Радиация

Жоспар:
I. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3 бет
II.Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4.17 беттер
а) Табиғи және жасанды радиация ... ... ... ... ... ... 4.5 беттер
ә) Радиацияның адам денсаулығына әсері ... ... ... 6.9 беттер
б) Сәулеленудің негізгі дозалық шектері және жол берілетін деңгейі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10 бет
в) Қазақстандағы радиациялық жағдай ... ... ... ... 11.14 беттер
г) Семей полигонындағы жарылыстардың радиациялық салдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15.17 беттер
III.Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18 бет
IV.Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... .19 бет
Кіріспе
1896 жылы француз физигі А.Беккерль (1852-1908) уран тұздарының люминесценттік құбылысын зерттеу барысында табиғаты белгісіз бір сәулелердің өздігінен шығатынын байқайды. Мұндай сәулелердің фотопластинкаға әсер ететінін, ауа молекулаларын иондайтын әсерінің барлығын және жұқа пластинкалардан өтетін қабілетінің болатындығын анықтады.
Ал осы құбылысты ары қарай зерттей отырып, ерлі-зайыпты Мария (1867-1934) және Пьер Кюрилер Беккерель сәулелері тек уранға ғана тең емес, сол сияқты басқа да көптеген ауыр элементтерге де, мысалы, торий, актинийге тән қасиет екендігін айтты.
Сондықтан мұндай құбылыс радиоактивтік сәулелену, ал радиоактивті сәуле шығаратын заттар қасиеті радиоактивтілік деп аталады.
Радиоактивтілік және оған жалғасатын иондық сәулелену Жер бетінде тіршілік пайда болғанға дейін өмір сүрді. "Иондық сәулелену" атауы физикалық табиғаты бойынша әртүрлі сәулелену түрлерін біріктіреді. Радиоактивтік материалдар Жер мен Күн жүйесінің планеталарының қүрамына олар пайда болған сәттен бастап кірді. Радионуклидтер тау жаныстарында, топырақта, суда кездеседі. Олар белгілі бір деңгейде өсімдіктер, адам ұлпасы мөн мүшелерінде және хайуанаттарда да кездеседі.
Аз уақыттан кейін радиоактивті сәулеленудің біртекті емес екендігі және иондаушы және кіру қабілетімен ерекшеленетін сәулеленудің үш түрінің бар екендігі анықталды. Сәулеленудің осы үш түрі грек харіпінің алғашқы әріптерімен аталды: α (альфа) , β (бэта) және γ (гамма). Кейіннен альфа-бөлшектің гелийдің алты, ондық ядросы; бета-бөлшектің электрон екендігі, гамма-сәуленің электромагнитті сәулелену екендігі анықталды.
Радиоактивтік ыдырау кезінде шығатын бөлшек пен гамма-квант заттармен ықпалдаса отыра өз энергиясын иондануға жұмсайды. Осы сәулелердің ортақ термин ретінде мына сөздер пайдаланылады: радиация, иондаушы сәулелену немесе иондағыш радиация. Радиация — элементті бөлшектер ағынынан (электрон, протон, нейтрон, позитрон) және электрон магнитті сәулелену кванттарынан тұратын сәулелену, олардың заттар мен ықпалдасуы бұл заттарда әр түрлі заттардың пайда болуына алып келеді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. "Тіршілік қауіпсіздігі" оқу құралы. А.К.Аипов. Астана, 2009.;
2. "Төтенше жағдайлардағы тіршілік қауіпсіздігі" оқу құралы. Қ.Т.Жантасов, А.Т.Сүлейменов, С.П.Назарбекова, Б.Б.Маханов, Е.Н.Кочеров. Алматы, 2011.;
3. "Жалпы физика курсы" оқу құралы. Ж.Абдулаев. Алматы, 1991.

Интернет беттері:
1. http://go.google.kz/search?q=семей+полигоны+реферат&us=11&usln=2
2. http://1referat.kz/fizika-ximiya/radiaciya.html
        
        Жоспар:
I. Кіріспе..................................................................3 бет
II.Негізгі бөлім.......................................................4-17 беттер
а) Табиғи және жасанды радиация........................4-5 беттер
ә) Радиацияның адам денсаулығына әсері............6-9 беттер
б) Сәулеленудің негізгі дозалық ... және жол ... ... ... ... ... жағдай................11-14 беттерг) Семей полигонындағы жарылыстардың радиациялық салдары.....................................................................15-17 беттер
III.Қорытынды.......................................................18 бет
IV.Пайдаланылған ... ... ... жылы ... ... ... (1852-1908) уран тұздарының люминесценттік құбылысын зерттеу барысында табиғаты белгісіз бір сәулелердің өздігінен шығатынын байқайды. ... ... ... әсер ... ауа молекулаларын иондайтын әсерінің барлығын және жұқа пластинкалардан өтетін қабілетінің болатындығын анықтады.
Ал осы құбылысты ары қарай зерттей отырып, ... ... ... және Пьер ... Беккерель сәулелері тек уранға ғана тең емес, сол сияқты басқа да көптеген ауыр элементтерге де, мысалы, торий, актинийге тән қасиет ... ... ... ... ... ... ал радиоактивті сәуле шығаратын заттар қасиеті радиоактивтілік деп аталады.
Радиоактивтілік және оған жалғасатын иондық сәулелену Жер бетінде тіршілік пайда болғанға дейін өмір ... ... ... атауы физикалық табиғаты бойынша әртүрлі сәулелену түрлерін біріктіреді. Радиоактивтік материалдар Жер мен Күн ... ... ... олар ... ... ... бастап кірді. Радионуклидтер тау жаныстарында, топырақта, суда ... Олар ... бір ... ... адам ... мөн мүшелерінде және хайуанаттарда да кездеседі.
Аз уақыттан кейін радиоактивті сәулеленудің біртекті емес екендігі және иондаушы және кіру ... ... ... үш ... бар ... анықталды. Сәулеленудің осы үш түрі грек харіпінің ... ... ... α ... , β ... және γ ... Кейіннен альфа-бөлшектің гелийдің алты, ондық ядросы; бета-бөлшектің электрон екендігі, гамма-сәуленің электромагнитті сәулелену екендігі анықталды.
Радиоактивтік ыдырау кезінде шығатын бөлшек пен ... ... ... ... өз энергиясын иондануға жұмсайды. Осы сәулелердің ортақ термин ретінде мына сөздер пайдаланылады: радиация, иондаушы сәулелену немесе иондағыш ... ... -- ... ... ... (электрон, протон, нейтрон, позитрон) және электрон магнитті сәулелену кванттарынан тұратын сәулелену, олардың заттар мен ықпалдасуы бұл ... әр ... ... ... ... алып ... ... бөлім
Табиғи және жасанды радиация
Иондаушы сәулелену - элементті бөлшектер ағынынан (электрон, протон, нейтрон, позитрон) және ... ... ... ... ... ... ... заттар мен ықпалдасуы бұл заттарда әр түрлі заттардың пайда болуына алып ... ... -- ... ... мен ... ... бар ... заттың атомы. Бірдей зарядтары бар, алайда атомдық салмағы әр ... ... осы ... ... деп ... ... ыдырау өнімдерінен басқа иондаушы радиацияға Жерге ғаламдық кеңістіктен келген ғарыш сәулелері мен электр энергиясын ... ... ... сәулеленудің жасанды көздері жатады. Оларға: рентген аппараты, элементті бөлшектерді жылдамдатушылар және т.б. жатады. Иондаушы сәулелердің әр түрлі ену қабілеті ... ... әр ... ... байланысты болып шықты. Альфа бөлшектер заттармен ықпалдаса отыра өз қозғалысының бойын толық иондайды, сөйтіп ... ... ... ... ... ... ... заттардағы қозғалысы үлкен емес - олар ауада 3 - 8 см ... ... - 10 ... ал ... ... ... бір бет парағы да альфа бөлшекті толығынан ұстайды. Бета - ... ... ену ... ие, ... олар 2 метрге дейінгі жолдан өтеді, ал олардың металда жұтылуы үшін қалыңдығы бірнеше миллиметр қабат жеткілікті. Гамма - кванттар ... ... ал ... ... ... гамма квант пен жұту материалының энергиясына тығыз байланысты. Мысалы, цезий - 137 ... ... үшін ... 30 см ... немесе қалындығы 8 см қорғасын қабаты мыңдаған есе қажет. Екінші жағынан гамма-кванттар (альфа және бета-бөлшектер сияқты) барлық бағыт бойынша кең ... ... ... ... ... да олардың жиілігі қашықтық квадратына сәйкес керісінше азаяды, яғни бір метр қашықтықтағы сәулелену ... 10 см ... 100 есе аз ... ... радиоактивтік изотоп биологияда және медицинада жиі қолданылады. Оны қолдану тәсілдерін изотоптық ... ... ... және ... ... тәсілі (метод меченых атомов) деп атайды. Иондық сәуленленудің биологиялық маңызы өте жоғары.
Радиацияның табиғи көздеріне космостық сәулелер жатады. Олар алынатын радиацияның ... ... ... ... құрайды. Ғарыштық сәулелері және жердің ... ... ... ... табиғи радиациялық фон құрады. Табиғи радиациялық фон Жер бетіндегі бүкіл тірі жәндіктерге, жануарларға, адамға және өсімдіктерге әсерін тигізеді. Оны ... ... ... ... ... ... ... радиоактивтік заттарының сәуле шығаруы барлық химиялық заттарға байланысты болмайды. Әр түрлі элементтердің ... 50 ... ... бар. ... ... тек ... ғана радиоактивті. Кейбір химиялық элементтерде тұрақты изотоптар жоқ, олар түгелдей ... ... ... ... ... ... және т.б. Бұлардың атомдарының ядросы өздігінен ыдырап, гамма - кванттық және корпускулярлық сәулеленеді.
Геохимиялық процестердің нәтижесінде радиоактивті элементтер жер ... ... ... ... ... ... процестеріне қатысуы мүмкін. Көп жағдайда тау жыныстарындағы уран су бетіне шығып, оны едәуір қашықтыққа айдайды. Барлық ... ... ... ... да бір мөлшері кездеседі. Егер судың жолында уранды жақсы бөлетін геологиялық ошақ кездессе ол сонда жинақталады және ... ... ... ... ... (ондаған және жүздеген мың жылдар) бұл орындардағы уранның жинақталуы айтарлықтай көлемге жетуі мүмкін.
Уранның қайта жинақталуы туралы ғана бірнеше мысал ... ... ... көне хайуанаттар сүйектері қатты байытылған - проценттің он үлесіне ... ... ... ... ... уран проценттің жүздеген үлесі деңгейіне дейін жинақталған учаскелерге түседі. Алайда уранның өзі ... ... ... ... ... қауіп төндірмейді, өйткені оның үлестік белсенділігі (яғни, белсенділігі бір граммға есептелген) көп ... ол ... тез ... және көп ... ... жағдайда (бір грамм шамасы) радиоактивтілікке байланысты химиялық улану ... ... ... адам ... ... ... дегеніміз атомдарының ядролары өздігінен ыдырайтын және басқа элементтер атомдарының ядроларына айнала алатын және сол кезде көрінбейтін ... ... ... Олар жер ... және ... адамдарды, объектілерді, мүліктерді, әр түрлі нәрселерді залалдайды.
Радиоактивті заттар үш түрлі сәуле таратады дедік, ... ... ... ... - ... радиацияның гамма сәулелерін таратуы мен нейтрондарды, сондай-ақ жерді радиоактивтік залалдау кезінде таралатын сәулелері ядрольқ немесе иондаушы сәулелердің ... деп ... ... өттік.
Енді иондаушы сәулелердің таралу қасиеттерін тағы бір, толығырақ қарастырайық.
Гамма-сәулелердін таралуы дегеніміз бұл ... ... мен ... сәулелеріне ұқсас электромагниттік толқындар, олар 300 000 км/сек жылдамдықпен ауа арқылы жүздеген метр қашықтыққа ... әр ... ... ... және жеке ... қүралдарынан өтіп кете алады. Гамма-сәулелердің таралуы адам үшін қатерлі болып ... Жер ... ... ... ... таралуы тәулік бойы, апта бойы, тіпті айлап өз әрекетін жоймайды.
Адам гамма - сәулелердің таралуына ұшыраған кезде ... ... ... ... ... адамның тіршілік әрекеті, денсаулығы бұзылады.
Бетта - сәулелердің таралуы дегеніміз бұл бетта бөлшектер деп ... ... ... ... ... ... жылдамдығы кейбір жағдайда жарық жылдамдығына жетеді.
Бұлардың өткіштік қабілеті гамма-сәулелердің таралу қабілетінен төмен болады. Киім-кешек пен жеке ... ... ... - сәулелердің таралу әсерін едәуір бәсеңдетеді.
Бетта - сәулелер таралуының иондауы ... - ... ... жүздеген есе күшті.
Альфа - сәулелердің таралуы дегеніміз альфа бөлшектер деп аталатын гелий атомдары ядроларының ағыны. Альфа бөлшектердің бастапқы жылдамдығы 10 000-20 000 ... ... ... таралу қашықтығы небары 10 см-дей ғана, ал қатты және сұйық денелерде одан да ... ... жеке ... ... ... бөлшектерді мүлде өткізбейді. Олардың сырттай әсер етуі адам үшін қауіпті емес. Альфа бөлшектердің иондаушы ... өте ... ... оның ... еніп ... ... ... ядролық жарылыс аймағында ғана пайда болады. Радиоактивті бұлт сілемінде іс жүзінде нейтрондар болады.
Иондаушы ... ... адам ... де, сырттай да зақымдануы мүмкін. Тыныс алған кезде, су және ас ішкенде радиоактивті заттардың ішке енуінен организм іштей ... ... ... ... болғанда, радиоактивті заттар теріге және киім-кешекке тигенде, сондай-ақ өткіш радиация ... ... ... ... ... ... түс пен иіс болмайды - оларды адам сезбейді. Иондаушы сәулелердің таралуын анықтап, оны ... үшін ... ... ... ... ... таралуының адамға тигізетін әсері дозиметрлік шамамен өлшенеді. Сәулелердің таралуының адам организміне биологиялық әсері организм сіңірген сәуле энергиясының шамасына байланысты. ... ... ... ... ... ... деп ... шама қабылданған.
Гамма-сәулелердің таралу дозасының өлшем бірлігі ретінде рентген қабылданған. Сәуленің таралу ағыны ... ... ... ... ... ... дозасы жинақтала түседі. Сондықтан сәуле таралудың қауіптілігін бағалағанда, дозаның жиналу уақытын білу керек. Ол үшін сәуле таралу дозасының ... ... ... ... деп ... шама, яғни:
P=Дt
енгізілген, мұндағы:
Р - жердегі радиация дәрежесі, р/сағ,
Д - сәуле таралу дозасы, р,
t - ... ... ... сағ.
Радиация дәрежесін рентген сағатпен (р/сағ), микрорентген сағатпен (мкр/сағ) немесе миллирентген сағатпен (мр/сағ) өлшейді. Радиоактивті заттардың ыдырау нәтижесінде ... ... ... ... ... жарылыстан кейінгі алғашқы сағаттарда неғұрлым тез төмендейді. Мәселен, егер ядролық жарылыстан кейін 1 сағат өткендегі ... ... 1 ... деп ... ... онда 2 ... кейінгі радиация дәрежесі 0,43 р/сағ, 3 сағаттан кейін - 0,27р/сағ, 5 сағаттан кейін - 0,15р/сағ, 7 сағаттан ... -0,1 ... 10 ... ... - ... бір тәуліктен кейін - 0,02 р/ сағ, 2 тәуліктен кейін - 0,01 р/сағ болады. Осы ... ... ... дәрежесі 7 сағаттан кейін 10 есе, ал екі ... ... 100 есе ... екен.
Залалданған аймаққа радиация дәрежесінің ену кезіндегі Рен және одан шығу кезіңдегі Ршық шамасын біле ... ... ... жерде болған уақытында қаншалық Д сәуле дозасына ұшырағандығын шамамен ... ... Рен + ... ... ашық ... адамдардың сәулеге ұшырау дозасының қатысын сипаттайды. Қорғану құрылыстары мен машиналарда болған кездегі адамдардың ... ... ... ... үшін ... ... соған сәйкес әлсірету коэффициентіне бөледі. Мәселен, тас үй ... ... ... 100-ге тең және одан да артық, баспаналарында -1 000 шамасындай, автомобильдерде 2-ге тең ... ... ... ... ... ... ... дәрежесі деп аталатын шамамен өлшенеді.
Соңғы кезде радиоактивті залалдану дәрежесі гамма-сәулелердің таралуы бойынша мр/сағ есебімен өлшенеді.
Гамма-әдіс радиоактивті залалдану дәрежесін неғұрлым дәл ... ... ... ... дозиметрлік құралдардьщ көрсетулері сәуле таралу энергиясының уақытының өзгеруіне айтарлықтай тәуелді емес.
Гамма-әдіс енгізу дала жағдайыңда қолданылатьн өлшеу бірліктерінің санын азайтуға ... ... ... ... ... ... - ... * см2', таралу/мин *см3, таралу/мин * г). Бүл ... ... ... ... дозиметрлік приборларды (ДП-11, ДП-12) қолданған кезде пайдаланған.
Қазіргі кезде жердің радиоактивті залалдануы р/сағ есебімен өлшенетін радиация дәрежесі бойынша анықталады; адамдардың сәулеге ... ... р ... ... әр ... объектілер мен адамдардың радиоактивті заттармен залалдану деңгейі мр/сағ-пен өлшенетін радиация дәрежесі бойынша ... ... екі ... ... және ішкі ... ... сыртқы көздеріне Галактика жұлдыздарының жарылысы мен күннің қатты сәуле шығару кезінде пайда болатын космостық ... ... ... ... ... ... әсер ... Теңіз деңгейінен биіктеген сайын ауаның, озонның қорғаныс қабаттары жұқара түседі, сондықтан да сәулелену ... ... ... ... үйге енетін жолдарын бекіту
53-сурет. Радиация деңгейінің өлшеуіш құралдары
Сәулеленудің негізгі дозалық шектері және жол берілетін деңгейі
Сәулеге ... ... ... ... ...
А ... - қызметкерлер - (иондаушы сәулелену көздерімен жұмыс істейтіндер);
В санаты - ... ... ... ... үш тобы ... топ - ... дене, бас және қызыл (сүйек) миы.
* топ - ... ет, ... без, ... ... ... көк ... асқазан, ішек жолы, көз бұршағы, көз және ... - тері ... ... ұлпасы, саусақтың ұшы, білек,сирақ пен табан.
Сәулеге ұшырағандардың әрбір ... үшін ... екі ... ... ... шек;
- негізгі дозалық-шекке сәйкес келетін жол берілетін деңгей.
Негізгі дозалық шек ретінде А санаты үшін ... ... ... күнтізбелік жыл үшін шекті жол берілетін доза (ШЖД), ал В санаты үшін доза шегі (ДШ) белгіленеді.
Органдағы жеке ең ... ... ... ... доза үшін ...
2.1 - ... Дозалық шектер
Жиынтык сырткы және ішкі сәулеленудің дозалык щектері, күнтізбелік жыл ішіндегі (бэр)
Кауіпті ... ... ... үшін ... жол ... доза ... санаты үшін доза шегі (ДШ)
0,5
1,5
3
Ластану объектілері
λ- белсенді нуклидтер β
β- белсенді нуклидтер
жекелері
баскалары
Тері жамылгысы, ЖҚҚ үстіңгі беті.
1
1
100
Арнайы киім, ... ЖҚҚ ... ... беті.
5
20
800
Адамдар тұрақты келе-тін ғимараттардың және сонда түратын ... ... ... ... ... ... ... жэне онда
түрған ғимараттар үстіңгі беті.
50
200
8 000
+ - кесте. Үстіңгі беттің ластануынын жол берілетін деңгейі
Қазақстандағы радиациялық ... ... ... ... ... ең көп ... жасалды. Семей полигонында 1949 жылдан 1989 жылға дейін 470 ядролық жарылыс, оның 90-ы ауада, 354-і жер астында және 26-ы жер ... ... Олар ... территориясының біраз бөлігінің радиациялық ластануына әкелді. Шығыс Қазақстан тұрғындары Хиросима-Нагасаки мен Чернобыльдан кейінгі ең ... ... ... ... алған. Радияциялық әсерге байланысты туған аурулар туралы мәліметтер 1989 жылға дейін құпия сақталып келді. Ресми емес көздердің мәліметтеріне сүйенсек лейкемиядан ... ... саны ... мың ... ... ... ... радияциялық ластану себептеріне мыналар жатады: Семей ядролық полигонында жасалған ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп орындары; Ғаламдық жауындар, халық шаруашылық мәселелерін шешу мақсатында жасалған жер асты ядролық жарылыстар, ... ... ... ... 1995 жылы ... ... ... Орталық бөлігіндегі жүргізілген аэрограмма, спектрографиялық суреттер жер бетіндегі цезий - 137 ... 65 - 100 ... ... ... ... жерлерде 120-500 мкр/сағ. байқалған. Зайсан көлінің Оңтүстік Батыс жағалауында цезий 137 радиациялық фоны 120-150 макр/сағ. құраған. Бұрын жүргізілген ядролық жарылыстар ... ... тек ... ... ... ғана ... оған жақын жатқан территорияда да қалыптасуынан теріс әсер етеді. Стронций-90 ең көп мөлшері Сарыөзек жылғасы мен Мұржық ... ... және ... ... α және β ... жоғарғы деңгейі Семей облысының Қайнар селосында, Абыралы колхозындағы барлық дерлік құдық суларында анықталған. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... су ... белсенді жүретін аймақта -- α және β ... ... ... төмен болған.Халық шаруашылық мәселелерін шешу мақсатындағы жер асты ядролық ... 1995 ... ... ... ... ... ... тыс 32 жер асты ядролық жарылыстары жасалған. Олар әр түрлі халық шаруашылық шешу үшін, соның ішінде жер ... ... ... ... маңы ... ... мұнараларда жер асты кеңістіктерін жасау үшін жүргізілген. Қазіргі ... ... бұл ... жер асты ... ластану дәрежесі және мониторингі бойынша ешқандай жұмыстар жүргізілмеген. ... ... ... ... ... Қазақстан территориясының техногенді қызмет әсерінен радиоактивті ластануы уран ... кен ... ... ... және ... ... ... мұнай және газ кен орындарындағы өндіру және өндеу жұмыстарымен байланысты. Бұл жұмыстар уран-радий және торий қатарының элементтерінің ... ... ... ... сипатталады. Республикамызда 80000-нан астам кәсіпрындар жұмыс істейді. Олардың жалпы белсенділігі 250 мың ... ... ... ... ... ... жалпы санынан, шамамен 20000 (80 мың кюри) өндірістен шығарылып, ... ... ... Шығыс Қазақстан облысында 1995 жылы бірқатар аномалиялар анықталған. ... ... ... 15 ... ... ... ... оның 13-і жойылды. Маңғыстау облысында Иранға жөнелтілетін метелл қалдықтарының радиоактивті ластануы анықталды. ... ... ... 1995 жылы ... өлшегіштің нейтронды сәулелену көзі жоғалған. Кәсіпорындарда коммисия құрылып, бұл жағдайдың себептерін анықтау мақсатында тергеу жұмыстары ... ... ... ... ... Смирнов поселкесінің элеваторынан қуатты 200-3000 мкр/сағ. йондаушы сәулелер шығаратын құралдар табылған. Павлодар ... ... ... кейбір құрлыс материалдардың түрлерінің радиациялық сапа сертификаты жоқ. Қарағанды облысында кәсіпорындар йондаушы сәулелердің көздерінде кезінде ... ... ... мен ... ... етілмеген. Семей облысында кедендік бақылау жүйесімен бірлесе отырып жүргізілген тексеру нәтижесінде Қазақстан ... ... ... ... сым ... шығарылуының 3 факторы тіркелген.Ғаламдық жауындар. 1995 жыл бойында цезий - 137 концентрациясы 0-0,42 ... м ... ... Ал ... β - белсенділік айына 0,4-0,9 Бк/кв м ... Бұл ... ... ... туғызбайды. Ауадағы радиоактивті аэрозольдердің мөлшері рұқсат етілетін мөлшерден артық емес.Радиоактивті қалдықтар. Қазақстан территориясының ... ... оны ... ... ... ... генетикалық байланысты, сонымен қатар уран, радий мен торий қатарының элементтерімен және космостық сәулеленумен ... ... ... фон әр ... ... ... ірі су қоймаларының акваторияларында (Каспий, Арал теңіздері, Балқаш көлі) 6-8 мкр/сағ болса, граниттік массадан тұратын ... 50-60 мкр/ сағ ... ... жер ... ... жататын табиғи радиоактивті фон 18-22 мкр/сағ, ал күшті қазіргі тұңбалық түзілістердің табиғи радиациялық фоны 10-18 мкр/сағ құрайды.Космостық ... ... ... ... фондағы үлесі 3-8 мкр/сағ. 1995 жылы зерттеулер нәтижесінде Көкшетау облысының Арықбалық және Сарытүбек мекен-жайларындағы ... ... ... газ радонның жоғары концентрациясы анықталған. Мысалы, Арықбалық селосында екі балалар ... ... ... концентрациясы 4000 Бк/куб м-ге жеткен, қалыпты мөлшерде 200 Бк/куб м.Елімізде үкіметтік емес экологиялық ұйымдардың ... ... ... ... ... да қолайлы жағдайлар жасалуда. , заңдарда жұртшылықтың қатысу ережесі, ... ... ... ... ... ... аса үкіметтік емес ұйымдар қоршаған ортаны қорғау, экологиялық білім беру, радияциялық қауіпсіздік, экологиялық ... ... ... ... істеді. Қаладағы ауаның ластануы, жердің тозуы мен шөлейттенуі, өндірістік және ... ... ... жер асты және үсті су ... ... ... ... Талас, Сырдария, Іле, Шу өзендерінің ластанған сулары негізгі экологиялық мәселелер болып отыр. Ауаның ластануы 15 қалада ... асып ... ... ... ... Ақтөбе, Атырау, Ақтау, Теміртау, Шымкент, Тараз, Петропавл, Қарағанды т.б. бұрынғыға қарағанда қазіргі ... ... ... ... Арал ... 59,6 ... жері азған. Сонымен қатар көтерілген тұзды шұаңның ағындары 300 шақырымға, ара ... 500 ... ... ... ... ... 20 ... тоннадан астам өндіріс және тұрмыс қалдықтары жиналып қалған. Жыл сайын 14 млн. Куб м ... және 700 млн. ... ... ... ... ... 84 млн. Тонна уландырғыш т.б. жиналады. Сонымен қатар зауыт, фабрикалар өндеген рудаларын өндіріс қалдықтарының 1-18 ... ... ... 56 млн. ... метр алып ... радиоактивті фоны 35 мкр/сағаттан 3000 мкр/сағатқа жетіп, халық денсаулығын бұзуда. ... АЭС ... салу ... ... ... ... ... тұсында жиі қозғалатын. 1995 жылы бұл мәселе Үкімет басқармасында қайта қаралып, Оңтүстік Қазақстан облысында Шардара АЭС-ін салу ... ... ... ... ... ел ... ... өркениеттің бір бөлігі саналатын Қазақстанда атом электр станциясының болуы қажет. Тіпті, Балқаш көлінің жағасында атты елді ... ... ... ... ұшы ... ... ... арнайы жұмыс жоспары жасалып, мамандар ірітелмеген. АЭС-тің қоршаған ортаны ластайтыны, өзен, көлдердің жағасында салуға болмайтыны ... ... ... Шетелдерде, мәселен, Францияда электр энергиясының 90 пайызын АЭС өндіргенімен, есесіне адам өміріне қауіпсіздігі жан-жақты ... ... АЭС ... ... электр энергиясын өндірудің басқаша көдерін қарастыру қажет. Бұған қосымша бас қосуға қатысушылар жалғыз түйін - ... ... АЭС ... ... емес деген қортынды жасады.
Семей полигонындағы жарылыстардың радиациялық салдары
КСРО заманында Қазақстан аумағында атом бомбалары сынақтан өтті. Ол үшін арнайы 18 млн га жер ... ... ... ... ашылды. Бастапқысынды адамдарға, жануарлар мен табиғатқа тікелей зардабын ... ашық ... ... ... ... жер ... жасай бастады. Атом бомбаларының жарылыстары сұмдық ауыр болды. Семей ... ... әсер ... ... 500 мыңдай адам осы сынақтан азап шекті.
1949 жылдан 1963 жылға дейін жер бетінде жасалған сынақтардың зардабы әсіресе мол болғаны рас. Бұл ... ... ... 1990 ... ... мұқият жасырылып келді. Облыста онкологиялық, жүрек-қан тамыр, жүйке және ... ... саны күрт ... Азап ... өлім ... адамдар қаншама. Отбасыларында кемтар балалар көбейді. Бұның өзі қазақ ұлтының келешегіне төнген зор қауіп ... 1980 ... ... ... ... төзімі таусылып, шегіне жеткен еді. Семей ядролық полигонындағы сынақтардың жалпы саны 456 ядролық және термоядролық жарылысты ... ... 116-сы ашық ... яғни жер ... ... әуе ... жасалды. Семей полигонында әуеде және жер бетінде сынақтан өткізілген ядролық зарядтардың жалпы қуаты 1945 жылы Хиросимаға тасталған атом ... ... 2,5 мың есе көп ... ... ... радиоактивті өнімдері аймақтың барлық елді мекендерін жауып қалды. Көрші қонған әскери объектіде не ... ... ... ... ... жоқ жақындағы ауылдардың тұрғындары радиациялық сәуленің сұмдық дозасын алды. Халыққа сынақ туралы ескертілмеген де ... ... ... ... 1953 жылдан бастап қана ескертіле бастады. Онда адамдар мен малды радиоактивті заттардың таралу аймағынан ... ... ... ... ... объектілеріне, орларға немесе кепелерге жасыру көзделді. Алайда жарылыстан кейін адамдар радиациядан былғанған жерлердегі өз үйлеріне оралып отырды.Жарылыс толқыны көптеген үйлер ... ... ... жіберген, кейбір үйлердің қабырғалары қирады. Кейінірек сынақ алдында уақытша көшірілген адамдар полигон жанындағы туған жерлеріне ... ... ... олардың көбісі үйінің орнын сипап қалды, не қақырап кеткен қабырғаларды көрді.
Семей ядролық полигонындағы ... ... ... ... шын да жүйелі деректер Қазақ КСР Ғылым академиясы жүргізген кең ... ... ... ... ... ... экспедицияларды профессор Б. Атшабаров басқарды.
Радиацияның адамға ықпалының механизмі қазіргі кезде едәуір жақсы парықталған. Бұл орайда ең қауіптісі - ... ... ... гендік кодты дауасыз өзгерістерге соқтыруға мүмкін екендігі.
1949 жылғы алғашқы жер бетіндегі жарылыстан бастап Семей және Павлодар облыстарының радиациялық ... ... ... ... ... ... арасында сырқат санының ұдайы өсіп келе жатқаны байқалады. Бұлар өкпе мен сүт бездерінің рагы, лимфогемобластоз және ... да ... ... патологиялары. Жалпы алғанда рак ісігі сынақтар басталғалы бері үш есе ... ... ... ... нақ сол аудандарда жетілуіндегі әртүрлі ауытқулар, тәндік және естік кемшіліктер әрқилы сәбилер дүниеге ... көп ... ... ... соны бәрі нақ қысқа мерзімді және қалдықты радиацияның кесірінен болатын генетикалық мутациямен байланысты. Адамдар ғана емес, жер де азап ... ... ... ... ... ... құнарлығын азайтады. Жерде орасан зор микроэлементтер: темір, мыс, магний және ... ... ... дәнді дақылдар адам организміне сіңеді. Семей полигонындағы жарылыстардың салдары халқымызға аз қасірет алып келген жоқ. Еліміз атомдық және ... ... ... ... ... оған ... ... Семей өңірінде тұрып жатқан халықтың жарты ғасыр бұрын жасалынған жарылыстардың кесапатын әлі күнге дейін кешуде. ... ... ... ... ... ... ... жарылыстың космостан және жерден түсірілген бейнесі:
1949 жылғы 29 тамызда тұп-тура таңғы сағат жетіде көз ілеспес жылдамдықпен ұлғайып бара ... отты доп ... Жер ... қадалып, оны шарпып өтіп, аспанға көтерілген. Отты шардан соң, сұрапыл қуат пен көз қарастырар сәуле бас айналдырып жібергендей бір ... жер ... ... күлі мен иісі ... ... Жер ... ... иісі қолқа атар түтіннің ащы иісін қолдан жасалған жел әп-сәтте жан ... ... ... (2-сурет) Семей полигоны аумағында дүниеге келген бала:
Семей полигонындағы сынақтарға наразы болған халық ... ... ... ... ... бастауымен.(3-сурет)
Осы Семей полигонын жабу қозғалысынан кейін, мемлекет басшысының өкіміне ... 1991 жылы ... ... ... ... жабу жабылған болатын.
Қорытынды
Табиғи ортаны ластаушы заттар әр түрлі болып келеді. Ол заттар өзінің табиғатына, шоғырлануына және адам организміне әсер ету ... ... әр ... ... ... туғызады.Қазіргі кезде ауаны ластайтын заттардың 150-ден астамы белгілі. Бұл заттар ауада күн сәулесінің әсерімен бір-бірімен реакцияға түсіп, жаңа ... ... ... ... ... ... көп айырмашылығы бар. Қысқа толқынды электрмагниттік сәуле шығару мен зарядталған бөлшектерді бөліп шығаратын тұрақсыз химиялық элементтердің ... -- ... ... ... осы ... мен ... ... адамның организміне түскенде жасушаларды (клеткаларды) бұзады, соның нәтижесінде түрлі аурулар пайда болады.Радиациялык ластанудың негізгі көздері -- альфа, гамма және ... ... ... сәулелер. Ионданған сәулелер адам, жануар организмдерінде ақуыз, фермент және басқа да заттардың ... яғни ... ... ... ... соғады.
Сонымен адам өміріне өте қауіпті радиациялық антропогендік ... ... мына ... ... ... Атом ... Ядролық жарылыстар;:: Ядролық энергетика;:: Медицина мен ғылым.
Ал Семей полигоны аумағына келер болсақ, Семей ... ... аз ... ... жоқ, оның ... ... осы күнге дейін кешудеміз. Сондықтан, Семей полигоны аймағындағы радиоактивтілікті жою жайлы көптеген іс-шаралар ... ... ... ... ... ... бірақ Семей полигоны аумағындағы радиацияны жойып жіберу мүмкін емес, ол бірнеше миллиондаған жылдарға созылатын процесс.
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... оқу құралы. А.К.Аипов. Астана, 2009.;
* "Төтенше жағдайлардағы тіршілік қауіпсіздігі" оқу құралы. ... ... ... ... Е.Н.Кочеров. Алматы, 2011.;
* "Жалпы физика курсы" оқу құралы. Ж.Абдулаев. Алматы, 1991.
Интернет беттері:
* http://go.google.kz/search?q=%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9+%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B+%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82&us=11&usln=2
* http://1referat.kz/fizika-ximiya/radiaciya.html

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адам денсаулығы және радиация13 бет
Газ разрядты санауыштар және олардың көмегімен радиациялық сәулелерді тіркеу41 бет
Жердегі күн радиациясы8 бет
Лайды радиациялық өңдеу10 бет
Радиация деңгейі7 бет
Радиация және олардың түрлері6 бет
Радиация және олардың түрлері туралы8 бет
Радиация және оның түрлері6 бет
Радиация және Қазақстанның экологиялық проблемалары11 бет
Радиация көздері және одан қорғану4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь