Технологиялық процесстің сипаттамасы

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 4
1 Жалпы бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1 Мәселенің қойылымы.Технологиялық процестің сипаттамасы ... ... ... ... ... .. 5
1.2 Автоматты басқару жүйелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 6
1.3 Автоматты реттеу жүйелеріне қойылатын талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.4 Автоматты реттеу объектілерінің құрамы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 11
1.5 Тік жүрісті реттегіштер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
1.6 Автоматтанырудың функционалды сызбалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
2 Арнайы бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 14
2.1 Технологиялық процесте пайдаланылған өлшеуіш және реттегіштер құрылғылары жалпы мағлұмат ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
14
2.2 Технологиялық процесс үшін басқару жүйесін тандау ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
2.3 Абсорбентті регенерациялау процесін автомотты басқару жүйесі ... ... ... ... . 20
2.4 Газ қалдықтарын тазалау процестерінде абсорбентті регенерациялау ... ... ... 21
3 Графикалық бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
1.бет БТО автоматтандырудың функционалдық сұлбасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 23
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 24
Әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
Кіріспе

Автоматика – бұл ғылыми – техникалық прогресстің алдыңғы шеті. Автоматика облысындағы өзгерістер өте жылдам жүреді. Автоматика элементтері үздіксіз жетілдіріліп отырады. Автоматиканың басқа принципте (мысалы, жартылай өткізгіш күшейткіштер, тирристорлы реле мен байланыстырушылар, гидравликалық орындаушы құрылғыллар, пневматикалық датчиктер мен түрлендіргіштер).
Автоматика жүйелері басқарылатын процестің жүрісі туралы, оның өңделуі мен процеске әсер етуін қалыптастыру кезінде ақпарат алу үшін тағайындалған. Тағайындалуына қарай келесі автоматты жүйелерді ажыратады.
Автоматты сигнал беру жүйесі қандай да болмасын техникалық қондырғының жағдайы туралы, қандай да болмасын процестің өтуі туралы қызмет көрсетушілерге хабарлау үшін тағайындалған. Автоматты блокадалау және қорғаудың автоматты жүйелері техникалық агрегаттар мен қондырғылардағы авариялық жағдайлардың пайда болуының алдын алу үшін қызмет етеді.
Автоматты бақылау жүйелері, қандай да болмасын процестің немесе техникалық агрегаттың жұмысын сипаттайтын әртүрлі параметрлер мен шамаларды адамның қатысуынсыз жүзеге асырады.
Автоматты жіберу мен тоқтату жүйелері алдын ала берілген бағдарлама бойынша әртүрлі қозғалтқыштар мен жетектердің тоқтатылуының қосылуын қамтамасыз етеді.
Автоматты басқару жүйелері қандай да болмасын техникалық агрегаттардың немесе қандай да болмасын процестердің жұмысын басқару үшін тағайындалған.
Автоматты басқару жүйелері маңыздысы және неғұрлым күрделісі болып табылады. Қойылған мақсатқа жетуді қамтамасыз ететін қандай да болмасын процесті ұйымдастыру басқару деп аталады. Басқару жүйелеріндегі ақпаратты алу, сақтау, беру мен түрлендірудің жалпы заңдылықтарын кибернетика зерттейді. Осылайша, автоматика жүйелерін зерттеу, сондай – ақ тапсырмаларының бірінен құрастырылған автоматты жүйелер автоматика элементтері деп аталады. Тағайындалуы бойынша кіретін элементтер сезімтал, күшейткіш және орындаушы болып бөлінеді.
Датчиктер сезімтал элементтер болып табылады. Олар реттелу нысанының реттелетін шамасын өлшейді және шығудағы, осы шамаға пропорционал сигналды шығарады.
Автоматика жүйесі физикалық табиғаты әртүрлі сигналдарды пайдалана отырып құрастырылуы мүмкін: электрлік, механикалық, пневматикалық, гидравликалық. Кең тарағаны электрлік сигнал, оны қашықтыққа беру, өңду мен сақтау, сигналдың басқа түрлеріне түрлендіру қолайлы. Сондықтан, автоматиканың электрлік элементтері кең тараған.
Электрлік элементтердің негізгілерінің және маңыздыларының бірі электрлік және магниттік құбылыстарды пайдаланатын электромеханикалық және магниттік элементтер болып табылады.
Орындаушы элементтер ретінде электромагнитті және электроқозғалтқыштар кеңінен таралған.
Автоматика жүйелерінде әртүрлі ауыстырып қосылулар үшін коммутациялық электромеханикалық элементтер кеңінен қолданылады.
Кiруге келесi элементтi бiр элементтiң демалыс шамасының автоматиканың жүйесiне элементтердiң Қосуларында ерiксiз көнедi. Кiретiн шаманы кәдiмгi кiретiн сигналдармен деп атайды.
Кiрiс және шығыс тұрақты дабылдың жұмыс тәртiбi (Х=Хорн; У=Уорн) статикалық немесе орналастырылған тәртiптер деп атайды. Осы тәртіпте анықталатын мінездеме статикалық деп аталады.
Әдебиеттер

1. Р.Я.Исакович, В.Е.Попадько. Контроль и автоматизация добычи нефти и газа. Москва «Недра» 1985
2. М.Ю.Прахова, Э.А.Шаловников, Н.А.Ишинбаев, С.В.Щербинин. Основы автоматизации производственных процессов нефтегазового производства. Образовательно-издательский центр «Академия», 2012
3. Н.В.Кузьменко. Учебное пособие для студентов заочной формы обучения по дисциплине «Автоматизация технологических процессов и производств». Ангарск 2005
        
        Кіріспе
Автоматика - бұл ғылыми - техникалық ... ... ... ... облысындағы өзгерістер өте жылдам жүреді. Автоматика элементтері үздіксіз жетілдіріліп ... ... ... ... ... жартылай өткізгіш күшейткіштер, тирристорлы реле мен байланыстырушылар, гидравликалық орындаушы құрылғыллар, ... ... мен ... ... басқарылатын процестің жүрісі туралы, оның өңделуі мен процеске әсер етуін қалыптастыру кезінде ақпарат алу үшін тағайындалған. Тағайындалуына қарай келесі автоматты ... ... ... беру жүйесі қандай да болмасын техникалық қондырғының жағдайы туралы, қандай да болмасын процестің өтуі туралы қызмет көрсетушілерге хабарлау үшін ... ... ... және ... ... ... ... агрегаттар мен қондырғылардағы авариялық жағдайлардың пайда болуының алдын алу үшін қызмет етеді.
Автоматты бақылау жүйелері, қандай да болмасын процестің ... ... ... ... сипаттайтын әртүрлі параметрлер мен шамаларды адамның қатысуынсыз жүзеге асырады.
Автоматты жіберу мен тоқтату жүйелері алдын ала ... ... ... ... ... мен ... ... қосылуын қамтамасыз етеді.
Автоматты басқару жүйелері қандай да болмасын техникалық агрегаттардың немесе қандай да ... ... ... ... үшін ... ... ... маңыздысы және неғұрлым күрделісі болып табылады. Қойылған мақсатқа жетуді қамтамасыз ететін қандай да болмасын процесті ұйымдастыру ... деп ... ... ... ... алу, ... беру мен ... жалпы заңдылықтарын кибернетика зерттейді. Осылайша, автоматика жүйелерін зерттеу, сондай - ақ тапсырмаларының бірінен құрастырылған ... ... ... ... деп ... ... ... кіретін элементтер сезімтал, күшейткіш және орындаушы болып бөлінеді.
Датчиктер сезімтал элементтер болып табылады. Олар реттелу нысанының реттелетін шамасын өлшейді және ... осы ... ... ... ... жүйесі физикалық табиғаты әртүрлі сигналдарды пайдалана отырып құрастырылуы мүмкін: электрлік, ... ... ... Кең ... ... ... оны ... беру, өңду мен сақтау, сигналдың басқа түрлеріне түрлендіру қолайлы. Сондықтан, автоматиканың электрлік элементтері кең тараған.
Электрлік ... ... және ... бірі ... және ... ... пайдаланатын электромеханикалық және магниттік элементтер болып табылады.
Орындаушы элементтер ретінде ... және ... ... ... ... әртүрлі ауыстырып қосылулар үшін коммутациялық электромеханикалық элементтер кеңінен қолданылады.
Кiруге келесi элементтi бiр элементтiң демалыс шамасының автоматиканың ... ... ... ... көнедi. Кiретiн шаманы кәдiмгi кiретiн сигналдармен деп атайды.
Кiрiс және шығыс тұрақты дабылдың жұмыс тәртiбi (Х=Хорн; У=Уорн) статикалық ... ... ... деп атайды. Осы тәртіпте анықталатын мінездеме статикалық деп аталады.
1 Жалпы ... ... ... ... ... ... ... алмасудың бір түрі болып табылады. Өндірісте абсорбциялаумен жекелеген құрамдағы газдардан гөрі газ қоспаларын сіңіруде кеңінен қолданады. Абсорбциялау процесінің мақсаты берілген ... ... ... алу болып табылады. Сұйық фаза сіңіргіштен және абсорбияланатын компоненттен тұрады. Инертті газ сіңірілмейтін ... ... Көп ... ... ... ... ... болады. Ол абсорбцияланатын қоспамен химиялық реакцияға түседі. Белсенді қоспаны ерітетін зат еріткіш деп аталады. Инертті газ және тасымалдағыш газ және ... ... ... ... Физикалық абсорбция кезінде инертті газ және сіңіргіш ... және ... бір ... ... ... ... ... Абсорбцияның абсорбентмен тіркесі сіңіргіш пен абсорбцияланған қоспаны қайта пайдалануға мүмкіндік береді. Бұл үшін ертіндіні абсорберден кейін десорберге жібереді. Онда қалпына ... ... ... ... ... ... ... қайталанатын процесте кезінде сіңіргіш көп шығындалмайды және жүйе абсорбер - ... - ... ... ... ... ... ... абсорбент процесін жүргізгенде сіңіргішті қайта-қайта пайдаланудан бас тартады. Бұл жағдайда ... ... ... ... тасталады да, абсорберге жаңа сірігіш беріледі. Абсорбент процесіне қолайлы жағдай абсорбцияға қолайсыздық тудырады. Абсорбент процесін жүгізген кезде еріткіш газ күйіне ... үшін ... ... ... ... Абсорбцияда жүретін қайтымсыз химиялық реакциядан кейін сіңіргіш десорберде қалпына келмейді. Бұл ... ... ... тек ... ... ... Химия саласында абсорбция процестерінің қолданылу аймағы ауқымды:
* ... ... ... ... даяр өнім алу. ... ... күкірт қышқылы өндірісінде SO3 абсорбциялау; тұз қышқылын алуда HC абсорбциялау; сілтілі ертіндіні абсорбциялау және т.б. Бұл айтылғандарда абсорбент қолданылмайды.
* ... ... алу үшін газ ... ... Бұл ... ... алатын қоспаға қатысты сіңіргіш қасиеті көп, ал өзге қоспаларға аз болуы қажет. Әдетте абсорбция процесін ... ... ... ... кокс ... бензолды абсорбциялау, крекинг газдарынан немесе табиғи газ пиролизінен ацетиленді абсорсорбциялау, этил спирті ыдырауынан болған газдан ... ... ... ... ... тазарту. Мұндай тазарту газдың әрі қарай өңделуіне қатыспайтын қоспалардан тазарту. Мысалы, мұнай мен кокс ... ... ... ... ... үшін ... ... CO2 мен CO- дан тазарту, күкірт қышқылын дайындауда күкірт газын ... және т.б. ... ... ... ... газдарды санитарлық тазарту. Мысалы, жанған газданды SO2- ден ... ... ... ... ... ... тыңайтқыштарды дайындау кезінде бөлінетін газдардан тазарту және т.б. Қарастырған жағдайларда бөліп алынатын қоспаны күнделікті қолданады. ... ... ... ... ... ... ... сай өңдеуге жіберіледі. Кей жағдайларда бөліп алынатын қоспа өте аз болса және сіңіргіш қайта пайдалану қажет болмасаб онда қоспаны ... ... ... ... ... ... газдан тартып алу шығынды азайтады. Мысалы, рекупациялық ... ... ... және т.б.). ... ... абсорбциямен қатар басқа әдістер қолданылады: адсорбция, тере салқындату. Әдістердің бірін таңдау техника-экономикалық тұрғыдан анықталады. Әдетте қоспаны түгел бөлу ... ... ... ... ... ... ... массаалмасу фазалардың жанасу бетінде жүреді. Сондықтан абсорбциялық аппараттардың газ бен сұйықтық арасындағы жанасу беті ... ... ... ... ... ... ... жасау тәсіліне қарай келесідей топтарға бөлеміз:
А. Беттік абсорберлер фаза аралық беттік байланыс сұйықтық айнасы немесе сұйықтықтың беттік қабаты. Бұл ... ... ... ... ... ... байланысы абсорбциялау процесіндегі элементтердің геометриялық беттерімен анықталады.
Б. Барботажды абсорберлер байланыс бетіне газ көпіршік немесе тамшы болып тарайды. Газдардың ... ... ... ... әр ... ... өтуі ... жүреді.
Осындай процесс газбен сұйықтың қатынасы батпал насадкасы бар насадкалы абсорберде байқалады. Бұл ... ... ... барботажды абсорберлер кіреді.Барботажды абсорберде беттік байланыс гидродинамикалық режиммен(газ бен сұйықтың шығындарымен) анықталады.
В.Бөлгішабсорберлер - сұйықтар мен газдар ... ұсақ ... бөлу ... беттік байланыс пайда болады. Беттік байланыс гидродинамикалық режиммен анықталады. Бұл топқа форсункамен немесе айналмалы ... ... ... ... ... Бір ... ... жұмыс жағдайына байланысты әртүрлі топқа кіруі мүмкін. Мысалы, қондырмалыабсорберлер қабатты режимде де, барботажды режимде де жұмыс ... ... ... барлық типтердің ішінен насадкалы және барботажды табақшалы абсорберлер кең тараған. Абсорбердің ... ... ... оның физика-химиялық процестерге тиімділігін, техника-экономикалық жағдайларды ескереміз. Абсорбердің негізгі мөлшерлері жұмыс жағдайларына байланысты ... ... ... үшін ... және ... ... мәліметтері керек. Статика мәліметтерін анықтамалық тізбектен табады, оны термодинамикалық параметрлер көмегімен есептейді. Кинематика мәліметтері аппарат түріне және жұмыс ... ... ... ... ... ... аса ... есептейтін зертханалық әдіс табылған жоқ. Алайда кейбір аппараттадың түрі үшін массаалмасу ... аса ... ... ... болады.
Газдағы шығарылатын компоненттің концентрациясын абсорбциялау процесіне айтарлықтай шешуші әсер етуші ... ... және ... ... ... ... анықталатын қозғыш күш.
1.2 Автоматты басқару жүйелері
Технологиялық процессті автоматтандыру-бұл технологиялық процессті қосу немесе өшіру,белгілі параметрді берілген деңгейде ... ... ... бойынша параметрдің өзгеруі және т.б.Қондырғымашина,агрегат арқылы өтіп жатқан технологиялық процессті бақылау объектісі деп аталады.Басқару автоматты түрде және ... ... ... ... процессінде адам көмегі арқылы,ал автоматты басқарууда басқарушы құрылғы арқылы жүзеге асады.Бақылау объектісі мен басқарушы ... ... ... ... ... ... ... ББ ... ... ... ... ... ... ... әсерлер,кіріс әсерлер,жай кіріс ықпалын жасайды.Процесстің сапасын көрсететінн және кіріс шама әсерінен өзгеретін процесстің параметрін,шығыс шамалар немесе жай ... деп ... ... ... ... заңына кедергісі келтіретін кіріс әсерлер,ауытқу тудырушы әсерлер деп аталады.Ауытқу тудырушыларды екі ... ... және ... деп ... ... ... ... технологиялық процесс арқылы жүзеге асады,ал ішкі ортаның ... ... ... ... жеке ... құрамы өзгерісімен болады.Басқарушы құрылғының басқару объектісіне әсері басқарушы әсер деп аталады.Ол да ... ... ... ... ... ... ... тобына бөлуге блады.Егер мұндай элементтердің өзгерісінде кіріс шама шығыс шамаға, ал шығыс шамаға әсерін тигізбесе, бұл элементтер ... ... ... қозғалыстың элементі деп аталады.
Кері байланыс
Автоматты басқаруда құрғанда кері байланыс кең ... ... ... ... ... кері ... шығыс шаманың кіріс шамаға берілуімен, сондай-ақ шығыс шаманың өзгеруінде кіріс шамаға қажетті өзгертулер енгізуімен сипатталады.
Егер жүйенің шығысы кірісімен жалғанса, онда ... ... ... ал элементтер тобының кірісі мен шығысын байланыстырса, ол ішкі ... ... ... жүйе ... ... ... кіріске берілуі, кіріс шаманың шығыс шамаға әсерін күшейтсе, онда мұндай кері байланыс қалыпты, ал егер ... ... шама ... ... ... әлсіретсе, онда ол қалыпты емес кері байланыс деп ... ... ... ... қатты және икемді болып бөлінеді.Қатты байланыс орнатылған және айнымалы режимде де, ал икемді байланыс тек қана ... ... ... ... ол өз ... тоқтатады.
Тұйық және ашық АБЖ
Автоматты басқару жүйелері ашық және тұйық жүйелері болып ... ... ... ... кері ... ... басқару нәтижесінің бақылануы болмайды.Оларды қатаң бағдарлама және әсерлерді бақылау жүйелеріне бөлуге болады.Ашық автоматты басқару жүйесінде қатаң бағдарламада ... ... ... ... (Т) ... ... сол ... бойынша басқару объектісіне (У) әсерін тигізеді.Тапсырма бойынша кейбір әсерлердің нәтижесінде Хкір объектісінің шығыс шамасы Хшығ ауытқуы ... бұл ... ... ... ... ... ... бақыланбайды да, және басқару құрылғысының жұмысына әсерін тигізбейді.
Хкір(Ж)
Хкір(Ж)
Басқару
объектісі
Басқару объектісі
Хкір(К) Хшығ ... ... ... құрылғысы
2-сурет. Ашық автоматты реттеу жүйелері
Мұндай жүйелерге,мысалы сораптарды,вентилятор,сығымдағыштарды автоматты қосу және ... және т.б. ... ... ... ... ... ... реттеу
Сепараторада қысымды тұрақты ұстап тұратын автоматты басқару жүйесінің жұмыс принципін қарастырайық.Сепаратор кірісіне газсұйықты қоспа(Qсм) келіп түседі.Ол өз кезегінде Qг мөлшермен ... ... ... кететін газ және Qс мөлшеріндегі төменге кететін сұйықтыққа айырылады.Тепе-теңдік жағдайда белгілі қысымда сепаратордағы шығын теңеседі, яғни Qcм=Qг+Qс.Сепаратордағы технологиялық ... ... ... ... ... p ... ... және шығысындағы шығынның өзгеруіне байланысты қысым да өзгеріп отырады.Тапсырма сепараторда қысымды белгілі бір мөлшерде ұстап тұру болсын.Өлшегіш құрылғы ... ... ... ... ... және газ ... шығынын бақылау органын 2 орнатамыз.Сонда, қысымның азаю ... ... ... ... ... және ... органының өту қиылысын өзгерте отырып, сепаратордағы қажетті қысымды қалыпқа келтіруге болады.Бқдан біз қысымды реттеу жүйесін аламыз. Алайда, қысым мен бақылау ... өту ... ... адам ... жүзеге асқаннан кейін, бұл қолмен басқару деп аталады.
Автоматты басқару жүйесін алу үшін адамның атқаратын функцияларын автоматтық реттегіш не жай ... деп ... ... құрылғыға берілуі тиіс.Технологиялық процесс кезінде бақылануы тиіс параметр бақыланатын параметр деп аталаады.Бақыланатын параметр мөлшері әр уақытта да ... ал оның ... ... ұстап тұру керек мөлшер берілген мөлшері деп аталады.Ағымдағы мен берілген мөлшерлердің айырмасы ауытқу болып саналады.Реттегіштердің негізгі элементтері- ... ... ... ... қайтарады;салыстыру элементі,ол орнатылған арнайы құрылғының көмегімен ағымдағы мөлшерді берілген мөлшермен салыстырады және реттеуші орган,ол процесске өз ... ... ... ... зерттегенде алынған жүйенің функционалдық жүйесін көрсету керек.Функционалдық сызба деп ... ... ... ... ... ... ... элементіне сызбадағы сурет сәйкес келетін сызба аталады.
Жүйенің негізгі ... ... ... ... параметрдің ағымдағы мөлшерін өлшейді,салыстыру элементі(СЭ2) ағымдағы және берілген мөлшерді(З)салыстырады және реттеуші орган,(РО) реттеуші әсер жасайды
4-сурет. Қысымды реттеу жүйесінің функционалды сызбасы
Мұнай және газ ... ... ... жүйелері әртүрлі болғандықтан,оларды белгілі бір белгісіне байланысты жіктейді. Тік және тік емес жүріс жүйелері ажыратылады.
Автоматты бсқару жүйесіндегі қысым сепараторы тік ... жүйе ... ... ... бұл ... сезімтал элементі реттеуші органға арқылы тікелей әсер етеді.Бұл ... ... ... ... өндірісте шектеулі қолданыс тапқан,себебі сезімтал элементтің қуаты ... ... орын ... қамтамасыз етуге жеткіліксіз.
Анағұрлым көп қолданыс тапқан жүйе тік емес жүйе.Бұл жүйеде реттеушіорганның (РО) орын ауыстыруына қосымша қуат көздерін(ИЭ) пайдаланады.Бұл жүйеде ... ... ... ... реттеуші параметрдің ағымдағы мөлшері түрлендіргіш(ПР) және қуат ... ... бсқа ... ... ... ... ұқсас сигналмен салыстырылады.
5-сурет. Тік емес жүрісті автоматты реттеу жүйесінің функционалдық сызбасы
Қалыптастырушы құрылғы(ФУ) келіспеушілікті ... және ... ... ... ... ... механизм(ИМ) қалыптастырушы құрылғының шығыс сигналын реттеуші органның орын ауыстыруына түрлендіреді.Қуат көзінің(ИЭ)тегіне байланысты тік емес жүрісті жүйелер пневматикалық,электрлік және гидравликалық ... ... ... ... ... ... ... датчик(Д),салыстыру элементі(ЭС) қалыптастырушы құрылғымен реттеуші құрылғы(РУ),орындаушы механизм реттеуші органмен атқарушы құрылғы(ИУ)түзеді.Сонымен автоматты ... ... ... ... және ... ... қосады.
Берілген реттелетін параметрдің мәні қандай заң бойынша өзгеруіне байланысты,автоматты басқару жүйелері 3 негізгі топқа бөлінеді.
Егер берілген мән тұрақты болса,жүйе ... ... ... деп ... ... мән бұрын орнатылған бағдарлама бойынша өзгерсе,жүйе бағдарламалық реттеу жүйесі деп аталады.
Егер реттелуші параметрдің берілген мәні қандай да бір параметрге ... және ... заң ... ... ... жүйе деп ... элементтердің арасындағы байланыс сипатына байланысты автоматты реттеу ... ... және ... ... ... ... ... жеке элементтердің аралығындағы тұрақты функционалды байланыс болды.Реттелуші параметрдің ағымдағы мәні үздіксіз берілген мәнмен салыстырылады,ал реттеуші ... ... әсер ... ... ... импульсті және релелі жұмыс жүйесі болып бөлінеді.Импульсті жұмыс жүйесінде жкек элеенттердің арасында үзік ... ... ... ... параметрдің ағымдағы мәні берілген мәнмен үздіксіз салыстырылады,ал дискретті де бір-бірінен алшақ ... ... ... ... ... ... жүйеерінді,сондай-ақ реттегіш бірнеше объектке қызмет көрсететін жүйелерде қолданылады.
Релелсі жұмыс ... ... ... ... кезінде берілген шекте реттеуші органның орны ауыспайды,яғни жүйе ашық болып табылады.Реттелуші ... ... ... ... жүйе ... және реттеуші орган реттеуші әсер туғызады.
1.3 Автоматты реттеу жүйелеріне ... ... ... ... ... мәні ... ... сәйкес келсе, жүйе тұрақты қалыпта деп есептеледі.Егер белгілі әсерден жүйеде реттелуші органда ауытқу туындаса,оған теңдік ... ... үшін ... керек болады.Оған дейін жүйе ауыспалы режимде деп есептеледі.
Жүйенің өтпелі режимінің тәртібін өтпелі процесстің графикасы түрінде суреттеу шешілген.Реттелуші ... ... мәні Хшығ ... ... ... ... қарастырып жатқандықтан берілген мән Хшығ0 тұрақты болып қалады,ол үзік ... және ... ...... және берілген мәннің қисығы 0-t1 уақыт аралығында түйісуі,оларың осы уақыт аралығындағы ... ... ... көрсетеді.t1уақытта ауытқу тудырушының әсерінен жүйе теңдік қалыптан ауытқиды және қалпына реттегіштердің көмегімен t2 уақыт ... ... ... ... жүйе ауыспалы, ал t2 уақыт сәтінен кейін теңдік қалыпқа келеді.Жүйені зерттеген кезде оларды реттелуші парамтрдің ... ... ... ... ... керек.Бұл жағдайда координата реттелуші параметрдің берілген мәніне ... ... ... ... процесс басқа сипаттама иемденуі мүмкін.Екі суретті салыстыра отырып,бір жағдайда жүйе тұрақты жағдайға оралады,ал екіншісінде ол оралмайды.Бірінші ... ол ... ... ... ... жүйелері реттелуші параметрді тұрақты ұстап тұруға бағытталғандықтан,графикадағы б-сурет орнықты жүйе болып табылады.Сонымен қатар орнықты автоматты реттеу жүййелерінде де ... ... ... ... мүмкін.Мұнымен бірге көрсеткіштерді сипаттайтын ауыспалы процесстің сапасы түсінігі енеді.Соның бірі болып ауыспалы процесстің уақыты табылады.Әрине бұл кезде,уақыт ... аз ... ... ... ... ... жүйесін қамтамасыз ететін сапа көрсеткішінің басым мәні,технологиялық түсінің арқылы таңдалады.Сонымен,автоматты реттеу жүйесіне екі талап қойылады:жүйе міндетті ... ... ... тиіс және ... берілген сапаны иемденуі керек.
6-сурет. Автоматты реттеу жүйесіндегі ауыспалы процесстердің графиктері
Сонымен,автоматты реттеу жүйесіне екі талап қойылады:жүйе міндетті ... ... ... тиіс және ... ... ... иемденуі керек.
1.4 Автоматты реттеу объектілерінің құрамы
Мұнай-газ өндірісінде құрылымы мен жұмыс ... ... ... ... ... ... ... коллектор,сепаратор,газ турбинасы, жылуалмачтырғыш,мұнай скважинасы,топтық қондырғы,мұнай жинайтын сыйымдылық және т.б.
Автоматты реттеу жүйелерін құрғанда элементтердің және жүйенің нақты ... ... ... ... және ... сипаттамасын қарастырады.Бұл жайт реттеу объектілерінде де таралған.Объектілерді жинақталған және бөлінген параметрлерімен деп қарастыруға болады.
Жинақталған параметрлі объекттерде ... ... мәні ... жағдайда объъекттің барлық нүктесінде бір мәнге ие.Мысалы,газ сепараторына манометр орнатып, сепаратордың барлық нүктесінде қысым бірдей екенін бекітуге болады.Ауыспалы режимде ... ... мәні ... ... ... ... байланысты,сандықтан олардың динмикалық құрамы жай дифференциалды теңдеу арқылы сипатталады.
Бөлінген параметрлі объекттерде реттелуші параметр кез-келген нүктеде әртүрлі мәнде болуы ... ... ... ... ие ... тән.Мысалы, магистральді га құбырында тұрақты жағдайда қысым әр нүктеде бірдей емес.Ауыспалы режимде реттелуші параметр ... ... ... ... ... кеңістікке де байланысты өзгереді (бұл жағдайда газ құбырының ұзындығына қарай),ал олардың динамикалық сипаттамасы кездейсоқ туынды кезіндегі ... ... ... ... ... ортасын жинақтау (қуаттау) қасиетіне ие.Бұл сипат объекттің сыйымдылығы деп аталады.Объект сыйымдылығы неғұрлым үлкен ... ... ... ... және ... ... ... өзгерісі соғұрлым төмен.Мысалы,сұйықтың деңгейін реттеген кезде объекттің сыйымдылығы сұйықтың көлемімен,температураны реттеуде объекттің жылу ұстағыштығы,қысымды реттеуде объекттің массасы түрінде көрінеді.
Егер ... ... ... бір ... басқа орынға еркін ауысса, онда мұндай обьект бірсыйымдылықты деп аталады. Бұл ... ... ... реттелетін резервуар жатады.
Егер обьектті басқа орынға қиындықпен ауысса, онда бұл обьект көпсыйымдылықты деп аталады. Мысалы, жылу ... ... ... ... ... жылу ... жатады. Көптеген реттеу объектілері дербес сипатқа ие, реттегіштердің көмегінсіз-ақ кіріс пен шығынның арасындағы сәйкессіздікті нөлге теңестіруге, ал реттелуші ... жаңа ... ... ... ... мұндай сипаты өзін-өзі теңестіру деп аталады.Өзін-өзі теңестіру объектісінің мысалы болып жоғары жағынан сұйық келіп түсетін, ал ... ... ... ... сұйық еркін шығып кететін резервуар табылады.
Резервуар кірісіндегі сұйықтың ... ... ... онда қысым мен деңгейдің сұйық бағанасы өседі, ал оның артынша оның шығыны да өседі.Шығын мен кірісте келетін ... ... ... ... жаңа ... мәнді иемденеді.Өзін-өзі теңестіру объекттерін сонымен бірге тұрақты немесе статикалық деп те атайды.
Өзін-өзі теңестірмейтін объект ... ... ... ... ... ... ... келтіруге болады.Ағып келетін сұйықтық мөлшері шығыннан көп болғанда, қысым объектте шектеусіз өсетін болады.Өзін-өзі теңестірмейтін объекттерді бейтарап немесе астатикалық деп ... Тік ... ... жүрісті реттегіштер өзіне сезімтал элемент,салыстыру элементін және реттеуші органды қосады.Реттеуші органның қозғалуына бөгде қуат көздерін пайдаланбайды.Бұл реттегіштер қандайда бір ... ... ... артықшылығы- құрылымының қарапайымдылығы,сенімділігі және бағсының арзандығы.
РТПД үлгісіндегі температура реттегіштері судыңғмайдың және басқа да ... пен ... ... ... негізделген.Реттегіш манометрлік термометр базасында құрастырылған негізгі элементі термобаллон(1),капилляр(2) және қапта(3) орналасқан сильфон(4)7Термобаллонның шамамен 2/3 және қалған термоэлектрлік жүйе ... ... ... ... ... ... бөлігін осы сұйықтың қаныққан буы алады,оның қысымы температураға байланысты.Термобаллон өлшенетін ортаға енгенде, терможүйеге өлшенетін ортаның температурасына пропорционал ... ... ... ... ... элементінің рөлін атқарады.Ол ағымдағы температураға сәйкес сұйықтың қысымы және температураның берілген мәнін анықтайтын ... ... ... ... ... мәні ... мәнде артатын болса, сильфон сығылады және сояуышты(6) төмен қарай жылжытады.
7-сурет. РТПД үлгісіндегі температура реттегішінің принципиалды сызбасы
Мұнымен бірге реттеу объектісіне келіп ... ... ... ... ... заңы ... бұл реттеуіш П-реттеуіштерге жатады.Оның теңдеуі: хшығ=Кхкір. Мұндағы: хкір- температура өзгерісі, хшығ-реттеуші органның ... ... ... ... К бұл ... өзгермейді. Реттегіш температураның белгілі берілген мәніне серіппенің сомыны(гайка) көмегімен алдын-ала созылуының өзгерісі ... ... ... РТПД ... температураны реттеудің әртүрлі диапазонымен шығарылады(40-50оС,45-55oC және 75-85oC дейін). Реттеуші органның жүрісі 10 немесе 20 мм,осыған сәйкес реттегіштің күшею коэффиценті 1 не 2 ... ... тік ... ... ... ... тұрақтандыруға негізделген.Реттегіш кірісінен алынатын газ редуктор(1) арқылы мембрана(4) үстіндегі қуыс арқылы өтеді, ал ... ... газ ... астындағы қуыс арқылы өтеді.Соңғысы сояуыштың(5) көмегі арқылы ... ... ... ... ... ... байланысқан. Газ қысымының берілген мәні реттегіш шығысындағы манометр бойынша редуктор арқылы орнатылады.
Реттегіштен кейін газ қысымы ұлғаюына байланысты мембрана астындағы ... ... және де ... ... көп ... ... қарай орын ауыстырады және реттеуші органды өз ... ... ... Бұл ... ... шығысындағы қысымсондай-ақ мембрана астындағы қысым берілген мәнге теңескенге дейін жалғасатын болады. Сонымен,реттеу заңына сәйкес РД ... ... ... ... ... ... бақылау нұсқағыш(2) арқылы жүзеге асады. Реттеуші органның бекітпесі реттелетін орта әсерінен саңылаулар(10) арқылы ... ... бр ... Кіріс құйылудағы газды алдан-ала азайтуға арналған. Реттеуші қысымның шығысындағы диапазоны 0,2- 2,5 МПа. ... РД ... ... ... ... ... ... функционалды сызбалары
Автоматтандырудың функционалды сызбасы деп технологиялық жабдықтар ... ... ... ... ... ... ұстап тұру үшін параметрді бақылау немесе реттеу ... ... ... ... жүйеге өзінің реттік нөмірлері беріледі ал бұл жүйенің әр ... ... ... ... ... ... ... бастап беріледі.Әрбір құрылғының функционалды сызбада белгіленген нақты маркасы өзінің саны және әрпі ... ... және ... ... ... ... функционалды сызбасы 2 тәсілмен орындалуы мүмкін:біріншісі, автоматтандыру тәсілінің тобы қбылдау ... ... ... ... ... ... немесе автоматтандыру тәсілдерінің барлығының олардың жергілікті немесе орталық қалқанмен (пульт) басқару ... ... ... төмен немесе жоғары бөлігіне шығару болып табылады.
Бірінші тәсілдің артықшылығы-әр технологиялық процесстің аппаратының басқару және ... ... ... ... ... ... ... жергілікті және орталық қалқанның(пульт) құрамы нақты қадағаланады.
Қиын технологиялық жүйе жағдайында жалпылама бейнеде әрбір ... жеке ... ... әріп ... ... ... жеңілдетілген бейнесін қолданады.Ол қабылдаушы және орындаушы құрылғылардың, сондай-ақ құрал мен реттеуші құрылғылардың осы жүйеге берілген жеке нөмірлер және оның ... ... ... ... ... ... түрінде көрсетіледі.
ТПБАЖ ұйымдастырудағы белгілер мен қағидаттар. Мұнай және газ өндірудің қиындауы, жабдықтардың қуатының өсуі, оперативті және тасымалдаушы ... ... ... және ... ... ... және де т.б. ... жаңа сапалы басқару жүйесін құруға әкелді.
Қазіргі кезде бұл мәселе технологиялық процессті басқарудың автоматты жүйесі (ТПБАЖ) құрылуымен шешіледі. ТПБАЖ ... ... ... ... ... ... әсерлерді өндіру мен орындау. Көбінесе бұл белгілерге дайын ... ... ... және оны ... шығыны айтылады.Бұдан өзге қондырғының максимальды өнімділігі, кейбір компоненттердің минималды шығынын басқару секілді белгілер қойылады.
Мемлекеттік стандартқа сай ТПБАЖ өзімен бірге ... ... ... негізгі компоненті болып шапшаң қызметкер және техникалық ... ... ... Олар техрикалық процесс туралы ақпарат жинайды,оны өңдейді және талдайды, басқару ... ... ... ... әсерлерді қалыптастырады және жүзеге асырады. Шапшаң қызметкер және техникалық тәсілдер жиынтығы арасындағы міндеттерді үлестіру-ТПБАЖ құрудағы негізгі мәселе болып табылады.
2 Арнайы ... ... ... ... өлшеуіш және реттегіштер құрылғылары жалпы мағлұмат
Барлық өлшеулер өлшемдер мен өлшеу құралдарының көмегі арқылы жүзеге асады. Олардың жиынтығы өлшеу тәсілін ... ... мен ... ... сипаттары бойынша жіктейді: дәлдік сипаты бойынша, тағайындалу, жұмыс принципі, өлшену тәсілі, құрылымдық дайындалу әдістері және т.б. бойынша жіктеледі.
Өлшеу тәсілі деп ... ... ... ... және өлшеуге қолданылатын техникалық тәсілдерді айтады. Өлшем берілген ... ... ... жаңғыртуға арналған өлшеу тәсілі. Мысалы, массаның өлшемі кір,электр кедергісінің өлшемі өлшеуіш резистор,электрлік тербеліс жиілігінің өлшемі кварцты генератор.
Өлшеуіш ... ... ... ... ... ... ... өлшеу тәсілі.Өлшеу құралдары келесідей топтарға бөледі:
1.Аналогты құралдар ... шама ... ... ... ... ... құралдар көрсеткіші цифрлы түрде көрсетілетін,өлшенетін ақпаратты автоматты түрде өңдейтін дискретті сигналдар.
3.Көрсеткіш құралдар тек қана ... ... ... ... ... тіркеуге арналған.
5.Өздігінен жазатын құралдар,олар көрсеткіштердің жазбасы диаграммасы түрінде көрсетіледі.
6.Салыстыру құралдарында өлшенетін шамалардың белгілі шамамен салыстырымына арналады.
7.Жинақтаушы құралдар әртүрлі ... ... ... екі не ... ... жинағымен байланысты көрсеткіштер.
Өлшегіш түрлендіргіштер де өлшеу құралдарына жатады. Олар өлшеуіш- түрлендіргіштердің бірінші,ағымдағы және беруші түрлері болып бөлінеді. ... ... ... шама ... шама ... бірінші болып тұрады.Оның мысалына,термоэлектрлік тізбектегі шығын өлшегішінің құрылғысын таратушы термопар жатады. Ағымдағы түрлендіргіш тізбекте бірінші өлшеуіш-түрлендіргіштен кейін орналасатын ... ... ... ... ақпарат сигналын қашыққа беруге арналған түрлендіргіштер, мысалы, пневиатикалық, инерциялы жиілік түрлендіргіштері. Өлшеу техникасында, сонымен қатар өлшегіш ... да ... Олар ... ... ... ... және бақылаушыға тиімді түрде көрсетуге арналған, бір жерде орналасқан сигналдарды өлшеуге арналған құрылғылар. Олар өзіне бөлгіш колонна,тіркеуші құрылғы және ... ... ... ... және ... жұмысын белгілі режимде қамтамасыз ететін хромоатографиялық қондырғыны айтуға болады.
ТПБАЖ ... ... ... өлшеу жүйелері кең қолдану тапқан. Өлшеу жүйесі дегеніміз өлшеуіш тәсәлдер мен ... ... ... ... ... байланысқан,автоматтық өңдеу,беру мен қолдану және автоматты реттеу жүйелерінде қолдануға ыңғайлы өлшенетін ортаның ақпаратты түрдегі ... ... ... ... күйін және технологиялық процесстің жүрісін анықтайтын негізгі шамалардың ... ... ... абсолютті, толық, артық және салыстырмалы.
Абсолютті қысым - шкала бойынша абсолютті нөлден есептеледі. Оның мәні ... және ... ... тең:
ра=р+рб
Мұндағы р және рб - атмосфералық және артық қысымдардың ... ... ... ... ... Бұл ... құралдар атмосферадан оқшауланбаса, ондағы артық қысым көрсетуімен түсіндіріледі. Қысым өлшемі паскаль (Па).
Мақсатына қарай қысымды өлшейтін ... ... ... бөлінеді: артық қысымды манометрлер - абсолютті және ... ... ... ... ... ... ... қысым манометрлері - абсолютті нөлден бастап есептелетін ... ... ... ... - атмосфералық қысымнан төмен абсолютті қысымды өлшеу үшін; мановакуумметрлер - артық қысымды өлшеу үшін; дифференциалдық ... - ... орта ... емес екі қысымның айырымын өлшеу үшін; барометры - атмосфералық қысымды өлшеуге арналған абсолютті қысым манометрлері.
Жұмыс принципіне қарай ... ... ... ... бөлінеді: сұйықтық манометрлер - өлшенетін қысым немесе қысымдар айырымы сұйық бағанас қысымымен теңеседі; грузопоршенді манометрлер - ... ... ... ... ... ... жасалатын салмағымен және жүктерімен; деформационды манометрлер - ... ... ... ... ... деформацияланған сезімтал элементпен немесе туындайтын күшпен анықталады; электрлік манометрлер - жұмыс принципі ... ... ... параметрлерінің өлшенентін қысымға тәуелділігіне негізделген; иондаған - өлшенентін қысым иондалуға тиісті өзгеріс енгізеді.
Сұйықтық манометрлер мен поршенді ... ... ... және аспаптарды бөліктеу, сонымен қатар зертханалық зерттеулерде қолданады.
Деформациялық манометрлердің негізі артықшылықтары: ықшамдылығы, шайқалуға төзімділігі, үлкен аралықты өлшеу ... ... ... ... ... ... сезімтал элементтердің түріне қарай түтік тәрізді, көп бұрандалы, мембраналы сельфонды және анероидты манометрлер болып бөлінеді.
Түтікшелі - ... ... ... ... ... түтікшеден тұратын созылмалы элемент.
9-сурет. Түтікшелі - ... ... ... ... ... үлгілі, бақылау және техникалық болып бөлінеді.
Үлгілгі манометрлер - бақылау және ... ... ... ... ... аса дәлдікті өлшеуге арналған 3-ші разрядты аспап. Рұқсат етілген қателігі 0,2 - 0,33 %, ... ... ... ... 0,04 - 0,05 ... манометрлері - орнатылған жеріндегі техникалық манометрлерді тексеруге арналған. Рұқсат етілген қателігі +-1,0%.
Техниқалық манометрлер - ... -20 тан +60 °С ... ... ... сұйықтықтар мен газдардың қысымын өлшеуге арналған.
Манновакуумметрлер - ... ... ... немесе төмен айнымалы қысымды өлшеуге арналған.
Мембраналы манометр - созылмалы сезімтал элемент мембрана немесе мембрана ... ... ... ... Мембраналы манометр
Созылмалы мембранаға қарағанда кейбір аспаптарда босатылға мембрана ... ... ... резиннен, газ өткізбейтін материалдан және синтетикалық материалдан дайындалады. ... ... ... теңеседі. Босатылған мембрананы тягомерлерде, дифманометрлерде қолданады. Температура заттардың қыздырылу дәрежесімен, оның ішкі энергиясын тасымалдаушы атомдар мен молекулалармен ... ... мен ... ... және потенциалдық энергиясы заттардың жылу күйіне тәуелді болғандықтан, оның барлық физикалық ... ... ... Температураны термометрлік қасиетіне байланысты жанама өлшеуге болады. Қатты дененің қызуы немесе салқындауы кезінде оның көлемі, ... ... ... және ... да ... өзгеріске ұшырайды.
Температура өлшеу мүмкіндігі жылуалмасу, яғни жылу көбірек қызған денеден ... ... ... ... негізделген. Оларға белгілі мәндер беріледі θ1 және θ2. Сонда температураның ... ... ... ... ... n - тірек нүктелер арасындағы температура интервалы бүтін сандарға бөлінеді. . Бұл температуралық шкалалар заттың термометрлік ... ... ... XVIII ... ... ... ... болған. Бірінші болып осы шкаланы Фаренгейт ұсынды. Термометрлік зат ретінде спиртті, ал төменгі реперлі ... ... қар мен ... ... ... алды және оған 0 сандық мәнін берді. Фаренгейт ... ... 100 °С, ал ... ... ... ... судың қайнау температурасын алды дәне оған 212 сандық мән берді. Бұл жағдайда мұздың еру температурасы 32 °С-қа тең ... ... ... мен еру ... аралығын Фаренгейт тең 180 бөлікке бөлді және °F ... ... ... ... уақытта бұл шкала АҚШ, Канада, Англия және Үндістанда қолданылады. 1742 жылдан бастап Цельсидің ұсынған шкаласы қолданылады. Мұнда екі реперлік нүкте ... 760 мм снап ... және 9,80665 м/с² ... күші ... ... еру ... °C) мен судың қайнау температурасын(100 °C) қабылданды. Бұл шкаланы пайдалану ыңғайлылығы, оның Халықаралық температуралық шкала ... мен ... ... ... ... шкаласы СИ жүйесінде кең қолданаылады. 1848 жылы ... ... ... ... ... ... Онда температура абсолютті нөлден басталады. Шкала абсолютті термодинамикалық шкала деп аталып кетті және өлшем ... ... ... қабылданды. Температураны өлшеуде кеңеютермометрлері, маномертлік термометрлер, пирометрлер, термопаралар және кедергі термометрлері. Кеңейю термомертлерінің ... ... мен ... денелердің жылулық кеңеюге негізделген. Пирометрлер денелерге жанаспай температурасын ... ... ... ... ... ... - жұмыс принципі тұйықталған көлем ... ... ... ... ... ... негізделген. Жұмыс затының агрегаттық күйіне қарай манометрлік термометрлер сұйық, газ және ... ... ... ... ... манометрден, термобаллоннан және термометрлік заттармен толтырылған тұйық ... ... ... ... арнайы тобын аспаптар қаныққан бу сұйықтығы қысымының температураға қатынасына негізделген.
11-сурет. ... ... ... ... төмен температурада қайнайтын сұйықтықтар (ацетон, бензол, фреон және т.б.). Жұмыс сұйықтығының температурасы өзгергенде термобаллондағы қысым өзгереді және ... ... ... ... ... ... ... әсеріне төзімді жезжәне арнайы болаттын жасалған цилиндр. Термобаллон диаметрі 5-30 мм, ал ұзындығы 60-500 мм. Капилляр диаметрі 0,1-0,5 мм мыс ... ... ... ... ... Газ ... термометрлерді таза күйдегі химиялық инертпен, газбен толтырады. Мұндай газдар азот пен гелий. Бұл термометрлердің жұмыс принципі Гей-Люссак заңына негізделген:
Pθ = P0 (1+ β (θ - ... ... P0 - θ мен 0 ... газ ... β- 1/275,15 ... 0,00366 К-1 тең газ ... термиялық коэффиценті. Өлшеу аралығы - 150 ден +600 °С-қа дейін. Термометрлік қондырғылардағы ... ... 0,98 - 4,7 МПа. ... ... сезімталдығының артуымен және барометрлік қателіктерінің азаюымен бастапқы қысым пайда болады. Газ манометрлі термометрлердің кемшілігі салыстырмалы түрде термобаллон қабырғасы арқылы ... ... ... ... ... ... ... кетуі және диаметрі кішентай құбырларда термобаллонды қондыру қиындығына байланысты. ... ... ... ... термобаллонның герметикасы бұзылып, газ шығуы мүмкін. Соңғы жағдай бұл ... жиі ... ... ... ... ... сұйықпен толтырады бастапқы қысымдағы сұйықтықпен толтырады. Термометрлерге толтырылатын сұйықтықтың көлемді кеңеюінің үлкен термиялық коэффиценті және ол термометр ... ... ... болуы қажет. Сұйықтық ретінде сынап (өлшеу аралығы - 30-дан +600 ... ... ), ... ... ... - 40-тан +200 °С-қа дейін ), толуол, пропил спирті және силиконды сұйықтықтар (өлшеу аралығы - ... +300 ... ... пайдаланылады. Сұйықтық қайнап кетпеуі үшін термометрде бастапқы қысым 1,47 - 1,96 МПа жасайды. Термометрде қысымның үлкен болуына байланысты ... ... ... оның жұмысына әсер етпейді.
Бұл термометрлер манометр мен ... ... ... ... ... қателік пайда болады. Конденсациялы манометрлік термометрде баллон көлемінің (2/3) төмен қайнайтын сұықтықпен толтырады. Температураның жоғарлауы кезінде сұйықтықтың буланы жүреді де, ... ... ... Соған байланысты қаныққан бу өлшенетін температураны дәл көрсететін белгілі қысымға келеді. Мұнда өлшеу температурасындағы қысымды қамтамассыз етуі үшін ... ... ... ... ... Бұл термометрде қаныққан бу қысымы температурамен бірге өзгеретіндіктен аса сезімтал болып келеді. ... ... ... ... ... мен капиллярдағы температураның өзгеруі жүйе қысымына әсер етпейді. Бұл ... ... ... ... ... (75 м) ... мүмкіндік берді. Конденсациялы термометрдың кемшіліктеріне оның шкаласының сызықты емес болуы жатады. Барлық манометрлі термометрлер құрылысының ... және ... ... ... ... ерекшеленеді. Бұл термометрлерді негізгі артықшылығы оларды жарылу қаупі бар обьектілерде қолданылу мүмкіндігі болып табылады.
Кедергі термометрлерінің жұмыс принципі - металдар мен ... ... ... ... ... ... ... негізделген. Материалдардың көбінде 1 °С қызғанда, олардың кедергісі 0,4-0,6 % ... ал ... ... ... ... ... 8 - 15 рет ... Кедергі термометрлері температураның өзгеруіне сезімталдылығымен және кедергінің температура коэффицентімен анықталады.
Бұл термометрлердің құрамына сезімтал элемент, өлшегіш аспап және жалғағыш ... ... ... ... ... ... ... ішінде орнатылған, изоляциялық тірекке оралған металл сымнан құралады.
Электрлік термометрлер ... ... ... кез - ... ... елеулі аралықта (-200 ден +700 °С ) бөліктеу; температураны аса дәлдікпен өлшеуі; ... ... ... ... ... өлшегіш аспаптың орналасу мүмкіндігі; температураны автоматты таспаға түсіреді және ... ... бір ... ... бірнеше аспапты қосу арқылы температураны бақылауды орталықтандырады.
Кедергі термометрінің кемшіліктеріне: тұрақты түрду қорек көзін тұтынуды қажет етеді, жарылу ... бар ... ... ... ... аса сезіталдығынан берілген нүтеде температураны өлшей алмауы және діріл әсерінен бұзылуы. Кедергі ретінде мыс, платина жартылай өткізгішті ... ... ... ... мұнайды дайындау кезінде шикі мұнай, су, химреагент мәндерінің шығынын бақылау мен реттеу талап етіледі. ... - сол ... ... ... ... өтетін заттардың шамасы (көлем V немесе масса m). Шығын өлшем бірліктері кг/с, моль/с, м³/с және т.б. Шығынды ... ... ... ... деп ... ... ... және орташа болуы мүмкін. Орташа шығын - ... ... ... зат ... ... Лезду шығын - уақыт өтуіне байланысты зат мөлшерінің шығыны.
Белгілі ... ... ... мен ... өлшейтін интегралдайтын аспаптар есептегіштер деп аталады. Мұнай және газ саласында қолданылатын шығын өлшегіштер жұмыс принципіне қарай келесі ... ... ... ... ... қысымды, құлама тұрақты қысымды, айнымалы деңгейлі, тахометрлік, электромагнитті және дірілді.
Шығынды және көлемді ... қиын ... ... ... ... ... өлшеу ағынына физикалық қасиетінің әсер етуі. Өлшенетін ағынның физикалық қасиеті, өз ... ... ... ... ... ... ... принципі периодты немесе үздіксіз өлшенетін заттың үлесін есептеуге негізделген. Мұнай және мұнай өнімдерін өлшейтін көлем есептегіштің кең тараған түрі шестеренкалы ... ... ... ... ... ... уақыт кезеңіндегі өлшенген көлемдер қосындысымен анықталады.
Q=nqt2-t1
Мұндағы: q - аспаптың өлшегіш камерасындағы көлем; n - өлшенген көлемдер ... t2 - t1 - ... ... ... ...
12-сурет. Шестерекалы есептегіш
Бұл есептегіштер қысымның жоғалуымен жабысқақтыққа қарамастан өлшеуді аса дәл көрсетеді. Бірақ бұл ... ... ... ... механиқалық қоспалардан тазарту қажеттілігі және акустикалық шудың көп болуы.
Турбиналық шығын өлшегіштер өлшенетін ортаның көлемді шығынын өлшеу үшін қолданылады. Турбиналық ... ... ... қарағанда өлшеу бөлімдері жоқ және көлемді тек жанама ... ... ... ... ... ... ағынымен қозғалысқа келетін турбина. Турбинаның айналым саны (n) уақыт бірлігінде ... ағын ... ... = kW
Мұндағы: k - порционалдық коэффицент; W - шығын есептегіштің қимасындағы ағын жылдамдығы.
13-сурет. Турбиналық есептегіш
Бұл есептегіштердің ... ... ... ... ... ... ... үшін басқару жүйесін тандау
Өндірістік сызбаларда қаныққан абсорбентті екінші ретті пайдалану үшін десорбтайды және қайта қалпына келтіреді.
Берілген дәрежедегі газды ... ... ... АБЖ ... шығын мен газ қоспасын реттеуді қамтамассыз етеді.
Десорбердегі қысым ... ... ... бұру ... ... ... ... хладогент шығыны дефлегматор арқылы кондиционерлен газдың температурасын реттегішімен қамтамассыз етіледі.Бұл ... ... ... ... ... температурасынан төмен орнатады.
Колоннаның төменгі жағына тұрақты түрде жылу беру ... ... ... ... ... реттегішін қондыруымен жүргізіледі. Кондиционерленген булар деңгей реттегіш қондырғыдан арнайы ыдысқа, ал абсорбент десорбер кубына ... ... ... ... ... бастапқы қоспа болады, ол абсорбция процесіне әсер етеді. Сондықтан жүйеге белгілі бір мөлшерде жаңа абсорбент енгізіленді және сондай ... ... ... ... ... жаңа ... енгізу құрам реттегішімен, ал қолданыстан кейінгі абсорбент жүйеден шығару деңгей реттегішімен жүзеге ... ... ... ... Абсорбентті регенерациялау процесін автомотты басқару жүйесі
Абсорбентті регенерациялау процесін ... ... ... мақсаты регенерацияланған диэтиленгликолдің құрамын тұрақтандыру. Буландырғыштағы тұрақты вакуумдағы және колоннадағы регенерацияланған еріткіштің концентрациясы қайнау температурасымен анықталады. ... ... ДЕГ ... көп ... ... ... оның қайнау температурасы жоғары болады. Буландырғышта температура мен вакуумның мәндерін қалыпты ұстағанда, регенерацияланған ... ... ... болады. Автоматты басқару жүйесі 15-суретінде көрсетілген приципке ... ... ... ... ... 1а, ... 1б және реттегіш клапандардан 1в тұратын автоматты реттегіш жүйеден тұрады. ... ... ... ... ... тұрақтанғанша буландырғышқа бу жібереді. Реттеуші датчик ретінде кедергі термометрлері мен электронды ... ... ... Сонымен қатар пневматикалық шығыс сигналды ПР 3.21 немесе ПР 3.22 типті манометрлік термометр қолданылады. Вакуумды ... ... ... 2а, ... 2б және ... клапандардан 2в тұратын автоматты реттеу жүйесі. Вакуумды ВС-П1 типті вакуумметрмен өлшеді. Вакуумның ... ... ... ... ... автоматты реттегіш мембраналы реттегіш клапанға 2в әсер етеді. Будың құрамындағы газ шығынын азайту мақсатында колоннаның жоғарысын автоматты ... ... ... жүйе ... датчигінен 3а, ПИ-реттегіштен 3б және мембраналы клапаннан 3в тұрады. Буландырғыштағы және флегма сыйымдылығындағы сұйықтық деңгейі 4а, 5а пропоционалдық ... ... ... ... ... температурасы қосылған бір немесе бірнеше желдеткіштермен 6в реттеледі. Ағымдағы температура мәндері кедергі термометрлерімен 6а ... ... ... ... ... ... - ... абсорбент; II- регенерацияланған ДЭГ; III, IV -жылутасымалдағыштар; V-флегма
2.4 Газ қалдықтарын тазалау процестерінде абсорбентті ... ... ... тарап, қоршаған ортаға үлкен антропогендік ауыртпашылықтар келтіреді. Ертіндіні техникалық желдеткішті газдардан тазартудың өзі ... ... ... оның өзі ... 6 млн ... ... Регенерациялық процесте жылу шығынын азайту үшін жоғары ... ... ... ... ... ... шығындарсыз регенерациялаудың сызбасы көрсетілген жоғары қайнайтын органикалық абсорбенттер 16-шы суретте көрсетілген. Осы сызбаның басты мақсаты масса және жылуалмасу процестерін ... ... ... Бұл ... бойынша қаныққан органикалық абсорбент шығысындағы температураға тең температура регенерациялаудың жоғарына жіберіледі. Регенерациялаудың байланысқан құрылғысының бойыменағып, қайнатқышта пайда болатын жоғары ... ... ... ... өзге ... су буы.
Регенерацияланған қоспа арқылы бір уақытта қаныққан абсорбент қызады, регенерациялауда ... ... жылу ... ... ... ... ... жылуалмастырғышта қаныққан абсорбент температурасы салқындайды, содан кейін регенерацияланган қоспа абсорциялау процесіне өтеді. Регенерациялаудағы ... ... ... тиімділгі жағдайында регенерацияланған абсорбентті тоңазытқышта қосымша салқындату керек. Мұндай жағдайда кез-келген ... ... ... ... жылуы суландыру кезінде регенерациялауға тұрақты температурада қаныққан абсорбент түседі. Егер регенерациялау 16-суретте көрсетілгендей схема ... ... онда ... ... ... ... ... жылуы, органикалық өнімнің абсорбент буымен ластануына байланысты болады.
16-сурет. Абсорбентті регенерациялау және ... ... ... - ... 2 - ... 3 - ... қосылыстарды жынақтауыш; 5 - регенерацияланған абсорбент сорабы; 6 - ... ... ... I - органикалық қосылыстармен қаныққан абсорбент; II - ... ... III - ... ... ... температура тоңазытқышқа беретін судың салқын температурасымен анықталады. Регенерацияланған қоспаның жоғары рекуперациялық дәреже ... ... көп кіш ... Бұл ... абсорбент температурасы және регенерациялаудың жоғарысы 20-30 °С көрсетеді. Орнатылған жылуалмастырудың шексіз эффектісі регенерацияланған абсорбердің толық рекуперациялануы мүмкін. ... ... ... ... кезінде құрылғы шығынмен жұмыс жасайды. Жоғары қайнағыш органикалық абсорбенттің регенерациялау схемасы жылуалмастырғыштың қарқынды байланысқан фазасын құру тиімділігімен анықталады. Жұмысқа ... ... ... ... ... берілген жұмыс режиміне байланысты жылу тасымалдаудың орта коэффицент мәні 8400-10500 КДж/м²Кч жетеді. Жылу беру коэффицент мәні сыртқы қабатынан барботаж қабатына ... оның ... ... ... өзгереді.болған ауа шығынының мәні, жүргізілген жылдамдық колонналар қимасында 0,2-3,8 м/с өзгереді. Физикалық модель негізінде 43 теңдеуден тұратын ... ... ... ... ... ... жылу және ... алмасу процестерін біріктіру. Табақшалы өлшеу табақшадан табақшаға, төменнен бастап жылу мен массаалмасу процестерінің фаза аралық ... ... ... Егер ... арасында химиялық реақция болмаса есеп жеңілдейді.
3 Графикалық ... БТО ... ... ... ... ... ... - қаныққан абсорбент; II- регенерацияланған ДЭГ; III, IV ... ... ... В.Е.Попадько. Контроль и автоматизация добычи нефти и газа. Москва 1985
* М.Ю.Прахова, Э.А.Шаловников, Н.А.Ишинбаев, С.В.Щербинин. Основы ... ... ... ... ... Образовательно-издательский центр , 2012
* Н.В.Кузьменко. Учебное пособие для ... ... ... обучения по дисциплине . Ангарск 2005

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Құрылымдық электрлік сұлба сипаттамасы13 бет
BSD(Berkeley Software Distribution)3 бет
Novell DOS операциялық жүйесі11 бет
Scada жүйесі және интернет8 бет
Ағындар мен үрдістерді басқару11 бет
Друк-фильтр8 бет
Педагогикалық технология20 бет
"Дәннің құрылымы мен оның анатомиялық бөліктерінің микроқұрылымының технологиялық маңызы"9 бет
"Технологиялық карта."12 бет
«Шин-Лайн» балмұздақ фабрикасында технологиялық қондырғыларды санитариялық өңдеу57 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь