Күн энергиясның даму перспективасы

Қазақстан аумағы континентішілік Азия орталығында орналасып, әр түрлі физика . георгафиялық және топырақ . климаттық шарттарға ие.
Қазақстан климатының негізгі қасиеті қоңыржай континенталдық пен шеткі қуаңшылық. Климат тегіс бөлігінде аумақтың георгафиялық орналасуына , ал таулы аудандарда . тік аймақтылық заңына негізделген.
Жалпы Қазақстанның топырақты . климаттық ( негізгі өсімдік қауымдастықтармен ) табиғи аймақтардың және жазық ішкі зоналарының мінездеме ¬3.ші кестеде көрсетілген, осыдан меридиан бағытымен Қазақстан аумақтарында жылу мен ылғал балансы түрлі болып келеді
КІРІСПЕ
Күн –Жер бетінің көзі: жарықтың, жылудың, өмірдің. Тек қана күннің көзі адамдарға олар отты пайдалануды үйренбей тұрып, жылуды берген. Күн энергиясы адам қоғамының бірінші игеруі болған. Дүниеде табиғи шектеудің бірнеше түрлері бар. Егер жанармай санының бағасын үш категориялар бойынша алсақ: қарастырылған, мүмкін, ықтималды, онда көмір 600 жылға, мұнай- 90, табиғи газ - 50, уран – 27 жылға жетеді. Басқаша айтқанда барлық категориялар бойынша жанармайлардың барлық түрлері 800 жылда жанып бітеді. Қазіргі күнмен салыстырғанда 2010 жылға минералды шикізаттарға сұраныс 3 есе артуы мүмкін. Қазір бай орналасуы бар мемлекеттер соңына дейін өңделген. Әрине жағдайды басқа да пайдалы қазбалар арқылы қарастырады. Егер энергияны өңдеу бүгінгі қарқынмен өсетін болса, онда қазіргі пайдаланатын жанармайдың барлық түрлері 130 жылда қолданылып бітеді, демек ХХII ғасырдың басында. Энергетика саласының негізгі тұтынушылар өндірісінің дамуымен, адамзат дәстүрлі емес энергия көздерінің, ресурстардың барлық жаңа түрлерін пайдалана бастады. Ғылымдық және басқа да күрделі технологиялармен байланысты жаңа пайда болуы орындарына кеткен финанстық шығындармен энергия көздерін қолдану қарастырылады.
Сонымен қатар энергетикалық ресурстарды алу мәселелерімен. Энергияның альтернативті көздерін қарастыру үшін глобальді жылу мәселесі маңызды рөл атқарады. Жылуды, электр энергиясын алу және транспортты құралдар жұмысын қамтамасыздандыратын кезеңде көмірді, мұнайды және жанармайды жаққанда пайда болатын көміртегі оксиді (СО2), Күнмен жылыған, біздің планетамыздың бетіндегі жылу сәулеленуін жұтады және бу эффектін құрады.Күн энергетикасы дүниежүзіндегі альтернативті энергияларының қолайлы түрі болып саналады. Альтернативті энергия көздерімен толық жабдықталатын үйлер немесе салынған ғимараттарда осындай станцияларды орнату келешекте үлкен мағынаға ие болады. Қазақстан күн энергиясының барлық негізгі бағыттарымен жұмыс жасайды, сонымен қатар әлемдік деңгейден қалып келеді. Жартылай өткізгіштерді алу мен тазалауға, фотоэлементтерді, аккумуляторларды өңдеуге, күн станцияларын соғуға, тұзды суды тығыздауға, тұрғын үйде гелиоэнергияны пайдалануға 300 ғана ғылыми жобалар жинақталды. Қазақстан аймағы «күн белбеуінде» орналасқандықтан, мемлекетте күн энергиясын пайдалануда және осы көрсеткіштерімен әлемдік лидері болуға мүмкіндіктері көп. Альтернативті энергетика – Қазақстан үшін маңызды және әртүрлі жоспарлы мәселе болып табылады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Алияров Б.Қ., Балабатыров С.Б., Қазиев А., Құсайынов А.Қ., Мұхити И.М., Шотан Ж.Ж., Ысқақов К.Б. Қазақша-орысшы, орысшы-қазақша терминологиялық сөздік: Энергетика. – Алматы: Республикалық мемлекеттік Рауан баспасы, 2000. – 320 б.
2. Хожин Г.Х. Электр станциялары мен қосалқы станциялары (Оқулық) – Алматы: «Ғылым» ғылыми баспа орталығы, 2002 ж., 312 – бет.
3. Барыбина Ю.Г., Федорова Л.Е., Зименкова М.Г., Смирнова А.Г. Справочник по проектированию электроснабжения. – М.: Энергоатомиздат, 1990. – 576 с.
4. Васильев А.А., Крючков И.П., Наяшкова Е.Ф. и др.; Под ред. Васильева А.А. Электрическая часть станций и подстанций. Учебник для вузов. – 2-е изд., перераб. и доп. – М.: Энергоатомиздат, 1990. – 576 с.
5. Гарин В.М., Кленова И.А., Колесников В.И. Экология для технических вузов. Под ред. В.М. Гарина. Ростов н/Д: Феникс, 2003г. – 384с.
6. Хожин Г.Х. Электроэнергетика («Электр станциялар бөлімі»): Оқулық. Алматы: ЖШС РПБК «Дәуір» 2011 – 416 бет.
7. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағұлова Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау. Алматы. – Экономика, 2001, 328 бет.
8. Дүкенбаев К.Ш. Қазақстан энергетикасы. Нарықтық қатынастар. Алматы: Ғылым, 1998. -350 б.
9. Гук Ю.Б. и др. Проектирование электрические части станций и подстанций. Л.: Энергоатомиздат, 1985 г.
10. Курбангалиев У.К. Самозапуск двигателей собственных нужд электростанций. – М.: Энергоиздат, 1982. – 56 с. – (Б-ка электромонтера; Вып. 536)
11. Лезнов С.И., Тайц А.А, Приклонский Е.Н. Обслуживание электрооборудования электростанций и подстанций. Учебник для сред. проф.-тех. училищ. – 5-е изд., перераб. и доп. – М.: Высшая школа., 1985. – 288 с.
12. Мандрыкин С.А., Филатов А.А. Эксплуатация и ремонт электрооборудования станций и сетей: Учебник для техникумов. – 2-е изд.,перераб. и доп. – М.: Энергоатомиздат, 1983. – 344 с.
13. Мукосеев Ю.Л. Электроснабжение промышленных предприятий. Учебник для вузов. – М.: Энергия, 1973. – 584 с.
14. Неклепаев Б.Н. Электрическая часть электрстанций и подстанций: Учебник для вузов. – 2-е изд., перераб. и доп. – М.: Энергоатомиздат, 1986. – 640 с.
15. Неклепаев Б.Н., Крючков И.П. Электрическая часть электрстанций и подстанций: Справочные материалы для курсового и дипломного проектирования: Учеб. пособие для вузов. – 4-е изд., перераб. и доп. – М.: Энергоатомиздат, 1989. – 608 с.
16. Глюза А.Т., Золотарева А.Д., Тепловые и атомные электрические станций: учебное пособие для вузов МН. Высш.шк., 1990. – 336 с.: Ил.
17. Рожкова Л.Д., Карнеева Л.К., Чиркова Т.В. Электрооборудование электрических станций и подстанций: Учебник для сред. проф. образования – М.: Издательский центр “Академия”, 2004. – 448 с.
18. Рожкова Л.Д., Козулин В.С. Электрооборудование станций и подстанций: Учебник для техникумов. – 3-е изд., перераб. и доп. – М.: Энергоатомиздат, 1987. – 648 с.: ил.
19. Соколов С.Е., Кузембаева Р.М. Тепловые электрические станции (Пособие для курсового и дипломного проектирования по электрической части тепловых станций) – Алма-Ата: “Мектеп”, 1980. – 216 с.
20. Хожин Г.Х. Электрическая часть электростанций. Учебное пособие. АЭИ Алматы, 1996 г.,75 с.
21. Хожин г.Х., Леньков Ю.А. “Электроэнергетикасы” мамандығы бойынша орысша-қазақша сөздік. Оқу құралы. - “Алматы энергетика және байланыс институты”, 2009 ж – 100 бет.
22. Чернобровов Н.В. Релейная защита. Учебное пособие для техникумов. – изд. 5-е, перераб. и доп. – М.: Энергия, 1974. – 746 с.
23. Электротехнический справочник. Т. 2./ Под общ. ред. П.Г. Грудинского и др. – изд. 5-е, испр. – М.: Энергия, 1975. – 752 с.
        
        КІРІСПЕ
Күн –Жер бетінің көзі: жарықтың, жылудың, өмірдің. Тек қана ... ... олар отты ... ... ... жылуды берген. Күн
энергиясы адам қоғамының бірінші игеруі ... ... ... шектеудің
бірнеше түрлері бар. Егер жанармай санының бағасын үш ... ... ... ... ықтималды, онда көмір 600 ... 90, ... газ - 50, уран – 27 ... ... ... ... категориялар бойынша жанармайлардың барлық түрлері 800 жылда жанып
бітеді. Қазіргі күнмен салыстырғанда 2010 жылға минералды шикізаттарға
сұраныс 3 есе ... ... ... бай ... бар ... ... ... Әрине жағдайды басқа да пайдалы қазбалар арқылы
қарастырады. Егер энергияны өңдеу бүгінгі ... ... ... ... пайдаланатын жанармайдың барлық түрлері 130 жылда қолданылып
бітеді, демек ХХII ғасырдың ... ... ... ... ... ... адамзат дәстүрлі емес энергия
көздерінің, ресурстардың барлық жаңа түрлерін пайдалана бастады. Ғылымдық
және ... да ... ... ... жаңа ... ... ... финанстық шығындармен энергия көздерін қолдану
қарастырылады.
Сонымен қатар энергетикалық ... алу ... ... көздерін қарастыру үшін глобальді жылу мәселесі
маңызды рөл атқарады. Жылуды, электр ... алу және ... ... ... ... ... ... және
жанармайды жаққанда пайда болатын көміртегі оксиді (СО2), ... ... ... ... жылу сәулеленуін жұтады және бу
эффектін құрады.Күн энергетикасы ... ... ... түрі болып саналады. Альтернативті энергия
көздерімен толық жабдықталатын үйлер ... ... ... осындай
станцияларды орнату келешекте үлкен мағынаға ие болады. Қазақстан күн
энергиясының барлық негізгі ... ... ... ... қатар
әлемдік деңгейден қалып келеді. Жартылай өткізгіштерді алу мен тазалауға,
фотоэлементтерді, ... ... күн ... ... суды тығыздауға, тұрғын үйде гелиоэнергияны пайдалануға 300 ғана
ғылыми жобалар жинақталды. ... ... «күн ... мемлекетте күн энергиясын ... және ... ... ... болуға мүмкіндіктері көп. Альтернативті
энергетика – Қазақстан үшін маңызды және әртүрлі жоспарлы мәселе ... ... ... Күн ... даму перспективасы
Әр секунд сайын күн 88·1024 кал. сәулелендіреді немесе 370·1012 ... ... ... жылу ... ... ... тек
1,2·1012 Вт түседі, демек жылына 1018 квт·сағ немесе дүниежүзінде
пайдаланылатын ... он мың рет ... ... ... ... ... жылуды азырақ береді. Егер, мысалы, Күн
потенциалын өңделмеген бос жерлерге ... күн ... ... ... онда ... ... қуат 10000 Гвт ... ол
дүниежүзінің бүкіл стационарлық энергетикалық орнатуларының қуатынан
5000- ға көп. Күн ... ... ... ... күн
энергиясының максималды1квт\м2 тең сәулеленуі бойынша орнатады. Бұл
Жерге келетін күн ... ... ең ... ... Осы 0,3 -2,5 ... ... диапазонындағы сәулелену қысқа толқынды деп аталады
және көру спектрін қосады. Бірақ ол 1-2 ... жаз ... ... енге ... ... ... ... тәулік уақытына және ауа
райына байланысты орташа күн сәулеленуі 200-250 вт\м2 ... ... ... көзқарасы бойынша өте көп. Мысалы, шаруашылық қызметпен
шарттандырылған жасанды энергияның орташа тығыздығы 0,02 вт\м2 ... күн ... ... ... 10000 рет ... Жер ... орындарында бұл көрініс айтарлықтай жоғары(Жапонияда - 2 вт\м2 ... - 20 вт\м2 ). ... ... ... ... ... қанағаттандыру үшін 0,0025% Жер ... ... ... электр энергиясына айналдыру жеткілікті. Тек қана ... ... ... ... ... ... бүкіл
қажеттіліктерін жабады. Осы қысқаша талдау қорытынды ... алып ... ... ... ... (күн ... төменгі активтілігі),
бірақ 2015 жылы күн энергиясының 30% пайдалануына өтеді. Қазақстанда күн
радиациясының потенциалы 1300-1800 кВт.ч/м2.жыл. Континенттік ... ... күн ... ... ... ... анық
күндердің (әсіресе жаз мезгілінде) үлкен сандарымен, ауаның жоғары
температурасымен және жыл ... ... ... ... ... ... территориясының маңызды бөлігінде күн ... ... ... ... бар. ... ... ... жылына 2000 нан 3000 дейін ... ал ... ... бетіне жылдық кіріс- 1280 ден 1870 кВт·сағ
1 кв. м- не. Ең Күнді айларында- шілдеде- горизонтальды ... 1 ... ... ... орташа есеппен күніне 6,4 дан 7,5 квт·сағ дейін
құрайды. Күн энергиясының кең ... ... ... ... ... болады. Энергияның жаңартылған және экологиялық таза көздерді
пайдаланудың ... ... ... ... гелиоресурстарының
және күн радиостанциясының потенциалы бойынша аумақты аудандастыру бағасы
болып табылады. Осылайша жаңартылу мен күн ... ... ... ... ... ... Бірақ Жер бетіндегі
күн радиациясының төменгі тығыздығы ... 250 ... ... - 1 ... және Жер бетіне келудің ... ... ... ... оны ... ... ... (үлкен шағылыстыру және жұтылу беттерінің, бағыттау жүйелері,
аккумуляторлар және т.б. қажеттіліктер).Жер бетіне ... күн ... ең ... ... 0,3-2,5 мкм ... ұзындығы диапазонында
1кВт\м2 құрайды. Бұл сәулелену қысқа толқынды деп аталады және ... ... Күн ...... ... ... ... ағыны (Т күн беті= 6000° ... ... ... ... ... (мысалы, бу турбиналары) және
фотохимиялық, фотофизикалық қарым- қатынастар ... ... ... ... Күн ... ... күн ... Жер бетінде, сонымен қатар Жер атмосферасынан
бөлек ... ... ... ... күн ... атмосфера арқылы
өту кезеңі келесі қарым- қатынастарды ажыратады:
1.жұтылу- сәулелену энергиясының жылуға өтуі, жарықтың ... ... ... ... ... жарықтың таралу бағытының өзгерісі.
3. шағылысу бұрышқа байланысты емес, орташа есеппен 30% ... ... ... ... ... ... ... бұлттармен, аз бөлігі- жер бетіндегі қар мен мұзбен ... күн ... ... ... ... ... ... мен жиналған энергияны қалайша пайдалануды анықтау керек.
Онда қабылдағыштың өлшеуге ... Күн ... ең анық ... ... ... Суық климатты аудандарда тұрғын мекемелерін жылыту және
ыстық су жабдықтауы қажет. Күн энергиясы су, ауа ... ... ... ... күн мұнарасында қолданылады
(мұнаралық типтің күндік энергетикалық ... ... ... ... күн ... КЭС деп аталады (күн энергетикалық станциялары).Күн
энергиясының концентрациясы 100 ден 700°С ... ... ... береді. Диаметрі 30 м ... ... ... соғады, сонымен қатар 200 кВт.сағ электр энергиясын алуға үлес
қосатын, ... бір ... ... 700 квт ... Бұл ... ... жүйелері үшін жеткілікті, бірақ стационарлы коммуналдық желілер
үшін ... ... ... түнде жұмыс жасамайды, ... және ... ... ... ... ... Сонда да электр тұтынудың
көп мөлшері кешкі уақытта пайдаланылады. Сонымен қатар ауа ... ... ... ... ... тез және ... уақыттта
тербелуі мүмкін. Осы кемшіліктерді жою үшін тиімді электрлік
аккумуляторларды ... ... ... бұл ... ... ... аймақты алатын гидроаккумулирлейтін станцияларды құру керек немесе
әлі экономикалық тиімділіктен алшақтау сутекті ... ... ... Күн ... ... ... ... уақытына және ауа
райы шарттарына тәуелділік мәселесі күн аэростатты ... ... ... ... ... ... дамуымен бұл
кемшілікті жою мүмкін. 1990—2005 жылдары фотоэлементтерге ... ... ... 4 % ... тұрды.
2.Күн элементтерінің жеткіліксіз ПӘК-і.
3.Фотопанельдердің бетін шаңнан және ... ... тұру ... аймағында бірнеше квадрат километрда қиыншылық туғызуы мүмкін.
4.Фотоэлектрлік элементтердің тиімділігі оларды қыздырған кезде
байқалады, ... ... сулы ... ... ... қажеттігі
туындайды.
5.30 жылдан соң фотоэлектрлік элементтердің ... ... ... 1 - ... күн ... ... ... ... ... типті |
| ... | ... ... |30-320 МВт |5-25 МВт |10-200 МВт ... |390/734 ... ... ... | | | ... | | | ... |23-50 % |25 % | 20-77 % ... | | | ... ... |20%(d) ... |23%(p) ... |11(d)-16% ... ... ... ... | | | ... ... ... ... ... |өнідрістік |қаралуда ... іске |
| ... | ... |
| ... | | ... ... ... ... ... | | | ... қаупі | | | ... ... ... |Йя ... | | | ... жүйе |Йя |Йя | Йя ... ... |2,7-4,0 | 1,3-12,6 |2,5-4,4 ... = ... (d) = ... Күн ... ... ... және ... электр станцияларымен өңделген ... ... ... ... ... ... капиталды шығындар,
эксплуатациялық шығындар және техникалық ... ... ... өнімділігі. Бірақ технологияның бағасы және электр энергиясының
соңғы әсерінен шығарылған ... ... ... ... жоқ ... байланысты. Мысалы, параболалық концентраторлар мен епті
автономды ... ... ... ... ... ... Олардың
бағасын төмендетіп органикалық отынмен жұмыс жасайтын қазіргі электр
станцияларымен салыстырғанда ... ... ... ... қуатын
жоғарылатып, бір ауданда бірнеше энергетикалық объектілер орналасқан ... ... құру ... ... ... бұл ... отынның
дәстүрлі түрлерін ығыстырады, налогты ... ... ... ... ... ... аккумулирлеу арқасында төзімді және электр энергиясының жұқа
көзі болады. Ол сенімділікті және ... ... ... ... ... ие. ... басқармалы электр энергиясы коммуналды
кәсіпорын үшін жоғары ... ... құру мен жаңа ... ... ... ... ... Күн жылу электр
станциялары дәстүрліге қарағанда қымбатырақ тұрады, құндылығы жоғарырақ
болуы мүмкін.
Жылулық күн ... ... ... ... ... қарағанда екі жарым есе жоғары төлемді жұмыс орындарын
құрады. Калифорния ... ... ... ... ... жылу ... станциясы үшін федералды және жергілікті бюджетке
эквивалентті қуатты бу газының станциясына қарағанда 1,7 ге ... ... Егер осы ... ... ... салық төленсе, олардың
өңделген электр бағасы ... ... ... еді. Егер 1% ғана ... ... таза күннің жылу энергиясының өңделуінде қолданылса,
дүние жүзіндегі қазбалы отынды жағу арқылы алынуына қарағанда ... еді. 2003 жылы АҚШ және ... ... орташа қуаты 700
мегаватт жоғары жылу күн электрінің өңделуі ... Бқл ... 2010 ж. 5000 ... ... ... ал ол 7 ... ... қажеттіліктерін қамтамасыздандыруға жеткілікті. Сонымен қатар
энергия санын ... ... ... ... ... ... - коллектор, онда күн
энергиясын алу және оны ... ... және ... ... тағы ... ... ... Күн коллекторларының екі түрін
ажыратады:
1.жазық,
2. шоғырланған.
Жазық ... күн ... ... жұтылады, ал
шоғырланушыларда- концентрациямен, демек алынатын радиация ... ... ... – күн ... ... тығыздығы жоғарылайтын айна
немесе линзалар күйіндегі оптикалық құрылғылар. Жазық, ... ... ... ... жұқа ... ... немесе
фольгадан, жоғары шағылысу материалдарынан жасалады.
Әр түрлі коллекторлардың ... ... күн ... екі ... ... – мұнаралық типтің КЭС-і,
2 – модульді типті КЭС.
Бірнеше шоғырландыру ... ... ... ... ... ... ... міндетті түрде болу керек емес. Әрбір
концентратор жылутасымалдағыш сұйықтығының күн энергиясын жібереді.
Барлық коллекторлардың ... ... ... ... ... ... жылу-су буы болуы мүмкін, егер ол ... ... ... кез ... ... ... мысалы,
диссоциирленген аммиак. Жинақталған коллекторлық ... ... ... конструкциясы бойынша күрделі қабылдағыш
қажет.
2 –100 МВт генератор қуатты 20000 параболойдты шағыстыруларды алу
үшін ... ... ... қымбат, жоғары
температуралы контур қажет.
Жоғарыда көрсетілген қиыншылықтар шешіледі, егер осы 10-20 ... ... ... ... бу қазанына өлшемдері мен
параметрлері бойынша сәйкес бір қабылдағышты жасап, оны Жер бетіне көтеру
керек.Осылай мұнаралық типтің ... ... ... ... ... ... параболойдтар өндірісі кәдімгідей арзанырақ, жұқа
шағылыстырушылармен алмастырылады.
Күн электрстанциясы
Күн ... – күн ... ... энергиясына
түрлендіруге арналған инженерлік құрылыс. Күн энергиясын ... ... және ... ... ... ... Электр
энергиясының күннен алынуы бүкіл дүниежүзінде қолданылады. Ғалымдардың
қазіргі басты қойған шарттары бар технологияларды дамытып, олардың ПӘК–н
жоғарлату. Күн ... ... күн ... ... Олар екі түрлі болады:
1. фотоэлектрлік – фотоэлектрлік генератор көмегімен күн энергиясын
түрлендіреді.
2. термодинамикалық – күн энергиясын жылу энергиясына, ... ... ... ... ... күн ... қуаты фотоэлектрлік станцияларға қарағанда жоғары.
1.3 Фотоэлектрлік күн электрстанциялары
Фотоэлектрлік станциялардың ... ... күн ... ... жұқа ... ... басқа жартылайөткізгішті
материалдардан тұрады және тұрақты ... ... күн ... ... түрлендіргіштер сенімділігімен,
тұрақтылығымен ерекшеленеді, ал олардың қызмет мерзімдері шексіз ... ... Олар тік күн ... ... шашыраған жарықты да түрлендіре
алады. Күн батареяларының кемшіліктеріне жоғары бағасын және төменгі ... ... Күн ... аз ... ... аз ... ... құрылғыны, эксперименттік электрмобильдері
мен ұшақтардың келуі автономды ... ... ... ... ... ... тұрғын үйлерді электр жабдықтау мен жылытуға
пайдаланады деген үміт бар. Электрлік элементтерінің типтері :
1. ... ... ... ... Жұқа ... ... 2 - n/p өтуі, 3 - p-қабаты, 4 - контактылы қабаты, 5 ... ... 6 - ... ... ... – кремнилік фотоэлемент
Поликристалдық кремний негізіндегі фотоэлемент
Энергетикалық көзқараспен қарағанда, күн сәулесінің энергиясын
электр ... ... ... ... жартылай өткізгішті
фотоэлектрлік түрлендіргіштер (ЖФТ) ... ... ... ... бірсатылы өтуі. Фотоэлементтің өңдеу масштабтарында ... ... 16% ... ... үлгілерінде 25% дейін.
Зертханалық ... ПӘК 40,7 % ... ға ... оларға күн сәулесінің әсер етуінде біртекті емес жартылай
өткізгішті құрылымдарда пайда болатын фотоэлектрлік ... ... ... бір ... ... бір жартылай өткізгішті әртүрлі
қоспалармен қосып (p-n өткізгіштердің ... ... ) ... тыйым салынған
аймақтың- атомнан электронның алыну энергиясы (гетероөткізгіштерді құру)
немесе жартылай өткізгіштің химиялық ... ... ... ені
бірдей емес әртүрлі жартылай өткізгіштердің бірігу арқылы алынады.
Сонымен ... ... ... ... комбинациялары мүмкін.
Түрлендірудің тиімділігі біртекті емес жартылай өткізгішті ... ... ... ... ... ... атқарушы ЖФТ оптикалық қасиеттеріне ... Ол ... ... ... ... ... ішкі ... шартталған.
ЖФТ- дағы энергияның негізгі қайтарылмас шығындары байланысты:
• түрлендіргіштің бетіндегі күн сәулесінің шағылысуымен,
• жұтылусыз ЖФТ арқылы шағылысу бөлігінің өтуімен,
• жылу ... ... ... шығындарының шашырауымен,
• ЖФТ беті мен көлемінде фото-булардың пайда болған ... ... ішкі ... және ... ... да ... ... энергия шығындарының барлық түрлерін азайту үшін әртүрлі
шаралар өңделіп, ... ... ... ... ... аймақтың енімен күн шағылысуына тиімді жартылай
өткізгішті қолдану;
• жартылай ... ... ... оны ... ... ... құру ... жақсарту;
• гомогендіден гетерогендікке және варизонды жартылай өткізгішті
құрылымдарға өту;
• ЖФТ ... ... ... (p-n ... тереңдіктері, негізгі қабаттар қалыңдығы , түйіскен тордың
жиіліктері және т.б.)
• айқындықты, термореттеулерді және ... ... ЖФТ- ... ... ... ... жамылғыларды
қолдану;
• жұтылудың негізгі жолағының шетіндегі күн спектрінің ұзын толқынды
аймағында ... ЖФТ ... ... ... ... каскадтан өтетін сәуле шығаруды түрлендіруге
мүмкіндік беретін жартылай өткізгіштердің тыйым салынған аймағының
ені бойынша таңдалынған каскадты ЖФТ құру;
Сонда да күн ... ... ... ... - күн ... ... электр тогына күн
сәулеленуін тікелей түрлендіруде. ... ... ... ... ПӘК 1% әрең ... бұл ... Физико-техникалық
институтының (ФТИ) академигі А. Ф. Иоффе айтқан. ... ... ... соңында күн батареяларының панельдері басты энергетикалық көзі
болған жасанды Жер серігінің жіберілуімен жүзеге асырылды.
Күн энергиясының фотоэлектрлік түрлендіруінде р-n- ... ... ... қосылысымен кремний пайдалынады. Жартылай
өткізгішті кремнилі фотоэлементтің жұмыс сұлбасы қарапайым: ... р- ... ... (оң) ... ал ... ... ... болады. Жартылай өткізгіштерде электр қозғаушы
(ЭҚК) күш пайда болады, ол электр тогының көзі болып ... ...... ... көп болған сайын, ЭҚК көп болады. Қазіргі кремнилі
(галлий арсениді негізінде) фотоэлементтердің тиімділігі барынша жоғары
(олардың ПӘК- і 10-20% ... ал ПӘК ... ... ... ... да ... квадрат метрге жететін, күн батареясының
ауданы аз. Жартылайөткізгішті өндірістің жетістігі, ПӘК- і 40% ... ... ... Кұн ... ... ... маңызды бағыты-
арзанырақ және қолайлырақ фототүрлендіргіштерді: сызықты поликристалдық
кремнилі ... ... ... жұқа ... ... ... жартылай өткізгішті материалдарды құру. Олардың ішіндегі ең жоғары
тиімділікті галий-алюминиі- мышьяк, оның ... ... ... ... перспективаны гетероқұрылымды жартылай өткізгіштер
ашады, тиімділіктері қарапайы кремний ... екі есе ... ашу және ... ... жұмысын жалғастырған
ФТИ директоры А. Ф. Иоффе, академик Ж. И. Алферов 2000 жылы ... ие ... ... и жизнь" № 4, 2001 ж.). Осылайша бүкіл дүние
жүзіндегі танымал ... ... – бұл ... ... ... ... ... база.
Сонымен бірге екі жақты сезгіштігімен түрлендіргіштерді жасау арқылы
(бір жағындағы ПӘК +80 % дейін), ... ... ... ... ... ... (КЭС) ЖФТ- ның әртүрлі
типтерін қолдануға болады, ... ... ... осы ... ... ұзақ жұмыс істеу(25-30 жыл) ресурсындағы жоғары сенімділік;
• шикізаттың жоғары қол ... және ... ... ... түрлендіру жүйесін құрудағы ... ... ... ... ... ... басқару мен энергияның берілісіне ... ... ... мен ... ... ... энергия
мен салмақтың минималды шығындары;
• техникалық қызмет көрсетудің қолайлылығы.
Кейбір перспективалық материалдарды қажетті КЭС құру ... ... ... ... шектелуіне немесе оны өңдеудің
күрделілігіне байланысты алу ... ... ... ... ... ... үшін , мысалы күрделі құрылымдарды
құруына байланысты, төменгі ... ... ... ... ... ... және ... сурет – Фотоэлектрлік күн қондырғысының схемасы
Жоғарғы өнімділікке ЖФТ-ның өндірісінің ... ... ғана жете ... ... таспа технологиясының негізінде, және
тиісті профильдің мамандандырылған кәсіпорындарының дамыған ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлес
өнеркәсіп саласы. Автоматтандырылған таспалардағы фотоэлементтерді жасау
мен күн ... ... ... ... құнының қайта қайта
төмендеуін қамтамасыздандырады. КЭС фотоэлементтері үшін кремний ықтимал
материал болып саналады, Cu(In,Ga)Se2 және ... ... (GaAs), ... ... ... ... ... (ГФТ)жайында
айтылады.Қазіргі кезде ЖФТ қолдану аймағы- Жердің жасанды серігі,
орбиталдық ғарыштық ... ... ... ... және т.б. ... қызметтің үлкен мерзімі; жеткілікті жабдықтың сенімділігі;
активті заттар мен отын шығынының жоқтығы. ЖФТ кемшіліктері: ... ... ... ... ... ... ... кейінгі ЖФТ
панелін айналдыратын механизмдердің күрделілігі; ... ... ... ... ... аймақтары. ЖФТ  бұрылыс
механизмі мен ... ... бар ... ... ... ... 0,3 көтерген кезде, жоғары қабаттары мөлдір ФЭ- і ЖФТ- ... үш ... ... ... ... ПӘК- і ФЭ-ң ... және ... термореттейтін қорғаныс беттеріне тәуелді.
Шағылысу коэффициенті жарықтандырылатын ... ... ... ... ... ... ... Жабынның
жұту коэффициенті маңызды мәні бар Стефан-Больцман заңына сәйкес қажетті
жылу режимін орнатады: мысалы, Т-ны 300 ден 380 К ... ... ПӘК 1/3-ге ... ... ... ... Екібетті фотоэлектрлік модуль
3 Сурет – фотоэлектрлі түрлендіргіштер
Винтельді фотоэлементтер басқа элементтерден өзгешелігі , олар ... ... ... ... сын ... ... байланысты сәулелік
энергияны электр энергиясына түрлендіреді.
Электр көзі болып қолданылатын ... ... ... тек ... деп ... ... ... фотоэлектрлік түрлендіргіш болып саналады.
Болашақта кремнилі фотоэлементтерге сұраныс кеңейе ... ... ... жер ... ... кейін көп тарған
элемент болып табылады және өнеркәсіпте ... орны ... ... ... ... күн спектрі үшін
шығатын электр қуатының ... ... ... ... ... ... олардың ені тиым салынған зонаның 1
—1,5 эв шегінде жатады.
-үшіншіден , ... ... ... ... ... өзінің сезімтал спектрлері арқылы күн
сәулесін қолдануға жұмсалады.
- төртіншіден, салыстырмалы ... , ... ... приборларға қарағанда,кремниден ... ... ... ... ... ... ... шығынының
минималын жетуге көмектеседі
Екі бетті модульдер жарық энергиясын фронталь және ... ... Бұл ... ... энергиясын қолдануға мүмкіндік
береді. Артқы беттің модулі су және жер ... ... ... ... ... ақ құм ... қар ... модулінің өнделуінен энергия жиналады. ... ... ... ретінде, жинақтауыш үш міндет ... ... ... қор) ... ... ең жоғары
дәрежедегі қуат міндетін; түнгі уақытта энергия қуатын береді ... ... ... ауа – райы ... ... көп ... болғанда
энергия шығынын толтырады. Көп жағдайда ... ... ол ... бойынша қол жетерлік және барлық жер жүзінде бар.
Бірақ олар үлкен ... ... ... ... ... ... Олар ұзақ
ұақыт зарядталу мен бәсеңдеудің қайталануына ... ... Сол ... ... ... сай ... шығаруға міндетті.
Олардың негізгі ерекшелігі – циклдік тәртіпте жұмыс істегенде төменгі
сезімталдығы. Өкінішке орай, аз ғана ... ... ... ... ал ... ... мен ... алым
үшін қымбатқа түседі. Бұл жағдайда жүк көліктерінің қуатты жинақтауышы
қолданылады, бұл - өте бір қол ... ... ... ... ... ... тұруға тура келеді. Үлкен фотоэлектрлік жүйелерге ... ... ... ... Онда оған ... ... қосуға болады, олар ішінара оң және теріс полюстерін
қосу арқылы жалғанады. Ол үшін ұзындығы 30 см ... жуан ... ... болады.
4 сурет – Күн батареялары
Зарядталу кезінде жинақтауыш ... ... ... ... Сондықтан ашық от көзінен сақтану керек. Егер ... ... онда ... ... аз ... ... ... да жинақтауыш
жақсы ауа айдалымда болу керек, сол себепті оларды ... ... ... ... ... ... сыйымдылығы ампер -
сағатпен көрсетіледі. Мысалы, 100А*сағ және 12 В жинақтауыш 1200 ... ... ... оның ... зарядталу мен бәсеңдеу барысында
сыйымдылық индексмен көрсетіледі, ... ... - 100 ... ... ... әр ... негізгі кезеңдерге арнап жасайтынын
атап өтуге болады. Энергияны жинақтауышта сақтағанда біраз бөлігі ... ... ... ... ... 75 %-тей
болады, ал күн жинақтауышы бұл ... ... ... зарядталу
мен бәсендеу барысында жинақтауыш сыйымдылығының біраз бөлігі жоғалады,
осылай оны ... ол ... ... Күн ... ... ... ұзақ ... атқарады.
Жинақтаушының мөлшерін анықтау
Батареяның мөлшерінің басты міндеті энергияны кем дегенде 4 күн
сақтау. Күніне 2480 ... ... ... ... Бұл ... 12 ... ... күндік 206А*сағ қолданылуды аламыз. Яғни, 4 күн сақтау: 4 күн ... сағ ... тең ... 824 А сағ. Егер батарея қорғасыннан болса,
бұл ... 20 % ... ... жинақтауыштың толығымен бәсендеуіне
әкеледі. Яғни, біздің идеалды қорғасын жинақтауышымыздың ... ... сағ ... Егер де кадмии - никельді немесе темір - ... ... ... 20 % ... қажет емес, бұл сілтілі жинақтауыштың
үнемі толық ... ... ... реттеуші
Егер жинақтауыш сапалы заряд реттеушімен бірге пайдаланса, онда ол
бірнеше жыл қызмет ... бұл ... ... ... ... ... ... қорғайды. Батарея толығымен зарядталса, реттеуші ток
мөлшерін төмендетеді. Яғни күн ... ... ... ... ... қадағалайды және керісінше, реттеуші қондырғыларға
пайдаланатын энергияның жеткізілуін тоқтатады, бұл ... ... ... ... бәсендейді. Сол себепті аяқ асты ... ... ... ... емес, сақтандырғыш механизмінің
жұмыс істеуінен болады.
Заряд реттеуші – электронды ... ол ... ... жұмыс
істегеннен бұзылуы мүмкін. Қазіргі модельге сай ... ... және ... ... да ... бұзылып қалуынан сақтайтын
сақтандырғышпен жабдықталған. Оның ішінде ... ... ... және полюстік өзгерткіш, блоктік диод ... ... ... ... ... ... ... модельдері
жарық диодпен жабдықталған, олар қондырғының жағдайы мен жүйенің ақауын
белгілеп отырады. Ал кейбіреуі
батареяның ... ... ... ... оны ... ... түседі.
Инвертор
Инвертор төменгі кернеудегі тұрақты токты стандартты ауыспалы токка
айналдырады. Инвертор 250 Вт-тан 8000Вт-тан жоғары ... ... ... өнделген электр энергиясы ... ... ... ... ... ... жақсы қасиеттерімен
ерекшеленеді.
5 сурет – инвертор
Сонымен қатар « модифицирленген» синусоидалы инверторлар бар – олар
сондай да ... ... және ... ... ... ... олар электрлік қондырғылар мен телефондарда шу ... ... ... ... үй мен ... энергожелісінің арасында «
буфер» ретінде қызмет атқара ... бұл оның ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Күнгей потенциал
Қазақстан аумағы континентішілік Азия орталығында орналасып, ... ... - ... және ... - климаттық шарттарға ие.
Қазақстан климатының негізгі қасиеті қоңыржай континенталдық ... ... ... ... ... ... ... орналасуына
, ал таулы аудандарда - тік аймақтылық заңына негізделген.
Жалпы Қазақстанның топырақты - ... ( ... ... ) ... ... және жазық ішкі зоналарының
мінездеме 3-ші кестеде көрсетілген, осыдан меридиан бағытымен ... жылу мен ... ... ... ... ... 55 с.е. ( ... қ. ауданында және одан солтүстікте
жатқан ... ... ... ылғалдау коэффициенті ( жылдық ... ... ... ... ... ... ( оңтүстік шөл
дала ) бұл көрсеткіштер 7-8 есе аз ... ... Бұл ... ... ... мен ішкі ... ( таулы облыстарда -
биіктік белдіктер ) болып пайда болады.
бұл ерекшеліктердің Негізі ең ... ... ... ... күн ... мен ... жылу мен азаятын атмосфералық жауынның
мөлшерімен анықталады.
Қазақстан аумағындағы күннің жарқырау ... (3100 ... ... ... Және де, күн жарқырауы 2800-3100 сағатқа жететін ... 1900,5 мың ... км, яғни ... ... 70% -н ... ... саны ... бұлттылықтың 81-160 күнің , төменгі
бұлттылықтың бұл сан 181-220 және көбірек 240 ... ... ... ... республиканың 2/3 аумақтың ауданын құрайды.
| |
| |
| |
| |
| |
| |
|6 ... – Күн ... тік ... |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
|7 ... – Жазық беттегі күн сәулесінің таралуы. |
| |
| |
| ... ... саны екі ... ... ( кері ... ... ... болады ) – солтүстікке, таулар мен тау беткейі. Бұл (
жалпы себептерден басқа ) ... мен ... ... ... мен ... ... ... пен жауынның үлкен мөлшерімен
түсіндіріледі.
Циклділік барысымен және азиялық барынша қосу ... ... ... ... бұлттылықтың пайда болуы мүмкін емес, ал егер
конвективті бұлт құрылса да, ол өте ... ... жұқа ... бұлт
түрінде пайда болады да, күн жарқырауына қатты әсер ... ... ... ... ұзақтығы (3100 сағатқа дейін)
өте үлкен. Және де, күн жарқырауы 2800-3100 сағатқа ... ... 1900,5 мың ... км, яғни ... ... 70% -н ... Анық
күндердің саны жалпы бұлттылықтың 81-160 күнің , төменгі бұлттылықтың бұл
сан 181-220 және көбірек 240 күндерге ... ... ал бұл ... ... ... ... 90 және 40 күндерден аспайды, бұл ... және ... ... ... 1/3 -н сәйкесті құрастырады. Бұлыңғыр
күндердің саны жыл мезгілдерінде өзгермелі ... ... ... ... 3 күн, ... 9 ... 13 күн.
Бұлыңғыр күндерінің саны екі бағытта өседі ( кері тәуелділікте күн
жарқырау ұзақтығы болады ) – солтүстікке, ... мен тау ... Бұл ... ... басқа ) циклондар мен антициклондардың әсерімен және
олар мен бірге жүретін ... пен ... ... ... ... және азиялық барынша қосу жағдайы арқасында
Қазақстан аумағында тығыз ... ... ... ... ... ал ... бұлт ... да, ол өте үлкен биіктікте жұқа бұлыңғыр бұлт
түрінде пайда болады да, күн ... ... әсер ... ... асатын жалпы орташа жылдық бұлттылық мөлшер аумақтың 7-
10%, ал орташа жылдық ... ... 95% үшін 3 ... ... қайталанғыштығы карта - ... ... ар ... бақылаулардың16% санына) көрсетуі бойынша ,
Қазақстанның ... ... ... ... ... жазықтықтары, ал Балхаш-Алакөл тау беткейі аймағының 21-
35% -н, және таулы облыстар үшін 36-40%-н құрайды.
Орта ... ... ... құрайды және төменгі қабат бұлттылық
қайталанғыштығы жазықҚазақстан үшін 5-10% құрап, ... ... бұл ... ... ... ... ... жыл мезгілдерінде болады , үлкейеді ,
мысалы, төменгі қабат бұлттылығының қайталанғыштығы үшін жазда 2 есе ... ... 30%, ал ... ... ал ... ... құрайды .
Тұмандардың жылдық қайталанғыштығы, қарлы ... " ... ... жоқ " ... ... ... 0.1-1.0% аралығына
республика аумағының жартысынан көп келеді. Қыста " аспан көрініп ... " ... ... ... ... үшін 2-3%, ... і 0.0-0.2% -ға ... түседі. " Аспан көрініп тұрған жоқ "
көрсеткішіне қатысты ашық аспанның ... ... ... және ... ... ... (0-2 Б ). Егер ... айларда
анық аспан күй-жағдай қайталанғыштығы жалпыға сияқты , дәл осылай
төменгі ... ... ... меридианды аспектіде көз алдына
елестейді , ал жазғы айларда , керісінше , ендікте . ... , ... анық ... (0-2 б) ... қайталағыштығы төменгі
бұлттылықпен шелейт және жартылай шөл далалы аумақтарда 80-90%-ға, ... ... ... (8-10 б) 5-10%-ға дейін жетеді ( бұл жылдық
көрсеткіштер ).
Демек, Қазақстан аумағының 2/3 күн ... ... ... тап ... ... ... тән ( әсіресе жылдың жылы мезгілінде
).
Көрсетілген ерекшеліктермен, практикалық мағынасы бар, екі басқа
климаттық ... ... ... ... Іс ... ... мен маңызды гелиоэнергетикалық қорлары жайлы.
Жылдық жиынтық радиация шөлейт және жартылай шөл далалы аумақтар
үшін 131-150 ккал / см2 ... одан ... , ... ... үшін бұл көрсеткіш 100 ккал / см2-ге азаяды. Және де, жиынтық
радиацияның жылдық ... анық ... ... ... үшін140-160
ккал / см2-ге өседі, , Орталық үшін -160-170 ккал / см2 және ... үшін -170-190 ккал / см2. ... ... айқын ажыратылған
ендік аймақтылық жиынтық радиация солтүстіктен ... ... ... ... Осы ... ... ... радиация өзгереді. Бірақ ,
альбедоның арқасында , біз сондай айқын көрсетілген ендік аймақтылықтың
жиынтық радиациядағыдай, көрмейміз.
1.4 Термодинамикалық күн ... ... (күн ... ... ... ғимаратының екі
негізгі әдісі бар.Күн энергиясынан термодинамикалық түрлендіру әдісімен
басқа да ... ... ... электр энергиясын алуға болады, бірақ
жерге түсетін күн сәулеленуі сипаттамалы ерекшеліктерді қамтиды:
1. Энергия ағынының ... ... ;
2. ... және маусымдық циклдену
3. ауа-райы шарттарына байланысты.
Сондықтан осы энергияны электр энергиясына термодинамикалық
түрлендіргенде ... ... ... ... ... ... және оны пайдалануда ұмтылу керек, демек мұндай ... ... ... ... ... немесе уақыт
бойынша энергия өндірісінің қажетті ... ... ... ие ... ... ... термодинамикалық түрлендіргіші ... ... ... ... басқару жүйесін,
2.Күн сәулелендіру энергиясын жылу тасымалдағышқа ... ... ... ... ... ... жұмыс денесі жылытылатын бір
немесе бірнеше жылу ... жылу ... ... ... цикл ... ... жасайтын күн станцияларын
құрудың екі түрі ... ... ... емес (орталандырылған) станцияларды
пайдалану.
2.Үлкен күн энергетикалық ... ... ... ... бірнеше ондаған мегаватт қуатты құру
Күн энергиясы суды жылытуда, сонымен бірге ... ... ... қолданылады. Күн коллекторлары ... ... ... мыс, ... және т.б., ... ... ... кремниді қолданбай- ақ. Ол жабдықтың бағасын және ... ... ... 2001 жылы күн ... ... энергиясының бағасы $0,09-$0 құраған, кВт·сағатына ... ... ... күн ... өңделген электр
энергиясының бағасы $0,04-$0,03 дейін төмендейді.
Термодинамикалық күн ... ... ... талғаулы
жарық жұтушы жабылған жылуалмасу элементтері қолданылады.Олар түскен
жарықтың 97% жұта ... Бұл ... ... күн ... және одан да көп ... ... Олардың көмегімен ... ... ... цикл ... бу ... суды
буға айналдырады. Күн бу турбинасы орнатуының ПӘК 20% құрайды. Күннен
энергияны алудың басқа да ... бар, егер ... ... ... ... онда мұндай өнімге сұранныс шектеулі болуы мүмкін. Жаңа
өндірістер көмегімен басқа қиын ... ... ... жабдықтау,
үлкен мегаполистерде жанармай ресурстарының пайдалануын ... ... ... ... ... қорғау мәселелерін шешуге
болады. Берілген электр станциялары күн радиациясын қолдану арқылы ... ... ... ... ортасында ұзындығы 18 ден 24 дейін мұнара
тұр (қуатқа және басқа параметрлеріне ... ... аз ... ... мүмкін). Мұнараның басында сумен резервуары тұр. Бұл резервуар
жылу сәулеленуін жұту үшін қара ... ... ... ... ... ... бу ... сорғы тобы бар. Мұнараны айнала,
бірнеше ара қашықтықта гелиостаттар орналасқан. ...... және ... ... жүйесіне қосылған, бірнеше квадрат метр
ауданды алатын айна. ... күн ... ... айна ... жағдайына ауыстырады. Негізгі және еңбекті қажет ететін тапсырма –
ол уақыттың кез келген сәтінде барлық шағылысқан ... ... ... ... ... позициалау. Ашық ауа райында
резервуардағы температура 700 ... ... жете ... ... ... ... ... жылу электр станцияларында
қолданылады, сондықтан энергияны алуда стандартты турбиналар қолданылады.
Факт түрінде мұндай типті станцияларда ... ... ПӘК (20 ... және ... қуат ... ... ... – Мұнаралы типті күн электр станциялары
Бұл жүйелерде шағыстыру - гелиостаттардың айналу өрісі қолданылады.
Олар жылу ... ... және ... ... келтіретін,
мұнараның төбесінде орналасқан, орташа қабылдағышқа күн жарығын бекітеді.
Компьютермен басқарылатын бақылаушы екі осьті жүйе күн ... ... және ... ... етіп ... Қабылдағыштағы айналмалы сұйықтық бу күйінде жылуды ... ... Бу ... ... ... алу ... немесе өндіріс кезеңдерінде пайдаланады. Қабылдағыштағы
температура 5380 ден 14820 C дейн ... ... "Solar One" ... ... близ ... (Оңтүстік
Калифорния) электр энергетика өндірісі үшін осы технологияны табысты
көрсетті. Кәсіпорын ... ... ... ... қуаты 10 МВтэ
сулы-бу жүйесі қолданылды. 1992 ж. АҚШ ... ... ... ... мен жылуды жинақтайтын жүйелерде қабылдағышты.
Жылуды аккумирлеудің арқасында ... ... ... 65% жүктеме
коэффициентінде электр энергиясының диспетчерлендіруі ... ... ... ... ... ерітілген тұз «суық» бактан 288 ... ... да, ... ... ... де, 565 оC ... ... «ыстық» бакқа қайта оралады. Енді ыстық тұзды қажеттігі
бойынша электр энергиясын алуға ... ... ... орнатулардың
қазіргі модельдерінде жылу 3 - 13 сағат шамасында сақталады.
Бастапқыда еске түсірейік, мұнаралы типтің күн энергиясы қалай жұмыс
жасайды. Мұнда күн ... ... ... конвертациясы
фотоэлементтерді (күн батареялары) қолданбай жүзеге асырылады- мұндай
орнатулардың жұмысында қыздырғыштардың орнына көмір, газ, ... ... ... ... бу ... бар қарапайым электр
станциясының жұмысына ұқсас. Мұнаралы ... күн ... ... орнын күн басады. Осылай аталатын, үш квадрат километр
аймақта орналасқан, күн ... бір ... ... ... ... ббиіктікте орналасқан жүздеген гелиостаттарды (айналарды)-
бір мезгілде «бірнеше күн қояндарын» ұстап, бу қазаны жоғары ... ... ... су буын ... өте жоғары температураға
дейін қыздырылады. Генератор ... ... ал ... ... су ... буға ... ортанғы қабылдағышқа
жіберіледі.
9 сурет – Мұнаралы типті күн электр станциялары
.
Жаңа Калифорниялық ... ... ...... жұмыс контурларының
саны екі есеге көбейтілген. Бірінші түйінде жылуды нысанадан бу ... жылу ... ... орнына тұз ерітінделері қатысатын).
Электр генераторының турбинасын ... буды ... бу ... ... ... ретінде тұз ерітіндісін бекер алған жоқпыз –
энергия (күн) көзі жоқ ... ... де, ... материал электр
станцияларға түнде де жұмыс жасауына мүмкіндік береді. ... ... ... ... жылуды ұзаққа сақтайтын тұз ерітіндісімен,
материалдармен сыйымды ... ... ... ... Тұз ... 550 градус Цельсияға дейін қыздыратын
болғандықтан, жылуды күн бойы жинауға ... тек қана ... ... ... ... күн батқаннан кейін де ұзақ жұмыс жасайды).
SolarReserve өздерінің жасайтын ... ... ... ... ... емес деп ... Мұндай орнатудың шығыны
мен электр энергиясын серпуі дәстүрлі көмір және газ электр станцияларына
қарағанда жақсырақ десек болады. Жылу аккумуляторысыз мұнаралы типтік күн
электр ... ... да ... бар. Күн сәулесінен
электр алынатын жаңа жүйе электр энергиясын тәулігіне 24 сағат ... ... ... ... құрылымға дейін Pacific Gas & Electric
компаниясымен ... ... және осы ... ... электр
энергиясын 25 жыл бойы сатып алуға міндеттенеді. Жобамен 500 қызметкер
жұмыс ... ... 2011 ... ... ... ... ... сорғыш арқылы жоғары қысыммен қоректендіру суы
алынады. Қазан ... жану ... ... ... ... энергиясы
жылу және сәулелі энергияға айналады. Қоректендіру суы қазан ... ... ... ... Жанған отын қайнау температурасына
және буға айналуға дейін қыздырылып жылудың қуатты көзі болады. ... осы ... ... ... ... қыздырылады, шамамен 540°C
дейін 13-24 МПа қысыммен және бір немесе бірнеше ... ... ... ... ... ... генераторы және қоздырғыш толығымен
турбогенераторды құрайды. Бу турбинасында бу өте ... ... ... ... ... 20 рет ... және қысылған немесе
будың жоғары температурасына ... ... ... ... ... ... тогына айналудың кинетикалық энергиясына
ауысады. Электр генераторы электрлік ... ток ... ... ... ... қоректі айналмалы электр магнитті көрсететін
ротордан тұрады. Конденсатор турбинадан келетін бу конденсациясына қызмет
етеді. Ол ... ... ... ... ... турбинаға жоғары
қысыммен келген бу конденсаторға жылжып, кеңейеді. ... ... ... ... ... ... Бұл технологиялық кезеңнің қасиетінің арқасында
конденсациялық электр станциялары өзінің ... ... ... ... концентраторлары
Бұл орнатуларда жылутасымалдау-сұйықтығы бар қабылдау трубаларындағы
күн жарығын шоғырландыратын параболалық айналар қолданылады. Бұл сұйықтық
400 оC дейін ... және жылу ... ... ... ... ... өндіретін қарапайым турбогенераторды қозғалысқа
келтіретін, ысытылған бу шығарылады. Жылу ... ... ... ... ... бойлай орналасқан қабылдау трубкасын мөлдір,
әйнек трубкасы қоршай алады. ... ... ... ... ... бір ... ... екі осьті жүйесін құрайды. Кей жағдайларда олар
стационарлы болып келеді.
10 сурет - Күннің параболалақ концентраторлары
80-жылдары оңтүстік- ... ... "Luz ... ... ... тоғыз жүйелер күннің жылу электр энергиясын
өңдеу бойынша бүгінгі күнгі ірі кәсіпорынды құрастырады. Бұл ... ... ... ... электр желісіне электр
энергиясын қояды. 1984 жылы "Luz International" ... ... ... 13,8 МВт ... ... ... "Solar Electric
Generating System I" (или SEGS I) орнатты. Қабылдау трубкасында май 343
оC ... ... ... және ... ... ... ... I" құрылымы 6 сағат жылу жинақтауын қарастырды. Мұнда
күн радиациясы жоқ кезде қолданылған табиғи газдағы ... ... ... ... 30 МВт "SEGS II - VII" аналогты электр ... 1990 ж. ... ... ... - ... типтің күндік орнатылуы
Гелио орнатудың бұл типі ... ... ... ... күн ... ... шоғырландыратын параболалы
тарелкалы айналардың ... ... ... ... ... Қабылдағыштағы сұйықтық 1000 оС ... ... ... ... кіші ... пен ... электр
энергиясын өңдеуге қолданылады.
Қазіргі уақытта өндірісте Стирлинг пен Брайтон ... ... ... 7 ден 25 кВт ... ... ... АҚШ-
та жұмыс жасайды. Жоғары оптикалық тиімділік пен бастапқы аз ... ... ... ... ... ... ... Стирлинг қозғалтқышы мен параболалық айналар жүйесі күн
энергиясын электр энергиясына түрлендіруде әлемдік рекордты алады. В ... ... ... ... ... ... ПӘК 29% алуға
мүмкіндік туды. Сонымен қатар модульдік жобалау арқасында мұндай жүйелер
электр энергиясында, автономды ... ... ... ... ... ... гибридті (мегаватты
диапазонда) тұтынушыларда қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін оптималды
нұсқа. Күн ... ... ... ... ... ... қолданумен жүзеге асырылуы мүмкін. Арнайы жартылай
өткізгішті материалдардан жасалған элементтер, мысалы, силикон, күннің
тікелей сәулеленуі кезінде ... ... бар ... байқалады. Бұл
жүйенің артықшылығы—бірдей тиімділікті, кіші элементтерде ... ... ... ірі ... ірі ғимараттарда қолданатынына
байланысты емес. Сонымен қатар олар түнде және ... ... ... ... ... үшін ... аз ... және
жинақтау жүйесінде қажеттенеді. Мұхиттың беті мен ... ... ... энергиясына түрлендіруге негізделген
жинақтау жүйесін пайдаланбайтын күн энергиясын қолдану әдісі көрсетілген.
Ғарышқа шығу, орбитальды ... құру және ... ... (бірінші кезде жартылай өткізгіштер) жағдай күрт өзгерді. Қазір
күн энергетикасы - жете ... ... ... ... институттрының
қызметінде және өндіріс қоғамында үлкен орынға ие болатын күнделікті
нақтылық.Егер ғарышта ... ... 50 ... ... , ал ... мың тонналы күн энергетикалық қондырғыны құрастырсақ және оны Жерден
36 мың километр ... ... онда бұл ... ... ... ... жасалған электростанцияларына шамамен күніне 5 млн кВт
жіберіп тұрады. Енді ... ... ... ғылыми қиял саласынан
емес.Ғалымдар ... ... ... ... ... ... шамалы қаржыландырумен күн ... ... ... ... бағдарлама өндіру жұмыс топтарын құру туралы
өтінішімен ҚР Үкіметіне жолығуды ұсынды. Біздің ... ... ... ... ... Жоғарыда – SBPS серігінің көрсету моделінің
концептісі. Төменде – ... ... ... арналған
ғарыш бекетін салу керек. Сонымен қатар минералдарды да Айдан ... ... ... ... ... ... ... бағасын ХҒС пен бір
деңгейде қарапайым бағалайды, яғни шамамен 39 $ миллиард. Бірақ бұның өзі
жетпейтін секілді, - тек ... ... ... өзін ... мамандар
20 $ миллиард долларға (иллюстрация NSS) бағалайды. Бірақ бұл АҚШ ... ... ... тек шамамен 2 % құрайды, осыған
байланысты ғарыш бағадарламасының ... бес ... ... ... ... Жапондықтар 2030 жылға өздерінің жобаларын
іске асырмақтығын ескере кетейк. Сондықтан жақын ... бұл ... ... ... орай ХҒС ... күштерді біріктіру
қажет.Американдықтар мұнымен келісіп тұр. ... ... ... көлемді
ғарыш бағдарлама бастамаларын жеке шешу мүмкін емес. Егер ... ... ... Кез ... ... ... ... жобасы
адамзат мәреде өздерінің қуат проблемаларын шешуін көруді күтетін,
«альтернативті» ... ... ... бірі болмақ.
Біздің планетаның бөлігіне жететін күн радиациясының ... күші ... ... бұл ... әлемдік энергия пайдаланудан 14 есе үлкен екенін
білдіреді. Егер бір ... ... ... ... ... күн энергиясын
есептесек, 1018 кВт/ч құрайды, бұл ... ... ... ... он есе көп. ... ретінде Нью-Йорк секілді энергосыйымды
қаланы алайық. Оның күн ... ... ... ... ... осы ... энергияны қодану көлемінен 20 есе ... ... ... ... ... ... күн батареяларымен осы күнгі
пайдалану деңгейде электроқуатпен қамтамасыз ету үшін, Москва аумағынан
кішкене кішірек ... алу ... Ал ... осы ... ... ... ... ету үшін (немесе жалпы энергоқолдануды) , шамамен
200х200 (немесе 600х600) км2 аумаққа күн ... ... ... ... ... ... ... , болшақта жаңартылған
көздердің өсіп келе жатқанын болжайды.Жаңартылған қуат ... ... ... ... рөлді атқаратын күн қуаты тапжылмай
өседі, және ... ... ХХI ... ... дейн 65 % тен ... ... ... энергетиканың тартымдылығы бірқатар жағдайлармен
шарттасқан.Ол ... ... әр ... ... ... ... себебі энергетикалық тәуелсіздік ретінде назар аудартады.Бұл
қоршаған ортаға еш зиян ... оны ... ... ... ... ... , экологиялық таза энергия көзі. Бұл миллион жылдардан
кейін де жетімді болатын, сарқылмайтын ... ... ... ... ... ... ... өсу жылдамдықтары едәуір
жоғары және жылына 65 % құрайды.Жаңартылған энергетика (ЖЭ) ... жылы күн ... ... ... фотоэнергетика,
биогаз, кіші гидроэнергетика, геотермалді энергетика секілді бірнеше
түрлерден негізделген.2003 жылы ЖЭ –на ... ... ... ... 21 % - Күн ... ... ... сумен жабдықтау; 24 % -
фотоэлектрика; 17 % кіші ГЭС, биомасса және ... ... 40 % ЖЭ ... дамушы елдерде орналасқан.Осындай жылдамдықты
сақтаған жағдайда 2050 жылға ... ЖЭ ... 50 % ... ... ... ... ете ... үш жылда жел және күн
энергетикасына арналған ... ... ... ... ... 30% тен жоғары құрайды,ал әлемдік әлеумен жалпы жылына 4 % -ке
өседі. 2003 жыды жаңартылған энергетикаға 22 $ ... , ал 2005 ... 30$ ... салынды.Салыстыру үшін: электроқуат бекетіне жалпы
салынған қаржы көлемі , жылына шамамен $120-160 млрд ... ... ... энергетикаға British Petroleum Shell сияқты мұнай
алыптары ғана ... ... ... ... ... ... жоқ
Toshiba, General Electric, Mitsubishi сияқты компанияларды қаржы салуда.
Іс ... бұл ЖЭ ... ... ... және ... бар сала ... ... жылдары Қазақстанда электроқуат пайдалануның
дамуы ... ... ... ... ... маңызды өседі деген
болжамдар беріліп отыр. ... ... ... , сонымен ... ... ... әкеп ... ... ... ... алыс емес. ... ... ... ... , жаңартылған титі қуат құралдырын елге
тасушы мемлекетке айналуы мүмкін. Егер ... ... ... ... ... тәне емес ... ... өндіретін электроқуат бағаларының өсіретін негізгі себептің ... айта ... ... ... ЖЭ саудасының өсуі және ЖЭ
саласындағы жаңа ... ... қуат ... ... ... қатар ЖЭ қоршаған ортаны сақтауға және өнімнің кең түр-
түрі бойынша ( ... ... ... майлары және жанармай,
органикалық және химикалық ... ... және т.б) ... ... көмірсутек қорларын сақтауға мүмкіндік береді.
Республикада жаңартылған энергетиканың әлеуеті жоғары.Қазақстанда ... ... және ... ... ... ... ... жаңартылған қуат көздерінің әлеуеті бар. ... күн ... ... әлемде алғашқы орында.Орталық Азия суб аумағының үлкен
бөлігі ретінде , Қазақстан күн және ... ... ... ... ... үшін географиялық және ауа райы жағдайлары
жағдайлы, 2,7 млн.км2 тан ... жер ... алып ... ... 300 ... ... ... қарқынды сәуле шығару кезінде жылына 1300-
1800 кВт/м2 құрайды.Қазіргі кезде Қазақстанда және басқа да Орталық Азия
елдерінде күн элементтер, ... және ... ... бірде бір кәсіпорындар жоқ. ... ... ... ... маңызды ғылыми-техникалық әлеуеттер мен
зерттемелер бар. Аль-Фараби атындағы Қазақ ұлттық ... ... ... 20 ... ... ... ... танымал
кәсіпорындарының және ГКНТ (бұрынғы КСРО) ... ... ... күн ... өңдеу технологиялырын дамыту
саласында зерттемелер ... күн ... ... ... бұл ... нәтижелері сол уақыттың әлемдік
рекорд жетістіктеріне сәйкес келді. Зертхана ұжымы орталық Азияда және
шетел ... 250 ден аса ... ... ... ... 50 авторлық
куәліктермен иеқұжаттар алынды, халықаралық байланыстар орналды. ҚР МОН
физика-техникалық институттарында күн сапалы аса таза және ... ... ... ... ... беретін, инновациялық технологиялар
дайындалды.
1.6 Күн ғарыштық электрстанция жобасы (КҒЭС).КҒЭС принципиалды
кестесі және оның ... ... ... ... идеясын 1968 жылы американдық П.Е.Глезер
ұсынды. Оның ішіне соңғы өткен 30 ... ... үш ... ... : ... электр тоғына айналдыратын ... ... ... орнату; Жердің нақты орнының үстінде
бекеттің «ілінуі» және жыл бойы ... ... ... ... ... ... ... тоқтың күннің жоғары жиілікті -
сәулеленуіне өзгеруі және оны бағытталған шоқпен жер қабылдау ... ... – ҒКЭС ... ... орбитада- Жерден 36 000 километр қашықтықта ғарыштық
электробекетті көз алдымызға елестетейік. Бұндай бекет күн ... % ... ... ... ... көлемі 1 м2 күн
батареяларының беті ... әр ... ... 1400 ... қуат алып
тұрады, және егер тек 18 пайыз күн қуатын электрге айнаодыруға ... онда әр ... 6х4 ... ... екі күн ... бар күн
ғарыштық электробекет , 10 миллион ... ... ие ... ... 48 км2 ... ... салмағы , шамамен 50000 тоннаны , барлық
электробекет ... 70000 ... ... ... ... ... ... алдық деп ойлайық. Бірақ
қалай миллион киловатт ... ... ... ... ... ... сымсыз жіберудің екі тәсілі ... ... ... ... жиілікті сәулелендіру.
Іске асатын тәсіл екіншісі болып келеді. Жерде, жоғары жиілікті
сәулелендіруді қабылдап , оны ... ... ... айналдырып және
тұтынушыға беретін , қабылдау теңсегіштің айшанағы жасалып жатыр.
Осы жоба шынайы есеп және ... ... ... ... , жұмыс орбиталарына жеткізу және ғарыш
электробекеттеріне қызмет ... үшін ... ... және ... сонымен қатар орбитаға салмағы 100 ге дейін жететін және
тоннадан асатын, қазір тұрғандардан жүз есе кішірек ... ... бар, ... ... ... сурет – Электрэнергияны жерге беруі
Қиыншылықтарды жеңудің мүмкін жолдарының бірі , ... ... ... Айды және ... пайдалану болып
табылады. Мамандардың бағасы бойынша ғарыш электробекеті 90 % ай және
басқа ... тыс ... ... мүмкін. Бұл жағдайда ... ... алу ... ... ауа ... ... ... онда ғарыш кеңістігінде тиімді шығару жүйесі , ... ... ... ... ... , ... және өндіріс
жиынтықтары , шикізатты тасымалдау және қайта өңдеу құрылу керек.
Сонымен ... ... ... шешетін ғарыштық
энергетикалық жүйелердің кең дамуына кедергі ... ... ... бар .Бұл ... ... , ... ... Жер
қабатында емес, Күнге жақын аймақтарда, мысалы Меркурий ғаламшарының
орбита қашықтығында жасалады.Бұл жағдайда Жердің ... ... ... ... , 100 есе аз күн ... болады.
Сондай-ақ Жер бетінен стратосфераға,миллиметрлі және субмиллиметрлі
көлемде тиімді берілісті жүзеге асыруға мүмкіндік беретін, қабылдағыш
құралдырды ... ... ... ... танытуда. Бұл ретте бірден
беруші және қабылдағыш теңшегіштердің көлемі қысқарады, қуатты ... ... ... ... ... ... азаяды. Қабылдау
теңсегіштің көтеруін автоматты ... ... алып жүк ... ... ... ... іске ... көзделеді.
Сонымен, ғарыштық электробекеттердің түбегейлі кестесі анық. Техника
тұрғысынан оның құрылыс құрылыс жұмыстарына ... ... та ... болар еді. Тоқтатып тұрған жобаның құны.
Егер, ғарыштық электрстанциялары ... ... ... ... ... онда алныған электроқуаттың құны , ... ... ... ... 200 есе ... ... еді.
Бірақ Ғылым және техника өрлеуі жұмсалатын қаржының ... ... ... 20 ... күн ... ... және құны күрт
түсіп кетті.Дәл күн батареяларының құнымен , олардың орбитаға ... ... ... ... үдерісі тоқтаған жоқ- күн
батареялардың 1м2 бағасы 10 есе түсуі мүмкін. ... ... күн ... ПӘК – ті , ... ... ... немесе
арсенид галлийден жасап үлкейтуге болады.
Күн ғарыштық электрстанцияның құндылықтары. КҒЭС құру ... ... ... ... ... көрініп тұр: күн
радиациясы ағынының тығыздығын көбейту, ғарышқа бір түсті жылуды тарату
( Жер қызуының ... ... жер ... ... ... Күн ... электрстанцияның жасау жолында ... бар. Құры ... көп ... күн ... ... және ПӘК ... байланысты таза техникалық
міндеттерден басқа, 36 мың км (геостанциялық орбита радиусы) қашықтықта
, көлденең ... 10 ... (жер ... ... ... аспауға
қажетті, сәлелендіру шоғын қысу проблемасы белгісіз ... ... ... және ... ... сондай елеулі
қиыншылықтар жылдам жойылуы ... ... және «күн ... жүзеге асыруы , маңызды ғылыми проблемалардың бірі болған
ХХI ғасырға көшірілді.
Күн радиациясын ... ... ... ... ... газ ... ... бар), тік ( механикалық жұмыстар сатысы жоқ) – ... ... ... , ... ... ... бағытты ғарышта
бұрыннан бері және сәтті жұмыс істеп келе жатқан жартылай өткзгіш ... ... ... Бұл ... ... күн радиациясының тікелей
ауысу процессі жүретін алюминий және литий қосындылары бар кремнийлі
жартылай ... Олар ... , ... тиімді (ПӘК - 15 %) және
біршама қымбат емес.Тек олардың ПӘК – тін көбейтсек, кең көлемді ... ... ... ... ... ... және Күнде
тұрақты қалпын ұстап тұруды үйрену керек.
Бұл іс оңай емес.Қазір дайындалып жатқан жіңішке күн ... ... ... және 200 Вт/кг құрайды.Күші 10 ГВт ҚҒЭБ ... ... ... ... сұранысы сол) 50км2 көлемге
және салмағы 10 мың т. ие ... ... ... ... ... жіберу
жұмысы да оңайға соқпайды.
Сонда да, ХХ ғ 70 жылдарынан бастап жергілікті де, ... та ... ... ... ... ... ... күн энергетикасы»
күнделікті өмерге енімді кіріп келе жатыр («күн үйлері», жергілікті
қажеттіліктерге арналған электробекеттер). Интернет қазір ... ... ... ... ұсыныстарымен және жаңа жетістіктер ... ... ... 2000 жылы ... ... Израильда ,
күн қуатын қолданатын ең озық жүйе Soler Solar System ... ... ... Бейт – Шейм (Күн ... ... ол, 860 м2 аумақты алып ... және ... және ... технологиясымен бірге бу турбинасын
пайдаланады.Бірақ бекеттің электрлі күші әкелінбейді. 1975 ... ... ... НАСА мен (АҚШ) ... 1,6 км ... 30 кВт күннің жоғары жиілікті шоғының жер трансляциясын өткізді.
Нәтижесі қанағаттандырлықтай боолды, бірақ бұл ... күн ... ... ... ... күшінен алыс. Ғарыштық зерттеулер
бойынша ғарыштан Жер бетіне электроқуатты берудің жаңа ... ... ... агенттігінен жаңа хабарлама алынды. Күн радияцасын
имитациялайтын, күшті ... ... ... ... ... ... жасалынды. Электрлі тоқ , қабылдау
теңсегіште ... ... ... ... ... ... 2020 жылға дейн осындай құралдың геостационарлық орбитамен да
жұмыс істей және ... жер ... 4 км ... жібіре
алатындығын сендіре алады. Бұл тарату тәсілі табиғатқа ... ... ... таза ... табылады.
Күн ғарыштық электрстанцияның құндылықтары айқын көрініп тұр: күн
радиациясы ағынының тығыздығын көбейту, ... бір ... ... тарату
( Жер қызуының қауіптілігі жойылады), жер табиғатымен ... ... ... ... да ... ... тұр.Құры ғарышта көп
километрлі күн жиегін өрістету ... және ПӘК ... таза ... ... ... 36 мың км (геостанциялық
орбита радиусы) қашықтықта , көлденең көлемі 10 км-ден (жер теңсегіштің
ақтық көлемі) ... ... ... ... қысу ... қалды. Ойдың жеңіл секілділігіне және ... ... ... ... жылдам жойылуы мүмкін емес, және
«күн энергетикасының шынайылығы» жүзеге асыруы , маңызды ... бірі ... ХХI ... ... ... ... бірнеше түрлер белгілі (машиналық- газ және
бу турбиналары бар), тік ( механикалық жұмыстар сатысы жоқ) – ... ... ... , ... ... ... бағытты ғарышта
бұрыннан бері және сәтті жұмыс істеп келе жатқан жартылай өткзгіш ... ... ... Бұл ... тоғына күн радиациясының тікелей
ауысу процессі жүретін алюминий және литий қосындылары бар ... ... Олар ... , ... ... (ПӘК -15 %) ... ... емес.Тек олардың ПӘК –сын көбейтсек, кең көлемді жіңішке
қабықша түрінде дайындауды үйренсек, ғарышта ... және ... ... ... ... ... керек.
Бұл іс оңай емес.Қазір дайындалып жатқан жіңішке күн ... ... ... және 200 ... ... 10 ГВт ҚҒЭБ ... ... «үлкен энергетиканың» сұранысы сол) 50км2 ... ... 10 мың т. ие ... ... жіңішке шоғымен қуатты жіберу
жұмысы да оңайға соқпайды.
«Кіші» ... күн ... ... бәрі ... Ол ... ... өрлетіп , алдыға жылжып дами ... ... ... ... ... ... ... үлкен болмайды. Орбиталық
күн бекеттірі өзінің қызықтырғыштығын жоғалта ... жоқ, және оны ... ... әрі ... ... Егер бұл ... аяқ асты бір нәрсе
болмаса ( мысалы жоғарытемпературалы аса ... ... ... ... ... ... ... ғасырдан аса уақыт кетеді. Қазіргі
болжамдар ... күші бар ... ... салу үшін ... ... ... ... екі алыптары ХХI ғ , ... ... ... ... басып, бір бірімен бәсекеге ... ... ... ... туралы ешкім болжам жасай алмайды.
Жаңартылған қуат көздерінің бөлігі оның ішінде ... ... ... күн ... ... өсетіні анық. Божамдар бойынша ХХI ғ аяғына
дейін 65% құрауы мүмкін, көрсетілген ... , келе ... ... ... ... , сонымен қатар қауіпті өсіп келе жатқан парникті
әсермен қоршаған ортаның ластануы әсер етуі мүмкін. Болжамды отынның ... ( БОТ) = 7Ч103 кВт ... Күн ... қуатын ашық ауа райында да, бұлыңғыр кезде
электрлік қуатқа түрлендіруге арналған күн қуатымен жұмыс ... ... ... күн ... ... ... қуатына түрлендіруге арналған
күн қуатымен жұмыс істейтін ... ... ... Мәні: күн
қуатымен жұмыс істейтін электр станцияға азимуталды ... ... ... ... ... онда ... ... автоматикасымен
жабдықталған, күн фотобатареясы бекітілген, ал келесі электр станцияның
жағында батыстан шығысқа автоматты түрде ... жүйе ... ... ... күн ... ... ... теңдей етіп екіге
бөлінген, оның екі бөлігі де электр станциясының бұрылыс ... ... ... ... ... ... ... нәтижесі: конструкциясын жеңілдету және оның
металл ... ... ... ... ... құнын
төмендету.
Бұрылысының тік және көлденең біліктері кіретін, күн қуатымен жұмыс
істейтін электр ... ... ... соңғысында күн
фотобатареясы ... ... ... ... ... болып табылады,
яғни, зенитті қондырғы айына немесе бір ... бір ... ... бұл ендігі мен жыл мерзімі бойынша орташаландырылған азимутқа
сәйкес келеді. Электр станцияның тәуліктік айналымы күн ... ... екі (оң ... және сол ... ... түрде жүзеге асырылады, бұның температураның
төмендігінде және қатты жел кезіндегі сенімділігі төмен. Сонымен қатар
олқы тұсына станцияны ... ... ... ... ... ... прототипі – өзіне азимуталды бұрылыстың жетегі бар
вертикалды ... ... күн ... ... істейтін электр станциялары
болып табылады, оған ... ... ... ... жабдықталған, күн фотобатареясы ... ... ... байқауының кері жағында командалық элемент
орнатылған, оған ... ... ... және ... жетектің
атқарушы релесі кіреді.
Прототиптің кемшіліг - металл сыйымдылығының ... ... ... ... ... ... ... және күрделілігі, бұл сенімділігін азайтып, электр станцияның
құнын арттырып жіберуі мүмкін.
Нағыз өнертабыс жаңа техникалық ... ... ... ... ... және ... күнді байқаудың автоматика
жүйесін жеңілдетуге, сенімділігін арттырып, ... ... ... ... береді.
Бұл техникалық нәтижеге, күн фотобатареясының күннің максималды
зенитті бұрышының жартысына тең ... ... ... ... ... ... қол жеткізуге болады; бұл ... ... ... арасында вертикалды, көбінесе, шағылыстырғыш қабаты
бар, пластина бекітілген, және күн ... ... ... ... , ... орағаннан кейінгі ажырататын диодтары бар
полярланған шағын тоқты реленің орамасына қарама-қарсы қосылған.
14 ... – күн ... ... ... электр станциясының жалпы
түрі көрсетілген, жанынан көрінісі.
15 Сурет - А-А ... 2 ... ... ... – күн ... ... ... электр станциясының
электрлік сұлбасы.
Күн қуатымен жұмыс істейтін электр станцияға тағаны 1 кіреді, онда
тіректі ... 2 ... 4 бар ... ... 3 және вертикалды
біліктің 3 бағдары бар радиалды муфта 5 ... ... ... ... ... ... ... жетегімен 8 (М) жабдықталған,
жетегінің иірлі білігі 7 бар тісті доңғалақ 6 ... ... 3 ... жағында күн фотобатареясы (ФЭ) мықтап бекітілген, ол
шағылыстырғыш бүйрілі қабаты бар, қиғаш орнатылған көлбеу қалқанмен ... екі ... ... 9 (ФЭ1) және (ФЭ2). ... ... ... ... 12 (Фз) орнатылған. Күн фотобатареясының
(ФЭ) вертикалға немесе горизонталға қатысты орнату бұрышы шамамен ... ... ... ... ... ... орташа бұрышына
сәйкес. Бұл физика заңына сәйкес күн сәулесінің шыныға ... ... ... ... ... ... байланысты:
Таңертең горизонталды күн сәулесінің күн фотобатареясына түсуі 45º
құрайды. Іс жүзінде горизонталды күн ... ... және ... ... ... ... 15 º ... минутта жүзеге асады,
оны елемей-ақ қойса да ... ... күн ... 9(ФЭ1) ... жұмысының басталуы деп оның беттік қабатына күн сәулесінің 30 º
тең түсу бұрышын айтуға болады, бұл ... ... тек қана ... құрайды. Күн фотобатареясы 9(ФЭ1) және ... ... ... ... ... түсу ... ... қуаттылығы орнатылады.
Күннің толықтай зениттік көтерілуінде күн фотобатареясының 9 (ФЭ1)
және 10(ФЭ2) беттігіне күн сәулесінің түсу бұрышы, ... ... ... және ... 20...24 ... ғана, содан кейін 30º жетіп,
одан төмендей бастайды, яғни, ... ... ... ... ... істейді.
Кешкісін, күн батқанда, күн шыққан кезде болған ... ... және ... күнді зениттік бақылаудың еш қажеттілігі жоқ. Бар болғаны
күнді азимуталды бақылау қуаттылығын жоғалтусыз өтіп ... ... ... мен электрлік сұлбасы жеңілдейді, сенімділігі
артып, электр станциясының құны төмендейді.
Экваториалды ... күн ... ... ... электр
станцияларды пайдаланғанда , көлбеулік бұрышының айналымы ... ... ... 8...10 º ... күн фотобатареясын 9
(ФЭ1) және 10(ФЭ2) орнату қажет болады.
Күн ... ... ... ... ... ... ... фотобатареясы ФЭ кіреді, ол теңдей екі бөліктен ФЭ1 және ФЭ2 ... Д1 және Д2 ... ... ... «-« ) ... ... ... жалпы фазасына шығарылған (атап айтқанда «-« ). Және, осы
қарсы полюстер ФЭ1 және ФЭ2 ... Д1 және Д2 ... мен R1 және ... ... ... V мен ... ... фазасына
қосылған, бейтарап зәкірі бар РП1 шағын тоқты полярланған реленің орамасы
қосылған, атап айтқанда, «-« , ал оның ... ... ... және РС2 реленің орамалары, атап ... ... ... «+» ... ... ... командалық фотоэлементке Фз
бейтарап зәкірі бар РП2 шағын тоқты полярланған реленің орамасы қосылған,
ал оның ... ... ... РС3 ... орамасы, атап
айтқанда, электр станцияның ... «+» ... ... ... ... ... контакт РП2 қалыпты ажыратылған контактілермен РС3.1
параллель орналасады. РС1 және РС2 реленің зәкірлері ... ... ... ... 8 (М) ... және олардың қалыпты
тұйықталған контактілері РС1.1 және РС2.2 ... бір ... атап ... «-«, ал ... соңғысы арқылы қалыпты
ажыратылған сөндіргіштері КВп-оң жақтағы және КВл-сол жақтағысы- электр
станцияның ... ... атап ... «+» ... ... РС3.2 ... ... Электр станцияның фазалары
арасында АК аккумулятор орнатылған.
Күн ... күн ... ... ... ... 12 параллель, күн түсуінің зенитті бұрышына қарамастан, ... ... де 9(ФЭ1) және ... ... ... және оның ... де потенциалды бірдей электр тоғын өндіреді, олардың фазалары
электрлік қосылған және станцияның шығуында осы ... ... және ... ... РП1 орамаға қарама-қарсы қосылған
фазалары арасында, атап айтқанда «-«, потенциалдар айырмасы жоқ, және РП1
орамасы арқылы электр тоғының ... ... ... ... ... ... ... дейін, күн сәулесі батыстық, яғни, пластинаның 11
оң жағын жарықтандырады, оның ... ... күн ... ... оң жақ бөлігінің 9 (ФЭ1) беттік қабатын шағылыстырады,
сол ... оның ... ... Сонымен бір мезетте пластина 11
көлеңке түсіріп, күн ... сол ... ... көлеңкелейді,
оның белсенділігі электр тоғын өндіру барысында төмендеп кетеді. 9 (ФЭ1)
және 10(ФЭ2) бөліктердің фазалары арасында ... ... ... ... ... Атап айтқанда, бұл айырма 9 (ФЭ1) ... ... ... «-« ... ... түзету қосылғанға
дейін әрбір фазада орнатылған Д1 және Д2 диодтардың арқасында ... ... бұл ... РП1 ... ... ... ... түзетіледі, яғни, РП1 реленің орамасы арқылы, солдан оңға ... тоқ ... ... (сызба бойынша), яғни, 9-дан (ФЭ1) және 10(ФЭ2)
дейін. Егер зәкір сол контактіге (сызба бойынша) ... РП1 ... ... да РС1 реленің орамасын тоқтың астына қояды. РС1 реле іске
қосылып, өзінің қалыпты тұйықталған РС1.1 ... ... ... ... оң жақ ... ... сөндіргішінің
қалыпты тұйықталған контактілері арқылы фазаға «+» ... ... ... ... ... ... РС3.2 және РС2.2
контактілері, қалыпты ажыратылған РС1.1 және ... ... ... КВп ... ... тоқтың реверсивті жетегінің
«М» тоғына қосылады. Соңғысы өзінің иректі білігін 7 ... ... ... 6 ... білікті 3 күн фотобатареясымен ФЭ бірге,
пластинаның 11 жазықтығы бойымен күн сәулесі теңескенге дейін, айналдыра
береді, сонысымен, күн ... ФЭ , ... ... ... ... ... - 9 (ФЭ1) және ... бөліктерінің
жарықтандырылуы теңеседі. Өзінің зәкірін түсіретін РП1 реленің орамасы
тоқтан ажырайды, сол жақ ... ... РС1 ... ... Соңғысы өзінің зәкірін түсіріп, өзінің қалыпты ажыратылған
релесін РС1.1 ... ... ... ... ... 8(М) тоқтан
ажыратады. Соңғысы тоқтайды, бүкіл электр станцияның оң жақ ... ... әрі ... ... ... ... ... оң жақ
бұрылысы күн батқанға дейінгі сипатталауы бойынша жүзеге асырылады.
Станция ... ... ... күн ... оның сәулесі соңғы командалық фотоэлементке 12
(Фз) түседі, ол РП2 реленің шағын тоқты орамасына электр тоғын өндіреді.
Соңғысы іске қосылып, ... ... ... ... ... оң ... және РС3 ... орамасын тоққа қосады. РС3 реле
қалыпты тұйықталған контакті РС2.1 ... іске ... ... РП2 ... ... өзінің қалыпты ажыратылған
контактісін РС3.1 тұйықтайды. РС3 реле бір мезетте өзінің ... ... ... ... РС3.2 , қоректендірудің «минус»
тізбегі бойынша, ... ... ... РС1.1 және ... ... тұйықталған контактілер КВл( сол жақтағы соңғы
сөндіргіш) қоректендірудің «плюсіне», ... ... ... ... ... ... қосады. Жетек 8(М) иректі білікі арқылы 7 ... ... ... 6 вертикалды білікті 3 солға қарай айналдырады, яғни
бүкіл электр станциясын батыстан шығысқа қарай бұрады. ... ... ... ... ... РП2 орамасы тоқтан ажырайды, оның зәкірі
өзінің оң жақтағы контактісін ... Сол ... ... РС3.1 контакт
РС3 өздігінен бұғаттау тоғында ұстап тұрады. Сұлбада ештеңе өзгерген жоқ
және электр станциясының солға қарай бұрылуы, күн ... ФЭ ... ... ... ... береді, оның оң жақ бөлігіне 10(ФЭ2) күн
сәулесі пластинадан 11 ... ... ... ал оның оң жақ бөлігі
9(ФЭ1) пластинамен 11 көлеңкеленіп қала береді. Күн фотобатареясының ... және ... ... фазаларында оң жаққа қарай басымдылығы
бар, потенциалдардың ... ... ... ... ... ... ... арқылы тоқ кері бағытта ағады, РП1 өзінің зәкірін оң жақ
контактіге тұйықтап, РС2 реленің орамасын ... ... РС2 реле ... РП2.2 ... ... ... ажыратылған контактісін
РС3.2 контактіге параллель тұйықтайды. ... бір ... РС2 ... ... ... РС3 реленің қоректендіру тізбегін
үзеді, соңғысы жетектің «М» қоректендіру тізбенгіндегі өзінің өздігінен
бұғаттайтын РС3.1 ... және РС3.2 ... ... Алайда,
жетектің «М» қоректендіруі қалыпты ажыратылған РС2 реленің ... ... ... жүзеге асырылуы жалғаса ... ... ... ... ... 9(ФЭ1) және ... ... азимутты теңесуіне дейін жалғаса береді, олардың
арасындағы потенциалдар ... ... ... ... өзінің оң жақ
контактісін үзіп, РС2 релені тоқтан ажыратады, ал ол ... ... ... ... ... ... 8 (М) тоқтан ажыратады.
Электр станцияның бұрылуы тоқтап, кезекші режим орнатылады.
Электр ... ... арғы ... ... күйде жүзеге
асырылады. Электр станция тоқтайтындай кез-келген жағдайда азимуттық ... ... ... ... ... R1 және R2 кедергі
тізбегінің қосалқы элементтері ... ... олар ... ... үшін ... ... орамасына параллель қосылған вольтметр V, баптау барысындағы
фазалық потенциалды көзбен қарап, бақылауға арналған.
Аккумулятор АК электр станцияның ... ... ... ... және түн ... ... ... қоректендірудің көзі
ретінде қолданылады.
Соңғы сөндіргштер КВп және КВл- сол ... және оң ... ... оң ... және сол ... ... ... үшін қажет.
Күн электр станциясына күнді ... ... ... жүйесімен жабдықталған күн фотобатареясы бекітілген,
азимуталды бұрылыс жетегі бар ... ... ... ал ... кері ... күн ... кері ... командалық
фотоэлемент орнатылған, оған полярланған шағын тоқты және реверсивті
жетектің атқарушы релесі кіреді, ол күн ... ... ... бұрышының жартысына тең болатын ... ... ... ... және теңдей екі бөлікке бөлінген, олардың
арасында шағылыстыратын беттігі бар ... ... ... ... ... ... бір ... фазалары реленің орамасынан
кейінгі бөлетін диодтары бар, шағын тоқты полярланған реленің ... ... тік және ... ... ... күн ... түрлендіруге арналған электр станциялары белгілі, ... ... ... ... ... ... ... күн фотобатареясы орнатылған.
Электр станцияның кемшілігі - тиімділігінің төмендігі болып
табылады, ... ... ... ... ... бір ... бір мәрте
қолмен орнатылады, бұл ендігі мен жыл ... ... ... ... ... Электр станцияның тәуліктік ... ... ... цилиндрлі екі (оң жақтағы және сол ... ... ... ... асырылады, бұның температураның
төмендігінде және қатты жел ... ... ... ... қатар
олқы тұсына станцияны бастапқы кешкі-таңертеңгі күйіне қайтарудың мүлдем
мүмкін еместігі.
Өнертабыстың прототипі - өзіне азимуталды ... ... ... ... кіретін күн қуатымен жұмыс істейтін электр станциялары
болып табылады, онда алаң ... ... ... ... ... ... ... бұрылыс жетегі бар горизонталды білік бекітілген,
онда полярланған шағын тоқты және ... ... ... ... ... ... ... күнді бақылаудың зенитті
және азимуталды жетегінің автоматика жүйесімен ... ... ... кемшілігі – өткінші және уақытша бұлтты ... ... ... ... ... ... түрде орнатудың
мүмкін еместігі. Бұл, бақылау қондырғысының түтікшеде орналасқан
фотоэлементтерде орындалғанына байланысты. ... ... ... ... күн ... ... бұл құрылғы жұмыс істемейді, ... ... ... күн сәулесі құрылғының түтікшесіне түспейді және
станция күнге бағдарлана алмайды да, іске ... ... Ал ... ... бұндай жағдай күніне әлденеше мәрте болуы мүмкін. Күн
ашық кездерде де ... ... ... күн батысқа «қарайды», ал
таңертең шығыстағы күн ... ... ... ... ... қолмен
баптауды қажет етеді.
Нағыз өнертабыс жаңа техникалық нәтиже алуға – ауа ... ... ... ... ... ... сенімді жұмысын қамтамасыз етеді.
Бұл техникалық нәтижеге күн фотобатареясының әр ... ... ... ... шағын тоқты реленің командалық фотоэлементтерінің
белсенді ... ... ... ... ... орналасуы арқылы,
қол жеткізіледі; азимуталды ... ... ... ... ... ... жартысына тең келетін, горизонттың
жазықтығына қатысты бұрыштағы ... ... кері ... қосымша
командалық фотоэлемент орнатылған, ал оның ... ... ... ... ... оң жақ және сол жақ бұрылыстарының
атқарушы релесінің ... ... ... ... ... ... және оның ... релесінің қалыпты
ажыратылған контактілеріне біртіндеп параллель орналасқан, және сол жақ
бұрылыстың ... ... ... ажыратылған контактілері қосымша
фотоэлементтің атқарушы релесінің қалыпты ... ... ... ... – күн ... станциясының жалпы түрі бейнеленген
18 Сурет – электрстанцияның ... ... ... ... ... 1 ... онда ... подшипникте 2 тұрақты
тоқтың реверсивті электр жетектің 6 (М2) винтті ... ... ... ... ... 4 бар ... білік 3
орнатылған. Білік 3 жоғарғы жағында тіректі крестовинасы 8 бар муфтамен 7
жабдықталған, ал ... ... ... осы ... 3 ... 9 ... ... жоғарғы ұшында 3 горизонталды алаң 10
бекітілген, онда ... ... 11 мен ... ... күн
фотобатареясы 12 (ФЭ) мықтап ... ... 10 ... ... 11
тізбекті беріліспен 13, белгілі бір редукциямен, ... ... ... ... 15 (М1) ... ... ... 14
байланысты. Күн фотобатареясында 12 (ФЭ) екі ... сол жақ 16(Фл) ... жақ 17(Фп) ... ... бекітілген, және төменгі 18(Фн) және
жоғарғы 19(Фв) командалық фотоэлемент бекітілген.
Осы фотоэлементтердің 16, 17, 18, 19 ... ... ... ... ... қатысты 250...255 градус бұрышта орнатылған. Күнді
бақылаудың кері алаңында 9, ... 20 ... ... ... ... ... горизонтты жазығында бекітілген, қосымша
фотоэлемент 21(Фз) орнатылған. Бұл ... ... 21(Фз) ... кері жағындағы күннің кез-келген зенитті орналасуындағы күн
сәулесін ... ... ... ... Экватор үшін күннің
максималды зенитті ... ... ... біздің ортаңғы ендігіміз
үшін – жылдың мезгіліне қарай, ... ... ... ... 21(Фз) ... ... ... 33...45 º және
7,5...20 º құрайды, бұл шағылысу коэффициентіне 5...6% және ... ... Күн ... ... түсу ... шағылысу коэффициенті
4.7% құрайтнын ескерсек, ... ... ... 21 бұл ... ... ... ... 16, 17, 18, 19 орнатудың бұрыштары сол
позицияларға ... ... күн ... қатысты олар үнемі 15...20
º болады, 39% дейін шағылысады, күн ауытқығанда 15...20 º, ... ... ... осы шамаға артады, ал екінші ... ... ... ... ... бір ... ... ал екінші жағында 100%
жетеді. Бұнымен аталған ... ... ... ... ... станциясының электрлік сұлбасына электр станцияның күн
фотобатареясы «ФЭ» кіреді, оның ВК1 ... ... ... «+» және ... ... тұрақты тоқтары бар. Электр станцияның электрмен
қамтамасыз ету жүйесінде кері диод «Д1» ... ... ... бар «АК»
аккумулятор қосылған, сондай-ақ «Д1» диодына ... күн ... ... ... “V1” орнатылған. Электр станцияның шығуында
электрмен қамтамасыз ету ... ... ... “V2” ... “А” орнатылған. Ол командалық екі зенитті фотоэлементтермен-
жоғарғы Фв және төменгі Фн жабдықталған, бұлар полярланған ... ... ... ... ... ... екі ... командалық релемен
– оң жақтағы Фп және сол жақтағы Фл, бұлар полярланған шағын тоқты ... ... ... ... ... күн ... кері
жағынан орнатылған командалық ... ... ... ... реленің “РП3” орамасына қосылған. Шағын тоқты аралық
релелердің барлығының “РП1”, ... және ... ... сол жақ ... жақ ... бар ... ... бар, олар сәйкесінше “РП1”-
“РС1” және ... ... және ... “РП3”-“РС5”. Атқарушы реленің
барлығы “РС1”...“РС5” - “РП1”, “РП2”, ... ... ... ... қоректендіру желісіне тікелей қосылған, ал ... ... ... ... бар, оған ... тұйықталған контактілер
“РС3.2”, “РС4.2” кіреді және ... ... ... ... ... реленің қалыпты тұйықталған контактілердің барлығы “РС1”,
“РС2”, “РС3” және “РС4” электрмен қоректендірудің бір фазасына қосылған,
мысалы «-«, ал ... ... ... контактілері - электрмен
қоректендірудің басқа фазасына қосылған, мысалы, «+», және ... ... ... сөндіргіштердің қалыпты тұйықталған
контактілерімен жабдықталған, сәйкесінше “КВ1”, “КВ2”, “КВ3” және ... және ... ... зәкірлері арасында тұрақты тоқтың реверсивті
қозғалтқышы «М1» қосылған, ал “РС3” және “РС4” реленің зәкірлері ... ... «М2» ... Және бұл ... ... ажыратылған
контактілер “РС4” қалыпты ажыратылған контактілерге ... ... ... ... ... тізбегіңнде көзбен бақылау үшін
светодиод “Д2” қосылған, ал ... ... ... «Л» ... Электр станция келесі түрде жұмыс істейді
Электр станцияның күн фотобатареясы ... ... ... және ... мен ... тоғы ... есепті электр қуатын
шығарады. “ВК1” сөндіргіші іске ... ... ... электр
қуатымен жабдықтайды, ал “ВК2” сөндіргіші сөніп тұрғанда аккумулятор “АК”
зарядталады, ол фотобатареядағы “ФЭ” кернеу ... ... ... ... ... ... ... қуатымен қамтамасыз етеді. бұл
кезде вольтметр “V1” фотобатареядағы “ФЭ” нақты кернеуді ... ... -- ... ... ... ... ... “Д1” жұмыс кезіндегі фотобатареяның “ФЭ” электр желісіндегі
аккумуляторға “АК” ... ... ... Фотобатареяның “ФЭ” жұмысы
светті диодпен “Д2” бақыланады, ал ... ... ... ... “Л” ... ... күннің зенитті және азимуталды ауысуы басталады.
күннің зенитті бұрышының ... ... ... ... ... ... жүріп жатады, онда электрлік тұрақты
тоқ шығарылып, бір бағыттағы “РП1” ... ... бұл ... ... “Фн ... электр қуатын шығармайды. “РП1”
орамасы “РП1” ... ... оның сол жақ ... ... ... ... “РС1” орамасын тоққа қосады, бұл өзінің қалыпты
тұйықталған контактісін “РС1” ажыратып, ... ... ... тұйықтайды, сол арқылы өзінің зәкірін екінші фазаға жібереді, ... «+», және ... ... ... және ... тұйықталған
контактісін “РС2” арқылы, сағат тілімен бекітілген фотобатареясы “ФЭ”
бар тізбекті беріліс арқылы 13- ... 10 бар ... ... 11 ... ... 14 ... яғни, зенитті бұрышты арттырады. Жоғарғы
“Фв” және төменгі “Фн” фотоэлементтердің жарықтандырылуы теңеседі, онда
тоқтан ажырайтын және ... ... ... ... ... ... қарсы біркелкі кіші тоқтар шығарылады, сәйкесінше, атқарушы
реленің “РС1” орамасы тоқтан ... ... ... ... “РП1”
түсіріп, реверсивті жетекті «М1» тоқтан ажыратып, зенитті бұрылысы
тоқтайды. ... ... ... әрі қарай арттырғанда суреттелген
операция күннің бірінші жартысында қайталанады.
Күннің екінші жартысында күннің зенитті бұрышы ... ... ... ... 15...20º градусқа азаюы электрлік тұрақты ... ... ... ... ... және ... ... орамасына жіберіледі, және бұл кезде жоғарғы фотоэлемент
“Фв” электрлік тұрақты шығармайды. ... ... ... ... ... оның ... контактілерін тұйықтайды да ... ... ... ... ... реленің “РС2” орамасын
тоққа қояды, сол арқылы қалыпты ... ... ... және ... жетекті “M1” (15) тоққа қосады, ол өзінің ... ... 14 кері ... да ... тілімен бекітілген фотобатареясы
“ФЭ” бар тізбекті беріліс арқылы 13- білігі 10 бар ... ... ... ... ... 14 ... яғни, зенитті бұрышты азайтады.
Жоғарғы “Фв” және төменгі “Фн” ... ... онда ... ... ... қарсы біркелкі кішкентай тоқ
шығарылады, ... ... ... ... ... зәкірін “РП1”
түсіреді, сәйкесінше атқарушы реленің “РС2” орамасы тоқтан ... ... ... ... ... реверсивті жетекті “M1” тоқтан
ажыратады. Зенитті бұрылыс тоқтайды. . Күннің зенитті бұрышын әрі ... ... ... күн ... ... қайталанады.
Сонымен бір мезетте күн өзінің азимуталды орналасуын ... ... күні бойы ... ... ... ... күн ... жақтағы фотоэлементке “Фп” түсу бұрышы артып, сол ... ... ... Оң ... фотоэлемент тоқты шығарады, ол “РП2”
реленің орамасына жіберіледі, іске қосылып, ... сол ... ... ... ... өзінің қалыпты тұйықталған
контактілерін ажырататын, атқарушы реленің “РС2” орамасын ... ... ... ... ... ... ... ажыратылған
контактілерін “РС3.1” тұйықтайды, сөйтіп, ... ... ... ... ... ... білік 5 пен тісті сақина 4 арқылы вертикалды
білікті 3 оңға қарай ... ... ... ... ... ... бұрады. Азимуталды теңестіргенде фотоэлементтің “Фп”
және “Фл” екеуі де күн сәулесіне шағын ... ... кіші ... олар ... ... ... соңғысы тоқтан ажыратылып,
өзінің зәкірін “РП1” түсіреді. атқарушы реленің ... ... ... ... ол ... ... ... түсіреді, де
жетекті «М2» тоқтан ажыратады. ... ... ... ... ... әрі қарайжалғасқанда, операция күн
батқанға дейін қайталанады.
Таңертең, күн ... оның ... арт ... фотоэлементке “Фз”
(21) түседі, соңғысы электр ... ... ... ... шығарады, ол
өзінің зәкірімен атқарушы реленің “РС5” қоректендіру тізбегін тұйықтайды.
Соңғысы өзінің контактілерін ... ... ... ... ... және ... ... өздігінен бұғатталады, сонымен
бір мезетте “РС5.2” реленің контактілерімен реверсивті жетекті «М2»(6)
тоққа қосады, ол ... ... 5 пен ... ... 4 ... вертикалды
білікті 3 солға қарай айналдырып, күннің сәулесі сол ... ... ... ... ... ... яғни, станцияның
күнге 140...150º градуста бағдарлануында, бүкіл станцияны айналдырады.
Соңғысы электр тоғын кері бағыттағы ... ... ... да өзінің
зәкірін оң жақтағы контактіге “РП2” ... сол ... ... ... ... ... ол ... контактілерімен “Р4.2” реленің “РС5”
қоректендіру тізбегін ажыратып, өзінің контактісін ... ... ... ... ... түрде айналысы фотоэлементтердің
“Фп” және “Фл” ... ... ... ... ... ... ... “РС5” реле өзінің контактілерін “РС5.2” және
“РС5.1” ... ... ... ... ... ... бұрылыстан кейін бір мезетте фотоэлементтер “Фв”
және “Фн” жұмыс істей бастайды, олар сипатталған түрде ... ... ... ... ... ... ... жаңбырлы) электр станцияның бағдары оның
кез-келген күйінде тоқтатылуы мүмкін, ... ... ... ... шығуы мен батуы арасында. Бұл жағдайда ... ... ... ... ... немесе “Фл” түседі, және станция кез-келген
жағдайда сипатталған түрде ... ... ... ... азимуталды бұрылысы фотоэлементтің “Фп” жұмысы есебінен өтеді.
Егер станцияның бағдарлауы күн батуының азимуталды бұрышына ... ... ... болса, яғни, таңертеңнен кешке дейін, онда
кешкі күн ... оң ... ... ... ... ... артқы
фотоэлементке “Фз” түседі. Сипатталған түрде станцияның ... ... ... өтеді. Бұл жағдайда бірде бір “Фп” мен “Фл” күн сәулесі
түспейді. ... сол ... ... ... ... сөндіргішіне
“КВ4” басып, сөндіргенге дейін, күннің шығуына дейін жұмысқа дайындықта
қала отырып, бұрыла ... ... күн ... күн сәулесі “Фп”
түседі де сипатталған ... ... ... ... оң ... ... ... және бұл кезде сол жақ ... ... ... етіп, соңғы сөндіргіш “КВ4” түсіріледі.
Бұрылыстардың сәйкесінше “M1” және “М2” жетектерді қоректендірудің
барлық тізбегінде ... ... ... ... “КВ3” және “КВ4” іске
қосылған, олар электр ... ... ... ... ... түн мезгілінде жарықтың кездейсоқ көзінен, мысалы, автомобиль
фарларына, прожекторлардан, ... іске ... ... ... ... реледе жинақтала алады. Станцияның оң
жақ бұрылысы бірқатар контактілі сақиналарды қолдануды ... ... ... станцияның зенитті және азимуталды ... ... ... мен ... ... ... электр станциясына азимуталды бұрылыс жетегі бар ... ... оған алаң ... ... ... ... зенитті
бұрылыстың жетегі бар горизонталды білік орнатылған, онда ... ... және ... ... автоматика жүйесімен
жабдықталған күн фотобатареясы бекітілген, оған шағын тоқты реленің
командалық фотоэлементтері және ... ... ... ... ... ол күн фотобатареясының тұстарына қатысты төрт
жазықтықта, шағын тоқты ... ... ... оның белсенді
қабатына қатысты негізінен 250-255º градус бұрышта орнатылған.
Күн электр станциясы , ... ... ... ... ... ... азимуталды бақылаудың кері жағында
қосымша командалық фотоэлементтер орнатылған, ол күнің максималды ... ... тең, ал оның ... ... ... ... ... жақтағы және сол ... ... ... ... ... және оның ... ... ... ... арқылы жүйелі электрмен қоректендірудің тізбегіне параллель,
және бұл ... сол жақ ... ... ... ... ... қосымша фотоэлементтің қалыпты ажыратылған
контактілеріне параллель.
9. Қысқа тұйықталу тоқтары
19 ...... ... ... ... ...... тармақтары үшін қысқа тұйықталу тоқтарының соққылық
коэффициенті және уақыт тұрақтылығын ... ... ... Sб – ... ... МВ∙А;
Sном – генератордың номиналды қуаты, МВ∙А;
– генератордың асқын өтпелі кедергісі, ... ... uT – ... ... ... ... ... – трансформатордың номиналды қуаты, МВ∙А.
Энергожүйе кедергісі:
(1.3)
мұнда Sк – энергожүйенің қысқа тұйықталуының кернеуі, МВ∙А.
Базалық тоқ:
(1.4)
мұнда Uср – элементтің орнатылған ... ... ... ... ... ... ... құраушысы:
(1.5)
Электр қозғалтқыштардың қысқа тұйықталу ... ... Рном – ... ... ... МВт;
Uном – қозғалтқыштардың номиналды кернеуі, кВ.
Қысқа тұйықталу тоғының периодты құраушысы:
(1.7)
Қысқа тұйықталу тоғының соққылық тоғы:
(1.8)
мұнда kу,с – ... ... с ... ... ... ... ... құраушысы:
(1.9)
t=τ с кезінде қысқа тұйықталу тоғының апериодикалық құраушысы:
(1.10)
мұнда Та,с - жүйенің тармақтары үшін қысқа тұйықталу ... ... ... ... қуаты – 45 МВА
ТВС-32У3 – Sном=40 МВА; х”d=0,143.
ЛЭП – 10 кВ, 25 км, хУД=43,2.
Трансформатор – ТМ-1600/10 (повышающии)
ТМ-1600/10 – ... кВА, ... кВ, ... – 3 х ...... кВт, ... ... нүктесіндегі қысқа тұйықталу тоғын есептеу
21 сурет – К1 нүктесіндегі қысқа тұйықталу тоғын есептеуге алмастыру
сұлбасы
Sб=1000 МВ∙А деп ... ... ... ... ... ... электр қозғаушы күшін (ЭДС) Е=1 түсті деп есептеп, сыртқы
жүйенің тоғының периодты құраушысының мәнін табамыз:
кА
кА
Берілген трансформатор ... ... ... ... ... ... ... 1-суреттен анықтаймыз: kу,с=1,81,
Та,с=0,04 с.
Электр қозғалтқыштардың ... ... ... ... ... ... тұйықталу тоғының периодты құраушысының бастапқы мәні:
кА
Қысқа тұйықталу ... ... ... с ... ... ... ... периодты құраушысы:
кА
t=τ=0,02 с кезінде қысқа тұйықталу тоғының апериодикалық құраушысы:
К2 нүктесіндегі қысқа тұйықталу тоғын есептеу
22 ... – К2 ... ... ... тоғын есептеуге алмастыру
сұлбасы
Sб=1000 МВ∙А деп алып, алмастыру сұлбасының ... ... ... ... ... ... (ЭДС) Е=1 ... деп есептеп, сыртқы
жүйенің тоғының периодты құраушысының мәнін табамыз:
кА
кА
Берілген трансформатор қуатына соққылық (ударный) коэффициентінің
және уақыт ... ... ... ... ... с.
Электр қозғалтқыштардың қысқа тұйықталу тоқтарының периодты
құраушысының бастапқы ... ... ... ... ... ... мәні:
кА
Қысқа тұйықталу тоғының соққылық тоғы:
t=τ=0,02 с кезінде қысқа тұйықталу тоғының периодты құраушысы:
кА
t=τ=0,02 с ... ... ... тоғының апериодикалық құраушысы:
К3 нүктесіндегі қысқа тұйықталу тоғын есептеу
23 сурет – К3 нүктесіндегі қысқа тұйықталу ... ... ... ... деп ... алмастыру сұлбасының кедергісін базалық
шартқа келтіреміз:
Генератор электр қозғаушы күшін (ЭДС) Е=1 түсті деп есептеп, ... ... ... ... ... ... ... қуатына соққылық (ударный) коэффициентінің
және уақыт тұрақтылығының мәнін 1-суреттен анықтаймыз: ... ... ... ... тұйықталу тоқтарының периодты
құраушысының ... ... ... ... ... ... бастапқы мәні:
кА
Қысқа тұйықталу тоғының соққылық тоғы:
t=τ=0,02 с кезінде қысқа тұйықталу тоғының периодты құраушысы:
кА
t=τ=0,02 с ... ... ... ... апериодикалық құраушысы:
GUFAULTS программасында қысқа тұйықталу тоқтарын есептеу
GUFAULTS – 1 кВ ... ... ... ... ... және ... ... тораптарда қысқа тұйықталу
шарты бойынша кабелдерді таңдау мен тексеру кезінде, коммутациялық
құрылғыларды, релелік ... және ... ... ... ... К2 ... ... кА/град. Ток ... Ток ... ... ... ... ... ... ... ... ... кА2*с Bk=52 кА2*с Bk=27,02 ... мен ... ... ... ... бойынша:
UқонUном
(1.11)
мұнда Uқон – қондырғының номинал кернеуі;
Uном – ажыратқыштың номинал кернеуі.
Қалыпты және жеделдету (форсированнный) ... ... ұзақ ... ... ... ... ... Іп,τ – уақыт мерзімі τ=tаж = tгз,ажыр+0,01 тең кездегі қысқа
тұйықталу тоқтың периодты құраушысы.
Термиялық ... ... ... ... Вк - есеп ... ... ипульс, Iтер – термиялық
тұрақтылықтың шектік тоғы, tтер – ... ... ... тұрақтылықтан
ағып өту ұзақтығы.
Электрдинамикалық тұрақтылық бойынша:
Iп,о Iпр,с; iу iпр,с
(1.15)
Мұнда Iп,о, iпр,с – қысқа тұйықталудағы ... ... ... ток трансформаторын және кернеу трансформаторын таңдау
Ток трасформаторын таңдау шарттары:
- Uн ≥ Uс.ном;
- Iном ≥ Iном.расч;
- ... және ... ... ......
Кесте 2 - Есептік мәндер арқылы ток ... ... үшін ... ... |
| ... ... кВ |= ... кВ ... A |< ... А ... кА |< ... кА |
|Вк=6,76 кА2⋅с |< I2тер ... =420,25 |
| ... ... түрі ... ... 3 - ... мәндер арқылы ток трансформаторларды таңдау
|2-трансформатор үшін |Таңдалған трансформатордың |
| ... ... кВ |= ... кВ ... A |< ... А |
|iуд=56,07 кА |< ... кА ... ... |< I2тер ... |
| |=66,84 ... ... түрі ... ... 4 – ... ... ... ток ... таңдау
|3-трансформатор үшін |Таңдалған трансформатордың |
| ... ... кВ |= ... кВ ... A |< ... А ... кА |< ... кА ... ... |< I2тер ... |
| |=420,15 ... ... түрі | ... ... трансформаторын таңдау шарттары:
- Uн ≥ Uс.ном;
- конструкциясымен және орамының қосылу схемасымен
- дәлдік класымен;
- S2 ном ≥ S2 рас;
Кесте 5 – ... ... ... ... ... |2-ші кернеу |3-ші ... ... ... ... ... кВ |Uн=10 кВ |Uн=10 кВ ... ... |U1н=10 кВ ... В |U2н=100 В ... В ... ВА ... ВА ... ВА ... ... |НОМ-10-66У3 ... 6 – ... және ... ... деректерді кестеге түсіремін.
|Есептік мәндер ... ... ... ... ... ... |
| ... |ВВЭ-10-31,5/6|РВФ-10/400I|ВВЭ-10-20/63|РВЗ-10/400IУ3 |
| |У2 | |30У3 |IУ3 |0У3 | ... ... ... ... кВ |10 кВ |10 кВ ... меншiктi максимумы, МВт |710 |880 ... ЭС - ға ... ... , МВт |874,9 |874,9 ... ЭС- ға ... қуаты, МВт |613 |613 ... ... ... ЭС ... ... |- |843 |
|МВт | | ... ... алуы ... ... дефицитi |- 97 |-267 |
|үзiлулердiң жоюының жанында қаланың дефицитi |- |-37 ... ... және ... ... және басқарудың және оның баға тәуекелге ... ... тiптi ... ... табылады, өйткенi инвесторлар
және несие берушылары күн электрстанциясының ... ... ... кездесетінін, оған кәсiпорынның басқарушыларының станцияның
пайда болатын қиындықтардан қалай ... ... ... ... тіпті кең, әрбiр қауіптің ықтималдығы әр ... ... ... дәл ... ... ... шығындардың қосындысыда әр
түрлі болады. Сондықтанда басшылықтан да қуаіп қатерді анық бағалау қажет
етеді, қауіптердің қайсысы электрстанцияға ... ... ... ... сол немесе басқа даму кезеңдерінде бағалау, және нақтылы
ахуалдың пайда болу жағдайда керек.
3.4 ... ... ... ... ... ... ... қуат - 50 мвт,
Отын шығыны - қасында 0, 6 кг.у.т./кВт-сағ,
Жабдықтың жалпы құны - 240000 мың доллар.
Электр энергиясының өндiрiсiнiң ... ... құны - 9 – 10 ... ... энергиясының өндiруiнiң жанында отынына шығынды анықтаймыз:
, мың. ... В – отын ... ... ... ... бағасы, теңге/тонну.
, млн. ... - ... ... ... кг.у.т./кВт-сағ,
- орнатылған қуат, кВт,
h – жүктеме максимумының жұмыс мерзімі сағаты, сағ.
, мың. тонн
, мың. теңге
Отынға кететін шығындар 1 ... W – ... ... қосындысы, млн. кВт-сағ.
, теңге/кВт-сағ.
Жалпы станциялық шығындар:
Ж.Ш. = Ж.А.+ Е + АҚ + ТР, мың. ... Ж.А. – ... мың. ...... ... ... мың. теңге;
АҚ – Амортизациялық есептеп шығарулар, мың. теңге;
ТР – ағымдағы ... мың. ... С – ... ... адам.;
З – өлкедегі орташа еңбекақы, теңге,
Ж.А = (1,7∙300)∙18000∙12 = 110,16, млн. ... ... ... ... теңге,
(3.6)
Е = 0,26∙110,16 = 28,6, млн. теңге.
Амортизациялық есептеп шығарулар:
АҚ= ... тыс. ... – Күн ... ... мың. ... ... үшiн ... капитал жұмсаулар ендiрiлетiн
қуаттың квт – на 800 ... ... ... Nорн ∙ ... = ... = 240000,
АҚ= 240000∙0,05∙120 =608, млн. теңге,
Өзгеде шығындар:
Өзгеде шығындар тұрады:
- салықтар (мүлiктiк, көлiк, жер тағы басқалар),
- ... ... ... ... айыппұлдар, кешіктірілсе,
- курс бойынша айырмашылық,
- күдiктi қарыздар бойынша шығындар.
Есептеу үшiн бес ... ... ... ... ... = 0,05∙608 = 30,4, млн. теңге,
О.З. = 110,16 + 28,6 +608 + 30,4 =787,16, млн.
теңге.
операциялық шығындарды анықтаймыз 1 кВт-сағ:
,тенге/кВт-сағ,
(3.10)
мұнда: W – ... ... ... млн. ... ... /кВт-сағ.
Электрэнергияның өзіндік құны құрайды:
С/С= +теңге/кВт-сағ
(3.11)
С/С = 0,304 + 0,53 = 0,834, ... ... ... анықтауы, (20% ) өлшемдегi
тиiмдiлiктiң есепке алуымен:
Жылдық электрэнергия көлемі – 1500 млн. кВт-сағ,
Барлық өнімді ... ... – 34000 мың. ... іске ... табысы:
Б = C/C∙ОЗI ,
(3.12)
Б = 0,834+0,53 =1,36, теңге/кВт-сағ.
мұнда: Б - ... ... ... жобасын есептейміз
Кесте 8 – NPV жобасының кестесі
|Капиталға салу, млн. тг. |31680 ... іске ... ... жыл |1 ... ... % |30 ... ... ... % |8 ... мерзімі,жыл |5 ... ... ... ... жыл |25 ... ... |
|Жылдық шығындар, млн. тг. |1801,96 ... ... млн. тг. |608  ... ... теңге/кВт-сағ |1,36 ... ... ... млн. ... | 1500 ... ... % |30 ... өзіндік құны, теңге/кВт-сағ |0,834 ... ... ... ... ... ... сондықтан оларды
экологиялық таза электр станцияларына жатқызуын толық шарттандырылды ... ... ... ... ... тазаларына соңғы сатысын, демек
КЭС эксплуатация сатысын салыстырмалы түрде жатқызуға болады. ... ... ... ... ... ... КЭС- тің меншікті
жерге сыйымдысы 0,003 тен 0,004 Га\кВт дейін ... ... ... нан 0,006 ... ... өзгеріп отырады. Бұл ГЭС- қа қарағанда аз,
бірақ ТЭС және АЭС ке ... көп ... ... қатар КЭС материалға
сыйымды болып келеді: Me, әйнек және т.б. КЭС- ті құру ... ... ... ... ... ... жерасты суларының ластану
қауібі артады. Күн концентраторлары жердің үлкен аймақты көлеңкеленуін
туғызады. Ол ... ... ... алып ... ... әсер айна ... концентрленетін ауа арқылы ... өту ... ... ... ол жылулық балансының
өзгерісіне, ылғалдылыққа, жел бағытына, кейбір жағдайда концентраторларды
қолданатын жүйелердің ... ... мен ... алып ... ... ... ... тоқтаусыз шығуы кезінде пайдалану ас
суының ластануын туғызады. Жоғары уландырғышты ... ... ... ... ... сұйықтықтар аса қауіпті болып келеді. ... ... ... түрлендірудің төменгі коэффициенті
конденсаттың салқындатылуымен байланысты маңызды мәселелерді көтереді.
Гелиотехника биосфераға қосалқы әсер ... ... ... ж ... ... ... элекменттерді дайындаған кезде ауада
пайда болады:
- кремнилік шаң,
-адам ... ... ... және арсенидті байланыстар.
Ғарыштық КЭС жоғары жиілікті сәулелендіру арқасында климатқа ... ... ... ... ... ... ... оның қарымағына
түскен тірі организмдерге әсерін тигізеді. ... ... ... ... ... мен ... ... қамти бастады.
Технологияның қымбаттығы бұл кезеңді тежеп тұр. ... ... күн ... көзге түсерліктей етіп тұр. Бұл саланың даму
жетістігі Күн ... ... ... ... ... сенімдімін. Осылайша келесідей қорытынды жасауға болады:
ғарыштық күн ... құру , ... жеңе ... жоқ ... ... іс. Ал егер ... барлық елдері
бұл жобаны қолға алса, онда энергетикалық проблема жақын арада ... ... күн ... ... бәрі ... Ол әрі ... өрлетіп , алдыға жылжып дами береді, ... оның ... ... ... ... ... ... Орбиталық күн
бекеттірі өзінің қызықтырғыштығын жоғалта қойған жоқ, және оны ... ... әрі ... ... Егер бұл ... аяқ асты бір ... ( мысалы жоғарытемпературалы аса өткізгіштіктің ашылуы секілді) ,
оладың дамуымен қалыптасуына жарты ғасырдан аса уақыт кетеді. ... ... күші бар ... электробекеттер салу үшін дәл
сондай уақыт қажет.Осы энергетиканың екі алыптары ХХI ғ , ... ... ... ... басып, бір бірімен бәсекеге түседі.
Бұлардың қайсысы негізгі болатыны туралы ешкім болжам ... ... қуат ... ... оның ішінде негізгі рөлді алып
тұрғани күн қуаты ... ... ... ... бойынша ХХI ғ аяғына
дейін 65% құрауы мүмкін, көрсетілген мерзімге , келе жатқан минералды
жылу қорларының ... , ... ... ... өсіп келе ... ... ... ортаның ластануы әсер етуі мүмкін
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Алияров Б.Қ., ... С.Б., ... А., ... А.Қ., ... ... Ж.Ж., ... К.Б. Қазақша-орысшы, орысшы-қазақша
терминологиялық сөздік: ...... ... Рауан баспасы, 2000. – 320 б.
2. Хожин Г.Х. Электр ... мен ... ... ... ... ... ғылыми баспа орталығы, 2002 ж., 312 – бет.
3. Барыбина Ю.Г., Федорова Л.Е., ... М.Г., ... ... по проектированию электроснабжения. – М.: Энергоатомиздат,
1990. – 576 с.
4. Васильев А.А., Крючков И.П., ... Е.Ф. и др.; Под ред. ... ... ... ... и ... Учебник для вузов. – 2-
е изд., перераб. и доп. – М.: Энергоатомиздат, 1990. – 576 ... ... В.М., ... И.А., ... В.И. ... для ... Под ред. В.М. ... Ростов н/Д: Феникс, 2003г. – 384с.
6. Хожин Г.Х. Электроэнергетика («Электр станциялар бөлімі»): ... ЖШС РПБК ... 2011 – 416 ... ... К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағұлова Ж.Г. ... ... ... ...... 2001, 328 ... Дүкенбаев К.Ш. Қазақстан энергетикасы. Нарықтық қатынастар. Алматы:
Ғылым, 1998. -350 б.
9. Гук Ю.Б. и др. ... ... ... станций и
подстанций. Л.: Энергоатомиздат, 1985 г.
10. Курбангалиев У.К. Самозапуск ... ... ... – М.: ... 1982. – 56 с. – (Б-ка
электромонтера; Вып. 536)
11. ... С.И., Тайц А.А, ... Е.Н. ... электростанций и подстанций. Учебник для сред.
проф.-тех. училищ. – 5-е изд., ... и доп. – М.: ... ... – 288 ... ... С.А., ... А.А. Эксплуатация и ... ... и ... ... для ...... и доп. – М.: ... 1983. – 344 с.
13. Мукосеев Ю.Л. Электроснабжение промышленных предприятий. Учебник ... – М.: ... 1973. – 584 ... ... Б.Н. ... ... электрстанций и подстанций:
Учебник для вузов. – 2-е изд., перераб. и доп. – М.: Энергоатомиздат,
1986. – 640 ... ... Б.Н., ... И.П. Электрическая часть электрстанций и
подстанций: Справочные материалы для ... и ... ... пособие для вузов. – 4-е изд., перераб. и доп.
– М.: Энергоатомиздат, 1989. – 608 ... ... А.Т., ... А.Д., ... и ... ... ... пособие для вузов МН. Высш.шк., 1990. – 336 с.: Ил.
17. ... Л.Д., ... Л.К., ... Т.В. Электрооборудование
электрических станций и ... ... для ... ... – М.: Издательский центр “Академия”, 2004. – 448 с.
18. Рожкова Л.Д., Козулин В.С. Электрооборудование станций и ... для ... – 3-е изд., ... и доп. – ... 1987. – 648 с.: ил.
19. Соколов С.Е., Кузембаева Р.М. Тепловые электрические станции (Пособие
для курсового и дипломного проектирования по ... ... ...... “Мектеп”, 1980. – 216 с.
20. Хожин Г.Х. Электрическая часть электростанций. Учебное пособие. АЭИ
Алматы, 1996 г.,75 с.
21. Хожин г.Х., ... Ю.А. ... ... ... сөздік. Оқу құралы. - “Алматы энергетика және байланыс
институты”, 2009 ж – 100 ... ... Н.В. ... ... ... ... для ...
изд. 5-е, перераб. и доп. – М.: Энергия, 1974. – 746 с.
23. ... ... Т. 2./ Под общ. ред. П.Г. ... др. – изд. 5-е, ... – М.: Энергия, 1975. – 752 с.
-----------------------
СЭС
Инв
К3
К2
ЛЭП
0.4 кВ
10 кВ
К1
СЭС
Инв
ЛЭП
0.4 кВ
10 кВ
К1
СЭС
0.4 ... ... ... ... ... ... кВ
СЭС
0.4 кВ
К3
Хқозғ

Пән: Электротехника
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қосымша құн салығы: есептеу механизмі мен қызмет ету мәселелері80 бет
Жаңартылатын энергия көзінің жіктелуі мен тағайындалуы52 бет
Жердегі күн радиациясы8 бет
Күн атмосферасы3 бет
Күн элементтері үшін шалаөткізгіштік тумблердің негізгі сипаттамаларын талдау37 бет
Күн энергиясының қуатын пайдалану22 бет
Күн-ең жақын жұлдыз10 бет
Күн-жер байланыстары4 бет
Күңгірт энергия және ғаламдық антигравитация8 бет
Пробиотикалық сүт тағамдарының технологиясы, сапасы мен қауіпсіздігі86 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь