Педагогикалық зерттеулер әдістемесі» электронды оқулығын жетілдіру

Кіріспе

«Білім беру реформасы – Қазақстан бәсекеге нақтылы қабілеттілігін қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін, аса маңызды құралдардың бірі. Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» атты Қазақстан халқына Жолдауында: Бізге экономикалық және қоғамдық жаңарту қажеттіліктеріне сай келетін осы заманғы білім беру жүйесі қажет. Сондықтан он екі жылдық оқуға көшу шеңберінде адамның өмір бойы білім алу үшін жағдай туғызуымыз керек» деп атап көрсеткен болатын.
Әлемдік білім кеңестігіне толығымен кірігу білім жүйесінің халықаралық денгейде дамуын талап етуде. Сондықтан білім беру жүйесі, білім берудің мақсаты, мазмұны, мен технологиялары ғылыми тұрғыдан зерттеліп, егемен елімізде білім берудің жаңа жүйесі жасалып, әлемдік білім беру кеңестігіне бағыт алуда.
ХХІ ғасыр қатаң бәсеке, ғылым мен техниканың қарыштап дамыған кезі. Ақпараттандыру, жаһандану және интеграция ғасырында жаңа дүние үшін күрес жолында білім беру бірінші кезекке қойылуда. Жалпы білім беретін мектептердің бүгінгі жайы, даму бағыттары келешегінің көкжиектері бүкіл қоғамның мемлекеттің назарында. Ауданның бiлiм беру жүйесi әлемдiк бiлiм беру кеңестiгiне бағыт алып, осы талаптарға сәйкес жұмыс жасауда. Елiмiздiң болашағы оқу бiлiмге байланысты. Тек бiлiмдi ұрпақ ғана қоғамға қозғаушы күш болары анық.
Елбасының жыл сайынғы жолдауы маңызды құжат болып, бұл құжат мазмұны әркімге де ой салады. Мен де ойланып, өзімше толғанамын.
Жолдауда маған әсер еткен мәселе ғылым мен білімге қатысты. Оның биылғы жолдауда қамтылуын уақыт талап етіп отыр деп түсінемін.Себебі қай елдің экономикасын дамытуда, халқының тұрмысын жақсартуда ғылым мен білімнің ықпалы зор. Қай заманда болмасын адамзат алдында тұратын ұлы мұраттың бастысы - өзінің ісін жалғастыратын салауатты, саналы, білімді ұрпақ өсіру. Еліміздің болашағы – жастар. Оларға дұрыс білім мен тәлім, тәрбие бермей жақсылыққа кенелем деу бекершілік.
Республикамыздың алдында тұрған басты міндеттердің бірі - әлемдік қауымдастықта Қазақстанның, оның экономикасы мен білімінің бәсекеге қабілеттілігін арттыру. Аталған міндеттерді шешу Қазақстан Республикасының 2005-2010 жылдарға арналған білімді жетілдірудің мемлекеттік бағдарламасында айқын көрініс тапқан.
Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасында да білім беру жүйесіндегі мәселелерді шешу жолдары мен осы тұжырымдаманы іске асыру кезеңдері атап көрсетілген.
Қоғамдық қарым-қатынас жүйесіндегі өзгерістер өз кезегінде білім беру ісіне ықпал етеді және тарихи кезеңнің ағымына сай жауап беруді талап етеді және де тұтастай алғанда экономиканың даму қажеттіліктеріне сәйкес келуі тиіс.
Қазақстандық білім беру жүйесін дамыту оның әлемдік білім беру кеңістігіне кезең-кезеңмен енуіне жеткіліксіз болып келген бұрынғы білім беру әдіснамасының, құрылымы мен мазмұнының жағдайында өтіп жатыр.
Оқыту процесі үнемі елдің экономикалық дамуымен тікелей байланысты болады.
Қазіргі заманда білім әлемінде болып жатқан революция оның адам өміріндегі алатын орнын өзгертті. Оған негіз болатын қазіргі өзгеріп жатқан технология мен ақпарат ағымдарының қарқынды дамуы, адамның алған білімі мен мамандығының тез ескіріп, сәйкессіз болып қалуы. Сонымен бірге орта және шағын бизнес түрлерінің дамуы, осы саладағы мамандарға деген сұраныс туғызуда. Мұнда мамандарға қойылатын басты талаптар – кәсіби саналығы, жұмысқа қабілеттілігі және біліктілігі. Кадрлар даярлау және әртүрлі оқу курстары көбейгенімен, керісінше техникалық, құрылыс, ауыл шаруашылығы саласына жетіспейтіні байқалады.
Қазіргі заман жағдайында жоғары білім беру жүйесіне бірінші кезектегі міндеті жоғары білікті мамандарды оздыра даярлау болып табылатын, оны айрықша сала ретінде түсінуді көздейтін жаңа сапа мен қоғамдық мәртебе, икемділік пен бейімділік беру қажет. Келесі кезекте мамандарды даярлау үшін оқу орындарын өз дәрежесіне сай материалдық-техникалық базамен және оқу-әдістемелік құралдармен қамтамасыз ету жағдайы талапқа сай ма деген сұрақ туындайды. Жасыратыны жоқ, қазіргі жағдайда көптеген оқу орындарында кәсіптік білім беру мәз емес. Өйткені, материалдық-техникалық база сын көтермейді. Оқу-әдістемелік құралдар ескірген, жаңа әдістемеліктер қоры жетіспейді.
Қай замандарда да мектеп қоғамының әлеуметтік, экономикалық және мәдени салаларындағы өзгерістерге икемделіп отырған.
Білім берудің қазіргі негізгі мақсаты білім алып, білік пен дағды-машыққа қол жеткізу ғана емес, солар негізінде жеке, әлеуметтік және кәсіби біліктілікке – ақпаратты өзі іздеп табу, талдау және ұтымды пайдалану, жылдам өзгеріп жатқан бүгінгі дүниеде лайықты өмір сүру және жұмыс істеу болып табылады.
Бүгiнгi күнде жалпы орта бiлiм беретiн мектеп – жаңа қоғам мектебi, болашақ мектебi, яғни мәдени саналы, халықтық мәдениетке интеграцияланған, жеке бағыттылық, баланың жеке басының дамуына педагогикалық жағдай жасайтын және өзiн-өзi тануына көмек көрсететiн, физикалық және рухани жағынан экологиялық таза, iзгiлендiрiлген, өмiрге, дүниеге тiк қарай алатын қоршаған ортамен жүйелi байланыс түзетiн, бiлiмнiң жаңа мазмұнымен байланысқан, әлеуметтiк өмiрге бейiмделген, бәсекеге қабiлеттi ұрпақ өсiрiп, дамытып, жетiлдiретiн мектеп болуға тиiс. Мұндай өнiмдi нәтижелi, сапалы бiлiм беретiн мектеп бүгiнгi күнде өзiндiк мектеп реформасын қажет етедi. Сондықтан да мектеп реформасы тек мектептің басқару жүйесі мен оқыту процесін ғана қамтып қоймай, сол мектептің бала оқытатын мұғалімдері мен қызметкерлерінің (мектеп кітапханасы, мектеп асханасы, сабақ кестесі, сыныптар және т.б.) де түгелімен өзін-өзі жаңа бағытқа қарай кәсіби шеберлігін күнделікті ұштауын талап етеді. Болашақтағы үлгілі мектептің орнығуына байланысты онда білім беретін мұғалімдер де, олардың кәсіптік сапарлары мен педагогикалық қызметіне ерекше өзгерістер енгізуді қажет деп санайды.
Қолданылған әдебиеттер

1. Кандзюба С.П. Delphi 6\7. Базы данных и приложения. Лекции и упражнения. Спб.: ООО «ДиаСофтЮП», 2002. –576с.
2. Архангельский А.Я. Object Pascal в Delphi. -М., 2002г.
3. Гофман В.Э., Хомоненко А.Д. Delphi 5. –СПб.: БХВ – Санкт-Петербург, 1999. – 800 с.:ил.
4. Дарахвелидзе П.Г., Марков Е.П., Котенок О.А. Программирование в Delphi 5. –СПб.: БХВ-Питербург, 2001.
5. Епанешников А.М., Епанешников В.А. Delphi 5. Язык Object Pascal. –М: «Диалог –МИФИ» 2000
6. Епанешников А.М., Епанешников В.А. Программирование в среде Delphi: Часть 3. Проектирование программ. –М: «Диалог –МИФИ» 1998
7. Культин Н. Delphi 6. Программирование на языке Object Pascal.
8. Дарахвелидзе П.Г., Марков Е.П. Delphi-среда визуального программирования. Спб.: BHV - Санкт-Петербург, 1996г.
9. Архангельский А.Я. Приемы программирования в Delphi. –М.: ООО «Бином-Пресс», 2003 г. –784 с.
10. Джон Матчо, Дэвид Р. Фолкнер. Delphi на примерах. –М.: БИНОМ, 1995г.
11. Орлик С.В. Секреты на примерах: –М.: Восточная книжная компания, 1996г.
12. Конопка Рэй Создание оригинальных компонент в среде Delphi. Киев: DiaSoft Ltd, 1996г. -512с.
13. Епанешников А.М., Епанешников В.А. Программирование в среде Delphi: Часть 4. Работа с базами данных. Организация справочной системы. –М: «Диалог –МИФИ» 1998
14. Пономарев В.А. COM и ActiveX в Delphi. –СПб.: БХВ-Питербург, 2001.
15. Елманов Н.З., Трепалин С.В. Delphi 4. Технология COM, OLE, ActiveX, Automation, MIDAS, Microsoft Transaction Server. –М.: Диалог-МИФИ, 1999 –320с.
16. Федоров А., Елманов Н. ADO в Delphi. Пер. с англ. –СПб.: БХВ-Питербург, 2002.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ
ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ сму
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар факультеті
«Автоматтандыру және басқару» кафедрасы
Қорғауға жіберілді
Кафедра меңгерушісі
_________Золотов А.Д.
«___»___________2009ж.
ДИПЛОМДЫҚ ЖОБА
Тақырыбы: «Педагогикалық зерттеулер ... ... ... ВТ-527 топ ... ... Тауенова Н.Б.
қолы
Жетекші: аға оқытушы ... ... ... беру ...... ... ... қабілеттілігін
қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін, аса маңызды ... ... ... ... «Қазақстан әлемдегі бәсекеге барынша
қабілетті 50 елдің қатарына кіру ... атты ... ... ... ... және ... ... сай келетін осы заманғы білім беру жүйесі қажет. Сондықтан
он екі жылдық ... көшу ... ... өмір бойы ... алу үшін ... керек» деп атап ... ... ... ... ... кірігу білім жүйесінің
халықаралық денгейде дамуын ... ... ... ... беру ... ... ... мазмұны, мен технологиялары ғылыми тұрғыдан зерттеліп,
егемен елімізде ... ... жаңа ... ... ... білім беру
кеңестігіне бағыт алуда.
ХХІ ғасыр ... ... ... мен ... ... дамыған кезі.
Ақпараттандыру, жаһандану және интеграция ғасырында жаңа дүние үшін ... ... беру ... ... ... ... білім беретін
мектептердің бүгінгі жайы, даму ... ... ... ... ... назарында. Ауданның бiлiм беру жүйесi әлемдiк бiлiм
беру кеңестiгiне бағыт алып, осы ... ... ... ... ... оқу ... ... Тек бiлiмдi ұрпақ
ғана қоғамға қозғаушы күш ... ... жыл ... ... ... құжат болып, бұл құжат мазмұны
әркімге де ой салады. Мен де ойланып, өзімше ... ... әсер ... ... ... мен білімге қатысты. Оның
биылғы жолдауда қамтылуын уақыт талап етіп отыр деп ... ... ... ... ... ... жақсартуда ғылым ... ... зор. Қай ... ... адамзат алдында тұратын ұлы
мұраттың бастысы - өзінің ісін жалғастыратын салауатты, ... ... ... ... ...... Оларға дұрыс білім мен тәлім,
тәрбие бермей ... ... деу ... алдында тұрған басты міндеттердің бірі - әлемдік
қауымдастықта Қазақстанның, оның экономикасы мен ... ... ... ... ... шешу ... ... жылдарға арналған білімді жетілдірудің ... ... ... ... ... 2015 ... ... білім беруді дамыту
тұжырымдамасында да білім беру жүйесіндегі мәселелерді шешу ... мен ... іске ... ... атап көрсетілген.
Қоғамдық қарым-қатынас жүйесіндегі өзгерістер өз кезегінде білім беру
ісіне ... ... және ... ... ... сай ... беруді талап етеді
және де тұтастай алғанда экономиканың даму қажеттіліктеріне сәйкес келуі
тиіс.
Қазақстандық ... беру ... ... оның ... ... ... ... енуіне жеткіліксіз болып келген ... ... ... құрылымы мен мазмұнының жағдайында өтіп жатыр.
Оқыту процесі үнемі елдің экономикалық ... ... ... заманда білім әлемінде болып жатқан революция оның адам
өміріндегі алатын орнын өзгертті. Оған негіз ... ... ... жатқан
технология мен ақпарат ағымдарының қарқынды дамуы, адамның алған білімі ... тез ... ... ... ... Сонымен бірге орта және
шағын бизнес түрлерінің дамуы, осы саладағы мамандарға ... ... ... ... ... ... ... – кәсіби саналығы,
жұмысқа қабілеттілігі және біліктілігі. Кадрлар даярлау және әртүрлі оқу
курстары көбейгенімен, ... ... ... ауыл ... ... ... ... жағдайында жоғары білім беру жүйесіне бірінші кезектегі
міндеті жоғары ... ... ... ... болып табылатын, оны
айрықша сала ретінде түсінуді көздейтін жаңа сапа мен қоғамдық мәртебе,
икемділік пен ... беру ... ... ... ... ... үшін
оқу орындарын өз дәрежесіне сай ... ... және ... құралдармен қамтамасыз ету жағдайы талапқа сай ма деген сұрақ
туындайды. Жасыратыны жоқ, ... ... ... оқу ... ... беру мәз ... ... материалдық-техникалық база сын
көтермейді. Оқу-әдістемелік құралдар ескірген, жаңа ... ... ... да ... ... әлеуметтік, экономикалық
және мәдени салаларындағы өзгерістерге икемделіп отырған.
Білім берудің қазіргі негізгі ... ... ... ... пен ... қол ... ғана ... солар негізінде жеке, әлеуметтік және кәсіби
біліктілікке – ақпаратты өзі іздеп табу, ... және ... ... ... ... бүгінгі дүниеде лайықты өмір сүру және жұмыс істеу
болып табылады.
Бүгiнгi күнде жалпы орта бiлiм беретiн мектеп – жаңа ... ... ... яғни ... ... халықтық мәдениетке интеграцияланған,
жеке бағыттылық, баланың жеке ... ... ... жағдай жасайтын
және өзiн-өзi тануына көмек көрсететiн, ... және ... ... таза, iзгiлендiрiлген, өмiрге, дүниеге тiк қарай ... ... ... ... түзетiн, бiлiмнiң жаңа мазмұнымен
байланысқан, әлеуметтiк өмiрге бейiмделген, бәсекеге ... ... ... жетiлдiретiн мектеп болуға тиiс. Мұндай өнiмдi нәтижелi,
сапалы бiлiм беретiн мектеп бүгiнгi күнде өзiндiк мектеп ... ... ... да ... ... тек мектептің басқару жүйесі мен оқыту
процесін ғана ... ... сол ... бала ... ... ... (мектеп кітапханасы, мектеп ... ... ... және т.б.) де ... өзін-өзі жаңа бағытқа қарай кәсіби
шеберлігін күнделікті ұштауын ... ... ... ... ... ... онда ... беретін мұғалімдер де, олардың ... мен ... ... ерекше өзгерістер енгізуді қажет деп
санайды.
1 Сұрақтың қойылуы
Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университеті
«Автоматтандыру және басқару» кафедрасы
«БЕКІТЕМІН»
Каф. меңгерушісі____________А.Д.Золотов
«_____»_________________2009 ж.
(күні) ... ... ... «Педагогикалық зерттеулер әдістемесі»
электронды оқулығын жетілдіру
Электронды оқулықтың негізгі қасиеттері:
־ Жинақтылық
־ Жүйелілік
־ ... ... ... және ... ... құрылымы:
1. Материалдың мәтін, сурет,график, кескін, кесте және т.б. ... Ол оның ... ... ... ... ... ... түрінде баяндалуы-оқулық мазмұнының графиктік-
мәтіндік түрде бейнеленуі. Онда оқу ... ... ... ... ... меңгеруіне ыңғайлы етіп, графиктік
түрде бейнелеу.
Электронды оқулыққа қойылатын талаптар:
־ Жан-жақтылығы
־ Ізгіліктілік
־ Бейімділігі
־ Модульдік
־ Экономикалық тиімділігі
־ Тұтынушыға бағдарлау
Қазақстан қоғамының қазіргі заманғы даму ... ... және ... ... ... ... ... маманды даярлау
жағдайында алдыңғы қатарлы мемлекеттің қатарына енді.
Мемлекеттікті нығайту және ... ... ... ... ... тілге үйретуге айтарлықтай көңіл
бөлінген. Сонымен қоса ақпараттық технологияларды енгізуді қолдану ... ... ... туындап отыр.
Сондықтан кәсіби даярлау жүйесінде іс қағаздарын ... ... ... ... ... ... ... енгізу
жолдарын іздестіру мен жетілдіру мәселерінің көкейкестілігі ерекше орынға
ие.
Білім беру саласында құжаттану мамандықтарында ... ... ... Қазақстанда С.А.Муликова, ... ... ... ... негізіне келесі ғылыми болжам қойылды: егер жоғары оқу
орнының оқу-тәрбие ... ... ... ... студенттерді
іс қағаздарын жүргізуге оқытудың педагогикалық шарттар жүйесі енгізілсе,
онда іс қағаздарын жүргізуге оқыту ... ... ... ... ... өйткені мұнда бәсекелі маманды оқытуда ... ... ... ... ... ... іс ... жүргізуге оқытуда ақпараттық технологиялардың мәнін
ашу;
- ақпараттық технологиялар ... ... іс ... ... ... ... жүйесін құрастыру;
- іс қағаздарын жүргізуге оқытудың нәтижелерінің ... ... ... ... технологиялар арқылы іс қағаздарын жүргізуге оқытудың
педагогикалық шарттар жүйесінің тиімділігін эксперимент жүзінде тексеру.
Зерттеудің жетекші идеясы – ... оқу ... ... ... ... арқылы іс қағаздарын жүргізуге оқытуды енгізген
жағдайда студенттерде іс ... ... ... ... және ... ақпараттық қоғамда бәсекеге қабілетті мамандарды оқытуға кең
мүмкіндіктер жасалынады.
Зерттеудің әдіснамалық және теориялық негіздері - ... ... ... ... ... ... ... педагогикалық процесс
теориясы; аксиологиялық және жүйелілілк қатынас теориясы; ... ... ... ... ... ... ... эксперимент жүргізу және
математикалық статистика тұжырымдамалары.
Зерттеудің көздері - ... ... ... ... ... құжаттанушылардың және іс қағаздарын
жүргізушілердің еңбектері, ресми ... ... ... ... Республикасының «Білім туралы» Заңы, Қазақстан
Республикасының «Тілдер туралы» Заңы және ... ... ... беру ... және жұмыс оқу жоспарлары; бірқатар
жоғары оқу орындарының жұмыс оқу бағдарламалары; ... ... ... ... ... жұмыстар (диссертациялар, монографиялар,
авторефераттар).
Зерттеу әдістері - ... ... ... іс қағаздарын жүргізушілердің, тіл және ... ... ... теория жүзінде ... ... іс ... ... және ... ... технологиялар бойынша жинақталған педагогикалық тәжірибе бойынша
талдау және жалпылау; ... ... ... ... ... тәжірибе, тәжірибелі-педагогикалық эксперимент, математикалық
статистика әдістері.
Зерттеу кезеңдері:
– бірінші кезеңде ... ж.ж.) ... ... ... ... іс ... ... бойынша әдебиеттер қарастырылды, жалпыланды, ғылыми-
әдістемелік, диссертациялық жұмыстар талданды. Зерттеудің ғылыми
аппараты (болжам, мақсаты, ... ... ... ... ... ... екінші кезеңде (2002-2005 ж.ж.) айқындаушы ... ... іс ... ... ... ұйымдастырудың
педагогикалық шарттары жасалды, ... іс ... ... ... білігін және машығын қалыптастыру
деңгейлері ... және ... ... курс ... ... практика жүзінде тексерілді.
– үшінші кезеңде (2005-2007 ж.ж.) студенттерді іс ... ... ... ... ... жүйесін
қолдану және енгізу тиімділігі бойынша қалыптастырушы эксперимент
өткізілді, алынған эксперимент берінділері талданды және ... ... ... және ... ... жасалды, диссертациялық зерттеу материалдары рәсімделді.
Зерттеудің негізгі базасы: Эксперименттік жұмыс Е.А.Бөкетов
атындағы Қарағанды мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... ... ... жоба ... ____________ Мадиев Т.Б.
(қолы) ... ...... ... білім беру тәжірибесі педагогикалық үрдістің сапасын үнемі
арттырып отыруды ... ... Сол ... ... ... ... маңызды болып саналады.
Қазіргі ақпараттық қоғамда өндірістің дамуының негізгі құралы болып
ақпараттық ... ... ... ... білім беру саласы
да өзінің дамуы үшін жаңа қадамдарға ... ... ... ... ... ... бағытты таңдауға мүмкіндік жасай алатын
оқытудың жаңа технологиялары пайда болуда.
Жаңа ... ... ... ... өзінің кез келген
нақты формасында тиімдірек орындалады, адам өркениетті бола бастайды.
Ұрпақ үшін кітаптың маңызы ... ... ... де ... ... ... ... табиғи құралы болып табылады. Олай болса, барлық
сабақтарды компьютерлердің қуаттануымен жүргізуді үйрену – бүгінгі ... ... ... ... ... ... білім беру аясы жүйесінде компьютерлік ... ... ... ... асырылуда. Білім беру жүйесіндегі жаңа
ақпараттық технология ... – оқу және ... ... оқу ... ... техниканың техникалық құралдары, олардың
ролі мен орны туралы ғылыми білімнің жүйесін және оқытушылар еңбектерін
жүзеге ... үшін ... ... ... мен ... деген анықтама
беруге болады. Яғни, ... ...... беру мекемесі
мамандарының жұмысын жүзеге асырушы әдістер мен ... және ... ... ... ... қызметінің құралы ретінде жаңа ақпараттық
технологияның компьютерлік ... ... жүр, ... ... ... ... ... дамып жетілуіне байланысты ғылыми ... ... ... ... және ол ... іс ... ... сәйкес келуі тиіс.
Педагогикалық және әдістемелік ... ... ... ... ... ... көрсетілген, солардың ішінде
мектептегі оқу практикасында қажеттілерінің негізгілері мыналар: компьютер
- оқушы білімін бағалау құралы; ... ... ... ... ... жаңа материалды
түсіндірудегі иллюстрациялық құрал; дербес ... ... ... ... да, тест ... деп ... тестілеуші
бағдарламалар құруға болатын арнайы компьютер бағдарламалары (қосымшалар)
бар. Бұл ... ... ... ... және ... ... ... кездегі ақпараттық технологиялар оқу материалдарын иллюстрация
жасау кезінде (мысалы анимациялы ... ... Бұл ... қозғалыста бейнелеуге мүмкіндік береді. Компьютердің көмегімен
дыбыстық және ... де ... ... болады.
Қазіргі заманғы ақпараттық технологияларды пайдалану өз білімін көтеру
тиімділігін де арттырады. Бұл ... ... ... ... жазылған
ақпараттарды пайдалану кезінде қажетті мәліметтерді оңай ... ... ... ... көптеген әлемге танымал энциклопедиялар, сөздіктер
электронды түрге айналдырылған.
Бірақ, ... ... ... ... оқу ... әлі
айнала қойған жоқ. Бұл көптеген дербес жағдайларға байланысты:
– Уақытша. Мектеп бағдарламасындағы әрбір ... өз ... және ... ... ... ... орай оған ... «енгізу» кезін таңдай алу керек.
–Техникалық. Дербес компьютерлердің техникалық сипаттамасы әрқилы.
Сондықтан ... ... ... ... ... ... ... микрофон және т.б.) таңдай білуіміз керек.
–Ұйымдастырушылық. Пәнді оқыту үрдісіне ... ... ... ... ... ... және ... жөндеу
сұрағы тұрады. Сондықтан мұғалімдерге білікті көмекші қажет.
Осы ... ... ... ... ... ... ... дидактикалық құралдар болмақ. Оқу үрдісінде компьютерлік техниканы
қолданудағы қиыншылықтар көбіне мұғалімнің дербес компьютерді дидактикалық
құрал ретінде ... ... ... ... ... ... көмегімен тек белгілі бір аудиторияларда
ғана емес, сонымен бірге қашықтан ... ... де ... келе ... Ол ... желісіне қосылған компьютер керек. ... ... ... және ... ... ұсынылған оқулықтарды қарап отырып білім
алғысы ... адам өзі ... ... салып жібереді. Немесе
бірлескен телеконференцияларға қатысады. Оқытудың бұл түрі ... ... ... ... ... ... орындауыңа мүмкіндік береді.
Бұның бір мысалы ретінде 2007-2008 оқу ... ... ҚР ... ... ... ... сабақты айтуға болады. Егер
біз барлық мүмкіндіктерімізді толық пайдалана алатын болсақ, онда біздің
келешек ... ... ... ... ... ала алады.
Адамзат дамуының XXI ғасырында ақпарат негізгі қызметтік өнім болып
табылады. Сондықтан ... ... ... ... ... ... ... деп ойлаймын.
Әдетте кітапхана оқырмандары кітапханадан кез-келген ақпаратты алуға
үйренген. Қазір, кітапханада ... ... ... яғни қорды
толықтыру, ақпараттық – библиографиялық және ... ... ... ... Кітапхана қорындағы ақпаратты толық түрде жинау, сақтау
және қамтамасыз ету үшін, ол бір ақпараттық база ретінде құрылуы ... ... ... ... ... қажет.
Мәселенің мағынасы- жоғарыда көрсетілген ... ... ... да бір ... ... ... пайдалынбай,Windows-та жұмыс
істейтін, интерфейсі ыңғайлы жұмыс істеу үшін максималды икемденген,
қосымша білімді ... ... ... файл ... ... жеке
тәуелсіз бағдарламаны әзірлеу. Осы талаптарға сәйкес мына дипломдық жобаның
қажеттілігі туады.
Жобалау барысында келесі шығын түрлері есептелді:
Жобалауға ... ... ... ... ... ... ... өткізуге кеткен шығындар;
Жолсапарға баруға кеткен шығындар;
Бағдарламаны жазу, жүйені немесе құралды жасауға кеткен шығын;
Жазғы демалыс үшін жалақы;
Ауырғандарға төлемдер;
Әлеуметтік салық;
Жабдықтарды ... алу және ... ... ... кеткен шығындар;
Электроэнергия үшін төлем;
Интернет үшін төлем;
Бағдарламаны енгізу ... ... ... ... ... ... басып шығаруға кеткен қаржы;
Бағдарламаны жарнамалау;
Барлық шығындар;
Кірістер;
Тура ... ... ... өтеу ... ... ... Оқытудың ақпараттық технологиясы
Оқытудың ақпараттық технологиясы – бұл ақпаратпен жұмыс ... ... ... педагогикалық технологиялар, бағдарламалық және техникалық
құралдар (кино, ... және ... ... ... ... ...... жаңаша беру мүмкіндіктерін
жасау (педагогикалық іс-әрекетті өзгерту), ... ... ... ... ... ... оқушының жеке тұлғасын жан-жақты қалыптастыру
үшін ақпараттық технологияның ... деп ... ... ... ... ... – «оқушыларды ақпараттық
қоғам жағдайында тұрмыстық, қоғамдық және кәсіби салалардың іс-әрекетіне
толық, тиімді араластыру» ... ... ... білім жүйесінің өзіндік ерекшелігі болып саналады.
← Тұтынушының қолдану сапасында
... әр ... ... қолданылатын, ақпараттық технологияларды
жасаушы сапасында.
Бірақ компьютер мүмкіндіктерін асыра бағалауға ... ... ... – бұл ... мен мәдениетті беру ... ... ... ... тек ... тиімді құрал ретінде ... ... ... ... ... мен оқу ... нақ осы ... үшін мамандандырылған компьютерлік жүйелер саны дайындалды,
олар оқу-тәрбие үрдісінде әр түрлі жағынан қолдауға бағытталды. Бұл ... ... ... ... ... ... бағдарламаланған оқыту – бұл сәйкесінше, ... ... ... ... ... ... ... Материалды компьютердің көмегімен оқу – оқушының жаңа материалды әр
түрлі құралдардың, оның ішінде ... ... өз ... ... Бұл ... оқу ... ... айтылмайды, оқу
нұсқауларының жиынымен іске ... ... ... өзі ... ... ... ... Материалды компьютер қоры негізінде оқу – алдыңғы ... ... ... ... (оның ішінде дәстүрлі оқулықтар,
аудио және видеожазбалар және т.б.) ... ... ... ... ... оқушылардың өз бетінше тиімді оқуын
арттыратын бағдарламаларды ... ... ... Компьютер қорымен оқыту – ... ... ... ... ... ... (мұғалімнің қатысуымен), шын мәнінде, жоғарыда
айтылғандармен ... ... ... ... ... – өз ... оқыту технологиясы деп
қарастырылады, дегенмен ол практикада басқаларға құрамдас элемент болып
кіріп жүр. Мұндай жүйе оқылатын ... ... мен ... ... ... оқыту бағдарламаларында жүзеге асырылатын әдістерге
тәуелсіз;
... ...... беру және оны жеткізумен қамтамасыз
ете ... ... ... ... ... ажырамас құрамы
болып табылады. Жергілікті, аймақтық және басқа компьютерлік желілерді
қолдану үшін жұмсалады. ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық білім жүйесінің
мүмкіндіктерін көрсетеді.
Оқытудың ақпараттық технологиялары осы ақпараттық ... ... ... ... ... осы білім технологиясына ақпараттық
және бағдарламалық қолдаумен көрсететін құралдар бір ғана ... ... ... ... ... керек. Шын мәнінде бәрі
керісінше, оқытудың ақпараттық технологияларының бағдарламалық құралдары
және білім технологияларының ... ... ... ...... ... ... жүйешелер түрінде қосылады.
Оқытудың ақпараттық технологиясында қолданылатын бағдарламаны
қамтамасыз етуді ... ... ... ... ... ... және ... жүйелер;
· Ақпарат іздеу жүйесі;
· Модельдеу бағдарламалары, микромирлер;
· Танымдық сипаттағы инструменттік ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге арналған инструменттік құралдар.
Модельдеу бағдарламалары мен микромирлер – бұл ... ... ... ... ... ... ... және оның
кейбір мәселелерін зерттеуге тура келеді.
Инструменттік құралдар деп – жаңа ... ... ... ететін бағдарламаларды атайды:
· әр түрлі форматты ... ... ... ... модульдер;
· жекелеген бағдарламалар мен бағдарламалар жиыны.
Мұндай құралдар пәндік-бағытта ... ... сол ... ... ... мен ... ... тәуелді болмауы да мүмкін. Білім
үрдісінде қолдануға ... ... ... ... ... – бұл ... пен табиғилық, оқушының оқу материалымен
жеңіл танысуына мүмкіндік жасау. Бағдарламаларға сай ... ... ... HCI ... ... “Human – Computer ... ... аббревиатурасымен белгілеу қабылданған. Бұл
сөзбе-сөз аударуды ... ... ... ... деп ... ... ... жағдайында болып жатқан ... оны ... ... деп ... ... ... ... табыстар мыналар:
־ ақпаратты ұсынудың жаңа формасы. ... ... ... ... ... ... ... тек текстен емес, графикалық бейнелерден,
анимациядан, дыбыстан және видеоүзінділерден ... Internet ... ... ... ... ... құралдар арқылы компакт-
дискілерге жазылады;
־ жаңа кітапханалар. Интеллектуальдық ресурстар көлемі және табыстары
өседі. Internet ... ... ... бірігіп, жер
қашықтығы мен уақыт айырмашылығына қарамастан, зор ... ... қол ... ... мұндай кітапханалар онда сақталатын
ақпараттарға толық жол аша бермейді;
־ оқу ... жаңа ... ... мен ... ... және лабораториялар режімінде бірігіп жұмыс жасауы, сонымен
бірге жаңа ... ... ... болды. Бірқатар студенттер үшін
мұндай жұмыс формалары анағұрлым ыңғайлы, ... ... ... оларға өз мүмкіндіктеріне қарай, өздеріне ... ... ... және артық ескертулермен кездеспей отырып ашу қызықты;
־ білімнің жаңа құрылымы. Бүгінгі күні білім жүйесіне жаңа ... ... ... жүйелерімен толықтырылуы қажет, сонымен қатар білім
үрдісіне ақпараттық және коммуникациялық технологияларды енгізуде жоғары
біліктілікке ие мамандар ... ... ... ... оған ... мол қол ... және ... сапасына аса анық емес талаптар ... ... ... ... ... үшін орындауы міндетті талаптар
қатарын құрастыруға болады:
־ сапасы мен ... ... ... ... ... ... оқу орындары
ұсынатын мүмкіндіктерден жоғары білім ортасын жасау;
־ Internet желісінде ... ... ... ... кез келген
уақытта қолданушыға қол жеткізерлік және ... ... ... ... тиіс;
־ желі бойынша педагогтармен қарым-қатынас ұйымдастыру;
־ оқытушының да, оқушының да білімін компьютермен тексеру жүйесін жасау.
Төмендегідей базалық ... ... ... ... ... ... болады:
־ қымбат тұратын технологиялар мен бағдарлама өнімдерін қолдану;
־ іштей және ... ... ... ... қажетті ақпараттық ресурстарды табуды жеңілдететін толық каталогтар
жасау.
4 Педагог мамандарды даярлауда ақпараттық ... ... ... ... ... ... педагог мамандардың
біліктілігін көтеру – бүгінгі күннің негізгі ... ... ... ... ... мамандардың біліктілігін көтеруді ақпараттандыру
туралы тұжырымдама, стандарт және оқу-тақырыптық ... ... ... ... шешу барысында педагог мамандардың біліктілігін
ақпараттық технологияны өз қызметтеріне пайдалану ... ... ... ... ... ... ... бірге білім
беруді ақпараттандыру жағдайында педагог мамандардың ... ... ... және ... құзырлығы сияқты
қабілеттіліктерді қалыптастыру мәселесі бүгінгі күннің өзекті ... ... Ал, ... ... ... ... ... қалай жүзеге
асырылып жатыр деген сауал туындайды. Әсіресе, мемлекеттік тілде ... ... әлі де ... ... ... ... өңделген қызмет принципіне сәйкес
болашақ педагогтарының жеке тұлғаларының ... ... ... ... ... ... педагог мамандардың өздерінің белсене
қызмет ету арқылы жүзеге асатын меңгеру негізінде ғана жүре ... ... қол ... ие болу үшін әр жаңа ... осы қол
жеткізулер үшін істелген қызметке ұқсас ... ... ... ... ... ... мамандардың мамандандырылған қызметіне сәйкес оқу
қызметін ұйымдастыру маман ... ... ... кешені болып табылады.
Қоғамда ақпараттандыру, есептеу техникасы құралдары кеңінен таралуымен
байланысты, оқу процесін ұйымдастыруға, сол сияқты білім ... ... де ... ықпал етеді. Білім беру жүйесіндегі қайта құрулардың
негізгі субъектісі - ... ... ... ... ... ... жаңа педагогикалық технологияларды жете меңгерген,
мамандық шеберлігі қалыптасқан мұғалімдер қажет. Ол бір ... ... және оку ... ... ... бола ... керек.
Компьютердің мүмкіндіктерін ескере отырып, оқыту ... ... ... ... ... оқыту теориясынан
психологиялық-педагогикалық, әдістемелік мәселелер ... ... ... жеке пән ... оқытылуы, көптеген
педагогикалык ізденістер мен ғылыми-әдістемелік еңбектердің туындауының
жандана түсуіне алып келді. Информатиканың ... ... ... ... ... тұрғыда негіздеуге арналған көптеген
ғылыми зерттеу жұмыстары жүргізілуде.
Қазіргі заманғы оқыту интелектуалдык ... ... ... ... ... етеді..
Жаңа технологиялар - педагогтың мүмкіндігін күшейтетін құрал, бірақ ол
мүғалімді ... ... ... ... ... ... тұрғысынан талданып, керек кезінде педагогикалык талаптарға ... ... ... ... қуып ... окыту програм-масының тек
сыртқы емес, ішкі тиімділігіне көп көніл ... ... ... ... молдығы дәрістік экспсриментті бояулы суреттермен,
сызбалармен, кестелер мен байыта түсуге жол ашады, ... есеп ... ... ... ... ... ... әртүрлі анықтамалык
мәліметтерден акпараттар беру үшін көрнекі кұрал ретінде ... ... ... ... ... ... ... өлшем
бірліктері, графиктер, схемалар, иллюстрациялар, физикалык кұбылыстардың
динамикалык бейнесі, ... ... ... ... ... және т.б. жатқызуға болады. Мұғалім араласпай-ақ, оқушылар
өздері меңгеруге тиісті ақпараттар ... ... ... электрондык техникаларды енгізу уакыт үнемдейді, карастырып
отырған кезеңде акпараттың толыктығын жоғарылатады, ... ... ... ... ... ... дағдысын
калыптастыруға мүмкіндік туғызады.
Жаңа акпараттық технология кұралдарын ... ... ... ... ... ... қабілетінің дамуына, өз білімін өмірде пайдалана білу
дағдыларының ... ... ... ... ... ... ... қолдану, білім мазмұнын анықтауда,
оқыту формалары мен әдістерін жетілдіруде жақсы әсерін тигізеді. Есептеу
техникасымен жұмыс ... ... ... ... өз ... саналы түрде жоспарлайды;
- құбылыстарға модельдер кұра біледі.
Программалауды оқыту оқушылардың логикалық қабілетін ... ... ... ... ... ... ... ету мен дағдысының
жинақтылығын қамтамасыз етеді, жалпы мәдени-дүниетанымын қалыптастыруға
мүмкіндік туғызады.
Мақсаты:
- ақпараттық-коммуникациялық технологияны оқу ... ... ... ... ... және оны ... мазмұндық, процессуальдық және бағалау компоненттері негізінде
мазмұны мен оған ... ... ... ... категорияларын
таңдауды болжау;
- білім беруді ақпараттандыру жағдайына ... ... ... ... ... шешу үшін ... ... қарастырамыз:
- білім беруді ақпараттандыруды дамыту тенденцияларын зерттеу және
оған ... ... ... ... ... ... ... алу
дайындығын анықтайтын белгілер мен көрсеткіштерді жасақтау және олардың
ақпараттық құзырлығын қалыптастыру мүмкіндіктерін зерттеу.
- ... ... ... ... ... енгізуге байланысты ұйымдастыру жүйесін жасақтау.
- ақпараттық-коммуникациялық технологияны ... ... ... ... ... ... ... іс-тәжірибесін тарату.
4.1 Бiлiм беру қызметкерлерiнiң ақпараттық технологияны қолдану ... ... ... дамытудың негiзгi жолдары
Бiлiм берудi ақпараттандыру процесi пән мұғалiмдерiне, әдiскерлерге,
бiлiм ... ... жаңа ... ... ... жан-жақты пайдалану саласына үлкен талап қояды.
Қазақстан Республикасы бiлiм беру ... ... ... негiзгi мiндеттерiнiң бiрi ретiнде
мамандардың осы сала ... ... ... және ... даярлау
қарастырылған. Аталған мiндеттердi жүзеге ... ... ... ... және қайта даярлау бойынша курс тақырыптарының мазмұны
өзгертiлiп, ... Оның ... ... бiлiм беру мекемелерiнiң
қызметкерлерiнiң кәсiби шеберлiгiн жаңа ақпараттық технологияны пайдалану
бойынша жетiлдiруге, басқаша ... бiлiм ... ... ... ... ... ... жүзiнде дәлелденгенiндей, кез келген мұғалiм мен әкiмшiлiктiң
өз қызметтерiне компьютердi пайдалануы ... ... ... енуде ақпараттық мәдениетiнiң қалыптасатынымен өлшенедi. Сонымен
бiрге, бұл жағдайда, ... ... мен ... оқу ... ... мектеп пәндерiн игеруде қызығушылықтарын арттыруда.
Ақпараттық-коммуникациялық технологияны ... ... ... ... ... ... ... асыруға мүмкiндiк бередi:
– оқушының дайындық деңгейiн, ынтасын және қабылдау жылдамдығын ескеру
арқылы жаңа материалды ... ... ... ұйымдастыру және оқыту
процесiне жаңа ақпараттық технологияның ... ... жаңа ... мен формаларын (проблемалық, ұйымдастырушылық-
iс-әрекеттiк компьютерлiк ойындар және т.б.);
– проблемалық, зерттеу, ... және ... ... қолдану
арқылы классикалық әдiстердi жетiлдiру;
–жаңа ақпараттық технология құралдарын (жаңа ... ... ... орта және мультимедиа-технология) пайдалану
арқылы оқу процесiнiң материалдық-техникалық базасын жетiлдiру.
Мамандардың бiлiктiлiгiн көтеру мiндеттерiн ... оқу ... және ... ... ... келесi
мүмкiндiктерi ұсынылады:
–ақпараттық мәдениет элементтерiн қалыптастыруда бiлiм мекемелерiнiң
мамандарының қажеттiлiгiн қанағаттандыру: информатика, ақпараттық ... ... ... ... жаңа ... ... ... бiлiктiлiгiн көтеру және қайта даярлау;
–бiлiм беру жүйесiн басқару мамандарын және пән мұғалiмдерiн жаңа
ақпараттық технологияны өз ... ... ... ... үйрету;
–информатика пәнiн оқытудың көкейкестi мәселелерi бойынша информатика
мұғалiмдерi үшiн стажировка өткiзу және оны ұйымдастыру;
–арақашықтықтан оқыту формаларына мұғалiмдердiң ... ... бiлiм беру ... ... ... ... ... ету;
–облыстың бiртұтас бiлiмдiк желiсiнiң ақпараттық ... ... мен ... жұмыстарға жаңа ақпараттық
технологияны қолдану негiзiнде ... озық ... ... беру ... ... жаңа ... технологияны
меңгерту саласы бойынша бiлiктiлiгiн көтерудің даярлау мiндеттерiн шешуде
институт көлемiнде осы сала бағытында өткiзiлетiн ... ... ... ... ... ... ... негiзiнде
дайындауда келесi қағидалар негiзге алынған:
–вариативтiлiк — әрбiр бiлiм беру ... ... ... ... ... ... ... негiзделген — күтiлетiн нәтиженi ... ... ... ... және жеке тұлғаға бағытталған курстың
жалпылама мақсатын анықтайды;
–рефлексивтi-креативтi — жаңа ақпараттық технологияларды ... ... ... ... ... негiзге
бағытталуы қажет;
–эргономикалық — нақтылы мәселелердi үйренуге қажеттi уақыт мөлшерi
талап ... ...... ... жүйесiн құруды талап етедi,
бiлiктiлiктi көтеру жүйесiнiң құрылымы мен ... ... ... ...... ... бiрi ретiнде оқытушылардың
тәжiрибесi қолдану ... ... ... және ... iс-әрекеттер
бойынша тыңдаушылардың танымдық ... ... ... ... жеке ... ... қалыптасу деңгейi анықталады;
– жекелеген консультация беру - тыңдаушыларға консультация ... Ол мына ... ... ... тыңдаушының өзiндiк
ерекшелiгiн ескере отырып қойылған нәтижелерге жетуге байланысты игерiлетiн
мәселелердiң мазмұны мен оған ... ... ... беру қызметкерлерiн қайта даярлау практикалық және жобалық
сипатты анықтайды. Ол ақпараттық және коммуникациялық технологияны ... ... ... ... ... ... және т.б.
жұмыстарды қамтиды.
Жаңа ақпараттық технологиясына ... ... екi ... ... ... “Педагогтың ақпараттық құзырлығы” және “Оқытудағы
ақпараттық технологиялар”.
Ақпараттық мәдениеттi дамыту ... ... ... ... ... сай ... ... бiлiм беру жүйесiндегi ақпараттық кеңiстiк туралы бiртұтас
түсiнiктi қалыптастыру (бүкiләлемдiк ақпараттық ресурстарға бағдарлау,
ақпараттарды ... ... мен ... аналитикалық-синтетикалық
тұрғыдан өңдеу әдiстерiн меңгерту).
2. ақпараттық (дербес жағдайда, компьютерлiк) сауаттылық: ... озық ... ... ... ... мен ... қолдану әдiстерiн меңгерту; қолданбалы
программалық құралдарды меңгерту; жаңа программалық құралдарды меңгерту.
3. өз ... жаңа ... ... ... жаңа ... ... ... туралы бiлiм;
коммуникациялық қызметтердi пайдалану дағдысы; бiлiм беру ... ... ... педагогикалық программалық құралдарды қолдану
және оларды өз қызметтерiмiзге сәйкес бейiмдеп пайдалану.
4.2 Ақпараттық технологиялар: қамданған қапы ... жылы ... ... технологияларды енгізу мәселелері
жәмиғат талқысына түскен айтулы екі оқиға орын алды.
Соның алғашқысы-наурыз айында шақырылған ақпараттық технологиялар ... мен ... ... ... ... ... IT ... бірінші сьезі. Сьезді шақыру
қажеттігі ақпараттық технологияларды ... ... ... ... және ... ... ... экономика құру және
еліміздің ІТ ... ... ... алға ... ... ... оқиға-посткеңестік кеңістіктегі интернеттің даму проблемалары
бойынша маусым айында Алматыда ... ... ... ... Оған Қазақстанның, Ресей мен Қырғызстанның
ақпараттық компанияларының, жарнама және ... ... ... ... ... ... емес ұйымдар мен
бизнес арасындағы сындарлы сұхбат орнату мәселелерін ... ... ... шараларды ұйымдастырып, өткізуге белгілі математик-
ғалым, Халықаралық ақпараттандыру академиясының ... ... бас ... Еркін Рамазанұлы Сүлейменов мұрындық болды.
4.2.1 Интернет көкжиегі кеңейіп келеді
Еркін Сүлейменов, Халықаралық ақпараттандыру ... ... ... ... ... ... ... ортақ міндеттерді шешу жолында топтасып,
бірігуі, отандық ІТ индустриясын дамыту жөнінде ... пен ... ... ... ... ... үндеу қабылдау сияқты
өзекті мәселелер ақпараттық технологиялар компанияларының бірінші сьезін
шақырудың негізгі мақсаттары болды.
ХХ ... соңы мен ХХІ ... ... әлемдік экономиканың
дамуы ақпараттық ... ... ... ... барлық
салаларындағы өсіп отыруымен сипатталады. Міне ... да ... ... құру ... шешу ... ІТ ... ... етпейінше мүмкін болмақ емес.
Экономикалық бұлқыныс жасаған және әлемдік экономикаға белсенді
түрде кірігіп жатқан көптеген елдер (Үндістан, Ирландия, т.б.) ... ... ... ден ... ... технологияларды басым дамыту
жөнінде стратегиялық шешім қабылдаған бұл елдер өз заңдарын ... ... ... ... ... салықтық ынталандыру; ІТ
индустриясы өнімдері импортын ... ... ... бір ... ... ... босату, софтверлік компаниялар үшін
өзге де ерекше ... ... ... ... ... қабылдады.
Қазақстан шикізаттық экономикадан инновациялық экономикаға көшу
жөнінде бағыт алатынын жариялағанына қарамастан, отандық ІТ саласын дамыту
жөнінде нақты ... ... ... Бір орында шиырлау, ІТ-бизнестің
бағдарсыз ... ... ... тәуелділік, рыногымызға енуі
ұлғайып отырған шетелдік компаниялармен бәсекеде ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық-коммуникациялық технологияларға
қатысты бірқатар бағдарламалар ... ... ... олар-
Индустриялық-инновациялық даму стратегиясы, телекоммуникацияны дамыту,
электрондық ... ... ... ... ... ... да ІТ саласының түйінді мәселелерін шешіп бере алмайды. Осы
олқылықтың орынын толтыратын ... ... ... да ІТ ... ... және ... ... қалыптастырудың біртұтас
тұжырымдамасын жасау қажет болмақ.
Қазақстан ІТ саласының түйінді мәселелері мыналар: еліміздің ІТ
инфрақұрылымының ... ... ... дамыту бағдарламасының және оның
дамуына жауап ... ... ... ... ... ... еніп жатқан шетелдік компаниялармен салыстырғанда отандық ІТ саласы
кәсіпорындарының бәсекеге қабілетсіздігі; ... ... ... ... саланың заңдық және нормативтік-құқықтық базасының
әлсіздігі; ІТ ... ... ... ... ... басшысы
елімізді индустриялық-инновациялық дамыту жөнінде алға қойған міндеттерді
шешу мәселесіне мемлекеттік құрылымдар тарапынан ... ... ... ... ... ақпараттық технологиялары саласын табысты
дамыту үшін мына төмендегідей шараларды жүзеге асырған жөн, нақтылап айтсақ
ІТ саласы дамуының ... ... ... ... қатысы
бар қолданымдағы бағдарламалық құжаттарға толықтырулар енгізу, саланы
дамытудың қысқа мерзімдік бағдарламасын ... ІТ ... ... жауап
беретін мемлекеттік органды анықтау және оған қажетті ресурстар ... ... ... ... ашу үшін инвестициялау ... ... ... және кеңейту, сала кәсіпорындарына преференциялар
беру жөнінде ... және ... ... ... қабылдау,
ақпараттандырудың осы саласында зияткерлік меншікті ... ... ... ету және ... дәйекті түрде күресу, сала алдында
тұрған ... ... ... ... ІТ-кәсіпорындар мен ІТ-
мамандардар құрамын мақсатты түрде қалыптастыру, ... ... ... ... ... салалық бизнес өкілдерінің
қатысуын жандандыру, ақпараттық ... ... мен ... ... ... ... жою қажет.
Сьезд жұмысына ІТ-қоғамдастықтың өкілдері ғана емес, сондай-ақ
мемлекеттік органдардың, әкімдіктердің, ұлттық компаниялардың, ... және ... ... ... ... ... ... деп санаймыз.
Ал, «Интернет-Балама-2008» Халықаралық конференциясы да ... ... ... ... ... ... Конференцияда еліміздегі
халық саны 15 620 615 адам ... оның 1 869 000-ы ... бұл ... 220 ... ... 76 ... ... соңғы жылдары қазақ тілді интернеттің дамып келе жатқандығы
атап өтілді. Сөз алған шешендердің пікірінше, ... және өзге ... ... ... ... және ... ... құралы
ретінде ғана қарастырылып келеді. Ал, шынтуайтында ол ... ... ... феномен болып табылады. Бүгінде ... ... ... ... мен жұртшылықтың арасындағы
дәнекер іспетті. Интернетті өмірге кеңінен енгізудің аса маңызды қырларының
қатарында қазақ тілін дамыту ... де тұр. ... тіл ... ... ... «Интернеттегі соңғы технологиялар», ... ... ... ... «БАҚ және ... ... «Интернеттегі жарнама» сияқты секцияларында ақпараттық
технологияларға қатысты қызғылықты ... ... Ал, ... тілі» тақырыбы бойынша баяндамалар мен жарыссөздің қатысушылардың зор
ынтасын аударғанын атап өту қажет. «Начнем с понедельника» ... бас ... ... ... ... ... бұл секцияда «Жас
қазақ» газетінің жауапты хатшысы Асхат Еркімбай ... ... ... ... ал мен ... тіл ... тақырыбына баяндама
жасадым. Порталдың басты мақсаты–пайдаланушыларға әртүрлі тақырыптар мен
бағыттардағы ... ... ... бағдарламалары мен тестілер,
терминологиялық қызмет көрсету құралдарын, қазақ тілінің ұлттық ... ... ... ... тіліміздің қазіргі ақпараттық технология негізіндегі
даму бағдарламасы тұжырымдамасының негізіне соңғы он жылдықтағы екі ... ... ... алынған, ол – WEB 2.0 және интернет-қызмет
көрсетуді интеграциялау. Бұл ... ... ... ... ... ... рөл ... қоғамдық өміріміздің барлық салаларында
кең таралуына аса ... ... ... бұл ... ... мен ... ... мамандар мен ... ... ... жамиғатты қатыстыру жолымен жүзеге асыруды
көздейді.
Порталда мынадай тілдік қызметтер көрсетіледі: ... ... ... ... ... ... шеңберінде кез-келген
бағыттағы аударманы ұсынса, көпсалалы терминдік сөздіктер
ғылым салалары мен ... ... ... ... ... арналған, фразеологиялық және орфографиялық сөздіктер қазақ
тіліндегі сөздер мен ... ... сол ... өз ... ... ... ... талдауды түсіндіретін
лингвистикалық сөздіктер болып табылады. ... ... ... жануарлар әлемі туралы интерактивтік анықтамалық-
танымдық ақпараттар ұсынады. Сондай-ақ ал ... та бар, ол ... тілі ... ... қалыптастыру мақсатында
мамандардың ұжымдық жұмысын ұйымдастыруға арналған. Қазақстан Республикасы
мемлекеттік тілін меңгеру деңгейін анықтау үшін ... ... ... қызмет те көрсетіледі.
Ақпараттық технологиялар–Абылай аспас ... асу белі ... ... ... ... ... ... «Қамданған қапы
қалмайды» деген, ... да ... ... көп ... ... ... ... компьютерлік технологиясы
Оқыту, білім беру тәжірибесі педагогикалық үрдістің сапасын үнемі
арттырып отыруды талап ... Сол ... ... үрдісті
технологияландыру мәселесі маңызды болып саналады.
Қазіргі ақпараттық қоғамда өндірістің дамуының негізгі құралы болып
ақпараттық ресурстардың қажеттілігі көрінеді. ... ... беру ... ... ... үшін жаңа қадамдарға ... ... ... адамға
ақпараттар кеңістігінде дұрыс бағытты таңдауға ... ... ... жаңа ... ... ... ақпараттық технологиямен орындалатын қызмет өзінің кез келген
нақты формасында тиімдірек орындалады, адам өркениетті бола бастайды.
Ұрпақ үшін кітаптың ... ... ... ... де ... ... әлемді танудың табиғи құралы болып табылады. Олай болса, барлық
сабақтарды компьютерлердің қуаттануымен жүргізуді үйрену – ... ... ... ... ... ... жылдары білім беру аясы жүйесінде компьютерлік ... ... ... ... асырылуда. Білім беру жүйесіндегі жаңа
ақпараттық технология ... – оқу және ... ... оқу ... есептеуіш техниканың техникалық құралдары, олардың
ролі мен орны туралы ғылыми білімнің жүйесін және оқытушылар ... ... үшін ... ... ... мен ... деген анықтама
беруге болады. Яғни, ... ...... беру мекемесі
мамандарының жұмысын жүзеге асырушы ... мен ... және ... беруші құрал.
Ақпараттық технология қызметінің құралы ретінде жаңа ақпараттық
технологияның компьютерлік құралдары қолданылып жүр, ... ... ... ... техниканың дамып жетілуіне байланысты ғылыми ... ... ... ... және ол ... іс әрекетінің
интеллектуалды құрылысымен сәйкес келуі тиіс.
Педагогикалық және ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген, солардың ішінде
мектептегі оқу практикасында қажеттілерінің негізгілері ... ... ... ... ... ... компьютерлік модельдеуді қолданатын
зертханалық ... ... жаңа ... ... ... дербес компьютер, білім ... ... да, тест ... деп аталатын ... ... ... ... ... ... (қосымшалар)
бар. Бұл жағдайда мұғалім тестің сұрақтарын және ... ... ... ... ... технологиялар оқу материалдарын иллюстрация
жасау кезінде (мысалы анимациялы слайд-фильмдер) қолданылады. Бұл оқу
үрдісін ... ... ... ... ... көмегімен
дыбыстық және бейнефрагменттерді де демонстрация жасауға болады.
Қазіргі заманғы ақпараттық технологияларды пайдалану өз ... ... де ... Бұл бірінші кезекте сандық ... ... ... ... ... мәліметтерді оңай табуға мүмкіндік
береді. Қазіргі кезде көптеген әлемге танымал энциклопедиялар, сөздіктер
электронды түрге ... ... ... ... толыққанды оқу құралына әлі
айнала қойған жоқ. Бұл көптеген дербес жағдайларға байланысты:
– Уақытша. Мектеп бағдарламасындағы әрбір пәннің өз ... және ... ... ... ... орай оған ... ... кезін таңдай алу керек.
–Техникалық. Дербес компьютерлердің техникалық сипаттамасы әрқилы.
Сондықтан өзімізге қажет қосымша ... ... ... модем,
наушниктер, микрофон және т.б.) таңдай білуіміз керек.
–Ұйымдастырушылық. Пәнді оқыту ... ... ... ... ... жабдықтарды баптау және құрылғыларды жөндеу
сұрағы тұрады. Сондықтан мұғалімдерге білікті көмекші қажет.
Осы шарттарды орындаған жағдайда қазіргі ақпараттық ... ... ... ... ... Оқу үрдісінде компьютерлік техниканы
қолданудағы қиыншылықтар көбіне мұғалімнің дербес компьютерді дидактикалық
құрал ... ... ... ... байланысты.
Қазіргі кезде компьютердің көмегімен тек белгілі бір аудиторияларда
ғана емес, сонымен бірге қашықтан оқыту үрдісі де ... келе ... Ол ... ... қосылған компьютер керек. Қашықтан оқыту кезінде
тапсырманы және онымен ... ... ... қарап отырып білім
алғысы келетін адам өзі ізденіп, жауаптарын ... ... ... ... ... Оқытудың бұл түрі анағұрлым арзан,
әрі қалаған уақытыңда оқуыңа, тапсырмаларды орындауыңа мүмкіндік береді.
Бұның бір мысалы ретінде 2007-2008 оқу жылының ... ҚР ... ... ... ... сабақты айтуға болады. Егер
біз барлық мүмкіндіктерімізді ... ... ... ... онда біздің
келешек ұрпағымыз компьютерлік технологиямен толыққанды білім ала алады.
5 Электронды оқулық. Қазіргі таңдағы электронды
оқулықтың қажеттігі ... ... ... даму болашағы қоғамның даму үрдісімен үнемі өсіп
отыратын ақпарат көлемінің әр түрлі тегімен анықталады. ... ... жаңа ... ... қолдану, иновациялық бағытта жұмыс жасау
заман талабына сай талап етілуде.
Қазіргі кезді электрондық WEB оқулықтың қандай екендігі ... ой жоқ. ... ... ...... оқулық,
Электрондық оқулық пен оқытудың негізгі мақсаты: «Оқыту процесін
үздіксіз және толық деңгейін бақылау, сонымен ... ... ... ... ... ... кез келген саласында электрондық
оқулықтарды пайдалану оқушылардың танымдық ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуге жағдай
жасайды.
Осы уақытқа дейінгі білім беру саласында тек мұғалімнің ... ... ... ... заман талабын қанағаттандырмайды.
Сондықтан қазіргі ақпараттандыру қоғамында бұл оқулықтарды ... ... ... ... ... ... ... құрылымы сапалы жаңа
деңгейде болуы тиіс. Электрондық оқулық оқушының уақытын ... ... ... отырмай, өтілген және оқушының ұмытып қалған
материалдарын еске түсіруге зор ... ... ... ... ... ... және қолдану кейінгі
жылдары айтарлықтай оң тәжірибе беріп отыр. Атап айтсақ мектеп оқушыларының
өз бетімен ... ... ... ... ... ... оқу қызметінің мәдениетін қалыптастыруға, дербес ... ... ... ... туғызып отыр.
Сонымен қатар электрондық оқулықтарды ... ... ... ... ... ... кеңейтіп, өз бетімен шығармашылық жұмыстар
орындайды. Әр бір ... ... ... ... ... ... ... карталар және схемалар мен жұмыс жасауға дағдыланады.
Мазмұны қиындау бір үлкен тақырыптың бөліктерін ... ... және ... ... ... ... ... Бейнеклиптер уақыт
масштабын өзгертуге және көріністерді тез және жәй түрде көрсетуге ... ... ... алынған ... ... ... ... оқулықтың ең қажет мүмкіндігі
аудиохабарлар. Мысалы: құстардың дауыстарына қарай қандай құс ... ... ... қағысын байқау.
Электрондық оқулық арқылы түрлі суреттер, видеокөріністер, ... ... ... ... болады. Бұл, әрине мұғалімнің ... ... ... ... әрі әсерлі. Меңгерілуі қиын сабақтарды
компьютердің көмегімен ... ... жаңа ... ... баланың
құштарлығы оянады деп ойлаймын.
Қазіргі кездегі жапшаң жүріп ... ... ... ... ... ... ... бірқатар дамыған елдерде бұл идея
ұлттық қағидаға айналған. Сондықтан халықаралық ұйымдар әлем ... ... ... ... ... Елбасы
Қазақстанның әлемдегі бәсекеге қабілетті 50 ... ... кіру ... ... ... беру ... – Қазақстанның бәсекеге нақтылы
қабілеттілігін қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін аса маңызды ... деп атап ... ... да ... дамуы интеллектуалдық шығармашылық
қабілеттіліктің негізінде жасалынған, әлі де ... ... ... адам санасының жасампаздығын және іс-әрекетінің ... ... Адам ... ... оның кәсіби іскерлік
шеберлігі, бизнес пен кәсіпкерліктің нәтижелілігі, жаңалық ашуы тұлғаның
шығармашылық ойлауына ... ... жеке ... бар, соны ... ... жігерлі тұлға,
зерттеушілік, ойшылдық қасиеті бар маман, білімді де білікті, көп ... ... ... ... ... ... қолдана білетін, өзінің
Студентін өз ... ... ... ... ... болу ... Бұл өмір талабы.
Мұғалімде ұйымдастырушылық, құрылымдық, ... ... ... ... Ол сонымен қоса ұлттық ... ... ... ... меңгеру қажет. Ғаламдасуға байланысты «интернет»
жүйесін жетік меңгерген, әлемдік білімге сай, мәдениеті жоғары, жеке ... ... ... ... қажет. Осыған қарап ХХІ ғасырда мұғалімге
қойылатын ... зор ... ... ... – бұл ... ... ... технологиялық мәдениет
дәуірі, айналадағы дүниеге, адамның денсаулығына, кәсіби мәдениеттілігіне
мұқият қарайтын дәуір. ... ... ... ... мен ... ... ... деңгейде көтерудегі ... ... ... арқылы жүзеге асырылады. Бүгінгі мұғалімге
тек пән мұғалімі ретінде қабылдау олқылық көрсетеді. Мұғалім қоғам айнасы.
Ертеңгі күнімізге аттамас бұрын ... ... кім ... ... көрейік. Бүгінгі мұғалім ата-ана, бала бағбаны, ... ...... мұғалім – ұстаз, мұғалім – оқулық авторы, мұғалім –
технолог, мұғалім-жаңалықты дәріптеуші, ... ... ... ... әдістемесінің заман талабына сай толық
білім беруге, меңгертуге кепілдік бермейтіндігін мектеп тәжірибесі көрсетіп
отыр. Сондықтан жаңартылған әдістемелік жүйенің ... ... іске ... оны ... ... ... беру үрдісін ақпараттандыру – жаңа ақпараттық ... ... ... ... дара ... ... оқыту мақсаттарын
жүзеге асыра отырып, оқу-тәрбие үрдісінің барлық ... ... ... ... ... ... технологияларға (ЖАТ) ғалымдар әр түрлі анықтама беріп
отыр. Мысалы, Н.Макарова «ЖАТ – қысқаша компьютер ... ... ... ... бұл ... ... кеңірек анықтамасын
береді. Ол «ЖАТ – адамдардың білімін ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін дамытатын, ақпаратты ... ... ... ... және ... техникалық құралдары
мен әдістерінің жиынтығы» дейді.
Біз жоғарыдағы анықтамаларды өз іс-тәжірибемізге қолдану бағытында
оларды негізге ала ... ... ... ... ... ақпаратты
Студентға компьютер арқылы әзірлеу мен тарату үрдісіне ерекше мән беріп
отырамын. Себебі әр ... ... ... ... оқыту кезінде кез
келген жақсы оқитын студент информатика ... ... ... Студенттердің көпшілігі алған білімдерін практикада
қолдана алады. Бұл студенттердің оқу материалын формальды жағынан да ... ... Кез ... ... ... ... пайдалану
студенттердің танымдық белсенділігін арттырып қана қоймай, логикалық ойлау
жүйесін қалыптастыруға, шығармашылықпен еңбек етуге жағдай ... ... ... ... ... ... ... үздіксіз
және толық деңгейде бақылау, сонымен қатар ақпараттық ... ... ... элементтері мұғалім, студент, дидактикалық материалдар
мен дербес компьютер. Осы элементтердің барлығы да ... ... ... ... ... ... Осы ... алғашқы маңызды
аспект ролін мұғалім мен студентның компьютерлік сауаттылығын қамтамасыз
етуі, яғни олардың компьютермен және оның ... ... ... ... ... компьютердің жалпы қызмет ету принциптерін түсінуі, осы
жүйенің жалпы мүмкіндіктерін ... ... ... ... 4 ... ... алгоритмдік,
эвристикалық, шығармашылық) тек алғашқы екеуін ғана ... ... ... дәреже меңгерілмейді, білімнің жүйелілігі,
беріктілігі ... ... ... тақырыпты оқу, зерттеу
негізінде меңгеруді эвристикалық және шығармашылық ... ... ... ... ... ... ... елестете отырып
тақырыпқа берілген тест сұрақтарын шешеді. Ал электронды оқулықта тест
сұрақтары күрделенген тест және ... тест ... ... ... ... сабақта қолдану барысында студенттер:
1. Қарастырылып отырған тақырыптың мағынасын терең түсінеді;
2. Студент жұмысты ... ... ... ... ... тартылады,
оның бойында зерттеушілік қабілет пен ынта қалыптаса бастайды.
Кез келген пән мұғалімін компьютерлік кабинетке тартып ... не? ... ... сабақты түрлендіру және студенттердің пәнге ... ... ... ... ... ... үйреншікті
тыныштық жоқ. Сабақ кезінде студенттер проблемаларды талқылайды, сабақтың
барысын қызығушылықпен ... Бұл ... ... – студент арақашықтығын
ұстау болмайды.
Енді электронды оқулықты пайдаланудың тиімді және тиімсіз жақтарына
тоқталайық.
Тиімді жақтары:
־ Студентның уақытын үнемдейді, оқу ... ... ... ... ... ... ... информатика негіздерінен кез келген
мәліметті ... оқып ... ... ... ... қиын ... ... қосымша бейнехабар, клиптер,
аудиохабарларды пайдаланады.
־ Таңдап алған хабарды көшіруге мүмкіндік бар.
־ ... ... ... ... ... ... ... тест сұрақтармен қамтамасыз етілген.
־ Көрнекілік құралдарға деген мұқтаждықты азайтады.
־ Мүғалім әр студентпен дербес жеке ... ... ... ... ... ой өрісін, дүниетанымын кеңейтуге, тану үрдісіне ықпал ... ... ... бар ... қалыптасады.
Тиімсіз жақтары:
־ Психология-педагогикалық талаптардың жоқтығы.
־ Пән аралық байланыстың аздығы.
־ Көрнекілік материалдарда бірыңғай таңдау.
־ Оқып үйренудегі мамандық бойынша бағыты ... ... ... ... немесе оқулықтарды толық аудару.
־ Студентның жеке ерекшелігі, денсаулық жағдайы ескерілмеген.
־ Берілген материалдағы санитарлық-гигиеналық нормалардың сақталмауы.
־ Компьютердің графикалық ... ... ... ... ... тіл ... төмендеуі «тірі» қарым-қатынасқа түсе
алмауы.
Жоғарыда айтылған тиімсіз жақтарды болдырмау үшін төмендегідей ұсыныс
жасауға болады:
־ Компьютерді ... ... бір ... ғана ... Компьютерді пайдалану уақытын сақтау;
־ Компьютерді пайдалануда қауіпсіздік ережесін сақтау;
־ Дәстүрлі және электронды оқытуды ... ... ... ... ... – оқу ... негізгі ғылыми мазмұнын қамтитын
компьютерлік технологияға негізделген оқыту, бақылау, модельдеу, тестілеу
т.б. бағдарламалар ... ... ... жай ... өте тиімді
қосымша мүмкіндіктер береді. Атап айтқанда:
־ Кері байланысты іс ... тез ... ... ... Жай оқулықтағы кездеспейтін қосымша материалдарды ... ... ... ... ... Гипермәтінді түсіндірмелерге өту барысында уақытты үнемдеуге
көмектеседі.
Кез келген ... ... ең ... ... оқулықтарды дайындаудың
бір жүйеге келтірілген заңдылығы болуы керек.
Осыған байланысты ... ... ... ... ... ескерген жөн:
־ Белгілі бір пәнге байланысты дайындалған оқулықтың сол ... ... ... болуы;
־ Электрондық оқулықтар курста оқытылатын тараулар мен тақырыптарға
қатысты дәріс ... ... ... ... және ... ... арналған қосымша материалдарға анықтама,
библиографиялық ... ... және ... ... ... тест ... ... пайдаланылған әдебиеттер тізімдері
бөлімдерін қамтуы;
־ Белгілі бір ... ... ... 2-3 ... беттен артық болмау.
Түрлі сабақтарда электронды оқулықпен жұмыс ... ... ... ... ... жұмыстарын жүргізуге мүмкіндік бар:
1. Білім мониторингісі;
2. Сауалнамалар;
3. Түрліше тестілік бақылаулар;
4. Жеке ... ... ... ... ... ... ... бақылау
Электрондық оқулықтарды қолдану барысында студенттердің сабаққа деген
қызығушылығының күрт ... ... ... Сондай-ақ мұғалімдер де
өздеріне қажетті ... ... ... ... ... ... ... сай жас ұрпаққа ... ... ... ... ... ... пайдалану – оқытудың жаңа технологиясының
бір түрі ретінде қарастыруға ... Ой ... ... ... ... ... жас ұрпаққа білім беру жолындағы ортақ ... ... ... ... деп ... негізгі қасиеттері:
← Жинақтылық
← Жүйелілік
← Эстетикалық көркемділігі
← Жылдамдылығы және т.б.
ЭО құрылымы:
3. Материалдың мәтін, сурет,график, ... ... және т.б. ... Ол оның ... ... ерекшелігін көрсетеді.
4. Материалддың кескін түрінде баяндалуы-оқулық мазмұнының графиктік-
мәтіндік түрде бейнеленуі. Онда оқу ... ... ... ... ... ... ыңғайлы етіп, графиктік
түрде бейнелеу.
5. Өзіндік тексерудің (өзіндік ... ... ... Онда ... ... ... меңгергенін айқындайтын сұрақтар мен
тапсырмалар беріледі.
ЭО құрылымдық элементтері:
← Сыртқы ... ... ... ... ... Оқу ... толық баяндалуы;
← Оқу материалының қысқаша мазмұны;
← Қосымша әдебиеттер;
← Өзіндік білімді тексеру жүйесі;
... ... ... ... ... ... функциясы;
← Авторлар тізімі;
← Терминдік сөздер;
← Оқулықтың элементтерін ... ... ... жүйе;
← Оқулықпен жұмысты басқару жүйесі.
1 Сурет Топтау деңгейлері
ЭО қойылатын талаптар:
← Жан-жақтылығы
← Ізгіліктілік
... ... ... ... ... бағдарлау
ЭО құрастыру алгоритмі:
־ Оқу пәнінің мазмұндық көлемін бағалау
־ Үйренушінің ... ... ... ... Оқу материалын өзіндік білім алу деңгейіне бөлу
־ Глоссарий дайындау
־ Лекциялар конспектісін дайындау
־ Тест материалын дайындау
־ Материалдарды электрондық түрде дайындау
־ Өзіндік және ... ... ... ... ... аннотация;
־ пән туралы қысқаша ақпарат;
־ жұмыс бағдарламалары;
־ электрондық оқулықпен және оның бөлiктерiмен жұмыс жасау туралы
әдiстемелiк нұсқаулар;
־ ұсынылатын бiлiм беру ... ... ... ... ... ... материалдарға негiзделген оқу құралы;
־ практикалық жұмыстарды орындауға негiзделген әдiстемелiк құрал;
־ практикалық жұмыс пен бақылау жұмыстарының тапсырмаларының тiзiмi;
־ ... ... ... ... әдiстемелiк нұсқалары;
־ бiлiмдi бағалау критерийлерiн айқындайтын тапсырмалар;
־ бақылау тестiлерiнiң жинағы;
־ ... ... ... ... ... ... ... глоссарий;
־ әдебиеттер тiзiмi және Интернеттiң ақпараттық ресурстарына сiлтемелер;
־ озат ... ... ... ... ... ... жұмыс папкасы;
־ мұғалiмнiң жұмыс папкасы.
ЭО ортасында жұмыс жасау ... ... ... ... ... ЭО ... ... құрылымы
5.2 Электронды оқулықты құру кезеңдері
Кез-келген компьютерлік қосымшаны құру бүгінгі таңда ойланып ... ... ... ... ... ... әдістемелері сияқты
компьютерлік қосымшаны құру бірнеше кезеңдерден тұрады. Осы кезеңдер ... ... ... ... оқу ... мен мақсаттары негізінде жасалған
техникалық ұсыныс – бұл кезеңде ... ... ... ... ... ... талданады. Қазіргі уақытта компьютерлік үйретуші
жүйелер ... оқу ... ... өте ... ... көптеген
программалық өнімдер бар. Оларды өз ... және шет ... де ... Шет ... ... жүйелерді қазақшаға ауыстыру
өте көлемді ... ... ... ... отандық үйретуші жүйелерді
таңдау мүмкіндігі туды. Оларға электронды оқулықтар және үйретуіші жүйелер
кіреді.
Былтырғы ... бері ... ... ... компьютерлік
сауаттылыққа үйрету программасы іске аса бастады. Осыған байланысты
қалалық, ... ... ... барлығында халыққа компьютерлік білім
беру жүйесі іске асырыла бастады. Оқытушылар ретінде жоғарғы оқу ... мен ... ... мұғалімдері алынды. Бұл программада
компьютермен алғашқы жұмыс істеу кезеңдері, ... ... ... туралы электронды оқулық қолданылды. Ол екі тілде: ... ... ... ... ... ... ... білім берудің
компьютерлік жүйелерін анализдеу, программалық қамсыздандырудың жеткіліксіз
екендігін көрсетті. Республикада қазақ ... ... ... ... жай ... өзі ... Өзіміздің Автоматтандыру
және басқару кафедрасын алсақ ... ... ... ... ... ... ... қамсыздандыруы өте төмен. Оқулықтар
жетіспейді. Соныдықтан, мен дипломдық жобалауға қазақ ... ... ... ... деп таптым.
Электронды оқулықтар автоматика, программалау, физика, математика т.б.
пәндерден мүлдем жоқ деп ... ... ... айтылғандардан менің дипломдық жұмысымның тақырыбы
актуальды деп айта аламын.
II кезең: программны құруды жоспарлау, оны орнату ... ... ... ...... программаны құрудың жекелеген
кезеңдерінің мерзімі тағайындалады.
Жобаны қаржыландыру мәселесі – кез-келген программалық өнімді құрудың
маңызды ... ... ... ... ... өте ... масшабты жобалар
құрылып жатыр, оны ... ... ... адамдар қатысады. Осы
жобалардың бюджеті ... ... ... долларынан тұрады. Сондықтан,
қаржыландыру және координациялау сұрақтары бірінші орынға шығады.
III кезең: курстың мазмұнын ... – осы ... оқу ... курстың бағыт- бағдарын анықтау жүргізіледі, сценарий және
программаның ... ... ... ... ... ... 050702 ... және басқару»,
050704 «Есептеу техникасы және программалық қамсыздандыру» мамандықтарының
студенттеріне арналған, Мұнда Автоматты басқару ... ... және ... лабораториялық, курстық жұмыстары
көрсетілген. Осы электронды оқулық арқылы ... ... ... жұмысын
орындай да алады.
5.3 Электронды оқулықтың мазмұнына тоқталу
Қазіргі кездегі ел өміріндегі саяси-әлеуметтік, экономикалық және
мәдени ... орта және ... ... ... мен
гуманизациялау, білім беру жүйесінде жас ұрпақты ... мен ... ... ... ... пен қоғамдық өмірге даярлау мәселесінің
көкейтестілігін көрсетіп отыр.
Осыған орай Қазақстан Республикасының “Білім беру” ... ... ... 2015 ... дейінгі білім беруді дамыту
тұжырымдамасының” жобасында, “Қазақстан ... ... ... 2005- 2010 ... ... ... ... Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың “Қазақстан халқына
жолдауында” т.б. құжаттарда осы заманға сай білім беру ... ... ... ... ... ... ... және салауатты өмір салты
негізін қалыптастыру, тұлғаның дарындылық қасиеттерінің ... үшін ... ... ... ... ... ... республикамызда
білім саласында демократияландыру мен ... ... ... ... ... ... шығудың баламалы жолдары көрсетілуде.
Сондай жаңа талпыныс, жаңа ашылған жолдың бірі – ... ... ... ... соның ішінде ең өзекті мәселелердің бірі - ... ... ... ... жеке дара ерекше қабілеттерін ілгері
дамыту, дарындылығы анықталған оқушыны ... сай ... ... ... етіп ... жағдайлар жасау, дарынды балалармен жұмыс
жасау аясында ғалымдар мен ізденімпаз ұстаздар ұжымын топтастыру. ... ... ... ... ... ... ... мәселелері әлемдік және қазақстандық ғылымда көптеген
ғалымдар мен психологтардың зерттеу тақырыбы болып ... Бұл ... ... ... пен ... ... ... Кант, Гегель,
Дидро, Локк ойларын қозғаған болатын. ... ... Л.С. ... С.Л. ... А.Н. ... В.В. ... Петровский, А. Н. Савенков зерттеген. ... ... ... ... ... ... ... подхода к
феноменам интеллектуальной одаренности” атты тұжырымдамасын ұсынды.[18.2]
Қазақстанда оқушылардың дарындылық мәселелері ... Н. А. ... ... А.М. ... Н.Н. ... С.А. ... О. Копыленко,
Л. Руденко, Л.М. ... Л, Г.К. ... Д.Г. ... А.Г.
Қазмагамбетов, О.Л. Медведковалар жұмыс жүргізіп жатыр. Батыс ғалымдарының
ішінде дарындылық тақырыбына байланысты Ф.Гальтонның ... ... ... ... В. ... ... тб. еңбектері белгілі.
Қазіргі мектептің құрылымы мен білім беру мазмұнында болып ... ... ... ... ... ... ... дарындылығын анықтау мен дамытуға байланысты жарияланған
отандық еңбектер мен ... ... ... ... ... байланысты
қазақ тілінде жарық көрген әдебиет мүлдем жоқ деп ... ... ... ... ... жұмысымның тақырыбын айқындауға әкеп соқтырды.
Дипломдық жұмысымның басты ...... ... ... мектептің ролін теориялық және практикалық тұрғыдан
негіздеу.
Осы мақсатқа орай келесі міндеттер туындады:
- дарындылық ұғымына теориялық ... ... ... жеке ... ... ... ... оқушы дарындылығын анықтауда ... ... ... мектеп қабырғасында дарынды балалармен ... ... ... ... ... ... ролін көрсету;
- “Дарын” республикалық ғылыми-практикалық және Шығыс ... ... ... орталықтары қызметімен танысу;
- Қазақстан Республикасында дарынды балалармен жұмыс жүйесін дамытудың
жолдарын айқындап ... ... ... ... ... ... Қазақстан
облысының аймақтық ғылыми-практикалық «Дарын» орталығы ... ... жазу ... ... орталықтың 2006-2007 жылдарда дарынды
оқушылармен жүргізген жұмыстарымен таныстым. Зерттеу жұмысының обьектісі
ретінде ... ... ... ... ... ... ... Нұрғалиұлының
көпсалалы орта мектебі алынды.
Дипломдық жұмыcымның ... ... ... ... “дарындылық”, “қабілеттілік”, “шығармашылық”, “дамыта
оқыту”, “оқушылардың ғылыми қоғамы”, ... ... ... нәтижелер :
Дипломдық жұмыстың теориялық материалдарын жоғарғы оқу орындарында
жүргізілетін “Психология” және “Педагогика” пәндерінде ... ... ... ... ... ... ... практикалық
тұрғыдан көрсетілген. Осы әдістемелерді мектеп оқушыларының дарындылығын
анықтау мен дамытуда ... ... ... ... ... ... балалармен жұмыс істейтін ... ... ... ... ... ... бола ... Республикасының “Білім туралы” заңына сәйкес “Әрбір баланың
жеке қабілетіне қарай интеллектуалдық дамуы, жеке ... ... ... ...... өзекті мәселелерді іске асыру үшін
бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... беру үшін оқытудың әр түрлі технологиялары
жасақталып мектеп тәжірибесіне енгізілуде.
Қазіргі уақытта ... ... және ... ... ... және әлеуметтік дамуының жетекші факторы болып отыр.
Әлеуметтік дамудың қазіргі заманғы тенденциялары білім берудің алдына ... ... отыр - ... ... ... ... ... және
талантты балаларға, білім беру процесінде олардың ... ... ... ... ынта ... ... ... беру саласындағы мемлекеттік саясаттың басым
бағыттарының бірі - ... ... мен ... еліміздің баға жетпес
ұлттық игілігі және негізгі интеллектуалды, шығармашылық әлеуеті ... ... ... ... және ... ... елдеріндегі дарынды оқушыларды оқытуды ұйымдастырудың
көлемі мен принциптері түрліше ... ... ... бір ғана ... мүддесі дарынды балалар мен ... ... және ... ... ... шараларын талап етеді. Дарыны ... ... ... өз ... ... қызығушылығы мен қоғам мүддесіне
сәйкес толық іске асыра алатындай ... ... ... ... ... дамудың шешуші факторларының ... ... ... ... ... демографиялық және басқа
да фактілермен салыстырғанда елемеушілік, жеке ... ... ... ...... орны ... материалдық, саяси,
моральдық шығын әкеледі.
Осындай жағдайда маңызды басымдылық - ... ... ал ... маңызды қуаты ретінде оның интеллектуалды қабілеттері
есептеледі.
Демек, қазірдің өзінде кез ... ... ... ... ... ретінде қарап, олардың ерекше әлеуметтік құқығы ... ... ... ... ... ... саны ... балалар саны
есебінен бірнеше есе аз. Дарынды балалар арнайы ... ... ... ... ... ... қажет, өйткені өмір сүру
жағдайын жақсарту және ұлттық гүлденуіне деген үлкен үміт ... ... ... қабілеттерін дамытуды неғұрлым ерте бастаса, дамыту
тиімділігі соншалықты көп болады.
5.4 Оқушы дарындылығын ашудағы мектептің ролі туралы ... ... ... ... ... деген сөз психологияда күнделікті өмірге қарағанда
біршама тар мағынада қолданылады. Ал ғылымда дарындылық қабілеті - ... ... ... және ... ... өлшенеді. Жеке адамның
психологиялық қасиеті ретінде адамның қабілеттер сапасы, көлемі ... ... ... ... даму ... бойынша
бөлінеді. Дарын мәселесі арнайы психологиялық зерттеудің пәні ретінде - XIX
ғасырда Ф.Гальтон ... ... ... эксперименттік және
статистикалық зерттеулерінің негізінен болып ... ... ... жеке ... сипат болады: конституциялы ерекшеліктері, ... ... ми ... ... ... және т.б.
Дарын мәселесіне терең талдау жасаған Б.М.Тешюв ... ... ... ... - ... дамуының қандайда бір алғы шартын құратын
адамның анатомиялық-физиологиялық және функционалдық ерекшеліктері.
Бір ... ... ... әртүрлі дарынның болуы мүмкін, бірақ
олардың бірі басқаларға ... ... ... ... ... ... адамдарда бір ғана дарындылық байқалуы ... ... ... ... ... ... ... біршама сенімді, дұрыс жолы - бұл іс-әрекет
барысындағы оның нәтижелік ... ... ... ... ... өз алдына қандайда бір жеке қабілетті анықтаумен емес,
әрбір ... ... тән ... үйлесімділігімен анықталады.
Қабілеттің қалыптасуының психологиялық жағдайларына талдау жасау
негізіне жататын талаптарды қарастыру - ... ... ... ... ... ... ... тоқталуды қажет етеді. Оның
айтуы ... ... ... ... "...нақты фактілер мен жеке
заңдылықтарды зерттеу бойынша үлкен жұмыстардың нәтижесінде жасалуы қажет".
“Дарындылық - бір немесе ... ... ... ... бар жеке даралық психологиялық ерекшелік және ... бар ... және ... ... бұл ... мен ... ... тез меңгерумен түсіндіруге болады”,- деп жазады. Дарындылық бұл дамудың
нәтижесі, ал ... - ... ... ... туа ... ... ... Дарынды реалды зерттеуші оны туа ... ... ... "қоспалық" деген түсінік жұмыс істейді және ол үшін де,
потенциалды мүмкіншіліктері бар адам үшін де, ... ... ... ... ... ... ... творчествосын қарастырған В.Д. Небылицин
қабілеттерде және дарындылықта ең алдымен жеке ... ... бөлу ... ... ... жеке адамның және индивидтің құрылымдарының ... ... ... ... ең болмағанда зерттеудің үш деңгейі
қажет болады: психофизиологиялық, психологиялық және ... ... ... ойы ... ... ... ... бойынша жүзеге
асады: қандайда бір деңгейді көрсететін қабілеттің жүзеге асу ... ары ... ... ... деңгейде дамуы үшін жаңа
мүмкіншіліктерді ашады. ... ... ... ... ... анықталады, ол өзіндегі бар мүмкіншіліктің
таралуын қамтамасыз етеді".
С.Л.Рубинштейн дарындылықтың құрамының, ... ... ... да бір ... ... ... ... ететін әрбір
қабілеттің құрамына, үнемі әрекеттің бірқатар операциялары немесе ... ... ... ... іс-әрекет жүзеге асады.
С.Л.Рубинштейн дарын құрылымының негізгі екі компонентін көрсетеді:
1)"операциялы" - іс-әрекетті жүзеге асыратын ... ... - ... және синтез процестерінің сапасы ... ... ... ... ... дарындылық - жеке ... ... ... ... және жеке даралық психикалық
дамуымен байланысты жеке ... ... ... қандай да бір бөлігі
ретінде қарастырылады.
Н.С.Лейтес дарынды ... ... ... олар ... ... және "еңбектен қанағаттануды" сезінетін нағыз
кішкентай еңбекқорлар болып табылады, - деп көрсетеді. Бұл тұжырым ... ... ... ... ... - дарындылықтың көрінуі
ретінде болады [25].
Э.А.Голубеваның зерттеулері ... ... ... ... ... ерекшеліктерінде өте айқын көрінетін дихотомия - вербалды
және вербалды емес болып ... Бұл ... ... ең ... ... негізгі мәні ... ... ... ... "релевантты" табиғи негізі болып
жоғары жүйке әрекеттерінің арнайы адамға тән типі ... ... Ол ... ... ... кеткен ойына толық келісе отырып "... адам өзінің табиғи
күштерін (рухани, жандық және ... ... - ... ... үшін құрал болып табылады. Бұл адамның өз алдындағы борышы. ... ... ... ... табиғи нышандары мен қабілеттерін пайдаланбай
қалдырмауға, '"шірітіп" жібермеуге міндетті. Олар күндердің ... ... ... мүмкін", - деп көрсетеді. Дегенмен адам мен жануарларға
ортақ қасиетін жартышарлы дифференциациясының ... ... ... ... Д.Векслер тестінің көмегімен анықталған
вербалды емес немесе ... ... ... ... "қызмет жасай"
алады.
М.А.Матова, З.Г.Гуровская зерттеулері көрсеткендей, 9-10 ... ... ... ... да вербальды емес функцияның
басым күштілігімен, қабылдау, ес және ... ... ... сөйлеудің локализациясының оң жарты шарлар типіне тән
етуге қарағанда көру ... ... ... ... қабілеттерді жене оның табиғи алғы шарттарын
комплексті зерттеу жөне оның оқу әрекетіндегі ... ... ... ... көрсеткендей, оқушылармен жүргізілген
зерттеулер білімді меңгеру деңгейінде және ... ... ... ... ... ретінде естің негізгі мөні туралы айтады.
Мәліметті ... ... ... ... ... барлық мектеп
пәндерін меңгеруде көрінеді.
Танымдық қабілетті зерттеуде балалардың дамуындағы жас ерекшеліктерге
көп ... ... ... жеке ... жас ... ... ... алғы шарттары - жеке даралық қабілеттердің дамып
өсуінің ... - деп ... ... ... жасайды. Бұл ереже
Е.П.Гусеваның (1986) зерттеуіндегі 6 және 14-16 ... ... жас ... ... ... ... ... жүргізілген
экспериментпен дәлелдене түсті.
Психологияда адамзат іс-әрекетінің негізгі үш түрі ... ... ... ... ... ... ... ұсынуға болады.
Тіпті, барлық қабілеттің түрлерінің ... ... ... ... ... - іс ... олай ... балалардың негізгі іс-әрекеті ойын
әрекетін белсендіре отырып, творчестволық қабілетті дамытуға ... ... ... ... ... ... ретінде еңбек
қабілеттілігі жатады. Қабілеттер - ... ... және ... ... ... табылатын адамның жеке даралық психологиялық
ерекшелігі. Қабілетке білімді, ептілікті және ... ... ... ... ... және ... ... бірақ қабілеттің
өзі білім мен ептілікке әкеп соқпайды. Зерттеулер ... ... - ... ... дамуы жеке даралық өмір барысында жүреді, ал орта,
тәрбие - оларды ... ... адам бала ... ... ... ... ... армандайды.
Көпшілігі ерте кезден бастап белгілі бір іс-әрекетке қабілеттілік ... ... ... өлең ... ... бір ... құралда ойнайды,
мүсін салады). Бірақ, бұл қабілеттілікті қалыптастырып, жүйелі ... ол ... жас ... сайын бірте-бірте жойыла бастайды, жас
жеткіншектің болашақ кәсіби өміріне бағыт-бағдар бере алмайды.
Қазіргі әлеуметтік-экономикалық жағдайда ... ... ... ... ... ... ... арқылы ғана жетуге
болады. Сондықтан ата-аналардың, мұғалімдердің ... жаңа ... жеке ... ... анықтау және оны дамыту, соның
негізінде олардың ... ... беру тұр. Осы ... ... ... жеке тұлғаның дарындылығын дер кезінде анықтап, оны
қолдап отыру қажеттілігі дәлелдеуді қажет етпейді.
Бүгінгі таңда ... ... ... ... ... ... ... әдістемелік ... Бұл ... түп ... ғасырлар тереңінде жатқаны да
белгілі.
Адамның психикалық ерекшеліктері жөніндегі ... оның ... ... ... сонау ертедегі грек философтарының еңбектерінде,
қайта өрлеу дәуірі ғалымдарының және алдыңғы қатарлы әр елдің озық ... ... ... пен данышпандық туралы құнды пікірлер ерте ... ... ... ... ... адам ... құбылыстың ішіндегі танып білуге, ұғынуға өте қиын ... ... ... адамдардың табиғи ерекшелігі мен оларда ерекше
табиғи қабілеттіліктің болуы ... ... ... ... ... Платонның пікірінше, ақын туындылары өзінің өнерлілігі мен
білімінен ... ... ... оның белгілеуінен [12].
Ерте кезде, XIV ғасырда қабілеттілік, дарындылық тек ... ғана ... деп ... Үкімет қызметкерлеріне, әскери
адамдарға, ғалымдарға қатысты дарындылық қабілетін жат ... ... ойды ... ... әрекет жасағандар да болды. Аристотель көркемөнер
туындысының интеллектуалдық іс-әрекетпен байланысты екендігін айтады.
Ерте грек философтары дарындылықты ... ... дей ... ... ... мен ... берудің маңызын жоққа шығармайды.
Қайта өрлеу дәуірінде дарындылық табиғатын танып білу ... ... Хуан ... ... Ол ... ... ... болашағы мемлекеттік қызметке аса дарынды азаматтарды тарту ... Оның ... ... мақсаты адамдардың жеке басындағы
қабілеттілікті ... ... ... ... ... ... ескеру болып
табылады. Бұл зерттеулер саралау (дифференциалды) психологияның ... ... ... ... пікірінше, талант адам табиғатына байланысты, дегенмен
оның дамуына тәрбие мен еңбек қажет. Ол ... ... ... жүйе құру ... ... ... және жас ... дамыту үшін арнайы жұмыс жүргізу ... ... ... ... мен ... өте ... ұлы ... жүргізу керек деп
есептейді.
Қабілеттілік – адамның өз ... ... ... ... ... қалыптасатын қасиет. Қабілеттің дамуының ... ... ... жинағы – дарындылық [9.14].
Қабілеттілік пен дарындылық ... - Орта Азия мен ... да ... ... Араб сөз бостандығының негізін
қалаушылар (Әл-Хорезми, Фердауси, ... Ибн ... ... және ... ... химия, астрономия, география, медицина, ... ... жас ... ... ... көп ... ... Әл-Фараби "Бақытқа жету трактаты" ... ... ... адам ... ... беруде түрлі озық әдіс-
тәсілдерді қолдану ... ... ... ... мен психологияның дифференциациясы негізін адам
психикасы мен қабілеттілігі жөніндегі ғылыми зерттеулер жүргізіле бастады.
Қабілеттілік ... ... ... ... ... ... ... (XIX ғ.) есімімен байланысты. Ол адамдардың жеке дара ... ... Ол ... "Таланттың тұқымқуалаушылығы оның заңдылығы
мен шығу тегі" еңбегінде ... шығу ... ... тұрғыда
негіздеп, келесі зандылықтарды белгіледі:
- өте жоғары қабілеттілігі болмаса, ешбір адам қоғамда ... ... ... ие бола ... өте ... ... бар адамдардың тек аз бөлігі ғана қоғамда
жоғары дәрежеге, атаққа, даңққа ие бола алады,
Ф.Галътон көптеген әйгілі де ... ... ... бақылай келе
кез келген деңгейдегі қабілеттілікте «тұқымқуалаушылық - негізгі ... ... ... ... ... ... және психологі Э.Мейман (XIX - XX
г.ғ.) дарыңдылық мәселесін зерттеуді теориялық тұрғыда ... ... ... белгілерінің типтерін" белгіледі. Сонымен қатар туа
біткен дарындылық пен ... ... ... ... ... ... дарындылықтың педагогикалық аспектілерін: оқу мен
тәрбиенің дарындылықтың ... ... ... ... жетушілік арасалмағын қарастырды.
XX ғасырдың бірінші жартысында неміс психологі В.Штерн адамның
жеке басы ... ... , жеке бас ... ... ... Ол
талантты бағалау әдістерін қарастырып, ... ... ... ... ... коэффициентін" көрсетті. В.Штерн ақыл-ой
қабілеттілігінің келесі анықтамасын ұсынды: "Ақыл-ой қабілеттілігі - өз
ойын саналы ... жаңа ... ... ... жаңа міндеттер мен
өмір ... ... ... ... ... Штерннің
пікірінше, дарынды деп жаңа талаптарға әр түрлі салада, әр ... тез ... ... ... айтуға болады.
XIX ғасырда қазақ халық ағартушылары да халықты сауаттандыру,
жеке ... ... ... ... ... бастады. Ағартушы
Ы.Алтынсарин "Табиғи ақыл өзін қоршағанды ғана құшағына ала алса, ... өзі ... де ... ... ... ... тек қана
өркениетке жетелейтін озық (светское ) ... ",- ... ... ... жеке тұлға тәрбиесіндегі білім
мен тәрбиенің шешуші рөлі көрсетілген. Оның жалпы ... ... ... ... ... мынадай: "Қырғыз-қайсақтар табиғатынан ақыл-
ойы жүйріктігімен, ... ... ... ... ... ... бере отырып, адам қабілетінің дамуына оның
табиғи бейімділігінің мәні зор екендігін алға тартады.
Құнанбаев Абай ... ... орта - ... бір ... дей келе,
табиғаттың адам баласына берген керемет сыйы - ... ... ... ... ұмтылысы деп есептейді. Бірақ, бала өсе келе осы қасиетті
біртіндеп жоғалта береді. Ақын адамның ойы мен ... ... ... ... деп тұжырымдайды: "Кей қасиет туа бітеді, ал ... ... ... ... ... ... қабілеттіліктің туа бітетін қасиет екенін
мойыңдай отырып, адам ... ... ... мен ... ... ... зор ықпалының бар екенін айтады.
Дарындылық теориясының негізі кешегі кеңес ... ... ... ... Б.Ананьев, В.Крутецкий, Н.Лейтес,
В.Тегловтардың психологиялық тұжырымдары дарындылыққа интегралдық жеке
тәрбие ... ... ... ... ... болды, адам қабілеттілігінің
құрылымдық бөліктерін анықтауға мүмкіндік берді.
Дарындылық мәселесін ... ... көп ... ... ... олар ... бір ... келе қойған жоқ.
Сондықтан біз баланың дарындылық деп, оны өз ... ... ... ... игеру деңгейінің жоғарылығы мен аса ерекше
байқалатын шығармашылық қабілетінің байқалуы деп ... ... "сый" ... ... ... шыққан, дамудың қолайлы
ішкі алғышарттарын білдіреді. Бұл ұғымға педагогикалық энциклопедияда
төмендегіше анықтама берілген: ... - ... бір ... ... ... ... адам ... дамуының жоғарғы
деңгейі".
"Дарындылық" ұғымы "қабілеттілік" ұғымына өте жақын.
Дарындылық пен қабілеттілік ұғымдары өткен ғасырдың 40-50 ... ... ... ... ... Оның дәлелдеуінше,
белгілі бір күрделі іс-әрекетті жүзеге асыруда қабілеттіліктің бір ... ... ... бірнеше түрлерінің жиынтығы қажет болады.
Белгілі бір іс-әрекеттің ... ... ... әсер ... ... сапалық жиынтығын дарындылық дейді ғалым.
В.Крутецкий өзінің математикалық қабілеттіліктің құрылымын зерттеген
еңбегінде "Егер ... ... ... жеке ... ... ... онда ... дегенді адамның ерекше қабілеттерінің жиынтығының
бірлігі деуге болады" деп ... ... ... ... жоғарғы деңгейін белгілейді.
Дарындылық ұғымымен қатар шығармашылық, ... ... да ... ... - ... ... ... ерекшеленетін
өнім алуға мүмкіндік жасайтын жеке ... ... ... мен біліктіліктің, түрткінің болуы.
Талант - қабілеттіліктің жоғарғы ... Ол ... ... және кез келген істі шығармашылықпен шешуді талап
ететін өзге де ... ... ... ... ... болуымен сипатталады.
Данышпандық - қоғам өмірінде тарихи ... бар, ... ... ... ... Данышпан адам өз ісінің
аумағында жаңа ... ... бұл ... жеке ... ... ... бір-бірімен тығыз
байланыста пайдаланылады.
6 Педагогикалық зерттеулер әдістемесі пәнінен
электронды оқулықты құрудың тәсілдері
6.1 Есептің қойылуы
Жоғары білім беру жүйесіндегі компьютерлік ... рөлі ... ... ... адам мен ... ... тиімді өзара
қарым–қатынасын қалыптастырудағы ақпараттық білімнің мәнімен, қазіргі
заманғы ақпараттық ... ... ... негізгі құрастырушысы
ретіндегі ақпараттық технологияны ... ... ... пән ... ақпараттық қоғамдағы өмір талаптарына сай
дайындауда үлкен рөл атқарады. ... ... ... үшін ... технологиялармен жұмыс істеп үйрену аса қажет.
Оқытудың ... ... ... оқу ... ... ... өз бетінше тиімді білім алу. Оқыту ... ... және ... ... ... ... ... Мемлекеттік ақпараттандыру
бағдарламасының мақсаты мен міндеттерінен туындайды.
Ол компьютерді оқу құралы ретінде ... ... ... ... ... ... - студенттерге жұмыс істеу кезінде туындайтын нақты
сұрақтарды шешу үшін ақпараттық технологиялар негіздерін үйрету.
Әлемдік ... ... ... ... ... ... ... дамуын талап етуде. Сондықтан білім беру жүйесі, білім
берудің мақсаты, мазмұны, мен ... ... ... ... ... білім берудің жаңа жүйесі жасалып, әлемдік білім беру
кеңестігіне бағыт ... жыл ... ... ... ... ... бұл ... әркімге де ой салады. Мен де ойланып, ... ... ... әсер ... ... ... мен білімге қатысты. Оның
биылғы жолдауда қамтылуын уақыт талап етіп отыр деп ... ... ... ... ... ... жақсартуда ғылым мен
білімнің ықпалы зор. Қай заманда болмасын адамзат алдында ... ... ... - өзінің ісін жалғастыратын салауатты, ... ... ... ... ...... ... дұрыс білім мен тәлім,
тәрбие бермей жақсылыққа кенелем деу ... ... ... ... ... бірі -
әлемдік қауымдастықта Қазақстанның, оның экономикасы мен білімінің бәсекеге
қабілеттілігін арттыру. Аталған міндеттерді шешу Қазақстан Республикасының
2005-2010 ... ... ... ... ... ... ... тапқан.
Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту
тұжырымдамасында да білім беру жүйесіндегі мәселелерді шешу жолдары мен ... іске ... ... атап көрсетілген.
Қоғамдық қарым-қатынас жүйесіндегі өзгерістер өз кезегінде білім
беру ... ... ... және ... ... ... сай ... беруді талап
етеді және де тұтастай алғанда экономиканың даму қажеттіліктеріне ... ... ... беру ... ... оның ... білім беру
кеңістігіне кезең-кезеңмен енуіне жеткіліксіз ... ... ... ... ... ... мен мазмұнының жағдайында өтіп жатыр.
Білім беру саласының жай-күйін талдау бір жастан бес жасқа дейінгі
балаларды мектепке ... ... мен ... ... нашар қамтылғанын көрсетеді.
Қазіргі жалпы білім беретін мектептегі ... ... ... қалып отыр, пәндік тәсілге негізделген мемлекеттік стандарттар
моральдық тұрғыдан ескірген. ... ... ... ... жоқ. ... оқу ... ... жолын, мүдделері мен
перспективаларын таңдауға ... ... ... ... ... ... ... қандай мамандыққа икемді ... ... бес ... ЮНЕСКО-ның зерттеулері мен жалпы білім беретін
мектеп бітірушілерді тестілеудің нәтижелері білім сапасының ... ... ... ... білім берудің жоғары ... ... ... бітірушілер еңбек рыногында талап етілмей отыр.
Жаңа жүзжылдықтың басында ... ... ... жақсаруы
тұтастай алғанда білім беру жүйесіне оң әсерін тигізді. Жаңа мектептер салу
істері ... ... беру ... ... ... ... ... бөліне бастағанмен, бұл білім беру жүйесіндегі жағдайды
түбегейлі өзгертуге жеткіліксіз болып ... ... атап ... ... Тұжырымдамаға енгізіліп,
оларды іске асыру жолдары жөніндегі бағдарлама әзірленетіндігі ... ... ... ... ... дамуымен тікелей байланысты
болады.
Қазіргі заманда білім әлемінде болып жатқан ... оның ... ... орнын өзгертті. Оған негіз болатын қазіргі өзгеріп жатқан
технология мен ақпарат ағымдарының қарқынды дамуы, адамның алған білімі мен
мамандығының тез ... ... ... қалуы. Сонымен бірге орта ... ... ... ... осы саладағы мамандарға деген сұраныс
туғызуда. Мұнда мамандарға қойылатын басты талаптар – ... ... ... және ... Кадрлар даярлау және әртүрлі оқу
курстары көбейгенімен, керісінше техникалық, құрылыс, ауыл ... ... ... ... ... ... ... беру жүйесіне бірінші
кезектегі міндеті ... ... ... ... ... болып табылатын,
оны айрықша сала ретінде түсінуді көздейтін жаңа сапа мен ... ... пен ... беру ... ... ... даярлау үшін оқу орындарын өз
дәрежесіне сай материалдық-техникалық ... және ... ... ету ... талапқа сай ма деген сұрақ ... жоқ, ... ... көптеген оқу орындарында кәсіптік білім
беру мәз емес. Өйткені, материалдық-техникалық база сын ... ... ... ... жаңа ... қоры жетіспейді.
Қазіргі таңдағы бүкіл әлемді жайлаған дағдарысқа және де ... ... ... ... мен жоғары оқу орнында білім беру
жүйесін жаңа технологиялармен қамтамасыз ету, электронды оқулықтар құру ... ... деп ... ... ... ... арналған программалық орталар
6.2.1 HTML
HTML бағдарламалау тілі болып ... бұл ... ... тілі. Онда «кәдімгі» бағдарламалау тілдерінде сияқты айнымалыларды
процедураларды, класстарды және басқа да атрибуттарды баяндалуы ... ... келу ... емес. Егер де сіз TITLE және BODY сияқты маңызды
элементтерді көрсетпесеңіз, онда браузер сәйкесті мәндерді ... ... Егер де сіз ... қате ... оны ... терезесінен
көріп, оңай табуға және жөндеуге болады.
HTML-ді ... үшін екі ... ... ... яғни HTML ... көру үшін қолданылатын
бағдарлама – Internet Explorer немесе Netscape Navigator.
Мәтіндік ... ... ... Windows үшін ... жарайды.
Мәтіндік редакторды HTML –файлдарды ... ... ал ... ... құралы ретінде қолданады.
&-тізбектері. "" символдары браузермен HTML-белгілемесі
ретінде қабылданғандықтан, мынандай сұрақ туады: ал бұл символдарды ... ... ... HTML да бұл ... ... ... (оларды
тағы да символдық ... ... ... деп ... ... < (ағылшын сөзінін бірінші әріптерінен less than ... ... ... ... "" ... ... ... бірінші әріптерінен greater than ... ). ... ... & ... ... (") екі ... ... кодталынады. Еске сақтаныз нүктелі үтір ... ... ... ... ... құрайтын барлық әріптер
төменгі регистрде болу керек. " немесе & ... ... ... берілмейді. Жалпы айтқанда, &- тізбектемелері ASCII-
кестесінің жарты бөігіндегі ... ... орыс ... ... ... үшін ... Кейбір символдар сегіз биттық мәліметтерді
беруді қамтамасыз ... ... ... ... 127 ... ... түрінде беруге болады.
Қаріптерді форматтау. HTML мәтін бөлігін ... екі ... ... Бір ... ... ... бөлігіндегі қаріп қою немесе иілген
болу керектігін тікелей көрсетуге ... яғни ... ... стилін
өзгерту.Бір жағынан, мәтіннің кейбір бөлігін қалыпты логикалық стильден
өзгешелеп белгілеуге ... осы ... ... ... тастау
керек.
Физикалық стильдер. Физикалық стиль деп ағымдағы қаріп модификациясын
браузерге тікелей көрсету деп ... ... ... және ... арасындағылар, қою қаріппен жазылады. және ... ... ... ... және белгілемелері
ерекше, себебі бұлардың арасындағы мәтін жазба машинасымен жазылған қаріпке
ұқсайды
Логикалық стильдер. ... ... ... ... авторы
алдын ала, оқушы экранда нені көретінін білмейді. Әртүрлі браузерлер бірдей
логикалық ... ... ... ... ... кейбір
белгілемелерді мүлдем елемей, логикалық стильмен белгіленгеннің орнына
қалыпты ... ... Міне ең көп ... ... стильдер.
6.2.2 Программалау ортасы - Delphi
Delphi – өте тез дамитын жүйе. Оның бірінші ... Delphi 1.0 ... ... ... шыққан. Сосын жыл сайын жаңа нұсқалары шығып отырды.
Сонғы нұскау Delphi 7 бағдарламалау ... – Windows ... ... ... ... ... құру ортасы. Delphi - дегі бағдарлама қазіргі көркемдік жобалау
технологиясының негізінде құрылады, ал олар өз кезегінде объектілі (3 – ... ... Delphi – дегі ... Object Pascal ... ол Turbo Pascal ... ... мен ... болып табылады.
Turbo Pascal бағдарламалау тілі мен ол ... ... ... ... ... ... өнімді құру құралы, соның ... оқып – ... ... ... кеңінен танымал болған.
Бұл танымалдық тілдің қарапайымдылығы, жоғары сапалы компилятор ... құру ... ... бағдарлама құратын және жаңа бағдарламаны даярлайтын
бағдарлама құру әдістерінен, ... ... ... тұрады.
Delphi бағдарламасы – бұл өзара байланысқан ... ... Кез – ... жоба ... ... файл .dpr кеңейткішінен тұрады) және бір
немесе бірнеше модульден тұрады (.pas кеңейткіші бар ... Жоба ... ... ... ... табылады, ол өте үлкен емес және
Delphi бағдарламалау жүйесінде автоматты түрде қалыптасады.
Класс: Берілгендер мен ... ... ... арнайы тип. Ол өріс,
әдіс және қасиеттерден тұрады. Кластың ... ... ... ... Белгілі тапсырманы орындауға арналған, екілік бағдарламалық
кодтың автономды бөлігі болып саналады. Объектінің ... ... ... ... ... керісінше емес.
Құрауыш: Delphi – дің стандартты класы, Delphi ортасында көрнекілік
бағдарламаны іске ... ... ... ... ... ... диалогтар (мысалы, қаріпті таңдау, файлды сақтау), енгізу
терезесі және редактірлеу терезесі және т.б. ... ... ... және ... ... Қолданушының құрауыштармен жұмысы, оны
негізгі терезедегі Құрауыштар палитрасынан таңдап және ... ... ... ... мен ... ... ... оқиғаға
ықпалын икемдеу болып табылады. Delphi құрауыштары ... ...... ... үшін ... қасиеті: Белгілі объекті берілгенде немесе өзгергенде
автоматты ... оның ... ... ... ... ... анықтайды.
Құрауыштың оқиғасы:Құрауыштың қолданушы немесе операциялық жүйемен
әрекеттесуінің нәтижесінде пайда болады. ... ... ... ... ... ... өңдеу әдісінен тұрады, олардың әрқайсысы
құрауыштың ... ... ... анықтайды.
Оқиғаны өңдеу деп: Өрбіген оқиғаға жауап ретінде белсенділік
танытатын қосымшаның код бөлімін ... ... ... басқа құрауышқа тиісті болуы мүмкін.
Пішін деп - Windows ... ... ие және ... ... ... құрауыштарды орналастыруға негіз
болатын көрнекілік құрауышты ... ... ... ... ... ... саналады.
Қосымшада бірнеше пішін болуы мүмкін.
Пішін туралы ақпарат екі типті файлда сақталады - .dfm және .pas,
файлдың ... типі ... ... бұл екілік пішіннің кескінін және
қасиеттерін сақтайды, екінші тип ... ... ... қосымшаңыздың
функциясын іске асыратын кодтардан тұрады және пішін мен оның құрауыштары
үшін оқиғаларды ... ... Екі файл да ... ... Delphi ... ... Әрбір пішінге өзінің модулі сәйкес келеді.
Delphi - дің көмегімен құрылған бағдарламаның құрылымы дәстүрлі
бағдарламаның ... ... ... ол өз кезегінде ... ... ... шартты түрде көрсетеді. Мұндай
бағдарламаны екі ... ... деп ... ... ... ... ... ол бағдарламаға ақпаратты енгізуге және оны шығаруға,
сонымен бірге тікелей тапсырманы шешуге ... ... ... ... ... түрленуі және т.б.). Бағдарлама өз жұмысында
операциялық жүйе, әртүрлі сыртқы құрылғылар, ... ... ... және т.б. ... ... ... соған қатысты
сыртқы құрауыштармен әрекеттесу құрылымын суретте 1.1 көрсетілгендей ... ... бұл ... жиынтығы, оның көмегімен ақпаратты
белгілі бағытқа жіберу асырылады, - пішін, қарым – ... ... ... және т.б. ... ... таңдап алынған интерфейс
барлық бағдарламаның құрылымын анықтайды.
Объектілер бағдарламада жеткілікті түрде автономды болғандықтан,
олардың арасында ... ... ... бірге бағдарлама мен операциялық
жүйе, бағдарлама мен сыртқы құрылғылар т.б. арасында ақпаратты беру үшін
хабарлама жүйесі қолданылады.
3 ... ... ... ... ... бағдарламаның жұмысы да өз сипатында. Әдетте ол ... ... ... ... күту ... ... Хабарлама пайда
болғанда бағдарлама оған талдау жасайды, қандай әрекет жасау керек екенін
анықтайды, одан ... сол ... ... ... ... ... хабарлама пайда болғаннан кейін бағдарлама шарт бойынша ... ... ... ... ... ... бағдарламалардың
жиынтығын береді, олар әртүрлі ... ... ... ... және ... ... әдістерін қоса алады), немесе өздік
бағыныңқы бағдарлама. Нақтылы түрде әртүрлі операциялық жүйелер және ... олар ... ... күтеді, содан кейін оларды ... ... ... ... бағдарламаның өзі саналады.
Шынында бұл ... ... өзі ... ол Delphi ... ... құрылады, бірақ бағдарлама құру кезінде оның әдістері мен
қасиеттерін қолдануға болады.
Құрауыштар пішінге орналастырылады және ... алу, ... ... үшін ... ... ... объектілерді сипаттайды.
Олардың классификациясы қиындау, сондықтан жиі қолданылатын ... ... ... ... кез ... санынан тұра алады.
Құрауыштардың бәрі TComponent (Құрауыш) класына, объект жобасында
қолданылатын жалпы және көп санды топтарға ... ... ... ... ... ... ... графикалық әдістер, әртүрлі тізімдер мен ағындар
және басқа объектілер қатары ғана кірмейді. ... ... ... ... қалыптастырады, ол тікелей TComponent класының ұрпағы
болып ... ... ... ... өзін қоса ... ... құрылымды жасайды. Ең алдымен бұл элементтерді екі топқа бөлуге
болады:
- TControl ... ... ... басқару элементтері.
Басқару элементтері (TControl класының ұрпақтары болып келген құрауыштар)
– қолданушымен қарым – қатынасты жүзеге ... ... ... ... ... ... ... шарт бойынша
оларды басқара алады (пернетақтаның көмегімен ... ... ... ... әсер ету және т.б.). Олар ... ... ... Экранда бейнеленбейтін элементтер (бейнеленбейтін немесе көрнекілік емес
құрауыштар). Олар жүйелік ресурстарға қатынауға жауап береді: драйвер,
деректер ... ... ... ... қиын ... стандартты диалог
терезелеріне ұқсас және т.б. Құру кезінде көрнекілік емес құрауыштар
пиктограмма түрінде бейнеленеді, ал қосымшаны ... ... ... ... ... өз ... екі үлкен кластарға бөлуге болады және
олардың арасында принциптік ... ... ... ... ... ... ... (Терезелік басқару
элементі).
Терезелік басқару элементі ( TForm, TButton, TEdit, TMemo, ... және т.б. ... ... ... ... ... тұрады, олардың арқасында ол келіп түскен ақпаратқа
ықпал етеді және экранда активтенеді.
- Графикалық басқару элементтерінің ... ... ... ... ( TImage ... ...... TPaintBox – сурет
салуға арналған панель, TShape – ... ... ... ... ... ... функцияны басқармайды, тек экранға ақпаратты ғана
шығарады, олар тышқан арқылы берілетін хабарламадан ... ... ... тигізе алмайды. Жеке жағдайларда пішін терезелік ... ... Delphi да ... файлдар
DOS та немесе Pascal да программа ... ... ... бір файлда сақтауға үйренген.
Delphi - да, егер сіз проекті жаңа ғана құрсаңыз және кодты жасаңыз,
программада ... ... ... Проектке жаңа форма қоссаңыз
файлдардың саны үлкейе түседі. Сіз ... ... ... файлдарын, екі
бөлікке бөлуге болады: проектің файлы және форманың файлдары.
Проектің файлы проекті құрған ... ең ... ... ... проектің атымен сәйкес келеді, ал кеңейтілуі мынандай болады:
־ DPR (Delphi Project) – ... ... ... ... ... ... бар – инструкция, онда басқа модульдерді қосады.
־ DOF (Delphi Option File) және CFG (project ... file) ... ... ... ... құрамында проектің параметрлері,
компилятор және компоновщик бар. Файлдың параметрлерін өзгерту үшін,
Project Options ... ашу ... RES – ... ... ... ... және ... белгішелерін
сақтайды.
Сіз модуль құрған кезде, бастапқы файлдар өте көбее түседі. Әдетте
жаңа проекті құру кезде форма құрылады. ... ... ... ... қарастырайық:
־ DCU (Delphi Compiled Unit) – модулдің компилятцияланған кодын құрайды,
ол проектің компиляцияласын жылдамдатады, егер онда бірнеше модуль ... ғана ... DFM (Delphi Form File) – ... ... ... сақтайды: онда
компоненттерді және оның қасиеттерін құрайды.
־ PAS – Object Pascal ... ... ол файл ... ... беріледі.Сіз жазатын программа текстісі, осында сақталады.
־ Басқа кеңейтулері бар ... ... ... ... ... ... BPG (Borland Project Group) – ... файл
־ BPL (Borland Package Library) – бұл DLL ол ... VCL ... DCP (Delphi ... Package) – ... ... компоненті.
Компиляциядан кейін BPL кеңейтулерімен файл құрылады.
־ DDP (Delphi Diagram Portfolio) – мұнда диаграмма ... DPK (Delphi Package) – ... ... ... ... – бұл файлда Delphi жұмыс ортасын құрау сақталады.
OBJ – объектік ... онда С және С++ ... ... ... ... ... ... дегеніміз не екенін еске
түсіріп алуымыз керек. Delphi де жаңа ... құру үшін сіз жаңа ... ... файлы DPR кеңейтуін алады. Проектте бірнеше форма ... Әр ... коды ... ... PAS ... файлда
сақталады.
Енді бізге PAS файлын қалай орналасқанын қарауға болады. Delphi ... ... ... бір DPR файлынан және ... PAS ... ... ... өзін ... ... ... модульдер ретінде
ұсынады. Модульдердің біреуі-негізгісі программаның ... ... ... Негізгі модуль толық Delphi да кірістірілген.
Негізгі модуль толық Delphi да ... ... ... ... ... ... ... модульді көру үшін мына команданы таңдау ... →View ... ... program ... ... және ... ... атымен
сәйкес келетін аты жазылады. Бұл ат пректіні сақтау барысында беріледі. Ол
компилятор мен жасалатын орындалатын ... атын ... ... соң
uses сөзінен кейін қолданылатын ... ... ... ... Project1 pas ... ... жолы – бұл файлдық ресурстарды қосу үшін ... ... файл ... ... ... ... ... курсорлар, биттік бейнелер және т.с.с.
Мұндағы * - ресурс файл аты проект атымен ... ... ... res ... білдіреді.
Ресурстық файл текстік файл емес. Сондықтан оны текстік ... көру ... ... Олар мен ... ... үшін ... бағдарламалар
қолданылады. Мысалы, Resourse Work Shop. Сонымен қатар Delphi утилитасына
кіретін Image editor (Tools →Image Editor) ... ... ... ... ... ... ... begin және end сөздері арасында
орналасады. Оның арасында біздің мысалда 4 ... тұр. Жиі ол 3 ... ... ... ... бір әдісін шақырады.
Application объектісінде барлық Windows программалардың ... үшін ... ... және ішкі ... жиналған.
Delphi автоматты әр жаңа проект үшін объект программасын әзірлейді.
Мұндағы Initialize әдісі арқылы Windows ... ... ... ... үшін керек бірнеше көмекші функцияларды іске
асырады.
Application Initialize бұл ... ... соң ... ... ... Ал код процессорды Delphi ... ... ... ... ... ... ... әзірлейжі және көрсетеді.
Run әдісі Windows та қолданушының қимылдары туралы ... және ... ... циклдарын орындайды. Сонымен қатар программа
(проект) негізгі модульден басқа кем дегенде бір форма модулін кірістіреді.
Delphi да әр формаға өз ... ... ... аты unit ... ... Одан ... оның аты ... осы ат алдыңғы қосымшаның негізгі модулінің uses бөлімінде жазылған.
Кез ... ... ... ... ... ... ... бөлімінде компиляторға модульдің қандай бөлігі басқа
модульдердің қатынауға болатындығы хабарланады.
Мұндағы uses ... соң осы ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар мұнда type сөзінен соң
Delphi мен құрастырылған форма сипатталады.
Орындалу бөлімінде ... ... ... ... және ... ... Бұл бөлім {$R*..dfm} директивасын
хабарланудан басталады. Ол ... ... ... ... ... ... ... сипатталуын қолдану керек ... ... ... ... dfm ... және аты модуль
атымен сәйкес келетін файлда сақталады. Форманың ... ... ... ... ... түрі ... регинацияланады.
{$R*..dfm} дерективасынан кейін форманы және оның ... ... ... ... Мұнда программист өзінің
функцияларын және процедураларын кірістіре алады.
Инициализация және аяқталу ... жиі және оның ... және ... ... мен қоса ... ... негізгі программаға басқарылуы әлі берілмеген кезде орындалатын
операторлар орналастырылады және оның ... ... ... ... ... ... ... ашылады, айнымалылар инициализацияланады және
т.с.с.
Аяқталу бөлімінде негізгі ... ... соң ... жазылады. Егер бірнеше модульдерде инициализация бөлімдері
болса, онда олар ... ... uses ... ... ... Егер ... модульдерде аяқталатын бөлімдері болса, онда олар
негізгі модульдің uses бөлімінде ... ... кері ... Объектілі бағытталған бағдарламауға түсінік (ОББ)
Бұл негізінде объект түсінігі ... ... ...... ... ... оның ... сәйкес келетін
қандай да бір құрылым. ОББ әдісін қолданып ... ... ... және ... ... ... ал ... өзін
объектілер жиыны және олар арасындағы байланыс ретінде ұсынады.
Класстар
Класс – бұл мәліметтерді сипаттаудан басқа класс ...... ... ... және ... ... ... құрылым. Жалпы хабарлануы:
Type
TPerson=class
Private
fname : string[15];
fadress : string[35];
pnblic
procedure show;
end;
Класс мәліметтері алаңдар, процедуралар және функциялар ... ... Яғни TPerson= ... fname және fadress- алаңдар, ал show - ... ... ... f (fields) ... ... ... ... оның
кем дегенде бір айнымалысы хабарланған кезінде хабарлануы ... ... ... хабарлануы керек.
type
= class
1) public

2) published

3) protected
< алаңдар, әдістер, қасиеттер, ... >
4) ... ... ... қасиеттер, жағдайлар >
end.
Мұндағы алаңдарға былайша қатынауға болады:
1) public – барлықтарынан қатынауға болады
2) published – инспектор ... ... және ... ... – тек қана ішкі ... ... туылған мәліметтер үшін
қатынауға болады
4) private – тек қана модульде
Класс өзінің атасынан (родителя) ... ... ... ... және осы класс элементтерін кейбіреуін
ауыстыра алады немесе ... ... ... ... оның ... ... байланысты анықталады.
1 ші бөлімінде сыртқы қолдану үшін бұл ашық ... ші ... ... ... ... ... ... пайда болатын және проекциялау процесінде қолданушы орната алатын
ашық қасиеттері ... ші ... тек қана ... онда ... класстан туатын
элементтер үшін қатынауға болатын ... ... ші ... ... . ... ... ішінде ғана пайдалынатын алаңдарды,
процедураларды және функцияларды хабарлайды.
Қасиеттер
Мәліметтердің алаңдары санкциялық емес қатынаудан сақтандырылуы керек.
Оларға бару алаңдарды оқу және жазу әдістерін ... ... ... қажет. Сондықтан оларды private бөлімінде хабарлау қажет. ... ... ... ... : ... ... read және write бөлімінде алаң аты жазылса, онда мәліметтерді
тура оқу және жазу ... Егер read ... оқу ... ... оқу ... аты бар функция арқылы орындалады. Оқу функциясы бұл
параметрі жоқ ... және ол ... үшін ... ... ... Оқу ... аты Get префиксінен басталады, содан соң қасиет
арқылы ... Тура сол ... write ... жазылым әдісінің аты
жазылса, онда жазу осындай аты бар процедурасы арқылы ... ... бұл ... үшін ... ... бір параметрі бар процедура.
Процедура аты Set префиксінен басталады. Содан соң қасиет аты ... write ... ... ... ... онда бұл ... оқу үшін
ғана арналған және ... оның ... бере ... Есте сақтау
дерективалар .dfm форма файлын қолданушымен сақтау барысында қасиет ... ... ... ... ... ... ... Жағдайлар
Объектілер класс мүшелері ретінде var бөлімінде хабарланады:
var
student : ... : ... Delphi – да ... бұл ... құрылым.
Объект айнымалылар – ішінде мәліметтер емес сілтемелер ... ... осы ... үшін ... орын ... ... ескеру қажет. Жадыны болу кластың арнайы әдісі конструктор арқылы
орындалады. Оған жиі create ... ... аты ... Классты сипаттау
барысында конструктордың ерекше ролін және қызметін ... үшін ... ... constructor сөзі жазылады.
Мысалы: TPerson класының құрамын конструктор арқылы енгізу:
TPerson = class
private
fname : string ... :string ... ... ... ... үшін ... болу объект типіне ... ... ... кезіндегі нәтиже мәнін меншіктеу арқылы
орындалады.
Мысалы: proffessor := TPerson.Create; ... соң ... ... ... үшін орын бөлінеді. Сонымен қатар ереже
бойынша объект алаңына алғашқы мәндерді беру есебін шешеді.
Объект инициализациясын ... Tperson ... үшін ... ... Tperson create
Begin
fname :=′ ′;
faddress :=′ ′;
end;
Конструкторды пайдалану ерекшеліктері
Бірден дианмикалық жадыны бөлуді ... ... ... бөлу
жұмысын компилятор орындайды) New инструкциясы ... жоқ; ... ... ... ... ... бірақ программада
конструкторды шақыру әдіс – ... ... ... ... ... ... соң оны ... болады.
Мысалы: Объект алаңының мәнін орнатуға болады. Объект ... ... ... ... ... объект атын және алаң атын ... ... ... ... қандай да бір объектіні қолданбағандықтан оның
алаңдарына жадыны босатуға керек ... ... ... free қолданамыз
proffessor.free
Әдістер
Класс әдістері (процедуралар, функциялар) оларды хаабрлау ... ... ... ... ... ... әдіс орындалу үшін
нүкте арқылы ажыратылған объект атын және әдіс атын ... ... ... show. ... show ... : ... ... қолданылады
шақырады. Класс әдістері программада кәдімгі процедуралар және функциялар
ретінде анықталады. Сонымен қатар әдіс ... ... ... ... аты 2 ... ... Әдіс ... класс аты
2) Әдіс аты. Олар нүкте арқылы ажыратылады.
Мысалы: ... ... Message ... ... ...... ... коды)
Инкапсуляция
Инкапсуляция ретінде объект алаңдарын оларға тек класс әдістері арқылы
қатынауға болатындай мақсатпен көрсетпеу ... ... ... ... ... ... ... орындалады. Объект қасиеті
қасиет ... ... ... және ... ... қатынауды
қамтамасыздандыратын 2 әдістер арқылы мінезделеді. Қасиет мәнін орнату
әдісі қасиетті жазу ... (write) деп ал ... ... алу ...... әдісі (read) деп аталады. Класты сипаттау кезінде қасиет атының алдыңда
property (қасиет) сөзі ... ... ... соң оның типі ... ... соң ... ... қатынауды қамтамасыздандыратын әдістер аттары
беріледі. Read сөзінен соң қамтамасыздандыратын әдіс аты, ол write ... ... ... ... әдіс аттары жазылады.
Мұралану
ОББ концепциясы бар кластарға жаңдан алаңдар, қасиеттер, ... ... жаңа ... ... ... ... ... жаңа класстарды
алу механизмі туу деп аталады. Мұндағы туылған жаңа класс ... ... ... және ... алады. Класс-потомок (тұқым) хабарлау
кезінде ата-аналық класс көрсетіледі. Мысалы: ... ... ... ... ... ... компоненттер
1. Standart қалтасы:
• Frame – формаға тәуелсіз компонент фрейм жасауға мүмкіндік береді
• MainMenu - Негізгі меню компонеті
• PopupMenu - ... меню – ... оң жақ ... ... оны ... бір ... ... қою керек
• Label – экранға белгілі жазуды шығаруға мүмкіндік береді
• Edit – ... ... ... ... ... береді
• Memo – текст енгізуге арналған
• Button – кәдімгі батырма
• CheckBox – бір-біріне тәуелсіз ... ... - ... ... ... ListBox – ... таңдауға мүмкіндік беретін компонент
• ComboBox – тізімнен таңдауға немесе енгізуге ... ... GroupBox – ... ... ... ...... біріктіреді
• Panel - бірнеше компонеттерді біріктіреді
2. Additional қалтасы:
• BitBtn – белгішелер мен ... ... ... ... – бұл да ... ... ... MaskEdit – мәліметті маскамен енгізетін компонент
• StringGrid – жолдардан тұратын кесте
• DrawGrid – суреттерден тұратын ... Image – ... ... ... ... ... Shape – әр-түрлі фигураларды бейнелейді
3. Сонымен қатар Win32 мен System қалталарында көп ... ... ... - ... суреттерді сақтайды
• ProgressBar – белгілі бір процесстің орындалу барысын көрсетеді
• Дата мен ... ... ... – DateTimePicker,
MonthCalendar
• Жүйелік ...... ... ToolBar, ... т.б.
• Timer – белгілі бір процесті белгілі бір уақыт интервалында ... ... ... PaintBox – ... ... ... ... MediaPlayer – кидеокескіндерді көрсету үшін арналған
• OLEContainer – сырттан қосылатын мәліметтер үшін керек
4. Мәліметтер базасымен жұмыс істейтін ... ... - ... Access, ... QReport:
• Table – дисктегі физикалық файлды оқиды
• Query – SQL тілінде сұрау жасауға мүмкіндік береді
...... ... ... ... мәліметтер базасының мәліметтерін экранға
көрсететін компоненттер
• QReport қалтасында есеп ... ... ... ... үшін ... Dialogs ... диалогтық терезе ашатын компоненттер
• OpenDialog – кез-келген ... ашу үшін ... ...... дискіге файл ретінде сақтау үшін керек
• OpenPictureDialog – кескіндік файлды ашу үшін керек
• SavePictureDialog – ... ... ... үшін ... ...... шрифтің орнату диалогы
• ColorDialog – түсті таңдау диалогы
• PrintDialog – принтерге жіберу диалогы
• PrintSetupDialog – принтер параметрлерін орнату ... ...... ... іздеу диалогы
• ReplaceDialog – іздеу және оны ауыстыру диалогы
6. Samples, Win 3.1, Internet қалталарында да көп ... ... ... компоненті – HTML бетті экранға шығару үшін ... Win 3.1 ... ... ... жүйелерден қалған компоненттер
орналасқан
• Samples қалтасында файл ... ... ... компоненттер
орналасқан
• SpinEdit – бағдарламаға санды енгізу үшін керек
• Gauge – процестің орындалу барысын көрсетеді
• ColorGrid – түстердің ... ... ... ... құру ... ... міндеттері
Компьютерлік оқу құралы деп білім берудің ... ... ... ... электрондық оқып-үйрену құралдарын айтады.
Өз функционалдық мүмкіндіктеріне қарай компьютер қазіргі кезде оқытудың ең
керекті жабдығына айналды, бірақ оны ... ... ... ... ... тәсілдері, күнделікті сабақтарға қолдану үшін әлі де айқындалатын
жақтары көп екенін ғалымдар да, ... де жиі ... ... ... ғылым академиясы да компьютер арқылы үздіксіз ... беру ... ... ... ... тақырыптарда ғылыми жұмыс жүргізу ісін
қаржыландырып келеді. Осы бағыттағы мәселелермен білім саласының мамандары
алғашқы ... ... ... ... ... бастап айналысып
келеді, соңғы кездегі компьютерлердің көптеп ... енуі ... өте ... мәселеге айналғанын тағы да дәлелдеп отыр.
Оқу жүйесінде информациялық технологияны жалпы қолданудың ... оны ... ісі ... беру ... ... ... ... бере алатыны маңыздырақ болып табылады.
Компьютермен оқыту әдісін жүзеге асыру ... ... беру ісін ... бірге сонымен тығыз байланысты бір пәннің өз ерекшеліктерін де
есепке алуды талап етеді.
Сонымен компьютер ... ... ... ... ... ... құрамына төмендегідей материалдар кіруі тиіс:
- таратылып берілетін оқу материалдары;
- бақылау және тестен өткізу материалдары;
- жаттығулар;
- әрбір материалды немесе ... ... ... ... яғни оның ... мен тактикасы және оларды бір-бірімен
алмастыру жолдары;
- ... ... ... ... ... ... ... және сабақтарды сол арқылы беру тәсілдеріне
қарай бейімдеу.
Компьютерлік оқу құралы жалпы оқу ... ... ... ... ал оның ... негізін жоғарыда айтылған
материалдар құрайды. Ол ... ала жоба ... ... ... ... жасалған білім беру мәселелерін шешіп, оқыту-үйрету
функциялары мен оқу процесін басқару ... ... ... ... ... ... программалық жабдықтама ретінде жасалатын
компьютерлік оқу ... ... ... мәселе болып саналады, оны
жүзеге асыру үшін әр түрлі салаларда істейтін мамандарды пайдалана ... оқу ... ... ... ... оны программаға
айналдыру, яғни машина тілінде кодтау ісі болып ... ... ... ... ... ... жүйелік программалар
арқылы жүргізіледі, олар: Visual Basic, Delphi, Power Builder, Power Point,
т.б. Бұларды ... ... ... ... ... қысқарту;
- программа жасау мен оны пайдалану ... ... да ... ісінің жеңілдігін қамтамасыз ету;
- оқу құралының мазмұны мен ... ... оны ... ... ... ... ... беру;
-оқу құралының кейбір бөліктерін өзгерткенде (толықтырғанда) тұтынушы
интерфейсінің өзгеріссіз күйде сақталуы.
Оқыту мақсатында арналған программалар жасауда HTML “Java” ... ... ... ... ... ... оқулықтарға шет тілін, Қазақстан тарихын,
валеология, қоғамтану, информатика пәндерін оқып ... ... ... ... ... оқу ... ... болады. Олар модульдік
принципке сәйкес тақырыптарға бөлініп, гиперсілтемелік мәтін құрастыру
тәсілімен жасалып, ... ... мен ... оқу ... тақырыптарын қамтиды.
Бұдан былай қазақ-орыс тіліндегі электрондық оқу құралдары да ... ... ... Интернет жүйесіндегі АҚШ, Ресей ... ... оқу ... ... ... ойдамыз. Қазақ-Британ техникалық университеті ... ... ... ... ... студенттер күшімен жасалған
электрондық оқу ... ... оқу ... ... ... ... ... www.kbtu.edu.kz адресі бойынша орналастырмақшы болып
отыр.
Ал, Ресейде кең тараған алғашқы ... ... ... ... ... ... ... жатқызуға болады, онда
бірнеше жоғары оқу орындары дайындаған 17 түрлі ... ... ... Бұл ... ... бір программалық кешен
аймағында бірнеше жеке оқу ... ... ... пәнін
оқытудың біртұтас компьютерлік курсын жасау ісі жатады. Оған кез келген
маман қосымша ... ... ... ... Оның ... ... ... математикалық есептеу программаларын да қосып пайдалану
мүмкіндігі қарастырылған.
Сонымен компьютерді қосымша оқыту жабдығы ретінде пайдалану білім беру
саласында жаңа бір ... жүйе ... ... ... ... оқулықтар жасау ісі ... ... жаңа ... Ол ... ... ... бір саласы ретінде жыл
сайын ... бір ... ... ... ... ... ... оқу орындары
мұғалімдерге жалақы төлеу, оқулықтар, әдістемелік құралдар сатып ... ... оқу ... ... ... (дайындауға да) тұрақты қаржы
көзін бөліп отырулары керек. Бұл бағыттағы алғашқы қадам Президентіміздің
орта ... ... ... ... ... ... ... кем дегенде бір компьютерлік сыныппен қамтамасыз етуімен 2002
жылы іске асырылған болатын. Кейіннен ... ... ... ... ... ... мен ... мемлекеттік
бағдарламасы да компьютерлік технологияларды білім саласында кең ... ... көп ... ... ... ... бағыт – сол компьютерлік
техниканы тұрақты жұмыс істейтін ... ... ... ... ... ... кез келген пән мұғалімдерін электрондық ... ... ... ... ... тиіс. Президентіміз бастаған
Білім жүйесін ақпараттандыру ісін ары қарай дамыту ... ... ... ... ... оқу ... енгізу арқылы оқу жүйесін
жаңа сатыға ... ... ... ... ғана ... ... ... экономикалық тиімділікке қол жеткізуге мүмкіндік беретіні талас
тудырмаса керек.
6.4 «Педагогикалық зерттеулер ... ... ... құру үшін ... жұмыстар істелді..
Білім беру жүйесіндегі реформа оқушыларды, студенттерді, оқытушыларды
барлығына бірдей компьютерлік ортамен үйде де, ... ... да ... ... ... ... ... оқулықтардың пайда болуымен және
жетілуімен байланысты дәрістік, практикалық және зертханалық сабақтардың
оқу программалары, ... ... ... ... ... ... ... құру кезінде Делфи программалау ортасы
қолданылды. Программист ретінде жетекшінің ... ... яғни ... ... ... ... ... лицензиялы болуы тиіс.
Компьютер жақсы монитордан, мықты жүйелік блок компоненттерінен тұруы шарт.
Жұмыс үшін жақсы лазерлік ... ... ... ... құру көп ... және жабдықтарды жұмсаған
әдістемелік материалдардан ... онда ... ... беру жүйесінде
қабылданбайды және оның сапасы да болмайды. Сондықтан оқулықтың әдістемелік
жабдықталуы үлкен құрылымдық орын ... ... ... біз бұл ... орын ... ... ... мазмұны автоматтандырылған
жүйелерді жобалауға қажетті программалау ортасы Делфи жайында.
Енді программалық қамсыздандыру, яғни электронды оқулық ... ... ... ... программа «Педагогикалық зерттеулер ... ... ... ... ... Бағдарламада оқулық материалдары HTML
тілінде жазылған және Delphi ортасында бағдарламаға Webbrowser компоненті
арқылы ... ... ... ... ... ... ... қосқанда төмендегі форма ашылады:
4 сурет Педагогика пәнінен электронды оқулықтың бірінші беті
Электронды ... ... ... ... ... және ... ашылмалы меню орналасқан. Оқулық бөлімдеріне мазмұны және ... ... ... ... ... Кіріспе бөлімі
6 Сурет Оқулықтың бірінші бөлімі
7 Сурет Оқулықтың келесі бөлімі
Әлемдік және қазақстандық ғылымда көптеген ғалымдар мен ... ... ... ... келеді. Cократ, Платон, Кант,
Гегель, Дидро, Локк сынды атақты ... мен ... осы ... ой ... ... ... жақтарын Л.С.
Выготский, С.Л. Рубинштейн, А.Н. Леонтьев, В.В. Давыдов, А.В. Петровский,
А. Н. ... ... ... уақытта оқушылардың ... ... ... ... подхода к феноменам
интеллектуальной одаренности” атты тұжырымдамасын ұсынды. ... ... ... ... Н. А. ... Г.Ж.
Ақылбаева, А.М. Бултычеева, Н.Н. Волошина, С.А. Филько, О. Копыленко, ... Л.М. ... Л. ... Г.К. ... Д.Г. Ганелин, А.Г.
Қазмагамбетов, О.Л. Медведковалар ... ... ... ... ... ... ... байланысты Ф.Гальтонның (Англия), Танненбаум
Дж. Рензуллидің, ... ... ... ... ... ... ұсақ заттармен әрекет ету ептілігін анықтау тестілерін; Д.Архейм
мен У.Синклердің негізгі қозғалыс дағдысын ... ... ... ... ... ... дарындылық құрылымындағы
танымдық, ... ... ... ... ... ... қолдануға болады. ... ... ... бар. Олар – ... ... ... ... тестілері. Танымдық біліктерді анықтауда
Кеттел,, Р.Торндайк пен Хагеннің тестілерін пайдалануға ... ... А.М. ... ... ... ... «Дарынды балалардың танымдық қабілеттері Мюнхендік
тесті», Гуревичтің басшылығымен бір топ ... ... ... ... ... ... аударылып, бейімделді.
8 Сурет Оқулыққа қортынды
9 Сурет Әдебиеттер тізімі көрсетілген оқулық бөлімі
7 Еңбек қорғау
7.1 Еңбек қорғаудың заңдары және жалпы ... ...... ... ... емдеу-емдеуді алдын алу жүйесі және қауіпсіздікті
қамтамасыз ету шарасы. ... ... ... ... ... ... ... қосады.
Техника қауіпсіздігі – ұйымдастыратын шаралардың жүйесі және
техникалық жабдықтар, ... ... ... ... болдыртпау.
Техника қауіпсіздігінің бес түрлі инструкциясы бар:
־ Кіріспе инструктажы (барлығы үшін, жұмыс өтеміне немесе ... ... ... ... рет (жұмысқа алынғаннан бастап ).
־ Қайталанатын (6 айда 1 рет жиі ... ... ... ... ережесінің өзгеруінде).
־ Жылжымалы ( жұмысшылармен өндіріс алдында жүргізіледі, бұл ...... ... Есептеу техникасы бар кабинетте компьютермен жұмыс істеу ережесі
1. Есептеу техникасы бар ... ... ... ... ... ... ... бар. Олар ДЭЕМ, принтер және т.б. Кабинетке
асықпай, ақырын, столдарды қақпай кіру керек және өзіңізге арналған ... ... ... ... еш ... ... керек).
2. Сіздің жұмыс орында ЭЕМ-ның құрамдас бөліктері бар. Олар ... ... және ... ... ... кезінде монитордың сәулелі
трубкасы жоғары қуатта жұмыс ... ... ... ... жұмыс істемеуі электр тогымен зақымдануға әкеледі.Сондықтан жалғайтын
кабельдің разъемын ... ... және ... ... ... ... киіммен және дымқыл қолмен жұмыс істеу қатаң рұқсат етілмейді.
3. Жанған иіс ... ... ... тез арада жұмысын тоқтатып,
аппаратураны өшіріп, мұғалімге айту керек.
4. Жұмыс басталар ... ... ... тексеру керек және көру сызығы
экранның центріне келу керек. Пернетақтамен жұмыс істеген кезде бүгілмей
отыру ... ... ... ... ... ... ... трубкасы
электромагниттік сәуле шығарудың көзі болып табылады, бұл ... ... ... көзге жаман, жағымсыз әсер етеді, жұмыс істеу ... ... ... ... ... ... ұстау керек. Сондықтан бұл
техниканы ұқыпты пайдалану керек.
6. ДЭЕМ-мен жұмысы ... ... ... ... ... және ... қимылдарды істеуді талап етеді. Сондықтан жеткіліксіз жарықтандыруда
және өзін ... ... ... ... ... Жұмыс істеу кезінде жоғарыда көрсетілген ережелерді сақтау және де
мұғалімнің ағымды тапсырмасын орындау керек, құрылғының ... ... және ... ... ... болғанда тез арада жұмысты тоқтатып немесе
құрылғыны өшіріп мұғалімге айту керек.
8. Жұмыс біткен соң ... ... ... ... таза ... құрылғыны чехолмен жабу керек.
9. Сіз осы ережелерді білу және орындауға міндеттісіз. ... ... ... ... бұл ... жағдайдан сақтайды.
7.3 Дербес компьютермен жұмыс істеу қауіпсіздігі
1. Жұмысшының жұмыс уақыты ... ... ... ... орындау. Олар арнайы белгіленген міндеттермен
тапсырылған жұмысты орындау ... ... ... ... ... ... орнын ұқыпты және таза ұстау.
3. Құрылғылар мен дербес компьютерлер жабдықталған желдету тесіктерін
ашық ұстау.
4. Жылу беруді төмендететін бөтен ... ... ... ... ... ... орындауды тоқтату керек болса, барлық активті
тапсырмаларды жабу.
6. Текстік информациямен жұмыс істеу кезінде ақ фондағы қара символдың
физиологиялық режимін таңдау керек.
7. Көз бен ... ... ара ... ... ол 60-70 см болу
керек, ... мен ... ... ... ... ... ... жақын болмау керек.
2. Дербес компьютермен жұмыс істеуде мыналар рұқсат етілмейді:
1. Жүйелік блоктың артқы ... ... ... ... тұрған кезде, перифериялық құрылғылардың интерфейстік
кабельдерінің разъемдарын ауыстыруға.
3. Монитордың, жүйелік ... ... ... ... ... ... Өз бетімен құрылғыларды ашуға, жөндеуге болмайды.
3. Жұмысшы дербес компьютерді қосуда келесі тәртіптерді сақтау керек:
1. Перефириялық құрылғыларды ... ... ... және тағы
басқа) қосу.
2. Үздіксіз қоректену бұлағын (UPS) қосу.
3. Жүйелік блокты өшіру.
4. Дербес компьютермен жұмыс істегенде мыналар рұқсат ... ... ... электр құрылғыларды қалдыру.
2. Дербес компьютермен жұмыс істеуге құқығы жоқ адамдарға беру.
3. Қорғаныс материалдарын шешуге.
4. Өшіруге ... ... ... ... ... ... ... саусақпен ұстауға.
6. Қосылу кабельдерін тартуға, айналдыруға, майыстыруға.
7. ... ... ... ... Ыстық және жылы заттардың кабельдерге тиюін болдырмау.
7.4 Электр тогының адам организіміне әсер етуі
Программистің жұмысы ... ... ... ... ... ... қолданып үйрену және электр тогынан қауіпсіздік
ережесін сақтау ... ... ... ... тірі ... ... басқа
материалдық факторлардың әсерінен ( бу, химиялық ... ... ... және ... тән ... Шын ... электр тогы адам ағзасынан
өткен кезде термиялық және ... әсер ... тірі және ... тән физика-химилық үрдіс болып табылады; сонымен қатар электр
тогы биологиялық әсер етеді, тек қана тірі ... тән ... ... әсер – ... әр ... куйюі, жоғары температураның
әсерінен қан тамырлары, жүйкелері, жүрек, ми және ... ... ... ... ұшырауы.
Электролитикалық әсер – органикалық сұйықтықтың ыдырауы сонымен қатар
қанның да, бұл физика-химилық құрамның өзгеруін тудырады.
Биологиялық әсер – ағзаның тірі ... ... және ... ... ... ... ... жасап жатқан ағзаның
және өмірлік ... ... ... ... ... тогының тірі
ағзаға әсерінің нәтижесі болып орталық жүйке жүйесінің ... ... ... ... ... әсерінен болатын жүрек пен өкпенің
жұмысының бұзылуы және т.б.
7.5 Қоршаған ортаны ... ... ... ... мемлекеттік жүйе қалыптасқан. Бұл
жүйеде қоршаған ортаны қорғау және табиғи ресурстарды ... ... ... ... жер, су, ... жер қайнауы, атмосфералық ауаны
сақтау, өсімдік және ... ... ... заңдалықтары табылады.
Атмосфера ауасын қорғау
Қазақстанда ауа бассейнің қорғауды жариялайтын негізгі заңды құжат
болып ... ... ... ... заңы ... ... сәйкес
атмосфералық ауаны ластайтын заттардың ... ... ... ... ... ... ... заттардың қоспаларының
рұқсатты концентрациясы нормативі тағайындалған. ... ... ... бір
жүйеге келтірілген атмосфералық бассейннің қорғау мемлекеттік бақылауы
тағайындалған.
ДЭЕМ мен ... ... ... ... ... ауа ... көтеріліп
және ауа ылғалдылығы төмендейді, ... ... және ... ... ... көмір қышқыл газы және органикалық заттар көбееді.
Ауа ... ... ... ... рет жоғарлауы ... ... ... ... Осы ... ... оптималды микроклимат параметрлерін сақтау керек, ауа температурасы
18 ден 21 Целсия бойынша аспауы қажет. ... ... ... ... қозғалу жылдамдығы 0,1м/c. Ауаалмасудың басқа жолы болып
терезелерде ... ... ... ... ... ... ... ЭЕМ жұмыс жасау кезінде өте маңызды ... ... ету ... ... ... ... төмендету үшін қабырға мен
төбе (1.5-1.7 м.), егер олар ... ... ... өнделмеген
болса, оларды ақ су эмульсиялық бояумен (шашырату коэф. 0,7 төмен болмауы
қажет) ... ... ... ... ашық ... ... ДЭЕМ жұмыс жасайтындар экранда шамдардың сәулесінің ... ... ДЭЕМ ... ... ... ... сол ... түсуі тиіс. Ол оң
немесе артжақтан түспеуі керек.
Экранмен көздің арасындағы арақышықтық 60-70 см ... ... 50 ... ... болмайды.
7.6 Компьютермен жұмыс істегенде өрт қауіпсіздігі
Өрт – бақыланбайтын арнайы көзі бар заттардың жануы.
Электрлік жану бұл – тоқтың ... ... ... ... ... көп ... ... болуы. Электр жабдықтарында өртті
болдырмау себептері әртүрлі бағыттарда жүргізіледі:
• тоқтың түйісуін ... алу ... ... ... мен
эксплуататциясына байланысты.
• Қорғанысты қолдануда автоматикалық өшіргіштер тез әсерлі реле және
өшіргіштер пайдаланады.
Программистің жұмысы ... ... ... ... оларды дұрыс қолданып үйрену және электр тогынан қауіпсіздік
ережесін сақтау керек. Солардың бірі - қорғау жерлендіру.
Сонымен ... ... ... ... тағы бір ... бар, ол
нольдендіру деп аталады. Нольдендіру – бұл ... ... ... ... ... Нольдік қорғаудың принципі бұл тоқтың түйісуін
алдын алу, автоматикалық өшіргіштін тез қондырғыны желіден ... ... ... ... ... ... сақтайтын заттар ... ... үш ... ... изолоцияланған, кедергіленген және
сақтандырылған.
• Изолоцияланған қорғаныс– адамды ток жүретін бөлшектерінен қорғау.
• Кедергіленген қорғаныс - ток ... ... ... ... ... ... ... туйісу немесе қауіпті арақашыққа
жақындауды болдыртпау.
• Қорғалған қорғаныс жұмысшының жеке желілік, жылулық және ... және жану ... ... ... ... құлауынан қорғанысы болып табылады.
Есептеу техникасы бар кабинеттерде өрт ... екі ... ... ... және ... емес.
Электрлі – бұл қысқа тұйықталу, электр ... және ... ... ... ... ... ... емес – жылыту жүйелерінің ... ... ... ... ... ... ... заттар
және қоқсық жиналмауы тиіс. Бөлмелерден қауіпті жағдайда шығатын ... және өрт ... ... ... ... өрт сигнализациясы
болуы тиіс. Егерде өрт болған жағдайда жақын өрт ... ... ... ... ... шаралар тудыру қажет. ... ... және ... ... ... ... жұмыс нәтижесін
жоғарлатады.
7.7 Компьютермен жұмыс істеу кезіндегі
зиянды өндірістік факторлар
Мекемелерде ДЭЕМ (дербес электронды ... ... ... ... және ... ... негізгі сұрақтары
қарастырылады, сонымен қатар жұмыс орнындағы ... ... күні ... ... ... ... ... қорғаныс тәсілдерінің кешені, есептеуіш орталықтары (ЕО)
қатарының ... ... ... ... және ... ... ... әсерін жоюда едәуір ... ... ... яғни ... ... ... артуын
көрсетеді.
Өндірістік фактор қауіпті деп оның әсері ... ... ... ... жарақатқа немесе басқа да денсаулықтың кенеттен
нашарлауына әкелгенде айтылады. Егер де ... ... ... ... ... ... ... онда оны зиянды деп
атайды. Әсер етудің деңгейі мен ұзақтығына байланысты зиянды ... ... ... ... ... ... және ... өндірістік
факторлар төрт топқа бөлінеді: физикалық, ... ... ... (психофизикалық).
ЕО жұмысшыларының еңбек шарттарының жағдайы мен оның қауіпсіздігі
бүгінгі күні жаңа қойылатын ... ... ... ЕО ... шу ... қоршаған ортаның жоғары температурасы, жұмыс зонасындағы
жарықтандырудың жоқтығы немесе ... ... ... ... статикалық
электрлілік және басқа сияқты физикалық қауіпті және зиянды әсер ... ... ... ... ... зорығуы, көру
және есту анализаторларының зорығуы, еңбектің бірқалыптылығы, эмоционалдық
шаршау сияқты психофизикалық ... ... ... ... ... ... әсер етуі жұмыс қабілеттілігінің төмендеуіне
әкеледі, ол ... ... ... ... ... ... ... жабдықталған бөлмеге қойылатын талаптар
Компьютерлер орналасқан жұмыс аймағының өлшемдері (аудан, көлем) ең
алдымен қызметкерлердің санына және онда ... ... ... ... келу ... Қалыпты еңбек шарттарын
қамтамасыз ету үшін бір жұмысшыға көлемі 15 м3 мөлшерден аспайтын
өндірістік орын қажет, ал жұмыс аймағының ауданы - 4,5 м2 ... ... ... ... төбеге дейінгі бөлменің биіктігі 3-3,5
м болу керек. Және де ілінбелі және негізгі төбенің арасындағы ... м болу ... Еден ... кеңістіктің биіктігін 0,2-0,6 м-ге тең
деп қабылданады.
Жұмыс ... және ... ... жарықтандыру болу қажет.
Қалған бөлмелерде жасанды жарықтандырудың қолданылуы рұқсат етіледі. Табиғи
жарықтандыру жетпейтін жағдайларда қосымша ... ... ... қосымша жасанды жарықтандыру тек қараңғы кезде емес, ... ... де ... ... ... ... сипаты бойынша мына
түрлерге бөлінеді: жұмысшы, авариялық, эвакуациялық.
7.7.2 ... бар ... ... ұйымдастыру
және жабдықтау
Қолданушы үстелінің жұмыс бетіне дейінгі биіктік 680-800 мм ... ... олай ... жағдайда үстелдің жұмыс бетіне ... 725 ... ... ... үшін үстелдің жұмыс бетінің модульдік өлшемдері болып мыналар
саналады: ені 800, 1200, 1400 мм, ... 800 және 1000 мм, ... ... 725 ... тең; ... өлшемдері негізінде
конструктивті (құрылысты) өлшемдер есептелінеді.
Жұмыс үстелінің аяқ алатын кеңістігі 600 мм кем ... ... ені ... мм кем ... тізе ... тереңдігі – 450 мм кем емес және ... ... ... – 650 мм кем ... ... (кресло) көтермелі-бұрылмалы болу керек; ол отырғыш пен
арқасы бұрылысының биіктігі мен бұрышы бойынша, сонымен қатар арқасынан
отырғыштың ... ... ... арақашықтығы бойынша ретке келтіріле алуы
керек. Оның құрылысы мынадай болу керек:
← отырғыштың ені мен тереңдігі 400 мм кем ... ... жағы ... отырғыш беті;
← отырғыш бетінің биіктігі 400-550 мм аралығында реттелу керек және
алдыға еңкею ... 15 ... ... ... 5 ... дейін;
← тірелетін арқасының биіктігі 300±20 мм, ені – 380 мм кем емес ... ... ... ... – 400 ... ... жазықтықта 0±30 градустар аралығындағы арқасының
еңкею ... ... ... ... ... ... арақашықтығы 260 – 400
мм аралығында реттелу керек;
← стационарлық немесе алынатын қол ... ... 250 ... емес және ені – 50 - 70 ... қол ... ... биіктігі бойынша 230±30 мм және қол
тірегіштерінің ішкі ... 350-500 мм ... ... ... орны ... ... ... жабдықталу қажет, оның ені 300 мм
аспауы керек, тереңдігі 400 мм кем емес, ... ... ... 150 мм
дейінгі аралықта болу керек және тірелу бетінің еңкею бұрышы бойынша 20
градусқа ... болу ... ... беті ... болуы керек және
алдыңғы жағында 10 мм ... ... ... ... (5.1 ... ... ... жұмыс орнына қойылатын талаптарына түсініктеме
ДЭЕМ жұмыс орны құжаттарға арналған жеңіл ... ... ... ... ... ... жағындағы шетінен 100-300 мм
қашықтықта орналастырған дұрыс, әлде негізгі ... ... ... ... ... ... ... жұмыс бетіне орналастыру керек.
Құрамына ДЭЕМ кіретін технологиялық қондырғымен ... ... ... ... кешендер, ыңғайлы
автоматтандырылған өндіріс, ... ... ... және ... ... ... ... ұйымдастыру кезінде келесілерді ... ... ... үшін арналған тереңдігі 850 мм кем болмайтын
кеңістік, қондырғының шығып тұратын бөліктері ескеріледі;
← стоп үшін кеңістік, тереңдігі және ... 150 мм кем емес және ... мм кем ... ... оптималды түрде көрінуін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... зонасында қолмен басқару мүшелеріне ... ... ... ... – 900-1300 мм, тереңдігі бойынша –
400-500 мм;
← жұмыс ... ... ДЭЕМ ... ... вертикальді
жазықтықта оператордың қалыпты көру сызығынан ±30 градус ... ... ... ыңғайлылығын қамтамасыз етеді, сонымен
қатар ... ... ... ... ... ... көрсету кезінде программамен басқарылатын ... ... ... және т.б.) ... қатар ДЭЕМ қолдану
қолайлылығы (технологиялық процесінің негізгі параметрлерін ... ... ... программалардың отладкасы және
т.б.);
← ДЭЕМ ... ... және ... осьтерді айнала бұру
мүмкіндігі.
7.7.3 Жұмыс орнындағы жарықтандыруды
қамтамасыз ету және есептеу
ДЭЕМ-ны пайдалану орындағы жасанды жарықтандырылуы ... ... ... ... ... Өндірістік және әкімшілік-қоғамдық
орындарда негізінен құжаттармен жұмыс жүргізілген жағдайда аралас (жалпы
жарықтандыруға ... ... ... ... олар құжаттардың
орналасу аумағын жарықтандыруға араналған) ... ... ... ... ... ... ... немесе үзілісті түрде
орналасуы арқылы орындау керек, ДЭЕМ-лар тізбекті түрде ... ... ... ... ... ... яғни ... көру сызығына
параллель түрде орнатылу қажет. Компьютерлер периметрлі түрде орналасқан
жағдайда шамдардың ... ... ... ... ... жағында
локальді түрде орналасуы керек, оператор жаққа қараған алдыңғы бетіне жақын
болу керек.
ДЭЕМ пайдалану ... ... ... ... ету үшін ... шыныларының және шамдардың ... кем ... екі рет ... ... керек және жанып кеткен
лампаларды ... ... ... ... ... ... ... орналасу аумағындағы жарықтандыру
300-500 лк (люкс) мөлшерінде болу керек, сонымен қатар ... ... үшін ... ... ... ... рұқсат етіледі, дегенмен
бұл экран бетінде ... ... ... ... және ... 300 лк ... ... жарықтандыру кезінде жарық көзі ретінде негізінен ЛБ типті
люминесцентиялы лампалар қолданылуы ... ... ... ... ... орындарда қуаттылығы 250 Вт (Ватт) ... ... ... ... ... етіледі. Меншікті
жарықтандыратын шамдарда ... ... ... ... ... ... ... үшін ЛД40-М газдыразрядты лампалары бар
шамдар алынады (габаритті өлшемдері – 1213,6*38мм). Шамдар параллельді
қатарлармен орналасқан.
Орындалатын жұмыстың ... – IV ... ... ... – ішінде
(контраст - үлкен, фон - ашық ... ... ... ... ... жалпы жарықтандыру 200 лк.
Жарықтандыру жүйесі – аралас: жалпы бірқалыпты меншіктімен бірге.
Аралас жарықтандыру ... ... ... ... ... газдыразрядты лампалармен 200 лк,
меншіктіден - 150 лк.
Қордың қажетті коэффициенті ... шаң ... ... ... ... ... ілгішінің биіктігіне
едәуір тиімді қатынасы:
1,6, ... = 3,2 м, 1,2 м. ... ені ... ... ... ... 0,05 м-ді
қосқанда шығатын шамаға тең деп аламыз.
Қабырғадан шамдардың бірінші қатарына ... ... * 3,2 = 0.96 м. ... ені ... ... ... ... қашықтық:
28–2* 0,96 = 6,08 м. ... ені ... ... ... арасына орналастыруға болатын
қатарлар саны:
6,08/1,2 - 1 = 4. ... ... ... қатарларының жалпы саны:
4 + 2 = 6. ... ... ... ... ... қатарларының арасындағы
қашықтық:
9 – 2* 0.96 = 7,08 ... ... ... ... ... ... болатын
шамдар саны:
7,08/3,2-1 =1. ... ... ... ... жалпы саны:
1 + 2 = 3. ... және ені ... ... ... ... ... жалпы
саны:
6 * 3 = ... ... саны мен ... 5.2 ... көрсетілген:
11 сурет Жұмыс орнындағы шамдардың орналасуы
Қабырғалардан () және төбелерден () шағылу коэффициенттері –
қабарғалар мен төбелердің бояуы ... 56%, 73% ... ... ... ... ... және ... ескеретін коэффициенті: 1.13.
Жарықтандырылатын бөлме еденінің ауданы:
9 * 8 = 72 ... м. ... ала ... ... ... максималды түрде орналастыруға
болады:
72 / 4,5 = 16 ... ... () = 15 ... ... ... ... нормалармен қабылданған ауданды бір операторға
көбейтуге болады және ... ... ... ... ... – 5 ... 3 қатарға, 5.3 суретте көрсетілген:
12 сурет Бөлменің жарықтандырылуын ... ала ... ... ... ағынын қолдану коэффициенті: 0.53.
Бір лампаның есептік (қажетті) жарық ағыны:
(13)
= 150* 1.6 *1.13 ... = 2046 лм ... ... және бір ... ... ағыны 2046 лм бойынша
анықтамалық кестелерден ЛД40-М ... ... ... ... Вт. ... ... 2300 лм ... ағымы бар ЛД40-М лампасы болады.
Анық жарықтандыру:
(14)
= 2300 * 18 * 0.6 / (1,6 * 1.13 * 72) = ... ... ... сәйкес бөлмеде қажетті микроклимат
қамтамасыз етіледі, эргономика ... ... ... және ... ... ... техникалық эстетика және ЭЕМ-ға қойылатын ... ... ... ДЭЕМ ... үшін ұзақ көру ... кезінде
еңбек өнімділігіне әсер ететін маңызды факторлардың бірі жұмыс орнының
жеткілікті түрде жарықтандырылуы ... ... Бұл ... дұрыс таңдалуы мен орналасуымен жүзеге асырылады.
7.8 Электронды есептеуіш машинаға қойылатын ... ... ... ... ... және ... мен клавиатураның құрылымына қойылатын санитарлы-гигиеналық
және эргономикалық талаптарды міндетті түрде орындалады.
1. ... ... ... ... графикалық құрылғы
(бейнемонитор) өндірісті қарастыру ... ... ... және ... ... ... келу керек.
Бейнемонитор параметрлері (жүйелік блок құрамындағы бейнеконтроллермен
байланысатын) стандарттар талаптарына ... болу ... ... ... ие болу ... ... бойынша экран өлшемі 31-42 см.
← Көріністің регенирациялау жиілігі (кадрлік развертка жиілігі)
екі режимде: негізгі – 70Гц кем емес және ... – 60 ... ... тек ... ... – 70Гц кем емес.
← Нүкте өлшемі (экранның 80% ... ... ... ... м,
әрбір түс компоненті үшін, жарықтың 50% ... ... ... үшін – 0.3 ... аспайды, монохромды бейнемонитор
үшін – 0.3 мм-ден аспайды.
... 10 Гц ... ... ... ... ... төменжиілікті дірілдеуі, 50% жарық
деңгейіндегі нүкте қалпының тербелісі): 0.1 мм аспайды; (рұқсат
етіледі) нүкте өлшемінен аспайды.
← Экранның ... ...... ... ... ... реттеледі: 30 кд/шаршы м-ден 150 кд/шаршы ... ... ... ... 35 кд/ ... м-ден 120 кд/шаршы м-
ге дейін.
← Максималды және минималды ... ... ... детальді контраст шамасы белгі көрінісінде 5 ... ... ... ... 5:1 болғанда нүкте мен фон
шегіндегі жарықты өзгерту жылдамдығы) 70 кд/кв.м/мм кем ... ... 0-ден ... шағылу коэффициенті бар антибликтік
беткі қабатқа ие болу керек.
← Жеңіл қол ... ... ... панельде болған дұрыс)
«жарық» және «контрасттылық» басқару тұтқасы (ручка) болу керек.
Беткі панельде ... түс ... ... ... керек.
← Монитордың экран қалпын реттеу мүмкіндігі болу керек:
көлбеу бойынша +/- 15 градус аралығында,
бұрылыс бойынша +/- 30 ... ... ... ... ... 150-200 мм;
(рұқсат етіледі) сол аралықтарда тек көлбеу мен бұрылыс бойынша.
← Экран бетінен шоқ ... мен ... ... зарядтың жойылуы қамтамасыз етілу керек.
2. Жүйелік блок құрамындағы бейнеконтроллерге қойылатын талаптар
Жүйелік блок ... ... ... ... ... етілу керек:
← Көрініс регенерациясының жиілігі (кадрлер жиілігі).
← Жоғары рұқсат етілуі бар графикалық режимнің болуы, бұл ... ... ... ... 480 ... (бір ... 256 түс);
(рұқсат етіледі) 640 нүкте бойынша 400 қатар (бір мезгілде 8 түс).
← Көптүсті ... ... ... бұл ... ... ... ... 480 қатар (бір мезгілде 256 түс);
(рұқсат етіледі) 320 нүкте бойынша 200 қатар (бір мезгілде256 ... ... ... ... ақпаратты айқындау
кезінде – айқындау кем емес:
бір қатарда 80 символдан 25 қатар;
(рұқсат етіледі) бір ... 80 ... 24 ... ... бола тұра ... ... 2-3 түсті айқындау мүмкіндігі қамтамасыз етілу керек (жарық
градациясы).
... ... ... ... – белгі
матрицасы бар ... ... құру мына ... 8 нүктеден 9 сызық белгіорында 8 нүктеден 14 қатардан
кем емес;
b. 8 нүктеден 8 ... ... 8 ... 12 ... 8 ... 8 ... ... 8 нүктеден 8 қатар
((рұқсат етіледі) тек а ... ... ... сұраныстар бойынша
барлық айқындалатын символдардың ... және ... ... Екі ... ... де ... ... түспен ұзындығы 100 нүктедей түзу
кесінділерін шығарғанда ... ... ... ... жылдамдығы:
бір секундта растрдың 200 мың нүктесінен артық болмау керек;
(рұқсат етіледі) бір секундта растрдың 20 мың ... ... ... Экранда жыпылықтаулар мен кедергілердің (blinking) пайда
болуын болдырмау.
← Алфавитті-санды ақпараттың ... ... шығу ... ... кем емес:
секундына 10000 символ (роллирлеусіз);
секундына 3000 символ ... ... ... 1000 ... (кез ... ... ... сұраныстар бойынша палитралардың
(түстер кестесінің) біреуіне әрбір логикалық түстің ... ... және ... ... мына ... ... кем емес;
(рұқсат етіледі) 256 түстегіден кем емес.
3. Клавиатураға қойылатын талаптар:
← Клавиатура ... ... ... ие болу ... ... 12 ... (қолданушы программасындағы
функцияларын программалау мүмкіндігі бар) және 4 ... ... ... ... болу ... Клавиатура ақпараттың енгізілуін максималды жиілікпен өңдеу
керек:
секундына 15 басудан кем емес;
(рұқсат етіледі) секундына 10 басудан кем ... ... ... оған 5 Н рет ... бас ... ... керек:
2 млн. басудан кем емес;
(рұқсат етіледі) 500 мың басулардан кем ... ... ... үшін ... немесе маңайына
накладкаларды ... ... ... ... ... ... функционалдық
клавишалардың функцияларын көрсетеді).
← Клавиатура батырмалары келесі талаптарға сәйкес келу керек:
жұмыс бөлігінің өлшемі 13 х 13 мм кем ... ... ... ... ... ... ... 3 мм кем болмау керек;
батырманың еркін жүрісі 5-тен 5 мм-ге дейін; (рұқсат етіледі) 1-
ден 5 мм-ге дейін;
кез келген ... ... ... ... 1 мм-
ден кем емес;
батырманы басу күші 0.5-тен 10 Н-ға дейін;
(рұқсат етіледі) 0.25-тен 5 Н-ға ... ... ... беті дөңес формаға ие болу керек.
← Клавиатура беті ... 10-15 ... ... ... ... және ... орта ... қолдың тіреу жазықтығына
дейінгі биіктігі 35 мм ... ... ... Клавиатура мен бейнемониторды конструкторлы біріктіру мүлдем
келмейді. Клавиатураның 1 ... ... блок ... ... жүйелік блокқа ұзындығы 2 м-ден кем болмайтын
иілгіш кабельмен қосылады.
4. Жүйелік блокқа қойылатын талаптар.
← Жүйелік блоктар бір комплектте ... ... ... ... және ... деңгеінде, қосылатын
құрылғылар мен программалық деңгейде өзара сәйкес болу ... ... блок ... одан әрі кеңейтілуі үшін ... ... блок ... ... ... ... болу ... Қолданушы программасынан барлық жүйе ... ... ... ... ету ... ... керек, солай бола тұра барлық прграммалы түрде орнатылған
аппаратура жағдайлары ... ... болу ... ... ... және қолданбалы программалық қамсыздандыруды
жетілдіру, шығару және сатып алу мүмкіндіктерін есепке алынса, білімді
ақпараттандырудың ... ... ... ... сол ... ... программалық бөлігінің тек «ашық архитектурасы» ғана
рұқсат етіледі.
← Жүйелік блоктың есептік жылдамәрекеттілігі ... ... ... логикалық операцияларға есептеу ... ... ... ... мың оп/с кем ... етіледі) 1000 мың оп/с кем емес.
← Барлық қажетті ... ... ... ... қолданбалы программалар қолдана алатын ЖЕСҚ жалпы ... болу ... ... кем ... ... 1500 Кбайт кем емес.
← ЖЕСҚ кеңейтілу мүмкіндігі қамтамасыз етілу керек.
← Есептеулер жылдамдығының ... ... ... бір типті
жүйелік блоктың әр түрлі экземплярларымен ... ... ... ... ... болу ... % ... керек;
(рұқсат етіледі) 3 % аспау керек.
← Жүйелік блок құрамына қатты ... ... ... кіру ... оның ... кем ... керек;
(рұқсат етіледі) 40 Мб кем болмау керек.
← Жүйелік блок құрамына жұмсақ магнитті ... ... ... ... интерфейстік разъемдер мен сұлбалар құрылымы жүйелік блок
қорек көзін қосқанда ... ... ... ... блок ... құрылғының өшірілуісіз мүмкін болу керек.
← Жүйелік блок ... ... ... (RS232 ... ... бар ... интерфейсті құрау керек, интерфейстің 2-ден
кем болмайтын құрылғыларды қосу ... болу ... ... блок ... ... ... ... бар
құрылғылар интерфейсті құрау керек:
ендірілген, Centronix-біріккен, 8 бит екібағытталған;
(рұқсат етіледі) ендірілген, Centronix-біріккен, енгізудің 2
жолы;
(рұқсат етіледі) 8 бит ... ... ... блок
ретінде.
Параллельді интерфейс басып шығаратын құрылғыны немесе
еркін оқу құрылғысын қосу үшін қажет. Ол
қарастырады: 20мА ток ... бар TTL ... ... ... 8 разряды және TTL кірісі – ақпаратты енгізу үшін 8 разряд.
← Жүйелік блок "қайта жүктеу" (RESET) ... болу ... ... ... жағдайға әкелу керек. Бұл батырма ... ... ... етіп ... ... ... блок сандалған дыбыспен (выборкалардың тізбектілігімен)
жұмысты қамтамасыз ететін енгізілген дыбыстық жүйе ... ... жазу және ... 22КГц ... выборкалар;
(рұқсат етіледі) тек моно шығару, 11КГц 8-бит выборкалар.
Дыбыстың ендірілген сәулешығарушыға ғана ... ... ... ... ... мүмкіндігі қамтамасыз етілу керек, сонымен қатар
ендірілген сәулешығарушыны өшіру мүмкіндігі де қамтамасыз етілу керек.
← Жүйелік блок локальді желі ... ... және онда ... ... ... ... және ... үйлестіруді қамтамасыз
ету керек. Локальдік желінің ... ... ... және ... ... қамсыздандырумен ол «Локальдік желі жүйесі»
бөлімінде сипатталған ... ... ... ... ... қорек көзін өшіру, жұмыс орнының локальді ... ... ... ... ... ... ... сонымен
қатар қолданушының жіберген қателері локальді желінің басқа қалған
жұмыс орындарымен жұмысында ... қалу ... ... ... Жұмыс орнының локальдік желі кабельінен гальваникалық ағытылуы
қамтамасыз етілу ... ... желі ... ... кернеуі 400В
кем болмайды (мысалы, трансформаторлы немесе оптронды).
Локальді желіде ... ... ... ... мәні ... потенциалымен салыстырғанда 36 В аспау керек.
5. Қоректендіру блогына қойылатын талаптар:
← Қоректендіру блогы жұмыс орнының ... ... ... ... ... ток ... 220В кернеумен қамтамасыз ету керек.
← Қоректендіру блогының аса жүктеулерден және жүктеулердегі
қысқа ... ... ... ... емес ... желісіне қосылудан қорғанысы болу керек.
← Қоректендіру блогы ... ... ... ... ... ... ... ету керек,
интерфейсті разъемдар тұрақтандырылған және қайта жүктелулерден
қорғалған қоректендіру кернеулеріне жалғасады:
+5В, ток 1500мА дейін;
+12В, ток 500мА ... ... тек +5В, ток 500мА ... ... ... жүйелік блок құрамында болғаны дұрыс.
8 Экономикалық ... ... ... құруды автоматтандырудағы
техникалық-экономикалық негіздеме
Адамзат дамуының XXI ғасырында ақпарат негізгі қызметтік өнім ... ... ... қызметтердің автоматтандыруының кешенді
программаларын жасау негізгі мәселе деп ойлаймын.
Әдетте кітапхана оқырмандары кітапханадан ... ... ... Қазір, кітапханада негізгі ... ... яғни ... ...... және абонементік қамтамасыз ету
күрделене түсуде. Кітапхана қорындағы ақпаратты ... ... ... сақтау
және қамтамасыз ету үшін, ол бір ақпараттық база ретінде құрылуы тиіс. Яғни
ақпаратты іздеу жылдамдығы жоғарылауы қажет.
Мәселенің мағынасы- ... ... ... ... ... да бір ... ДББЖ-нің құралдарын пайдалынбай,Windows-та жұмыс
істейтін, интерфейсі ыңғайлы ... ... үшін ... ... ... ... етпейтін, орындалтын файл түрде ... ... ... ... Осы ... сәйкес мына дипломдық жобаның
қажеттілігі туады.
8.2 Экономикалық ... ... ... ... шығындар
Бұл шығындарға: жобалау, шараны енгізу, жабдықтар сатып алу,
оларды орнына қою, оларды реттеу шығындары жатады.
8.2.1.1 ... ... ... кеткен шығындар
Мұнда мынадай мәселелер шешіледі: қажетті жалақы, жобаға қанша ... ... ... ... ... ... уақыт бекітіледі. Бұл
мәлімет 8.1-кестеде келтірілген.
Кесте 8.1 ... ... ... ... ... кеткен |Жалпы жалақы, мың.тг|
| ... ... ай | ... |50 |2 |100 ... ... |40 |2 |80 ... ... |40 |2 |80 ... |36 |2 |72 ... |36 |2 |72 ... |404 ... Патенттік зерттеуді өткізуге кеткен шығындар
Бұл кестеде зерттеуге қатысатын адамдар саны және олардың жалақысы,
зерттеуге ... ... ... ... ... 8.2 ... ... өткізу
|Мамандар |Айлық жалақы, ... ... ... ... |
| ... ... ай ... ... |50 |1 |50 ... ... |40 |1 |40 ... ... |40 |1 |40 ... |36 |1 |36 ... |36 |1 |36 ... |202 ... Жолсапарға баруға кеткен шығындар
Мұнда келесідей мәселелер шешілді: қажетті жалақы, ... адам ... ... мамандығы, айлық жалақысы, кеткен уақыт, жол
ақысы бекітілді. Бұл шығындар 8.3-кестеде келтірілген.
Кесте 8.3 ... ... ... |Айлық |Жол |Қонақ үй,|Зерттеуге ... ... ... ... |мың.тг |кеткен ... |
| ... ... | |уақыт, ай | ... ... |40 |40 |35 |0,5 |90 ... |36 |40 |35 |0,5 |88 ... |36 |40 |35 |0,5 |88 ... |266 ... ... ... ... ... ... ... кеткен шығын
Кесте 8.4 Бағдарламаны жасауға кеткен шығындар
|Мамандар |Айлық жалақы, ... ... ай ... ... |
| ... | ... ... |50 |4 |200 ... ... |40 |4 |160 ... маман |40 |4 |160 ... |36 |4 |144 ... |36 |4 |144 ... 8.4 ... |36 |4 |144 ... |822 ... Жазғы демалыс үшін жалақы
мұндағы a, b, c, d - 8.1,8.2,8.3,8.4 – кестелерінің қорытынды сомалары.
мың теңге.
Сонымен жазғы демалыс үшін 210 мың ... ... ... төлемдер
Ауырғандарға төлемдерді барлық кестелердің қорытынды сомаларының және
жазғы демалыс жалақысының қосындыларынан 1,5% ... ... ... ... ... жеке ... қорына 10% шегеріледі, Қалған сомадан
20% әлеуметтік салық есептелінеді. Яғни
Әс=
Әс=0.2[(636+318+296+1272+210)-0.1(636+318+296+1272+210)]=
=0.2[2732-273.2]=491.8 мың теңге.
8.2.1.8 Жабдықтарды ... алу және ... ... ... ... және нақты БҚ әзірлеуге қажетті қосалқы, арнайы мақсаттағы
техникалық және бағдарламалық құралдар ... ... ... дұрыстауға, орнатуға және пайдалануға жұмсалатын шығындырды
қосқандағы шығындар ... ... ... ... атауы, саны және
бағасы (8.5)-кестеде келтірілген.
Техникалық құралдардың бағасы “Alser” фирмасының прайс парағынан
алынған.
8.5-кесте ... ... ... мың тг. ... ... мың |
| | | |тг. ... |1 |52 |52 ... |1 |15 |15 ... |2 |15 |30 ... |97 ... ... ДК-ге белгіленген мөлшерінде амортизациялық
аударымдар ... ... мың ... ... ... шығындар
Бұған бағдарламалық құралдарды әзірлеу барысында ... ... ... ... ... дискілер мен басқа да кеңсе ... ... ... ... ... саны және бағасы (3.6)-
кестеде келтірілген. Бағалары “Abdi” фирмасының ... ... ... Материалдарға кеткен шығындар
|Материал ... ... ... мың тг. |Жалпы төлем, |
| | | | |мың тг. ... диск | |50 |0.23 |11.5 ... | |50 |0.09 |4.5 ... | |3 |2.5 |7.5 ... | |10 |0.5 |5 ... | |10 |6 |60 ... | |10 |0.05 |0.5 ... | |50 |0.2 |10 ... | |6 |6 |36 ... | |6 |2.5 |15 ... | |2 |0.3 |0.6 ... | |6 |0.8 |4.8 ... |155.4 ... ... үшін төлем
500 кВт * 0,004 мың.тг * 7ай= 14 ... ... үшін ... ... * 7ай= ... Бағдарламаны енгізу
8.2.2.1 Бағдарламаны енгізу жұмыстары
8.7-кесте Бағдарламаны енгізу жұмыстарына кеткен ... ... ... ... ... жалақы, |
| ... | | ... ... |46 |1 |50 |1.5 ... |46 |1 |50 |1.5 ... |3 ... ... түзету жұмыстары
8.8-кесте Бағдарламаны түзету жұмыстарына кеткен шығындар
|Маман ... ... ... ... ... ... | | ... ... ... |50 |1 |50 |1.7 ... |46 |1 |50 |1.5 ... |46 |1 |50 |1.5 ... |4.7 ... ... ... ... этикеткаларын басып шығаруға
кеткен қаржы
0,04 мың.тг * 100 дана = 4 мың.тг
100 дискіге көшіру * 0,04 мың.тг = 4 ... ... ... ... ... ... салаларда жарнамалауға затты жасаған
шығындардан көп есе артық төлейді. Біз жарнамалауға 50 мың теңге бөлеміз.
8.2.5 Барлық шығындар
Барлық шығын ... ... ... ... тең ... = 2855,9 ... ... Тура кірістер
Мұнда бағдарламаның қанша экземпляры ... ... ... Бағдарламаны заңды тұлғаларға сататын болсақ қымбаттау
болады, ал жеке тұлға алатын болса арзан ... ... құны – ... Сату ... ... құн салығы (Ққс) кіреді. Қосылған құн салығы ... тг + 3000* 14%= = 3420 ... ... құны – 3420 теңге.
Экземпляр саны –350 дана.
3420 * 350= 1197000 ... ... ... ... ... ... мен құралдар кейде
қызметтеуді талап етеді. Сол қызметтеудің құны – 5 мың ... Бұл ... ... және ... Ққс қосылады.
5 мың.тг +5000*14%= 5 мың.тг + 0,7=5.7 мың.тг
5.7 ... * 350= 1995 ... ... + 1995 ... 7980 мың.тг
8.2.7 Жалпы пайда
Жылғы жалпы пайда – бұл ... ... ... ... ... ... Жылғы жалпы пайдадан 30% заңды тұлғалар ... ... ... ... ... Қалғаны таза пайда болады.
Кіріс –7980 мың теңге.
Шығын – 2855,9 мың.тг
Пайда =кіріс – шығын= 7980 мың.тг – 2855,9 ... = ... ... 3586 ... ... ... жылғы таза пайданы барлық шығынға бөлсек
тиімділік шығады: ... ... өтеу ... ... ... кері шама.
жыл
8.2.10 Техника – экономикалық көрсеткіштер
8.9-кесте Техникалық-экономикалық көрсеткіштер
|Көрсеткіштер ... ... ... |2856 ... ... ... ... |1 ай ... ... ... құн салықсыз) |3 мың.тг ... ... саны |350 дана ... ... |7980 ... ... пайда |5124 ... ... ... |3586 ... ... өтем мерзімі |0.5 жыл ... ... ... ... ... 0,5 ... ... құралдар жұмысының тиімділігі:
- қорларды пайдалану төлемі;
- жарнама орнатудан ... ... ... ... ... оқу ... осы ... құралдың, жоба әзірлеу барысында үнемдеу
жағынан өте тиімді болып, бағдарламалық ... ету ... ... тұрақты орнын тауып және балама пакеттерге бәсекелестіктің жоғары
болатындығына сенімдіміз .
Қортынды
Дипломдық жобаның ... ... ... ... ... ... ... мақсаты HTML тілінде құрылып, Delphi ортасында
жүктелген электронды оқулық құру.
Зерттеудің негізіне келесі ғылыми ... ... егер ... ... ... ... ақпараттық технологиялар арқылы студенттерді
іс қағаздарын жүргізуге оқытудың педагогикалық шарттар жүйесі енгізілсе,
онда іс қағаздарын жүргізуге ... ... ... берудегі тиімділігі
арта түседі, өйткені мұнда бәсекелі маманды ... ... ... ... ... ... ... идеясы – жоғары оқу орнының педагогикалық процесіне
ақпараттық технологиялар арқылы іс қағаздарын жүргізуге оқытуды енгізген
жағдайда студенттерде іс ... ... ... білігі және дағдысы
қалыптасады, ақпараттық қоғамда бәсекеге қабілетті мамандарды ... ... ... әдебиеттер
1. Кандзюба С.П. Delphi 6\7. Базы данных и приложения. Лекции и упражнения.
Спб.: ООО «ДиаСофтЮП», 2002. ... ... А.Я. Object Pascal в Delphi. -М., ... ... В.Э., ... А.Д. Delphi 5. ... БХВ – ... – 800 с.:ил.
4. Дарахвелидзе П.Г., Марков Е.П., Котенок О.А. ... в ... ... ... ... ... А.М., ... В.А. Delphi 5. Язык Object Pascal. –М:
«Диалог –МИФИ» 2000
6. Епанешников А.М., Епанешников В.А. ... в ... ... 3. ... ... –М: ... –МИФИ» 1998
7. Культин Н. Delphi 6. Программирование на языке Object Pascal.
8. Дарахвелидзе П.Г., ... Е.П. ... ... Спб.: BHV - Санкт-Петербург, 1996г.
9. Архангельский А.Я. Приемы программирования в Delphi. –М.: ООО «Бином-
Пресс», 2003 г. –784 ... Джон ... ... Р. ... Delphi на ... –М.: ... ... Орлик С.В. Секреты на примерах: –М.: Восточная книжная компания, 1996г.
12. Конопка Рэй ... ... ... в ... Delphi. ... Ltd, 1996г. ... ... А.М., Епанешников В.А. Программирование в среде Delphi:
Часть 4. Работа с базами ... ... ... ... ... –МИФИ» 1998
14. Пономарев В.А. COM и ActiveX в Delphi. –СПб.: БХВ-Питербург, 2001.
15. Елманов Н.З., ... С.В. Delphi 4. ... COM, OLE, ... MIDAS, Microsoft Transaction Server. –М.: Диалог-МИФИ, 1999
–320с.
16. ... А., ... Н. ADO в Delphi. Пер. с ... ... ... ... ... құрылғысы
Ерекшелік деңгейі
Дәстүрлік
Интеллектуальдық
Қағаз түріндегі
оқулық
Оқыту траекториясы бойынша
материалдың бейнеленуі
(өзіндік оқу мен өзіндік бақылау)
Оқушыға ұсыныстар
Шығару құрылғысы
Интерфейс
Орындалатын операторлар

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 92 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оқушыларды тәрбиелеуде М.Жұмабаевтың педагогикалық мұрасын (педагогика оқулығы) пайдалану22 бет
Қаныш Сатпаев геология ғылымының ең алғашқы педагог - мұғалімдерінің бірі7 бет
«Жеті жарғы» атауының мәні мен мағынасы19 бет
«Жұмысбастылық пен жұмыссыздық: демографиялық және әлеуметтік көрсеткіштерге байланысты»34 бет
«Оралоблгаз» Ақ-да есеп-қаржы жұмыстарының ұйымдастырушылық - экономикалық сипаттамасы және ұйымдастырылуы37 бет
«Қазақстан халық банкі» акционерлік қоғамы қолма-қолсыз есеп айырысуының ұйымдастырылуына талдау37 бет
«Қой шаруашылығындағы шығындар есебі мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауды жетілдіру» (Алматы облысының мәліметтері негізінде)147 бет
Аграрлық саладағы инновациялық қызмет73 бет
Аграрлық саясат жайлы100 бет
Акция нарығының ағымдық жағдайы8 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь