Аллельдік гендер түсініктеме, және олардың маңызы

Жоспар:
I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім:
1. Аллельді гендер
2. Аллельді гендердің өзара әрекеттесуі
III. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Аллель - сәйкес хромосомалардың бірдей үлескілерінде болып, баламалы (қарама-қарсы қалыптағы) белгілерiнің дамуына жауап беретін дәл сол геннің әр түрлі қалпы. Мысалы, асбұршықтардың сары және жасыл түс. Гендердің әрекеттесуінің екі түрі бар: аллельді және аллельді емес. Аллельді түріне толымсыз доминанттылықты жатқызуға болады. Мысалы, қызыл және ақ түсті намазшамгүлдерді өзара будандастырғанда F1-де қызғылт түсті будан алынған. Сол сияқты қызыл раушангүл мен ақ раушангүлді будандастырғанда F2-де қызғылт түсті раушангүл алынды. Бұл екі аллельді гендер А мен а-ның өзара әрекеттесуінің нәтижесі деп қарастыру керек. Мұндай жағдайда доминантты ген рецессивті генге басымдылық көрсетеді.Ал, аллельді емес гендердің өзара әрекеттесуінің төрт типі бар: комплементарлы, эпистаз, полимерия және көп аллельдік.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. http://kk.wikipedia.org/
2. Молекулалық генетика негіздері Б. К. Бегімқұл - Астана : Фолиант, 2009.
3. www.google.кz
        
        Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
География факультеті
Пәннің аты: Экогенетика
СӨЖ 1
Тақырыбы: Аллельдік гендер түсініктеме, және олардың маңызы
Оқытушы: Бигалиев А.Б.
Орындаған: Бектурова Ғ.
Алматы ... ... ... ... ... ... ... гендердің өзара әрекеттесуі
III. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Аллельдік гендер түсініктеме, және олардың маңызы
Аллель - ... ... ... ... ... ... (қарама-қарсы қалыптағы) белгілерiнің дамуына жауап беретін дәл сол геннің әр түрлі қалпы. Мысалы, асбұршықтардың сары және жасыл түс. ... ... екі түрі бар: ... және ... ... Аллельді түріне толымсыз доминанттылықты жатқызуға болады. Мысалы, қызыл және ақ түсті намазшамгүлдерді өзара будандастырғанда F1-де қызғылт түсті будан алынған. Сол ... ... ... мен ақ ... ... F2-де ... ... раушангүл алынды. Бұл екі аллельді гендер А мен а-ның өзара әрекеттесуінің ... деп ... ... ... жағдайда доминантты ген рецессивті генге басымдылық көрсетеді.Ал, аллельді емес гендердің өзара әрекеттесуінің төрт типі бар: комплементарлы, ... ... және көп ... ... ... ... доминанттылықта жұп геннің бір аллелі (А) екінші аллельге (а) басымдық қасиет көрсетіп, оны ... ... ... ... тәжірбиелеріндегі бұршақтың сары түсін, тегіс пішінін анықтайтын гендер. ... ... ... ... және ... ... жауапты гендер. Мысалы қара көзділік, оңқайлық, жақыннан көргіштік, ... ... ... т.б. ... ... ... ... қатарына жатады. Ал, бірінші ұрпақтажасырын күйде қалып белгілері тек ... ... ... ... ... ... ... Олар: бұршақтың жасыл түсі мен кедір-бұдырлы пішіндерін, ... ... мен ... ... ... ... ... болмауын т.б. анықтайтын гендер. Жоғарыда аталып өткендей қазіргі кезде адамның көптеген доминантты және рецессивті гендері зерттеліп анықталды. Олардың ішіндегі кейбір ... ... ... ... адам популяцияларында полиморфизмге себепші болса, ал екінші бір гендер түрлі патологиялық өзгерістер туғызуы мүмкін. Егер ... ... ... ... тіршілік қабілетін төмендететіндей әсер көрсетсе, сұрыптаудың нәтижесінде ... ... тез ... ... ... доминантты патологиялық белгіге ие адамның өсімтал ұрпақ қалдыру мүмкіндігі жоқ. Рецессивті гендер керісінше, зиянды болса да гетерозиготалы ... ... ұзақ ... сақталып, ұрпақтан ұрпаққа беріледі. Ондай гендер тек гомозиготалы дараларда ғана көрініс береді.
Толық емес доминанттылық ... ... ... ... ... ... әсері де біршама байқалып, белгілері аралық сипаттағы гетерозиготалы даралар жарыққа шығады. Өйткені әдетте доминантты аллель активтілігі жоғары ... ... ал ... ... активтілігі төмен ферменттің синтезін анықтайды. Мұндай жағдайда гетерозиготтардағы (Аа) рецессивті аллель де (а) өз ... ... ... ... ... (А) ... төмендетеді. Сондықтан доминанттылық толық дәрежесінде көрінбейді. Мысалы тауықтардың ақ және қара қауырсынды ... ... ... ... ... алынады. Осы гетерозиготалы ұрпақты өзара шағылыстырса келесі ұрпақта (Ғ2) ... ... ... ... ... ... тең ақ түсті тауықтар алынады. Адамда кездесетін фенилкетонурия ауруы рецессивті генмен анықталады. Ауру ... ... Бұл ... ген бойынша гетерозиготтарда (Аа) фенилаланингидроксилаза ферментінің активтілігі ауру гомозиготтарға (аа) қарағанда жоғары болғанымен ... ... де ... ... сау гомозиготтармен (АА) салыстырғанда едәуір төмен болады. рецессивті генмен анықталатын анофтальмия ауруы бар гомозиготалы адамдарда (аа) көз ... ... ал осы ген ... ... (Аа) ... сау (АА) ... ... көз алмасы кішірейген. Сол сияқты орақ тәрізді жасушалық анемиямен ауру гомозиготтардың (ss) эритроциттері түгел дерлік өзгеріп орақ тәрізді пішінге ие ... ... (Аs) ... ... ... ... жартысы орақ тәрізді, ал сау гомозиготтарда (АА) эритроциттері ... Дәл ... ... Фридрейх атаксиясы, цистинурия, талассемия ауруларынан да байқауға болады.
Аса жоғары доминанттылықтың ерекшелігі сол, гетерозиготалы дараларда (Аа) доминантты аллельдің ... оның ... ... ... ... ... болып өте айқын дәрежеде байқалады. Мысалы кейбір гендердің қалыпты ... ... ... ... сол геннің гомозиготалы жағдайда летальды қасиет көрсететін рецессивті аллелімен өзара әрекеттесе отырып аса жоғары доминанттылыққа себеп болуы мүмкін. Орақ ... ... ... белгісі бар гетерозиготалы адамдар (Аs) осы аллельді жұп бойынша доминантты гомозиготтарға (АА) және рецессивті гомозиготтарға (ss) қарағанда тропикалық безгек ауруына ... ... ... ... ... ... ... да аса жоғары доминанттылықтың нәтижесі.
Кодоминанттылық кезінде доминантты аллельді гендердің екеуінің де әсері ... ... ... нақты өзінің белогын синтездей алады. Гетерозиготалы ағзада екі белок та синтезделіп ... ... жаңа ... ... ... Бұл ... ... шағылыстыру жүргізбей ақ биохимиялық реакциялар нәтижесіне қарап ағзаның гетерозиготалығына көз ... ... ... медико-генетикалық кеңес беруде зат алмасу ауруларының гендерін тасымалдаушы ... ... ... үшін көбінесе осы әдіс қолданылады. Адамдағы АЗО жүйесі бойынша қан топтарының ... ... ... ... ... ... кодоминанттылық әрекеттесуінің нәтижесі. Мұнда өз алдына қанның ІІ-тобын анықтайтын доминатты А гені ІІІ-топқа жауапты В ... ... ... ... қан ... жарыққа шығарады.
Жаңадан пайда болган түр деп гендердің өзара әсер етіп үйлесуінің арқасында бір ... ... жаңа ... ... ... айтады. Гендердің өзара әсер етуінің бұл түрі тауықтың айдарларының тұқым қуу заңдылығын зерттегенде анықталған. Тауықтарда ... ... ... ... айдарлар кездеседі: раушан гүлі тәріздес (гені R) айдар, жапырақ тәріздес айдарға қарағанда басым болады және бұршаққынды айдар (гені С) -- ол да ... ... ... ... ... ... ... тәріздес және бұршаққынды айдар түрлерінің гендері аллельді емес, ал жапырақ
тәріздес айдар ... екі ... ... геннің гомозиготалық күйінде ғана кездеседі, яғни генотипі rrcc болуы керек.
Генотипі RRсс ... ... ... ... ... өтештермен шағылыстырғанда бірінші ұрпақтың генотипі RrСс болады, бұл генотипте екі басым мен R және С ... ... бүл ... ... ... ... ... тәрізді түрі пайда болады да екінші қатардағы үрпақтарында мына арақатынаста төрт фенотип пайда болады: 9 R және С ... бар ... ... ... 3Rсс -- ... ... 3rrс -- ... және 1 rrсс -- жапырақ тәрізді айдар. Бірінші ұрпақтағы тауықтарды жапырақ айдарлы әтештермен (rrсс) кері ... ... сол төрт ... ... қатынаста ажырасады.
Қорытынды:
Доминантты ген кез келген аллельдер жұбына өзінің рецессивті серігінің көрінуіне бөгет жасайды. Дегенмен, кейде доминантты геннің қасиеті ... ... ... ... ... хромосомдағы геннің әсерінен бәсеңдеуі мүмкін. Мұндай бір геннің қасиетін екінші бір геннің бүркемелеуін эпистаз деп атайды. Басқа гендердің ... жол ... ... генді эпистаздық ген, ал жәбірленген генді гипостаздық ген деп атайды. Эпистаз ... ... ... және ... сыртқы қабығының бояуының түқым қууын зерттегенде ашылған. Жылқылардың көк түсі ... ... ... басым болады. Бұл түс торы, қара, жирен т.б. түстерді ... ... СсВВ көк ... ссвв ... ... ... Ғ1 барлық құлынның түсі көк, генотипі СсВс болады. Ал - F1-ді өзара шағылыстырғанда Ғ2-де ... 12 көк, 3 қара және 1 ... ... ... Көк ... ... (С) ... түстердің тәуелсіз гендерін бүркеп қалады. Генотипінде С аллелі бар жылқылардың бәрі көк болады. Егер С аллелі болмаса қара (ссВВ, ... және қос ... ссее ... барлар жирен болады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
* http://kk.wikipedia.org/
* Молекулалық генетика негіздері Б. К. Бегімқұл - Астана : Фолиант, 2009.
* www.google.кz

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Моногендік және полигендік аурулар адамның тұқым қуалайтын аурулары8 бет
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
Жануарлар биотехнологиясының жалпы биологиялық негіздері6 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Макро-, микро-және ультрамикроэлементтер6 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет
Халықаралық ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіндегі қоғамдық-саяси ұйымдардың алатын орны теоретикалық-әдіснамалық мәселелері103 бет
Қылмыстық процестегі дәлелдемелердің ұғымы мен маңызы76 бет
Қылмыстың түсінігі және белгілері107 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь