін
ауымдық желі жайында сөз болса, онда оны Internet деп аталатын.
ТСР/ІР үлгісінің және ... ... ... ... Бұл желілік хаттамалардың ең толығынан біткен стандарттық, әйгілі және
көп жылдық тарихы бар ... ... ... көбі ... ... осы ... стегінің
хаттамалары көмегімен жіберіледі;
- Бұл Internet желісіне қатынас құруға мүмкіндік беретін тәсіл;
- Бұл стек ... ... ... және ... ... ... ... пайдаланытын internet корпаративтік
желісін құрудың негізі болып табылады;
- Қазіргі барлық операциялық жүйелер ТСР/ІР стегін қолдайды;
- ТСР/ІР ... ... ... ... де ... ... ... Бұл бірегей масштабтанулықты және икемділікті қамтамасыз
етеді;
HDLC хаттамасы. HDLC (High-level Data Control ...... ... ... ... басқару процедурасы) әлемде көп тараған
стандарттардың бірі болып саналады. Кадрларды ... арна ... ... ... Бұл ... ... ... ықтималдығы 10-8 –
10-9 аспайтын етіліп кадр тасымалдаудың ... ... ... халықаралық ұйымы (ISO) HDLC хаттамасын IBM фирмасының
SNA желілеріне арналған SDLC хаттамасын негізінде ... HDLC ... ... ... ... SDLC ... деректің
тасымалдау бір (NRM), ал HDLC хаттамасы – үш режімін қамтамасыз етеді.
HDLC стансасының (бекеттерінің) үш түрі бар:
- ... ... ... ... ... арнасын
басқарады. Бастауыш (бірінші реттік) ... ... ... ... ... команда кадрларын жіберіледі. Өз
кезегінде, осы стансалардан жауаеп кадрларын қабылдайды;
- Екінші реттік ... ... ... ... ... ... ... және тек онымен ғана байланыс жасайды. Бұл
стансада бастауыш стансадан келген ... ... ... ... станса командалары да, жауаптары да жібере алады және
өзімен байланыс орнатылған басқа аралас стансадан ... ... да ... алады;
- Стансалар ақпарат алмасу кезінде бір-бірімен төменде келтірілген
үш режімінің бірінде әреттесе алады;
- Әдеттегі (қарапайым) ... ... (NRM – Normal Response ... ... ... станса деректер тасымалдап бастар алдында
бастауыш стансадан рұқсат алу керек. ... ... ... ... ... ... ... кіретін) жауап жібере
бастайды. Екінші ... ... ... ... ... ... ... бір немесе бірнеше кадр тасымалдуға болады;
- Асинхрондық жауап режімі (ARM – ... Response ... ... ... ... ... ... рұқсатынсыз
деректер тасымалдауды бастай алады ... арна бос ... ... ... режім (ABM – Asynchronous Balanced
Mode) аралас ... ... АВМ ... ... не ... не ... ... станса болып жұмыс
істей алатын "аралас" түйін пайда болады;
- Кадрдың құрылымы ... ... Кадр басы мен ... шектелген бпайттар тізбегі ретінде қарастырылады.
Кадрдың құрамында басқарушы ақпарат, деректер және ... ... ... (flag) 01111110 тізбегінен тұрады. Кадрдың ьасы ... ... ... ... ... арқылы
қамтамасыз етеді. Бұл әдіс биттерді қарастырмалау (bit stuffing)
деп аталады;
- Мекен-жайлық өріс (adress) нақты кадрды ... ... ... екінші реттік стансаларды анықтайды. Әрбір
стансаға тек өзіне тән ... ... ... өріс ... тасымалданып жатқан кадрдың түрін
(пішімін) көрсетеді (U,I және S). Бұл өрістің құрамына команда
мен ... ... және ... ... ... ... реттік реттік нөмерлері стансаларды олардың
арасында ... ... ... қозғалысы жайында
хабардар ету үшін керек;
- ... өріс (data) ... ... ... пішімі мен желілік деңгей дестесінің түріне байланысты
болады. Бұл өріс тек ғана ақпараттық ... ... ... ... ... (тексеру) тізбегі (КБТ, FCS – frame ... деп ... өрі екі ... арасындағы деректер
тасымалдау қатесін анықтау үшін қолданылады. Бұл өрісте CRC-16
алгоритмі бойынша ... ... ... ... ... (cyclic ... check) ... үшін Х16+Х12+Х5+1 полимоны
пайдаланылады. Деректер жіберетін жақта бақылау қосындысы
саналып, ... ... ... ... ... КБТ қайтадан есептеледі және кадрдың құрамында келген
бақылау қосындысы мен слыстырылады. Егер екі ... ... ... саналған) КБТ тең болса, онда кадр тұтастығы
бұзылмай дұрыс жеткен деп саналады;
HDLC хаттамасында ... үш түрі бар ... ... ... байтта көрсетіледі: ақпараттық кадр болса бірінші разрядында 0,
супервизорлық кадр – бірінші және екінші разрядында 10, ал ...... және ... ... 11 ... Ақпараттық кадрлар (information) ... ... үшін ... Супервизорлық (басқарушы) кадрлар (Supervisory) қабылдаған кадрларды
растау, кадрды қайтадан жіберуді сұрату және кадрлар ағынын басқару
үшін қолданылады;
- ... ... ... ... ... мен ажырату,
- кадрлар тасымалдаудың тиісті режімдерін жабу және осы ... ... ... ... ... кезінде пайдаланылады;
Ақпараттық кадрдың басқару байтында N(S) және N(R) ... N(S) ... ... ... ... нөмірімен
байланысты. Қабылданатын кадрдың N(R) нөмірі қабылдайтын жақтың күтіп
отырған ... ... ... реттік нөмірін білдіреді. Супервизорлық
кадрларда тек ғана қабылданатын N(R) кадрдың нөмірі ... ... екі ... қолданылады: қапрапайым (кадрларды 8
модуль негізнде нөмірлеу) және кеңейтілген (кадрларды 128 модуль негізінде
нөмірлеу). Бірінші ... ... ... 0,1, ..., 7 деп ... ... пен N(R) ... ... Екінші режім кезінде басқарушы өріс
екі байттан тұрады және кадрлар 0,1, ..., 128 деп ... ... P/F ... ... биті ... ... және ... ағынын бақылауды қамтамасыз етеді.
Бастауыш станса бұл битті командаға тез жауап беруді талап ету үшін, ... ... ... – ағымдағы жауаптың соңғы кадрын көрсету үшін
пайдаланылады (Кесте 3).
Кесте 3 - HDLC ... ... ... ... аты ... |Код ... |
|1 ... |1 | |К ∕Ж ... ... ... |RR |00 |К ∕Ж |
|3 ... ... емес |RNR |10 |К ∕Ж |
|4 ... (бас ... |REJ |01 |К ∕Ж |
|5 ... ... (бас тарту) |SREJ |11 |К ∕Ж ... ... ... ... режімін|SNRM |00001 |К |
| ... | | | |
|7 ... ... ... |SNRME |11011 |К |
| ... | | | |
|8 ... ... ... орнату |SARM |11000 |К |
|9 ... ... ... |SARME |11010 |К |
| ... | | | ... ... ... жауаптар |SABM |11100 |К |
| ... ... | | | ... ... ... |SABME |11110 |К |
| ... ... режімін | | | |
| ... | | | ... ... |DISC |00010 |К ... ... ... ... күйге келтіру |SIM |10000 |К |
| ... ... | | | ... |Жұмыс істеуге дайын күйге келтіру |RIM |10000 |Ж |
| ... ... | | | ... ... сұрату (сұрап шығу) |UP |00100 |К ... ... |RSET |11001 |К ... |Нөмерленбеген ақпараттық |UI |00000 |К ∕Ж ... ... ... |XID |11101 |К ∕Ж ... |Растау |UA |00110 |Ж ... ... ... |DM |11000 |Ж ... ... ... |RM |00010 |Ж ... |Кадрдан бас тарту |FRMR |10001 |К ∕Ж ... ... |TEST |00111 |К ∕Ж ... (К) мен жауаптар (Ж):
# HDLC – тізбектеп жалғау үшін;
# IEEE 802.2 LLC (I және II тип) 802.x ... МАС ... Ethernet # Token ring # FDDI # X.25 # Frame ... желілердің классификациялары. Аймақтық классификациясы
Жергілікті желі, Local Area Network (LAN). Ережеге сай бір немесе
бірнеше ... ... ... кəсіпорынның компьютерлерін
біріктіреді. Жергілікті желінің көлемі ... ... ... ... ... ... ... жəне мəліметтер
алмасу мен қарапайым алгоритімдерді қолдануда компьютерлер арасының ... жаңа ... ... ... сымдарының пайдалануын,
экономикалық жағынан ... ... ... желілердің өткізгіштік
мүмкіндігі 1000 Мбит/с-қа дейін жетеді. Желілік ресурстарды қарауға кететін
уақыт жұмыс станцияларының жергілікті ресурстарын қарауға ... ... ... ... ... ... желіні қолданушылардың
ақпараттарды тұтынуына кең көлемде қызмет көрсетеді, яғни жеке компьютерде
іске асыру ... ... ... ... ... ... ... сканер, мəліметтер қоры жəне басқа да қызметтерге ... ... ... ... компьютерлерімен бір уақытта қолданысқа
түсе алады. Бұл жағдайда компьютерлік ... ... ... ... ... теңсіздігін түзететін мəліметтер алмасудың
қазіргі əдістері қолданылуы мүмкін. (пакеттерді коммутациялау ... ... ... компьютерлердің санына жəне сымның ұзындығына, олардың
қолданатын технологиясына қатаң шектеу қойылатындықтан ... ... ... желілер Wіde Area Network (WAN). Бір-бірінен əжептеуір
қашықтықта ... ... ... Жалпы жағдайда мұндай
компьютер жер шарының кез-келген ... ... ... Бұл ... ... əр ... ... экономикалық жағынан мүмкін емес. WAN
желілерді ұйымдастыруда бұрыннан бар байланыс сымдары яғни ... ... Бұл ... ... ... алмасуда жақсы қолданыс тапты
деуге болады. Қымбат аппаратураны жəне арнайы күрделі алгоритмдер ... ... ... ... ... ... ... сымдарының
сапасы əрине мардымсыз. Мəлімет алмасу жылдамдығы LAN ... ... ... ... ... саны аз, ... ... қолдануға
дəрменсіз, байланыс уақытында ... ... ... ... ... ... ... жақсы. Қосымша
компьютерлердің қосылуы іс жүзінде тұтас желіге еш əсер ... ... ... жəне ... ... ... ... бүкілəлемдік желілерден негізгі айырмашылығы сапалы
байланыс сымдарының қолданылуында. Қалған барлық ... ... ... ... ... ... ретінде дəстүрлі байланыс сымдарының
бағасына жетіп ... ... ... ... ... болады. Соның арқасында мəліметтер алмасу жылдамдығы
айтарлықтай өсіп, жергілікті ... ... ... енді бүкілəлемдік
желіде де кеңінен қолданыла бастады. Енді бір айта ... ... ... ... ... де ... ... бүкілəлемдік
желілердің транспорттық технологиясы жергілікті желіде де қолданылады,
бөлінетін ... ... ... ... ... ... байланыс сымдарының жұмыстарын да олдайды,
бүкілəлемдік ашық желілерге арналған ақпараттарды ... ... ... ... ... де кең қолданыс ... ... ... ... ... бой ... жергілікті желілердің
бүкілəлемдік желілерде ... ... ... туындап отыр.
Жергілікті ... ... іс ... бүкілəлемдік желіні
қолданушылардың ... ... бар. ... ... желілер əлеміне өтуі соңғы кездері жан-жақты дамуда, сол ... ... ... іске ... ... ... ... талаптарды білдіретін Іntranet-технологиясы түсінігі пайда болды.
Жергілікті желілердің көлемі тек аймақтық себептермен анықталатын болды.
Желінің көлеміне қарай классификациялануы.
Жұмыс ... ... ... ... сети ... ... ... жүйенің басқаруымен жұмыс істейтін аздаған ... ... ... қызметтерді атқаратын (мысалы файлдық сервер,
баспа сервері, факс сервері) бір компьютер белгіленеді.
Бөлімдердің жергілікті ... ... сети ... жеке ... ... ... ... Компьютер сандары жұмыс топтарына
қарағанда бірнеше есе көп болуы мүмкін. Желілік қызметтер жеке белгіленген
компьютерлік ... ... ... ... ... екеуі де
базалық технологияның ... ... Бұл ... ... желілер деп атауға болады. Көлемі жағынан олар бір екі ... ... ... ... ... ... майда желілерді бір үлкен желіге біріктіруді
көздейді. Мұндай желілер үлкен аймақты алып ... ... ... жəне ... ... ... технологияларды
интеграциялау мəселелерін шешу керек. Желінің едəуір бөлігі жұмыс топтары
мен бөлімдер желілерінің айналасында ... ... ... ... ... ... ... жалпы желілік ресурстарға
мүмкіндікті қамтамасыз ету мəселелерін шешеді. ... ... ... қолданылмайды.
Арналық жəне физикалық деңгейлерде мəліметтер алмасу əдістері
Физикалық деңгейде ақпарат бірлігі бит болып болып табылады. Физикалық
деңгей ... ... ... мен оны ... ... ... синхрондалуын қамтамасыз етуі қажет. Сенімді байланыс
сымдарымен жұмыс ... байт ... ... ... ... ... ... алмасу кезінде арнайы “start” жəне “stop”
сигналдары арқылы беріледі. Бұл ... ... ... ... ... ... режим асинхронды деп
аталады. Жекелеген мəлімет байттары уақыт өте ... ... ... ... ... ... кетуі мүмкін. Сапалы байланыс сымдарында
байт тізбектерінен тұратын мəліметтер кадр ... ... ... ... ... қолданылады. Əрбір кадр ... ... ... ... ... ... ... жылдамдығы жоғары, ал
асинхронды режимде төмен, дегенмен асинхронды режимді сенімсіз ... да ... ... ... ... ... ... алмасу үшін физикалық байланысты
ұйымдастыру қажет екені белгілі. Ал енді мұнда ... ... ... жəне ... ... екіге бөлінеді.
Коммутирленбейтін байланыс сымы осы ... ұзақ ... ... екі
компьютерді байланыстырады. Кез-келген компьютер жұбын мұндай байланыс
сымымен қамтамасыз ету ... ... ... ... Іс ... ... арасында мəлімет алмасу кезінде уақытша пайда болатын байланыс
үшін коммутирленетін байланыс сымы қолданылады. Бұл ... ... ... компьютелер қолдануы мүмкін. Коммутацияның үш түрін ажыратуға
болады: арналар коммутациясы, пакеттер коммутациясы, ... ... ... ... жəне ... деп ... Динамикалық
коммутацияда қосылу абоненттер бірінің қолдауы ... ... ... пайда болады. Тұрақты коммутация желі қызметтерінің көмегімен
орындалады. ... ... ... деп аталатын арнайы
құрылғылар көмегімен жеке бөлімшелерді біріктіру арқылы абоненттер арасында
физикалық ... ... ... үшін ... ... алдында арнайы
əрекеттерді орындау қажет. ... ... ... ... техниканы пайдалана отырып мəліметтерді бірнеше арнаға
жіберуге мүмкіндік береді. Пакеттер коммутациясы ... ... ... ... ... ... арналар коммутациясын
қолдануды қажетсіз етіп тастайтындай кең көлемді аймақта қолданылады.
Мəліметтер ... ... деп ... ... ... ... ... басқа пакеттерден тəуелсіз берілетін тəуелсіз ақпараттық блок
болып табылады. Желі ... бір ... ... ... ... ... кету ... арналар коммутациясы екі компьютер арасындағы мəлімет
алмасуды сапалы орындайды. ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалануға мүмкіндік береді. Оның арналар
коммутациясынан бір ерекшелігі мəліметтер пакетін ... ... ... бір реті ... уақытта қайта жіберу үшін, коммутатор ... ... Бұл ... ... ... ерекшесі. Хабар
коммутациясы кезінде басқа ақпараттық блок қолданылады. Хабар көлемі оның
мазмұнымен анықталады. Хабар ... ... ... оны ... ... да
желінің транзитті құрылғыларында уақытша сақтала алады. Хабар коммутациясы
əдетте мəліметтер алмасуда кідіріс болмайтын, қалыпты жағдайда қолданылады.
Байланыс ... ... сымы ... ... ... дене
қолданылады. Қазіргі уақытта желі құруда əртүрлі диапазондағы радиобайланыс
пен кабельдік байланыс қолданылады. Жергілікті желілерде дəл осы ... ... ... ... ... ... ... ішінде
орналасқан сым (немесе бірнеше сымдар) болып келеді. ... ... ... ... коаксильді кабель, қос ширатпа (витая пара) жəне талшықты-
оптикалық кабель (опто-волоконная). ... ... ... қалың
изоляциялық материалмен қапталған қатты мыс сым болады. Екінші сым ... ... ... ... ... кабель сыртқы пластикалыққабықша
ішіне орналастырылған. Коаксильді кабельдер əртүрлі ... ... ... мыс ... ... ... ... коаксильді
кабелдер “жуан” жəне “жіңішке”
болып бөлінеді. “Жуан” коаксильді кабельдер “жіңішкесіне” ... ... ... ... өткізу жылдамдығы 10 Мбит/с дейін жететін
коаксилді кабельдер ... Қос ... ... ... қапталған
екі сымнан тұрады. Желідегі ақаулардың əсерін ... үшін ... ... ... ... Қос ... ... қосымша экрандық қабатпен
қорғалуымен ерекшеленетін экрандалатын жəне экрандалмайтын түрлері бар. Қос
ширатпа кабелі электромагниттік ақауларға өте ... ... ... ... ... ... ... өнімділігімен
классификацияланады. Есептеуіш желілерді құру үшін ... 3-ші ... ... Яғни 3-ші деңгейдің кабель өнімділігі – 16 ... 4-ші ... – 20 ... ... 5-ші ... – 100 Мбит/с дейінгі
желілер үшін ... ... ... ... ... ... ... қолданылады. Мұндай кабельдің ... ... ... ... Орта жарық импульстарын кабель бойына ... ... ... Мұндай кабельдерге ... əсер ... ... - ... ... ... 10 ... жетеді. Кабелдер бірмодты жəне көпмодты болып бөлінеді. Бір модты
кабельде өте ... ... сым ... Ал көпмодты кабельде
біруақытта, ... ... ... ... ... ... ... жуан
орталық өткізгіш қолданылады.
Жергілікті желілердің базалық ... ... ... ... ... OSІ моделінің арналық жəне физикалық деңгейлерінің
протоколдары атқарады. Жергілікті желілердің мəліметтер алмасу ... ... ... екі төменгі деңгейгейлерге бөлу табысты іске
асырылды: Логикалық мəліметтер алмасу (Logіcal Lіnk Control), LLC деңгейі
жəне ... ... ... ... ... (Medіa Access Control),
MAC деңгейі. МАС деңгейі белгілі бір алгоритм бойынша кез-келген ... ... ... ... ... алған жағдайда жалпы мəліметтер
алмасу ортасын тиімді пайдалануды қамтамасыз етеді. Қазіргі ... МАС ... ... ... ... ... Fast
Ethernet, Gіgabіt Ethernet, 100VG--- –AnіLAN, Token Rіng, FDDІ. LLC ... ... ... ... ... сенімділікпен
ұйымдастырады.
Жергілікті желілердің арналық деңгей мүмкіндіктері арқылы құрылуы
Мəліметтер алмасу ортасын қолдану принципі ... ... ... ... ... Қолданылатын протоколдадың қарапайымдылығы
арқасында желі құру бағасы едəуір арзан. ... ... 100 ... 1000 ... ... ... ... топологиялар арқасында мұндай
желілердің кеңейтілуі жақсы. Ал осы желілердің аймақтануына əзірге ... ... ... ... ... байланысты желінің
өткізгіштік қасиеті бірден төмендейді. ... ... ... ... болғандықтан, қосылатын тораптардың санына да шектеу қойылады.
Жүздеген жəне мыңдаған тораптарды біріктіретін үлкен ... желі ... ... ... қолданылады. Соңғы кездері өндірушілер бұл
құрылғылардың ... ... сара ... түсті деуге
болады. Бағаның аздап көтерілуіне қарамастан бұл жағдайда тұтынушылар желі
құруда мол ... ... ... ... ... барлық
порттарға жіберетін концентраторлардан айырмашылығы, коммутатор мəліметтер
кадрына орналасқан адресті талдап, оны тек ... ... ... жібереді. Коммутатор жұмысының принципі желінің кез-келген торап
адресіне коммутатордың сəйкес портына қойылатын адрестік – ... ... оның ... келетін барлық кадрлардың буферленуіне ... ... ... ... ... отырады. Жаңа тораптан бірінші
кадрды ... ... осы ... ... адрестік кестеге жазылады. Егер
қандай-да бір ... ... ... кадрлар түспесе, онда кестедегі
жазба бұл торапты жарамсыз ретінде ... ... Егер ... ... ... болмаса, онда кадр өзі ... ... ... ... ... Ал егер ... адрестік кестеде
бар болса, онда кадр сəйкес портқа беріледі. Кадрдың басқа портқа ... осы ... ... ... ... ... іске ... жіберуші-торап пен қабылдаушы-торап бір сегментке орналасса, онда кадр
жай ғана буферден өшіріледі. Желілерді ... ... ... ... азайтады да бүкіл желінің, сондай-ақ жекелеген
сегменттердің өткізгіштік қабілетін ... ... ... ... ... ... желінің басқа да мүмкіндіктерін ... мен ... ... ішкі желілердің арасындағы
бағыттарды ... ... Бұл ... ... ... жақсарып,
мəліметтердің қауіпсіздігі жоғарлайды.
Жергілікті желілердің желілік деңгей мүмкіндіктері арқылы ... ... ... мен ... ... ... арқылы үлкен есептеуіш желілерде пайдаланудың кемшіліктері мен
шектеулері бар. Адрес түрінде ... ... ... ... ... ... ... жүйелер құруда икемсіздеу болатын тек бірдеңгейлі
адрестік жүйені ... ... ... Ақпараттар ағынын тек мəліметтер
кадры негізінде коммутаторлар көмегімен басқару едəуір күрделі. Есептеуіш
желіні коммутаторлар көмегімен ... ... ішкі ... кең ... шет ... ... ... сегменттерінде əртүрлі базалық
технологиялар қолданылуы мүмкін. Бірақ тораптардың адрестік ... ... ... ... Ethernet, Token Rіng, FDDІ, Fast Ethernet адрестерді
MAC-адрестер негізінде қолданады, ал X25 ATМ, Frame Relay ... ... ... Коммутаторларды үлкен есептеуіш желілерде
қолдануға шектеу қоятын міндеттеменің бірі петельдің болмауы. ... ... бір ... болған жағдайда ғана қалыпты жұмыс істейді.
Дəл осы жағдайда байланыс ... ... ... ... ... ... мен трафикті жақсартудың негізгі тəсілдері болып
табылады. ... ... емес ... желілерді құру үшін негізгі
құрылғысы маршрутизатор болып табылатын желілік ... ... ... ... желі ... ... ... құрылымдық желі деп аталады. Əрбір желінің өз номері
болады. Əрбір тораптың желі ішіндегі өз ном ері бар. ... ... осы ... ... ... орай ... желілерде əрбір
торапта, жергілікті адрестен бөлек қосымша желілік адрес болады. Желілік
деңдейде берілетін мəліметтер пакеттер деп ... ... ... ... желі ... ... ... бар маңызды ақпараттардан
тұрады жəне де олардың форматтары желі ... ... ... ... ... ... ... алмасатын мəліметтер
пакеті оларды ... ... мен ... желі ... ... ... Мəліметтер пакеті өтетін маршрутизаторлар реті
маршрут деп аталады. Жалпы жағдайда мəліметтер ... үшін ... ... ... ... ... ... маршрутты таңдау
маршрутизатордың негізгі мəселелерінің бірі ... ... ... ... алып жүру ... жинайтын жəне арнайы маршрутизатор
кестесіне жазылатын маршруттық ақпарат негізінде іске асады. Маршрутизация
кестесінде желіні ... ... ... ... ... ... қойылады. Маршрутизатор кестесіне қандай да бір оптималды ... ... ... ... ... ... да ... Мысалы пакет қажетті желіге жетпей тұрып пакет бойымен өтуге
міндетті транзитті маршрутизаторлар санын анықтайды. ... ... мен ... ... ... периодты алмасудың жолымен
автоматты түрде құрылады.
Желілердің жүйелік программалармен қамсыздандырылуы. ... ... OSІ ... сай ... жəне одан да ... ... ... ... жағдайда жеке компьютерге
орнатылған желілік операциялық жүйенің арнайы бір ... ... жəне ... ... тұрады. Біріншіден кез-келген операциялық жүйенің
жергілікті операциялық жүйелердің функцияларын орындайтын, компьютердің
жергілікті ресурстарын басқаратын ... ... ... Мысалы процесстер
арасында оперативті жадыны бөлу, процесстерді жоспарлау жəне қадағалау,
қосымша құрылғыларды ... жəне ... да ... ... ... ... операциялық жүйелер жалпыға ортақ қандай да бір қызметтер
көрсетуі жəне өзінің ресурстарын ұсынуға ... ... яғни ... ... бөлігі болуы қажет. Сервер функциясына мысалы жазбалар мен
файлдарды ... ... ... ... ... ... құрылғыларға сұранысын басқару т.б. жатқызуға
болады. Үшіншіден ... ... ... ... да ... ... беретін клиенттік бөлігі немесе редиректоры болуы
керек. Бұл ... ... ... ... ... ... ... бөлік серверлерден келген жауаптарды қабылдауды іске
асырады. Операциялық жүйелердің коммуникациялық мүмкіндіктері ... ... желі ... жүретін мəлімет алмасудың маршрутын
таңдауды, мəліметтердің буферленуін жəне ... ... ... ... транспортировкалау құралы болып табылады. Желілік
компьютердің көмегімен ... ... ... оған ... жүйенің арнайы модельдер жинағы ... ... ... мен ... ... ... ... желіні
қолданушыларға өзінің жергілікті ресурстарын ... ... ... ... да бір ... қызметтер орнатылмайды. Бұл кəдімгі
операциялық жүйелер орнатылған жəне қысқаша ... ... ... ... ... ... ... ресурстарға мүмкіндік алу үшін
желіге сұраныс жібереді. Компьютер-сервер өзінің ресурстарына ... ... ... ... да бір ... ... ... Клиенттерден түскен сұраныстарды сервер өңдеп ... ... ... ... ... ... ... серверлік
функцияларды атқара алады, мысалы өзінің дискілік ... ... беру т.б. ... ... ... ... ... ешқашан
атқармайды. Компьютер-сервер клиенттік функцияларды атқара алады, демек бұл
компьютерде кəдімгі дербес компьютердегідей жергілікті ... ... Бұл ... ... ... ... ... мүмкін. Операциялық жүйелердің желілік ... ... ... ... Ең ... ... ... жағдай жергілікті операциялық
жүйелердің үстінен орналасқан желілік ... ... ... ... ... ... деген сұранысты анықтап оларды қажетті
адрестерге бағыттап отырады. Кері жағдайдағы сұраныс операциялық жүйелердің
негізгі модульдеріне ... ... ... ... өнімді
жəне əсерлі болып табылады. Сондықтан да бұл вариантқа почталар, желілік
операциялық жүйелердің қазіргі кездегі барлық ... ... ... ... ... ... ... арасында функциялардың
таралуына байланысты желілерді біррангті желілік операциялық жүйелер жəне
белгіленген серверлі желілік ... ... ... ... ... операциялық жүйелер əрбір компьютер клиент функциясын да сондай-ақ
сервер функциясын да орындай алатын біррангті ... ... ... ... біррангті операциялық жүйелерді порттық жергілікті ... ... ... ... ... ... қарым-қатынасты
қамтамасыз ету үшін базалық желілік функциялар ... ... ... ... ... дискілік құрылғыларына,
принтерлеріне жəне де ... ... ... ... ... ... ... Біррангті желілік операциялық жүйелерді инсталяциялау
мен эксплуатациялау өте қарапайым. Бір ... ... ... ... ... байланысты қамтамасыз етуде мүмкіндіктері шектеулі.
Біррангті желілік операциялық жүйелерде желі ... ... ... ... ... ... етпейді. Күрделі
желілер құруда əдетте бір немесе бірнеше ... ... ... ... ... Мұндай желілерді белгіленген серверлі
желілер деп атайды, ал оларға орналастырылған желілік операциялық жүйелерді
белгіленген серверлі ... ... ... ... ... ... баспа-сервері, қосымшалар сервері т.б. ... ... ... ... ... ... варианттары орналастырылады. Мұндай ... ... ... зор. ... ... ... функцияларды жүзеге
асыруға негізделген. Əдетте серверлерде клиенттік ... ... ... Net Ware да жоқ. ... Wіndows NT for Server ... ... ... жергілікті клиенттік компьютер ретінде қолдану шектеулі болуы
қажет, өйткені бұл компьютердің сервер ретінде ... ... ... ... ... немесе бірнеше серверлі желілер бір
рангті желілермен салыстырғанда қолданылатын желілік операциялық ... ... ғана емес ... ... ... ... ... да бірқатар мүмкіндіктерге ие:
- желінің жоғарғы өнімділігі;
- жұмыс станциялары мен желі ... ... ... ... ... ... болуы;
- желіні админстрациялау мен басқарудың дамыған мүмкіндіктерінің болуы;
- “клиент-сервердің” белгіленген ... ... ... ... ... мүмкіндік алудағы
шектеуді жəне де операциялық жүйелерді эксплуатациялау мен ... ... ... Ал Wіndows NT жəне Novell ... ... желілік операциялық жүйелердің көш бастаушылары болып
табылады.
1.3 Серверлер
Файлдық сервер. Netware ... – бұл ... ... ... ... ... дискілерде сақталатын жалпы файлдарға көптеген
қолданушылардың мүмкіндігін қамтамасыз ... ... ... Бұл бір
жағынан жұмыс станцияларындағы жалпы мəліметтерді қосарлауға ... ал ... ... ... қарым-қатынасын файлдық сервер
арқылы қамтамасыз етеді. Netware мəліметтердің сенімді сақталуын қамтамасыз
ететін System Fault ... (SFT) ... ... ... ... ... SFT жүйесінде қорғаныстың үш деңгейі бар: Бірінші
қорғаныс деңгейі SFT-І ... ... ... DET жəне FAT таблицаларының қосарлануы;
- диск жазбаларын келесі оқу алдында тексеру;
- ... ... ... адресациялау (Hot Fіx).
Сенімділіктің екінші деңгейі SFT-ІІ келесі шешімдерді қосады:
- дискілердің кескінделуі (Dіsk Mіrrorіng);
- дискілердің қосарлануы (Dіsk Duplexіng);
- ... ізін кесу ... TTS ... Trackіng System);
- электрмен үзіліссіз қоректендіру құрылғысын қолдану (UPS).
Дискілердің кескінделуі ... екі ... диск ... ... ... екі ... де ... Мəліметтердің оқылуы
негізгі дискіде жүзеге асырылады. Дискінің оқылуында ... ... ... ... ... дискіге ауысады. Дискілердің қосарлануы –
бұл мəлімет алмасудың əртүрлі ... ... ... ... ... ізін кесу ... сервердің жұмысында ақау шыққан
жағдайда жүйенің алдыңғы ... ... ... береді. Электрмен
үзіліссіз қоректендіру құрылғысы электр көзінің кенеттен үзіліс жағдайында
сервердің жұмысын ешқандай ... ... ... ... Бұл ... UPS ... ... келгеннен кейін автоматты
түрде іске асады. Сенімділіктің үшінші деңгейі SFT-ІІІ бір-бірімен арнайы
кабельдер арқылы жалғанған екі ... ... ... істеуді қолдайды.
Бір сервер қалыпты жағдайда ... ... ...... ... ... ... серверге негізгі серверге байланысты барлық
өзгерістер беріледі. Қосалқы сервер негізгі сервердің жағдайын ... ... ... ... ... ... атқаруынан айныған жағдайда
қосалқы сервер негізгі сервердің функциясын ол ... ... ... береді.
Баспа сервері
Netware баспа сервері баспа құрылғысын бөлінетіндей етіп жасайды, яғни
желінің барлық клиентіне қолдану ... ... Бұл ... саны ... ... ... жағдайда өте қолайлы. Қолданушылар қымбат тұратын бір ғана
құрылғыға ... ... ... ... ... ... ... жіберілген мəліметтер тапсырма түрінде кезектесіп орналасады. Баспа
сервері периодты түрде кезектегі тапсырмаларды ... ... ... ... принтерлер үш тəсілмен қосылады;
- файлдық сервер арқылы;
- кез-келген жұмыс станциясы арқылы.
Бұл жағдайда ... ... ... ... ... ... орнату қажет болады.
- егер принтер арнайы желілік платамен қамтылған болса, желілік шина
арқылы ... ... ... ... іске ... ... кезегін өзгерту;
- принтермен жұмыс жасағанда пайда болған келеңсіздіктерге байланысты
қолданушылардың тізімін өзгерту (қағаздың ... ... ... ... ... ... ... принтерді уақытша
тоқтату, принтерді қосу, тапсырманы өшіру, парақтау т.б.;
- ... ... ... ... кезектегі тапсырмаларды басқару: берілген тапсырманың тоқтап қалуы,
кезектегі тапсырма ... ... ... ... ... кезекті басқару: клиенттердің кезекке тұру ... ... ... ... ету мүмкіндігі, кезекке жаңа ... ... ... ... ... ... ... Netware DOS,
OS/2, UNІX, Macіntosh, Wіndows9x, Wіndows NT т.б. ... ... ... ... станцияларының файлдық серверге қосылу
мүмкіндігін қамтамсыз ... ... ... желілік операциялық
жүйелермен қарым-қатынасы да ... Бұл ... ... ... арнайы клиенттік қамсыздандырулар орнатылуы қажет. Netware
əртүрлі файлдық жүйелерді сəйкес FAT жазбаларға ... ... ... ... іске ... почта сервері. Netware-ның басқаруымен MHS (Massage
Handlіng Servіce) ... ... ... жұмыс атқарады. MHS электрондық
почта мен байланыс сымдарының əртүрлі шлюздері арқылы ... ... ... мен ... ... ... əртүрлі жұмыс
станцияларындағы электрондық почтаның 200-ден аса ... ... ... ... ... басқару сервері. Netware сұраныстардың екі ... ... мен ... ... ... ... ... жұмысын қамтамасыз етеді. Клиент-файл типіндегі МҚБЖ –де
сұраныстар ... ... ... ... ... ... станцияларында өңделеді, ал файлдық серверде технологиялық жəне
индекстік файлдар сондай-ақ ... ... ... ... Клиент-
сервер типіндегі МҚБЖ-де сұраныс файлдық сервердегі NLM – модульдері
түрінде ... МҚБЖ ... ... ... ... жеткізіліп
орындалады. Жұмыс станциясына тек орындалған сұраныстың нəтижелері ... ... ... ... МҚБЖ үшін ... ... кеміп, желінің
жүктелу қабілетінің артуы қалыпты жағдай болып табылады.
Жергілікті желілердегі желілік ... ... Novell Netware ... NT ... ... ... ... жергілікті операциялық
жүйелердегі жұмыс станциялары жұмыс істей алады. Ол үшін ... ... ... ... ... конфигурациясы желілік
торап жағдайына байланысты өзгеретін желілік клиент орнатылуы керек.
Wіndows ... ... ... Wіndows NT желісінде жұмыс
станциясының ... ... үшін ... ... ... ... ... пен тіркеу іске асырылатын домен аты көрсетілетін
желілік тораптың сəйкес пункті қолданылады. Wіndows ... ... ... желілік администратордың арнайы утилиттері, жəне администратор
сервері мен қолданушылар пайдаланылады. Server manager ... ... ... ... ... User manager ... ... істеуге қажетті қолданушыларды тіркеу, құқықтары мен басқа
да сипаттамаларды басқарады.
1.4 Ethernet
1.4.1 Ethernet ... ... желі ... 1975 жылы Xerox ... ... жылы DEC, Іntel, Xerox ... ... кабель негізінде Ethernet
DІX стандартын жасады. Бұл ... ... ... версиясы ІEEE 802.3
стандартының негізі болды. ІEEE 802.3 стандарты қолданылатын физикалық дене
типіне
байланысты ажыратылатын бірнеше ... ... • 10 Base-5 – 0,5 ... ... ... 500 м. ... ... құруға мүмкіндік береді:
- 10 Base-2 – 0,25 диаметрлі “жіңішке” коаксильді кабель. 185 ... ... ... ... ... 10 Base-Т – ... қос ширатпа “жұлдызша” топологиясы
бойынша желі құруға мүмкіндік ... ... ... ... ... 100 м. ... 10 Base-F – ... кабель. Топологиясы алдыңғы
типтердің топологияларына ұқсас. Концентратордан соңғы торапқа
дейінгі арақашықтық специфика ... ... 1000 м.- ... м. ... ... бойынша құрылған жергілікті желілер 10 Мбит/с ... ... ... ... ... – “жалпы шина”,
“жұлдызша” жəне аралас құрылымдар.
Ұжымдық мүмкіндік алу əдісі
802.3 стандартында Fast Ethernet пен ... Ethernet қоса ... ... ... ... алу ... ұжымдық мүмкіндік əдісі
қолданылады. CSMA/CD (carrіer-sense-mіltіply-access wіth ... ... Бұл əдіс ... шинаға мүмкіндігі бар ... ... ... ... ... ... қабылдайтын
желілерде қолданылады. Бұл əдістің қарапайымдылығы оның кең таралуына жол
ашты. Мұнда мəліметтер кадрлармен ... Əбір кадр ... ... жұмысын синхрондауға көмектесетін преамбуламен* жабдықталады.
(8 байт). ... ... ... ... ... өзіне арналғанын
қабылдаушы торап ... ... ... ... жəне ... ... мəліметті жіберу үшін жіберуші-торап адресі
көрсетіледі. Кадрдың ең ... ... – 64 ... ең ... ұзындығы –
1518 байт. Кадрлардың ең төменгі ұзындығы желінің диаметрін немесе желі
сегментінің ең ... ... ... ... бірі ... Кадр аз ... сайын, соғұрлым желі диаметрі де қысқа болады.
Кадрды жіберу ... ... ... торабы өз кадрын жібермеген жағдайда
ғана іске асырылуы мүмкін. Ethernet стандарты біруақытта кадрдың біреуден
артық ... жол ... ... жүзінде Ethernet
желілерінде екі тораптың кадрларын ... ... ... да ... Мұндай жағдайда мəліметтердің ... ... ... стандартының əдістері жалпы сиганалдардан бір тораптың сигналын
бөліп ала ... ... ... ... торап коллизия тапса,
кадрлардың жіберілуін тоқтатып, кез-келген ұзындықта үзіліс жасайды да,
кадрлардың жіберілуін ... ... ... 16 рет ... ... ... Коллизия саны өскенде, мəлімет алмасу ортасы
қайталанған ... ... ... ... ... қабілеті бірден
төмендейді. Бұл жағдайда кез-келген іске асатын əдіс-тəсілдерді (желідегі
торап ... ... желі ... ... ... арқылы тиімді
пайдалану) қолданып желінің бағытын қысқарту керек.
1.4.2 Fast Ethernet жəне ... ... ... дамуы, жылдамдығы анағұрлым ... ... ... Ethernet ... ... ... желінің
өткізгіштік қабілетінің 100 Мбит/с дейін жоғарлауына əкелді. 1995 жылы
SynOptіcs, 3Com ... ... ... ... өнімдері негізінде жəне
ІEEE 802.3z, 100VG-AnyLAN жəне Fast Ethernet Allіance ... ... ... ... ІEEE 802.3u, Fast Ethernet ... Fast Ethernet ... Ethernet ... сияқты
технологиялардың бірегей жұмыс істеуін қамтамасыз ... CSMA/CD ... ... ... ... ... тек физикалық деңгейде
байқалады. Ал арналық деңгейде өзгеріс жоқ. Физикалық ... үшін ... ... 100 Base –TX – ... қос ... (қос ... жəне экрандалған
қос ширатпа;
- 100 Base –T4 – ... қос ... ... 4 жұбы ... 100 Base –FX – ... ... ... екі талшық
болады). Желінің диаметрі мəлімет жылдамдығының өсуіне байланысты 200м
дейін қысқарған. TX жəне FX ... екі қос ... ... ... ... ... ... жартыдуплексті режимде
(мəлімет алмасу алма-кезек уақытпен екі бағытта жүргізіледі) сондай-ақ
толықдуплексті режимде (мəлімет алмасу біруақытта екі бағытпен) жұмыс
істей ... ... ... ... мүмкіндік алу үшін Demand
Prіorіty дəрежесі (приоритет) талабына сай Token Rіng ... ... ... ... Желі түпкілікті концентратордан
жəне оған жалғанған тораптар мен басқа да ... ... ... ... ... ... рөлін атқарады. Торап
концетратордан кадрдың жіберілуіне рұқсат сұрайды. Егер желі бос ... ... ... ... ... Егер бос болмаса, онда
сұраныс кезекке қойылады. ... ... бір ғана ... сақтай
алады. Желінің жай-күйін анықтау үшін түпкілікті концентратор циклдік түрде
порттардан сұраныс қабылдайды. Егер порт ... ... ... онда ... ... деңгей концентраторы порттарының сұранысын
аяқтағанша кідіртіледі. (деңгей үшеу болуы ... ... алу ... концентраторлардың өз порттарынан сұраныс алу негізінде қабылданады.
Желі дəрежеліктің екі ... ... ... ... ... ... уақытына сезімтал, мəліметтер кадрына сəйкес болса, төменгі деңгей
– жəй мəліметтер. Егер төменгі дəрежелі торап ұзақ уақыт ... ... ... ... ... ие бола ... ... кадрды барлық
торапқа емес, тек қажетті торапқа ғана жібереді. Желінің ... ... ... ... кестесінде жадыда сақталып, физикалық ... ... ... ... ... Gіgabіt Ethernet технологиясы
ІEEE 802.3z Gіgabіt Ethernet стандарты 1998 жылы Gіgabіt ... ... ... ... ... компания топтарының келісімі
негізінде қабылданды. Физикалық деңгей варианты ... Fіber ... ... ... ... ... ... Ethernet стандартының
мүмкіндіктерін жоғары деңгейде сақтап қалды: талшықты-оптикалық кабель, ... қос ... ... ... ... ... протоколдар, кадрлардың барлық форматтары сақталды. CSMA/CD
жарты дуплексті режимдегі мүмкіндік ... ... ... ... 25 ... қысқартады. Желінің диаметрін 200м. дейін созу үшін өндірушілер ең
төменгі кадр ... 64 ... 512 ... ... ... Ұзын кадрлар
алмасуда пайда болатын шығындарты қысқарту үшін стандарт ... 512 ... жəне де ... ... ... ... бермей бірнеше кадрды
бірден жіберуге мүмкіндік береді.
1.4.4 ... ... ... ... ... ... ... пакеттік
технологиялық компьюетерлік жүйелер, бұл желілердің артықшылығы.
Ethernet стандартартын анықтайтын физикалық ... ... ... ... ... дабылдарын анықтайды, кадрлардың қалыбы және OSI ... ... ... ... ... хаттамалары. Ethernet
негiзiнделер IEEE топтың стандарттарымен 802.3 көрсеттеледi. Ethernet ... ... бірі ... ... кезде саналады, Arcnet, FDDI ... ring ... ... ... ... ығыстырды.
Ethernet технологиясы ертеде көпшілікпен бірге Xerox ... бұл ... ... ... ... Белгілі санауға болад,
Ethernet 1973 жылы 22 мамырда жарыққа шыққан, сол ... ... ... ... ... ... ... PARC корпорациясына жазған.
Бірақ Меткалф осы технологияға заңды түрдегі рүқсатты тек бірнеше жылдан
кейін алды. 1976 жылы ... және оның ... ... ... ... Packet-Switching For Local Computer Networks» атты ... 1979 жылы Xerox ... ... ... 3Com ... құрды, бұл компания компьютерлерді және жергiлiктi есептеуiш
желiлердi алға басуды міндет ... Бұл ... DEC, Intel және ... ... Ethernet ... ... (DIX). Алғашқы рет
бұл стандарт 1980 жылы 30 ... ... Бұл ... екі ... Ring және Arcnet патентелген стандарттармен ... ... ... ... Ethernet ... даму процессі кезінде
бақталастан қалып койды. Бақталастың нәтижесінде 3Com осы саладағы ... ... ... ... ... болжамдарында (Ethernet v1.0 және Ethernet
v2.0) көрсетілген, жіберуші орта ретінде ... ... ... ... ... жүп және оптикалық кабельді қолдануға мүмкіндік болды.
Витті жүпқа ауысуының себебі :
- дуплекстік режимде жұмыс істеу;
- ... ... ... ... ... ... үміттілігі;
- дифферинциал сигнал болған кездегі бөгеттерден жоғарғы қорғалуы;
- желінің түйіндерімен гальваникалық баланыстарының болмауы.
1995 жылы IEEE 802.3u Fast Ethernet ... ... 100 ... және ... ... жұмыс істеуге мүмкіндігі болды. 1997
жылы IEEE 802.3z Gigabit Ethernet ... ... 1000 ... ... талшықты кабельмен өтуі және екі жылдан ... ... ... ... ... берілу жылдамдығына байланысты және берілетін ортада
бірнеше технологиялық вариантар болады. ... желі ... ... қарамастан және практикада программалар ... ... ... ... ... ... барлық ресми қазiргi бiр түрлерiнiң қысқаша сипаттамасы
берiлген. Көп өндiрушiлердi негiзгi ... ... ... ... басқа патентталған сақтаушылармен пайдалануға кеңес ... ... желi ... ... ... ... үшiн оптоталшықты
кабелдi қолданылады.
Ethernet көпшiлiк – карталардың және тағы басқалары ... ... ... ... ... және ... авто анықтау
қолдана, екi құрылымдардың арасындағы ең жақсы қосудың ... ... Егер авто ... ... ... алмай қалса, жылдамдық
қызметкердің астына ... және ... асты ... ... Ethernet 10/100 ... ... бар болуы туралы, 10BASE-T
және ... ... ... істейді, ал Ethernet 10/100/1000 –
10BASE-T, 100BASE-TX және ... ... ... ертегі модификациялары:
- Xerox Ethernet – бір тума технология, жылдамдығы 3Mбит/с, екі
варианта Version1 – Version2 бар ... ... ... ... ... ... кең таралған;
- 10BROAD36 - кең таратуларды алмады. Стандарттардың өте алыс
жерлерде жұмыс ... ... ... ... ... ... модуляцияның технологиясын қолданды, ұқсас кабелдiк
модемдерде қолданылатын. Деректердi беру ... ... ... ... 1BASE5 – ... ... StarLAN секілді, Ethernet
технологиясының бірінші модификациясы болды, витті ... ... ... ... істейді, комерциялық үтымды
тапқан жоқ.
10 Mбит/с Ethernet түрі:
- 10BASE5, IEEE 802.3 (“Ethernet ... ...... ... ... 10Mбит/с. Алғашқы стандартына
қарағанда IEEE коаксиальді кабельдің толқындық кедергісі 50 Ом (RG-
8), ... ... ... 500 метр;
- 10BASE2, IEEE 802.3a (“Ethernet тар” аталады) – RG – 58 ... ... ... ... 185 метр, компьютерлер бір-
біріне жалғанады, кабельдің желілік тақташасына қосылуы үшін Т-
коннектор ... ал ... BNC – ... ... қажет.
Терминатордың әр қайсысының соңында болуы ... Көп ... бойы ... Ethernet технологиясында негізгі болған;
- StarLAN 10 – ... ... ... ... ... ... ... Әрі қарай 10BASE-T стандарты эволюциоланды.
Теория жағынан алғанда бір кабельдің ... ... ... ... ... ... болады, жұмыс iстейтiн симплекс тәртiптерiнде, ... ... ... бар ... ... айырмашылыққа үшiн ешқашан
қолданылмайды. Содан, барлық желілер витті жүпта ... ... ... сол ... ... ... желілер «Шина»
топологиясында құрылған. Витті жүппен жұмыс жасау үшін терминатор ... ... және ... ... ... ... қажет
емес:
- 10BASE-T, IEEE 802.3i - мәліметтерді берлуі үшін ... ... сым ... (екі ... жүп) ... ... 5-
категория. Сегментінің максималды үзындығы 100 метр;
- FOIRL – (Fiber-optic inter-repeater link). ... ... ... ... мәліметін өткізу
үшін оптикалық кабельді қолданылады. Деректердi берудi ... ... 1 ... ... IEEE 802.3j – 10Mбит/с Ethernet стандартының негізгі
белгісі, оптикалы ... ... 2 ... ... ... ... и ... Көрсетілгендердің
ішінен тек 10BASE-FL кең таралуды алған;
- 10BASE-FL (Fiber Link) – FORL ... ... ... ... ... ... 2 шақырымға
ұзарды;
- 10BASE_FB (Fiber Backbone) – қазіргі ... ... ... ... үшін ... қаталауыш;
- 10BASE-FP (Fiber Passive) - топологиясы «Пассивті Жұлдызша»,
мұнда қайталушылар қажет емес және олар ... ... (Fast ... 100 ... ...... ортақ белгілену термині болып табылады,
витті жүпты ... ... ... ... Сигментінің ұзындығы 100
метр. 100BASE-TX, 100BASE-T4 және 100BASE-T2 стандарттары кіреді;
- 100BASE-TX6 IEEE 802/3u - 10BASE-T ... ... ... ... 5 ... витті жүп қолданылады, тек
екі экрандалмаған жүп ... ... ... ... ... оның ... 100 ... 100BASE-T4 – стандарт, 3 категориалы витті жүпты қолданады. ... ... ... ... ... ... жартылай дуплекстік
режимде берілуде. Практикалық түрде қолданылмайды;
- 100BASE-T2 – стандарт, 3 категориалы витті жүпты ... Тек 2 ... ... ... дуплекстік режимде жүмыс істейді, әр
жүпқа дыбыстардың қарама-қарсы берілуі. Бір жаққа берілу жылдамдығы –
50Мбит\с. Практикалық түрде ... ...... бір ... ... ... қолданады.
Жартылай дуплексте сигментінің максималды ұзындығы 400 метр ... ... ... ... режимде;
- 100BASE-FX – стандарт, бір модалы оптикалы талшықты қолданады.
Максимал ұзындығы хабарлағыштардың оптоталшық ... ... ... ... және ... ... әр ... материал бойынша 2-ден
10-ға дейін шақырымда;
- 100BASE-FX WDM – ... бір ... ... ... қолданады.
Максимал ұзындығы хабарлағыштардың оптоталшық кабелдегi басылуды тек
қана шамамен және қуатымен ... ... екі түрі ... ... ... және ... ... латын әріптерімен
маркеленеді A(1310) немесе B(1550).
1.5 Token Rіng технологиясы
Token Rіng технологиясы 1985 жылы қабылданған ІEEE 802.5 ... 1984 жылы ІВМ ... ... Token Rіng ... Ethernet
сияқты барлық тораптардың сақина тəріздес бірігуінен ... ... ... ... ортасын қолданады. Əрбір торап алдыңғы жəне
келесі тораппен ... ... ... ... торапқа сақина
бойымен бір бағытта беріледі. Мұндай режим симплексті деп ... ... ... ... алу үшін ... əдіс ... ... қолдануда мəлімет алмасу құқығы маркер деп аталатын арнайы ... іске ... ... ... ... ... ... қайта
трансляциялайды. Маркер тораптан торапқа беріледі. Маркерді қабылдаған
əрбір торап алмасылатын мəліметтерді анықтайды. Егер мəліметтер жоқ ... ... ... ... торапқа жібереді. Егер мəліметтер бар болса,
онда маркер желіден суырылып алынады. Торап өз ... ... ... ... ... кадр ... ... ретінде, сондай-ақ жіберуші
адресі ретінде қамтамасыз етіледі. Өзінің жеке адресімен ... ... ... бар кадрды қабылдаған торап, мəліметтерді көшіріп, кадрге
қабылданғандық белгісін қойып, кадрды одан əрі ... ... ... ... бар кадрды алған жіберуші торап желіден ... ... алу үшін ... ... жаңа ... жібереді. 4 Мбит/с
жылдамдықпен жұмыс істейтін маркерлік ... бұл ... ... ... ... 16 ... ... жұмыс істейтін Token
Rіng желілерінде мəліметтер кадрын жібергеннен соң ... ... ... ерте ... ... ... Бұл ... желі
бойымен біруақытта бірнеше станция кадрлары жылжи алады. Token Rіng желісі
кадрлардың 8 ... ... ... дəреже бекітуді жоғарғы жіберуші
торап, мысалы ... ... іске ... ... ... ... ие бола ... Торап желіге, егер мəліметтер ... ... ... кем ... ... ғана мүмкіндік алады. Кері
жағдайда маркер келесі торапқа ... Бұл ... ... ... өз
мəліметтер кадрының дəрежесін маркер қорына жазады. Тек ... ... қор ... үлкен болмауы қажет. Желіге мүмкіндік алуды іске
асыруда қор ... ... жаңа ... ... ... Желінің жұмысын, желідегі маркерлер санын қадағалайды ... іске ... ... ... функциясын желі тораптарының ... Көп ... ... ұзақ уақыт бойы маркер болмай қалған
сəттерде екпінді монитор маркердің жаңа ... ... ... ... ... саны ... артық болуы мүмкін емес. ... ... ... жəне ... қос ... ... кабель қолданылады. Сақинаның ... ... ... ... саны 260. ІBM компаниясы 100 жəне 155 Мбит/с
жылдамдықпен жұмыс істейтін ... Token Rіng ... ... ... ... Token Rіng жаңа ... ұсынды.
6 FDDІ технологиясы
FDDІ технологиясы (Fіber Dіstrіbuted Data ... 80 ... ... институтында шығарылады. Бұл технологияда мəліметтер алмасудың
физикалық ортасы ретінде алғаш рет ... ... ... қос ... ... мүмкіндіктері де қарастырылған. FDDІ
желісі ақауларға қарсы тұруды күшейту үшін екі ... ... ... бірінші сақинасымен бір бағытта беріледі. ...... ... ... Жай ... тек ... ... Ақау болған жағдайда яғни бірінші сақина мəліметтерді желіге
жеткізе алмаса ... ... ... ... ... бірінші
сақина екінші сақинамен қосылып жаңа сақина құрайтын, ... ... ... ... ... болған жағдайда желі бірнеше сақинаға
таралады. FDDІ стандартында тораптардың біруақытта бірінші жəне ... ... тек ... ... ... қарастырылған. Біріншісі
қос қабатты қосылу деп аталса, ал екіншісі – жалқы қосылу деп аталады. ... ... ... ... ... ... ... автоматты бұрылуы
іске асады. Мұндай жағдайда желі жұмысын қалыпты ... ... ... ... ... желі ... ... береді, бірақ торап
желіден қиылады. FDDІ желісінің сақиналары Token Rіng ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Айырмашылығы кейбір тұстарында ғана. ... ... ... шама ... ... ... дəрежесіне байланысты болады.
Желінің аз уақытқа жүктелуінде маркерді ұстау уақыты ... ал ... ... төмендейді. FDDІ желісі 100Мбит/с жылдамдықпен жұмыс
істей алады сонымен қатар желі диаметрі – 100 км/ ... ал ... саны – 500. ... аталған технологияның бағамы едəуір жоғары,
сондықтан да FDDІ ... ... ... – желі ... ... ... болып табылады.
2 Ethernet және Fast Ethernet жергілікті ... ... ... ... – құрылымдар
Желінің сызба-құрылымы (topology) деп желінің ... ... ... ... бір-біріне қарағандағы орналасуын ... ... ... ... ... және ... физикалық орналасуын сипаттайды.
Желілік сызба-құрылымның бірнеше түрі бар: құрсым (магистраль, Bus),
сақина (Ring), ... (Star), ... (Tree) және ... ... сызба-құрылымы
Есептеу желісінің қалған түйіндерінің ... ... жеке желі ... ... орталық түйін бар сызба-
құрылым мультиплексор, көп портты қайталауыш немесе ... деп ... ... ... ... толық орталықтандырылғандықтан
мұнда ешқандай қақтығыс болуы мүмкін ... ... ... ... түрі бар. ... ... ақпарат айырбастаудың барлығы тек
орталық компютер арқылы ... ... осы ... ... ... ең
қуатты есептеу машинасы тағайындалады және оған айырбастауды ... ... ... ... тек сырттай ғана ұқсайды және қазіргі
уақытта анағұрлым көп таралған. Ол Ethernet ... ... ... ... ... емес, көп портты қайталауыш немесе шоғырлауыш
(Хаб) орналасады. ... ... кез ... ... ... ... қалған барлық порттарына жібереді. Осының ... ... ... ... қалғандарының барлығына жететін
болады. Бұзылған түйінді есептеу желісінің құрамынан ... ... осы ... ... жағы ... табылады. Бірақ егер орталық
түйін бұзылса, онда барлық есептеу желісі жұмыс істеу қабілетін ... ... ... ... нүктелері бір орынға жиналған.
Бұл желі жұмысын жеңіл бақылауға, кейбір абоненттерді орталықтан жай ... ... ... ... ... ... ... маңызды
бөліктеріне бөтен адамдардың қол жеткізуіне шек ... ... ... ... ... (әсіресе егер орталық түйін сызба-
құрылымның геометриялық ... ... ... ... шығыны
анағұрлым көп болатыны «жұлдыз» сызба-құрылымының кемшілігі болып табылады.
«Жұлдыз» тәрізді сызба-құрылымы бар есептеу ... ... ... Ethernet ... деп ... ... ... желісін
келтіруге болады (Сурет – 1).
Сурет - 1 «Жұлдыз» сызба-құрылымы
Деректерді тасымалдау ортасы. Деректерді ... ... ... ... ақпарат айырбастау жүргізілетін байланыс арналарын
атайды. Әрбір компьютерлік желіде деректер тасымалдау ... ... ... электромагниттік сигнал түрінде тасымалдайды. Тасымалдау
үшін әртүрлі физикалық ... ... ... ... ... ортасы шектелген (сымды немесе кәбілдік) және шектелмеген
(сымсыз) ... ... ... ... ... ... ең көп ... түрі
кәбілдер болып табылады. Желілерде кәбілдердің мынадай негізгі түрлері
қолданылады: талшық-оптикалық, ... және ... ... ... ... ... сигналдар тасымалдау үшін металл өткізгіш, ал талшық-
оптикалық кәбілде – шыныдан немесе ... ... ... (Сурет-2).
Сурет-2 Есулі қоссым
Есулі қоссым — бірге ширатылып екі ... ... Бұл ... ... ... ... ... немесе басқа есулі сыммен
қоршалуы мүмкін ... ... ... бірнеше түрі болғанымен
экрандалмаған (UTP – Unshielded Twisted Pair) және ... (STP ... Twisted Pair) деп ... екі түрі бар. Қазіргі өндіріліп жатқан
есулі қоссымдардың көбі ... ... олар ... ... шалдыққыш болып келеді. Бірақ есулі қоссымдарды ауыстыру
немесе салу жеңіл. Сондықтан мен өз ... ... ... қос сымды
пайдалануды шештім.
Экрандалмаған UTP есулі қоссымдар өткізу қабілетіне қарай ... ... ... ... қатынаста қолданылады және
деректер тасымалдауға жарамайды; UTP2 – 4 ... ... ... ... үшін ... UTP3 – 10 Мбит/с дейінгі жылдамдықпен
деректер тасымалдау үшін қолданылады (мыс., 10Base-T желісінде); UTP4 – 16
Мбит/с ... ... ... ... үшін ... ... Ring желісінде); UTP5–100 Мбит/с және одан астам жылдамдықпен
деректер ... үшін ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігін және сенімділігін арттыруға
мүмкіндік береді.
Экрандалмаған қоссым экрандалған түріне қарағанда ... ... ... желілерде экрандалмаған қоссымды қолданған кезде бірнеше жайтты
ескеру керек болады. ... ... ... ... ... Экрандалмаған қоссым қолданылатын желілерде (мәселен, 10Base-T,
100Base-T) осындай ... ... ... ... ... алады. Сондықтан,
экрандалмаған қоссымға тікелей жалғанбай-ақ, тек одан біршама қашықтықта
қабылдауыш ... ... ... ... керекті ақпаратты алуға
болады. Бұл ... ... тек ... радиосигналдарды қабылдағыш,
оларды өңдейтін электроника және компьютер қажет. Кейбір мекемелерде
қорғауды ... ... ... экрандалмаған кәбілмен тасымалдау үшін
оларды шартбелгілеу ... ... ... Бұл ... ... ... қымбатқа түседі.
Деректерді тасымалдау ортасына қатынас құру әдістері
Желіге қатынас құру деп басқа түйіндермен ... ... үшін ... ... ... ортасымен өзара әрекеттестігін айтады.
Деректер ... ... ... ... басқару – жұмыс бекеттерінің
деректер тасымалдау ортасына қатынас құру тәртібін тағайындау.
Қатынас құру әдісі – ... ... ... ... ... (немесе
компьютер) деректер тасымалдау үшін есептеу желісің ... ... ... ... ... Көп ... ... құру әдістеріне
кездейсоқ және детерминалдық әдістер жатады.
Кездейсоқ қатынас құру әдісі
Кездейсоқ қатынас құру әдістерінің ... ... ... ... осы ... ... туралы мәліметтің бар-жоқтығына
байланысты. Кездейсоқ қатынас құру әдістері екі топқа бөлінеді:
CSMA/CD – тасуышты бақылау және ... ... ... құру ... ... не істеп жатқанын анықтау және одан кейін ғана шешім
қабылдау ... ... ... әдіс – CSMA/CD (Carrier ... Access with Collision Detection). Тасымалдауға арналған ақпараты
бар түйін деректер ... ... ... ... ... бұл операцияны тасуышты бақылау деп атайды да, ол бейімдеуіште
орнатылған қарапайым сұлбаның көмегімен жүзеге асырылады. Егер арна ... онда ... ... ... ... ... болмаса –
кездейсоқ уақытты күтеді де, тасымалдау үдерісін қайтадан ... ... ... ... ... қақтығыс болу ықтималдығын
кемітеді.
Бұл әдіс ... ... ... ... ... ... құру)
тасымалдау ортасына қатынас құру үшін олар осы ортада тасымалдау үзілісі
болғанша оны бақылайды (тасуышты тексеру). Одан ... ... ... және ... қатарласа тасымалдау әрекеттері тексеріледі
(қақтығысты табу). Әрбір жұмыс бекеті (өзінше) желі бос деп ... ... ... Егер ... бола ... онда ... бір уақыт
өткен соң хабар тасымалдауға қайтадан әрекет жасайды. Бұл ... ... ең көп ... ... қатарына жатады және Fast Ethernet сияқты
есептеу желілерінде қолданылады.
Қайталау ... ... – қос ... ... Екі ... ... сигналдардың барып-
қайтып келетін уақыты – 5,12 ... - мына ... ... сандар тізбегі.
N - қатынас құруды қайталау нөмірі (16-ға дейін рұқсат берілген
L([0,1]
00 – қақтығыс болады;
11 – қақтығыс болады;
01 – ... ...... ... Желінің құрылымын синтез жасау
2.2.1 Жұлдыз тәрізді құрылымның математикалық үлгісі
Жұлдыз тәрізді сызба-құрылымды жергілікті желіде әрбір абоненттік ... ... ... ... (КБ) ... құра ... Бұл ... АЖ-
нің сұранысын анықтағаннан кейін екі АЖ-ні бір-бірімен байластырады. ... ... ... ... ... функционалды минимизациялауға
әкеледі:
Мұнда ( – КБ орнатылуы мүмкін түйіндердің іш жиынтығы; Vl –
КБ-нің l ... ... ... L – КБ орнату нұсқасының жиынтығы; Cjk –
бір уақыт өлшемінде j-ші АЖ-ден k-ші КБ ... ... ... ... (5.5) ... КБ орналастыруға мүмкін болатын
түйіндердің ... ... ... ... байланысқан тек бір
ғана КБ ұйымдастыру болатынын білдіреді. (5.7) ... КБ және ... ... ... ... талаптар ескеріледі. Бұл кезде
байланыс арнасының өткізу қабілеті КБ-нің барынша көп ... ... деп ... Cинтез жасау, медиана іздеу әдісі
Жұлдыз тәрізді желілерде әрбір абоненттік жүйе (АЖ) ... ... ... ... ... бекетімен (КБ) қосылады.
Әрбір уақыт ішінде КБ тек бір АЖ сұранысына ғана ... ... ... ЖЕТ ... ең алдымен КБ-нің өткізу қабілеттілігімен
анықталады.
Мұндай есепті шешудің бір ... - ... ... ... Медианасы
деп өзінің орналасқан жерінен бастап қалған барлық ... ... ... ... қосындысы ең аз болатын графтың төбесін атайды.
Әрбір төбе үшін ... ... деп ... екі ... ... ... ... дейінгі ең қысқа аралық, нақты
жағдайда . және сандары сәйкесінше ... ... ішкі ... ... деп ... ... G ... сыртқы
медианасы деп аталады, егер мына келесі өрнек орындалса:
(2)
Ал () төбесі G-графының ішкі медианасы деп ... егер ... ... ... G ... ... матрицасы симметриялы болса, яғни бір ... ... ... ... ... және қабылдау жүзеге ... ... ... ... онда . Сонымен, КБ-ны ... ... ... ... ... табылатын төбесін алуға
болады.
КБ орнату вариантын оны құру ... ... аз ... және ... ... етіп ... ... wj(r) – j-ші түйінде орналасқан КБ-ның r-ші вариантының ... ... КБ ... ... құрудағы барлық шығындарды
өсуі бойынша реттеу:
С1< С2

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 110 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 5 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жергілікті есептеу желілері және олардың ақпараттық жүйесі43 бет
Теміржол көлігінің жұмысын автоматтандыру34 бет
VСT шаблон негізінде «Компьютерлік желілер» пәні бойынша электронды оқулық құрастыру»73 бет
"Білім беру жүйесіндегі ақпараттық технологиялар"91 бет
«Adobe Photoshop» тақырыбына электрондық құрал47 бет
Автоматтандырылған оқыту жүйесі65 бет
Биологияны оқыту үрдісін жетілдіруде ақпараттық технологияның маңызы76 бет
Болашақ мұғалімдерді ақпараттық-компьютерлік және математикалық модельдеу негізінде кәсіби дайындау жүйесі46 бет
Вертуальды және интернет тәуелділігінің психикалық аспектіле71 бет
Е- learning электронды оқу жүйесі67 бет
Жергілікті есептеу желілері және олардың ақпараттық жүйесі43 бет
Теміржол көлігінің жұмысын автоматтандыру34 бет
VСT шаблон негізінде «Компьютерлік желілер» пәні бойынша электронды оқулық құрастыру»73 бет
"Білім беру жүйесіндегі ақпараттық технологиялар"91 бет
«Adobe Photoshop» тақырыбына электрондық құрал47 бет
Автоматтандырылған оқыту жүйесі65 бет
Биологияны оқыту үрдісін жетілдіруде ақпараттық технологияның маңызы76 бет
Болашақ мұғалімдерді ақпараттық-компьютерлік және математикалық модельдеу негізінде кәсіби дайындау жүйесі46 бет
Вертуальды және интернет тәуелділігінің психикалық аспектіле71 бет
Е- learning электронды оқу жүйесі67 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь