Құқық нормаларының түсінігі

МАЗМҰНЫ
Кіріспе
1 Құқық нормаларының түсінігі
1.1. Құқықтық норманың ұғымы, түрлері, құрылымы
1.2 Әлеуметтік нормалар ұғымы, қызметтері, түрлері
2 Құқық нормаларының ерекшеліктері, жіктелуі
2.1 Құқықтық нормалардың ерекшеліктері
2.2 Құқық нормаларының жіктелуі
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
КІРІСПЕ
Қоғамдағы көптеген негізгі құрал – әлеуметтік нормалар. Олар қоғамның дағдарысқа ұшырамай, біркелкі дұрыс дамуын қамтамасыз етіп отырады. Бұл объективтік процесс. Әлеуметтік нормалар көне заманнан адам қоғамымен бірге өмір сүріп, диалектикалық процесс арқылы дамып, нығайып келеді. Әлеуметтік нормалар арқылы қоғамдағы қатынастардың өзара байланысы өзгеріп, жаңарып, дамып жатады. Сол арқылы қоғамның өзгеруі, жаңаруы прогресстік жолмен дамып жатады.
Әлеуметтік нормалардың негізгі түрі ретінде құқық нормасы – мемлекетпен бекітілген, санкцияланған және қорғалатын және қоғамдық қатынастарды реттеуге бағытталған және оны бұзған жағдайда мемлекеттік мәжбүрлеу шарасы қарастырылған жалпыға міндетті, формальды анықталған мінез – құлық ережесі; Әлеуметтік нормалардың маңызды түрі – құқықтық нормалар. Әлеуметтік норманың барлық сапаларын иемдене отырып, олар мемлекетпен ажырағысыз байланысы арқылы анықталатын арнаулы ерекшеліктерімен де сипатталады: көрініс табуының, бұзудан қорғаудың үлгісі ерекше болады.
Құқықтық норма бұл мемлекетпен бекітілген, мақұлданған әрекет тәртібі. Құқықтық норма – әлеуметтік құрылым ретіндегі құқықтың бастапқы элементі, бүкіл құқықтық жүйенің негізгі түсінігі. Құқықтық норманың салыстырмалы толық түсінігін анықтау үшін, оның құрулы процесін, негізделуін, табиғатын, қасиеттерін, әлеуметтік ролін ұғыну керек.
Құқық нормасы туралы мәселе заң ғылымында даулы сұрақтардың бірі. Аталмыш дипломдық жұмыста зерттеудің мақсаты: құқық нормасының мазмұнын, оның құрылымдық сипаты мен құрылымдық бөліктерін жан – жақты қарастыру. Жұмыстың мақсатынан кейін, оның негізгі шешуші жолдары ретінде мынадай міндеттер қойылады:
- құқық нормасының түсінігін анықтау;
- құқық нормасының мәні мен маңызын қарастыру;
- құқық нормасын жіктеу;
Пайдаланылған әдебиеттер
1. А.С. Ибраева, Н.С. Ибраев Теория государства и права: учебное пособие.- Алматы, «Жеті жарғы», 2003, - 65-71стр.
2. А.С. Ибраева Заң терминдерінің қазақша – орысша және орысша – қазақша қысаша түсіндірме сөздігі.- Алматы, «Жеті жарғы» 1996ж.
3. А. Жакупова «Конституция – основа развития государства» // Заң және заман.-2005ж. №9-17б.
4. Ә. Әділхан «Адам құқы – ең жоғары құндылық» // Заң және заман.- 2005ж.-№25-3-5 б.
5. Б. Қонақбаев «Азаматтарды құқықтық қорғау және олардың құқықтары мен бостандықтарының кепілдіктерін нығайту» // Заң.-2005ж.-№31.-26-28б.
6. Г. Адрасулова «Юридическое значение, функции и эффективность применения норм права» // Фемида.-2006ж.-№10-11-14б.
7. Ғ. Сапарғалиев, А. Ибраева Мемлекет және құқық теориясы: оқу құралы.- Алматы, «Жеті жарға», 1998ж.,-88-89б.
8. «Қазақстан Республикасының Конституциясы»: Түсініктеме.-Алматы, «Жеті жарғы», 1999ж.,-26-32б.
9. «Қазақстан Республикасының мемлекеті мен құқығының негіздері» : оқулық.-Алматы, 2003ж.,-112-116б.
10. Қ.А. Мустафаев «Құқықтық тәлім - тәрбие мен жалпы оқытудың іс-шаралары» // Заң.-2005ж.-№5.-31-33б.
11. Қ.Д. Жоламан, А.Қ. Мухтарова, А.Н. Таукелов мемлекет және құқық теориясы: оқулық.-Алматы, ҚазМЗУ-дың баспа- полиграфия орталығы 1999ж.,-124-127б
12. «Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі» 27.12.1994ж.
13. Н.Ә. Назарбаев «Қазақтан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында»: Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев Қазақстан халқына жолдауы .- Астана, 2006ж.,-9-11б.
14. Н.Ә. Назарбаев «Қазақстан – 2030» Алматы, 1998ж.
        
        КІРІСПЕ
Қоғамдағы көптеген негізгі құрал - әлеуметтік нормалар. Олар қоғамның дағдарысқа ұшырамай, біркелкі дұрыс дамуын қамтамасыз етіп ... Бұл ... ... Әлеуметтік нормалар көне заманнан адам қоғамымен бірге өмір ... ... ... ... ... ... келеді. Әлеуметтік нормалар арқылы қоғамдағы қатынастардың өзара байланысы өзгеріп, жаңарып, дамып жатады. Сол арқылы қоғамның өзгеруі, жаңаруы ... ... ... ... ... ... түрі ... құқық нормасы - мемлекетпен бекітілген, санкцияланған және ... және ... ... ... ... және оны ... жағдайда мемлекеттік мәжбүрлеу шарасы қарастырылған жалпыға міндетті, формальды анықталған мінез - ... ... ... нормалардың маңызды түрі - құқықтық нормалар. Әлеуметтік норманың барлық сапаларын иемдене отырып, олар мемлекетпен ажырағысыз ... ... ... ... ерекшеліктерімен де сипатталады: көрініс табуының, бұзудан қорғаудың үлгісі ерекше болады.
Құқықтық ... бұл ... ... ... ... ... ... норма - әлеуметтік құрылым ретіндегі құқықтың бастапқы элементі, бүкіл құқықтық жүйенің негізгі түсінігі. Құқықтық норманың салыстырмалы толық ... ... ... оның ... ... ... ... қасиеттерін, әлеуметтік ролін ұғыну керек.
Құқық нормасы туралы мәселе заң ғылымында даулы сұрақтардың бірі. Аталмыш дипломдық жұмыста зерттеудің мақсаты: құқық нормасының ... оның ... ... мен құрылымдық бөліктерін жан - жақты қарастыру. Жұмыстың мақсатынан кейін, оның негізгі ... ... ... мынадай міндеттер қойылады:
- құқық нормасының түсінігін анықтау;
- құқық нормасының мәні мен маңызын ... ... ... ... ... нормасының құрылымын талдау;
- құқық нормасының элементтерін зерттеу;
Жұмыста ғылыми зерттеудің жалпы және жеке әдістері: ... ... ... ... ... конкретті (нақты)-әлеуметтік қолданылды. Жазбадағы көптеген ережелер, көрсетілген тұжырымдамалық мәні бар және ... ... үшін ... ... ... жазу кезінде көптеген арнаулы ғылыми, ғылыми-көпшілік әдебиеттер, мемлекет пен құқық теориясы мен тәжірибелеріне, Қазақстан ... ... мен ... ... шетелдік мемлекеттердің мемлекеті мен құқық теориясына арналған әдебиеттер, бұқаралық ақпарат құралдарының мағлұматтары пайдаланылды.
1
1.1. Құқықтық норманың ұғымы, ... ... - ... құбылыс. Құқықтың негізгі қызметі - қоғамдық ... ... ... ... ... ... жалпыға бірдей міндетті мемлекет қамтамасыз ететін нормалардың жиынтығы.
Ал құқықтық норма дегеніміз, құқықтың бір ғана ереже қағидасы. Мысалы, құқықты үй деп ... онда ... ... осы ... бір ... торшасы.
Құқықтық норма - мемлекет таныған, қамтамасыз еткен, қоғамдық қатынастарға араласып түсушілердің ... мен ... ... ... әрекеттерін үлгі, эталон, масштаб, өлшем есебінде реттей алатын жалпыға бірдей міндетті ... ... ... - ... ... ... ... жүріс-тұрыстың айырымдылық белгісін білдіреді. Осыдан құқықтық норма жария айқындылық, нақтылық мәнге ие болады. Оның өзі заңмен көзделген істің ... ... ... ... ... ... үш ... (бөлігі) болады: диспозиция (мінез-құлық ережесі), гипотеза және санкция (жаза, шара).
Құқықтық норманың гипотезасы (жорамалы) - ... ... ... ... ... үшін ... ... мән-жайлардың бар екенін көрсететін құқықтық норманың бөлшегі. Гипотезаның көмегімен мінез-құлықтың қиялдағы нұсқасы өмірдегі жағдаймен, белгілі адаммен, мерзіммен және ... ... ... ... ... ... ... жан бітіреді. Мысалы, бұзақылық үшін жауапқа тартылатын адам қоғамдық тәртіп бұзған болуы керек. Егер осындай ... ... ... заң ... ... ... гипотезада бір ғана мән-жай көрсетіліп, сол жағдайда құқықтық норма қолданылатын болса, оны жай ... ... ... егер бала ... ата-анасы қазақстан Республикасының азаматы болып саналады. Егер құқықтық норманы қолдану үшін екі, одан да көп мән-жай ... ... ... ... ... гипотеза дейді.
Егер құқықтық норманың қолданылуы бірнеше мән-жайдың біреуіне ... ... оны ... ... дейді.
Құқықтық норманың диспозициясы - құқықтық қатынастарға қатысушылардың мінез-құлқы қандай болуы керек екенін анықтайтын ... ... ... - ... норманың ұйтқысы, мазмұны, өзегі. Бірақ құқықтық норма тек қана диспозициядан тұрмайды. Гипотеза санкциямен байланысқанда ғана диспозиция ... ... ... ... ... ... - мінез-құлықтың үлгісі. Диспозиция үш ... ... а) жай ... егер ... мазмұны ашылмаса; б) бейнеленген диспозиция - ... ... ... белгілері анықталса; в) сілтемелі диспозиция - егер құқықтық норма диспозициясы анықталған басқа құқықтық ... ... ... ... санкциясы - құқықтық норманың диспозициясы бұзылған жағдайда қолданылатын жағымсыз шараны көрсететін құқықтық норманың бөлшегі.
Санкцияда ... ... ... ... ... ... ... түрлері: а) абсолютті - анық, б) ... в) ... ... да ... ... актілер) - нормативтік акт болып саналады. Оның құрылымы ерекше. Заң баптардан ... Бір ... бір, ... ... ... ... ... Ал заңның бабы бір немесе бірнеше құқықтық нормалардан тұруы мүмкін. Егер заңның ... бір ... ... бап пен ... ... ... Бапта екі норма да болуы мүмкін. Онда, әрине баптың мазмұны норманың ... кең ... ... ... ... Конституциясының 34-бабы екі құқықтық нормадан тұрады:
* Әркім Қазақстан Республикасы Конституциясын және заңдарын сақтауға, басқа адамдардың құқықтарын, ... ... мен ... ... ... ... ... мемлекеттік рәміздерін құрметтеуге міндетті.
* Кейде бір құқықтық норма бірнеше баптан тұруы мүмкін.
Заңның бабында кейде норманың тек бір ... ғана ... ал ... ... тағы екінші, үшінші баптардан немесе басқа нормативтік актілерден іздеуге тура келеді. Бұдан құқық нормасын заңның бабынан ажыратудың ... ... ... өзі сірә ... ... бір бабында кейде екі, үш және одан да көп нормалардың кездесуінен болады. Кейбір актілер, мысалы, ... ... ... ... ... актілер санкцияларды білдіруге маманданған болыпкеледі.
Егерде құқық нормасының құрамындағы құрылымдық элементтердің қайсыбіреуі болмаса, онда ол өзінің ... ... ... ... Сондықтан да нормаларды жасағанда заң шығарушы оның әрбір бөлігін арнайы жазып алуы қажет немесе оған тиісті сілтеме жасау жөн. Ал ол ... ... ... ... ... заң жөнімен сауатты құру үшін норма элементтерінің барлық байланыстарын ескеруі ... ... ... ... ... ... құрылымымен, сондай-ақ маңызды белгі-нышандарымен ерекшеленеді. Құқық нормасы, оның ішінде бәрінен бұрын жеке-дара ұйғарымнан ерекшеленеді. Жеке-дара ұйғарым ... ... және бір рет қана ... ... ... ... ... белгілі бір оқиға ғана жалғыз бір жолғы әрекетке ... ... ... ... бір ... ғана орналады. Басқа жағынан алып қарағанда құқық нормасы құқықтың жалпы ... ... ... ... ... ... ... да, дегенмен өзін құқық нормасы арқылы көрсетеді, өзін анықтап дәлелдеуді қажет етеді, гипотеза мен санкцияға тікелей ... ... ... ... ... көз ... елестетудің өзі қиын.Қандай бір норма болмасын оның қайсы ... ... ... ... ... қызмет ететіндер құқықты жақсылап түсінуі, толығынан алғанда не үшін қажет ... ... ... мүмкіншіліктерінің қандай дәрежеде екендіктерін біліп алу болып табылады. Заң ... ... ... ... және қорғаушы (сақтаушы) деп бөлу жіктеудің ең ... ... ... ... бір ... мұның өзі де шартты ғана. Олай болатын себебі, әрбір норма адамдардың еркі мен ықтиярына, санасына ықпал ете ... оның ... ... ... ... ... олардың мінездерін, жүріс-тұрыстары тікелей реттелетін тәрізді. Қорғау нормалары заң ... ... және ... ... қорғаудан басқалай да мәжбүрлеу шараларын белгілейді. Оларды қолданудың тәртіптік реттері мен ... ... ... ... ... жүріс-тұрыстарының реттелуін жанамалай түрде жүргізілетін іспетті болады. Сонымен алдын-ала қарастырылған санкцияның сипаты мен оның қай салаға жататындығына байланысты құқық ... ... ... ... ... ... ... құқық қорғау нормалары деп, қылмыстық құқық қорғау нормалары деп сараланады. Нақ осы аталған сараларының нормалары негізінен алғанда қоғамдық қатынастарды сақтап, ... ... ... ... ... ... ... көріністерінен өзінің құрылымымен, сондай-ақ маңызды белгі-нышандарымен ерекшеленеді. Құқық нормасы, оның ... ... ... ... ұйғарымнан ерекшеленеді. Жеке-дара ұйғарым нормаға негізделеді және бір рет қана орындаумен тәмамдалады. Жеке-дара ұйғарым дәлме-дәл белгілі бір ... ғана ... бір ... әрекетке ғана, нақты, дерегі белгілі бір адамға ғана орналады. Басқа жағынан алып ... ... ... ... ... принциптерінен ерекшеленеді. Құқық принциптері норматвитік сипатта болса да, дегенмен өзін құқық нормасы арқылы көрсетеді, өзін анықтап дәлелдеуді ... ... ... мен ... ... шықпайды. Онсыз құқықтық реттеудің айқындылығын көз алдымызға елестетудің өзі қиын.
Реттеу нормалары міндеттеу, тыйым салу және құқықты белгілеу нормаларына бөлінеді. Жалпы ... осы ... ... ... ... ... да осы ... сипатына жасалып құрылуы мүмкін. Ал кейбір нормалар табиғи ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір жағдайларда, қылмыстық іс қозғау, тергеушінің әрі ... әрі ... ... ... ... бірге, кейбір нормаларда алдындағы қатарға жеке адамның міндеті ғана шығады. Ал ... ... ... ... ... бір ... ... мінез, жүріс-тұрыстарға тыйым салуға ерекше назар аударылады.
Міндеттеу және тыйым салу нормалары әдеттегі ... ... ... ... ... Яғни ... ... ауытқымайтын, сөзсіз орындалатын сипатта болады. Белгілеу (құқықты белгілеу) нормалары жиі түрде диспозитивтік санаттағы нормаға жатады, ... ... ... күші бағытталған адамның мінез, жүріс-тұрысы оның серіктесінің (әріптесінің) келісімімен өзгертілуі мүмкін екенін білдіреді. Осы тәрізді негіздерге сүйеніп факультативтік ... да ... ... Ол ... бір ... мінез, жүріс-тұрыстың басты нұсқасынан ауытқуға мүмкіндік жасайды. Сөйтіп бұл жағдайда негізгі емес, яғни қосалқы нұсқаны таңдап ... ... ... ... ... деп аталынатындар бірнеше түрлі мінез, жүріс-тұрыс нұсқаларынан біреуін ғана артықтау немесе тәуірлеу деп кеңес береді. Егер де ... ... ... оның ... етуі мен ... мейілінше толық түрде жасап, әрі қарайғы қолданыстарға түсуге жол ... ... ... онда ол ... ... ... ... Керісінше, айқындылығы салыстырмалы нормаларда нұсқаулар болмайды және нақты жағдайларға байланысты ... ... ... да ... ... ... ... өз кезегінде ситуациялық және баламалық деп жіктеледі. Бұлардың алғашқылары норма адресатының (арналған тағайынының) қалауын өзінің білімінше істеуді ... ... ... ... шешуіне мүмкіндік береді. Ал екіншілері - ... ... ... нұсқаулардан қалауынша таңдауына мүмкіншілік жасайды. Нормалардың негізгі және туынды; тұрақты және ... ... ... де ... ... ... мадақ нормалары жатады. Бұл нормалар адамдардың мінез, жүріс-тұрыстарын мадақтау шараларымен (санкцияларымен) дем беріп, ынталандырады. Мұндайларды тіпті, қылмыстық құқықтан да ... ... мен ... (сақтау) нормаларының арасынан мамандырылғандарын бөліп арнайы қарастыруға болады. Бұларға: 1) анықтамалық-пайымдылық яғни дифинитивтік нормалар жатады. Мұнда мемлекеттік құқықтық институттардың ... мен ... ... 2) ... ... білдіретін) нормалар, оперативтік (жеделдікті білдіретін) нормалар актілердің күшін жоюға ... ... ... ... ... ... таратуға бағытталған және тағы сол сияқты Коллизиялық нормалар - ... ... ... ... ... нормалар.
1.2
Құқықтың нормалары қоғам дамуының саяси - экономикалық, мәдени - ... ... ... сай ... ... ... ... мол болмақ. Қоғам өмірін құқық арқылы реттеу процесінде әр түрлі құқықтық қатынастар туады, яғни қоғам мүшелері, мемлекеттік мекемелер, қоғамдық ұйымдар ... ... ... іс ... асыру үшін өзара қарым - қатынастарға түсіп, ... ... ... ... ... болады. Құқықтық қатынастар қоғам өмірінің негізгі салаларын ... ... ... ... ... ... ... процессуалдық т.б. Мемлекетке қажетті қоғамдық тәртіп құқықтық қатынастар негізінде ғана ... ... Бұл - ... ... қатынастарды реттеудегі көздейтін басты мақсаты.
Біз, жоғарыда құқықтың түсінігін және мазмұнын ... ... ... келдік. Бұл құқықтың түсігінің, мазмұнының негізгі бағыты. Өмір тәжірибесінде біраз ғалымдар құқықтың мазмұнын кеңейтілген түрде зерттеп, ... сол ... ... ... ... ... мәселелері: құқықтық қатынас; құқықтық сана, субъективтік құқық, құқықты қолдану, құқықты бұзушылық және жауапкершілік. Міне, осы мәселелердің бәрін олар ... ... ... ... бұл ... ... Өйткені осы қатынастардың бәрі де құқықтық нормалармен реттеліп, шешімін тауып жатады. Екінші олардың кеңірек зерттген мәселесі - ... пен ... ... пен ... ... және айырмашылығы. Құқықтық норма абстрактік түрде қарастырып іс - әрекетті кеңірек қамтиды, ал заң нақты ... бір ... ... ... ... ... ... мен құқықтарын бөліп қарауға блмайды - деп ... Бұл ... де ... ... ғылыми зерттеуде оларды жеке бөліп қарастырған жөн - ... ... ... ... ... тұжырым дұрыс болады.
Қоғамның тарихи объективтік даму процесінде құқықтың маңызы туралы екі пікір бар: біріншісі- қоғамның дамуын басқарып, реттеп отырушы ... ... ... бірі құқық. Онсыз қоғам дағдарысқа ұшырап әлдеқашан ақыр заман болар еді. Бұл ... - ... ... деп ... ... ... қарсы пікір. Қоғамның дамуында құқықтың ешқандай рөлі, маңызы жоқ деп ... Бұл ... ... нигилизм деп атайды. Ниглизм қоғамда қабылдаған, бүкіл адамға пайдалы нормаларды, жағымды мұраларды жоққа шығарып мойындамау. Заңды көзқарас көне ... ... ... ... даму ... ... маңызын жан- жақты зерттеп, бірнеше ғылыми қортынды ... ... ... ... ... ... прогрестік жолмен дамып, ХІХ - ХХ ғасырларда өзінің ... ... ... ... ... ... ... мемлекетпен бірге қоғам дамуын басқарып, реттуші негізгі әлеуметтік факторлардың бір екенінпе ешкім ... ... ... ... ... даму ... маңызы мен рөлі туралы заңды көзқарас пікірінің дұрыс ... ... ... нигилизм пікірін қазір ешкім қолдамайды.
Мемелекеттік құқық арқылы өзінің жоғарғы және ... ... ... ... ... қарым - қатынастарын бекітпей ішкі және сыртқы міндеттерін іске асыруы мүмкін емес. Міне, осы мәселелерді мемлекет құқық ... ... ... отырып іске асырады. Мемлекетке қажетті қоғамдық қатынастар құқық негізінде ғана орнай алады. Бұл мемлекет пен құқықтың қатынастарды реттеудегі көздейтін ... ... ... құқық нормалары мемлекеттің күшіне сүйеніп,жүзеге асырылады. Құқықтың тірегі, оның күш қуаты, ... ... ... нормалары адамға бостандық беріп қана қоймай, сол бостандықты қамтамасыз ететін күшке сүйенеді.
1.Құқықтық нормаларды мемлекеттік органдар ресми түрде қалыптастырады; әлеуметтік ... ... ... ... ұйымдар қабылдайды, мемлекеттің оған қатысы жоқ.
2.Құқықтық нормалардың ... ... ... ... халықтарына міндетті күші бар басқа нормалардың міндетті күші тек ұйымдардың мүшелерін қамтиды.
3.құқықтық нормалар жеке адамдардың және ... ... - ... ... ... ... жеке ұйымдардың, бірлестіктердің мақсатын қамтиды.
4.Құқықтық нормалардың орындалуын мемлекеттік органдар бақылап отырады; басқа нормаларға мемлекеттің ... жоқ, ... ... ... бірлестіктер бақылайды.
2
2.1 Құқықтық нормалардың ерекшеліктері
1) Құқықтық нормалар ... үлгі , ... ... ... ... Құқықтық нормаларының мәтінде көрсетілген информация ситуацияға түскен субъектілердің ... ... , ... бекітеді. Мысалы , Қазақстан Республикасының ... ... ... ... он тқрт жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар үшін мәселелердң олардың атынан ата- ... , ... ... ... ... ... ... ережені бекіткен. Яғни , бұл норма 14 жасқа толмағандардың ... ... ... ... ... ... халықтың , таптардың , топтардың , тіпті жеке адамның еркі де бекітіледі. Адамзат ... жеке ... ... ... ... ... көп болған. Мысалы , коммунизм идеологиясының негізін қалаушы Карл Маркс ... > ... ... ... ... ... туралы заңның өте қатаң талаптарын жоюды өз өмірінен алған . К.Маркс өзінің құдай қосқан әйелі бола тұрып , ... ... ... ... ... әйелмен көңілдес болып , бала туғызған. Әйелінен сескенген ... ... ... дегізеді, бірақ оған өзінің мұрасын бөліп беруді армандайды . Өкінішке орай сол ... заң ... ... ... ... балаларға ғана иүрагерлік берілген. Социалистік идиологияны жазу барысында К.Маркс қатаң ... ... ... шығаруды талап етті.
3) Құқықтық норма қажет болған жағдайда мемлекет күшпен қамтамасыз ... Сот , ... ... және ... да мемлекеттік органдар құқықтық норма бұрмаланған , немесе орындамаған субъектілерге күш ... , ... ... ... ... ... ... негізгі функциялары қоғамдық қатынастарды реттеу және құқық бұзушылықтан сол қатынастарды ... ... ... табылады құқықтық нормаларды реттеу функцияларына байланысты топтастырып қарағанда арнайы бір қоғамдық ... ... . ... ... нормалар мүліктік қатынастарды реттесе, басқалары экологиялық, қаржы отбасы, әкімшілік , банк , сайлау , ... жер ... ... ... ... ... құқықтық нормалар реттеу пәніне байланысты конституциялық - құқықтық , әкімшілік құқықтық , ... - ... , және т.б. ... ... Ал , құқықтық нормалар өздерінің іс жүзіне асырылуына байлансты мынадай түрлерге ... ... ... - бұл ... ... бір мазмұндағы әрекеттерді жасау ... ... ... Тыйым салушы норма - бұл субъектіге ... бір ... ... бас тартуды міндеттейтін норма.
3) Құқық беруші норма - бұл ... ... бір ... ... ... ... құқықтарды реттейтін норма.
4) Дефинитивті норма - нормада заң ғылымдарының ... ... бір ... ... ... Бұл ... ... құқықтары мен міндеттері нақтылы дәрежеде не мағынада көрсетілмейді. Бір дефинитивтік ... ... ... ... ... , ... ... рөл атқарады және Қазақстан Республикасының құқықтық жүйесінде , құқық ... жиі ... , ... Республикасы Қылмыстық кодексінің 9-бабы қылмыстық ... мына ... ... ... : >
... некенің ұғымын , , -- деген дефинициямен берілген .
5) Декларативтік норма - негізігі ... ... ... мағынасында көрсетіледі. Мысалы , Қазақстан Республикасы ... іс ... ... ... қылмыстық процестің барлық міндеттері былай деп жарияланған : .
в) ... ... - ... және құқық теориясында жиі пайдаланылады. Мысалы , Қазақстан Республикасы Президенті қабылдаған жарлықтарында Үкіметке арнайы бір ... ... ... ... ... екеніне ұсыныс жасауы мүмкін .
7) Құқықтық нормалар функциялары бойынша реттейтін және құқық ... ... ... бөлінеді:
а) Реттейтін нормалар - бұл субъектілердің субъектілік құқықтары мен міндеттерін олардың пайда болу және әрекет ету ... ... ... ... алу , айырбас жасау , шартқа отыру , некеге тұру , мұрагерлікке ие болу , ... және ... ... ... ... - ... бұзушылыққа барған субектілерге мемлекет атынан ... күш ... ... қол ... , ... ... орнына келтіреді, реттейтін нормаларды қорғау функцияларын ... ... ... нормалар негізінде әкімшілік , қылмыстық кодекстің ерекше бөлімдерінің баптарында нақтылы ... ... ... норманың түсінігі, түрлері, құрылымы", атты дипломдық жұмысымды қорытындылай келе айтарым:
Қандай да ... ... ... ірге ... сол ... ... ... ұғым қалайтын болса, заң ғылымының алғашқы баспалдағын құқық түсінігі, оның мән-мағынасын қалыптастыратыны бізге жоғарыдағы ... ... ... ... бұл ... ... ... төңірегінде осыншама ой қозғалды деген сұрақ туындаса, оған мен былай жауап берейін: "Құқықтық норма" ұғымы, оның мән-жайы, белгілері өздігінен ... жоқ. ... ... ... ... да негіз де болған - "құқық" термині. Егер ... ... ... болмаса, сол мемлекеттің қарым-қатынасын реттейтін құқық болмаса, онда заңды жауап - құқықтың жазбаша нысаны - құқықтық ... да ... ... ... менің айтар ойым мынада: жоғарыдағы тарауларда белгілі болғандай құқықтық норма ұғымы құқық түсінігімен, құқықтың ... ... ... ... ... ... тудыратыны белгілі болды. Енді құқықтық норма мен құқықтың ... ... ... байланысты айқындап көрелік.
Біріншіден, құқықтың қай негізден бастау алғандығы құқықтық ... ... ... ... ... ... бұрын, тіпті ғасырлар бұрын, өзге саяси режим тұсында қабылданған құқықтық нормалардың өзі бұл ... ... ... ... ... көздері бола алады деген сөз.
Міне, осындайлық тығыз байланысты аша келе мен ... ... ... ... ... ... ... сенімдемін.
1995 жылы қабылданған Қазақстан Республикасы Конституциясының 1 бабында біздің Республика өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады деп ... ... орай және ... ... ... және ... ... құрылыстар жүргізілуде, мемлекеттік меншікпен қатар жеке меншік пайда болып, дамуға байланысты, шаруашылықты жүргізу мен ... ... ... ... ... ... ... экономика мен әлеуметтік-мәдени салаларын тікелей басқарудан бас тартып, оларды негізінен құқықтық реттеумен және заңнамалардың орындалуын қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... халықтың қолданылып жүрген заңнамаларды білу құштарлықтары арта түсті.
Сондай- ақ , Ел Президентінің атты жолдауына сәйкес, Қазақстан Орта ... ... ... ... ... Ол үшін ... қағидатты ұстана, еліміз нақты мүмкіндіктерін ескере отырып, демократияландыру бағытында алға ... ... Бұл өзін - өзі ... Тек ол үшін демократияға бастау болатын алғы шарт жасау керек. Мұндай процесс мемлекетте құқықтық базаны құру мен ... ... ... болсақ, аталған процесте менің атты диплом жұмысымның тақырыбы қандайлық орын ... ... да ... де Ел ... ... ... ... жылғы долдауында баян етілген. Ел Президенті Қазақтан Республикасы әлемдегі ... ... ... 50 ... қатарына кіру керек деп, елімздің алдағы жүрер ... ... ... ... ... ... . Бұл ... өзі де мемлекеттегі құқықтық жағдайдың нығая түсуін қажет етеді. Себебі мемлекеттің алдағы бағдарламаларын іске асырудың кепіл ретінде мемлекеттің құқықтық ... ... да ... ... ... қайраткер ғалымдары халық қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында "мемлекет және құқық теориясы" пәні аясында белді еңбектер жаза бастады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
1. А.С. Ибраева, Н.С. ... ... ... и ... ... ... Алматы, , 2003, - 65-71стр.
2. А.С. Ибраева Заң терминдерінің қазақша - орысша және орысша - ... ... ... сөздігі.- Алматы, 1996ж.
3. А. Жакупова // Заң және заман.-2005ж. №9-17б.
4. Ә. Әділхан // Заң және ... ... ... Б. ... // ... Г. ... // Фемида.-2006ж.-№10-11-14б.
7. Ғ. Сапарғалиев, А. Ибраева Мемлекет және құқық теориясы: оқу құралы.- Алматы, , ... : ... , ... : ... ... Қ.А. Мустафаев // Заң.-2005ж.-№5.-31-33б.
11. Қ.Д. Жоламан, А.Қ. Мухтарова, А.Н. Таукелов мемлекет және құқық ... ... ... ... ... орталығы 1999ж.,-124-127б
12. 27.12.1994ж.
13. Н.Ә. Назарбаев : Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. ... ... ... ... .- Астана, 2006ж.,-9-11б.
14. Н.Ә. Назарбаев Алматы, 1998ж.
15. Н.Дулатов, С. Амандықова, А. Турлаев Мемлекет және құқық негіздері: ... ... ... Н. ... М. ... // Заң.-2004ж.,-№13-30-34б.
17. Н.И. Матузов, А.В. Малько Теория государства и права: курс ... ... ... : Академический курс 1-том.-Москва, Зерцало, 1998ж.,-70б.
19 : Академический курс 2-том.-Москва, Зерцало,1998ж.,-74-78б.
20. С.Д. Баққұлов ... ... ... ... С.А. ... // Заңгер.-2002ж.-№15-4-6б.
22. С. Ынтымақов > // Заңгер.-2005ж.-№12.-42-44б.
23. Т. Мамедсупиев // Фемида.-2006ж.-№4.-12б
24. Т. Мырзамбетов // ... ... Т. ... ... және ... ... оқулық.- Алматы, 2003ж.,-212-216б.
26. Т. Айтмухамбетов // Заң.-2004ж.,-№21.-8б.
27. Т. Айтмухамбетов // Заң.-2004ж.,-№21.-9б.
28. С.А. Комаров Общая ... ... и ... ... 1997ж.,-191б.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ауылшаруашылық тұрғындарының құқықтық нормаларының түсінігі20 бет
«Қылмыстық атқару-құқығы» пәнінен лекциялар37 бет
Қоршаған ортаны радиациялық ластанудан қорғау42 бет
"Экологиялық нормалау түрлері."6 бет
«Мұнай өңдеу және мұнай химия өнеркәсібіндегі зауытының санитарлық нормасы ».13 бет
Іс қағаздарын жүргізудің нормативтік базасы8 бет
Айналым қаржысын нормалау әдістері. Айналым қаржыны тиімді қолдану жолдары10 бет
Алаш орданың саяси-құқықтық нормалары14 бет
Аудит стандарттары және аудиторлардың этикалық нормалары10 бет
Аудиттің постулаттары, стандарттары және нормалары. ХАС сәйкес аудитті жоспарлау32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь