Саяси режимдердің типологиясы

Жоспары:

1. Кіріспе
2. Демократиялық режим
3. Тоталитаризм
4. Авторитаризм
5. Қорытынды
6. Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе

Саяси режим қоғамда саяси мемлекеттік билікті жүзеге асыру әдістерінің, тәсілдер мен құрылыстарының жиынтығын, саяси бостандық дәрежесін, қоғамда жеке адамның заңға сүйенген жайын және сол елдің саяси жүйесінің белгілі типін анықтайды.
Саяси режим – мемлекеттің, қоғамның және жеке адамның арасындағы қарым-қатынастардың сипатын анықтайтын мемлекеттік билік органдарының қызмет-әдістерінің жиынтығы. Басқаша айтқанда, мемлекеттік белгілі бір типіне тән билік жүргізудің тәсілдері мен түрлерінің жиынтығын саяси режим деген түсінік арқылы білдіруге болады. Ең бастысы - саяси режим қоғамындағы саяси бостандық деңгейін бейнелейді. Саяси режим мемлекеттік басқару нысанымен, қоғамдағы сан алуан саяси күштердің ара салмағымен және мемлекет билік ұйымдастырудың қалыптасқан дәстүрлерімен сипатталады.
Режим – үстемдік етуші кластың экономикалық және саяси билігін жүзеге асыру әдістері мен құралдар жиынтығы.
Қазіргі уақытта әлемде бір-біріне ұқсас режимдердің 160-тай түрі туралы айтуға болады. Антикалық фәлсәфашы Аристотель саяси режимді топтарға жіктеуге болатындай екі критерий берді:
1) билік кімнің қолында;
2) бұл билік қалай қолданылады.
Саясаттанушы ғалымдар саяси режимдерді жіктеген көбінесе мемлекет аумағында көппартиялыққа, ашық оппозицияның өмір сүруіне жол ашылған ба, билік тармақталған ба, азаматтық қоғамның жағдайы қалай деген сияқты принциптік мәселелерді негіз етіп ұстайды. Саяси режимнің мәнін анықтауда азаматтық қоғам мен мемлекеттің ара қатынасы шешуші роль атқарады. Бұл тұрғыда үш түрлі жағдай қалыптасуы мүмкін: 1) Мемлекет азаматтық қоғамның өмір сүруіне, қанат жаюына жағдай туғызып, оның ырқына жығылады. Азаматық қоғамның мәртебесі жоғары, қуаты үстем. 2) Мемлекеттің айбыны асқақтап, бүкіл қоғамды "жұмса - жұдырығында, ашса алақанда" ұстап тұрады. Азаматтық қоғам мемлекеттің өңешіне кетеді, азаматтар саяси жүйенің толық ықпалында болып айтқанына көніп, айдауына жүреді. 3) Азаматтық қоғам мен мемлекет арасында тепе-тендік бар.
Міне, осы үш жағдайға байланысты саяси режимдерді қарапайым түрде классификациялауға – тоталитарлық, авторитарлық және демократиялық режимдерге бөлуге болады. Сонымен саяси режимдердің типологиясы:
а) демократиялық саяси режим;
б) тоталитарлық саяси режим;
в) авторитарлық саяси режим;
Қолданылған әдебиеттер:

1) Д. Жамбылов. Саясаттану. Алматы, «Жеті жарғы». 2003
2) Ұ. Сыдықов. Саясаттану. Алматы. 1996
3) Арон Р. Демократия и тоталитаризм. М., 1993.
4) Вятр Е. Лекции по политологии Т- 1. Типология политических режимов. 1991.
        
        Саяси режимдердің типологиясы
Жоспары:
1. Кіріспе
2. Демократиялық режим
3. Тоталитаризм
4. Авторитаризм
5. Қорытынды
6. Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Саяси режим қоғамда саяси мемлекеттік билікті жүзеге асыру әдістерінің,
тәсілдер мен ... ... ... ... дәрежесін, қоғамда
жеке адамның заңға сүйенген жайын және сол елдің саяси жүйесінің белгілі
типін анықтайды.
Саяси режим – ... ... және жеке ... ... қарым-
қатынастардың сипатын анықтайтын мемлекеттік билік органдарының қызмет-
әдістерінің жиынтығы. Басқаша айтқанда, мемлекеттік белгілі бір типіне тән
билік ... ... мен ... ... ... ... ... арқылы білдіруге болады. Ең бастысы - саяси режим қоғамындағы саяси
бостандық деңгейін бейнелейді. Саяси режим мемлекеттік басқару ... сан ... ... ... ара ... және ... билік
ұйымдастырудың қалыптасқан дәстүрлерімен сипатталады.
Режим – үстемдік етуші кластың экономикалық және саяси билігін жүзеге
асыру әдістері мен құралдар жиынтығы.
Қазіргі ... ... ... ... режимдердің 160-тай түрі туралы
айтуға болады. Антикалық фәлсәфашы Аристотель саяси ... ... ... екі ... ... ... ... қолында;
2) бұл билік қалай қолданылады.
Саясаттанушы ғалымдар саяси режимдерді жіктеген көбінесе ... ... ашық ... өмір ... жол ... ба,
билік тармақталған ба, азаматтық ... ... ... ... ... ... негіз етіп ұстайды. Саяси режимнің мәнін анықтауда
азаматтық қоғам мен мемлекеттің ара қатынасы ... роль ... ... үш ... ... қалыптасуы мүмкін: 1) Мемлекет азаматтық қоғамның
өмір сүруіне, қанат жаюына жағдай туғызып, оның ырқына ... ... ... жоғары, қуаты үстем. 2) Мемлекеттің айбыны асқақтап,
бүкіл қоғамды "жұмса - жұдырығында, ашса алақанда" ұстап ... ... ... өңешіне кетеді, азаматтар саяси жүйенің толық ықпалында
болып айтқанына көніп, айдауына жүреді. 3) ... ... мен ... ... ... осы үш ... байланысты саяси режимдерді қарапайым түрде
классификациялауға – ... ... және ... бөлуге болады. Сонымен саяси режимдердің типологиясы:
а) демократиялық саяси режим;
б) тоталитарлық саяси режим;
в) ... ... ... ...... ... ... – халық және «crutos» – билік) –
халық билігі – басқаруда және шешім қабылдауда ... тең ... ... белгілі бір ұйым құрылғысының басты тұлғаларының бірі;
қоғамдық құрылғының ... ... ... адам ... ... және т.б.; ... ... үшін әлеуметтік және саяси қозғалыс.
Демократиялық режим – адамның саяси бостандығының жоғары дәрежесімен,
қоғамды мемлекеттік басқаруына мүмкіндік беретін оның ... ... ... ... ... ... – мезгілімен еркін жоне
әділетті түрде өткізіліп отыратын сайлаудан көрініс табатын ... ... ... ... ... ... және ... мойындауға негізделген.
Демократиялык мемлекеттер бұрын да, осы ... да ... ... да жетерлік. Бірақ олардың барлығына да ... ... ... бар: 1) ... бастауы – халық; 2)
азаматтардың сайлаушы есебіндегі теңдігі, ал сайлаудың әділ, ... ... ... өтіп тұруы; 3) саяси шешім қабылдап, оны
орындау барысында азшылықтың көпшілікке ... 4) ... ... ... яғни ... құрамы сайлау нәтижесіне орай
калыптастырылады.
Демократияның негізгі принциптері мыналар: 1) Көпшілікке мойын ... Бұл ... ... ... ... ... туындайды және де
екі түрлі жолмен - тікелей және өкілетті демократия ... - іске ... ... ... ... тендігін, олардың сайлау құқығын
мойындайды және ... ... ... органдарды,
басқару органдарын халықтың жасырын дауыс беруге қатысып ... ... ... ... ... және мемлекет тағдырына
қатысты аса ... ... ... ... ... анықтауды мақсат
ететін референдумдер ... де ... ... ... ... ... әлеуметтік топтардың және ... ... ... ... ... әр ... тармақтары мен органдарына
өз өкілдерін сайлап, өкілеттік ... ... ... ... және ... ... қала ... мәслихат
депутаттарын сайлау – осы өкілетті демократияның. ... ... ... ... ... бір ... ... өз саяси мүддесін
жиналыстар, митингілер ереуілдер мен шерулер ұйымдастыру арқылы білдіріп,
саяси шешімдер қабылдататын кездері де ... Оны ... ... ... демократия деп атайды.
2) Азшылықпен (оппозициямен) ... ... ... ... ... ... билік жүргізу тәсілдеріне толық
қосыла бермейтін, өзіндік пікірі, жол жобасы бар оппозицияның болуы ... ... ... ... оның сын-пікірін, тың идеяларын дәйекті
ұсыныстарын ескеріп отырған мемлекет билігі ғана өз ... ... ... ... ... ... өз тарапынан занды түрде
қабылданған саяси шешімдерге мойын ұсынуға тиіс.
3) ... ... мен ... конституциялық тұрғыдан
бекіту. Демократиялық қоғамда адам және ... ... ... ... мемлекеттің ең қымбат қазынасы болып табылады. Адам ... ... мен ... ... оған ... беру ... ... мақсаты және бүкіл қызметінің мәні. ... ... ... ... деп атап ... ... ... және мүліктік ... ... ... ... ... ... ... тұрғылықты жеріне
байланысты немесе кез келген өзге жағдаяттар бойынша ешкімді ... ... ... ... жеке басының бостандығына, ар-ождан
бостандығына құқығы бар, сөз бен ... ... ... оның ... қол ... (ІІ- ... Көппартиялық. Демократиялық қоғамда барлық ... ... өмір ... ... ... кедергі жасалмайды.
5) Биліктің ... Бұл ... ... қоғамның
атрибуттық қасиеттерінің бірі болып табылады. Биліктің заң ... және сот ... өз ... ... және ... негіздей отырып өзара іс-қимыл жасау ... ... ... ... органдары қызметінің жариялығы. Халық – жариялық бар жерде
ғана ... ... бола ... ал ... ... халықтан
бөлінген, оның үстінен өктемдік жүргізетін күшке айнала алмайды.
7) Түрлі қоғамдық күштердің аса ... ... және ... ... ... ... мен ... өз саяси мүдделерін
танып, алдына нақты мақсат қойып, саяси процеске белсене араласқанда ... ... ... ... ... ... ... алады.
Демократиялық режим әртүрлі нысанда калыптасып, өмір сүруі ... ... және ... деп ажыратуға болады. Парламенттік
режим өз ... үш ... ... Бір партиялық парламенттік режим - ... жеке дара ... күші ... ... ... құра ... ... Мәселен, Ұлыбритания
парламентінде лейбористік немесе консервативтік партия сайлауда жеңіп
шыққанына қарай сайлану ... ... ... ... жүйе – ... атқарушы органдары сайлау
қорытындысы бойынша дара ... ... ... ... ... ... нәтижесіңде құрылады (Италия).
Консенсустік парламенттік режим – аймақтық және ... ... ... ескере отырып атқарушы билік тұтқасын қалыптастыру (Белгия).
Тоталитаризм
Тоталитаризм - өз алдына саяси жүйенің бір ... ... ... XX
ғасырдың құбылысы. Тоталитаризм сөзінің мағынасы кейінгі латын тілінен
аударғанда "тұтас", "бәрі" ... ... Бұл ... ... ... ... 20-шы ... бас кезінде Б. Муссолини енгізген
болатын.
Тоталитаризм – қоғамдық жүйе ұжымдық мақсатқа, ... ... ... ... идеологияға бағынсақ қоғам мен жеке адамға билік ... тырп ... ... ... ... ... құрылыс.
Тоталитарлық режим жағдайында мемлекеттің бүкіл билігі көсем ... ат ... аз ғана ... қолына өтеді, демократия
принциптері аласталып, азаматтық қоғам ... ... ... ... аяққа тапталады, күштеу, қорқыту, үрейлендіру, бұйыру тәсілдері
арқылы адамдар рухани езгіге салынып жанышталады. Қоғамның барлық ... оның ... ... ... ... ... ... білім,
мәдениет, адамның жеке тіршілігі, отбасы бәрі бар, мемлекеттің «ашса ... ...... ...... ... ғана бұранда тетігіне, айтқанды істеп,
айдағанға ... ... ... Тоталитаризмнің негізгі белгілері:
1) Бүкіл ел аумағын қамтыған бір ғана ... ... бар, ол ... Елдегі саяси биліктің тұтқасы осы партияның ... ... ... қызмет атқаруына, жалпы қандай бір ... бас ... ... тиым салынған.
2) Басқарушы партия демократиялық емес жолмен ұйымдасып, көсемнің
төңірегіне топтасқан. Билік төменнен ... ... ... ... келеді. Яғни билік бастауы халық емес, көсем және оның ... ... ... одағы сияқты ұйымдар бар болса, олар тек көсемнің
және партияның ықпалында, билік тұтқасын ұстаған партияның қол ... ... ... өмір – ... ... ... алып отырған бір ғана
идеологияның өктемдігінің ықпалында. Ол барлық ... ... ... ... күшімен жұртшылықты ол идеология бірден
бір шыншыл және әділ деп ... ... ... және ... осы ... ... ... нұскаған бағытын басшылыкқа алады.
Идеологияға өзгертушілік, төңкерістік ... тән. Ол ... ... ... ... адамды қалыптастырып, тәрбиелеуді негіздейді. Идеологияның
мәнін көсем анықтайды, оған бас иіп ...... ... ... ... дәріптейтін өте қуатты жүйе үздіксіз қызмет істейді.
4) Бүкіл ақпарат жүйесі билік иесі – ... ... ... ... ... «Біз және ... жауларымыз» принципі орныққан. Қоғамдық
пікір аласталған. Адамгершіліктің, имандылықтың ... ... ... ... өзі ... ... ... бір таптың, ұлттың немесе нәсілдің мәртебесі ... ... ... күн кешіп, әрбір адам мемлекеттен тікелей
тәуелді бейшара күйге түседі.
Қоғамда өшпенділік, күмәншілдік, үрей, сөз ... ... өріс ... ... ... идеологияға деген соқыр
сенім адамдардың жүрегін, сана-сезімін жаулап алады.
Қоғамда ... ... ... дәріптеліп, ой-пікір
ерекшелігі, даралануға ...... ... ... ... есін жиғызбайтын бұхаралық террор, қырып-
жою, қуғын-сүргін ... ... ... Бұл ... қауыпсіздік
қызметі, әскер, сақшы, т.б. елдің зәре-құтын қашыратын, шаш ал десе – бас
алатын мекемелер мен органдардың басын қосатын ... ... және ... ... ... қызмет істеп тұрады. Өмір салты әскери ... ... үдей ... ... ... ... ... салалары түгелдей мықты
бақылаудың қарамағында, мемлекеттің араласпайтын, қол сұқпайтын жері жоқ.
Бұл ... ... ... режим үстемдік құрған барлық
мемлекеттерге тән. ... ... ... ... ... де ... да тоталитарлық режимнің мынадай үш түрін ... ... ... ... және ... ...... 1922 жылдан бастап Италияда орнықты. Оның алдыға қойған
басты ... Рим ... ... мен айбынын қайта жаңғырту болатын.
Фашистік идеология халық рухын тазалап, қайта ... ... ... ... ... ... біртектілік калыптастыруға ұмтылды. Осыған
байланысты мемлекет билігінің ... ... ... ... ... ... ... Фашистік тоталитаризм Испанияда генерал
Франко билік жүргізіп тұрған ... де ... ... ретінде
көрініс берді. Ол мемлекет өмірінде шешуші ролъ атқарып ... ... 1933 жылы ... бас ... Тоталитаризмге тән
белгілер мен қасиеттердің бәрін ұлттық-социализм бойына сіңірген. Оның
өзгешелігі мынада: ұлттық-социализм үшін ... ... ... ... ... және нәсілдік өшпенділік, ұлттық және нәсілдік артықшылық.
Басты мақсаты – арий нәсілінің герман ... ... ... ... ... ... ... мен мемлекеттерді жаулап алып, өз ұлтының
табанына салу.
Салыстырмалы түрде айтқанда ұзақ өмір сүруге, өз ... кең ... ... ... өз ... тартуға бейімдік көрсеткен
коммунистік тоталитарлық режим еді. Ол 1918 жылы Кеңестер одағынан бастау
алады. ... ... ... КСРО-дағы саяси жүйеден жоғарыда
көрсеткен тоталитаризмнің белгілері өз ... ... ... ... ... ... болашағы» - коммунизмге жетуді мақсат
етеді. Ол үшін ең құнды нәрсе – тап, пролетариат. ... әлем осы ... ... ... ... дүние осы таптың мүддесіне қызмет етуі
керек. Ол ... ... ... мен ... ... ... өз ... ұқыпты пайдаланады. Коммунистік тоталитарлық
режим әлі де ... елде өз ... ... ... ... ... қандай бір түрі болмасын, ғұмыры қысқа
екенін тарих дәлелдеп берді. Оның негізіңде қате ... ... ... ... келу ... Ол – ... қалайды,
әлемдік объективті даму заңдылықтарына, адамгершілік ... ... ... ... Ерте ме, кеш пе тоталитарлық жүйе дағдарысқа
ұшырап, авторитаризмге немесе демократияға жол ... ...... ... ... ... биліктің мәнін,
басқарудың, тәсіл-амалдарын анықтап отырған режим. Ол түптеп келгенде жеке
адамның, немесе шағын топтың ... ... ... ... ... ... т.б.) ... құқығына, күш-айбарына табан тірейді. Бұл режим
көбінесе ескі әлеуметтік-экономикалық құрылымы ыдырап, әртүрлі әлеуметтік
топтар ... ...... ... ... жаңа сапалық
өзгеріске көше бастаған өтпелі ... ... ... ... тоталитаризммен де, демократиямен ... ... ... бар. Биліктің ... ... ... оны тоталитаризмге ... ... ... ... қоғамдық салалардың (экономика мен жеке бас тіршілігі)
болуы – демократияға қарай тартады.
Авторитаризмнің негізгі белгілері:
1) Билік тұтқасы бір ... ... ат ... ... ... ... Билік шексіз және қоғамдағы азаматтар тарапынан ешқандай бақылауға
алынбайды.
Билік күшке ... ол ... ... ... жасап, қырып-жоюға
бармауы мүмкін, бірақ қажет болған ... ... ... ... алады.
Билік – саяси оппозицияға, ашық саяси іс-әрекетке жол ... ... мен ... және ... ... ... мүмкін, бірақ олар
билік тұтқасының қатаң бақылауында және биліктің ынғайына жығылып ... ... ... - ... ... ... қатаң бақылау жасамайды. Ол
негізінен саяси саланы уысында ұстайды. Ал қалған салаларға, ... ... ... ... ең әуелі ... ... ... ...... ... ... Басқарушы топ жоғарыдан тағайындау аркылы қалыптастырылады.
Сөйтіп, қорытындылай келгенде, авторитаризм ...... ... ... ... ... ... салаларда кісі мен
қоғамның өзіндік тіршілігіне еркіндік беретін жеке адамның немесе шағын
топтың шексіз билікке ... ... ... айтқанымыздай, тарихта кең тарап қанат жайған
режим. Осы заманғы Азия, Африка және ... ... ... ... осы ... ...... қасиет тән. Оның тоталитаризмге біржола бет
бұратын ... де бар ... ... ... Кастро режимі). Ал
негізінде авторитарлық режим демократияға ұласады (мәселен, Оңтүстік ... ... ... ... әлсіз жағы – саясаттың мемлекет басшысынан толық
тәуелділігі, ал күшті жағы – ... ... ... ... ... ... тез шешуге қабілеттілігі.
Қорытынды
Соңғы 20 жылда көптеген демократиялық емес: ... ... ... ... ... демократиялық республикалар мен
мемлекеттерге айналды. Өткен ғасырларда авторитарлық басқарушылар жағынан
зорлық-зомбылық жасау мүмкіншілігі дара билеуші және ... ... және ... ... ... ... ... бақылауымен, сонымен қатар халық көтерілістер ... ... ... төмендетілді. Қазіргі заманда бұл
факторлар жалпы жоғалып кетті немесе олардың ... ... ... өкіметті сенімді жүгіндеуді, мемлекеттік зорлық-зомбылықтан
азаматтардың қорғанышына ... тек қана ... ... ... ... Дара бостандыққа және жауапкершілікке, өзіне тән эгоизмге ... ... және адам ... ... дайын халыққа демократия дара
және қоғамдық дамуға арналған ең ыңғайлы мүмкіншіліктер жасайды; гуманистік
құндылықтардың (бостандық, тең ... ... ... орындалуын іске асырады.
Саяси режимдердің мән-мағынасын саралай ... ... ... ... ... ... ... құрып отыр деген сұрақтың тууы әбден
заңды.
Біз таяуда ғана бодандықтың бұғауынан босадық, саяси тәуелсіздік алдық,
тоталитаризмнің шеңгелінен шықтық. ... ... ... ... ... ... сана сезіміміз өсіп, өшкен тарихымызды, жоғалтқан
салт-дәстүрлерімізді қайта жаңғыртуға құлшына кірістік. Алайда ... әлі ... ... ... салаларындағы дағдарыс тереңдей
келіп шегіне жетті. Саяси жүйе тоталитарлық дәстүрлерден толық арыла қойған
жоқ. Оппозиция - әлсіз. Демократияға бет ... ... ... ... ... түсіне алмай даңғазаға, бей-берекеттікке айналдырған кезіміз де
болды. Енді ғана ес жиып ... ... ... ... ... реформа жүргізілуде.
Мен Қазақстандағы келесі парламенттік және президенттік сайлауда көп
дауысты демократиялық ... ... ... және ... ... ... ... дамуы біздің елімізді нағыз демократияға
әкелетіндігіне сенемін.
Қолданылған әдебиеттер:
1) Д. ... ... ... «Жеті жарғы». 2003
2) Ұ. Сыдықов. Саясаттану. Алматы. 1996
3) Арон Р. Демократия и тоталитаризм. М., 1993.
4) Вятр Е. Лекции по ... Т- 1. ... ... ...

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Саяси режимнің негізгі типтері және оларды жіктеу принциптері12 бет
Саяси режимнің негізгі түрлері, типтері және принциптері24 бет
Саяси режимдер7 бет
«Ойлау» фразеосемантикалық өрісіндегі тіларалық фразеологиялық баламалар типологиясы62 бет
Айман - шолпан жырының типологиясы34 бет
Жылжымайтын мүлік объектілерінің сипаттамасы және типологиясы62 бет
Мемлекет типологиясы: ұғымы мен тәсілдері8 бет
Мемлекет типологиясының түсінігі, оны жіктеудің әдіс-тәсілдері9 бет
Мемлекеттің типологиясы9 бет
Мемлекеттің типологиясы (кейіптері) және нысаны13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь