Экологиялық қылмыстардың белгілерінің құқықтық сипаттамасы

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3.8

I.тарау экологиялық қылмыстарға түсінік.

1.1. экологиялық қылмыстардың түсінігі және басқа да қылмыстық құрамдардан айырмашылығы ... ... ... ... ... ... ...9.18
1.2. экологиялық қылмыстардың түрлеі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19.22

II. тарау Экологиялық қылмыстардың белгілерінің құқықтық сипаттамасы

2.1. Экологиялық қылмыстардың объектісі және объективтік жағын анықтаудың кейбір құқықтық мәселесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23.40
2.2. Экологиялық қылмыстың субъектісі мен субъективтік жағының кейбір құқықтық мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...41.49

III . тарау Экологиялық қылмыстарды саралаудың құқықтық проблемалары
3.1 Экологиялық қылмыстарды саралаудың түсінігі ... ... ... ... .50.51
3.2 Экологиялық қылмыстарды саралаудың түрлері ... ... ... ... .52.63

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .64.65
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .66.70
Дипломдық жұмыс тақырыбының өзектілігі

Елімізде экологияны қорғау тек біз ғана емес сонымен қатар көрші шет елдерге де ерекше маңыз болып отыр. Экологияны қорғау туралы Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың 2008 жылғы халыққа жолдауында атап көрсеткен.
Бүгінде қоғамымызда жаңа қоғамдық қатынастардың пайда болуы, мемлекетімізде қылмыс құралдарының пайда болуына әкеп соқтырып отыр. Жиырмасыншы жүзжылдықта халық санының өсуі , ғылыми - техникалық жаңалықтардың ашылуы, өз кезегінде табиғи байлықтардың жойылуына, қоршаған ортаның ластануына әкеп соқтырып отыр.
Табиғи ресурстар материалдық өндірістің өсуіне, нарықтық қатынастардың одан әрі дамуына және жетілдіріле түсуіне ықпал жасайтын өндірістік күштердің құрамды бөлігі болып табылады. Табиғатпен өзара қарым – қатынас жасап, сан – алуан іс - әрекетке бара отырып, адамдар бір жағынан оған ықпал етеді, яғни басқаша сөзбен айтқанда, оны өзгертеді, сондай – ақ оны қайта өзгерту барысында өзі де өзгерістерге ұшырайды. Қоғам мен табиғаттың бір – біріне деген өзара әсер ету процесі жүреді.
Қазақстан Республикасы - табиғи ресурстармен қамтамасыз етілген әлемдегі ең бай мемлекеттердің бірі. Алайда біздің еліміздің табиғи ресурстарының соншама молдығына қарамастан , оған қамқорлықпен қарау қажеттілігі әрқашан туындап отырады. Әрине, қоғамның қазіргі дамуы табиғи ресурстардың шаруашылық мұқтаждықтарына белсенді түрде пайдаланылуына сүйенеді. Бұл процесс нарықтық қатынастар дами түскен сайын одан әрі күрделене береді. Көрініп отырғандай, судың тапшылығы ұзақ уақыт бойы өзекті болып қала береді.
Қолданылған нормативтік актілер мен әдебиеттер
1. Қ.Р. Конституциясы 1995 ж. 30 тамыз.
2. “ ҚР Конституциясына өзгертулер мен толықтырулар енгізу туралы” 1998 ж. 7 қазан.
3. ҚР Қылмыстық кодексі 1997 ж.
4. “ Қоршаған ортаны қорғау туралы” ҚР заңы 1997 ж. 15 шілде.
5. “ҚР Экологиялық кодексі” 2007 ж.
6. “ Ерекше қорғалатын табиғи аймақтар туралы” 1997 ж. 15 шілде.
7. “ Жер қойнауы мен жер қойнауын пайдалану туралы”1996 ж.
8. ҚР Жер кодексі 2003 ж. 19 шілде.
9. ҚР Орман кодексі. 2003 ж. 23 шілде.
10. ҚР Су кодексі 2003 ж. 23 шілде.
11. 1995 ж. 7 шілде ҚР Заңы “ Мұнай туралы”
12. 1998 ж. 26 маусым ҚР “ Ұлттық қауіпсіздік туралы”
13. 1998 ж. 23 сәуір “ Халықтың радиациялық қауіпсіздігі туралы”
14. Закон КазССР “ Об охране атмосферного воздуха”1981г.
15. Қазақстан Республикасындағы радиоактивті қалдықтар көмудің тәртібі туралы. ҚР Үкіметінің 18.10.1996 ж. Қаулысы.
16. Қоршаған ортаны ластағаны үшін төлемді өндіріп алу тәртібі туралы ҚР Үкіметінің 1.12.1998 ж. Қаулысы.
17. Соттардың қоршаған ортаны қорғау туралы заңдарын қолдану тәжірибесі туралы ҚР Жоғарғы сот Пленумының № 16 2000ж. 22 желтоқсандағы Қаулысы.







1. Назарбаев Н.Ә. Сындарлы он жыл – Алматы: Атамұра, 2003ж.240 бет.
2. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан халқына Қазақстан Республикасы Президентінің Жолдауы – 2030; гүлдену, қауіпсіздік жіне жақсарту.
3. Колбасов О.С. Концепция экологического права. Право окружающей среды в СССР и Великобритании.-М.,1998.5бет
4. Плешаков А.М. Экологические преступления: концепции и система понятий. Государство и право.-1993. №8. 82 бет
5. Клобасов О.С. Указ.соч.-5бет
6. Петров А.М.,Уголовно-правовая борьба с экологическими преступлениями. М.,1993-7бет
7. Плешаков А.М.Уголовно- правовая борьба с экологическими преступлениями. М.-1993-7 страница.
8. И.Ш. Борчашвили. Экологические преступления: понятие и квалификация.- Караганда, 1995-9-11 страница.
9. Ляпунов Ю.И. Преступления и проступок по делам нарушении законов об охране природы. Социалистическая законность-1974г.№3
10. Андрейцев В.И. К модели экологических преступлении УК союзных республик. Вестник Моск. Унив-та. Серия 11. Право – 1989 - №5-35страница.
11. Жевлаков Э.Н. Экологические преступления: понятие, виды, проблемы ответственности. М.,1992.11-13 страницы.
12. Ляпунов Ю.И. Уголовно- правовая охрана природы органами внутренных дел.М.1974-17 страница.
13. Тяжкова И.М. Некоторые вопросы уголовно- правовой лхраны природы.М. 1978-99 страница.
14. Дубовик О.Л.Жалинский А.Э. Причины экологических преступлений.М.1988-60 страница.
15. Повелицына П.Ф. Уголовно- правовая охрана природы в СССР-Ашхабад.1991-22 страница.
16. Петров В.В. Экология и право.-М.,1981-215 страница
17. Ағыбаев А.Н.Қылмыстық құқық. Ерекше бөлім.А.-2007-37 страница
18. Уголовное право.Часть общая. А.-1998 под.ред.Рогова И.И. и Баймурзина Г.И.
19. Курс советского уголовного права: Особенная часть-М. 1955-373 страница.
20. Жевлаков Э.Н. Общие вопросы квалификации преступлений в области охраны окружающей среды.-М.1986-8 страница.
21. Пионтковский А.А.Курс советского уголовного права-М.1959-368 ст.
22. Трайнин А.Н. Должностные и хозяйственные преступления –М.1938-118 ст.
23. Леонтьев Б.М. Преступления против природных богатств СССР. Советское уголовное право. Часть особенная-М.1975-262 ст.
24. Жевлаков Э.Н. Экологические преступления: понятия, виды, проблемы ответственности: Автореферат дисс.доктора юрид.Наук.-М.1991-13ст.
25. Советское уголовное право.Часть особенная.-М.1983-258ст.
26. Дурманов Н.Д. Преступление-акт внешнего поведения человека. Советское Государство и право.1947 №4-12ст.
27. Жевлаков Э.Н. Общие вопросы квалификаций преступлений в области охраны окружающей среды.М.1986-43ст.
28. Повелицына П.Ф. Уголовно-правовая охрана природы в СССР.М.1981-33ст.
29. Уголовный кодекс штата Огайо 2901.33; Уголовное право буржуазных стран. Часть общая: сб.законодательных актов.М.1990 94-95, 159-161 ст.
30. Трайнин А.Н. Защита мира и уголовный закон. / Избр.пройзведения/ -М.1969-259,297 ст.
31. Плещаков А.М. Экологические преступления ( понятие и квалификация. М.1994-46,47ст)
32. Широков В.Субъект преступления в области охраны окружающей среды Советская юстиция-1985 №5-19ст.
33. Жевлаков Э.Н.Субъект преступления против природы Социалистическая законность-1986-№5747-49 ст.
34. Булатов Г.Г. Филимонов Б.А.Браконьеров к ртвету-М.1966.35 ст.
35. Рохлин В.И.., Пинчук В.И., Сердюк В.М. Расследование и прокурорский надзор по фактам нарушения продоохранного законодательства. Вопросы методики и квалификаций.Л. 1991-43ст.
36. Вода, которую мы пьем. Экономика и жизнь-1991- №2,50 ст.
37. Куншакбаев Н. Не безбрежные водные ресурсы. Экономика и жизнь-1991, №9-3ст.
38. Демина С.А.Закон на страже природы.М,. 1987-26 ст.
39. Колыско А.Ю.,.Моляев Е.О. Экологические преступления Н. Новгород. 1993.48 ст.
40. Бушуева Т.А.Уголовная политика в области охраны окружающей природной среды. Проблемы советской уголовной политики. Владивосток. 1985. 102ст.
41. Пакутин В.Д.Уголовно- правовая охраны внешней природной среды.( объект и система преступлений) Уфа 1977.83ст.
42. Курс советского уголовного права. М. Наука 1971.44 ст.
43. Шемученко Ю.С. , Мунтян В.Л., Розовский Б.Г. Юридическая ответственность в области охраны окружающей среды Киев. 1978.112 ст.
44. Эффективность юридической ответственности в охране окружающей среды. М. Наука. 1985-56 ст.
45. Аксененок Г.А. Природа и человек в условиях научно- технического прогресса. Вопросы философии -1973г.-№107, 34ст.
46. Алексеев С.С. Проблемы теории и права: Курс лекции в двух томах.-Свердловск. 1972.т.1. 33ст.
47. Анашкин Г.З. Уголовно – правовые проблемы охраны природной среды в СССР. Вопросы борьбы с преступностью –М. 1979. Вып. 30. 8ст.
48. Беличенко Ю.П., Шевцов М.М. Рациональное пользование и охрана водных ресурсов. 2-ое изд., перераб. И доп. –М. 1987.77ст.
49. Богомяков Ю.С. Понятие, виды и система преступлений в области использования природных богатств.Сб.науч.тр.-Уфа 1970 вып. 19 ст.
50. Бушуева Г.А. О причинах экологических правонарушений. Проблемы причинности в криминологий и уголовном праве.- Владивосток. 1983г.
51. Колбасов О.С. Закон об охране природы: необзодимость и сущность. Хозяйство и право. -1989-№17
52. Кузнецова Н.Ф. Преступления и преступность. –М. 1969г.
53. Вольфман Г.И. Ответственность за преступления в области охраны природы: квалификация и наказание- Саратов. 1984.18 ст.
54. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан -2030. Алматы: Білім,1997ж.
55. Байдельдинов Д.Л. Правовой механизм государственного управления в области экологии.Қазақ университеті. А. 1998ж.47 бет.
56. Стамқұлов Ә.С. Қазақстан Республикасының экология құқығы /Оқу құралы 2 бөлім. Тараз,2003
57. ЕрофеевБ.В. Основы земельного права. М.1971г.
58. Сахипов М.С. Правовая охрана лесов.А. Наука. 1971г
59. Плещаков А.М. Уголовно-правовая борьба с экологтческими преступлениями.М.,1994.3 ст.
60. Қазақстан Республикасы Президентінің 2008 жылға арналған Қазақстан халқына жолдауы. Егемен Қазақстан. 7 ақпан. 2008 ж.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
..............................3-8
I-тарау экологиялық қылмыстарға түсінік.
1. экологиялық қылмыстардың түсінігі және басқа да қылмыстық құрамдардан
айырмашылығы...........................9-18
2. ... ... ... Экологиялық қылмыстардың белгілерінің құқықтық сипаттамасы
2.1. Экологиялық қылмыстардың объектісі және объективтік ... ... ... ... ... қылмыстың субъектісі мен субъективтік жағының кейбір
құқықтық
мәселелері...........................................................41-49
III – тарау Экологиялық қылмыстарды саралаудың ... ... ... ... ... ... .................50-51
3.2 Экологиялық қылмыстарды саралаудың түрлері .................52-63
Қорытынды
............................................................................
.........64-65
Пайдаланылған ... ... ... ... ... ... ... тек біз ғана емес сонымен ... шет ... де ... ... болып отыр. Экологияны қорғау
туралы Қазақстан Республикасының ... ... ... 2008 ... халыққа жолдауында атап көрсеткен.
Бүгінде ... жаңа ... ... ... ... қылмыс құралдарының пайда болуына әкеп ... ... ... ... санының өсуі , ғылыми -
техникалық жаңалықтардың ... өз ... ... байлықтардың
жойылуына, қоршаған ортаның ластануына әкеп ... ... ... ... ... өсуіне, нарықтық
қатынастардың одан әрі ... және ... ... ықпал
жасайтын өндірістік күштердің ... ... ... табылады.
Табиғатпен өзара қарым – қатынас жасап, сан – алуан іс - ... ... ... бір ... оған ... етеді, яғни басқаша
сөзбен айтқанда, оны ... ... – ақ оны ... ... өзі де ... ұшырайды. Қоғам мен табиғаттың
бір – біріне ... ... әсер ету ... ... ... - ... ресурстармен қамтамасыз етілген
әлемдегі ең бай ... ... ... біздің еліміздің
табиғи ресурстарының соншама ... ... , ... ... қажеттілігі әрқашан туындап ... ... ... ... табиғи ... ... ... түрде пайдаланылуына сүйенеді. Бұл процесс
нарықтық қатынастар дами ... ... одан әрі ... береді.
Көрініп отырғандай, судың тапшылығы ұзақ уақыт бойы ... ... ... ... адамдарға тиесілі ресурстардың ... ... ... өмір сүру ... ... ... және радиоактивті ... ... ... ... мен ... ... орын алып
отыр. Осы туындап ... ... ... жер ... ... бұзылуына, адамдар арасында ...... ... ... апарып отыр. /1 ,с.1/
Бұл жағдай ... ... де ... ... ... жылы 18 ... № 1162 – XII ... кеңестің қаулысы
бойынша Арал ... ... апат ... ... ... аймақ қалпына келтіруге келмейтін, ... және ... ... ... ... ... қорғау
үлкен проблема болып отыр.
Аймақтың ... аса ... ... ... ... ... оның ішінде, энергетикалық ресурстар үшін
өршіп тұрған ... ... ... Азия ерекше ынта туғызып
отыр. Табиғи байлықтардың – ... мен газ, ... және өте ... металдар, алтын күміс, уран және ... ... ... ... ... әлемдік державалардың ынтасы тууда, ... ... ... арттыра түсуде. /2.с.5/
Статистикалық мәліметтерге сәйкес әрбір үшінші өндіріс ... ... ... ... ... алып ... бұл ... ластаушы өндіріс ... бар ... ... ... ... бірінші орында тұр. Жыл сайын Қарағанды облысы ... ... ... ... ... ... шлактар шығарылады. Тап
осындай ... ... ... да ... ... ... Оңтүстік Қазақстан, Жезқазған, Батыс Қазақстан облыстарында
соңғы 15 жыл ішінде түрлі жұқпалы ... күрт ... ... ... және ... ... ... мен пайдалану
кезінде экологиялық талаптардың ... ... ... ... ... сәулелену көздері пайда бола ... ... ... ... ірі ... орындары
экологиялық сараптамадан өткізілінбей ... ... ... орай ... ... актуальді мәселелердің бірі ... осы ... ... өз кезегінде зерттеуді
талап ... ... ... ... ... ... адам үшін ... мен табиғи ортаны қорғаудың
қажеттілігі арасындағы қарама – ... ... ... ... ... болып табылады. Осыған байланысты зор маңызды : табиғи
ресурстарды өте көп ... ... ... пайдаланудың
қоршаған ортаға тигізетін теріс зардаптары мен залалдарын ... ... және ... байлықтарды молайту жөнінде қамқорлық
жасау міндеті туындайды. ... ... ... ... ... оны ... ... оның ресурстарын пайдалану кезіндегі тепе
– теңдікті белсенді түрде сақтау, қоршаған ... ... ... ... ... ... ... оны қалпына келтіру жөнінде
пәрменді шараларды жүзеге асыру ... ... ... қорғау және оның ... ... ... ... ... ... әдіс – тәсілдер жүйесін жасауға
әр – түрлі ... ... ... ... ... ... де маңызды мән – жайы бар және ... ... ... ... бір ... ... ... Алайда, олар
тигізетін ықпалдар табиғатты қорғау орындарының өзара ... ... ... мен ... мемлекеттік басқарудың ... ... ... мен оның ... ... мен су байлықтарын заңды
тұлғалар мен жеке ... ... ... ... қызметіне
бақылау жасаудың, есеп ... ... бір ... ... мемлекеттік басқару институты іс жүзінде ... ... оны ... ... ... ... ... қамтиды. Сонымен
қатар, қоршаған табиғи ортаның сапасын қамтамасыз ету ... ... ... ... шараларының жүйесіне ... ... ... өзі ... ... қатысатын субъектілердің ерекше
құқықтармен қамтамасыз етілуін қажет ... ... ... ... бері ... ... ұтымды пайдалану мен
қорғау саласындағы ... ... одан әрі ... ... ... ... жылы 30 ... қабылданған “Қазақстан Республикасының
Конституциясы”, Қазақстан Республикасының Заңы, 1997 жылы 15 – ... ... ... қорғау туралы” , 1997 жылы 15 – шілдеде
қабылданған “Ерекше қорғалатын табиғи ... ... , 1996 ... “ Жер ... мен жер ... ... туралы” , 2003
жылы 26 – маусымда қабылданған ... ...... , 2003 жылы 19 – ... ... ... ... Орман кодексі” , 2003 жылы 23 – шілдеде Қазақстан Республикасының “
Су ... , 2007 жылы ...... ... , 1995 ...... ... Қазақстан Республикасының “ Мұнай туралы” ... жылы 23 – ... ... Қазақстан Республикасының
“ Жергілікті мемлекетті басқару ... , 1998 жылы 26 – ... ... Республикасының “ Ұлттық қауіпсіздік туралы”
, 1998 жылы 23 – ... ...... радияциялық
қауіпсіздігі туралы” Заңдарында, сонымен қатар Қазақстан Республикасы
Президентінің ... ... ... ... ... қорғау аясындағы мемлекеттік басқаруды жақсарту ... ... Бұл ... ... ... ... ... пайдалану мен қорғау жөніндегі қарым – ... ... ... және ... оның ... ормандар мен
суды игеру ісіне шетелдік инвесторларды ... ... ... ... Дегенмен, жоғарыда аталған және басқа да құқықтық
құжаттар ... ... ... ... мен ... саласындағы
мемлекеттің тарапынан басқару ісіне байланысты көптеген ... шеше ... ... әртүрлі мемлекеттік органдардың табиғи
ресурстарды басқару жөніндегі ... ... ... ... көптеген нормативтік актілерде табиғатты қорғау жөніндегі қарым –
қатынасты реттеу ... ... ... ... ... бүгінге дейін тиісті заңдар игеруге ... ... мен сол ... ... ... ... әлсіз
ықпал жасап отыр.
Тақырыптың зерттелу деңгейі
Экологиялық қылмыстар, яғни қоршаған ортаны ... ... ... ... ... теориялық мәселелері көп
жылдардан бері ... ... ... ... ... келеді.
Қазақстан ғалымдары бұл мәселені зерттеуге зор үлес ... ... ... С.Б. ... Н.Б. ... ... А.Н. Ағыбаевтың, Г.И. Баймурзиннің, И.И.
Роговтың, Ә.С. ... К.А. ... Ә.Е. ... ... ... табиғат ресурстарын қорғау, реттеу мәселесіне
арналған.
Қоршаған ортаны қорғауды құқықтық реттеудің ... ... ... ... О.С. ... Н.И. Краснов, А.В. Петров, Ю.С.
Шемшученко, Б.В. ... С.А. ... А.М. ... Ю.И. ... Дубовик, А.Э. Жалинский, Э.Н. Жевлаков, П.Ф. Повелицына және ... ... ... ... ... ... ... жоғарыда аталған ғалымдардың көптеген еңбектері
мемлекетіміздің нарықтық ... ... ... ... ... ... қазіргі жаңа заң ... мен ... ... ... көзқарастар көрініс
таппаған. ... ... ... ... жағдайындағы табиғи
ресурстарды пайдаланушылардың қызметіне ... шегі ... де ... деңгейде талданып, зерттелмеген.
Зерттеудің мақсаты мен міндеттері
Зерттеудің мақсаты ... ... ... ... ... ... ресурстарды игеруде, табиғат ресурстарын
пайдалану мен ... ... ... ... ... кешенді түрде зерттеу, сонымен бірге осы ... заң ... ісін ... жөнінде нақты тәжірибелік,
теориялық ұсыныстар жасау болып табылады.
Мақсатқа ... ... ... Экологиялық құқық бұзушылықтарды реттейтін ... ... ... ... ... Табиғатты қорғау қатынастарын дамыту мен ... ... ... ... және кетеру;
- Нарық жағдайындағы табиғи байлықтарды ... ... ... ... ... танып –
білу және айқындау;
- ... ... ... ... ... ... саласындағы мемлекеттік басқару
органдарының ... ... мен ... ... ... ... ... мен
тәжірибелік ұсыныстарды жасау мен оны ашып көрсету.
Диплом жұмысының ... және ... ... ... алты ... ... үш
тараудан, қорытындыдан, нормативтік – құқықтық актілер мен пайдаланылған
әдебиеттер ... ... ... қылмыстар туралы жалпы түсінік және әртүрлі ғылыми
көзқарастар.
1. Экологиялық ... ... және ... да ... айырмашылығы.
Экологиялық қылмыстар өзіндік мазмұны мен арнайы белгілері ... ... ... ... ... ... рет «экология» түсігін
ғылыми айналысқа өзінің 1866жылы «Жалпы морфология» ... ... ... ... /3, с.5/ Экология сөзі ұзақ уақыт бойы ғылыми
пән тірі ... ... ... ... ... бөлімі ретінде қолданады.
Соңғы үш онжылдықта «экология» ұғымы әлеуметтік ұғымға айнала
бастады. Бұның себебі ... өмір сүру ... ... ... арқасында нашарлануы, өндірістік өндірістік қызметінің
сипаттының өзгерімен, ... ... ... жаңа ... ... ... байланысты. Қазіргі жаңа ұғымы ... ... мен ... табиғи ортаның ... ... ... ... қатар көптеген экологиядан туынды ұғымдар пайда бола
бастады. Олар: адам ... ... ... ... ... ... және т.б. ... Осыған орай әлеуметтік
экология қоғамда ерекше орынға ие бола бастады. ... ... ... ... бар ... айналып, осыдан
«экологиялық этика», «экологиялық мәдениет», ... ... ... ... ... ... болды.
Юриспруденция саласында «экология» термині алғаш рет 1972 ... ... ... ... ... ... ... қолдану тәжірибесі жөнінде талқылауда О.С.Кольасовпен
қолданылады. Ал ... ... ... ... КСРО
– ның Жоғарғы ... “ О ... ... ... ... ( 1989г.) ... қаулысында қарастырылды.
Заң шығару деңгейінде бұл ұғым “ ... ... ... ССР и ... ( 1991г.) ... Оның ... : екі не одан көп республикалардың экологиялық құқықтары
мен ... ... ал 27 ...... ... төнуі
туралы жазылған.
1992 жылғы Ресейдің жаңа ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
Жаңа қылмыстық Кодексінде де экологиялық қылмыстарға ... ... ... ... ... ... дәуіріндегі заңгер
ғалымдардың берген анықтамалары айтарлықтай бар. ... бірі В.В. ... ... ... ... ... – ол ... құқыққа қайшы,
адам денсаулығына нақты қауіп төндіретін әрекет болып табылады./5.с.13./.
Бұл жерде экологиялық ... ... деп ... ... қызмет істеу нәтижесінде пайда болған қоғамдық қатынастарды
түсінеміз.
1998 жылы бұл мәселе ... ... ие ... КСРО Жоғарғы Кеңесі
құқық қорғау органдарына “ экологиялық ... ... ... ... ... ... берді. Онымен қоса лауазымды тұлғалардың
болған апаттардың экологиялық зардаптарын, тұрғылықты халықтың денсаулығы
және өмір сүру ... ... ... ... ... үшін ... ... жөнінде ұсыныстар берілді.
Заң шығару органының бұл шешімі қылмыстық құқық ... ... ... ... ... ... басқа экологиялық құқық
бұзушылықтардан айырмашылықтарын, сол сияқты қоғамдық қауіпсіздікке қарсы
бағытталған қылмыстардан, адамның жеке басына және ... ... ... қарсы қылмыстардан, меншікке қарсы бағытталған
қылмыстардан ажыратып ... ... ... тигізді.
Заң әдебиеттерінде табиғатты қорғау саласында экологиялық қылмыстарды
анықтау жөнінде бірнеше көзқарастар бар. В.И. ... ... деп – ... ... ортаның табиғи ресурстарынпайдалану және
экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету бойынша заңмен белгіленген режимді
бұзуға бағытталған әрекеттерді ... ... ... айтуынша экологиялық қылмыстар – адамдардың өмір
сүруінің ... ... ... ... және ... қол ... ... табылады. Экологиялық қылмыстар – бұл табиғат
арқылы, оған әсер ету ... ... ... ... ... ... ... саласындағы қылмыстар туралы Ю.И. ... ... ... ресурстарға қылмыстық заңда көрсетілген қоғамға қауіпті,
айыпты іс - ... ... әсер ету, яғни оны ... алу ( ... ... ( құрту), бұзу ( жарамсыз ету) /8.с.41/.
Қоршаған ортаны қорғау ... ... – бұл ... құқыққа қайшылығымен қоршаған ортаны ... ... ... ... ... қауіп – қатерге төндіру не оған зиян келтіру
деп есептейді И.М. ... ... ... пен А.Э. ... ... ... деп заңмен
белгіленген қоғамға қауіпті әрекет ( әрекет және ... ... ... оның ... адам ... ... және ... ретінде саналатын табиғи объектілерге, оны қорғауға, ұтымды
пайдалануға ... ... ... ... ... саласындағы және оны ұтымды пайдалануға қарсы
бағытталған қылмыстардың ... ... ... ... ... ... дейді – П.Ф. Повелицына. Яғни экологиялық қылмыстар – бұл
қоршаған ортаны қорғау, табиғи ресурстарды пайдалану ... ... ... ... ... ... қарсы қарсы бағытталған
қоғамға қауіпті заңмен ... ... ... ... ... ойы бойынша, экологиялық қылмыстар деп – белгіленген
экологиялық құқықтық ... және ... ... адам ... ... ... қауіпті іс - әрекет немесе осындай қауіп төндіруді айтады.
Экологиялық қылмыстардың түсінігі ... ССР – нің Заңы “ ... ... ғы ... ... ... қорғау туралы” заңында да берілген.
Ондағы 72 бапта: экологиялық ... деп ... ... ... ... ... ... экологиялық құқық тәртіпке, ... ... ... ортаға, не нақты қауіп төндіретін экологиялық
зардап тудыратын қылмыстық ... ... ... ... іс ... ( ... немесе әрекетсіздік) түсіндіріледі.
Экологиялық қылмыс дегеніміз қоршаған ортаға, оның ресурстарына
халықтың экологиялық ... қол ... ... ... ... қайшы іс - әрекеттер болып табылады.
Экологиялық ... заты – ... ... ... ... ауа, ... ... орман – тоғай, мал т.б. болады.
Экологиялық қылмыстардың топтық ... ... ... ... ... ... пайдалану, тірі организмдерге қолайлы табиғи
жағдайларды ... және ... ... ... ... қоғамдық қатынастар болып табылады. Қылмыстың тікелей объектісі
экологиялық ... ... ... ... ... Тікелей
объектісінің ерекшеліктеріне байланысты. Қылмыстық ... 11 ... ... ... мына ... түрлерге бөлінеді:
экологиялық қауіпсіздікке қол сұғатын қылмыстар шаруашылық және өзге ... ... ... ... ... ( 277 - бап); ... қауіпті химиялық, радиоактивті және биологиялық заттарды
өндіру мен пайдалану кезінде экологиялық талаптардың ... ( 278 - ... ... ... биологиялық агенттермен немесе улы заттармен
жұмыс істеу кезінде қауіпсіздік ережелерінің ... ( 279 - бап); ... ... және өсімдіктердің аурулары мен зиянкестеріне қарсы
күресу үшін белгіленген ережелердің бұзылуы ( 280 - бап); ... ... жою ... шара ... ( 294 - бап); Су ... ... ... және қорғауға қол сұғатын қылмыстар; суларды
ластау, бітеу және сарқу ( 281 - бап); ... ... (282 – ... ... ... ( 283 - ... құрлықтық шельф, жер қойнауын қорғау және пайдалану ережелеріне
қол сұғатын қылмыстар. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Республикасының айрықша экономикалық аймағы туралы заңдардың
бұзылуы ( 284 - бап); ... ... жер ... ... және ... бұзу( 286 - бап);
Жануарлар дүниесін тиімді пайдалану, сақтау және қорғау ережелеріне
қарсы ... су ... мен ... ... алу( 287 ... ... дүниесін қорғау ережелерін бұзу( 289 - бап); заңсыз
аңшылық ( 288 - ... ... ... және ... ... ережелеріне қарсы
қылмыстар: ағаштар мен бұталарды заңсыз кесу ( 291 - бап); ... ... ... ( 292 - бап);
Ерекше табиғи – биологиялық ... ... ... ... ... ... мен ... сирек кездесетін және құрып
кету қаупі төнген түрлерімен заңсыз іс - әрекеттер ( 290 - бап); ... ... ... ... бұзылуы ( 293 - бап); Шаруашылық
және өзге де қызметке қойылатын ... ... ... ( ... бап);
Қылмыстық кодекстің 277 – бабында көрсетілген осы қылмыстың тікелей
объектісі шаруашылық және өзге де қызметке қойылатын экологиялық талаптар,
табиғат ... ... ... ортаны жақсарту, халықтың экологиялық
қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... жағы табиғи ресурстарды ... ... және өзге де ... ... ... және жаңғырту, пайдалануға беру және пайдалану, өнеркәсіп,
энергетика, ... пен ... ... ауыл ... және ... ... ... қалалар мен басқа да
елді мекендерді салу ... ... және ... ... және ... ... ... талаптарды сол талаптардың сақталуы
үшін жауапты адамдардың бұзуы, егер бұл ... ... ... ... ... зиян ... ... немесе
өсімдіктер дүниесінің жаппай құрып кетуіне және өзге де ауыр ... ... ... ... ... ... ... өзге де қызметті жургізу
үшін экологиялық қауіпсіздіктің ... ... ... ... ... ... жобалауды қоршаған ортаны
зиянды қалдықтармен ... жою ... ... ... пайдаланудың тиімді жақтарын есепке алу қажет; объектілерді
орналастыруға ... ... ... ... ... ... ... процесстердің даму
ерекшеліктері еске алынуы, сондай-ақ объектілердің ... ... ... оны ... арнайы түрде берген ... ... ... ... /6,с.131/
Объектілер барлық талаптар орындалғаннан ... ғана ... ... және ... ... ... және ... қойылатын барлық талаптар орындалған соң іске ... ... ... жағы ... ... ... шаруашылық және өзге де ... ... ... ... бұзылуы, қылмыстардың
зардабы және олардың арасындағы себепті байланыс ... ... ... ... үшін ... ...... жүгінуге талап етеді: яғни бұл баптың ... ... ... ... ... ... біршама. Олардың
қатарына: Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 18 наурыздағы “ ... ... ... Республикасы 1997 жылғы 15 шілдедегі “ Ерекше
қорғалатын табиғи аумақтар туралы”; Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 15
шілдедегі “ Қоршаған ортаны қорғау ... ... ... 1993
жылғы 21 қарашадағы “ Жануарлар дүниесін қорғау, өнімін молайту ... ... ... Республикасының 1999 жылғы 11 ақпандағы “
Өсімдіктер карантині туралы” заңдары, ... ақ жер ... ... ... ... т.б. ... жатады.
Экологиялық талаптардың бұзылуы орын ... ...... ... ... ... заңымен реттеледі.
Экологиялық қылмыстардың негізін бір ғана заң ... ... ... Бұл ... ... ... ... келген жөн. Ол үшін
қоғам мен табиғаттың ара – қатынасының негізін, адамның табиғатта алатын
ролі мен ... ... ... айтылғандардың негізінде экологиялық құқық дегеніміз
қоршаған ортаны қорғауға ... ... ... қол ... ... болып табылады. /4.с.17/.
Қылмыс туралы сөз болған жерде қылмыстық құрам туралы сұрақ қойылады.
Қылмыстық құрам ... ... ... ... мәселелердің бірі
болып табылады.
Соның ішінде экологиялық қылмыстық құрам қылмыстық құқық теориясында
ең күрделі шиелінескен мәселелердің ... ... ... ... ... бірнеше авторлардың айтқан пікірлері жеткілікті.
Экологиялық қылмыстық құрамдар туралы әртүрлі көзқарастардың экологиялық
қылмыстардың объектісі, яғни ... ... ... ... және оның ... ... ... қарама – қайшы
көзқарастардың орын алуында.
Қылмыстық құрамды дұрыс анықтау теориялық және ... ... ... ... ... ... ... – саяси мәнін және оның
қоғамдық қауіптілік дәрежесі мен сипатын ашуға көмектеседі. /8.с.11/.
Экологиялық ... ... заң ... ... ... алмастыру бірнеше заңгер ғалымдардың еңбектерінде айтылған.
Ғалымдардың көзқарастары бойынша экологиялық қылмыстардың құрамдарын
шаруашылық қылмыстардың құрамдарымен меншіктік қылмыстардың ... ... ... ... саласындағы қылмыстардың қылмыстық құрамдарын
талдай келе шаруашылық ... ... ... өзіндік
айырмашылықтары бар. Себебі қоршаған ортаны қорғау саласындағы қылмыстардың
негізінде зардап тек халық шаруашылығы емес, ... ... да ... Экологиялық жүйенің өзгеруі, энергетикалық, жылу, ... ... ... ... және т.б. ... ортаны қорғау
саласындағы қылмыстардың қылмыстық құрамдарын шаруашылық қылмыстардың
қылмыстық ... ғана ... ... ... ... пікірлері бойынша экологиялық қылмыстардың
қылмыстық құрамдарын меншіктік қылмыстардың қылмыстық құрамдарымен ... ... ... ... ... ... ... байлықтардың материалданған мемлекеттің меншігінде деп
түсіндіреді. ... ... ... Ю.И. ... еңбегінде толық жетілдірілген
нысанда көрініс тапқан. Ляпуновтың қарастырған ... ... ... ... ... ... ол ... меншіктің
қоғамдық өндірістік қатынастардың материалдық негізіне қолсұғушылық деген
қорытынды жатыр. ... ... оның ... ... қоршаған ортаны
қорғау саласындағы қылмыстардың қылмыстық құрамдары, ... ... ... ... түріндегі қатынастар
болып табылады. /11.с.13/.
Бұл жерде Ю.И. Ляпуновтың ... ... ... ... ... құрамын меншікпен мағыналастыру қылмыстың мәнін
экологиялық тұрғыдан қажетті ... ашып ... ол ... ... ... ... ... меншікте тек қана табиғаттың белгілі бір ... ... және ... ... ... объектілер ғана
болды. Бірақ қылмыстық құқық табиғи ортаның ешкімнің меншігінде болмайтын
элементтерін де қорғайды. ... ... ауа, ашық ... ... қарастырылып жатқан көзқарас бойынша аталған элементтер
қылмыстық қүқықпен қорғалу мүмкіндегі жоқ, ... ол ... ... пәні болып табылмайды.
Меншікке қарсы қылмыстардың пәні ... ... ... ... ... ... ... Экологиялық қылмыстардың пәні –
табиғат ресурстары, яғни ... ... бір адам ... ... бөлініп
алынған кезде ғана тауар – ақшаны ... ... ... орта ... ... ... тұратын табиғат,
табиғи объектінің болуы экологиялық қылмыстық құрамдардың басқа ұқсас, сол
сияқты табиғи объектінің ... ... ... айырмашылығын
көрсететін арнайы белгілеріне жатады. ... ... ... ... экологиялық қылмыстар болып ... ... ... ... ... деп тану ... болған сәтте объект экологиялық байланыс жүйесінде болуы
қажет. /13.с.99/.
Аталған белгіге байланысты экологиялық ... ... ... ... жою, ... ... ... еріксіз ұстаудағы
зоопарктердегі және т.б. жануарлар, ... ... ... ... ... ... мақсатындағы балықтарға зиян
келтіруді ... ... ... ... ... ... ... ие болғанмен, олар біріңғай экологиялық
жүйеде болмағандықтан және қоршаған орта және оны ... ... бір ... ... байланысты В.В. Петров былай деген: табиғат объектілері үш
титулға ие, табиғат объектісі, ... және ... ... Расында
да табиғатты қорғай отырып, біз ... ... ... жалға берушінің құқықтарын қорғаймыз. /6.с.19/.
1.2 Экологиялық қылмыстардың жүйесі.
Арнайы экологиялық ... ... ... ... ... рет байқау жасады. Олар арнайы ... ... ... ... ... топтастырады.
Жануарлар дүниесін қорғау ережелерін бұзу ( 289 - бап). ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық
қатынастар. Қылмыстың заты жануарлар ... ... ... ... ... ең ... оған Республика аумағында ... ... ... және ... ... өмір ... ... барлығы жатады. Жануарлар
түріне: сүтқоректілер, құстар ... ... ... дүниесін құқықтық қорғау Қазақстан Республикасының
Конституциясында, Қазақстан ... 1992 ... 21 ... “ Айналадағы табиғи ортаны қорғау туралы”, “ Жануарлар дүниесін
қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы” ... баян ... орай ... ... ... ... өсімін молайту,
оларды сақтауға мемлекет айрықша мән беріп, оларды қорғау ... ... ... ... кінәліні қылмыстық жауаптылыққа тарту
шаралары көзделген./15.с.22/.
Қылмыстық ... 289 – ... ... ... ( ... қорғау ережелерін бұзу ) объективтік жағынан : а) ... ... ... мен ... құралдарын пайдалану, өсімдіктерді
қорғау құралдарын, минералдық тыңайтқыштарды және ... да ... ... ... дүниесін қорғау ережелерінің бұзылуы.
Бұларға: қазылған шұңқырларға ... ... ... құлап
мертігуі, өлуі, көлік құралдарын жүргізушілерінің жануарларды қағып, басып
өлтіруі, ... ... ... ... ... және басқа препараттарды қауіпсіз қалдырудан ... ... ... өлім – ... ұшырауы сияқты фактілер
жатады. б) аңшылық алқаптарымен балық ... ... ... тәртібін бұзу. Бұл жерде жануарлардың осы ... ... бұзу ... сөз болып отыр. Арнаулы ... ол ... ... көрсетілген.
Қылмыстың объективтік жағының тағы бір ... ... ... ірі ... ... жануарлар дүниесінің жойылуы немесе қырылуы
болып табылады. Жойылу деп ... жеке ... ... жоқ ... ол ... деп оның ... бір бөлігінің өлім – жітімге
ұшырауы болып табылады. Жойылуы ... ... ірі ... көлемінде
болуы керек. Ірі көлемдегі залалдың түсінігі ... ... ... 288 – бабының ескертуінше берілген.
Жануарлар дүниесін қорғау ережелерін бұзумен одан ... ... ... байланыс анықталуы қажет. Қылмыс материалдық
құрамға жатады және ол заңда көрсетілген ... ... ... ... аяқталған деп танылады. Қылмыс ... ... ... ... ... істелуі мүмкін. Қылмыстың субъектісі 16
– ға толған жай немесе лауазымды адам.
Жануарлар мен өсімдіктердің сирек кездесетін және ... ... ... ... ... ... - бап).
Қылмыстың объектісі құрып кету қаупі төнген жануарлар ... ... ... ... ... ... заты – Қазақстан Республикасының қызыл кітабына негізілген
жануарлар мен ... ... ... түрлері және ... ... ... ... ... ... ... қызыл кітабына негізілген жануарлар мен өсімдіктердің сирек
кездесетін және құрып кету қаупі төнген түрлерін немесе олар ... ... ... алу, ... сондай – ақ оларды жою ... ... ... ... ... ... мен өсімдіктердің
сирек кездесетін, құрып кету қаупі ... ... ... Оларды
заңсыз олжалауға, алуға, ... ... – ақ ... заң ... тыйым
салады. Қызыл кітапқа жазылған жануарлар мен өсімдіктердің мекендейтін
орындарына – жануарлар мен ... ... ... ... - ... ... жер, су үсті бөліктері жатады. мысалы ... ... ... ... ... жағалауы ерекше сирек құстар мен
балықтар өсетін орын. ... ... ... түрлері өсетін –
Тянь – Шань шыңы т.б.
Қылмыс құрамы құрылысы жөнінен материалдық. Ол ... ... ... ... ... мен өсімдіктер дүниесін заңсыз
олжалау, алу, ... ... жою ... ... ... ... деп танылған.
Қылмыс субъективтік жағынан тікелей қасақаналықпен істеледі.
Қылмыстың субъектісі 16 – ға ... кез ... ... қорғалатын табиғи аумақтар режимінің бұзылуы ( 293 - бап).
Қылмыстың тікелей объектісі ерекше қорғалатын ... ... ... мен ... ... ... ... заты мемлекет қорғауына ... ... ... ... ( қорықтар, ұлттық, тарихи – табиғи және ... ... ... ... ... ... және зоологиялық бақтар, дендарийлер, курортты және демалыс,
туризмге арналған аймақтар.).
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың тізімі және ... ...... ... ... ... ... аймақтары”
туралы арнаулы заңында көрсетілген.
Қылмыстың ( 293 – ... 1 - ... ... жағы: а) ерекше
қорғалатын табиғи аумақтардың режимін бұзу; б) осы режимді ... зиян ... ... ... ... ( ... ... қорықтардан басқа) ерекше
қорғалатын табиғи ... ... жою, өрт қою, су ... ... ... ... осы ... ағаштар мен бұталарды
кесу сияқты қоғамға ... іс - ... ... ... ... ... негізделген. Осыған ... ... ... аумақтардың режимін реттейтін, қолданылып жүрген
арнаулы құқықтық – нормативтік ... дәл ... оның ... ... ... ... зиянның түсінігі ҚР 288 – бабының түсінігінде берілген.
Қылмыс субъективтік жағынан ... ... ... 16 – ға ... ... – тің 293 – ... 2 – тармағында осы қылмыстың ауырлататын түрі
ерекше қорғалатын табиғи аумақтардағы мемлекеттік ... ... ... елеулі зиян келтіре отырып ... ... ... үшін жауаптылық белгіленген.
Экологиялық ластау ... ... үшін ( 294 - ... экологиялық ластауды келтірген жағдайды;
б) осы ластау өлімге, жаппай ауруға немесе өзге де ауыр ... ... ... ... ... міндетті адамдардың оны іске
асырмауы;
г) экологиялық ластау ... ... зиян ... ...... Экологиялық қылмыстардың ... ... ... ... ... және объективтік
жағын анықтаудың кейбір құқықтық мәселелері.
Экологиялық қылмыстар мен байланысты ... ... ... ... ... орны зор. Қылмыстың объектісі қылмыстық
құқық теориясының маңызды әрі даулы мәселесі болып табылады. ... ... ... ... бұл ... заңмен қорғалынатын қоғамдық
қатынастар. ... осы сала ... ... бұл ... әр ... ... құрылым және мазмұнын бере отырып анықтау ... ... ...... ... ... мынадай
ұғымдармен, “ мүлік”, “ мүдде” және басқа да ... ... ... ... ... ... ... ішкі құрылысы және
оның мазмұнының элементтері жайлы ортақ шешімнің ... ... ... ... анықтау теолиялық және тәжірибелік
маңызы зор. Ол қылмыстың әлеуметтік – ... ... ... оның ... ... мен ... анықтауға көмектеседі.
Қылмыстың қол сұғу объектісі, ... ... ... заты ... ... ... ... сұрақтар жөнінде ортақ ... ... ... түрлері мен және жеке талаптарына талдау
жасау барысында қарама – қайшылықтар ... ... орай ... ... біртұтас шешімнің болмауы осы қолсұғушылық бағытталған
объектілердің тікелей және топтық ... ара ... ... жол ... Экологиялық қатынастар объектісінің маңыздылығын
шешу арқылы қоршаған ортаны ... ... ... ...
құқықтық реттеу саясатын дұрыс анықтауға сол ... ... ... ... құрамдардан айыруға және криминализация, декриминализация қызметі
саласында сұрақтар анықталынады. Қорғалынатын ... ... ... шығармашылық қызметінде және заңды соттық талқылауда
үлкен роль атқарады. ... ... ... қорғау саласындағы қылмыстық қол сұғушылықтар
әдетте мынадай призма ... ... ( ... ... табиғи
ресурстарды және қоршаған ортаны пайдалану ( сақтау, өндіру, жақсарту)
талдау жүргізілді. Осы ... ... ... ... ... ... басымшылық көрсетіп келеді. Бұл көзқарас мынадай себептерге
байланысты толық ... ... ... ... ... ... ол шаруашылық мүдделерге бағынуға ... ... ... ... ... мен денсаулығын қорғау екінші мәселе болып қалып
отыр. Екіншіден, ... ... ... жөнінде заңдардың әр түрлі
ведомстволық ... ... ... ... Анализ бойынша, олардың
мазмұны, реттейтін қатынастары бір – біріне қарама – ... ...... ... ... ... ... заңгер ғалымдардың арасында ортақ көзқарас жоқ. Кейбір ғалымдар
табиғатты қорғау саласындағы ... ... ... ... ... ... жатқызады, себебі бұрынғы
Республикалардың Қылмыстық Кодекстерінде ... ... ... жөніндегі тарауға енгізілген.
Ал, А.Н. Трайнин табиғатқа қарсы қылмыстарды шаруашылық қылмыстарға
жатқызады. /22.с.113/
З.А. ... бұл ... ... – шаруашылық мүдделерге
қарсы қылмыстар деп атады. Бұл ... әр – ... ... ... ... ... саласындағы, аң аулау
саласындағы, балық аулау және т.б. ... бұл ... ... табиғи байлықтарды тасымалдау және өндіру қызметінің тәртібін
есептейді. ... ... ... ... ... ... ... қылмыстардың объектісінен айырмашыл ықтары бар. Қоршаған
ортаны қорғау саласындағы қылмыстардың ... ... ... емес қоршаған табиғи ортаға да зардап келеді./24.с.13/
Басқа ғалымдардың пікірі бойынша ... ... ... ... ... ... ... социалистік меншік
қатынастары қарастырылады. Бұл жайлы ... және ... ... ... ... оның ... концепциясында табиғи
ресурстарға қылмыстық қол сұғушылық социалистік меншіктің ... ... ... ... қол ... деген
қорытынды ой жатыр. Ю.И. ... ... ... ... ... қылмыстардың объектісі болып – мемлекеттік меншіктің
заттандырылған табиғи ... ... ... саласындағы қылмыстардың объектісі деп ... ... ... ... ... ... толығымен
ашып көрсетпей, экономикалық категория ретінде қарастыруға жатқызады. Бір
жағынан меншіктік ... тек ... ... ... ... объектілер жатады. Ал бірақ қылмыстық ... ... ... ... ... бола ... ... Мысалы: атмосфералық ауа, ашық теңіз сулары. Осы ... ... ... ... ... аталған объектілер
мемлекеттік ... ... ... ... болып отыр.
Меншікке қарсы қылмыстардың заты болып – мүлік, тауарлық – заттық
құндылықтар және т.б. ... ... ... заты болып
табиғи ресурстар, яғни белгілі бір қызмет арқасында ... ... ... ... ... ... табылады.
Тағы бір ғалымдар ... ... ... ... объектісі деп – табиғи байлықтардың өзін жатқызады. Біздің
көзқарасымыз бойынша мұндай позициямен келісуге болмайды. ... ... ( ... ... байлықтары, балықтар, жануарлар) объектілер
деп есептесек, онда ... ... заты мен ... ... отырмыз.
Экологиялық қылмыстардың объектісі деп – табиғи байлықтарды пайдалану
тәртібін атайтын ғалымдардың пікірлерімен келісуге ... ... ол ... қатыс болып табылмайды, ... ... ... болып табылады. Сонымен қатар беріліп отырған
анықтама өте тар, себебі олардан қандай әлеуметтік құндылықтар ... ... және ... ... осы пайдалану тәртібімен
қамтамасыз етілетіні белгісіз.
Экология саласындағы қоғамдық ... ... мен ... ... және ... мүдделерді зерттей келе, Э.Н. Жевлаков
мынандай қорытынды шығарды – экологиялық қылмыстардың ... ... ... пен ... ... ... ұтымды түрде пайдалану,
адамға қолайлы сапалы түрде ... және ... ... ... ... ... қатынастарды түсінуді айтады.
Жоғарыда аталған Э.Н. Жевлаковтың қоғамдық қатынастарын ... ... деп ... ... ... Себебі онымен келіссек
адамға қолайсыз табиғи ортаны пайдалану құқықпен реттелмейтін ... ... Ал оны ... ... мақсатына сәйкес келмейді.
/20.с.45/
Экологиялық қылмыстардың объективтік жағы белсенді әрекет ... ... ... ... ... Табиғат қорғау жөніндегі
нормалар ... ... салу ... ... Тек ... ... бір тұлғалар үшін құқықтық міндет ... яғни ... ... ... ... ... ... тұлғалардың белгілі бір міндеттерді орындамауы
немесе тиісінше ... ... ... ... ал тыйым салу
нормалары арқылы жазылғандар әрекет ... ... ... Заң
әдебиеттерінде қоршаған ортаны қорғау саласындағы қылмыстардың объективтік
жағы тек қана белсенді әрекеттер арқылы ... ... ... ... ... кесу, балықтарды заңсыз аулау және жою, ... ... және т.б. ... ... ... ... бұл ... келісуге
болмайды. Қылмыстық құқыққа ... деп – ... ... өз ... толық есеп беретін, енжар түріндегі тұлғаның жүріс –
тұрысы, яғни ол ... ... ... ... ... ... ол ... орындауға жағдайы бола отырып әдейі орындамауы
танылады.
Экологиялық қылмыстардың көбісінің құрамы формальдық ... ... ... заң ... ... ... бұзылуын нақты көрсетіп
объективтік жақтың міндетті белгісі ретінде, ... ... ... одан туындаған белгілі зардаппен ... ... ... және ... ... ету және т.б. ... қылмыстардың
құрамдары.
Заң шығарушылар экологиялық қылмыстарға байланысты материалдық құрамды
атайды.
Оның міндетті белгісі ретінде ... бір ... ... ... ... ... одан туындаған қылмыстың нәтижесінде, яғни
қылмыстық зардаппен оны байланыстырып тұрған себепті ... ... ... ... ... ... бұзылуы арқылы
жасалынған ... ... ... ... ... ... зардап арасындағы себепті байланыспен жасалынса әрекетті
жасаған ... ... ... тартылады. Сол сияқты экологиялық
қылмыстардың құрамдарында келте құрам кездесуі ... ... ... ... ... белгілерін көп жағдайларда
объективтік жақтың негізгі құрамының ... ... ... ... заңсыз балық аулау, заңсыз аңшылық, континентальдық шельф жөнінде
заңдарды бұзу заңсыз орманды кесу құрамдары егер ... ... ... ... ... ... белгілері тыйым салынған уақыт, ... ... ... ... ... жасау құралдары толғанда орын
алады. Ал заңсыз балық аулаумен аңшылық ету үшін ... ... ... ... факультативтік белгілер әрекеттің қоғамдық
қауіптілігін ... ... ... ... ... ... ... құқық теориясында материалдық құрамды қылмыстарды саралау
кезінде ... ... ... ... ... және сандық жағынан пайда
болған ... яғни ... ... ... ... ... Н.Д. Дурманов жазғандай, сан жағынан таусылмайтын өзгерістерден
пайда болған нақты адамның жүріс – тұрысы емес қылмыстық ......... емес “ ... ... ...... емес, тек заңда
жазылған нақты қылмыстың белгілеріне сәйкес әрекеттер болып ... ... ... саласындағы қылмыстардың зардаптарын бағалауда
бұл айтылған тезис өте маңызды роль атқарады деп – Э.Н. ... ... ... ... барлық компоненттері бір – бірімен тығыз байланыста
бола отырып экологиялық жүйені құрайды және оның кез – ... ... ... басқаларына әсерін тигізеді. Мысалы, ауаның ластануы
ормандардың құруына алып ... оның ... су ... бұзылуы,
топырақ эрозиясы, сол аймақтың климаттық жағдайының ... ... ... ... ... ... келтірілген зиянның
бүкіл көлемін белгілеудің қажеті аз, ал керісінше заңда көрсетілгендей,
негізгі жақынырақ ... ... ... Бұл ... ... ... айыптауға әкеліп соғады.
Табиғи ортаға келтірілген зиян 3 элементтен тұрады:
А) Нақты зардап;
Б) Пайдаланбаған ... ... ... ... шығындар;
Қылмыстың объектісі экологиялық қауіпсіздігі аясындағы қатынастар.
Қылмыстың заты – микробиологиялық, биологиялық агенттер, микроорганизмдер (
бактериялар, вирустар, микроскопиялық ... т.б. ) улы ... ... ... ... ... басқа да
биологиялық агенттерді немесе улы заттарды жинап қою, жою ... ... ... талаптарды бұзу немесе оларды Қазақстан Республикасына
ұқсату, сақтау немесе көму ... ... ... егер ... ... ... қоршаған ортаға елеулі зиян келтіру қатерін туғызғаны
арқылы сипатталады. Микробиологиялық немесе басқа да биологиялық ... улы ... ... істеудің тәртібін ... ...... актілер бар. Осы заттармен жұмыс істеудің
экологиялық ... бұзу ... ... үшін маманның немесе
сарапшының көмегі қажет. Демек көрсетілген ... ... ... ... сәйкес экологиялық талаптарды бұзу әрекет немесе ... ... ... Әрекетке биологиялық агенттерді, улы заттарды
жарамсыз тәсілдермен сақтау, өлшеу немесе оларды ... ... ... ... ... ... ... бұзулар жатады. /17.б.43/
Әрекетсіздікке осы заттарды жиып қою, өндіру, сақтаудың белгілерін
қауіпсіздік ережелерін сақтамау жатады.
Қылмыстан адам денсаулығына немесе ... ... ... зиян ... тууы ... ... формальдық құрамға жатады. Заңда көрсетілген
экологиялық талаптарды бұзған елеулі зиян келтірілу қаупі ... ... ... ... аяқталған деп саналады. ... ... ... ... ... ... субъектісі арнаулы, жоғарыда көрсетілген заттармен жұмыс
істеуге жіберілген адам.
ҚК – тің 279 ... 2 – ... осы ... ... ... ... ластануына, улануына немесе ... ... зиян ... не ... ... ... дүниесінің
жаппай құрып кетуіне әкеп соққан, сондай – ақ төтенше экологиялық жағдай
аумағында жасалған дәл сол ... ал осы ... 3 – ... өте ... түрі осы баптың бірінші немесе екінші
бөліктерінде көзделген, ... ... ... ... ... ... әкеп ... әрекет үшін жауаптылық белгіленген.
ҚК – тің 279 – бабы 2 тармағында сөз ... ... ... ... ... деп Қазақстан Республикасының “ Қоршаған ортаны ... 1997 ... 15 ... ... 8 – тармағына сәйкес белгілі
бір аумақта адамдардың іс - ... ... ... ... салдарынан пайда
болған қоршаған ортаның адамдардың өмірі мен дегсаулығына, жануарлар мен
өсімдіктер дүниесін сақтауға тұрақты ... ... ... ... бар объектілерді айтамыз.
Қылмыстың ұғымы үй және жабайы жануарларды, құстарды және өсімдіктерді
қорғау жөніндегі ... ... ... ... заңы – ... және үй жануарлары, құстар, балықтар, аңдар
және басқа жануарлар сондай – ақ өсімдіктер дүниесі.
Объективтік ... ... ҚК – тің 280 ... 1 – ... ... ережелерді бұзу індеттерге немесе өзге де
зардаптарға әкеліп соғу ... ... ... ... ... ... ... малдәрігерлік заңында берілген. Осы
ережелерді бұзу ... ... өзге де ... ... соққан
жағдайда қылмыстық жауаптылық орын алады. Індеттер мен жануарлардың жаппай
жұқпалы аурумен ауруы ( эпизотия, сибирлік язва, қорасан т.б.) өзге де ... ... ... ... ... ( ет, ... өндіруді жою, белгілі бір тұрғын пунктеріне келіп – ... ... ... ... ... ... ол ... көрсетілген зардаптар орын алған
уақыттан бастап аяқталған деп саналады. ... ... мен ... ... ... ... сан ... арнаулы құқықтық – нормативтік актілері бар. Осыған
орай өсімдіктердің аурулары мен зиянкестеріне қарсы күресу үшін ... ... ... ... заң ... арқылы анықтау
қажет. Баптың бұл бөлігінің диспозициясы да бланкеттік. Белгіленген
ережелерді бұзу ауыр ... әкеп ... ... адам ... тартылады. Ауыр зардаптарға өсімдіктер ауруларының жаппай
тарауы ( ... ірі ... ... ... ... ... ... орман ағаштарының ауруға ұшыраулары жатады.
Экологиялық ластауға ұшыраған жерлерде зарарсыздандыру немесе өзге ... ... ... ... міндеті жүктелген адамдардың осындай
шараларды жүргізуден жалтаруда немесе тиісінше жүргізбеуі адам өліміне, не
адамдардың жаппай ауруына, не ... орта үшін өзге де ... ... ... ... кодекстің 294 – бабы бойынша жауапқа тартылады.
Қылмыстың объектісі экологиялық қауіпсіздікті реттейтін қоғамдық
қатынастар.
Экологиялық ... ... ... ... ... ... жою ... шараны қолданбаудан, одан заңда көрсетілген
зардаптардың орын алуынан және ... пен ... ... ... ... Көрсетілген зардапты жою жөніндегі ... ... осы ... ... ... белгіленген шараларды
жүргізуден жалтаруды ( сөз бұйдаға салып ұзаққа ... өз ... ... ... ... тиісінше жүргізбеуі ( жартылай шала ... ... ... ... талапқа сай емес күйде жүргізуі), заңда
көрсетілген зардап адам өліміне, не адамдардың жаппай ауруына, не қоршаған
орта үшін өзге де ауыр ... әкеп ... 294 – бап ... жауаптылық
туындайды. Өзіне міндет жүктелу заң немесе ... ... ... ... ... сот ... ... мүмкін. Қылмыс құрамы
материалдық, ол заңда көрсетілген зардап орын алған сәттен ... ... ... Іс - әрекет пен зардаптың арасын байланыстыратын себепті
байланыс болуы шарт. /38.б.26/
Қылмыс ... ... ... істеледі. Қылмыстың
субъектісі арнаулы, 16 – ға толған, ... осы ... ... ... ... ... жай ... ластау, бітеу және сарқығаны үшін қылмыстық жауаптылық
белгілеудің мақсаты су ... ... ... ... ету, ... қасиеттерін сақтауды, тіршілік етушілердің көбісіне судан болатын
зиянды тойтару ... ... ... заты жер беті ... жер ... ... ауыз сыымен жабдықтау көздері болады. Суды қорғау
ережелері көптеген заң және басқадай ...... ... ... су ... ... ... ортаны қорғау
туралы заңда, суды ластаудан қорғау туралы ережелерді және тағы басқадай
нормативтік – ... ... ... ... ... жағы: а) жер беті немесе жер асты
суларын, ... ауыз ... ... ... ластау, бітеу сарқу не
олардың табиғи қасиеттерін өзге де ... б) осы ... ... ... ... ... ... орман немесе ауыл шаруашылығына
елеулі зиян келтіруге әкеп соқса, в) іс - әрекет пен ... ... ... болуы арқылы сипатталады.
Зиянды заттардың қосылуы салдарынан пайда болған судың физикалық,
химиялық немесе биологиялық сипатының өзгеруі судың ... деп ... ... су ... ... ауылшаруашылық, балық
шаруашылығы және басқа мақсаттарға дұрыс пайдалану үшін ... ... ... ... ... ... ... суды сынап көру жолымен
аанықталады. Өндірістік және тұрмыстық қатты қалдықтар мен қоқысттардың
суға тасталуы ... ... деп ... ... ... су ... жайы ... және суды ... ... Жер асты және жер үсті ... ... ... ... кеміп,
пайдалануға жарамсыз болуын су объектілерінің сарқылуы деп білеміз.
/40.б.98./
Су сарқылуы өзендердің, ... ... жер ... жер ... және басқа су объектілерінің бірқалыпты су режимін сақтаудан,
суды пайдаланатын ... су ... ... ... ... ... жер асты суларын сарқылудан ... ... ... ... ... ... ... жұмыстардды тікелей су немесе оған жақын ... ... ... судың құрамының зиянды өзгеруі ... ... өзге де ... деп айтамыз.
Жабайы аңдардың, құстардың өсуінің сиреуі, ағаштардың, ормандағы барлық
өсімдіктердің ... ... ... ... ... келтірілген
елеулі зиян болып табылады.
Балықшылардың ауруға, өлім – ... ... ... ... және тағы
басқа зиянды зардаптардың орын алуы балық қорына келтірілген елеулі зиян
болып табылады.
Заңда ... іс - ... мен ... ... ... болуы шарт.
Қылмыс заңда көрсетілген балама ... ... орын ... бастап аяқталған деп танылады.
Қылмыстық кодекстің 281 – бабының 2 – ... осы ... түрі ... ... зиян ... немесе жануарлар
немесе өсімдіктер дүниесінің жаппай құрып ... ... – ақ ... ... ... не төтенше экологиялық ... ... дәл сол ... үшін ... ... ... зиян ... – жеңіл, орта, ауыр дене жарақатын келтірулер
жатады.
Жануарлар ... ... ... ... ... кетуі туралы
түсінікті Қылмыстық кодекстің 278 – бабына талдау жасағанда атап көрсеттік.
Ерекше қорғалатын ... ...... ... “ Ерекше
қорғалатын табиғи аумақтар туралы” 1997 жылғы 15 шілдедегі заңына сәйкес
мемлекеттік ... ... ... ұлттық табиғи парктер, мемлекеттік
табиғи парктер, мемлекеттік табиғат ескерткіштері, мемлекеттік ... ... ... ... ... дендрологиялық
парктер, ерекше мемлекеттік маңызы бар ғылыми ... ... ... су
қоймалары, халықаралық маңызы бар сулы - батпақты алқаптар, жер қойнауының
экологиялық, ғылымми, ... және өзге де ... ... ... ... ... жағдай аумағының түсінігіне ҚК – тің 279 – ... ... ... ... – тің 281 – ... 2 – ... сөз болып отырған ерекше,
қорғалатын табиғи аумақ және төтенше экологиялық жағдай ... ... ... ... ... бұл ... жасалған қоғамға қауіпті іс -
әрекет қылмыстың зардабының ... ... ... ... ... ... кодекстің 281 – бабының 3 – тармағында осы ... ... түрі осы ... бірінші немесе екінші бөліктерінде
көзделген ... ... кісі ... әкеп ... үшін жауаптылық
белгіленген./37.б.36/
Қылмыстың тікелей объектісі атмосфералық ауаны ... ... ... заты ... ... ... ... ауа.
Объективтік жағынан а) атмосфераға ластайтын заттар шығару ережелерін
немесе қондырғыларды, ғимараттарды және өзге де объектілерді ... ... б) бұл ... ауаның табиғи қасиеттерінің ластануына
немесе өзге де өзгеруіне әкеп ... в) ... ... ... ... ... ... заттар шығару ережелерін немесе қондырғыларды
ғимараттарды және ... өзге де ... ... ... бұзуға
Қазақстан Республикасының “ Атмосфералық ауаны қорғау” және “ Қоршаған
табиғи ортаны қорғау туралы” заңдарында көрсетілген ... ... ... ... ... ... шараларды жүргізбеу, лас заттарды
тазалау және оларды бақылау ... ... ... ... немесе өзге де объектілерді пайдалану кезінде зиянды физикалық
ықпал ету шегінің белгіленген нормативтерін сақтамау, зиянды ауаны ... ... ... ... ... ... ... істеу
сияқты әрекеттер жатады.
Қылмыстың объективтік жағының қажетті белгісі ауаның табиғи
қасиеттерінің ... және өзге де ... ... соғу ( ... ... ... ... атмосфералық ауаның физикалық, химиялық
құррамы бұзылып, ол адамдардың ... мен ... ... ... ... зиян ... қатерін туғызуы) болып табылады. Іс -
әрекет пен ... ... ... ... ... қажет.
Қылмыс құрамы материалдық. Қылмыс
субъективтік жағынан қасақаналықпен немесе абайсыздықпен істеледі.
Қылмыстың ... ... ... жай ... Адамның денсаулығына
зиян келтіру және абайсызда кісі ... әкеп ... ... ... ауырлататын және аса ауырлататын түрлері болып табылады.
Қылмыстың объектісі теңіз аясының экологиялық қауіпсіздігі.
Қылмыстың істелу орны ішкі ... ... ... ... теңізі және ашық теңіз сулары болып табылады.
Қылмыс объективтік жағынан құрғақтағы көздерден, не адамның денсаулығы
мен теңіздік жанды ресурстары үшін зиянды, не ... ... ... ... ... оларды көлік құралдарынан немесе ... ... ... ... ... бұзу ... теңіз
аясын ластау арқылы көрініс табады./6.б.28/
Теңіз суларына араласқан жағдайда адамның денсаулығына теңіздің жанды
ресурстарына, теңіз ... ... ... қауіп келтіретін,
халықаралық шарттар бойынша бақылауға алынған заттар зиянды заттар деп
танылады.
Ластау ... ... ... ... теңіз аясына тастайтын
объектілер жатады. Заңда олар құрғақтағы көздер, ... ... ... ... ... құрылғылар деп көрсетілген.
Қылмыстың объективтік жағының тағы бір белгісі адамның денсаулығы мен
теңіздің жанды ресурстары үшін зиянды, не теңіз аясын ... ... ... ... мен ... көму ... оларды көлік
құралдарынан немесе теңізде орналасқан құрылғылардан тастау ережелерін бұзу
болып табылады. Көму – ... ... мен ... ... ... оларды теңіз суы аясында қалдыру болып табылады. Қылмыс көрсетілген
заттар мен материалдарды тастаған уақыттан бастап аяқталған деп табылады.
Тастауға – ... мен ... ... ... ... ... аясына әдейілеп лақтыру жатады.
Теңізде орнатылған жасанды құрылғыларға теңіз аясында ... ... ... арналған техникалық құрылымдар, бұрғылау қондырғылары,
теңіздегі құрылыстар және т.б. жатады.
Адамның денсаулығы мен теңіздің жанды ресурстаоы үшін зиянды ... тірі ... ... ға, ... ... оларға ауру жұқтыруға
қабілетті улар, мұнай және мұнай өнімдері, спирт, сульфид, ... ... және ... ... ... ... ... “ теңіз аясын заңды пайдалануға кедергі келтіретін”
деген ұғымға теңіз жануарларын, балықтарды ұстауға, суды ... ... ... ... ... бермейтін жағдайлар жатады.
Қылмыстық кодекстің 283 – бабының 1 – тапмағында көрсетілген қылмыс құрамы
формальдық қылмыс жоғарыда көрсетілген іс - ... ... ... ... ... деп табылады.
Қылмыс субъективтік жағынан тікелей қасақаналықпен істеледі.
Қылмыстың субъектісі 16 – ға толған адам. ... ... 283 ... 2 – ... адамның денсаулығына, жануарлар мен өсімдіктер
дүниесіне, балық қорына, қоршаған ортаға, демалыс аймақтарына не ... ... ... мүдделерге елеулі зиян келтірген дәл сол әрекеттер ... ... ... адамның денсаулығына жеңіл орта, ауыр жарақаттар
келтірілуі, ижұқпалы ауруға душар болуы, ... ... ... ... ... ... орын ... балық қорының азаюы,
тұқым шашпауы, қоршаған ортаның улануы, бүлінуі, ... ... ... көбеюінен демалыс аймақтарын мақсатты ... ... ... оны ... ... үшін орасан материалдық
және қаржы – қаражатының қажет болуы жатады. Келтірілген зиянның ... ... ... ... жағдайларға қарап сот анықтайды. /48.б.77/
Қылмыстық кодекстің 283 – бабының 3 – ... осы ... түрі осы ... ... ... екінші бөліктерінде көзделген
абайсызда кісі өліміне әкеп слққан әрекеттер үшін жауаптылық көзделген.
Қылмыстық кодекстің 283 – бабының 2,3 – ... ... ... ... ... ... құрамы 1958 жылғы халықаралық құрлықтық шельф туралы
конвенцияға сәйкес ... ... ... ... құрлықтық шельфінде
айрықша экономикалық аймағында табиғат ресурстарын қорғау қатынастары болып
табылады.
Құрлықтық шельфтің түсінігі мен режимі ҚР ... ... ... ... берілген.
Заңға сәйкес құрлықтық шельфте Қазақстан Республикасы аумақтақ
теңізінен ... бір ... ... ... теңіздің үсті және су асты
аумағындағы кен байлықтары жатады.
Айрықша экономикалық аймаққа аумақтық ... тыс ... ... ... ... жатады.
Қылмыс объективтік жағынан : Қазақстан ... ... ... ... ... олардың айналасына немесе Қазақстан
Республикасының айрықша экономикалық аймағына ... ... ... сол ... ... ... және ... кеме жүрісінің
қауіпсіздігін қамтамасыз ету құралдарын салу, пайдалану, күзету мен ... бұзу ... ... ... құрлықтық шельфінде немесе айрықша
экономикалық аймағында заңсыз құрылыстар тұрғызу деп кез ... ... ... жүрген нормативтік – құқықтық актілерге ... ... ... көрсетілген талаптардың шарттарын бұзып іске
асыруды айтамыз.
Қазақстан Республикасының айрықша экономикалық аймағында қауіпсіздік
аймақтарын ... ... кеме ... ... ... ... ... пайдалану күзеті немесе жою ережелері ... ... ...... актілермен реттеледі. Осы
көрсетілген заңдармен нормативтік ... ... бұзу ... іс ... ... ... объективтік жағынан қажетті белгілерінің бірі қылмыс жасалу
орны: ... ... ... ... ... айрықша
экономикалық аймағы болып табылады.
Құрылысы жағынан бұл ... ... ... ... ... ҚК –
тің 284 – бабында тізбектелген іс - әрекеттердің біреуін ... ... ... деп танылады.
Субъективтік жағынан қылмыс қасақаналықпен ( тікелей немесе жанама)
істеледі.
Қылмыстың субъектісі 16 – ға ... ... ... ... лауазым адамдары тартылуы мүмкін. Қазақстан Республикасының
құрлықтық шельфінің немесе Қазақстан Республикасы айрықша ... ... ... ... ... жүргізілген зерттеу, игеру
үшін жауаптылық ҚК – тің 284 – бабының 2 – тармағында ... ... ... ... ... ... қоғамдық
қатынастар.
Қылмыстың заты өнеркәсіп, ауыл шаруашылық, жеке ... жер ... ... ... жерді улау, ластау немесе улы
химикаттарды, тыңайтқыштарды, ... ... ... ... де ... ... радиоактивтік немесе биологиялық заттарды сақтау
пайдалану, тасымалдау және көму ... ... ... ережелерін бұзу
салдарынан шаруашылық немесе өзге де қызметтің зиянды өнімдерімен бүлдіру,
адамның денсаулығына ... ... ... зиян ... ... нашарлауына әкеп соққан іс - әрекеттер арқылы сипатталады.
Сонымен бұл қылмыстың объективтік жағы ... ... 3 ... ... а) ҚК – тің 285 – ... диспозициясында көрсетілген
ережелерді бұзу; б) адамның денсаулығына ... ... ... ... в) іс - ... пен ... ... зардабының арасындағы
себепті байланыс;
Жерді уландыру: ластаудың немесе басқадай ... ... ... ... ... ... ... өсімдіктердің өсуін
ынталағыштар ( ауксиндер: гибборимендер, цитокининдер т.б.) улы химикаттар
( петицидтер, ... ... ... ...... қалдықтар жатады.
Көрсетілген заттарды қолданудың, сақтаудың, ... және ... ... белгілейтін көптеген құқықтық –
нормативтік актілер бар. ... ... ... заңдар, табиғат
қорғау заңдары, қауіпті химиялық, биологиялық, радиоактивті заттарды тіркеу
туралы ... ... т.б. ... заң ... басқадай нормативтік – құқықтық актілердің
талабын бұзу адамның денсаулығына ... ... ... зиян ... ... жеңіл, орта, ауыр дәрежелі жарақат келтіруі
мүмкін.
2. Экологиялық қылмыстардың ... мен ... ... ... ... ... қылмыстық құқығы бойынша экологиялық
қылмыстардың субъектісі ретінде есі ... ... ... ... ... көрсетілген қылмыстық жауаптылықты орындайтын жасқа толған
жеке тұлға танылады. Экологиялық қылмыстардың субъектісі болып ... ... ... ... психикалық жағдайына және жасына байланысты болып жатқан
құбылыстарды сезіне біліп және өзінің ... ... есеп ... адам болу ... Сонымен экологиялық қылмыстың субъекісі 16 ... ... ... ... ... азаматтары, азаматтығы
жоқ адамдар, яғни жеке ... ... ... ... ие жеке тұлғалар экологиялық қылмыстардың субъектісі ... Бұл ... ... ... ... тек жеке адам
саналады. 29.б.33
Әрекет етіп тұрған заң бойынша кәсіпорындар, ... ... ... ... ... ... табылатын, яғни
заңды тұлға бұл қылмыстық әрекеттің ... ... ... Егерде
заңды тұлғаның әрекетінде қылмыстың белгілері анықталса, яғни экологиялық
қылмыстың құрамдары бар қылмыстық ... ... онда сол ... өзі емес нақты қылмыстық әрекет жасаған өкілі ... ... ... жауаптылыққа тартылуы тиіс.
Қылмыстық құқықтың субъектісі болып жауаптылыққа ... ... ... Ұлыбританияның және басқа да ... ... ... ... Бұл ... заңды тұлғалардың жасаған
қылмыстық әрекеттері үшін айыппұл ... жаза ... ... ... ... бойынша корпорация келтірген залалы және
жасаған әрекетсіздігі үшін, сол ... ... ... ... мақсаттары үшін
пайдаланғаны немесе жүктелген міндеттерін орындамағаны үшін ... не ... ... жаза ... ... ... ... оның әрекеттеріндегі адал емес ниеттерін және
әрекетсіздіктерін анықтап шығару.
Кеңестік кезеңдегі қылмыстық құқық теориясында ... ... ... ... ... алғашқы қозғағандардың бірі болып
А.Н. Трайнин айтқан болатын. Ол бұл ... А.М. ... ... ... ... проблема ретінде көтерді:” Заңды тұлғаның
мүшелерімен жасалынған қылмыстық ... үшін ... ... ... ... ... ... заңды тұлғаның өзін тарту
мүмкін бе?”-деген ұсыныс болды./22.б.113/
Соңғы уақытта бұл сұрақ қайта ... ... Оны ... ... ... ұйымдардың, яғни заңды ... ... ... ... ... ... туындаған.
Қылмыстық құқықтық әдебиеттерде ғалым заңгерлердің ... ... ... ... ... мәселесіне әр-түрлі көзқарастар
байқалады.
П.Ф. Повелицынаның пікірі бойынша заңды тұлғалардың ... ... үшін ... болу ... ... ... Жегалков былай деп жазған: “ Заңды ... ... ... ... ... процесінде абайсызда жасалынған
қылмыстар үшін, сол ... сол ... ... ... ... ... ... заңды тұлғаның мүддесі үшін ... үшін ... ... ... ... Э.Н. Жевлаковтың пікіріне қарама-қайшы позицияны ұстанды.
Оның айтуы бойынша:” ... ... ... бұл ... ... ... Біріншіден, мұндай заңмен бекітілетін сұрақтарда шешімі ... көп. ... ... да жеке ... ... ... бола ... тұлғаның әрекетіндегі қасақаналық пен абайсыздық дегеніміз ... көне ... ... және ... заңдардың
негізінде жатқан көзқарастармен ойларға байланысты қатыссызды қатысты ... ... ... ... ... категоиялар :
кінә, жауаптылық, қылмыс, қылмыстық әрекеттің ... ... айту ... ... отырған жағдайға байланысты, яғни әр-түрлі нысандағы
жауапкершілік серіктестіктері, жеке кәсіпорындар және т.б. ... сол бір ... ... ... ... ... ... ортаны қорғау мәселесі кейінгі орынға қалдырылып отыр. Сондықтан
заңды тұлғалардың жасаған ... ... үшін ... ... ... ... ... Бұл біздің көзқарасымыз бойынша
осы тектес құқықбұзушылықтар үшн маңызды ескерту ... ... ... өзі де заңды тұлғаларды экологиялық ... ... ... ... емес, бірақ мынадай сөз айтады: “ ... ... ... ... ... үшін ... ... бойынша
отандық көне қылмыстық ... ... және ... және ... ... жөніндегі қағидалар туралы толығымен қайта ... ... ... заң экологиялық қылмыстарға байланыты жауаптылықты енгізе
отырып негізінде қылмыс субъектісін нақты атап ... ... ... ... ... ... ... кезінде субъект
ретінде ҚР азаматы, ... ... және ... жоқ ... ... ... лауазым иелерімен немесе ... ... ... ... бұл ... сәт ... ... жағдайды табуға байланысты экологиялық қылмыстарды саралау, ... ... ... ... жиынтығымен жасалынған қылмыстық ... ... ... ... ... ... көрсетілмеген
нормалар балама-лауазым атқа ие болды. Экологиялық қылмысқа байланысты
бұндай ... ... сот ... ... ... қылмыс құрамдарының субъектілері лауазым ... ... ... ... ... ... жауаптылыққа тартылады.
Лауазым иесі қылмыстың орындаушысы ретінде болып және ... ... ... онда ол жеке тұлға ретінде жай ... ... ... ... ... ... экологиялық қылмыс лауазымды тұлғаның ... ... ( ... ... ... ... қоршаған ортаға елеулі зардап
келтірсе) жасалынса,
Онда жауаптылық қылмыстың жиынтығы бойынша, яғни лауазымды ... ... үшін ... ... жағы жеке ... ... ортаны қорғау
саласындағы жасаған қылмыстық әрекетіне психикалық қатынасын білдіреді.
Еліміздің қылмыстық құқығы қасақана ... ... ... ... үшін қылмыстық жауаптылықты қолданады. Экологиялық қылмыстық
әрекеттің ... ... ... ... егерде норманың
диспозициясында қылмыстың белгілері ретінде көрсетілмесе әсерін ... ... ниет пен ... ... ... түрімен мөлшерін
тағайындауда ескертіледі.
Заң әдебтеттерінде мынадай пікірлер бар, экологиялық қылмыстардың
мынадай ... ... су ... алу, ... ... ... кесу тек ... кінә ретінде сипатталады. Аталған қылмыстың
құрамдары формальды болып табылады, яғни олар абайсыздықта жасалынуы мүмкін
емес. Осыған қарама – ... ... ... – ақ ... ... қылмыстарда, яғни жоғарыда аталғандай
қылмыстық зардаптар көрсетілген ... жағы ... ... ... ... нысанында да жасалынуы мүмкін, егерде осы мәселе
жөнінде ... ... ... ... онда бұл ... ... ... теориясында экологиялық қылмыстардың ниеті мен мақсаттары
жөніндегі ... аз ... Бұл ... криминологиялық жоспарда
көрініс таба отырып оның қылмыстық құқықтық сипаттамасы қажетті деңгейде
қарастырылмаған. /24.б.33/
Көбінесе экологиялық ... ... ... ... Мысалы:
заңсыз аңшылық, ормандарды заңсыз кесу сияқты ... ... ... табу ... ... әрекеттер арқылы жасалынады.
Экологиялық қылмыстық заңда арнайы қылмыстық субъектісінің белгілі
анықтамасы жоқ. Оның ... ... ... ... ... ... кодексінде қаралған, барлығымызға белгілі қылмысқа
жауаптылық, ең ... ... ... жол бермеу, белгілі жас
мөлшері бойынша жалпы экологиялық қылмысты анықтау жүзеге ... ... ... ... жауаптылыққа Қазақстан Республикасы
қылмыстық кодексінің жеке баптары бойынша мал ... ... ... ... ... ... куәгерлер, тағы сол
сияқтылар тартылады. Бұл белгілер, яғни қызметі жалпы қылмыс ... ... ... ... тиіс ... ... қылмыстық кодексінде арнайы экологиялық қылмыс
субъектісінің категориясы қойылған. Лауазымды адамның түсінігі ... ... ... 107 – бап ... ... қылмыс субъектісі
туралы жалпы түсінік. ) Қазақстан Республикасы қылмыстық кодексінің 13 бабы
арнайы экологиялық қылмыс субъектісі ... ... ... ... ... бойынша анықталған.
В. Орлов былай деп дұрыс көрсетеді: “ қылмыстық құқық бойынша айрықша
қылмыс субъектісін анықтаудың маңызы өте зор. Жалпы қылмыстың ... ... әр ... ... ісіне, атқаратын әлеуметтік рөліне сай
анықталады. Бұл жерде экологиялық қылмыстық ... ... ... ... бір ... ... ... келтірген залалы,
оған қоса лауазымды, азаматтығы, тағы басқа белгілері” /14.б.60/
Қылмыстың объектісі 16 – ға ... ... ... 291 – ... 2 – ... осы ... түрі: барлық топтағы ағаштар мен бұталарды, сондай – ақ ... ... ... ... ... ... ... мен бұталарды заңсыз
кесу, сол сияқты өсуін тоқтату үшін зақымдау, егер бұл әрекеттер:
а) әлденеше рет;
ә) ... ... ... ... ... ірі ... жасағаны үшін жауаптылық көзделген;
Әлденеше рет қылмыстың түсінігі Қылмыстық Кодекстің 11 – ... ... ... Қылмыстық Кодекстің 290- бабының ескертуінде берілген.
Адамның өзінің қызмет бабын пайдаланып ... ... ... 287 – ... 2 – ... бойынша шешіледі.
Ормандарды жою немесе зақымдау ( 292 - бап) жайлы түсінік.
Қылмыстың объектісі ормандарды ... ... ... ... аты ... ... жататын барлық орман топтары, сондай – ақ ... ... екпе ... ... 292 – бабының 1 – тармағында көрсетілген
қылмыстың объективтік жағы отты немесе өзге де ... ... ... ... ... ... ... – ақ орман қорына кірмейтін
екпе ағаштарды жою немесе зақымдау арқылы көрініс табады.
Отты немесе өзге де қауіптілігі ... ... ... қолдануға (
Өрт қауіпсіздігі ережелерін бұзу, қазба байлықтарды ашу, құрылыс салу,
құбыр ... ... ... беретін линиялар жүргізу, ормандарды
агрохимикаттармен өңдегенде сақтандыру ... ... ... /40.б.78/
Адамның денсаулығына қауіп келтіруге бір немесе бірнеше адамға жеңіл,
орта немесе ауырлықтағы зиян келтірулер жатады. Жануарлар немесе өсімдіктер
дүниесінің жаппай құрып ... ... ... аумақтар бойынша заңсыз
қырғынға ұшырауы жатады.
Өзге де ауыр зардаптарға адамдардың ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырудың үзілуі, ... ... ... ... ... Баптың диспозициясында
көрсетілген іс - әрекеттер мен орын ... ... ... ... ... ... ... субъективтік жағынан қасақаналықпен немесе
абайсыздықпен істеледі.
Қылмыстың субъектісі арнаулы, 16 жасқа толған, ... және ... ... ... ... ... ... жалпы лауазымды
немесе лауазымды емес адамдар. Мысалы экологиялық сарапшылар, жергілікті
атқару ... ... ... ... немесе бақылау
органдарының лауазымды адамдары т.б.
Ықтимал экологиялық қауіпті химиялық, ... және ... ... мен пайдалану негізінде экологиялық талаптардың
бұзылуы ( 278 ... ... ... ... ... ... биологиялық заттарды өндіру мен пайдалану негізінде ... мен ... ... ... ... қоғамдық қатынастар.
Қылмыстың заты химиялық радиоактивті, биологиялық заттар.
Объективті жағынан ... ... ... экологиялық қауіпті
химиялық: радиоактивті және биологиялық заттарды өндіру, ... ... ... ... өзге де ... істеу кезінде
экологиялық ... ... егер бұл ... ... немесе қоршаған ортаға елеулі зиян келтіру қаупін
төндіру ... ... ... - өте ... ... ... тері, нерв
жүйелеріне қатты әсер ететін, тұншықтыратын, тітіркендіретін және ... ... ... ... материалдарға – құрамында ядролық қосындылары бар
заттар жатады. Мысалы, уран, плутоний ... ... ... ... мен ... арасында
жаппай ауру тарататын әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... радиоактивті және
биологиялық ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу тәртібі арнаулы құқықтық нормативтік актілермен
реттеледі. Яғни, қылмыстық ... 278 ... ... ... болып табылады.
Осы көрсетілген жұмыстарды жүргізу ... ... бұзу ... ... ... немесе қоршаған
ортаға елеулі зиян келтірк қаупін төндіруі қажет. ... ... ... ... ... объектілерінің жағдайларының
улануға, ... ... тым ... кетуі; ... ... ... өлім-жітімге ұшырауына әкеліп ... ... ... ... ... ... елеулі зиян
келтіру мүмкіндігі төнуі жатады. Зиян ... ... ... болмағанын тергеу, сот органдары ... ... ... ... ... формалық. Ол диспозицияда ... ... ... ... уақыттан бастап аяқталған деп ... ... ... ... ... ... ... қауіпті заттармен жұмыс істеу тәртібін ... ... ... және соны ... ... ... ... экологиялық қауіпті химиялық,
радиоактивті және биологиялық заттарды өндіру мен ... ... ... 16-ға ... ... ... 2-тармағында қоршаған ортаның ластануына, улануына
немесе зақымдануына, адамның денсаулығына иян ... не ... ... ... жаппай құрып кетпеуіне әкеп соққан, сондай-ақ
төтенше экологиялық жағдай аумағында ... дәл сол ... ... ... қылмыс құрамы материалдық. Қылмыстық жауаптылық заңда ... ... ... да орын ... ... ... онай зардап
болмаса да, бірақ іс-әрекет төтенше экологиялық жағдай аумағында жасалса
аяқталған деп танылады.
Қазақстан ... ... ... ортаны қорғау туралы:
тұрғындарды төтенше оқиғалардан қорғау жөніндегі және басқа заңдарға сәйкес
Республиканың ... ... ... ... немесе басқа
қызметтерді дұрыс жүргізбеу әрекеттерімен ... ... ... ... мен ... өмір ... тұрақты теріс әсер
ететін елеулі жағдайларға байланысты қала, аудан жеке ... ... ... ... деп ... ... Экологиялық қылмыстарды саралаудың құқықтық проблемалары.
3.1.Экологиялық қылмыстарды саралаудың түсінігі.
Экологиялық қылмыстарды ... ... ... ... ... ... түрлерге бөліп қарастырамыз. Су қоймаларын
ластау, Қазақстан Республикасының құрлықтық ... ... ... ... және жер қойнауын қорғау және пайдалану ережелерін ... ... мен ... ... ... ... бұзу, ерекше
қорғалатын табиғи аумақтар ... ... ... ... биологиялық агенттермен, улы заттармен жұмыс істеу кезінде
қауіпсіздік ержлерін ... ... және өзге де ... ... талаптардың бұзылуы.
Су қоймаларын және ауаны ластау. Адам 70% ... ... Бұл ... өмір сүру ... байланыстыратын компонент болып табылады.
Су және оның сапасы тікелей біздің денсаулығымызға және өміріміздің
ұзақтылығына әсер етуші болып табылады. /44.б.83/
Су қоймаларын ... ... ... және өзге де қызметтерге
адам денсаулығына елеулі зардап келтіреі. Дүниежүзілік денсаулық ... ... ... ... ластанған судан жыл сайын 500
миллионнан аса адам қасірет шегеді ... ... ... ... және ... ... ... Бірақ территорияның оннан тоғыз бөлігі
аридтыұқ зона болып, яғни ... ... су ... ... қоса ... ... ... Қазақстанмен шекаралас транзит арқылы
жүргізіледі. Республика өте көп емес су ресурстарына тиесілі, небәрі 55 ... оның 5/3 –і ғана ... ... ... ... және ... ... табиғат қорғау құқық жүйесінің құрамдас
бөлігі болып табылады. Бұған үстінгі қабаттағы және ... ... ... және ... ... сулар жатады.
Экологиялық қылмыстардың бұл ... ... ... ... ... ... қылмыс құрамдары бар, суларды
ластау, бітеу және сарқу ( 281-бап), ... ... ... ( 283- ... ... суды ... байланысты пайда болған қоғамдық
қатынастар болып табылады. Қылмыстың заты – су. ... ... ... ... ... Субъективтік жағынан қылмыс қасақана және
сонымен қатар абайсызда жасалады. Субъектісі –жалпы 16 ... ... ... жеке ... және ... ... арнайы субъект, яғни белгілі бір
лауазым иесі болып ... ... ... саралаудың түрлері.
Жер және жер қойнауын қорғау саласындағы қылмыстарды саралау
мәселесі.
Жердің ... ... ... адам ... ... ... өмір сүру көзі ... жерлердің пайдалануға жарамсыз
болуының тікелей себебі болып табылады.
Топырақ табиғат ортасының жаңартылмайтын қайнар көздерінің бірі.
Сондықтан оны ... мен ... ... ... ... бірі
болып табылады. Әдебиеттерге сүйенсек, елімізде екі миллион гектардан астам
ластанған жарамсыз жерлер бар.
Қазақстан Республикасында жер қатынастарын ... ... ... ... ... 2003 жылы қабылданған Жер кодексі болып табылады.
Бұл нормативтік актіде жерді пайдалану тәртібі, жер ... мен ... ... ... және ... ... жер санаттары туралы баяндалған.
Жер кодексінің 5 бабында оның міндеттері:
Қазақстан Республикасында жер заңдарының міндеттері: жер учаскесіне
меншік ... мен жер ... ... ... ... мен
тоқтатылуының негіздерін, шарттары мен шектерін:; жер учаскелерінің меншік
иелері мен жер ... ... мен ... жүзеге асыру
тәртібін белгілеу; ... ... ... мен ... ... ұдайы қалпына келтіріп отыруды, табиғи ... ... ... ... ету ... жер қатынастарын реттеу; шаруашылық
жүргізудің барлық нысандарын тең ... ... үшін ... жасау;
жеке және заңды тұлғалар мен мемлекеттің жерге құқықтарын ... ... ... ... мен дамыту; жер қатынастары саласында
заңдылықты нығайту болып табылады деп айтылған. /17.б.49/
Қазақстан ... жер қоры ... ... ... мынадай
санаттарға бөлінеді:
1) ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер;
2) елді ... ... ... мен ... елді ... ... ... байланыс, қорғаныс жері және өзге де ... ... ... ... ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың жері, сауықтыру мақсатындағы жер;
5) ... ... ... су ... ... босалқы жер;
Экологиялық қылмыстардың бұл түрі, яғни суды ... ... ... ... қоғамдық қатынастар. Қылмыстың заты өнеркәсіп, ... жеке ... ... жер ... және ... ... ... жерді улау, ластау немесе улы
химикаттарды, тыңайтқыштарды, өсімдіктердің өсуін ... ... де ... ... ... немесе биологиялық заттарды сақтау,
пайдалану, тасымалдау және көму кезінде оларды қстау ережелерін ... ... ... өзге де қызметтің зиянды өнімдерімен бүлдіру,
адамның денсаулығына немесе қоршаған ортаға зиян келтіруге, ... ... ... әкеп ... іс - ... ... сипатталады.
/18.б.56/
Сонымен бұл қылмыстың объективтік жағы ... ... 3 ... құралады:
а) қылмыстық кодекстің 285 – ... ... ... ... ... денсаулығына немесе қоршаған ортаға зиян келтіру;
в) іс - әрекет пен ... ... ... ... ... ... ... жатады және ол заңда көрсетілген
зардаптардың бірінің орын алған ... ... ... деп ... ... қылмыс қасақаналықпен немесе ... ... есі ... 16 жасқа толған жай және лауазымды
жеке тұлға ... ... ... жер ... қорғау және тиімді пайдалану
аясындағы қоғамдық қатынастар. Мұндай қоғамдық ... ... жер ... ... заңы ... ... ... диспозициясына сәйкес осы қылмыстың затына пайдалы
қазбалар жатады.
Жер қойнауын қорғау және ... ... бұзу ... ... 1. ... қазбаларды өндіруге байланысты емес
құрылыстарды жобалау;
1. орналастыру;
2. салу;
3. кен өндіру кәсіпорындарын пайдалануға беру;
4. пайдалану кезінде жер ... ... және ... ... ... сондай – ақ пайдалы қазбалар жатқан алаңдарға өз бетінше құрылыс салу,
бұл әрекеттер ... зиян ... ... соғуы арқылы сипатталады. Жер
қойнауын қорғау және пайдалану ережелері арнаулы экологиялық және тау –
кен заңдарында белгіленген.
Осы заңдарға сәйкес жер ... ... ... соны ... бар ... ... ... емес кәсіпорындар, жекелеген
азаматтар құқылы. Осыған орай Қазақстан ... жер ... ... жер ... ... нұсқауларында нақты құқықтары ... ... ... орай олар кен ... тиімді пайдалану және
қорғау; жер қойнауын пайдалануға байланысты жұмыстарды қауіпсіз ... ... ... ... ... орналастыруды және
басқа заңсыз ... ... ... ... ... бұзу ... зиян келтіруге әкеліп соқса,
іс-әрекет қылмыс болып табылады.
Едәуір ...... кен ... ... істеп
шығару; кен өндіру ... ... ... ... ... ... ... лицензияда көрсетілмеген
кен игеру ісімен айналысу және т.б. ... ... ... ... ... ... зардап орын алған
уакыттан бастап ол аяқталған деп ... ... ... ... ... келтірілген едәуір зиянның арасында
себепті байланыс ... ... ... ... ... де, абайсыздықпен де
істеледі.
ҚК-тің 286 ... 2- ... осы ... ... ... жер
қойнауын пайдаланудың барлық сатыларында жалпы экологиялық ... ... бұл ... ... мен ... ... жаппай құрып
кетуіне, мемлекетке ірі ... ... ... ... зиян ... соққаны үшін жауаптылық көрсетілген, жер қойнауын пайдаланудың барлық
сатыларындағы экологиялық талаптарды бұзуға айналғаны ... ... ... жер қойнауына қауіпті жарылыс жасау, кен ... ... ... ... Осы ... сақтамау заңа
көрсетілген зардапқа әкеліп соғуы ... ... 2- ... көзделген әрекеттер абайсызда адамдардың
жаппай ауруына немесе кісі өліміне әкеп соқса, онда ... ... ... 286- ... 3- ... ... оюъектісі табиғи жағдайда мекендейтін ... ... ... және ... ... жөніндегі қоғамдық қатынастар
Қылмыстың зтына әртүрлі балық тұқымдары; теңіз немесе тұщы су жануарлары:
теңіз аңдары өзге де су ... су ... ... ... ... ... ... және өзге де су
жануарларын немесе өсімдіктерін заңсыз алу;
а) бұл әрекет ірі зиян ... ... ... ... жүзгіш көлік құралын немесе жарылғыш және химиялық
заттарды, электр тоғын, не аталған су ... мен ... ... өзге де ... қолдану арқылы,
в) ұрық шашу орындарында немесе оларға бару ... ... ... табиғи аумақтар мен төтенше ... ... ... арқылы сипатталады.
Заңда белгіленген ережені бқзып балықты, теңіз аңдарын, өзге де ... ... ... өз ... рұқсатсыз, лицензиясыз, тыйым
салынған жерлерлен, , ... ... ... құралдар мен тәсілдерді
пайдаланып заңда көрсетілген заттарды алу заңсыз алу деп танылады.
Осы бап ... ... ... үшін осы баптың диспозициясында
тізбектелген іс - ... ... ... өзі жеткілікті. Бапта
көрсетілген норма бланкеттік диспозицияға ... ... ... аумағында қолданылатын балық қорын қорғау және сулардан балық
ұстауды реттеу туралы арнаулы ереже бар.
Су ... мен ... ... алу орны ... ... сулары, оның ішінде теңіз, көл, тоспа су қоймалары
және басқа да су көздері.
Су жануарлары мен өсімдіктер дүниесін заңсыз алу мына ... іс ... ... ... ғана ... ... ... а) ірі зиян
келтіру арқылы ірі зиянның мөлшері алынған ... ... ... ... ... – ақ жануарлары мен өсімдіктер дүниесіне
келтірілген ... ... ... ... Ірі ... ... ... кітабына жазылған жануарлар дүниесін жою, ... шашу ... жою, ... ... қырғынға ұшырауы да жатады;
б) қздігінен жүретін жүзгіш көлік ... ... ... ... ... элекетр тоғын, не ... су ... ... ... ... ... де әдістерін қолдану. Бұларға катерлі,
моторлы қайықтарды, ... ... ... ... мен ... ... ... да су жануарларын, өсімдіктерді ... ... ... ... басқа көрсетілген заттарды заңсыз алу үшін атылатын, жарылатын
қару, кесетін немесе тесетін басқа да құралдар ... ... ... шашу ... ... оларға бару жолдарында. Ұрық шашу, балықты
көбейту, оларды ... ... су ... ... ... ... белгілейді. Осы ережеде ұрық шашу, оларға ... да ... Осы ... су ... мен ... алу ... ... г) ерекше қорғалатын табиғи аумақтар мен
төтенше экологиялық жағдай ... ... осы ... – тің 287 – ... 1 – ... ... ... теңіз
аңдарын өзге де су жануарларын немесе өсімдіктерін ірі зиян келтіре отырып
заңсыз алу қылмысы ... ... іс - ... пен одан пайда болған ірі
зиянның арасын байланыстыратын себепті ... ... ... ҚК – тің 287 – ... 1 – ... басқа іс - әрекеттер
формальдық құрамға жатады. Қылмыс бұл ... су ... ... ... ... ... ... іс - әрекеттердің біреуін
істеген уақыттан бастап аяқталған деп танылады.
Қылмыс субъективтік жағынан тікелей қасақаналық арқылы сипатталады.
Қылмыстың субъектісі 16 – ға ... ... ... ... жүзгіш көлік құралын немесе жарылғыш және химиялық
заттарды, ... ... не ... су ... және ... ... өзге де ... қолдану. Бұларға катерлі, моторлы қайықтарды,
басқа ... ... ... мен ... ... ... ... су жануарларын, өсімдіктерді заңсыз алу әрекеттері жатады. Бұдан басқа
көрсетілген заттарды заңсыз алу үшін ... ... ... ... ... ... да ... пайдаланылуы мүмкін; в) ұрық ... ... ... беру ... ұрық шашу, балықты көбейту,
оларды сақтау, қорғау су объектілерінің тізімін Қазақстан Республикасының
Үкіметі ... Осы ... ұрық ... ... бару ... да
айқындалады. Осы орындардағы су жануарлары мен өсімдіктерін заңсыз ... ... ... ... ... ... мен төтенше экологиялық жағдай
аумақтарында істелген осы әрекеттер( мұның түсінігіне ҚК – тің 281 ... 2 – ... ... ... тоқталғанбыз).
ҚК – тің 287 – бабының 1 – тармағында көрсетілген балықты, теңіз аңдарын,
өзге де су ... ... ... ірі зиян ... ... алу қылмысы материалдық құрам. Іс - әрекет пен одан ... ... ... ... байланыстыратын себепті байланыс болуы керек.
Ал, ҚК – тің 287 – бабының 1 – ... ... іс - ... ... ... Қылмыс бұл ретте су жануарларын немесе
өсімдіктерді алмағанның ... ... ... іс - ... ... уақыттан бастап аяқталған деп танылады.
Қылмыс субъективтік жағынан тікелей қасақаналық арқылы сипатталады.
Қорықтар мен ерекше қорғалатын ... ... ... сондай –
ақ қоршаған ортаны қорғайтын мемлекеттік органдардың лауазымды адамдары
қызмет бабын ... 287 – ... ... ... іс - ... ... топтың түсінігі ҚК – тің 31 – бабында берілген.
Экологиялық қылмыстың көптеген түрлері бар, ... ... ... ... ... жануарлар дүниесін қорғау және
тиімді пайдалану жөніндегі қоғамдық ... ... ... заңдылығы мына құжаттармен
Қазақстан Республикасының “ жануарлар дүниесін ... және ... ... Қазақстан Республикасындағы аңшылық және ... ... ... ... нормативтік – құқықтық
актілермен, арнаулы нұсқаулармен реттеледі.
Қылмыстың заты ... ... ... ... ... болып табылады. Қылмыс объективтік жағынан заңсыз аңшылық
әрекетін жасау арқылы ... ... – тің 286 – ... сәйкес:
а) ірі зиян келтіріп,
б) механикалық көлік құралын немесе әуе көлігін, жарылғыш ... ... ... мен ... ... ... жоюдың өзге де
әдістерін қолданып;
в) аулауға толық тыйым салынған құстар мен аңдарға қатысты;
г) ... ... ... ... мен ... ... ахуал
аймақтарында жасалған әрекет заңсыз аңшылық деп ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
заңдарында белгіленген айлық есептік көрсеткіштен үш жүз есе асып ... ірі ... ... деп ... Заңсыз аңшылық арқылы алынған
жануарлар дүниесінің құны ... ... ... ... арқылы немесе
сарапшылық арқылы анықталады./15.б.59/
Механикалық ... ... ... ... жол, ... ... машиналары, моторлы қайық, катер,
ал әуе көлігіне кез – келген ... және ... ұшу ... ... қолдануға тыйым салынған қарулар мен әдістердің тізбегі
аңшылық ережелері туралы нормативтік ... ... ...... ... ... улы химикаттарды қолдану
немесе өрт қою, ... да ... ... ... ... ... тыйым
салынған құстар мен ... ... ... ... ... ... көрсетілген. Қазақстан Республикасының қызыл
кітабына ... ... 288 – ... “ а” ... ... ... ал ... тармақшаларындағы ( б,в,г) қылмыс ... ... ... ... ... ... ... қасақаналықпен
істеледі.
Қылмыстың субъектісі 16 – ға толған адам.
ҚК – тің 288 – бабының 2 – тармағында осы ... ... ... ... ... пайдаланып немесе адамдар тобы алдын – ала сөз ... ... топ ... дәл сол ... үшін ... көзделген.
Экологиялық қылмыстың – ормандар мен бұталарды қорғау және ... ... ... заты ... ... ... ағаштары мен бұталары, орман
ұорына кірмейтін немесе кесуге тыйым ... ... мен ... ... ... Қазақстан Республикасының 1993 жылғы Орман
кодексінде белгіленген. Барлық ормандар және орман шаруашылығын жүргізуге
берілген жерлер ... ... ... қорына жатады.
Орман қорына ауылшаруашылық жерлерін қорғайтын орман қондырғылары
немесе басқадай ... мен ... ... жол, автомобиль жолы және
каналдарды қорғап тұратын орман белдеулері, елді мекендер мен ... ... үй ... саяжайлардағы және саяжай
учаскелеріндегі ағаштар кірмейді.
Қазақстан ... ... ... ... – экономикалық қызметтері мен орналасқан жерлеріне қарап орман
қорлары екі топқа бөлінеді. /14.б.86/
Бірінші ... суды ... ... ( ... көл, бөгет және басқа
су қоймаларының жағалауларын ... ... ... ... ... және ... орындары, қорықтар мен қорықтық аймақтар, қлттық
және тарихи парктердегі ормандар, ерекше құнды ... ... ... бар ... генетикалық – резервтер мен табиғи ... ... ... ... жеміс – ағаш екпелері, ... ... ... ... ... ... таулы аудандардағы пайдаланылу
маңызы шектеулі ормандар жатады. ... іс - ... ... ... ... барлық топтағы ормандарда ағаштар мен бұталарды,
сондай – ақ орман қорына ... ... ... ... ... ... мен
бұталарды заңсыз кесу, сол сияқты өсуін ... үшін ... ... ... зиян келтіру арқылы сипатталады. ... ... ... ... – ақ ... кірмейтін басқа да ... мен ... ... ... ... ағаштар мен бұталарды кесуге ... ... ... ағаш кесу ... ... орман
билетінің негізінде жүзеге асырылады.
Ағаштар мен бұталарды рұқсатсыз кесу заңсыз деп танылады, ... ... ... болғанның өзінде рұқсат етілмеген жерден, рұқсатта
көрсетілген санға және сапаға сәйкес келмейтін түрде ағаштар мен бұталарды
кесуге заңсыз деп ... ... ... материалдық құрамға жатады. Олзаңда
көрсетілген әрекеттер елеулі зиянға әкеліп ... ... ... ... ... ... 288 – ... ескертуіне сәйкес қылмыс
жасаған кезде Қазақстан Республикасының заңдарында ... ... ... жүз есе асып түсетін залал мөлшері елеулі залал ... Іс - ... пен ... осы залалдың арасында себепті
байланыс болуы ... ... ... ... ... ... объективті жағының тағы бір қажетті белгісі шаруашылық және
өзге де қызметке ... ... ... ... ... ... ... адамның денсаулығына зиян келтіруі, жануарлар немесе
өсімдіктер дүниесінің жаппай ... ... ... немесе өзге де ауыр
зардаптардың орын алуы болып табылады. Қоршаған ортаның едәуір ... ... ... ... ... немесе өсімдіктер дүниесінің
өмір сүруіне қауіп келтіретін ... ... ... – тің 278 – бабының 3 – тармағында: осы баптың бірінші немесе
екінші боліктердің ... ... ... ... ... кісі ... әкеп соққан әрекеттер үшін жауаптылық көзделген. Жаппай
сырқаттануда көп адамдар ... ... ... ... қатардан шығып
қалады. Сырқаттың тікелей себебі - әкологиялық қауіпті заттарды өндіру,
пайдалану ... ... ... ... ... зиян ... ... немесе ауыл шаруашылық емес
өсімдіктердің, орман ағаштарының опат болуы, су ... ... су ... ... атмосфералық ауаның ластануы арқылы
келтіріледі.
Заңның диспозициясында көрсетілген ... бұзу мен орын ... ... ... ... болуы шарт.
Қылмыс материалдық құрамға жатады және ол заңда көрсетілген
зардаптардың ... орын ... ... ... ... деп ... субъективтік жағынан қасақаналықпен немесе абайсыздықпен
істеледі.
Қылмыстың субъектісі 16 – ға толған жай және ... ... – тің 285 – ... 3 – ... төтенше экологиялық жағдай
аумағында жасалған сол әрекеттер, ал осы баптың 3 – тармағында ... ... ... кісі ... әкеп ... ... үшін
жауаптылық белгіленген.
Қылмыс құрамы материалдық. Қылмыстың объективтік жағының міндетті
белгісіне қылмыстың зардабы ( ... ... – ақ ... ... екпе ... жою ... ... жатады. Іс - әрекет пен
зардаптың арасындағы себепті байланыс анықталуы қажет.
Қылмыстық кодекстің 292 – ... 1- ... ... субъективтік
жағынан кінәнің абайсыздық түрі арқылы жасалады.
Қылмыстың субъектісі 16 – ға толған ... ... 292 – ... 2 – тармағында ... ... жағы ... сондай – ақ орман қорына кірмейтін
екпе ағаштарды өртеу, өзге де жалпы қауіпті ... не ... ... ... ... ... салдарынан қасақана жою немесе
зақымдау арқылы сипатталады.
Мұндағы ормандарды жою мен бүлдірудің ... - ... мен ... де ... ... жарылыс жасау, су жіберу) жасау немесе ... ... ... ... ... орын алып отырған экологиялық жағдайды талдай келе,
қоршаған ортаны ... ... ... ... әлі де ... ... етіп отыр. Қылмыстық – құқықтық табиғат қорғау нормаларын анализдеу
негізінде, табиғат объектілерін қорғау, ... ... ... ... қылмыстар үшін жазалау мәселелерін кеңейтуді талап ... ... ... ... тенденциясы өмірдің биологиялық
негізі ретінде мәнге ие бола бастады.
Қазіргі уақытта әрекет етіп ... ... ... ... ... отырған әкологиялық жағдайды реттеуде сәйкессіздік туындап отыр. Олар
басқа құқық салаларында өзгерістердің болмауы, ... ... ... қажеттігін байқалмауы және аталған қылмыстардың сапалы
өзгеруін ескермеуі, сонымен ... ... ... ... өсуі.
Табиғат пайдалану қатынастарының арасында басымды құндылықтар ретінде
адамның өмірі мен денсаулығын ... ... ... ... Осыны ескере отырып экологиялық қылмыстардың тікелей объектісі
ретінде әрбір адамның қолайлы қоршаған ... ... ... ... ... ... ... қылмыстар жеке дара әлеуметтік ... ... ... ( ... ... ... ... жатқызылмайды
және бірнеше белгілері ( ... ... ... ... ... ... аталған, сол сияқты лауазымды, мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... қылмыстарды саралау критерий
ретінде, тиісті заңдарға сәйкес, ... пәні мен және ... ... қолсұғушылықтан зардап шегетін нақты қоғамдық қатынастарды
қолдану қажет.
Экологиялық қылмыстардың пәні ... ... ... және ... ... орындайтын және онымен тығыз табиғи жағдайда болатын немесе
белгілі бір адамдардың еңбектерін ... ... ... ... нақты
еңбек арқылы ажыратылмайтын қоршаған ортаның элементтерін түсінеміз.
Арал апаты, ірі ... ... ... ... ... және ... заттарды өндіру, көму кезінде экологиялық
талаптардың ... ... ... ... ... мен ... ... барлығы экологиялық құқық ... ... ... ... ... өмірімен денсаулығына зиян қоршаған ортаға ... ... ... адамдармен жасыру арқылы ядерлық қарулар мен
жарылыстарды жасау барысында қауіпсіздік шараларын ... ... ... ... ... ... ... осыған байланысты
лауазымды тұлғалардың әрекетінің қылмыстық – құқықтық ... ... ... ... ... екі ... ... көрініс табады:
гуманизация, қылмыстық репрессияны күшейту және кеңейту.
Экологиялық қылмыстардың қылмыстық – ... ... ... ... ... ... Осы тұрғыдан мынадай басымды бағыттар ұсынылады:
қоршаған ортаны қорғау және экологиялық ... ... ... ... және ... ... ... көрсетілген экологиялық
қылмыстарды талдау; экология саласындағы ... ... үшін ... ... және т.б.
Қолданылған нормативтік актілер мен әдебиеттер
1. Қ.Р. Конституциясы 1995 ж. 30 ... “ ҚР ... ... мен ... ... туралы” 1998
ж. 7 қазан.
3. ҚР Қылмыстық ... 1997 ...... ... ... ... ҚР заңы 1997 ж. 15 шілде.
5. “ҚР Экологиялық кодексі” 2007 ...... ... ... ... ... 1997 ж. 15 шілде.
7. “ Жер қойнауы мен жер қойнауын пайдалану туралы”1996 ж.
8. ҚР Жер кодексі 2003 ж. 19 ... ҚР ... ... 2003 ж. 23 ... ҚР Су ... 2003 ж. 23 ... 1995 ж. 7 ... ҚР Заңы “ Мұнай туралы”
12. 1998 ж. 26 маусым ҚР “ Ұлттық қауіпсіздік ... 1998 ж. 23 ...... радиациялық қауіпсіздігі туралы”
14. Закон КазССР “ Об ... ... ... Қазақстан Республикасындағы радиоактивті қалдықтар көмудің тәртібі
туралы. ҚР Үкіметінің 18.10.1996 ж. Қаулысы.
16. Қоршаған ортаны ластағаны үшін төлемді ... алу ... ... ... ... ж. Қаулысы.
17. Соттардың қоршаған ортаны қорғау туралы заңдарын қолдану ... ҚР ... сот ... № 16 2000ж. 22 ... Қаулысы.
1. Назарбаев Н.Ә. Сындарлы он жыл – Алматы: Атамұра, 2003ж.240 бет.
2. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан халқына ... ... ... – 2030; ... қауіпсіздік жіне жақсарту.
3. Колбасов О.С. Концепция экологического права. Право ... в СССР и ... ... А.М. ... ... концепции и система
понятий. Государство и право.-1993. №8. 82 ... ... О.С. ... Петров А.М.,Уголовно-правовая борьба с экологическими преступлениями.
М.,1993-7бет
7. Плешаков А.М.Уголовно- правовая борьба с ... ... ... И.Ш. ... Экологические преступления: понятие и квалификация.-
Караганда, 1995-9-11 страница.
9. Ляпунов Ю.И. Преступления и ... по ... ... ... об
охране природы. Социалистическая законность-1974г.№3
10. Андрейцев В.И. К модели экологических преступлении УК ... ... ... ... ... 11. Право – 1989 - №5-
35страница.
11. Жевлаков Э.Н. ... ... ... ... проблемы
ответственности. М.,1992.11-13 страницы.
12. Ляпунов Ю.И. Уголовно- правовая охрана природы органами ... ... ... И.М. ... ... ... ... лхраны природы.М.
1978-99 страница.
14. Дубовик О.Л.Жалинский А.Э. Причины экологических преступлений.М.1988-
60 страница.
15. ... П.Ф. ... ... ... ... в СССР-Ашхабад.1991-
22 страница.
16. Петров В.В. Экология и право.-М.,1981-215 страница
17. Ағыбаев А.Н.Қылмыстық құқық. Ерекше бөлім.А.-2007-37 страница
18. Уголовное право.Часть общая. А.-1998 ... И.И. и ... Курс ... ... ... ... ... 1955-373
страница.
20. Жевлаков Э.Н. Общие вопросы квалификации преступлений в области ... ... ... ... ... советского уголовного права-М.1959-368 ст.
22. Трайнин А.Н. Должностные и хозяйственные преступления –М.1938-118 ст.
23. Леонтьев Б.М. Преступления против природных богатств ... ... ... ... ... ... ... Э.Н. Экологические преступления: понятия, виды, ... ... ... ... Советское уголовное право.Часть особенная.-М.1983-258ст.
26. Дурманов Н.Д. Преступление-акт внешнего ... ... ... и ... №4-12ст.
27. Жевлаков Э.Н. Общие вопросы квалификаций преступлений в области ... ... ... П.Ф. ... ... ... в ... Уголовный кодекс штата Огайо 2901.33; ... ... ... ... ... сб.законодательных актов.М.1990 94-95, 159-161 ст.
30. Трайнин А.Н. Защита мира и уголовный закон. / ... ... ... А.М. ... ... ( ... и ... Широков В.Субъект преступления в области охраны окружающей среды
Советская юстиция-1985 №5-19ст.
33. Жевлаков ... ... ... ... Социалистическая
законность-1986-№5747-49 ст.
34. Булатов Г.Г. Филимонов Б.А.Браконьеров к ... ... ... В.И.., ... В.И., ... В.М. ... и ... по фактам нарушения продоохранного законодательства. Вопросы
методики и квалификаций.Л. 1991-43ст.
36. Вода, которую мы ... ... и ... №2,50 ... ... Н. Не безбрежные водные ресурсы. Экономика и ... ... ... ... на ... природы.М,. 1987-26 ст.
39. Колыско А.Ю.,.Моляев Е.О. Экологические преступления Н. ... ... ... ... ... в ... ... окружающей природной
среды. Проблемы советской уголовной политики. Владивосток. 1985.
102ст.
41. Пакутин ... ... ... ... ... ... ... система преступлений) Уфа 1977.83ст.
42. Курс советского уголовного права. М. Наука 1971.44 ст.
43. ... Ю.С. , ... В.Л., ... Б.Г. ... в ... ... ... среды Киев. 1978.112 ст.
44. Эффективность юридической ответственности в охране окружающей среды.
М. Наука. 1985-56 ст.
45. ... Г.А. ... и ... в ... ... ... Вопросы философии -1973г.-№107, 34ст.
46. Алексеев С.С. Проблемы теории и ... Курс ... в двух ... ... ... Анашкин Г.З. Уголовно – правовые проблемы охраны природной среды ... ... ... с ... –М. 1979. Вып. 30. ... ... Ю.П., ... М.М. Рациональное пользование и охрана водных
ресурсов. 2-ое изд., перераб. И доп. –М. 1987.77ст.
49. ... Ю.С. ... виды и ... ... в области
использования природных богатств.Сб.науч.тр.-Уфа 1970 вып. 19 ст.
50. ... Г.А. О ... ... ... ... в ... и уголовном праве.- Владивосток. 1983г.
51. Колбасов О.С. Закон об охране ... ... и ... и право. -1989-№17
52. Кузнецова Н.Ф. Преступления и преступность. –М. 1969г.
53. Вольфман Г.И. ... за ... в ... ... ... и ... Саратов. 1984.18 ст.
54. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан -2030. Алматы: Білім,1997ж.
55. Байдельдинов Д.Л. ... ... ... управления в
области экологии.Қазақ университеті. А. 1998ж.47 бет.
56. Стамқұлов Ә.С. Қазақстан Республикасының экология құқығы /Оқу құралы 2
бөлім. ... ... ... ... ... М.1971г.
58. Сахипов М.С. Правовая охрана лесов.А. Наука. 1971г
59. Плещаков А.М. Уголовно-правовая ... с ... ... ... ... ... 2008 ... арналған Қазақстан
халқына жолдауы. Егемен Қазақстан. 7 ақпан. 2008 ж.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 56 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экологиялық қылмыстар туралы45 бет
«Қылмыс» ұғымы және оның белгіері қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы17 бет
Автомобильді немесе өзге де көлік құралдарын ұрлау мақсатынсыз заңсыз иеленгендігі үшін қылмыстық жауаптылық белгілеу мәселелері бойынша кездесетін сұрақтар мен кемшіліктерді толықтыру және оны құқық қорғау органдары қызметкерлерінің тәжірибеде қолдану тиімділігін жетілдіру жолдарын теориялық тұрғыда анықтау101 бет
Жаза туралы тусінік оның белгілері және мақсаты. Қылмыстық құқықтағы жаза тағайындау28 бет
Кінә нысандарының және қылмыстың субъективтік жағының өзге белгілерінің қылмысты саралауға ықпалы19 бет
Қылмыс субъектісінің түсінігі және белгілері14 бет
Қылмыс құрамдарының белгілері және түрлері43 бет
Қылмыс құрамының ұғымы, белгілері28 бет
Қылмыстылықтың түсінігі және белгілері12 бет
Қылмыстық құқықтың түсінігі, түрлері және белгілері10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь