Ұрлықты тергеу әрекеттерін жүргізу мәселелері

КІРІСПЕ
І ТАРАУ ЖЕКЕ МЕНШІККЕ ҚАРСЫ ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖӘНЕ КРИМИНАЛИСТИКАЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ, ОСЫНДАЙ САНАТТАҒЫ ҚЫЛМЫСТАР БОЙЫНША КЕЙБІР ТЕРГЕУ ӘРЕКЕТТЕРІН ЖҮРГІЗУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
1.1 Ұрлықтың қылмыстық.құқықтық және криминалистикалық сипаттамасы
1.2 Тергеу әрекеттерін дайындап.жүргізу әрекеттері.
1.3 Қарау барысында қолданылатын ғылыми.техникалық құралдарды дайындау
ІІ ТАРАУ ҰРЛЫҚ БОЙЫНША ОҚИҒА БОЛҒАН ЖЕРДІ ҚАРАУДЫҢ ТАКТИКАЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1 Ұрлық қылмыстары бойынша оқиға болған жерді жалпы шолып қарау
2.2 Ұрлық қылмыстары бойынша оқиға болған жерді егжей.тегжейлі қарау
2.3 Оқиға болған жерді қарау нәтижелерін бекіту
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Бөтен адамның мүлкін жасырын ұрлау (ұрлық, ҚР ҚК 175-бап ) Қазақстанда кең тараған қылмыс болып табылады.
Соңғы жылдардың практика материалдарын жинап, қорыту адамдардың топ болып ұрлық жасау көлемінің өскенін көрсетеді.
Қылмыстық топтардың конспиративтік дәрежесінің жоғарылығы, ұрланғандарды өткізудің жолға қойылған жүйесі, әртүрлі техникалық және көліктік құралдарды қолданулары оларды ерекшелендіреді.
Қылмыскерлер мен қылмыстық топтардың көбісі ұрлық объектісін таңдауда ол туралы ақпарат жинайды, бақылау жүргізеді, арнайы құралдар дайындайды. Қылмыс жасау үшін ыңғайлы уақытты белгілейді.
Бөтен адамның мүлкін ұрлаудағы зор үлес салмақ және бір оның тенденциясы жағынан ішкі істер органдарының қызметінің әсіресе төменгі саптағы әлсіз ұйымдық, құқықтық және техникалық қамтамасыз етілуіне, ол екінші жағынан жыл сайын мыңдаған қылмыстық істердің тоқтатылуына алып келуде.
Қылмыстың өсу қарқыны мен ауқымы оны әлеуметтік реформаларды іске асыруға бөгет болатын, азаматтардың өз өмірлері мен әл-ауқаттарына алаңдаушылығын туғызытын, өкімет пен басқару органдарына, жүргізіліп отырған мемлекеттік саясатқа сенімді төмендететін басты факторлардың біріне айналдырды. Қылмыс құрылымы мен динамикасындағы кері тенденциялар соңғы бір жарым жылда ерекше байқалды, өйткені оның жалпы деңгейінің өсуіне түрғындардың тұрмыс деңгейінің қатты төмендеуі және қоғамдық өмірдің барлық саласына қылмыстың дендеп енуі септігін тигізген. Зорлық көрсету арқылы жасалатын ауыр қылмыстар саны қарқындап өсуде. Қылмыс күн өткен сайын ұйымшыл және кәсіпқой сипатқа ие боп барады.
Жасалған қылмыстардың қатыгездігі күшеюде және олардың салдары да артуда, қылмыскерлердің әшкерелеуде өз өзін қорғау деңгейі өсуде, құқыққа қарсы жауапкершілікке тұрғындардың көп бөлігі тартылуда. Қазіргі заманғы қылмыстың жарқын бір тенденциясы ол қылмыстық құрылымдардың экономикада, саясатта, мемлекеттік билік және басқару жүйесінде беку талпынысы болып отыр. Халық шаруашылығы қызметінің пайдалы салаларымен ресурсқа бай территорияларды иелену үшін болатын қатты бәсеке кезінде қылмыстық орта ұйымдасады және қаруланады, өз қызметіне басқару аппаратын тартады және заң шығару, атқару органдарына енеді.
Бұған едәуір дәрежеде капиталдың, қаржы және материалдық ресурстардың пайда болуы мен қозғалысына мемлекет және бүкіл қоғам тарапынан тиімді бақылаудың жоқтығы септігін тигізуде.
Азаматтардың көпшілік бөлігінің мемлекеттік мүлікті жекешелендіру үрдісінен тыс қалуынан және қылмыстанған нарықтық қатынастар жағдайында экономикалық мінез құлықтық амалдардың жоқтығынан тұрғындардың экономикалық құқық бұзушылықтармен қьлмыс
қатысты виктимділігі өсті. Азаматтардың мүліктерімен меншік
Нормативтік актілер:
Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995ж Қазақстан Республикасының Қылмыстық істер жүргізу Кодексі. Алматы, «Жеті жарғы», 1998ж Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі. Алматы, 1997ж
Арнайы әдебиеттер:
1.А.Н. Васильев. Осмотр места происшествия. М:Изво Моск.
Ун-та, 1980.
2.Нұрғалиев Б.М., Арыстанбеков М.А., Шакенов А.О. Криминалистика.
Оку құралы. - Қарағанды, 2006.
3. Криминалистика. Учебник для вузов. Под ред Р.С. Белкина. - М., 1999.
4. Нұрғалиев Б.М., Шакенов А.О., Криминалистика. Оқу куралы. -
Қарағанды, 2001.
5. Гинзбург А.Я. Осмотр места происшествия. Освидетельствование.
Алматы 1998.
6. Облаков А.Ф, Темирбаев А.Т. Организация и тактика осмотра места
происшествия. Хабаровск 1992.
7. Леви А.А. Осмотр места проишествия : справ. следователя. Москва
юрид. лит. 1982.
8. Белкин Р.С. Криминалистика. - М., 1987. Т. 1.
9. Криминалистика. Учебник для вузов. Под ред В.Филипова - М., 1998.
10. Аверьянов Т.В., Белкин Р.С. криминалистическое обеспечение
деятелносьти криминальной милиции и органов предварительного
расследования. - М: Новый юрист, 1997.
12.Быховский И Е Осмотр места происшествия: Справ, следователя. - М:
Юрид.лш:,, 1997.
13.Арыстанбеков М.А., Шакенов А.О. Криминалистика. Оқу-әдістемелік
құрал. - Қарағанды, 2003.
14.БеджашевВ.И. Справочник следователя: Вып.З: Практическая
криминалистика : подготовка и назначение судебных экспертиз. М: Юрид.
лит., 1992.
15.Белкин Р.С. Репортаж из мастерской следователя: Рассказы о
криминалистике. - М: Норма, 1998.
16.Гинзбург А.Я. Справочник следователя. Алматы, 1998.
17.Герасимов В.Н., Драпкин Л.Я. Криминалистика: - М: Высш. шк., 1994г.
18.Криминалистическая тактика: / Под. Ред. В.П. Лаврова. - Караганда,
1999.
19.Степанов В.В Тактическая комбинации при производстве следственных
действий. - Саратов. Ун-та, 1991.
20.Исаев А.А., Шакенов А.О. Криминалистика және сот экспертологиясы
сұлба нысанында. Оқу құралы - Алматы, 2005.
21.Шакенов А.О. және басқалар. Криминалистика және сот сараптамасы
терминдерінің түсіндірме сөздігі. / Заң ғылымдарының докторы, профессор
М.Ч. Қоғамовтың бас редакциясында басылған. — Астана, 2003.
22.Баев О.Я. Расследованияе отдельных видов преступлений: Учеб. Пособие.
-Воронеж. Ун-та, 1986.
23.Белкин Р.С. Криминалистика: Краткая энциклопедия. - М: Болыыая
Россиская Энциклопедия, 1993.
24.Герасимов В.Н. Научно-технические средства в работе следователя. - М:
МГУ, 1985.
25.Гордон Э.С., Кравцев С.П. Осмотр места проишествия. - Ижевск, 1993.
26.Гусаков А.Н., Филощенко А.А. Следственная тактика: (в вопросах и
ответах), Свердловск: Изд-во Урал. Ун-та, 1991.
28.Пакирдинов М.А. К вопросу о процесуальной форме осмотра жилого
помещения, являющегося местом происшествия // Закон и время 2003 №2.
30.Рыжаков А.П. Следственные действия и иные способы собирания
доказательств: - Тула: Б. и., 1996.
31.Селиванов Н.А., Снетков В.А. Руководство для следователей. -М:
ИНФРА-М: ИПК, 1997.
32.Тихиджьян В.С. Справочник следователя. - Ростов н/Д.: Изд-во рост. Ун-
та, 1996.
        
        КІРІСПЕ
І ТАРАУ ЖЕКЕ МЕНШІККЕ ҚАРСЫ ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ... ... ... ... ... ... ҚЫЛМЫСТАР БОЙЫНША КЕЙБІР
ТЕРГЕУ ӘРЕКЕТТЕРІН ЖҮРГІЗУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
1.1 Ұрлықтың қылмыстық-құқықтық және криминалистикалық сипаттамасы
1.2 Тергеу әрекеттерін дайындап-жүргізу әрекеттері.
1.3 Қарау барысында қолданылатын ... ... ... ... ҰРЛЫҚ БОЙЫНША ОҚИҒА БОЛҒАН ЖЕРДІ ҚАРАУДЫҢ ТАКТИКАЛЫҚ
ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1 Ұрлық қылмыстары бойынша оқиға ... ... ... ... ... Ұрлық қылмыстары бойынша оқиға болған жерді егжей-тегжейлі қарау
2.3 ... ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ
Бөтен адамның мүлкін жасырын ұрлау (ұрлық, ҚР ҚК 175-бап ) ... ... ... ... ... жылдардың практика материалдарын жинап, қорыту адамдардың топ
болып ұрлық жасау көлемінің өскенін көрсетеді.
Қылмыстық ... ... ... ... ... жолға қойылған жүйесі, әртүрлі техникалық және
көліктік құралдарды қолданулары оларды ерекшелендіреді.
Қылмыскерлер мен ... ... ... ... объектісін таңдауда
ол туралы ақпарат жинайды, бақылау жүргізеді, арнайы құралдар дайындайды.
Қылмыс жасау үшін ыңғайлы уақытты ... ... ... ... зор үлес ... және бір оның
тенденциясы жағынан ішкі істер органдарының ... ... ... ... ... құқықтық және техникалық қамтамасыз етілуіне, ол
екінші ... жыл ... ... ... істердің тоқтатылуына алып
келуде.
Қылмыстың өсу қарқыны мен ... оны ... ... іске
асыруға бөгет болатын, азаматтардың өз ... мен ... ... ... пен ... органдарына, жүргізіліп
отырған мемлекеттік саясатқа сенімді төмендететін басты факторлардың біріне
айналдырды. Қылмыс құрылымы мен динамикасындағы кері тенденциялар соңғы ... ... ... ... өйткені оның жалпы деңгейінің өсуіне
түрғындардың тұрмыс деңгейінің қатты төмендеуі және қоғамдық өмірдің ... ... ... енуі септігін тигізген. Зорлық көрсету арқылы
жасалатын ауыр қылмыстар саны қарқындап ... ... күн ... ... және кәсіпқой сипатқа ие боп барады.
Жасалған қылмыстардың қатыгездігі күшеюде және олардың ... ... ... ... өз өзін ... деңгейі өсуде, құқыққа
қарсы жауапкершілікке тұрғындардың көп бөлігі тартылуда. Қазіргі заманғы
қылмыстың ... бір ... ол ... ... ... ... билік және басқару жүйесінде беку талпынысы болып
отыр. Халық шаруашылығы қызметінің пайдалы ... ... ... ... үшін ... ... бәсеке кезінде қылмыстық орта
ұйымдасады және қаруланады, өз қызметіне басқару аппаратын тартады және заң
шығару, ... ... ... едәуір дәрежеде капиталдың, қаржы және материалдық ресурстардың
пайда болуы мен қозғалысына мемлекет және бүкіл қоғам ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік мүлікті жекешелендіру
үрдісінен тыс қалуынан және ... ... ... ... ... ... ... жоқтығынан тұрғындардың экономикалық
құқық бұзушылықтармен қьлмыс
қатысты виктимділігі өсті. Азаматтардың мүліктерімен ... ... ... өте ... ... ... ... жүргізіліп
отырған өзгерістердің әлеуметтік мәртебелерінің тез өзгеруі әлеуметтік
қарама қайшылықтарды шешудің қылмыстық көш ... ... ... ... ... өмір сүру ... ... жұмыссыздық, жалақының
уақытылы төленбеуі, тұрғындардың әлеуметтік қорғалуының әлсіздігі соның
салдары ... ... ... ... ... ... ... үлесінің артуы босқындардың болуы жекешелендірудің түсініксіз
үрдістері, жеке құрылыстар торабының кеңейуі, ... ... ... ... қажетті құралдардың жоқтығы -осының бәрі бөтен
біреудің мүлкін ұрлауға әкелетін себептердің бір ... ... ... ... ... кезеңінде кеңестік криминалистика «оқиға болған
жерді қарау» деген ұғымды білмеді.Криминалистиканың алғашқы ... ... ... ... ... жерді қараудың мақсатын
анықтаумен шектелді. «Оқиға болған жерді кез келген ... ... ... жеке ... ... көмектесетін белгілерді, сол
жерде табылған заттар, іздер арқылы анықтау.
Кеңестік криминалистикада «оқиға болған жерді ... ... ... ... И.Н, ... В.И, ... - ... Винберг А.И сияқты
ғалымдардың атымен байланысты. Осылардың ішінде ең ... ... А.И ... ... берген болатын: «Оқиға болған жерді қарау» -қылмыс
іздерін меңгеру, анықтау үшін сонымен қоса ... ... ... үшін ... механизімін меңгеруге бағытталған тергеулік әрекет».
Оқиға болған жерді қарау анықтамасының әркез өзгергеніне қарамастан ... ... ... нық ... қылмыстық істер бойынша оқиға болғап жерді қарау алғашқы
тергеу бағытын анықтайтын тергеулік іс-әрекет ... ... ... ... ... көлік апаты және т.б қылмыстар нәтижесінде қылмыскердің іс-
әрекетінен ... ... жапа ... ... ... ... ... Мұндай іздерге адамның қолы мен аяғының іздері, ... суық ... ... ... және т.б. іздер жатады. Оқиға
болған жерде қылмыскер тастап кеткен әр ... ... ... ... ... ... ... және т.б. болуы мүмкін. Мұндай іздер мен
заттар оларды ұтқыр пайдаланса қылмысты тергеу мен ашуда ... рөл ... ... жерді қарау жеңіл деп шаруа ойлау қателік болар еді. Қарау
үрдісінде пайда болатын қиындықтар алдында әртүрлі қателіктер кетуі мүмкін.
Сонымен қоса ... ... ... ... ... ... ... өйткені оқиға болған жерді жапа шегушінің ... ... ... туыстарының қайғысы мен көз жасы бәрі оқиға болған жерді қарау
едәуір қиындауы мүмкін. ... лас және ... ... ... ... қарауға, бұзылып кеткен мүрделерді жерден қазып алуға, судан
шығаруға тура келеді[1,25].
Қылмысты ашудағы жұмыс деңгейін ... ... ... осы ... ... ... ... тигізетін анықтау
органы қызметкерлерінің де кәсіпқойлықтары нақты ... ... ... ... ... ... жасыру әдістерін аз ... ... ... ... алу ... ... бөлмейді. Зерттеу
көрсеткендей зерттелген істер бойынша қылмыскерлердің 30% қылмыс ... ... ... жасағаны, ал 25,6% қылмыс қаруларын, іздерін жойып
отырған.
Тергеудің бастапқы ... ... ашу ... ... ... тергеу мен анықтау (жауап алу) қызметкерлерінің шебері артуын
қамтамасыз ету сонымен қоса ізді ... таба білу ... ... ... осы ... жұмыстың мақсаты оқиға болған қарау тиімді және
нәтижелі жүргізуге қатысты практикалық ұсыныс ойлап табу.
Осы ... ... ... ... ... іс әрекеттерді жүргізу тактикасы, қылмыстың кейбір ... ... ... ... қолданылады. Терминдер мен ұғымдарды,
анықтауда атақты ғалым Р.С.Белкиннің криминалистік сөздіктері пайдаланылды.
Қолданылған ... ... А.А. ... ... ... «Оқиға болған жерді қарау» 1979 ж, 2-басылым 1982ж ... ... ... Осы ... ... ... ... жерді қарауды жүргізу жөнінде
толық және кең ... ... жоқ деп ... ... ... ... ... көптеген бөліктері А.А. Левидің «Оқиға болған жерді қарау»
еңбегінен тікелей алынғандықтары байқалады.
О.Я. Баевтің «Тергеу іс - ... ... (1995ж ) ... атап ... де ... О.Я. ... ... қарапайым тілде жазған,
сонымен қоса онда практикадан ... ... көп ... Көлем
жағынан шағын жұмыста О.Я. Баев оқиға ... ... ... қарау
тақырыбын әжептәуір толық және кең қарастыра білген.
Ұрлықтармен байланысты қылмыстар жөніндегі оқиға болған ... ... кең ... оны бір ... ... шегінде толық қарастыру
мүмкін емес. Сондықтан келесі міндет жұмыстың шегінде қарастырып отырған
тақырыпты кеңірек қамту болды.
Және ... ... ... ... ... ... жерді қарауда өзіне
«елемеушілікті» көтермейді, оны жүргізуге ... ... ... істі
одан әрі тергеуде кедергі аз болады.
Осы жұмыстың мақсаты осы саладағы өте ... ... ... ... талпыныс. Теориялық білім мен ... ... ... ... бір ізділікпен ... ... ... сипаты мен құрылымы туралы шынайы ... ... ... ... ... ... ... қарсы әрекеттердің формасын қалыптастыру мен жүзеге асыруға әсер
ететін ... ... ... мүмкіндік береді.
І ТАРАУ ЖЕКЕ МЕНШІККЕ ҚАРСЫ ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖӘНЕ
КРИМИНАЛИСТИКАЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ, ОСЫНДАЙ САНАТТАҒЫ ... ... ... ... ... МӘСЕЛЕЛЕРІ
1.1 Ұрлықтың қылмыстық-құқықтық және криминалистикалық сипаттамасы
Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 175-бабына сәйкес ұрлық,
яғни ... ... ... ... ... болып меншік табылады. Қарастырылып отырған қылмыс
заты ретінде шын мәнінде нақты құндылығы бар ... ... ... ... мүліктер жүреді.
Ұрлықты сипаттайтын белгі - ұрлаудың жасырын тәсілі. ... ... үшін ... алу зат ... ... оны ... немесе
басқа да адамдарға белгісіз, көзге түспейтіндей болу керек. Аталмыш қылмыс
түрі аяқталды деп кінәлі ... шын ... ... ... емес, ол затты
алып білгенінше пайдалану мүмкіндігі болған мезеттен бастап саналады.
¥рлықтың субъективтік ... ... ... ... кінә ... және ... мақсатын жатқызуға болады. Субъективтік жағынан ұрлық
тікелей қасақаналықпен жасалынатын іс-әрекет.Ұрлықты жасай отырып, ... ... ... ... және ... жасырын иемденетіндігін
сезінеді. Ұрлықтың қозғамы болып пайдакүнемдік табылады.
Жәбірленуші және басқа адамдарға білдіртпей қимылдауына сенімді болған
кінәлі мен мүлікті жасырын ... ... - ... ... және ... ... ... Заңсыз біреудің үй-жайына, бөлмесіне немесе басқа
да қоймасына кіре отырып ұрлық жасағаны үшін заңда ... ... ... ол ... ... ... алушылықтан ажыратылады.
Бөтен мүлікті ұрлауды тергеу әдістемесіндегі анықтауға жататын
жағдайлар:
ұрлық фактісі ... ... ... ... ... ... орны және т. ... зат нақты кімдікі;
нақты не нәрсе ұрланды (заттарды және ... ... ... ... ... ... катысқан барлық түлғалардың жеке басы;
егер ұрлық ... ... ... онда ... ... ... келген жалпы зиян мөлшері;
- ұрлық ... ... ... ... ... жерлерде жасалынады. Көбіне ұрлық жасалынатын
жерлерге дүкендер, қоймалар, басқа да құнды және бағалы заттар ... ... ... ... және қора-аулаларынан, сондай-ақ
вокзалда, поезда қол жүктерін, адамдардың көп жиналған жерлерінде ... ... ... ... ... жасау жатады.
Ұрлық затына ақша, әшекей заттар, күрделі тұрмыстық техника (телевизор,
үн және ... ... ... ... ... ... заттар, иконалар, көне жазулар және антиквариат және
басқаларды ... ... ... ... ... ... мүлікті үй-жайдан ұрлау:
- бұзу арқылы;
- бұзусыз;
2) ... ... ... ... ... үй-жайға кіру арқылы;
- үй-жайға кірмей;
3) үй-жайға кірумен байланысты емес жасалынған ұрлықтар:
- қалтадан ұрлау ... ... ... және қалтаны тілу арқылы
жасалынғандар);
- ... ... алып ... ... ... велосипед және заттарды
ұрлау;
вокзалдағы жүк сақтау автоматты камераларынан ұрлау;
автокөліктерден ұрлық жасау [2, 225].
Ұрылар үй-жайға құлыпты, ... ... бұзу ... ... ... ... ... енеді. Құлыптар қиратылады немесе желбезекті
кілт (отмычка) не ... ... ... ... өзін ... ұрып
шығарады, есіктегі құлыптарды қылмыскерлер кесіп алады ... ... ... ... ... ... кесіп алады (пластырь
көмегімен); кірпіштен жасалған қабырғаларды дөрекі балға ... ... ... ... түсу екі ... ... қандай да
бір затпен бүркемеленіп немесе ондай затсыз сығылысқан кезде.
Ұрылардың бүркемелеу заттары ... ... ... ... ... ... ... тәжірибе байқауға
болады.Ұрлықтың жасалу тәсілін анықтау оны әшкерелеу үшін елеулі ... ... ... ... бойынша типтік болжамдардың үш түрі болады: а)
ұрлық шынында да болған; ә) ұрлық ... арыз ... арам ... ... ... ... мүлікті үй иелеріне айтпай, олардың
туысқандары басқа жерге көшірген және т. б.); б) ұрлықты жасағансу.
Қылмыстық іс қозғауға ... және ... ... ... ... керек түпнұсқалы мәліметтер мыналар жатады:
мемлекеттік, қоғамдық және басқа да ... ... ... жөнінде
лауазымнан, объект басшысынан немесе ұрлық фактісін тікелей тапқан тұлғадан
келіп түскен хабар. Арыз жасаушыдан жауап алу, оқиға ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлерден жауап алу
жоспарланады. Кінәлілерді және ұрланған мүлікті ... және ... ... іздестірушілік шаралары да алдын-ала қарастырылады;
үй иесінің немесе басқа да ... ... ... ... ... ... Арыз жасаушыдан (жәбірленушіден) жауап алу, оқиға болған жерді
қарау, куәлардан жауап алу, қылмыс және ... ... ... ... ... салу ... жүргізу бойынша жоспар алдын-ала
қарастырылады;
сапар кезінде қол жүгі ұрланғандыгы жайлы жолаушыдан келіп ... ... ... жауап алу, куәларды анықтау және олардан жауап алу, көлік
құралы қызметкерлерінен (жол серік автобус жүргізуші және басқалар) ... ... салу ... іске ... жоспарланады;
көлік құралы ұрланғандығы жайлы иесінен келіп түскен арыз. Ұрлықты анықтау
жағдайлары, ұрланған көлік құралының белгілерін туралы арызданушыдан ... ... ... ... қарау (тұрақ, гараж), куәгерлер мен куәлардан жауап
алу жоспарланады;
анықтаған ... ... ... түсу жайлы арыз жасау.Ұрлық ... ... ... бойынша арыз берушіден жауап алу, кінәліге ... ... ... ... қатысуымен;
анықтау органының ынтасымен (оперативтік деректер негізінде). Тергеу
жоспары жедел іздестірушілік шараларымен ұштастырылады;
қылмыскерді ұрлық ... ... ... ... ... ... жауап алу, жеке басын және үй-жайын тінту жоспарланады.
«Үй жайға ену» сияқты біліктілік белгісінің және ... ... үй- ... ... жасалумен байланысты азаматтардың жеке ... ... ... ... ... болу ... қысқаша қараймыз.
Басқа мемлекеттердің заңнамасының дамуының оң тәжірбиесін пайдалана
отыра заң шығарушы ... ... ... ... ... ... «үй - жайға ену түсінігі» заңнамада қолданылып
жүрген (бұрынғы кеңестік республикалардың заңнамасымен салыстырғанда) «үй ... ену» ... ... кең ... ... ... осы
біліктілік белгісінің орны өте жақсы шешілген: ол өте қауіпті рецидивистпен
бір нормаға біріктірілмеген.
ҚР ҚК 175 - ... ... ... ... ... ... ұрлық
бұл бөтен біреудің мүлкін жасырын ұрлау.
Заң ұрлықты «жасырын ұрлау» деп анықтайды. Ұрлықтың ... ... ... ерекшелігі мүлікті алу және иелену әдісінде. Бұл ұрлық
туралы көпшілік ... ... ... ... жасырын әдіс ретінде
сипатталады.
«¥рлау» етістігі «жасырын», «тығым» қимылдау дегенді білдіреді.
Жасырын ұрлық мүлік тиесілі меншік ... ... одан ... ... иемдену болып табылады.
Жай пәтер тонау немесе өндірістік ғимаратқа, кеңсеге, ... ... кіру ... ... бола ... ¥рлық иесінің көзінше де жасала береді,
мысалы қалта тонау. ¥рлық жәбірленушіден оның дәрменсіздігін ... ... ес - ... ... ... отырып мүлкін иелену боп
табылады.
Ұрлық бөтеп адамдардың көзінше де ... ... ... олар ... іс
- әрекетінің заңсыздығын аңғармауы да мүмкін. ¥ры мүліктерге өзі ... ... ... көпшілік сырт адамдар ешнәрсе сезбей қалады.
¥рлықты ашық ... ... ... ... ... дұрыс. Егер
қылмыскер ұрлықты құпия ... деп қате ... яғни онда ... ... ... ал жәбірленуші бәрін көрсе, онда жасалған
әрекет оны пиғылына орай ұрлық ретінде қабылдану керек.
¥рлық зорлықсыз жасалған ... ... ... оның ... мүмкіндігінен күштеу арқылы айрылған (есінен танған, басқа бөлмеге
қамалған) ... ... ... ... ... ... ... (саралау) қажет.
Енді талан-тараждың не екенін қарастырайық. Жымқырудың астары ҚР ҚК
баптары бойынша бөтен біреудің мүлкінің осы ... ... зиян ... ... ... ... ашкөздік мақсатпен алынуы түсіндіріледі.
Алу дегеніміз меншік иесінің немесе басқа заңды иесінің мүлігін ... іс ... ... ... өз ... жарату дегеніміз кінәлінің заңсыз алған
мүліктерді иеленіп, жұмсау болып табылады.
Қымқыраудың ең маңызды екі ... ... - бұл ... ... қайтарымсыздық
Бөтен мүлікті алудың заңсыздығы мен өз пайдасына жаратуы, кінәлінің ол
мүліктерді иесінің немесе заңды ... ... іс ... ... адам оны ... де, ... да өз меншігі сияқты
бәрібір зандық тұрғыдан меншік иесі боп табыла ... ... ... ... ... деген құқығының жоғалғанын білдірмейді.
Заңдылығы субъектімен ... ... ... ... алу ... ... іс - әрекеттер мысалы өз бетімен басқару сияқты
басқа қылмыстар үшін жауапкершілікке тартқызуы ... ... ... ... ... ... оны тегін иеленсе
орнына ештеңе бермесе ( мысалы тауардың бағасын заңсыз төмендету) сонда
байқауға болады.
Бөтен ... ... ... меншік иесіне немесе мүліктік
зиянның басқа иесіне тиетіндей қоғамдық қауіпті салдардың пайда ... ... ... ... ... «бөтен мүлік» сөз ... ... ... бөтен мүлікті иемдену оны меншік иесінен
(немесе басқа біреудің күзетіндегі ... ... ... Егер мүлік
белгілі бір себептермен меншік иесінің қарамағынан шығып қалса ондай затты
иемдену қымқыру болып есептелмейді. Тауып алғанды ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырылмайды. Меншік иесінің
қарамағындағы деп тек қана арнайы қозғалатын, жасырылған мүлік қана ... ... ... ... қараусыз қалған меншік иесімен
жоғалтылмаған мүлік саналады.
Қымқыруды ... ... ... бірі ... анықтамасы.
Меншікке қатысты қылмыстық мүліктік қылмыстар қатарына жатқызылуы тегіннен
тегін емес. ... ... заты ... ... оны ... қоғамдық
қатынастар объектісінен айыра білген жөн. Қымқыру заты ... ... ... болып табылады, яғни заттық белгісіне ие. Идеялар,
көзқарастар, адам зердесінің көріністері ... ... ... ... ... алмайды. Интеллектуалдық меншікті ... ... ... ... ... ... құқықты бұзылуы сияқты айтуға
болады [3, 225].
Электр немесе жылу энергиялары (заттық белгісінің ... ... ... ... ... Қымқыру заты болып өзінің ... ... ... ... да бола ... ҚК ... ұрлықтың үш түрін қарастырады: қарапайым (негіз құрам,
175-бап, 1-тармақ), білікті ... ... және аса ... ... ... сараптау көп жағдайда ұрлықтың бір түрін екінші ... ... ... ... ... ол өз ... мән-жайды дұрыс түсінуге әкеледі.
Ұрлықтың өлшемі - қылмыстың ... ... ... анықтайтын
негізгі және жазалаудың өлшемі мен сипатына әсер ететін ... ...... аса ... үш жағдайдың біреуі. ¥йымдасқан
топпен жасалған немесе бұрын екі немесе бірнеше рет ұрлық үшін ... мен ... ... қоса ірі көлемдегі ұрлық ауыр қылмысқа жатады.
Ірі ... деп ... ... сәтте ҚР заңнамасымен белгіленген төменгі
жалақыдан 500 рет жоғарғы мүлік құны мойындалады.
Сот-тергеу практикасы ... ... ... ең кең ... ... ... ... ала келісім бойынша топпен жасалған ұрлық,
азаматқа едәуір зиян ... ... ... ... ... ену арқылы
жасалған ұрлықтар жатады.
Ауырлатпайтын мән-жайы бар ұрлықтарға бір ... ірі емес ... рет ... ... ену арқылы жасалған ұрлықтар немесе бұрын ұрлық
пен қорқытып-үркіту ... рет ... ... ... ... ... ... орта ауырлықты қылмыстарға жатады.
¥рлықтар мемлекеттік, ұжымдық, жеке меншіктегі құқықтағы азаматтар ... ... қол ... ... ... ... бірі болып
табылады. Өз сипатына сай ... әр ... ... ... ... ... ... көлік қүралдарын ұрлау,
қалтаға қол салу ... ... бар. ... ... пәтерлерден және
әр түрлі ұйымдардан ұрлау кеңінен таралған.
Көбінесе жасалған ... ... ... ... ... дүкен
директоры, үй басқармасы, тұрғын-үй коммуналдық шаруашылық басшылары сияқты
лауазымды тұлғалардан көп түседі. Көбінесе жасалған ұрлық ... ... ... ... ... көздерден белгілі болады. Бұл көбінесе
ұрлық аз сомаға жасалғанда немесе жәбірленушілер қылмыскерлердін ұсталуына
және ұрланған мүліктердің ... ... ... ... ... олар айта ... ... ұйымдарында осындай қылмыстар жасалғанда
лауазымды түлғалар ұрлыққа байланысты ... ... ... тиісті жерге хабарлай қоймайды, өйткені мұндай
тексерістер «артық» тауарларды сату, тауарларды сұрыптау, ұрлық ... ... ашуы ... ... ... оқиға болған жерді тиянақты зерттеу, іс бойынша
заттық айғақ болатын іздер мен заттарды тауып жинау сияқты ... ... ... ... ... бұрын жәбірленушіден қалыптасқан
ахуалды бұзбауды, ал лауазымды тұлғалардан ол ... ... ... ... ... болған жерге шығу жасалған қылмыс туралы хабар алынғаннан кейін
мүмкіндігінше тезірек болуы тиіс. Тергеуші жедел-тергеу тобына ... ... ... криминалист-маманды із кесуші қызмет иті бар
кинологты сол учаскенің учаскелік инспекторын ... Егер де ... ... ... ... ... ... тіпті жақсы, олар ірі көлемдегі ұрлықтар ... ... аса ... ... ... ... бетте ол жерден тез арада бөтен адамдар
кетіріледі және куәлерден жауап алынады, олардан кім бірінші ұрлықты
байқады, ахуалды қандай өзгерістер болды, кімде-кім ... ... ... ... ... ... ... Соңғы жағдайда жедел
қызметкерлердің күштерімен «жаңа» іздердің соңынан іздеу
ұйымдастырылады.
Оқиға болған жер туралы жалпы түсінік алынғаннан кейін және ... және ... ... ... тергеуші келесілерді
анықтайды: қылмыскер тұрғын жайға қалай енді, қандай заттарға сүйенді, ... ... ... тығыла алды ма; оқиға болған ... ... ... және ... өзімен немесе өз киімімен не алып кете алды;
қылмыскердің ... ... оның ... ... жеке басына, қатысты
қандай да бір белгілер бар ма; қылмыскерлер қанша ... және ол ... орны ... ... ... ма. ... кез ... немесе
қоймаға ену жерлері ерекше қаралады, өйткені ол жерлерде саусақ іздері,
бұзу құралдарының іздері, аяқкиім іздері ... киім ... ... жіп сабақтары немесе ол түсіріп алған заттар табы мүмкін.
Азық-түлік дүкендерінде ұрлық болғанда шоколад ... ... ... ... жеуі ... ... ... іздері қалды ма
екен соған назар аударылады.
Бөгеттерден өту кезінде қылмыскерлер ... ... ... ... және сол ... қан ... ... мүмкін, сол арқылы қан тобы
анықталады. Осындай маңызға, майлы заттармен араласқан саусақтардың іздері
де оларды алып, ... ... ... ... қылмыскерлер көбінесе киім ауыстырады және оқиға болған
жерді қарағанда олардың киімдерін тауып алуға болады. ... ... ... ... ... жазылуы мүмкін. Қылмыскерлер түсіріп ... ... бас ... ... сияқты заттар арнайы таза пакеттерге салынады,
кейін олар күмәндіні табу үшін ... ... итін ... ... ... ... ... төлқұжатын, этикеткасын, мата үлгісін
алу ұйғарылады. Қалған балама ... ... ... ... Мұның
бәрі сосын іздеу жұмыстарын едәуір жеңілдетеді.
Ұрлық жасағанда көбінесе әртүрлі көлік құралдары қолданылады. Сондықтан
қарау міндетіне қаралып ... ... ... ... ... ... ... енеді, ол жерде доңғалақ іздері, аяқ-киім іздері, темекі
тұқылдары, ұрланып, ... ... ... жеке ... ... ... ... жерді қарау хаттамасында үй-жайға ену жолдары, ахуал
табылған іздер және заттық айғақтар бәрі ... ... Онда ... ... заттық айғақтар алынды, оларды алу мен ... ... ... ... ... ... ... әрекеттерін дайындап-жүргізу әрекеттері.
Тергеулік қарау – ол қылмыстық іс бойынша тергеу жүргізуде маңызы ... ... ... ... ... ... орналасуы)
тергеуші немесе анықтаушының тікелей көру, бекіту және ... ... ... ... ... ... оқиға болған жер және оқиға болған
орынға жатпай аулалар мен бөлмелер, ... ... ... ... ... және ... ... Тергеулік қараудың мағынасына өте
зор, оның себебі қылмыстың ... ... ... ... ... ... осы ... жүргізу барысында табылады және зерттеледі.
Тергеулік қараудьң мәні — тергеуші өзінің сезімдік қасиеттерінің көмегімен
дәлелдемелік маңызы бар ... бар ... және ... көз
жеткізуде. Тергеулік қарау барысында криминалистиканың арнайы әдістері,
оның ішінде іздер мен басқа да ... ... ... ... әдістер кеңінен ... ... ... ... ... ... ... мақсатында
танымдық өңдеуден өткізген дұрыс.
Қараудың тергеу барысындағы маңызы өте зор. ... ... ... ... тергеуге қажет іздері мен басқа да заттай дәлелдемелердің
елеулі бөлігі табылып-зерттеледі. Қарау нәтижелері, әсіресе ... ... ... тергеудің бағытын, қылмыс механизмін және қылмыскердің жеке
басын анықтауда көп көмек көрсетеді. Алайда ... ... ... ... ... ... ... түрде қарастырылса да,
тергеудің кейбір ... ... ... ... бағаланбай жатады.
Осының нәтижесінде қарау үстіртін, асығыс немесе кейде ... ... ... ... ... ... шығар қарауды сапалы түрде
жүргізуге тергеу қызметкерлері мен анықтама органдарының назары бірнеше
аударылғандығы.
Тергеулік қарау мақсаттары:
тергеудегі ... ... ... ... және ... да ... ... табу,
бекіту, алу және оларға баға беру;
болжамдар құру мақсатында түпнұсқалы ақпарат ... ... ... іздеу салуды ұйымдастыру үшін
мәліметтер табу;
қылмысты жасауға итермелеген жағдайлар туралы ... ... ... ... ... бақылау, өлшеу, суреттеу,
эксперимент, модельдеу тәрізді жалпы ғылыми ... ... ... ... алдымен жүргізу мақсаттарымен ажыратылады. Қараудың
мақсаттары тінту мақсаттарынан кеңірек, ақырғысында тек іс үшін маңызы ... ... ... ... ... ... зерттеуге тек
нақтылы адамдар иелігінде бар объектілер ғана ұшырайды. Құқықтық жағынан
осы екі әрекет оларды ... ... ... ажыратылады:
тінтудің мәжбүрлік сипаты болғандықтан, ... ... ... ал ... ... құқықты шектеуге емес,
керісінше оны қайта қалпына ... ... ... ... ... — қарау кезінде оқиғаның
өзі емес оның іздері, ... ... ал ...... да
(эксперименталдық түрі), және оның нәтижесі де қарастырылады. Қарау кезінде
тергеуші тек материалдық іздермен, ... ғана ... ... ... ... қалдырмайтын құбылыстар мен жағдайлар
анықталуы мүмкін
Тергеулік қарау қағидалары (принциптері):
заңдылық;
дер кезінделік;
шынайылық, толықтық және жан-жақтылық;
мақсаттылық;
ғылыми-техникалық ... мен ... ... ... және ... ... ... жасауда
криминалистикалық ережелерді сақтау;
қарауды басқару тергеушінің жеке басына жүктеледі.
Қарау кезінде ... заң ... ... сақтау керек. Қарауға
қатысушылардың денсаулығы мен ар - ожданына зиян келтірілетін іс-қимылдар
орын алмау керек. ... ... ... ... ... жария етпейтіндей
шараларды іске асырады. ... ... мен ... ... ... дер ... ... яғни қажеттілік пайда болысымен бірден
осы тергеу әрекетінің іске асырылуы. Мұндай тактикалық талап объектілердің
мейлінше сақталуына және ... ... мен ... ... Оқиға болған жерді қарауды кейінгі қалдырылмайтын жағдайларда
заң қылмыстық істі қозғауға дейін ... ... ... ... ... ... ... барлығын сол бетінде зерттеп-
бекітуде жатыр. Шынайылықпен қарау толымдылығы тығыз байланысты, яғни ... ... ... бар барлық деректерді айқындау, бекіту ... ... ... іске ... үшін қарау барысында дәлелдемелерді
жинап-зерттеуде ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... пен ... кепілі ретінде тергеушінің
байқағыштығы мен шыдамдылығы жүреді. ... мен ... ... ... - ... ... ... Әдістемелік - нақты
жағдайға сәйкес қараудың ең тиімді тәсілдерін қолдану; мақсаттылық - іс-
қимылдардың ... ... ... ... ... ... жүргізу реті және көлеміне
қарай жіктеліп жатады.
Объектілер арқылы тергеулік қарау ... ... ... жерді қарау;
мәйіттің сырт пішінін оқиға болған жерден табылғанда қарау;
құжаттарды қарау;
заттарды қарау;
жануарларды және олардың өліктерін қарау;
оқиға болған орынға жатпайтын аула мен ... ... ... ... ... ... денесін қарау).
Жүргізу реті (уақыты) бойынша
алғашқы қарау;
қайталама қарау, яғни бұрын ... ... ... ... ... ... бұл жерде объект үстіндегі табылған
іздердін барлығымен ... ... ... ... ...... толық қаралған объектінің бөлек элементтерін қарау.
Оқиға болған жерді қарау тергеудегі оқиға жағдайларын анықтауға ... ... ... мен ... да ... ... оқиға болған жердің
жағдайын мақсатты түрде тез арада қарастырып, зерттеп және бекітуге алуға
бағытталған кідіртпейтін тергеулік әрекет болып ... ... ... ... ... ... Қылмыстық іс жүргізу
кодексінің 221, 222, 223 - баптарына ... ... ... жер» және ... болған орын» деген екі түсінікті
ажырата білу керек.
Оқиға болған жер деп жасалған қылмыстың ... ... аула ... ... ... ... ескеретін бір жай қылмыс, іздер табылған жерде,
және басқа да жерде ... ... ... орын деп ... ... ... ... қылмыстық нәтиже
пайда болған жерді айтады. Қылмыс іздері бұл ... ... ... де ... ... жер ... ... орынмен сәйкес келуі мүмкін және сәйкес
келмеуі де мүмкін. Мысалы, кісіні пәтерде өлтіріп, оны бөлшектеп сойғаннан
кейін ... ... ... ... орман, көл және басқа да ... ... ... ... ... ... орын оқиға болған жер ретінде
қарастырылады.
Оқиға болған жерді қарау барысында зерттеліп, бекітуге жататындар:
аула бедері (рельеф), оқиға болған жердің табиғи және ... ... ... ... құрлыстардың, олар баратын және келетін
жолдарының орналасуы және сипаты;
сол жердегі заттардың ... ... ... ... ... және ... ... тұрғыдан орналасуы;
қылмыс және қылмыскердің іздері;
негативтік жағдайлар.
Негативтік деп қарау барысында пайда болған фактілері криминалистикалық
болжамдарға қарама-қайшы, кереғарлық жағдайлар, айтады.
Негативтік жағдайлардың екі ... ... ... ... жағдайда қажетті іздер мен заттардың болмауы;
(мысалы, пышақ салынған мәйіт маңайында қан іздерінің болмауы)
- нақты жағдайларда бөгде ... ... ... ... бұл ... үшін ... тыс болуы.
Негативтік жағдайларды оқиға болған жерден табудың мағынасы өте зор.
Оның себебі мұндай жағдайларды ... ... ... ... яғни тергеудің нақтылы бір нәтижесін қалайтын тұлғаның шын
мәнінде болған оқиғаға сәйкес келмейтін жағдайды қолдан жасауды әшкерелеуге
мүмкіндік ... ... ... ... ... үшін ... ... басқа қылмыстың
жасалғандығына сілтейтін жағдайды туғызу (мысалы) ұрлықты жасыру мақсатында
шабуыл жасап тонау ... ... ... ... ... ... ... жоқ оқиғаны көрсету
(мысалы, кісі өлтіруді жасыру мақсатында ... ... ... ... ... қылық, қамсыздық, салақтық және тағы басқа әрекеттер,
жасыру мақсатында қылмыстың жасалуын ... ... ... жоғалуын
жасыру үшін, олардың ұрлануын жасағансу);
қылмыс құрамының бөлек элементері туралы тергеуші
бояма ... ... ... ... ... ... ... басқа жерде және
басқа мақсатта жасағандығын көрсету).
Оқиға болған жерді қарау кезеңдері: 1) ... 2) ... 3) ... ... ... ... дайындық кезеңі: а) оқиға болған жерге
шығардың алдында; ә) оқиға болған жерге ... деп екі ... ... болған жерге шығардың алдында жасалынатын дайындық әрекеттері:
қылмыстан келетін зардаптың алдын-алу немесе жеңілдету мақсатында қажетті
шараларымен қамтамасыз ету;
оқиға ... ... ... ... ... туралы ақпарат білетін түлғалардың келуін қамтамасыз ету;
тергеулік-жедел іздестірушілік топ мүшелерінің құрамы ... ... мен ... ... ... ... шешу;
қажетті ғылыми-техникалық құралдардың дайындығын
тексеру.
Тергеушінің оқиға болған жерге келісіммен іске асыратын дайындық
әрекеттері:
жәбірленушілерге қажетті медициналық ... ... ... іске ... ... ... бөтен адамдардан босату;
оқиға болған жерде қандай өзгерістер болды, оның кім ... үшін ... ... мәлімет алу мақсатында куәлерден жауап
алу;
қарауға қатысушылар шеңберін, олардың міндеттерін, ... ... ... ... ... ... ... қарау жағдайын жақсарту және тағы басқа
кідіртпейтін әрекеттерді іске асыру.
Оқиға ... ... ... ... ... ... және ... сатыларынан тұрады.
1. Жалпы ... ... ... болу ... ... болған жердің жалпы жағдайымен танысу;
- оқиға болған жерді зерттеу бағдарламасын ... ... ... ... шеңберін және т. б. айқындау);
- оқиға болған жерді хабардарлық және шолушылық приемдарын ... ... ... ... барысында:
алдымен объектілер сол тұрған қалпында, содан соң қозғауға келетін ... ... ... табу шаралары іске асырылады;
қылмыс іздері алынады;
негативтік жағдайлар бекітіледі;
- ... және ... ... қолдану арқылы фотоға
түсіріледі.
Тергеу тәжірибесіне оқиға болған жерді қараудың төрт негізгі тәсілі
мәлім:
шоғырлама (концентрикалық) тәсілі, яғни ... ... ... болған жердің
шетінен ортасына қарай (мәйітке, сейфке немесе шартты нүктеге қарай);
эксцентрикалық тәсіл (қарапайым ... ... ... ... яғни ... жердің шартты түрдегі ортасынан шеткері қарай;
жаппай қарау (фронталдық) ... яғни ... ... деп ... ... ... шекараға бір сызық бойымен карау;
тетіктік (узловой) тәсіл, яғни іске ... бар ... ... ... ... ... ... қарау.
Қарау тәсілінен қарау әдістерін ажырата білген жөн. Олар:
- субъективтік әдіс - тергеуші қылмыскер жүрген ... ... ... яғни ... ... ... ... әдіс - қылмыскердің жолына қарамастан оқиға болған ... ... ... ... ... жерді қараудың соңғы кезеңі төмендегідей ... ... ... ... және ... ... болғанда мәйіт саусақтарының көшірмесін алу (дактилоскопировать ету)
және оны ... ... ... буып-түю;
қарауға қатысушылардың өтініштерін қарастыру және шешу;
толықтылық және нәтижелілік көзқарасына қарай істелінген
жұмысқа баға беру.
Оқиға болған жерді қарау кезіндегі болжамдар. Оқиға болған ... ... ... ... ... құруға қажетті материалдар жинауға
мүмкіндік беріп, тергеудің дұрыс бағытын анықтауда елеулі рөл ... ... ... ... орын алған оқиға туралы ... ... ... ... ... ... ретінде әдетте типтік болжамдар
жүреді. Осылайша, мәйіт табылған ақпаратқа қатысты тергеуші кісі өлтіру,
өзін-өзі өлтіру немесе ... өлу ... орын алды деп ... ал дүкен есігіндегі бекіту құралдарының сындырылғандығы ... түсу ... ... ... ... ... жасағансу әрекеті
болғандығын болжайды. Қарау барысында дәлелдемелердің жиналуына ... ... ... ... ... мақсатты тергеу әрекеті бола
алмайтын сияқты.
Оқиға болған ... ... ... ... ... ... мен ... Іздер мен басқа да ... ... ... ... табу, бекіту және алу үшін тергеуші
криминалистикалық техниканың әртүрлі құралдары мен ... ... ... ... ... ... немесе көру қабілетін
тікелей өзгерте отырып ... ... ... ... ... ... заттарды пайдалану; объектілерді әртүрлі ... ... ... ... мен басқа да заттық ... ... ... ... із-дерді өлшеу, оларды ... ... ... ... алу, із қалған объектімен бірге алу және ... ... ... ... ... ... ... техникалық-
криминалистикалық құралдары әдетте, арнайы жинақтарға енеді: оперативтік
және тергеулік чемодандар, кейде аталмыш ... ... ... ... ... ... ... автокөліктер ішінде де болады.
Оқиға болған жерді қарау нәтижелерін бекіту. Оқиға болған жерді қарау
тергеу әрекеті сияқты, оның нәтижелері ... ... ... іс үшін ... ... Істі ... прокурор, мәніне қарай
қарастыратын сот оқиға болған жерді қараудың толымдылығын, әдістемелілігін
және дер кезінделігін тек осы ... ... ... ... ... ғана талдай алады. Оқиға болған жерді қарау хаттамасы қарау
нәтижелерін ... ... ... ... ... табылады.
Оқиға болған жерді қарауға дайындалу оқиға болған жерге жеткенше келесі
әрекеттерден тұрады:
1. Хабарлаушыдан (орган бойынша ... ... ... ... ... не ... оның ... уақыты мен орнын, мүмкін салдарын
білу қажет. Полиция қызметкерлерінен және басқа ... ... ... жерде кім бар екенін, оқиға болған жерді тез арада
жету қажеттілігі бар ма. Бұл ... ... ... ... ... ... ... болған жерде жәбірленушілерге тез арада көмек ... ... ... қоса ... ... ... қоршаған учаскелерде
тәртіп пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету қажет пе соны білу.
Анықтау органына оқиға болған жердің күзетін камтамасыз етуді және ... ... ... фактісін тапқан адамдар мен іздердің ... ... ... ... сол ... ... қамтамасыз етуді
міндеттеу.
3. Жедел-тергеу тобын құру шаралары қабылданады. Жағдайды ескере ... ... сот ... ... ... ... ... қылмыстармен күрес жөніндегі бөлімнің жедел қызметкері; ... ... ... ... ... құқық қорғау органдарының
басқа да қызметкерлері (прокурор) ... ... ... ... ... ... жерде болуы мүмкін.
Жедел-тергеу тобын қысқа мерзімде құру үшін оқиға болған жерді қарауға
қатысуға шақырылуы ... ... ... ... мен ... ... ... Көптеген құқық органдарындағы орган бойынша кезекшіде
алдын ала дайындалған белгілі бір қылмыстар категориясы бойынша (ұрлық,
тонау, кісі ... ... ... ... ... жедел-тергеу тобының аты-
жөні туралы тізімі ... Бұл ... ... ... ... және
осы топқа тартылған адамдардың, қылмыстың осы түрін ашудағы тәжірибелері
қарау үрдісіне оң ықпал етеді.
4.Дайындық кезеңінің осы ... сырт ... ... ... ... ... шақыру мүмкіндігі бола бермейді, (мысалы, ... ... ... ... адам жоқ ... ... қоса тергеу
практикасында ондай оқиғалар болған, егер сырт куәгер ретінде оқиға ... ... ... ... өзі де ... ... ... Мұның
кері әсері айдан анық: ол қараудың барлық нәтижелерін білумен қоймай, кейін
оқиға болған жерде өзі қылмыс арқылы қалдырған ... ... ... ... сырт куәгер ретінде болуымен түсіндіруі мүмкін, және ... ... ... ... оңай болмайды.
5. Аппаратура, құрал-жабдық, қосымша құралдар және басқа материалдар
және ақпарат көздерін, ... ... ... тіркеу үшін, осы
ақпаратты қылмыс процесінде осы ақпаратты қолдану ретінде түсіндірілетін
техника-криминалистік құралдарды дайындау.
Техника-криминалистік ... ... ... ... ... бөлінеді:
а)іздеу мақсатында қолданылатын заттар;
б)обьектілерді тіркеу мен алу құралдары;
в)обьектілерді зерттеу кұралдары;
г)техника- ... із ... ... ... ... ... ... кезінде әртүрлі техника - криминалистік
құралдар қолданылады. Оқиға ... ... ... ... ... ... ... және микроскоптың обьектілерді: саусақ іздері,
киім талшықтары, шаң, шаш және тағы басқа сол сияқты іздеу, табу ... ... ... жарық түсіргіші бар криминалистік арнайы үлкейткіш,
алюминий, ... ... ... ... сутегі арқылы қалыпқа
келтірілген ... ... ... ... - ... ... (қағаз
ақшадағы, лоторея билеттеріндегі және тағы басқа сол сияқты) қол
саусақтарының ізін ... үшін ... ... ... ... қол ... ізін ... жақсы заты йод қосымшасы болып
табылады, оған арнайы "кит" ... ... ... қоса осы ... үшін ... крахмал қағазы ойлап табылған.
Микрообьектілерді табу үшін үлкен ұлғайтқышы бар, ... ... бар ... ... "квадрат") кұралдар қолданылады.
Ультрафиолеттік сәулелер шашыраған қан дақтарын, ... ... ... ... (жанбай қалған үнтақтың, ыстың) , ... ... қоса ... сәулені жұтатын обьектілердің іздерін
іздеу "С- 70", Ворон- 3" құралдары арқылы ... [5, ... ... металл объектілерін (уық және дәрімен ату қарулары; ... бұзу ... ... ... да жатады. Олардың ішінде салмағы
35 кг дейін қара металдан жасалған объектілерді тауып ала ... ... кең ... ... мен ... ... металл
объектілерін іздеуге және ашық жерде де іздеуге «МИП» немесе «Ирис», ... ... (40 м ... ... металліздегіш қолданылады. Киімнен,
қол жүгінен, төсек-орнынан, жиһаздан іздеуде-шағын көлемді электрлі «Гамма»
металліздеушісі пайдаланылады.
Іздеу мақсатында жұмсақ жиһаздар мен сусымалы, ... ... ... ... үшін ... сипағыштар және суда мүрделерді, тасталған
заттарды табу үшін құралдар қолданылады.
Практикада ... ... қоса ... маңызы бар
объектілерді тіркеу мен алу құралдары да кеңінен қолданылады.
Құралдардың осы ... ... ... (мөлдір және қара)
жабысқақ үрбірлер кең қолданысқа ие. Олар қолдың, киім талшығынан, шаңнан
сонымен қоса басқа да ... және ... ... ... алу үшін қолданылады.
Өндіріс барысында жабысқақ үлбірдегі микробөлшектерді (қалталардан,
сөмкеден) микро ... ... ... ... ... ... топ ... жабысқақ материалдар да жатады: гипс, силиконды
паста «К», ... және ... ... ... ... Гипс аяқ-киімінің, көліктің көлемді іздерін жасау үшін, ал ... бұзу ... ... ... қолданылады.
Объектілерді тіркеу мақсатында фото, кино, бейне ... ... ... ... ... таптырмас құралына
айналды. Фотоға түсіру тек бейне жазуға ғана жол береді. Киноға түсіру
кейінгі жылдары ... ... ... өте ... ... оқиға болған жерді қарау үрдісінде фото қолданылса киноға бейнеге
түсірудің қажеті жоқ және ... ... жазу ... ... ... жерді куәгерлерімен
сөйлескенде, жәбірленушімен, ... ... ... ... сөйлескенде қолданылады. Танылмаған мүрделердің,
күмәнділер мен айыпталушылардың криминалистік ... ... ... үшін ... қол ... ізін алу үшін ... баяу
қолданылады, із дактилокартаға енгізіледі.
Оқиға болған жерді қарау кезінде ... ... ... алдын
ала және сараптық боп екіге бөлінеді.
Объектілерді алдын-ала зерттеу кезінде техникалық ... ... ... ... ... ... ... криминалистік үлкейткіш шыны, сызғыш, циркуль,
штангенциркуль ... ... ... жалған құжаттарды,
микробөлшектерді табу үшін, қажет сыныпты-кварцтық шамдар мен ... ... ... адамдардың фотороботтын жасауға қажет «ИКР-
2» идентификациялық суреттер жиынтығы; нашалық заттарды тез анықтауға қажет
«Политест» жиынтығы; көлік-құралдарындағы ... ... ... ... ... ала ... нәтижелі жүргізу үшін бірнеше ғылыми ... қол ... ... ала зерттеу әдістемесі;
б) аяқ іздерін алдын ала зерттеу әдістемесі;
в) бұзу ... ... ... ала ... ... ... құралдары іздерін алдын ала зерттеу әдістемесі;
д) қан іздерін алдын-ала зерттеу әдістемесі;
ж) ... ... ... ... ... ... оқиға болған жерде ... ... ... ... жынысы,
қозғалу бағыттарын, жүріс ерекшеліктерін, мүмкін бойларын, аяқ ... ... ... ... ... түрі мен ... оның ... бөлігін, қаруға
бөгет болған заттарды, мүмкін бойы, бұзған адамның ... және ... ... ... ... ... түрін, маркасін, моделін, ондағы бар ақауларды,
қозғалыс бағытын, тоқтаған жерлерін жобамен анықтайтын әдістеме;
л) уақыт өте келе ... түсі қою ... қою ... ал ... ... ауысады, ол өз кезінде оның оқиға болған жерде қашан пайда
болғанына септігін тигізеді.
Аталған әдістемелерді колдану арқылы ... ... ... ... ... ... ... қажет. Оқиға болған жерді қарау үлкен
техникалық криминалистикалық құралы бар қозғалмалы ... ... ... «Газель» автокөлігі негізінде құрылған олар
бес арнайы шамаданмен қамтылған: қол, ірі іздермен, микрообъектілермен,
биологиялық объектілермен және ... ... ... үшін ... ... ... қоса ... магнитофон, жарық түсіргіш
аппаратура, арнайы киім, сызба жұмысының жинағымен және әртүрлі құралдармен
(ультра-күлгін жарық түсіргіштер, электронды-оптикалық ... ... із ... ... ... ... 4-тобына жатады. Олар: бояулар (ұнтақ, сұйықтық), бояуды
шашатын құрал, тасалаушы құралдар. Мұндай «химиялық ... ... ету ... ... олар тек ... ... арқылы кетеді, бұл өз
кезегінде осындай белгілер арқылы іздеу жүргізуге көмектеседі. Мұндай
құралдар дәріханадағы, ... киім ... ... ... күресуге
кең қолданылады. Осындай құралдармен бекітілген барлық объектілердің ... ... ... ... ... сақталады және оқиға болған жерге
бара жатқан жедел-тергеу тобына беріледі.
Қылмыскер ... осы ... ... олар іске ... із қалдырады.
Ресей Федерациясының бас прокоратурасының тергеу басқармасында отандық
«баламалары жоқ» « СХ-2» және «СХ-2» (АҚЩ), « Регех 4.021 L» және ...... ... ... өтуде [6, 88].
Кең тараған және жиі қолданылатын ... ... ... ... ... Олар үш түрлі болады: әмбебап (әртүрлі
тапсырмаларды орындау үшін), ... ( ... жол ... экономикалық қылмыспен күрес ... ... ... ... төбесінде тістеуік, қайшы, пышақ сияқты құралдармен қоса
штангенциркуль, ... ... ... ... заттар орналасады.
Чемоданның алдыңғы бөлігінде үш полиэтиленді ... екі ... ... ыдыс бекітілген. Чемоданның артқы жағында ... ... мен ... ... ... салынған.
Чемоданның екі жағы мен ортасында бес пластмасса, жәшік-пенал ... мен ... ... ... ... табанының бетіндегі іздерді
табу мен тіркеу құралдары мен материалдары. Бұл йод ... ... ... ... ... ... шыны. Үшінші пеналда
полиэтиленді қапшықтағы гипс ұнтағы, пластмасса қасығы, резина қолғабы бар.
Пеналдың қанқасы гипс ... ... ... ... ... ... табуға кажет реактивтері, ... ... ... бар. ... силиконды пастасы бар ыдыс, өткір кескіш бар.
Чемодан сонымен қоса планшет, ... ... ... ... ... үлкен беттері, дактилоскопиялық үлбірлер және
қарастырылып ... ... ... дәл ... үшін ... түс ... анықтауыш бар болады.
Тергеу чемоданында сонымен қоса медициналық аптечка бар.
Фотожинақ жеке ... ... Онда ... фото ... жарық фильтрі, штатив, масштабты сызғыш, ұзартқыш сақина болады
Тергеу сөмкесі ... ... болу ... және оны ... болған жерге мамандар
келсе де келмесе де алып бару міндет.
Оқиға туралы хабарды алған сәтте тез ... ... ... ... ... ... туралы шешім қабылдау керек және
осыған байланысты ұйғарым жасау қажет (куәгерден жауап алу ... ... ... өйткені оқиға болған жерді қараудың қажеттілігі аяқ ... ... ... бару ... тергеу бөлімінің бастығына, қажет
жағдайда прокуратураға ... ... ... ... іс ... жағдай болса соған берілетін тергеушіні шақыру
қажет.
Оқиға болған жерді қайта қарауға немесе ... ... ... ... ... ... ... істеу қажет: алғашқы оқиға
болған жерді қарау хаттамасын, оның қосымшасын, мүрдені зерттеудің сот
медициналық ... ... ... іс ... ... ... іс ... меңгеру кезінде пайда болған сұрақтарға байланысты
мамандардан кеңес алу; ... ... ... ... ... алғашқы қарауды жүргізген адамды шакырған тиімді.
Оқиға болған жерді қараудың оң нәтижелілігі көбінесе ... ... ... ... көрінеді. Алдын-ала оқиға болған жердің
жағдайын ахуалын білу қиын. Оқиға болған жердегі кездейсоқтықтар оған өте
мұқият дайындалуды ... ... [7, ... ... ... ... кең ... ұрлықтар. Ұрлық жөніндегі
оқиға болған жерді қарау көбінесе ... мен ... ... байланысты:
а) ұрлық жасалған жердің ... жер мен үй ... ... ... бұзу орны мен ... ... ... жерге ену жерлері;
в) қандай да бір заттың ... ... ... ... ... ... заттар мен іздер басқаларға қарағанда
жойылу немесе бұзылу қаупіне ие. Сондықтан тап ұрлық болған жерді жалпылама
қарағаннан кейін ... ... ... ... тіркеу керек.
Кең мағынада алсақ, ондай іздерге ... ... ... ізі, олар ... ... ... қылмыскер қалдырған басқа да
іздер ( мысалы: темекі ... ... ... ), ... тастап кеткен
заттар мен орамалдар, қылмыскердің калдырып кеткен киімі, бұзу ... ... табу ... жеке ... ... ... бағыттарын анықтауға
көмек береді.
Бұзу жерлерін және ... ену ... ... ... ... арқа ... ... Сосын келесі мәселелерді шешу
қажет: кім және қашан бұзған (бұзу құралы); қылмыскер тәжірибелі ме екен;
олар жабу ... ... ... ме екен; қылмыскер нешеу
болған; бұзу кезінде олардың киімінде, аяқ киімінде, бұзу қаруында қандай
да бір ... ... ... ма екен (мысалы ағаш үзінділері). Сол мәселенің
оң шешіміне орай бұл заттар алынуға жатады. Бұл мәселе ... ... ... бір ... ... жер аумағын қарағанда келесілерді анықтап
алған абзал: не ұрланды (заттар тізімі, олардың ерекше ... ... ... ... ... қылмыскерлер ұрлық орнында қанша уақыт
бөгелді және олар құнды заттардың қайда екенін білді ме; ... ... ... ... ... ұрлық орынын қылмыскердің денесінде,
киімінде қандай заттар ... ... ... жерге қылмыскерлер қандай
өзгешеліктер әкелді; күзет дабылы бар ма, болса істеді ме; ... ... ... заттардың бөліктері бар ма, қажет болса солардан қалған
бөліктер зерттеуге және алынуға жатады; ғимаратта материалдық құндылықтарды
тіркеу ... бар ма, ... ... ... ... ... ... ұрланған заттардың белгілері, номерлері ... ... ішкі ... ... ... ... ... ашуға
қатысушы қылмыстық іздеу қызметкерлеріне, ұрланған заттарды өткізу кезінде
кінәлілерді ұстау туралы тапсырма ... ... ... заңды тұлға иеленетін жерде жасалса онда ... ... ... үшін ... ... ... ... Егер есептеу
комиссиясы қарау біткенше келмесе онда ұрлық болған жерді күзету ... ... ... ... ... үшін ... ... адам
шақырылады. Одан қарау басталғанша ақшалар (инкассаторға ... ... ... ... ... ... заттарды жекелейтін
басқа да құжаттар анықталынады. Қарау кезінде табылған ақшалар ... ... ... Ұрланған заттардың төлқұжаттары алынуға
жатады, егер олар ... ол ... ... ... басқа құжаттар
болса олардың көшірмелері қарауға және алуға жатады.
Жеке түлғаға тиесілі ұрлык болған ... ... ... бақ жері)
жәбірленушінің өзі болғаны жөн, өйткені ... ... ... ... іздер
мен заттардың сәйкестілігі анықталады. Егер материалдық қүндылықтар алуға
құкық беретін құжаттардың ұрланғаны туралы белгілі болса, тез ... ... ... тосқауыл кою қажет. Қарау кезінде ұрланған заттардың
төлқұжаттары ... ... ... ... ... көмектесетін заттарды да алған жөн (мысалы: фотолар).
Қарауға қатысушы ұйым жұмыскерлері мен жәбірленушілердің өтініштері
оқиға болған жерді ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін: «дүкен меңгерушісі Садықованың мәлімдеуінше сөредеге
тауарлардың орналасу орны бұзылмаған». Оқиға болған жерді қарауды жүргізген
адам қандай мәліметтерді басшылықка ... ... ... ... ... ... және неге ... үстеліне соншалықты назар
аударылған.
Ұрлық ... ... ... болған жерді бұзу іздері көп кездесуі мүмкін.
Бұзу қаруының ... ... ... ... ... ... қажет: із қалған заттың (объектінің) атын (есік, терезе, еден); із
түрі (кесілген, ... ... із ... ... сопақ,
төртбүрышты); оның өлшемі (ені, үзындығы, тереңдігі); іздің ... екі ... ... ... ... ерекшелігі (бояу,
шіру); табылған бұзу ... аты, оның ... ... ... ... бұзу ... материалы; іздерді алу ... ... бұзу ... ... бар заттарды орау амалы; орамадағы жазулар
туралы мәліметтер.
Жанында орналасқан бірнеше іздерді ... ... ... ... жеке ... - детальді түсіру ережесімен жүзеге асады. Соған сай
кино, бейне түсірулер де жасалады.
Ұрлық туралы істер ... ... ... ... ... ... жасаудан аулақ болғаны дұрыс, өйткені ондағы іздер, жағдайлар,
заттар туралы мәліметтер ұрлықтың қайталануына ... ... ... ... жерді қарау кезінде ұрлықты қайталаудың келесі белгілері
анықталуы мүмкін:
а) бұзу іштен жасалған (егер ... ол ... ... ала кірді деген
мәлімет болмаса);
б) кірудің сол әдісінде болуы тиіс ... ... ... біреуі жөнделген);
в) бұзудың ішкі әрекеттермен жеңілдетілгенін куәлайтін іздердің
болуы;
г) ұрланған заттардың бар тесіктен алып шығудың мүмкін
еместігі;
д) ... ... ... сай ... ... ішіндегі
асыра ретсіздік;
Тонау мен қарақшылық жөніндегі істер бойынша оқиға болған жерді қарауда
жүргізу міндетті болып табылады. Тонау жөніндегі істер бойынша ... ... ... ... ... ... бойынша жүргізілетін қарауларға қатты
ұқсас. Сондықтан осы жерде қаралатын ережелер зорлау жөніндегі ... ... ... де қолданылады.
Мүмкіндік болса, қарауға дейін жәбірленушіден жауап алынады. Одан
қылмыстың қай ... ... ... ... ... ... ... болған жерге келу және одан кету жолдарын да білген
жөн. Жапа шегушіден, сосын ... ... ... ... ... ... туралы да сұралады.
Шабуылдың мән-жайын біле келе қылмыскерлерге қатысты оқиға болған жерде
қандай іздер мен заттар ... ... ... және ол ... жапа ... із ... мүмкін екенін (мысалы үзілген түйме ) білу қажет. Сонымен
қоса қылмыскердің бойында оқиға болған жерде жапа шегушіден не ... ... және ... жапа ... не қалғаны анықталады. Тонау ... ... ... ... қылмыскердің жапа шегушімен жанасуы
олардың бір-бірімен күресуі кезінде ғана болады. Сондықтан жапа шегуші ... ... ... жөніндегі істерде болатындай микробөліктердің
іздерін анықтау үшін сараптамаға жиі жіберілмейді.
Егер жапа шегушінің жағдайы мүмкіндік берсе оны қарауға тартқан ... ... ... оқиға болған жердегі жағдаймен салыстырылатын
шабуылдау жағдайына түсініктеме береді.
Жапа шегушінің берген түсініктемесін бағалағанда әртүрлі факторлардың
әсерінен оның ... ... ... ... сөйлеу мүмкіндігінен
естен шығармаған абзал.
Оқиға болған жерде барлық жұмысты қажетті жедел ақпаратпен
қамтамасыз ететін, ... ... ... ... ... ... органдарының жедел қызметкерлерімен тығыз байланыста
жасалу қажет. Қарау ... ... ... ... ... ... бұйрық берген дұрыс.
Тонау мен қарақшылық (зорлауда) жөніндегі істер ... ... ... ... ... ... ... болып табылады:
жасалған қылмыс жағдайын анықтау;
қылмыс қаруын табу;
қылмыскердің іздерін табу және оның жеке ... ... ... ... ... жеке басы туралы болжамдарды
ұсынып, тексеру және оны іздеудің бағыттарын анықтау.
Осы тапсырмаларды орындау үшін ... ... ... ... және ... ... ... оқиға болған жерге келгенде және кеткенде қалдырған
барлық іздері (қол, аяқ, көлік құралы, мылтықтың ... ... ... қанның іздері);
б) іздері қылмыскердің денесінде және киімінде қалуы мүмкін заттар
(топырақ, ... әк, бор және тағы да ... сол ... ... ... ... болған жерден алынады.
в) оқиға болған жерде қылмыскермен қалдырылған заттар мен олардың
бөлшектері (темекі тұқылы, шабуыл қаруы және тағы да ... жапа ... ... болған жерде қалған іздері мен оған
тиесілі
заттардың сол жерден ... ... мен ... ... ... ... шабуылмен
байланысты оқиға болған жерде өзгерген жағдайлар көрсетіледі.
Ұрлықты, тонау мен ... ... ... ... сай ... ... ... емес. Сондықтан алғашқы тергеу ... ... ... ... ала кінәліні анықтау мен ұрланғанды
іздеумен байланысты жедел-іздестіру іс-шаралары іске ... ... ... ... ... нәтижелігі, оның неғүрлым ерте
жүзеге асуына және жүргізу үшін ... көп ... ... ... Сондықтан тоқтаусыз және аса мұқият жүргізілген оқиға
болған жерді қарауда ұрлықты, тонау мен ... ... мен ... қысқартуға едәуір көмектеседі.
1.3 Қарау барысында қолданылатын ғылыми-техникалық құралдарды дайындау
Біздің ойымызша, алдымен жалпы криминалистиканың ... ... ... ... ... ... өткен жөн.
Осылайша, 1887 жылы Линц қаласында Г. Гросстың [2, 26] ... ... ... ... ... Бұл Конгресстің
шешімімен криминалистика заң ғылымдарының қатарына енді. Осыған ... ... рет өз ... жеке ғылым ретінде мәртебесі көтеріліп,
қалыптаса бастады.
Криминалистика ғылымының мұндай мәртебеге жету жолы араға біраз жылдар
салды. Қылмысты ашудың ... ... ... ... ... ... ... болды. Ол кезде немқұрайлы (формалды)
дәлелдемелер ... ... ... ... жүйе бойынша істің мән-жайын
зерттеу, күдіктінің кінәсін мойнына алғызуға итермелеп ... ... жаңа түрі — ант ... соты (суд ... ... ... Ант
берген азаматтар өз шешімдерін ішкі көзқарастары, яғни ар-ожданға сүйене
отырып қабылдауға міндет алып, айыпкер кінәлі ... ... емес ... неге ... ... ешкімге есеп бермейді.
ХІХ-шы ғасырдың басы физика, химия, биология саласындағы ... ... ... ... ... үшін оптика, аналитикалық химия
және ботаниканың қолданбалы ... ... ... болды. Ресейде
Евгений Федорович Буринский дүние жүзінде алғаш криминал истикалық
фотолабораториясын ... ... ... ... ... ... денесін өлшеп зерттейтін антропологияның бір саласы)
әдісін ойлап тапты. ... ... ... ... қол ... (іздерін) күдіктінің қылмысқа қатыстылығын ... ... ... Міне ... ... ... ... және табиғат пен адам
туралы ... ... ... ... ... ... ... әрі қарай дамуы — криминалистиканы қылмыспен күрес жолында
жаңа ... ... ... ... ... ғылымының бір бөлімі болып келетін криминалистикалық
техниканың түсінігі мен жүйесі.
«Криминалистикалык техника» деген сөз ... ... ... екі ... колданылады: біріншіден, криминалистика ғылымынын
бір бөлігінің аты ретінде, екіншіден қылмысты тергеген кезде қолданылатын
арнайы техникалық құралдар, ... мен ... ... ... ... ... ... Қазіргі уақытта
криминалистика ғылымының бір бөлімі болып ... ... деп: ... ... ... осы ... сүйене отырып дамитын
техникалық құралдар, ... және ... ... ... қолдану және басқа да қылмысты ашу жолындағы шаралар үшін арналуын
айтамыз» [8, 61]. Бүл ... ... ... ... ... ... және тәсілдеріне негіз болатын, ғылыми негіздер
жүйесіне ерекше көңіл аударылып отыр.
Криминалистикалық ... ... ... ... осы ... ... жеке криминалистикалық теория (ілім) құрайды. Өзінің құрамы
бойынша криминалистикалық техника мынадай жүйелік элементтерден тұрады:
Мұнда осы ... ... ... ... ... қатар қылмысты
тергеуде техникалық құралдарды қолданудың ғылыми және ... ... ... жеке теориялары (ілімдері):
Соттық фотография, киноға түсіру жэне бейнетаспаға жазу.
Іздер туралы криминалистикалық ілім (соттық ізтану).
Қару мен одан қалған іздерді криминалистикалық ... ... ... ... ... түрі;скопия-қарау).
Криминалистикалық тіркеу.
Қазіргі заманның талабына сай, криминалистикалық техниканың жеке саласы
ретінде криминалистикалық ... ... ... туралы криминалистикалық
ілім) жэне криминалистикалық фоноскопия (үн таспаға, фонограммаға жазылып
алынған адам дауысын криминалистикалық түрғыдан зерттеу) қол даны ... ... ... ... ... тиісті
техникалық құралдарды және техника-криминалистикалық әдістер мен тәсілдерді
қамтиды. Кейінгісі техникалық ... ... ... ... мен ... ... аталмыш техникалық құралдарды қылмыс тергегенде қолдану
кезіндегі криминалистикалық мәселелерді шешу тәсілдерін көрсетеді.
Шығу тегі және ... сот ... ... дәрежесі бойынша
техникалық-криминалистикалық құралдар мен әдістер мынаған ... ... ... алынып, өзгертілмей қолданылатын
құралдар (мысалы, ... ... ... іздейтін құралдар);
басқа ғылым салаларынан алынып, ... ... сай ... ... ... ... ... арнайы
тәсілдері немесе фотоқұрылғылар, ультракүлгін және ... ... ... ... ... және әшкерелеу мақсаты үшін арнайы
жасалған құралдар (мысалы, салыстырмалы ... оқ және ... ... ... (фоторазвертка) алатын құрылғы,
сарапшының компьютерленген жұмыс орындары).
Міндеті бойынша бөлінетін техника-криминалистикалық құралдар мен
әдістер:
объектілерді табу, жинау, алу, ... ... мен ... ... ... ... ... арналған пасталар,
арнайы чемодандар және т. б.);
заттық дәлелдемелерді зерттеу әдістері мен құралдары
(лабораториялық бағыты бар құрылғылар және т. б.);
криминалистикалық тіркеу шеңберінде ... бар ... ... жинау және жүйелеу әдістері мен
құралдары.
Криминалистикалық техниканы қолдана алатын субъектілерге тергеушілер,
анықтаушылар, мамандар, сарапшылар, жедел іздестіру қызметкерлері, сот ... ... ... кұралдар мен әдістерді қолдану нысандары:
процессуалдық (тергеулік әрекеттер мен соттық сараптама
жүргізу кезінде);
процессуалдық емес (жедел іздестіру шараларын ... және ... ... ... ... алдын-ала зерттеу, білікті мамандардан кеңес алу
шаралары).
Техникалық-криминалистикалық құралдар мен әдістердің қолдануын
процессуалды түрде ...... ... ... немесе маманның,
сарапшының қорытындысы, сонымен қатар осы ... ... ... ... ... нәтижелерін қосу түрінде
көрсетіледі.
Техникалық-криминалистикалық құралдар мен әдістерді қолданудың құқықтық
негізі деп нақтылы ... ... заң ... сай ... ... ... Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 129-бабында
тергеу барысында ғылыми-техникалық құралдарды қандай жағдайларда қолдануға
болатындығы атап өтілген.
Техникалық-криминалистикалық құралдар мен ... ... ... ...... қауіпсіздікті қамтамасыз етушілік, ғылыми
дәлелділік жатады.
Ғылыми-техникалық құралдар мен ... ... ... ... ... етушілік дегеніміз, азаматтардың құқықтық
мүдделерін бұзбай, өмірлері мен ... ... ... қылмыстық-
процессуалдық заңға қайшы келмеу болып табылады. Ал ... ... ... ... ... — алынған нәтижелердің дұрыстығын көрсетеді.
Мұндайға қол жеткізу, әрбір ғылыми-тех-никалық құралдар алдын-ала сынақтан
өтіп (қандай да бір ... ... ... ... соң ... қылмыстық сот өндірісінде пайдалану
арқылы орындалады.
Қазіргі замаңғы жаратылыс тану, математика, ... ... ... да ғылымдардың жетістіктеріне сүйене отырып, криминалистикалық
техника салалары қылмыс ... ... болу ... ... ... ... нәтижесінде, бір - бірімен және криминалистиканың басқа
да бөлімдерімен, жалпы теориямен; заты, ... және ... ... ... және диагностика теориясымен; криминалистикалық тактикамен,
әсіресе, тергеулік қарау, тінту, эксперимент тактикасымен; қылмыстың бөлек
түрлерін тергеу әдістемесімен әрекеттеседі.
Криминалистикалық ... заты — ... ... ... өрби ... ... ұсынылады: «дәлелдемелердің пайда ... ... ... ... және ... осы ... ... соттық зерттеу және қылмыстың алдын алу құралдары мен әдістері»
[9, 71].
Қылмыс іздерінің пайда болу ... ... ... ... іздерінің пайда болу процесінің қайталанып отыруы;
қылмыс нәтижесі мен қылмыскер іс-әрекетінің арасындағы
байланыс;
қылмысты жасау әдісі мен осы ... ... ... ... қылмысты жасау әдісі мен іздерді анықтау жағдайларының
арасындағы байланыс.
Криминалистикалық техника міндеттері ... ... ... ... ... ... ... жалпы міндеті
қылмыспен күресте өзінің арнайы күштері және ... ... ... табылады. Арнайы міндеттеріне мыналар жатады:
- іздердің пайда болу, жойылу заңдылықтарын табу және ... ... ... білу ... мыналарды жетілдіріп
және дамытып отыру қажет:
а) криминалистикалық техниканың жеке теориясы;
ә) ... ... ... ... ... ... мен
тәсілдері;
б) техникалық-криминалистикалық құралдарды қолдану әдістемесі.
Қазіргі уақытта нақтылы міндеттерге мыналар жатады:
криминалистикалық ... ... ... ... пайдалану;
қазіргі уақыттағы жаратылыс тану және техника
ғылымдарының даму деңгейіне сүйене отырып, дәлелдемелерді табу, бекіту, алу
және зерттеуде жетілген әдіс-құралдарды дамыту. «Криминалистикалық техника»
түсінігінің ... ... ... ... техникалық құралдар ретінде
пайдалануын қа-растырайық. Қылмысты ашуда қолданылатын техникалық құралдар
өз табиғаты бойынша бірыңғай емес. Шартты үш түрге бөлуге ... ... ... немесе икемделмеген криминалистикалық мақсатпен
қолданылатын жалпы техникалықнемесе ... ... ... ... ... магнитофондар, диктофондар, әскери
жарылғыш іздегіштер және т. б.);
ә) криминалистикада қолдануға икемделген техникалық құралдар ... және ... ... адамдарды суретке түсіретін
фотоаппарат, С-70 және С-270 ... ... ... ... кайнар
көздер және басқалар);
б) криминалистикаға арнап жасалған техникалық ... ... өз ... ... ... ... айқындайтын
реактивтер, дактилоскопиялық үлкейткіш және ... ... ... және т. ... ... ... деген түсінік ... ... деп — ... ... зерттеу үшін
қолданылатын материал немесе қондырғы, сонымен ... ... ... ... ... тудыруды айтады.
Техникалық-криминалистикалық кұралдар кейбір принциптерді еске ала
отырып, қолданылады:
- тергеушілердің ... ... ... ... қабылдауда тәуелсіздігі (заң, тергеушіні тек бір жағдайда ғана
жүктейді, ол заттық дәлелдемелерді сақтау ережелерінде, үлкен заттарды
фотаға түсіргенде);
- ... ... ... әрекетіне қатысушыларды, техника
криминалистикалық құралдарды қолдану туралы, тергеушінің алдын-
ала ескертуі;
техникалық-криминалистикалық ... ... және шығу ... ... ... ... принциптан мыналар өрбиді:
а) мұндай құралдарды қолданудың әрбір оқиғасы міндетті түрде хаттамада
жазылу ... ... ... ... ... ... қатысушылардың барлығы
ескертілгендігі жайлы хаттамада жазу болу қажет;
б) хаттамада, нақтылы қандай құрал пайдаланды ... ... ... ... ... көрсетіледі;
г) ТКҚ қолдану нәтижелері (фотосуреттер, көшірмелер, бейнекасеталар,
жобалар және т. б.) ... ... ... ... ... дәлелдемелерді жинау және зерттеу үшін
қолданылатын, өзінің шығу тегіне байланыссыз барлық техникалық құралдар
жатады.
Таным ... және ... ... ... болып келетін
криминалистикалық құралдар былай ерекшеленеді:
шығу тегі бойынша;
мазмұны бойынша;
мақсаты бойынша;
қолдану субъектісі бойынша.
Қылмыспен күрестегі криминалистикалық құралдар, шығу тегі ... ... ... ... ... ... соттың қылмыспен күрес
практикасын жетілдіру нәтижесі.
Жаратылыс тану, техникалық, қоғамдық ғылымдардың жетістіктері мен даму
нәтижесі. Бұл мәліметтердің ... ... ... ... ... ... ... зертеуінде физикалық
әдістер қолданылады, яғни, өшіп қалған жазуларды инфрақызыл сәулелермен
айқындау.Жоғарыдағы ... ... ... бір ... ... мен ... болып қайта құрылады. Мысалы,
қағаздағы, картондағы, ағаштағы адам қол саусақтарының ... ... ... ... ... азот ... ... пайдалануды
айтамыз.
Криминалистиканың өз ғылымының даму ... ... ... табу,
зерттеу, бекіту және алудағы техникалық құралдар ... ... ... криминалистикалық құралдар мазмұны бойынша
мыналарға бөлінеді:
техникалық;
әдіс-тәсілдік;
әдістемелік.
Мақсаты бойынша мыналарға бөлінеді:
соттық зерттеудің ... ... ... ... ... да бір ... сияқты, бұл бөлінудің де шартты сипаттамасы бар.
Соттық зерттеудің криминалистикалық құралдары мен әдістері деп —
қылмысты тергеудегі дәлелдемелерді жинау (табу, ... алу, ... беру және ... қолдануды айтамыз. Қылмысты тергеуде жедел
іздестіру қызметкері, тергеуші, сарапшы, маман, сот өздерінің ... ... ... қандай болсын техника криминалистикалық құрал
немесе әдіс қолдана алады. Бірақ, криминалистикалық ... ... ... мазмұнына қарай, іс жүзінде қолдануы, шартты түрде «тергеушілерге
арналған техника» және «сарапшыларға арналған техника» деп ... ... өмір ... ... ... ... зерттеу субъектілерінің техникалық мүмкіндіктері
арасындағы айырмашылығымен;
криминалистикалық техниканы қолданатын субъектілердің процессуалдық
функцияларындағы айырмашылығымен ... ... ... ... ... ... ғана қолдана алады);
тергеу практикасында бір, ал сарапшы практикасында басқа техникалық
құралдарды қолданудың орындылығымен;
бір техникалық құралды қолданудың басқаларға қарағанда
күрделілігімен.
Қолдану мақсатына ... ... ... ... ... шартты түрде төрт түрге бөлуге болады:
Іздер мен басқа да заттық дәлелдемелерді табу, жинау, бекіту,
сақтау және ... ... ... ... ... криминалистика,
«полевая криминалистика»), сонымен қатар тергеу
әрекеттерінің өту барысын бекітуде қолданылатын кұралдар.
Лабораториялық зерттеу кезінде қолданатын техникалық
құралдар.
Криминалистикалық тіркеу әдістері мен тәсілдері.
Тергеушілер, ... ... ... ... ... көмекші әдістер мен құралдар.
Криминалистикалық техника қылмыстық іс жүргізу заңы және заң күшіндегі
актілерге сәйкес қолданылады.
Қылмыстық іс жүргізуде, жедел ... ... сот ... ... ... ... ... жалпы принциптеріне сай,
мынадай жағдайларда мүмкін:
азаматтардың заңды мүдделері бұзылмағанда; ... ... ... қауып төнбесе; өнегелік және этикалық нормалар
бұзылмаса;
мағлұматтардың табылу көздерінің, іздердің, заттардың сақталуы қамтамасыз
етілу қажет, ал ... өзі ... ... ... түсіргенде,
көшірмелер жасағанда, сараптама мен зерттеулер өткізгенде және тағы басқа
жағдайларда);
осы құралдар мен әдістерді дұрыс және нәтижелі қолданудың объективті
талаптары ... ... ... ... ... мен ... ... мен тәуелсіздігі жүреді. Әрбір техникалық құрал, өзінің
қолдану әдістемесіне қарай, ... ... ... ... ... білетін органдармен сыналып, қылмыстық іс жүргізу, жедел ... ... ... ... қажет. Осынын арқасында, техникалық-
криминалисттік құралдар мен әдістер дұрыс мағлұмат алу ... ... ол өз ... ... іс ... шындыққа жеткізеді [10, 119].
Екінші талап ретінде, барлық ... ... ... ... ... Бұл ... іске асыру — техникалық-криминалистік
құралдар мен әдістерді дұрыс қолданып, білікті болуды жүктейді, қылмыстық
іс ... ... ... ... ... ... жанжақтылық және
дұрыстылық байқатуды қажет етеді. Жоғарыдағы талаптар ... ... ... нормативтік нормалармен реттелген.
Үшінші талап ретінде құралдарды қолдану ережесін, ... ... ... ... тергеу хаттамаларында, сот ... ... ... ... ... көрсету болып табылады. Осының ... ... ... ... ... оның көмегімен алынған ақпаратқа баға
беріледі; осы ақпаратты қандай да бір техникалық құралдарды қолдану арқылы
тексеру жағдайлары жасалады; тергеу ... ... ... ... ) ... жағдайларын қамтамасыз етіледі.
Тергеу әрекетерін жүргізгенде техникалық-криминалистік құралдар
қолданылады. ... ... әр қилы ... ... негізгі тергеу әрекеті болып — оқиға болған жерді қарау болып
табылады.
Міндеттеріне қарай, оқиға болған жерді тергеулік қарауда қолданылатын
техникалық ... екі ... ... ... ... ... және ... белгілері мен
қасиеттерін табу мақсатымен қолданылатын техникалық құралдар.
Оқиға болған жердегі іздерді зерттеу, алу жэне ... ... үшін ... техникалық құралдар.
Біріншіге шартты түрде мыналарды жатқызуға болады:
Оқиға болған ... ... ... нашар көрінетін жағдайларда,
жарық беру құралдарын қолдану. Оларға үй ... ... ... ... ... ... ... құралдарда қолданылады (автокөлік
фаралары, фото-кинолампылар, прожекторлар және т. б.).
Оқиға болған жерлерден әртүрлі заттарды табу мақсатымен іздеу құралдарын
қолдану. Оларға мыналарды ... ... ... ... ... қуыс ... (металдан жасалған үшкір
стерженьдар), ілмегі бар жіптер және тағы ... ... ... ... ... ... жасалған заттарды табу ... ... ... ... Олар ... ... маркалы
арнайы қорытындылар жасалады. Көтеру күштері 12 мен 50 кг ... қара және ... ... табу үшін ... іздеу
құралдары қолданылады. Кейде оларды индукциялық метал ... ... ... ... ... ... ... минаіздегіштер,
сүңгуір минаіздегіштер, «МИП», «Кристалл», «Блесна-1» ... ... ... металіздегіштерді жатқызуға
болады. Кейінгі екеуімен қара болсын, түсті болсын металдарды іздеуге
болады;
в) мәйіттерді іздеуге арналған ... ... ... ... ... бара ... ... іздеуге өте қолайлы.
Спектрдің көрінбейтін бөлігіндегі сәулелерді қолдануға негізделген
аспаптар. Оларға; ренгендік (РУ-560, 7Л-2) және гаммаграфикалық аппараттар,
электронды оптикалық өзгерткіштер (С-70 және С-270), ... ... ... ... (өшірілген, қосып жазған, түзеткен) анықтайтын,
ультракүлгін жарық түсіргіштер жатады. Кейінгілер қан, сперма, ... да ... ... ...... ... сәуле энергиясы
шамасы мен спектрлік құрамын өзгертіп отыратын оптикалық тетік. Құжаттарды
техникалық зерттеуде қолданылып, ... ... ... ... ... үшін арналған. Көбінесе, оқиға болған жерлерде сары және
қызғылт сары жарық сүзгілері қолданылады.
Оптикалық үлкейткіш аспаптар. ... ... ... ... ... ... аспаптарға лупалар ... ұсақ ... ... ... осы ... қолданылады.
Іздерді табудағы химиялық және физикалық ... ... ... ... ... ... немесе нашар көрінетін іздерін табу
үшін арналған әр түрлі реактивтер мен ұнтақтар жатады ... ... ... мыс ... магниттік ұнтақтар, кристалды йод
және т. б.). Қан іздерін оқиға болған жерден табу үшін сутек асқын тотығы,
бензидин, люминол сияқты ... ... ... ... ... миллиметрлік және визирлеу өлшеуіштер,
рулетка, штангенциркуль, микрометр, транспортир сызу құралдары
және басқалар.
Із көшірмесін алу материалдары. Алдымен термопластикалық
және сұйық заттар ... ... ... материалдар. Біріншісіне:
пластилин, парафин, воск (балауыз), стене, тез балқығыш металдарды
жатқызуға болады. ...... ... ... ... К ... ... жатады. Сонымен қатар іздерді алу мақсатыңда
дактилоскопиялық пленка, жабысқақ ленталар қолданылады.
Фото, кино, видеоаппаратура ... ... ... объективтері, жарқырама лампалары, үлкейтпе
шығыршықтары (удлинительные кольца), штатив және ... ... ... ... ... ... барысындағы
кейбір процестерді өлшеуге арналған құралдар. Бұл категорияға
көбінесе өрт орындарын зерттеуде қолданылатын аппаратуралар
жатады (газ анализаторлары, температура өлшеуіштері, ток өлшейтін
приборлар).
Алу және ... ... ағаш және ... ... ... қашау, шыны кесетін аспап, сургуч, пластилин, жіп,
қайшы, жабысқақ лента, тығындары бар пробирка мен полиэтилен
қапшықтар және тағы басқалар. Заттық дәлелдемелерді ... өзін ... ... ... ... ... мағлұмат алынып, оларды
зерттеуге қолайлы жағдайлар туады. Іздердің көшірмесін алу өте қиын
әрекет болғандықтан, оларды бейнеленіп қалған заттарымен қоса ... ... ... сақтап, тасып жүру мақсатымен, оларды
чемодан, сөмке, саквояж, портфель сияқты заттарға ... ... ... ... ... ... қолданылатын техникалы құралдардың ... ... ... ... көбейтсе, тергеу чемодандарының салмағының
өсуіне әкеп соқтырады. Көзге көріну ... ... ... ... ... жарық түсіру аппаратураларын қолдану үшін, сонымен қатар техникалық
құралдарды шамамен көбірек алу ... ... ... автокөлік жасап шығаруға итермеледі. Қазіргі кезде ішкі істер
органдарында «ГАЗель» ... ... ... ... ... ... ... бар.
Сонымен практикада оқиға болған жерде зерттеу жүргізуде ... ... ... жетілуі байкалып отыр: қажетті техникалық
құралдармен жабдықталған тергеу чемоданы және ... ... ... криминалистикалық лаборатория алдын-ала зерттеу
сапасын әлдеқайда жоғарылатады.
Екінші сұрақты қорытындылай келе, қылмыс іздерін жинап-бекітіп ... ... мен ... тағы бір атап өтсек.
Дәлелдемелерді жинау процесі оларды ... ... және алу ... Іздерді табуда қолданылатын әдістер мен құралдар:
жарық беру құралдары. ... үй ... ... беру аспаптарымен ... ... ... ... ... ... ... прожекторлар
және т. б.);
көз диапазонын кеңейтетін оптикалық аспаптар (өлшеуіш,
металографиялық лупалар; салыстырмалы, стереоскопиялық, дүрбілі
микроскоптар және т. ... ... ... ... арналған іздеуіш аспаптар
мен құралдар (металл іздегіштер, щуптар, газды анализаторлар,
өзімен
бірге алып ... ... ... және т. ... ... реагентті заттар (азотты қышқыл күмістің сулы қоспасы,
ацетондағы ... ... ... ... ... ... ... фосфотест және т. б.);
- ... ... ... ... ... ...... сүзгіштер (светофильтры), үлкейткіш
шығыршықтар, штативтер, ауыспалы объективтер және басқалар);
- өлшеуіш ... ... ... ... ... көшірмелер жасауға арналған материалдар
(дактилоскопиялық ұнтақтар мен ... ... ... гипс,
«К» силикон пастасы және басқалар).
Жоғарыда аталған бекіту құралдары қосымша (факультативті) болып, тергеу
әрекеттерінде іздер мен ... ... ізді ... ... мен ... ... ескере отырып қолданылады. ... ... ... ... ...... ... және қажеттісі
(процессуалдық) болып табылады.
Іздерді ... ... ... мен ... ... сай, ... сол із ... объектілермен бірге
немесе олардың бөліктерімен алыну ... ... ... ізі қалған стакан).
Егерде, қандай да бір себептермен (сервант үстіндегі саусақ ізі, ... киім ізі және т. б.) ... ... ... ... ... ... қажет (мысалы, сындыру құралынан қалған көлемді (объемный) ізден
силикон ... ... ... ... ... ... ... көшіру арқылы алынады).
Тергеу практикасыңда дәлелдемелерді ... ... және ... ... құралдар жиынтығы кеңінен қолданылады. Олар,
әмбебап (универсальный) ... ... ... ... ... ... (саусақ іздерімен, микрообъектілермен және т. б. жұмыс жасауға
арналған). Оқиға болған жердегі ... ... ... ... ... ... өте зор. Оның ішінде іздерді тек
жинап қана қоймай, сонымен бірге алдын-ала зерттеулер жүргізу ... ... ... ... ... ... мен құралдар.
Алдымен жалпы заттық дәлелдемелерді алдын-ала, ... ... ... қолданылатын әдіс-тәсілдер шеңберін қарастырайық.
Мұндай зерттеулерде қолданылатындарға өлшеу, суретті үлкейту, көрінбейтін
спектр шеңберінде ... ... ... ... ... жатады.
Өлшеу деп зерттеудегі объектілердің сандық ... ... ... салмақ, бұрыштық өлшем) әр түрлі өлшеуіш
аспаптар көмегімен қарастыруды айтамыз.
Суретті ... ... лупа және ... ... оптикалық
приборлар көмегімен жасалады (мысалы, ... МСК-2 ... ... ... биологиялық микроскоптар).
Көрінбейтін спектр шеңберіндегі объектілерді және басқа да ... үшін ... ... рентген сәулелері қолданылатын
арнайы аспаптар пайдаланылады.
Физика-химиялық әдістер ... ... ... ... ... оны ... бір топқа жатқызу немесе идентификациялау
мақсатында практикада кеңінен қолданылатындарға ... ... және ... хромотография (газды, сұйық) және басқалар
жатады.
Фотографиялық әдістер объектілерден көрінбейтін немесе әлсіз көрінетін,
сонымен қатар ... ... ... ... бағытталған. Ол үшін
микрофотога түсіру, контрастық фотоға түсіру, ... ... ... ... инфрақызыл, рентген) фотоға түсіру
қолданылады.
Идентификациялық ... ... ... ... үшін ... ... алу мақсатында көбінесе
эксперименталды әдістерді қолданған жөн (мысалы, зерттеудегі атыс қаруынан
эксперименталды ... оқ пен ... ... көмегімен сындыру
құралының эксперименталды іздерін алу).
Заттық дәлелдемелерді криминалистикалық ... ... ... ... ... тек ... жағдайда қолданылатын
аппаратураны айтуға болады. Бұларға:
МИС-10, МС-51 ... ... ... электронды микроскоптар;
инфра қызыл, ультра күлгін, рентген сәулелерімен
объектілерді зерттеуде қолданылатын стационарлы аппаратуралар,
фотоаппаратуралар;
заттық дәлелдемелерді спектрлік анализбен (эмиссиондық,
абсорбоциондық) ... ... ... ... жұқа ... ... әдістерімен
объектілерді зерттеуге арналған приборлар, компьютерлік техника және
т. б.
Бұлармен бірге заттық дәлелдемелерді зерттеу барысында, іздерді ... және алу ... ... ... құралдар да қолданылады.
Мысалы, оларға қол лупаларын, іздерді табуға арналған реактивтер ... және т. б. ... ... ... ... көбінесе, тиісті әдістің негізінде
жатқан құбылыс табиғатына қарай жүйеленеді.
1) морфоанализ, яғни ... ... ішкі және ... макро-, микро-, ультрамикро деңгейлерде зерттеу заттар ... ... ... ... ... ... ... жеке қасиеттерін талдау, сонын ішінде физикалық
(электр өткізгіштігі, түсі, магнит өткізгіштігі) және химиялық.
Сараптама практикасында микроскопиялық әдістер ... орын ... ... ... ... ... ... бейберекет
өзінен өткізетін мөлдір объектілерді қарауда жанама жарық микроскопиясы
қолданылады. Ал ... ... ... ... және ... ... талшықтары сияқты объектілер шағылысқан жарықта қаралады, әсіресе,
кристалл заттарын, ... ... және ... ... ... және
табиғи талшықтарды зерттегенде. Бұл әдіс көптеген ... ... ... ... ... айырмашылығын көрсетеді.
Атқан адамның қолында қалып қойған ... ... ... ... берге РЭМ ... ... ... ... ... ... атыс ... іздері РЭМде талданып,
сосын заттың элементтік құрамын анықтау үшін, рентген микро ... ... ... ... ... барий, күкірт құрамдарының
табылуы күдіктінің атыс қаруымен атқандығын айқындайды.
Материалдар мен заттардың криминалистік ... ... ... ... ... Оған атом спектроскопиясы, рентген және
нейрон-активационды анализдар ... ... ... ... арқылы
айқындауда, сонымен бірге ... ... шығу ... ... ... ... талшықтар мен тіндерді идентификациялауда,
топырақты объектілерді зерттеуде, суық қару және ... ... ... ... арқылы тендестіруде элементтік талдау қолданылады. Табиғи
текті есірткінің элементтік ... — оның ... ... ... ... ... ал ... есірткінің жасалу технологиясын анықтауға
болады. Элементтік анализ зергерлік тастар мен металдардың шығу жерлерін
дәлелдеп, қымбат тастарды шын және ... ... ... ... спектроскопия дәрі-дәрмек, есірткі және улану заттарын,
азық-түлік өнімдерін, химиялық талшықтар, пластмасса, жанар-жағар май, лак
және бояу ... ... ... ... пайдаланылады.
Инфрақызыл спектроскопия химиялық ... ... Ол ... өнімдері, жағар май, талшықтар, полимер, пластмасса,
қалам пасталары және басқа да заттар ... ... ... ... ... ... жанар-жағар май, топырақтағы полициалдік және хош иісті
көмірсутектерді, улы заттарды және басқаларды зерттеуде ... ... ... ... ... ... көмірсутек құрамы
бойынша топырақтың өндіріспен ластанғандығын ажыратады.
Дыбыс жазу материалдарының ... ... ... жаңа
түрінде кибернетикалық әдіс пен тәсілдер қолданылады. Олар: үн ... ... ... дәлелдеу, түсініксіз сөз және дауыс сигналдарын шифрдан
жай сөзге айналдыру, фонограммадағы ... ... ... ... ... өшірілуі және т. б.) ... үшін ... ... ... ... криминалистік талдауы дауыс
сигналдарын тану мен дәлдеуді қамтамасыз етіп, қайнар-көздерінің санын ... ... ... Мұндайда күрделі техникалық құралдар,
яғни ЭВМ-ге қосылған акустикалык спектроанализаторлар және синтезаторлар
қолданылады.
Кибернетикалық әдістер ... ... ... ... (жол ... бұзу, ұрлық және т. б.) кеңінен колданумен бірге,
қылмыскерлер мен ... ... ... ... ... шешу процесінде пайдаланылады. Қазіргі уақытта жоғарыдағы
шараларды жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... кеңінен қолдану көптеген мәсе-лерді жылдам
шешілуін және алуан кибернетикалық ... ... ... ... ... ... қарастырылып отырған ғылыми-техникалық құралдар тобына
фоторобот, ИКР-2 (идентификационный комплект рисунков), Айденти-кит және
басқа да жәбірленушінің немесе куәнің ... ... ... ... ... ... ... қолданылатын құрылғылар жатады. Қазіргі
кезде бұлардың барлығы әртүрлі бағдарламалар арқылы ... ... ... ... мен ... бет ... суреттелген
фотокөріністерді алу және көбейту құралдары да жатады.
Криминалистік техниканың өркендеу болашағы мен тенденциясы
Криминалистік ... ... мен ... ... әрі ...... ... тікелей ықпалына байланысты.
Кейінгі жылдары криминалистік техниканың ... төрт ... ... ... оқиға болған жерде, яғни, дала жағдайларында пайда болған
материалдық дәлелдемелермен жұмыс істеу үшін ... ... ... және ... құрастыру.
Екінші бағыт қайнар көзі адам болып келетін вербалды ақпаратты бекіту
техникалық құралдарын жетілдіру болып табылады.
Үшінші бағыт қылмысты ашу және ... ... ... ақпаратты
жинау, сақтау, жүйелеу, іздеу және беру процесін автоматтандыру.
Төртінші бағыт — сот ... ... ... ... ... Бұл алдымен зерттеудегі объектілер туралы
қосымша ақпарат ала алатын жаңа аналитикалық ... ... ... ... ... ... және микрообъектілермен
жұмыс жасауға арналған бекіту және ажырату приборларын ойлап табу ... ... ... кеңінен зерттеулер жүргізіліп ... ... ... келген бетте төмендегілер ұйғарылады:
1. Оқиға болған жерге келу уақытын тіркеу және жәбірленушіге тиісті
көмек көрсетілгеніне және ... ... ... ... ... ... көз ... қажет, олай болмаса тиісті шараларды
қабылдау керек.
Жапа шегушіні емханаға жеткізу қажеттілігі туса, сыза ... ... қою ... ... ... белгілеу қажет.
2. Оқиға болған жердің күзетіле ме екенін тексеру. Қажет жағдайда
оқиға ... ... ... ... ... ... яғни ол ... қарауға қатысы жоқ адамдарды оның ішінде құқық ... ... де ... қажет.
Егер олар оқиға болған жерге жеткенше шақырылмаса сырт куәгерлерді
шақыру. Сырт куәгерлердің оларға қойылған талаптарға жауап бергеніне көз
жеткізу.
Жапа шегушімен ... оның ... ... ... салдарын бірінші
байқаушылармен (бұзылған пәтер, мүрде) сұрау жүргізу. Осы кезде не, қашан,
қайда ... ... ... ... неше адам ... ... шамамен
жыныстарын, жастарын, іс-әрекеттерін, қайдан келіп, қайда кеткенін анықтау
қажет. Оқиға болған жердің ... ... ... ... ... еңгізілгенін білуді ұмытпау қажет.Блиц - сұрау кезінде
диктофонды пайдалануға болады. ... ... ... ... ... жағдайды
қалпына келтіруге болмайды, тіпті жасалған өзгерістер куәгерлер мен жапа
шегушілердің ... ... да. ... болған жерде жағдайды
қарау
басталғанға дейінгі қалпында тіркеу қажет. ... ... ... ... ... осы ... жасаған немесе кім
істегенін білетін
адамдарды сұрау хаттамаларында көрсетіледі. Сұрау ... ... ... ... ... оқиға болған жердегі өзгерту
жоспарлары тіркеледі.
Ахуалды қалпына келтіру сол ... ... ... ... тергеулік сынау кезінде жүргізіледі.
5. Осы жерде оларға іс жайы бойынша белгілі түсініктемелеріне орай ... мен ... ... ... қатыстыру қажеттілігін шешу қажет.
Жедел топ мүшелерінің бірімен осы адамдарды сұрауды тез ... ... ... табылады.
Қайткен күнде де осы түлғалардан айқындауыш мәліметтер (аты- жөні,
жұмыс орны, мекен- жайы, үйі және ... ... алу ... ... ... ... оларды сұрауға келуге міндеттеу қажет.
Оқиға болған жерде қылмыс жасаған адамның өзі болуы ... ... (не өзі ... ... сол жерде қылмыс куәләрімен ұсталған).
Мұндай жағдайда окиға болған жерді қарауға дейін қылмыстық іс қозғау туралы
шешім қабылдаумен қоса сезіктіні ұстау ... ... де шешу ... ... сезікті ретінде тез арада тергеу қажет, егер оны қарауға
қатыстыру қажеттілігі болмаса, анықтау ... ... ... ... ... ... жеткізу қажет.
Егер дәл сол сәтте оны ұстауға негіз болмаса , оны оқиға болған жерден
шеттеп, белгілі бір уақытта келуге міндеттеу ... ... ... отыра, оның әкімшілік тұрғыдан ұсталып, сәйкес ішкі істер бөліміне
жеткізілуі туралы қамдану қажет.
6. ... ... ... ... ... ізін
тапқан адамдардан немесе куәлерден түсетін алғашқы ақпаратты талдай отыра
болжау жасауға болады. Бүл мәліметтер ... ... ... ... ... өзі өлтіру, қайғылы оқиға) немесе жеке бөлшекеріне қатысты болуы
мүмкін
(уақытқа, оқиғаға, қатысушыларға).
Осы кезеңде болжаулар жасау материалдық іздерді табу мен ... ... ... ... ... ету кейпінде іс- әрекеттерді жоспарлауға
мүмкіндік береді. Осыдан оқиға болған жерде ... ... ... ... алға ... отыра және осы болжамдардан қандай салдар
туатынын анықтап, сол іздерді мақсатты түрде ... ... [11, ... ... сұрау үрдісінде және оқиға болған жерді жалпы қарауда
іздері табылған іс- әрекеттерді бір ... ... ... ... ... ... ... қылмысқа бірнеше адам қатысқанын білуге болады. Оқиға
болған жерде екі немесе одан да көп адамның іздерін ... ... ... Бұл кезде белгілі бір болжамда ғана зерттеуге болмайды.
7. ... ... ... ... ... ... анықтау органы
қызметкерлеріне жедел-іздестіру іс-шараларын жүргізуді жүктеу қажет.
Жедел-іздестіру іс-әрекеттері келесі сипатта жүргізілуі мүмкін: қарауға
дейін және одан тыс, оны жүргізу кезінде ... ... ... іске ... ... ... алынуына байланысты осы мақсаттармен анықтау
органының жедел қызметкерлерімен келесілер іске асады:
а) мүмкіндігінше ... итін ... ... ... суытпай" соңына түсу. Қызметтік- іздеу иті тек қана жедел-іздестіру
мақсатында ғана қолданылады және оның қолдану ... ... жоқ. ... ... ... ... итін ... нәтижелері
туралы ешқандай процессуалдық құжаттар қарау хаттамасына қосылмайды;
б) ... ... ... ... ... ... орнату арқылы бөгеттер жасау;
в) қылмыскердең қозғалу, пайда болуы ықтимал ... ... ... ... ... ... бір жер учаскесін қоршау (мысалы, түрғын кварталын,
орман
алабын);
д) ... ... ... ... ... бөлінген
оқиға
болған жерге жақын жерлерді зерттеу;
е) тексеріліп жатқан түлғалар туралы мәліметтерді ... деп ... ... ... тексеру;
ж) сәйкес обьектілерді ... ... ... жедел-
анықтау
есептері бойынша тексеру;
з) ұрланған мүлікті өткізуі мүмкін жерлерді тексеру (базарлар)
8. ... мен ... ... мен ... ... ... олардың өкілетті өкілі шақырылады.
Әкімшілік өкілі оқиға болған жерді ... ... оның ... ... ... ... өкіл ... таныс емес оқиға болған
жерде табылған кейбір обьектілердің дұрыс атауын айта алады.
9. Топ ... ... ... ... ... және ... ... мен міндеттерін түсіндіру.
Сонымен қоса қарау басталарда оның жағдайын ... мен ... ... қарастырылу керек (мысалы, жолдың ... ... Кей ... ... ... ... қарауға қосымша жұмыс
күшімен қамтамасыз ету қажет (мысалы, көмілген құдықтарды аршу үшін). Алдын-
ала ... ... ... ... ... шақыру
қажеттілігі тууы мүмкін және оқиға болған жерді қарауға дайындалу ... ... ... өзін жүргізудің күттірмес қажеттілігі туып тұрса да ... ... ... ... осы өте маңызды тергеу іс-
әрекетінің нәтижелігінің кепілі ... ... ... ... ғимаратқа бұзып-кірген іздерді қарап әдеттегенде мамандардың
көмегіне сүйеніп, мынадай мәселелерді шешкен жөн:
бұзып сындыру қандай (нендей) құралмен жасалған;
бұл қашан болған (жасалған);
қылмыскерлердің ... ... ... ... ... ... ... құрылысын білген
бе?
қылмыскерлер неше адам болған;
олардың киімдерінде, аяқ киім, денелерінде, сондай-ақ
бұзған құралдарының, бөлек-салық, ... ... бар ма? ... ... ... штукатур, бояу-краска іздері т.б)
Мұндай нәрселердің із-белгілері байқалған ... ... ... алып ... ... ... [12, 226].
Жердегі бөгет қоршаулықтың, бүлініп-жазылуының, бүлініп-сындыдырылуын
жай көріп, хаттамалап қана қою ... ... ... ... ... ... ескеріп, анықтап алу керек.
Кез-келген тұрақ жерге, үй-жайға бұзып кіру деген ол жердегі қоршауды,
бөгеуді ... кіру ... ... ... Олай ... бұл ... біріншіден,
құлып не басқа бір ... ... ... ... ... ... еден ... Оның өзіне бұлардың ең осал жері
бұзылмауы тиіс [13, 79]. Мысалы, сағат мастерскойынан ... ... істі ... ... ең ... ... қабырғаны теуіп
сындырып, одан соң барып қабырғаны бөлектеп бұзған.
Үйлерді және ... ... ... көбінесе құлып салып яки болмаса
басқа бір ыңғайлы заттармен бастыра жауып бекітеді әрі ... та ... ... ... ... ... барып ескерген жөн:
ілмелі құлыптар;
аспалы құлыптар;
ойық құлыптар;
бастырма құлыптар;
Бұлардың қай-қайсысының да бұзу тәсілдері бар. Алайда олардың ... ... ... ... ... ... тұрмайды. Сондықтан
да қолданылған құрал-жабдықтар, құлыптың, құлып сайманның орындары,
құлыптың өзі бұзылды ма, жоқ, ... ... ... ма ... тағы ... қаралуы керек.
Құлыптың кілт салмасы яки кілттемесі, доғасы яғни ілмесі жұлынып,
майыстырылды ма, ... ... ... ... ма яки ... тілі ... ашылды ма, онда құлып кілттеп ашылған болуы керек
қой-міне бұлардың бәрі ... ... ... ... үй-жайдан ұрлық жасалғанда, міндетті түрде есік терезелердің бұ-
зылуы мүмкін.
Есік бұзудың мынадай түрлері кездеседі:
- Есіктің қақпағын яки ... ... ... ... ... ... немесе итеріп яки тартып
суырып алу.
Есіктің кілттемес ілгегін бұзып алу.
Есік бұзылған ретте есікті бұзған құрал-сайман, есіктің ... қоса ... ... және ... ... да ... ... жөн. Мысалы, есіктің жақтаулары араланған болса, онда түскен
опилкаға, опилканың көлеміне әрі түскен орны мен ... ... зер ... және де оны ... алып зерттеу керек. Бұған қоса тағы бір ... ... ... ... ... ... үшін ара ... тесік
(отверствие) жасап алу қажет. Яғни ол бұрғылау арқылы ғана жасалады. Олай
болса осы бұрғылаудың ізін, одан түскен ... ... ... ... ... дерегі аз емес.
Терезелер, әдетте іш жағынан сұқпа тиекпен яки ілгектеліп жабылады. Сол
себепті терезелерді ашу үшін ... ... және ... ... ... ... қолданылуы мүмкін:
а) форточканың тиегін ашып, содан соң барып сұқпа терікті ашу.
б) ... ... ... ... алу ... ... кесу.
Есік, терезе шынылары итеріліп жіберіледі немесе суырылып алынады яки
шыны кескіш, алмазбен ... ... ... ... және ... үшін ... клей жағылады немесе қағаз шүберекпен орап ұсталынуы
мүмкін. Осының бәріне де қалған із, белгілерді, шыны сынықтарын, шынылардың
қай жағынан қай жаққа ... ... ... ... ... ... ... жұққан іздерін мұқият қарап, байкау керек және хаттамаға
түсірілуі қажет. ... ... ... ... қоршағанда қызыл
кірпіш, лакобетондар жиі қолданылады. Сондықтан ... ... ... ... маңызы үлкен.
Мұндайда:
а) нендей тәсілмен, қандай аспаппен бұзылғаны;
б) бұзу кезінде ілгек ... ... ... ... ... ... кететін уақыт мөлшері;
г) бұзуға қаншалықты күш жұмсалғаны , бір адам бұза аларлық па?
д) бұзу барысында бұзу құралында қалған қоршау сынығы, ағаш ... бар ма ... ... бұзу үй ... ... яки ... ... жасалады.
Табылған, жатқан орындарына қарай бұзу құралдары мен аспаптардың
мынадай іздерін байқауға болады:
- құлып, ілгектерге яки басқадай ілгек құрылымдарында қалған ... ... ... ... ... ... іздер;
Жабық жерлерді бұзып кіргенде ондағы шкаф, жәшік, сейф, қабырғада,
еденде қалған ізді байқау керек.
ІІ ТАРАУ ... ... ... БОЛҒАН ЖЕРДІ ҚАРАУДЫҢ ТАКТИКАЛЫҚ
ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1 Ұрлық қылмыстары бойынша оқиға болған жерді жалпы шолып ... ... ... ... ... болған жерді қарауды жүргізуші
айнала қоршаған ортаға қарап, қандай тұрғын үйлер немесе ғимараттар ... ... ... анықтайды. Егер қылмыс мекемеде жасалса
мекеменің жұмыс тәртібі, жапа ... ... ... ... ... күзет дабылының бар-жоғы, ғимараттың неше ... ... ... орны ... ... ... айтқанда оқиға болған жерді
жалпылама шолу жасалады.
Оқиға болған жерді шолудың мақсаттары:
1. ... ... ... ... ... ... қол ... мен заттардың ерекшелігін ескере, із жасаушы ықтимал тетіктерді
анықтай отыра жасалады.
Мысалы зорлап өлтірілген мәйіттің қаланың ... ... ... ... жерін сол пәтердің аумағымен саты алаңын қоса шектейді. Сол
мәйіттің ауылдық жердегі бір ... ... ... ... ... ... ... тек сол үйдің аумағы ғана емес маңындағы жерді де қосады.
Оқиға болған жерді қарау кезінде алынган ... сай оның ... ... ... сонымен қоса, оқиғаға қатысушылардың сол жерге
келу-кету ... ... ... ... болғандары анықталады. Мысалы, мәйіт
табылған жерді қарау барысында, жақын жердегі жолдан мүрденің сүйретілген
ізі ... ... ... ... ... іздерін табу мақсатында
қарау керек.
Әдетте оқиға болған ... ... ... немесе жіппен қоршалады.
2. Қараудың қайнар ... яғни ... ізін ашу үшін ең ... ... ... ... ... (жағдай түйіні). Оны (түйінді) таппас бүрын
маңызды деген іздерді құртып алмаудың амальш қарастыру керек.
Мысалы тоналған пәтерді ... ... ... ... ең ... ... қылмыскердің пәтерге ену орны, ұрланған заттардың
сақталу орындары және қылмыскердің ол жерден кету ... боп ... ... ... ... ... ... нүктесі ену орны болуы керек,
әйтпесе қарауды басқа түйіндерден бастаса ол өз кезегінде ену жеріндегі
іздердің ... мен ... ... ... ... ашық жерде
мүрдені тауып алумен байланысты болған. Оқиға болған жерді қараудағы қайнар
нүкте мүрденің өзі болып есептеледі. ... ... ... ... ... кезекті сабақтастығын тудырады.
Қарау қайнар нүктеден басталмауы да мүмкін, егер:
а) ... ... тез ... кету ... ... ... ... іздердің, сонымен қоса іске қажет заттардың;
б) қайнар нүкте дәл анықталмаса; 3. ... ... ... оқиға
болған жерді қараудың әдістерін анықтауға да әкеледі.
Келесі әдістер кең тараган: ... ... ... яғни ... жердің шекарасына және шалғайдан орталыққа (консентрлық).
Бірінші келтірілген мысалда қайнар нүктені анықтау үшін оқиға ... ... ... ... ал ... ... эксентрлық әдісін
қолданған абзал. Өз кезегінде оқиға болған жерді қараудың бұл ... ... яғни ... ... сағат тілімен ұлғайта отыра
немесе кішірейте отыра айналдыру арқылы істеледі.
Көрсетілген эксентрлықты және ... ... ... ... да ... ... ... мағынасы оқиға болған
жердің маңыздылығына орай тәртіппен меңгерілетін жеке ... ... ... ... ... бар екі ер ... ... Олардың табылған жерінен 30 метр қашықтықта орман ... ... ... бар. Жапа ... олар ... осы ... ... сол жерде қылмыскерде болған. Оқиға болған жер үш учаскеге ... ... ... ... ... ... ... іздерінің
үзілген жерлері.
Орманда атылған мылтық жарысының іздері бар екі ер адамның мүрдесі
табылады. Олардың табылған жерінен 30 метр ... ... ... ... іздері бар. Жапа шегушілер олар алдында осы соқпақта ... сол ... ... ... ... ... жер үш учаскеге бөлінді:
мүрделердің табылған жері, мүрделердің сүйрелген жері, сүйреу іздерінің
үзілген ... ... ... ... жерді қараудың бірінші кезекте ату
аралығын және долданылған қару туралы ... ... үшін ... ... Мүрделер табылған жерді қарау экссентрлы әдіспен жүргізіледі.
Мүрделерді сырттай қарай отыра, ... ... ... ... және ... 9 мм ... мылтықтан болғаны анықталды [14, 89].
Соңғы кезде криминалистік маңызы аз ақпарат көзі ретінде мүрделердің
сүйрелген жерлері ... ... ... ... ие ... ... немесе жасырылған мүрделерді табу мақсатында шақырылған
үйретілген адамдардың айналаны шолулары ... ... ... ... ... алмайды және іс материалдарында анықтама ретінде көрсетіледі, ... егер ... ... ... онда ... болған жерді қарау
басталады. Егер қарау кезінде күрделі тәсілдік мәселелерді шешу ... онда ... ... ... қозғалмалы-криминалистік
зертхананы шақыру қажет.
Қарау басталмас бұрын қылмыскердің оқиға болған жерге жету барымында
(кіру іздері) сол аумақтағы және одан ... ... ... ... назар аудару қажет. Қазіргі кезде полиция қызметкерлері (әсіресе
қалаларда) оқиға болған ... ... ... ... ... ... ... көп жағдайда қылмыс жасалған жерге тығылуға мәжбүр.
Мысалы, Қарағанды облысының Саран қаласының ... ... ... ... ... ... құлпы сынғанын
байқайды. Оқиға болған жерге келген тергеуші қылмыскердің «кіру ... ал ... ... ... ... аударады. Ол қарауды
тоқтатып, полицейлерге қылмыскерді шатырдың ішінен қарауға бұйырды. ... ... ... ғимараттан табылып, тергеулік қарау жалғасын
тапты.
Оқиға болған жерде шығу іздерін табудың ... ... ... ... тапқанда «кету» жолдары бойынша іздеген дұрыс.
Жалпы қарау кезеңінде тергеушіде қылмыс жасаудың әдісі ... ... ... Ол ... ... Бұл түсінік жәбірленушілерді,
куәлерді сұрастырғаннан кейін және оқиға болған ... ... ... ... ... ... кезеңінде тергеушінің жұмысымен қатар жедел қызметкерлер
оқиға болған жерден кетіп қалған куәгерлерді, сол оқиғаға ... ... ... ... ... ... ... Көрсетілген
мақсатты жүзеге асыру үшін олар аулаларды шарлайды. Осы ... ... ету үшін ... ... ... сол ... тұрғындарды сұрауға жататын ауданды анықтау; ... ... әр ... үй, ... ... сұралатын
тұрғындар көрсетілген толтыру қағазын жасау; сұралатындарға ... ... ... аралауға қатысушыларды үйрету.
Анықтау органдарының жедел қызметкерлері куәгерлерді табу мақсатында
аула аралаудан ... ... ... ... ... ... оқиға туралы хабарлауларын өтінеді; оқиға кезінде сол маңда жүрген
қоғамдық көлік жүргізушілері мен жолаушыларын айқындаумен айналысады; оқиға
болған жердің ауданында ... бір ... оған ... және ... ... адамдарды анықтайды.
Оқиға болған жермен жалпы танысу кезінде шағын және орта ... және ... ... ... Егер ... ішінде маман-криминалист болса, сол түсіреді. Ол тергеушінің фотоға
қалай түсіру керек екені туралы айтқандарына құлақ асуы тиіс. Оқиға болған
жерді қарау ... ... ... ... ... кейінгі кезеңдерде де бірінші кезекте тез арада
қылмыс жасаган адамды анықтауға мүмкіндік беретін ... ... ... Ол сол ... қалай өтуіне байланысты.
Оқиға болған жерді қарау дегенде негізге ... ... ол ... ... ... тыңғылықты түрде жүргізілуі керектігі болып
табылады.
Оқиға болған жерді қарау тек күш ... ғана ... бір ... ... керек етеді. Уақытпен санаспағанда ғана күткен нәтижеге жетуге болады.
Қарау тактикасы жалпыдан жекеге көшу ... ... ... тергеуші әу бастан оқиға болған жерді жүгірте жалпылама қарап
шолады, одан соң ... ... ... ... ... ... қарайды,
ақыры аяғында барып жеке детальдарды зерттеуге көшеді. Бұл тәртіпті бұзу
үлкен қателесушілікке соғуы мүмкін. ... ... ... ... келе ... әлде бір детальдарға ... ... ... ... ... ... Түптеп келгенде бұдан міндетті
түрде қандай да бір детальдар ұмыт қалып оқиға орны жөніндегі жалпы ... яғни қай ... не, ... ... ... ... ойда қалған
көріністер жоғалтылып алынуы мүмкін.
Қандай да бір осы сияқты жағдайды болдырмас үшін ... орны ... осы үш ... ... ... ... нәтижелерін із ... ... [15, ... ... ... ... ... орнын қарауда толық және жоғары
нәтижелерге жетуге кепілдік ... ... ... ... ... "статистикалық" деген термин дәл емес ... шолу ... деп ... ... ... еді ... ... оқиға болған жердегі ешбір нәрсе зат, із ... ... яки ... сол ... ... Оларды тергеуші
қағазға жазып алады да кейін хаттамаға түсіреді. Әрбір табылған зат, ... ... ... не ... қай ... ... ... жатты, басқа
заттардан қанша жерде жатқан ара-қашықтығын рулетка не сызғыш арқылы өлшеп
анықтайды. Статистикалық стадия оқиға болған жердің ... ... ... ... ... аларлық бүйінді орындардың фото кадрлары
түсіріліп алынады, фотопанорама жасалынады [16, ... ... ... ... ... стадиясы (кезеңі). Бұл кезең
сондай-ақ детальдап қарау, байқау стадиясы деп те ... ... ... ... ... ... ... заттардың, із таңбалардың жатқан
орындары жазылып, өлшеніш фотоға түсіріліп алынғаннан кейін, ... ... ... ... бүлініп қозғалмау шараларын жасап тергеуші олардың
әрқайсысының жеке-жеке тереңдеп зерттеуге кіріседі, мамандардың пікірін
сұрап біледі, криминалистикалық техникаларды ... ... ... яки ... ... ... Егер статистикалық қарау, байқау кезінде құлып
бүзылған болса, оның тек бүзылған ... ... ... ... ... динамикалық қарап байқау барысында құлыпты қолға алып оның ... ... бар, ... ... ... түсіп қалған жоқ па, ... жері бар ма, міне ... бәрі ... тексеріледі [17, 81].
2.2 Ұрлық қылмыстары бойынша оқиға болған жерді егжей-тегжейлі
қарау
Бөлшектеп қарау ... ... ... ... жағдайды толықтай және
әр «түйінді» жекелей зерттеу. Бөлшектеп қарау ... ... ... ... ... ... ... болған
жердегі объектілерді қозғалмаған күйде зерттеу. Оның ... ... ... оның ... ... арақатынасын, жағдайын дэл
көрсету.
Инспектор Тихонов ағайынды Вайнерлердің «Визит к Минотавру» романында
оқиға болған жерді қараудың статистикалық ... өз ... ... ... ... тез арада және мәңгілікке бар, бірақ өзгеріп немесе жоғалып
кетуі мүмкінді есте сақтап алуым керек. Даусыз және мәңгілікке ... ... бар. ... ... ... ... да өз сағатындағы уақытты
еске сақтау. Сосын есіктердің бүтін, ... ... ... бар ... ... ... де ... Жарықтың бар-жоғын анықтау. Перделердің
қалай тұрғанын көру. Иістің (темекінің, бытыраның, ... ... және ... ... тексеру. Ауа-райын білу әркез маңызды.
Осының бәрін біле тұра ... ... ... ... өйткені сұрақтың
жауабы әркез басында емес соңында табылады».
Динамикалық қараудың әдісі оқиға болған жерді белсенді ... ... ... қоса ... ... ... ... олар іздері бар ма жоқ
па екеніне байланысты мұқият зерттеледі және хаттамада сипатталады. Мысалы,
қаруды қолға алып, оның ... ... ... ... ... ... ... сай статистикалық әдіс динамикалық ... ... ... жағдайлар мүндай сабақтастықты өзгертуі мүмкін. Егер,
мысалы бір қолында қарындаш, ал ... ... ... қағаз беті бар
есінен танған жәбірленушіні тауып алса, онда оқиға болған ... ... ... ... ... хатпен танысу қажет. Осы және сәйкес
оқиғаларда ... ... ... ... ... жазу ... ... тіркеп (жәшік, есіктер) онда жатқан заттарды да ... ... ... ... көшеді, қолға кітаптарды алып ақтара бастайды
және т.б.с.с.
Оқиға болған ... ... ... ... ... ... ... қайшы келетін кері жағдайларға да ерекше көңіл бөлу қажет.
Мысалы, оқиға болған жер бойында қаны жоқ ... ... ... ... біріне-бірі қайшы немесе жоққа шығаратын жағдайлар кездесуі мүмкін.
Мысалы, оқиға болған жерден хаты бар ашылған ... ... ... Онда
пошта бөлімін мөрімен салыстырғанда екі ай кейінгі мерзім көрсетілген.
Табылған кері жагдайлардың ... ... ... ... ... ... ... болды; айтылған болжам қате; оқиға тетігі
мүдделі адамдармен қате талданған.
Оқиға болған ... ... ... ... бірі ... ... ... атқарғанда қажет: жоғары дәлдікке үмтылу; бір затты немесе
заттың бір тобын өлшегенде бір өлшем бірлігін қолдану; өлшеу нүктелерін дэл
көрсету; ... ... ... істі ... ... объектілердің
арасындағы барлық арақашықтықтарды тіркеу.
Оқиға болған жерді қарау кезінде басты" міндет заттай ... ... ... Заттай айғақтар болып, қылмыс қаруы болған немесе бойында
қылмыс іздері бар, қылмыстық әрекеттердің объектілері болған, сонымен қоса
қылмыстық жолмен келген ... мен ... да ... және ... септігін тигізетін немесе істің ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілікті жеңілдетуге
септігін тигізетін заттар табылады.
Оқиға болған жерде іс бойынша заттай айғақ бола алатын заттармен ... ... ... ... ... 1) ... орналасу
орындарын, жоспарлары мен сызбаларын техникалық криминалистік құралдардың
көмегімен және ... ... ... ... ... ... ... түсіру түйінді (оқиға болған жердің
маңызды бөліктерін тіркеу: бұзу ... ... табу және ... ... ... ... ... бөлшектері, іздері) түсіру ережесі
арқылы және ірі ауқымдағы бейне түсіру де ... ... Осы ... ... заттай айғақтарды оқиға болған жерден алу мүмкін болмаса
егжей-тегжейлі түсірілім міндетті түрде ... олар ... ... тез ... ... ... ... алынған іздер
тасымалданғанда бүлінуі немесе жойылуы мүмкін.
Хаттамада температура, иіс, түс, материал, жазулар, ақаулар сияқты
заттардың және ... ... және оның ... ... ... да ... маңызы оқиға сипатына орай анықталатын жағдайларын
анықтап, көрсету. Хаттамалар мен ... зат ... ... жағдайы
мен ерекшеліктері де тіркеледі.
Техникалық криминалистік құралдың көмегі арқылы табылған заттар
мен іздердің ерекшеліктері мен белгілерін хаттамада сонымен қоса ... ... ... ... ... ... ... әркез ала беру мүмкін емес. Мысалы,
өртенбейтін шкаф, рояль.
Оқиға болған жерді қарау кезінде қарапайым ... іс- ... жол ... ... ... ... ... жарығы жана ма және
тағы басқа. Күрделі тәжірибелік әрекеттер тергеу тәжірибесі кезінде ғана
жүргізіледі (оқиға ... ... ... ... ... ... ... зерттелмеген заттар тәжірибе объектісі бола алмайды.
Оқиға болған жерден алынатын заттарды орау және мөрлеу талабы келесі
сипатта болады: оның ... ... ... ... ... ... іске ... заттың шынайылығы.
Орамада көрсетіледі: заттың аты жэне алыну орны; қылмыстық істің атауы;
алыну уақыты; оқиға болған жерді ... ... ... ... ... оның қолы мен сырт куәлердің қолдары.
Қылмыстық іс қозғалғаннан кейінгі қарау кезінде ... ... ... ... ... ... толық немесе жартылай жүргізілетін
сараптама тағайындалуы мүмкін. Ондай сараптамаларга жататындар:
а) ... ... ... қағу орнын айқындау, жол- көлік
оқиғасының тетігін анықтау;
б) трассологиялық: бұзу іздерін зерттеу;
в) сот- ... ... ... ... және ... ... жерін анықтау;
г) өрт-техникалық: өрт себептерін, өрттің шыққан көздерін анықтау;
Сонымен қоса ... ... ... туралы қаулы қабылданады
және жеткілікті қайнар көз мәліметтердің болмауынан ... ... ... ... болмаса сарапшыға жалпылама тапсырма беріледі. Кейін
немесе оқиға болған жерді қарау кезінде қосымша және ... ... ... ... ... ... кейде ұзаққа созылуына байланысты демалыс
үзілістері қажет болады. Шағын оқиға ... ... ... мен байланысты
емес үзілістер қарау хаттамасында көрсетілу керек. ... ... ... ... ... ... ... адамдардың қолдары қойылған хаттаманың
сәйкес бөлігі құралады. Сонымен қоса үзіліс қажеттілігі тез ... ... ... ... ... ... Олар да қарау хаттамасында
көрсетіледі. Сонымен бірге басқа тергеулік іс-әрекеттер де ... тез ... ... қажеттілігі туады.
Оқиға болған жерді қарау біткен соң басқа да тергеулік іс- әрекетгерді
жүргізу қажеттілігі де ... ... ... кезінде нашақорлык заттар
табылса ол біткен соң ... іс ... ... ... тез арада
тінту жүргізу қажет.
Оқиға болған жерді қарау егжей-тегжейлі жүргізу көп күш сарқуды талап
етеді. Осы кезде ... ... ... ... ... қарау үрдісіндегі
барлық іс-әрекеттердің бөлушісі, негізгі атқарушысы басшысы боп табылатын
қарауды жүргізушіге (тергеуші, прокурор) жатады. Ол ... ... ... және ... ... заң ... дәл ... жауапты. Сондықтан
егжей-тегжейлі сатысында оған толық берілу керек. Сонда ғана ... ... ... ... қарағанда ондағы айғақтық заттарды зерттеу мен
протокол ... екі ... ... ... бір ... ... жасау бір
бөлек яғни екеуі екі бөлек жүргізілгені жөн. Әуелі жерді қарап ... ... ... алып ... ... бе, ... сонан соң барып,
әбден біткеннен кейін жасау керек. Бұл протокол жасаганда қате ... ... де ... ... жазылуын, протоколдың сапалы болуы
қамтамасыз етеді.
Қазақстан Республикасының қылмыстық іс жүргізу, тергеу жүргізу хаттама
осы тергеу жүргізу ісімен ... ... ... ... ... ... Тәртіп бойынша тергеуші оқиға болған ... ... ... іс ... кодексінің талабына сай жасалған хаттама ала кетуі керек.
Хаттама жасауды кейіндету кейбір ... ұмыт ... ... ... мүмкін [18, 165].
Оқиға болған жердің жоспарлары ақтық сызып-схемалау (чертежға түсіру)
жүмыс кабинетіне келіп жасалуы керек.
Оқиға болған жерді қарау, ... ... ... ... ... ... және ... негіздері көрсетілуі қажет. Нақты дәлелді
негіздер бұл оқиға болған жерді қарау ... ... ... кезекшісінің қоммадан материалдық базалы заттар, товарлар
ұрланды деп берген хабарламасы. Заңдық негіздер бұл
Қазақстан ... ... іс ... ... 222-баптарына
сәйкес оқиға болған жер қаралып, сол бойынша жасалған осы хаттама 227- бап.
Хаттамада оқиға болған жердегі байқалған, ... ең ... ... емес, алдымен жердің жалпы көрінісін айтып алу керек. Үй,
ғимарат болса тұрған жері (дэл ... ... тас, ағаш үй ме, кеше ... ... ... ... ... қандай, маңайына таяу түрған не бар иесі
кім т.тт. ... ... ... ... ... қандай көрнекті. Мүның
бәрін тек тергеуші ғана көріп-біледі, сондықтан бұлар кейінде белгілі болуы
үшін ... ... ... ... ... керек.
Қарау хаттамасында үйді, ғимаратты бұзған құрал-сайманның байқалған
іздерін жазып көрсеткенде мыналарды ашып жағу ... із ... зат, ... есік, қабырға, еден, басқадай жабу
бекіту
құрылымының аты;
б) материалы-ағаш, темір, ... ... ... ... ... ... қысқаша;
г) іздің формасы;
д) ... ... ... ... ... ... ... із нендей құрал-сайманның ізі яғни аты, формасы, размері, штамп-
таңбасы т.б. белгісі;
и) материалы не, ... ... ... дайындалған;
к) іздің көшірмесі, оттиска, сленкасы.
Оқиға болған жерді қарау ... жеке ... ... ... ... ... ... анықтап, арасын ашып отырған жөн. Мысалы,
«кухняны қарау» ауыз бөлмені, кіреберіс, шкаф, сейф ... ... ... ... ... ... сияқты т.б.
Қазақстан Республикасының қылмысты іс жүргізу кодексінің 203-бабында 1-
6, 8-9 ... ... ісі ... ... жақтардың протоколға
ескертпелер еңгізу жөнінде ұсыныс ... ... ... ... ... ... төркін қарауга қатысушының пікірінше хаттаманың толық
еместігі, тергеуші әрекетінің дұрыс еместігі жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... кей ретте іс мүддесі үшін елеулі маңызы
бар басқадай да ... ... ... ... ... ... дүкен
меңгерушісі қарау кезінде дүкендегі сәкілердің онымен қоса коймадағы
заттардың орындары ... ... ... ... ... ... де көрінер көзге елеулі маңызы барлығы айқын. Бұл
ретте дүкен меңгерушісінің мәлімдемесі тергеушінің қойманы
мұқият қарап, көріп, әрбір байқалған нәрсені ... анық ... ... ... ... кейбір уақыттарда алынғаны ... ... ... ... ... ... тұрған арақ бетелкесінін
сыртынла адампың саусақтарының таңбасы бар. Бөтелке алынды, изъять етілді.
Витринаның шынысында түсіп қалған адам ... ... ... ... ... ... түсіріліп алынып изъять
етіуіді т.б.» Міне бұларды соңыра күдікті деген ... ... ... алып ... ... дәл ... болса,
онда бұлар нағыз қажетті айғақ боп табылады.
Қарау барысында фотографияға түсіру жүргізілген болса онда протоколда
түсірілген объектілер жарық, фотопаапраттың ... ... ... тәсілі
пленканың аты, сезімталдығы, жасалған съемка саны жазылу керек. Ал, егер
киносъемка жасалса, онда ... ... ... ... ... ... ... Қараудың қай ... ... ... ... кім ... ... және объектив маркасы.
Қандай кинопленка пайдаланылды.
Киносъемка қандай жарықта ... ... ... неше ... ... ... ... хаттамада олардың қолданылу
жағдайы, қолданылу тәртібі, қандай объектерге қолданылды, алынған нәтижелер
және изымать ... ... орап ... ... ... ... ... оқиға болған жерді қараудың
басталған жерде аяқталған уақытты көрсетеді.
Қарау аяқталғанға дейін ... ... ... снимоктарды, негативтерді, кинолента, ... қоса ... ... ұсталғаны жөн.
Хаттама қолдан жазылуы немесе машинкаға басылуы ... ... гөрі ... басқан дұрыс, өйткені ол анық оқуға жеңіл еді
әрі бірнеше экземпляр ... ... ... ... ... ... ... түсінікті, толықтай, жазылуы керек. Айтайын деген ойы екі
үшты болмай дэл айқын болғаны және сөздердің ... ... ... [19, ... Оқиға болған жерді қарау нәтижелерін бекіту
Қорытынды сатыда қараудың қорытындылары шығарылады. Оның ... ... ... ... ... жерді қарау тиімділігі мен
толыққандылығына көз жеткізіледі. Егер ... да бір ... ... оны ... ... қабылданады.
Қараудың нәтижелері хаттамамен толтырылады, оқиға болған жердегі
жағдайды тіркеудің қосымша құралдары, ... ... ... фонограммалар болып табылады [20, 35].
Оқиға болған жерді қарау хаттамасы қарау кезінде немесе ол ... ... Егер ... ... ол ... ... ... кезінде толық
алдын-ала жазулар жасалып, мүмкіндік болғанда хаттама ... екі дана ... ... ... ... оқылу керек.
Қараудың басталу уақыты ретінде келу уақытын емес, оның нақты басталу
уақытын көрсету керек. Оқиға болған жерді ... ... ... ... оқиға болған жерді ... ... ... қолдары
қойылғанда белгілі болады.
Оқиға болған жерді ... ... ... келесілерді пайдаланудан
бас тартқан жөн: жанында, маңында деген сияқты анық емес ... ... ... мен арнайы терминдерді (қарауға қатысушыларға
түсініксіз); ескірген сөздерді қолдану.
Объектінің атауының дұрыстығы тергеушінің, куәлердің күмәнін туғызбаса
ғана хаттамаға енгізіледі. ... ... тек ... ... ... Бір ... хаттаманың әр бөлігінде әртүрлі сөзбен жазуға
болмайды.
Хаттаманың сипаттау бөлімінде айтылғанына қарамастан соңында барлық
алынған және ... ... ... ... ... ... жерде
объектілерді алғанда реттік нөмірлерін белгілеу қажет. Егер заттар оралса,
орама сипаты, түрі- түсі, мөрі бәрі ... ... ... ... мен ... өз ... жазу ... болған жерді қарау хаттамасында оған қатысушылардың ... ... ... ... мен ... байланысты қабылданған
шаралары көрсетілу керек.
Барлық ... ... ... ... ... ... мағынасы жоғалады. Хаттаманың мазмұнына қайшы келмеуі керек.
Оқиға болған жерді ... ... тек ... іс ... ... қосымшалар ғана емес, сонымен қоса оқиға болған жер
жағдайды сипаттайтын ... да ... ... ... толтыру
кезінде фотосуреттер шығарыла қоймайды, сондықтан хаттамада түсірудің
жүргізілгені туралы ғана айтылады.
Жоспарлар ... ... ... беру ... олар ... әрі ... үшін ... жоспарлар мен сызбалардың жарық жағы (солтүстік-оңтүстік)
көрсетілу керек; жоспарда (сызбада) көрсетілген оқиға болған жер ... ... ... ... нөмірленеді және жоспардың
төменгі бөлігінде ... ... ... ... ... ... ... өлшену керек; жоспарда фотоға түсіру
нүктелері көрсетілуі керек [21, 135].
Жоспардағы (сызбадағы) ... ... ... әдісі арқылы яғни екі
қозғалмайтын бағдарлардан обьектінің шеткі нүктесіне дейін жүргізіледі.
Оқиға болған жердің ... ... ... ... мен ... ашық ... ... кескінді болуы мүмкін; жердің жоспары мен
сызбасы толық; профилді және жоспар, сызба түрінде болады.
Жоспарлар мен сызбаларды қарау жүргізген адам мен ... ... ... ... та Қазақстан Республикасының Қазақстан іс
жүргізу кодексі оқиға ... ... ... ... ... ... мен
сызбаларды куәлердің қолымен куәлендіру туралы талап жоқ. ... та ... ... тиым да ... ... куәлендірілгені абзал.
Хаттамаға қосылатын фотосуреттерді қалың қағаз бетіне жапсырады және
белгілі бір реквизиті бар болу керек. Олар: тақырып; ... ... ... әр ... ... ... ... қысқаша түсініктемені жазып алу.
Егер олар жүргізсе әр фотосуретте ... мен ... ... ... Фото ... ... қараудың орны , мерзімі қылмыстық іс туралы
конвертке салынған заттар қосылады .
Егер ... ... ... байланысты бүлінсе түсіру
жүргізген адамның қолы қойылған фотокестелердің жоқтығы туралы ... ... ... ... ... ... балама түсіру
жүргізу қажет.
Оқиға болған жерді қараудың бейнежазылымы үш ... ... ... негізгі және қорытынды.
Кино, бейнефильмдер, дыбыс жазу ленталары ... ... ... ... ... ... белгілі бір қылмыстық іске қатыстылығы туралы жазу
жазылады.
Оқиға болған жерді қарау ... ... фото ... ... және ... астарлары қосылған тиісті сипаттау
болғанда ғана дәлелдемелік мәнге ие. ... ... ... -
техникалық безендіру ережесі практикамен келген.
Оқиға орнын фиксациялаудағы ... ... ... аса ... бірі ... ... болып табылады.
Сапалы орындалған фотосурет:
а) қылмыстық ... ... ... ... ... ... алып әбден қаыығуға көмектеседі;
б) оқиға орнын қарау протоколымен танысуды жеңілдетеді;
в) жауап алу және ... да ... ... ... ... ... реконструкциялауға керек болуы мүмкін [22, 63].
Оқиға болған жерді қараудагы кейбір ... ... ол ... съемкаларды оңдеп, қараудың амал-тәсілдерін ... ... ... ... артықшылығы оның көрнекілігінде
және бейнені сол бетінше аудармай дәл әрі тез ... ... ... ... ... жағы ... әр ... нәрсенің
дәл түрін анық көрсетіп береді.
Фотографияға түсіру ... ... ... ... ... қай
түрінен болса да бұруы қолданылуы керек. Тек қажетті снимкалар ... ... ғана ... ... әдістерін, мысалы іздерді өлшеу,
слопкаларды жасап түсіріп алу ... ... ... ... ... тиіс.
Қараудың статистикалық стадиясы кезінде нысаналық яғни ориентирлік
фотосъемка жасалып, ол оқиға ... яғни ... ... жердің жалпы
сипаттамасын көрсетіп беруі қажет [23, 35]. Мысалы, ұрлық үйді бұзу ... ... үйді ... ... үйдің өзін ғана яғни үйдің
жеке басын ғана емес, үйдің бүкіл ... ... ... ... ... ... түрған фонды түгел алып (кадрға сыйғызып, түгел қамтып) түсіру
керек. Қараудың бүл статиясында және де толу съемкасы ... Онда ... кең ... ... неғүрлым үлкен етіліп алынады. Ал, егер ... ... ... ... ... ... ... барып бұл сьемкалар
біріктіріліп фотопанорама жасалу қажет.
Бұдан әрі неғұрлым маңызды деген кейбір заттар яки ... бір ... ... ... ... мен айғақтық заттар тобы ірі планмен
фотографияга ... ... ... ... ... ... Бүл ретте А.В.Дулов көрсеткендей «тергеуші
алғашқы бетте бүл снимканың яки ... ... ... алуы және
шолу снимкасында бүлардың тұрған жері айқын дәл тұруы тиіс» [24, ... ... ... ... ... яғни ... ... қалған жекелеген іздер, заттар, кем ... ... ... қол яки ... ... ... снимкаға түсіріледі.
Бұл заттардың, іздердің дәл көлемін, жобасын анықтап білу үшін ... ... ... ... ... етіліп түсіріледі.
Іздердің съемкасын (түйінді снимкаларды) бір қалыпты тіке ... ... Егер ... анық ... болса онда артынан, бүйірінен
жақсы керініуге қарай қосымша жарық беру керек, ал ... ... ... ... де ұмытпаған жөн.
Әр фотоның сыртында фотодағы суреттің ненің суреті екендігі, қай
уақытта, ... кім ... ... ... ... қанша қажет керек болғанымен де оқиға орнындағы барлық мән-
жайды ... ... дәл, ... хаттамалап протоколдауды айырбастай
алмайды.
Фотографияға түсіру яғни фотосъемкалар жасаумен ... ... де ... ... Өйткені мүнда объектілерді статистикалық
қалыпта ғана емес, оларды қозғалыс болмаса ... ... ... ... ең ... ... да бір процесстердің ... ... ... ... ... үшін қолдану қажет [25,
110]. Киносъемкаға түсіруді маман адамды, кинооператорларға жасатқан жөн,
және ... ... ... ... ... ... ... түсіргенде қозғалмайтын камерамен және жылдам, аз ғана уақыт
ішінде 5-15 секундте түсіріп алу қажет.
Оқиға ... ... ... ... және оның ... нақтылы
белгілеп алу фиксациялау үшін видеожазуларды пайдалану керек болады.
Видеожазуларды қарап көреді және ... ... ... ... жөніндегі көрушілердің пікірлері сол лентаға қоса жазылып
алынады.
Оқиға ... ... ... нәтижелерін нақты анықтап белгілеп ... ... бірі ол ... ... схемасын сызу. Бүл оқиға
болған жердегі байқалып, табылған іздердің, заттардың нақты түрған орнын,
жатқан жерін графикалау арқылы дәл көрсетуге ... ... ... ... ... ... сақталуы керек:
Бұл схема-жоспарды оқиға болған жерді қарау протоколын жасаған
адам жасауы керек, яғни схема-жоспарды жасаушы да, протокол жасаушыда
екеуі бірақ адам болуы ... ... ... ... ... ... ... дәл және
жеткілікті толық көрсетуі керек.
Жоспарды жасағанда жалпы қолданыстағы белгілер ғана пайдалануы
керек және олар толық әрі түсіне алатындай айқын көрнекті ... ... ... ... барлық объектілер, размерлер бір өңкей
дұрыс дәл алынып көрсетілуі керек.
Жоспарда пәлендей маңызды емес ұсақ-түйек детальдар беталды артық
көрсетілмегені жөн [26, ... ... жер ... ... да яғни онда ... тікелей болған
жері ғана емес, оның маңайы, жер учаскесі, ондағы үйлер, ... ... ... т.б. ... ... ... ... орны жеке дара
да көрсетілуі мүмкін.
Оқиға болған жерді қарау нәтижелерін ... ... алу, ... жасау әдістері де маңызды орын алады. Мұндай
көшірмелер алу үшін кейінгі ... ... ... ... ... ... және полимерлік қыруар нәрселер жиі қолданылуда.
Аталмыш санаттағы қылмыстарды тергеу ... ... және ... ... деген түсініктер бар, яғни ұрлық бойынша оқиға болған
жерді қарау тергеу ... ... іске ... ... да ... Біздің ойымызша, оларды да көрсетіп өткен жөн болар .
Бастапқы тергеу әрекеттері
Арыз берушіден ... ... ... ... ... ... ұрлық
жасау (оны анықтау) жағдайларын, ұрланған мүлік атауы, саны ... ... ... ... ... ... [27, 123].
Пәтерден ұрлық жасалған істер бойынша ... ... ... анықталатын жағдайлар:
қандай заттар ұрланған, олардың даралық белгілері,
жәбірленушіде сондай заттар қалдыма, ұрланған заттардың құны, қашан
сатып ... ... қай ... ... ... ... пайдаланғандығы, тұрған жері жөнінде кім біледі, біреу
оны уақытша пайдаландыма, ... ... ... ... қайтарып
берді, заттар, әшекейлер ломбардқа, банкке, басқа жерге тапсырылды
ма, кімге ол туралы мәлім ... ... ... және ... жағдайда анықталды,
жәбірленушінің болжамы бойынша ұрлық қай уақытта жасалуы мүмкін;
ұрлық қандай жағдайларда жасалуы ... еді, ... ... ... жеңілдетті және ол туралы кім білуі
мүмкін;
жәбірленуші ұрлық жасауды кімнен ... ... ... кім оның ... ... аула алдындағы
қүрлыстарда болған, қандай сылтаумен және қайсысы оның мүлкіне
қызығушылық білдірді.
Оқиға болған жерді ... ... ... қандай да бір дәрежеде
мәселелерді түсіндіретін мәліметтерді алады:
а) ұрылар ұрлық болған жерге қандай тәсіл ... ... және ... ... жүргізді, сындыру іздері қандай, жабу құрылғылары, есік
және ... ... мен ... ... ... ... ... қай жақтан енген, қай бағытта және қалай
ол жерден шығып кетті, көлік құралдары ... ма, ... ... ... ... жатқан кезде қай жерде түрды;
6) ... кім ... ... ... ... ... жерде
қанша уақыт жүрген, олардың физикалық ... ... ... ... және ... ... бар
ма, қылмыстық ырымшылдық пен дәстүр белгілеріне сай, олар кәсіпшіл
қылмыскерлер қатарына жатама;
в) атап ... ... не. ... ... ... ұрланған зат иегерлері немесе мүлік сақтығына жауап беретін
тұлғалар береді. Қажет болған жағдайда мүндай мәселені ... ... алу ... мен ... да өз ... ... ... бастапқы жауапты қарау
нәтижесінде бере алады. Сонымен қатар ... ... ... заттар және ұрлық жағдайлары туралы көрсетулерді тексеруге
мүмкіндік береді;
г) ... ... да ... ... ... өз ... көрсетеді. Оқиға болған жерде қалып қойған
сындыру қүралы, қылмыскерлер дене мүшесі бөліктерінің іздері, заттар
бумасынан қалған бөлшектер, нөмірлі заттардың қркаттары және ... ... ... ... ... түсіріп алған заттары, олардың киімдерінің бөлшектері
жүреді.
Оқиға болған жердің жағдайына қарай ... ... ең ... ... Егер бөлмеге ену бөгетті бұзу арқылы іске асырылса, онда ... ... ... ... ... ... жердің ортасына қарай,
яғни қараудың шоғырланушылық (концентрикалық) тәсілі қолданылады. ... ... ... ... ортасы бөлменің төрінде (мысалы,
бүзылған сейф немесе киім ілгіш шкаф) ... онда ... ... ... яғни ... сейф ... ... кірген есік қаралады, сонан
соң қабырғаны біртіндеп жағалай отырып геометриялық орталыққа қарай қарау
жалғасады.
Іздерді объектіге ... ... ... ... есік, үшырылған
терезе, темір торларын бүзу арқылы (аралау әдісі) балконнан кіру) іздеген
жөн. Есіктерде, терезелерде, балконда және олардың ... ... аяқ киім ... киім-кешек талшықтары, сындыру қүралдарынан қалған
іздер, еденде, балкон ішінде темекі тұқылы, бұзу ... ... ... ... қан ... жер ... ал ... сілекей мен адам
ағзасының (организм) басқа бөлінділері табылуы ... ... ... ... алып жүрген іздермен бірге, иісті іздер алынуы
ықти-мал.
Оқиға болған жерден сындыру қүралдары табылған жағдайда, оларды мұқият
қарау ... қол ... ... ... ... Кейде сындыру
құралдары арқылы аты-жөнін (егер аталмыш қүралдың үстінде иегердің жеке
басын анықтайтын ... ... ... ... ... ... білуге болады (осылайша, сигнализацияны ағыту үшін пайдаланған
тістеуік электриктікі, телевизор жөндейтін мастердікі болуы мүмкін).
Осындай ... ... ... ... ... ... ... қатар, маңайындағы кірген немесе шығып кеткен бөлмелерде
қараудан өткізіледі. Сонымен бірге оқиға болған жерге тиесілі аулаларды да
(мысалы, дүкен, ... ... ... ... жөн. Оның ... ... ... түсіріп алуы, тастап кетуі немесе жасыруы мүмкін. ¥рлық
жасалған жерді қылмыскерлер ... ... ... ... ... жерлерді де тыңғылықты қарау керек. Ондай жер-лерде торуылдауға кедергі
жасаған терезелер алынып тасталғандықтан, олардың ... қол ... ... ... аяқ киім ... ... түқылдары және т. б. қалып
қояды.
Тергеудің бүл кезеңінде куәлардан жауап алу барысында алдымен ... ... ... ... ... айқындалады. Мұндай көрсетулер арқылы
сезіктілердің синтетикалық портреттері қүрастырылады, ... ... ... дауы және ... ... ... ... шаралар мен сот сараптамаларын жүргізуде осы
өзінің елеулі рөлін атқарады. Сараптамалар арасында көбіне сындыру ... ... ... ... ... ... ... көрсететін
кескіндердің криминалистикалық зерттеуден өткізу көзге түседі. Сарапшылар,
ұрлық болған жерге қылмыскерлердің ену механизімін, ... ... ... кеткен бағытын анықтап ғана қоймай, сонымен қатар келешекте
қылмыскерлерді идентификациялауға мүмкіндік ... ... де ... ... ... ... ... оқиғасын тергеудің алғашқы кезеңінің
өзіндік ерекшелігі бар.
¥рлық үстінде ұстау қалтаға түскен ұрыны ... ең ... ... ... ... мен ... өздерімен де, ... ... түсу ... күрес жүргізетін оперативтік
топтармен іске асырылады [28, 95]. Қалтаға ... ... ... ... ... ... ... әрекеттері:
жеке басын тінту; ұсталған жерді қарау;
ұсталғанның жеке басын және мекен-жайын анықтау;
барлық жәбірленуші мен куәгерлерді ... және ... ... ... ... алу;
заттық дәлелдемелерді қарау: қылмыс құралдарға (ұстара,
пышақтар, шеттері қайралған тиындар, бүркеме болған заттар және
т. б.), бүлініс іздері орналасқан қол ... мен ... ... ... және ... ... ... тінту.
Ерекше маңызды болып келетін қылмыскердің жеке басын тінту арқылы
қылмыс құралы, ұрланған заттар мен ... ... ... Айғақтық
маңыздылығын білгендіктен ұсталған жоғарыда келтірілген заттардан құтылуға
тырысады, сондықтан ұстау ... және ... ... ... ... ... қарау кезінде қатаң бақылау орнатылу керек. Дереу
барлық жәбірленушілер мен куәлар айқындалып, ұсталғаннан ... ... ... ... ... ... ... алу барысында қылмыс ... ... ... бар ... ұрланған заттарды сақтау орны мен ... ... Егер ол өз ... ... онда тиянақты түрде
ұсталғанға дейін қайда болғандығы, сондай-ақ ұстау себептері туралы ... ... алу ... ... ... бойынша анықтаушы органдардың жедел
іздестірушілік шаралары сезіктіні әртүрлі криминалистикалық ... ... ... ... ... ... ... және архивтік
мәліметтерді талдаумен, сезіктіні синтетикалық портреттер көмегімен
іздеумен, қылмыскерлер және ұрланған ... ... ... ... да
полиция қызметкерлерін бағдарлаумен көзге түседі; ұрланған заттарды
саудалауы ықтимал жерлерге бақылау орнату [29, ... ... ... ... ... қатарына алдымен тінтуді жатқызуға болады
(егер ол тергеудің ... ... ... ... ... немесе
айыпталушының үй-жайы және қора-ауласы жатады; тінту ... және ... да ... түлғалардың мекен-
жайларында жасалынуы керек. Негізгі іздеу объектілері — үрланған мүлік және
қылмыс қүралы.
Сонан соң ... куә мен ... тану үшін ... ... ... жәбірленушімен кездесуге әкеп соқтырған барлау жұмысы
жасалса, онда қылмыскер жәбірленушіге де тану үшін ... ... ізін ... тағайындалмаған сот сараптамалары да
жүргізіледі. Мұндай сараптамалар сезіктінің оқиға ... ... ... ... ... ... береді (трасологиялық: қол, аяқ,
тіс, ... ... ... ... жер қыртысын танушылық
сараптама).
Ұрлықты бір топ адам жасағанда, сезікті мен ... ... ... әдеттегі сұрақтармен қатар, топтың әрбір мүшесінің рөлі анықталады;
топты ұйымдастырушының жеке басы және атқаратын рөлі ... ... ... тұлғалардың, яғни ұрлық объектісі мен жәбірленушінің мінез-құлқы
туралы ақпарат ұсынған, қылмыс құралы мен ... ... ... және ұрланған
заттарды жасырып немесе саудалауға алдын-ала серт берген жеке ... Жең ... ... топ ... ... ілінгенде, оның әлсіз
буынын, яғни қылмысқа қатысушы арасындағы ең ... табу ... ... ... ... де өз ... ... түседі. Мұндай
әрекет алдамшы жәбірленушімен мынадай фактілерді жасыру мақсатында
жасалынады:
сеніп ... ... ... және ... ... ... ... қызмет бабындағы) сақтау және
пайдалану кезіндегі салақты;
- басқа да мардымсыз қылық немесе жағдайларды жасыру.
Жасағансу оқиғалары ұрлықтың ... ... ... ... ... ... ... сеніп берген мүлікті талан-таражға салу немесе
иемденуді жасыруда көбірек кездеседі.
Ұрлықты ... ... ... іс ... ... ... да
болжамдармен қатар тексерілуі керек. Жасағансуды растау және әшкерелеудің
ұтымды ... ... ... ... ... ... ... эксперименті және
сараптама жүреді.
Ұрлық болған жерді қарау барысында жасағансу ... ... ... ... ... ... шың мәнінде кіре алатындай қиратылған
бөгеттің табылған киратылған ... ... мен ... ... ... құлыптар) сәйкес келмеуі;
- сақтаған орны бөтен адамдардың біреуіне де ... ... ... ... ... қажеттілігі жоқ және ұрлық сипатымен дәлденбеген,
құндылықтарды ... ... ... ... тиіс ... ... қылмыс және
қылмыскер іздерінің болмауы;
ұрланған сияқты мүлік сипатының объективтік жағдайларға
сәйкес келмеуі.
Ұрлықты жасау жағдайлары туралы жәбірленуші көрсетулерін ... ... ... эксперименті жүргізіледі. Эксперименталдық
тәсілмен ұрлық жасау орнына қылмыскерлер пайдаланған ену ... ... ... ... ... ... тәсілмен ұрлық жасау орнында
ұрланған тауардың сонша көлемі бола ... ... ... ... ... ... уақыт аралығында шығарып әкету мүмкін бе және тағы
басқаларды анықтауға ... ... ... ... ... ... криминалистикалық (оқиға ... ... ... сот-бухгалтерлік — ұрланған сияқты тергеуді қызықтыратын
тауарлық-материалдық ... шын ... ... ... ... ... үшін [31, ... талдаудан өткізілген меншікке қарсы қылмыстардың үш тобы, яғни
бөтен мүлікті ұрлау, тонау және қарақшылық тәжірибеде жиі ... ... ... ... ... қылмыс түрлерін тергеу әдістемесі құқық
қорғау ... ... ... барлық тараулары бойынша
алынған тәлім-тәрбие мен ... ... ... дер кезінде
пайдалануы — қылмыстың түбегейлі ашылуына жол береді. Ал ... ... іске ... ... ... жерде көптеген іздер қалады, оларды
тыңғылықты түрде уақытында табу, жинау, алдын-ала зерттеуден өткізу және
тергеу барысында пайдалану арқылы ... ізін ... ... ... ... Сондықтан, мұндай қылмыс оқиғалары орын алған жерлерде
қалатын ... мен ... ... ... ... кұқық қорғау
қызметкерінің жадында болу керек.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан Республикасының ... іс ... ... ... іс-
әрекеттерді жүргізуді дәлелдер жинаудың басты әдісі ретінде қарастырады.
Тергеулік іс-әрекеттерді жүргізу тәртібін реттеуге бөлінетін ... ... ... кейінгі процессуалдық реттемені белгілі тергеулік іс-
әрекеттер ретінде алу (келіссөздерді ... мен ... ... ... ... іс жүргізу кодексінде көрсетілген
тергеулік іс-әрекеттер ... ... сай ... ... ... ғана ... ... сатысында
жүргізіледі (оқиға болган жерді қарауды бүған дейін рүқсат етіледі);
заңмен осыған өкілет берілген лауазымды ... ... ... ... ... іс ... заңында оны жүргізудің негізделуі мен іс
жүргізу тәртібі көрсетілген;
- оларды ... ... мен ... қарамағына іс бойынша
дәлелдемелер болып табылатын мәліметтер түседі.
Қазақстан Республикасы қылмыстық іс жүргізу кодексіндегі тергеулік
қарау ... ... ... ... жерді қарауға ерекше орын берілген.
Бұл оқиға болған жерді қарауды жүргізу шеңберінде барлық ... ... ... асуы ... ... олар өз ... жеке ... іс-
әрекеттер ретінде жүргізілуі мүмкін.
Аталып өткендей қылмыстық іс жүргізу кодексінде оқиға болған жерді
қарауда қылмыстық іс ... ... ... іс ... тәртібіне ие.
Тергеу практикасы осындай ... ... ... ... ... ... ... өміріне қауіп төнерде) қарауды куәлердің
қатысуынсыз бірақ тіркеудің техникалық құралдарын қолдана отырып ... ... ... ... ... ... ... қабылдау оқиға болған жерді қарау кезінде
жиналған дәлелдемелердің шынайылығына ... ... ... ... ... нәтижесі мен мазмұны куәлендірудің іс
жүргізу міндетті емесі сол куәлердің мойнында. Оқиға ... ... ... ... ... ... жүргізілуінің шынайылығына күмән
келтірілсе сот ... және ... ... қатысушыларын «куәгерлер»
ретінде сотқа шақырады.
Куәгер қатыспаған оқиға болган жерді қарауды тіркеу ... ... ... ... ... болып табылады. Ол оқиға болған жердегі жағдайды
және қарауды жоғары дәрежеде бейнелеуге мүмкіндік ... ... ... ... ... жөндеу мүмкіндігін жоққа шығаратын
бейне аппаратураны ойластырып, енгізуге болады. Мүндай ... ... ... ... ... жүргізе беруге болады.
Қараудың шынайы жүргізілгеніне күмәнданатын ... ... ... ... сот ... ... болған жерді қарауды қайталауға
арыздануға мүмкіндік ... ... ... жерді қарауды жүргізгенде мөрлеу ... ... ... керек.
Қазақстан Республикасының Конституциясы сот ... ... ... ... ғана ... ... ... ондағылардың еркіне қарсы
кіруге рұқсат береді. Осыған байланысты қылмыстық іс жүргізу кодексіндегі
тұрғын ... ... ... ... ... ... ... сот
шешімінің негізінде жүргізіледі. Егер тұрғын оқиға ... ... ... және оны ... уақыт күттірмесе онда сотты бір сөткенің ішінде
хабардар ете ... ... ... ... ... ... ... жайға салмақты қажеттіліксіз қарауды жүргізу ... ... ... іс ... формасы қалыптасады. Соңында бүл
маңызды орны толтырылмайтын дәлелдемелерді жоюға әкеледі. ... ... ... тағы бір ... ... ... ... тапшы кезінде, қаладан алыс ауылдық
жерлерде сараптама жүргізудің ... тууы ... Иә, ... ... қарауға маман ретінде қатысқан сарапшы сараптаманы аз қиындықтармен
жүргізе алады. Оқиға болған жер ... ... алу, ... ... жер
іздері мен объектілерді алдын ала зерттеуге тікелей ... ... оң ... ... ... ол, өз ... ... және
қайталама сараптама жүргізу қажеттілігінен құтқарады. Сондықтан, сарапшы
үшін оқиға болған жерді қарау хаттамасының көшірмесін жасау ... ... ... ... қылмыстық іс жүргізуді реттеу қандай да бір
негізді өзгерістерді ... ... де оны ... ... ... өтуге
болмайды. Оқиға болған жерді реттеуде және басқа тергеу іс-әрекеттерін
реттеуде шағын ... ... орын ... ... Тек осындайда ғана
барлық тергеу іс-әрекеттерінің жетілген жүйесіне және қылмыстық іс жүргізу
кодексінің толыққандылығына қол жеткізуге болады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Нормативтік актілер:
Қазақстан Республикасының Конституциясы. ... 1995ж ... ... істер жүргізу Кодексі. Алматы, «Жеті жарғы»,
1998ж Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі. Алматы, 1997ж
Арнайы әдебиеттер:
1.А.Н. ... ... ... происшествия. М:Изво Моск.
Ун-та, 1980.
2.Нұрғалиев Б.М., Арыстанбеков М.А., Шакенов А.О. Криминалистика.
Оку құралы. - Қарағанды, 2006.
Криминалистика. ... для ... Под ред Р.С. ... - М., ... Б.М., Шакенов А.О., Криминалистика. Оқу куралы. -
Қарағанды, 2001.
Гинзбург А.Я. Осмотр места происшествия. Освидетельствование.
Алматы 1998.
Облаков А.Ф, Темирбаев А.Т. ... и ... ... ... ... 1992.
Леви А.А. Осмотр места проишествия : справ. следователя. Москва
юрид. лит. 1982.
Белкин Р.С. Криминалистика. - М., 1987. Т. 1.
Криминалистика. ... для ... Под ред ... - М., ... Т.В., Белкин Р.С. криминалистическое обеспечение
деятелносьти криминальной милиции и органов предварительного
расследования. - М: Новый юрист, 1997.
12.Быховский И Е ... ... ... ... следователя. - М:
Юрид.лш:,, 1997.
13.Арыстанбеков М.А., Шакенов А.О. Криминалистика. Оқу-әдістемелік
құрал. - Қарағанды, 2003.
14.БеджашевВ.И. Справочник следователя: Вып.З: Практическая
криминалистика : ... и ... ... ... М: ... 1992.
15.Белкин Р.С. Репортаж из мастерской следователя: Рассказы о
криминалистике. - М: Норма, 1998.
16.Гинзбург А.Я. ... ... ... ... В.Н., ... Л.Я. ... - М: ... шк., 1994г.
18.Криминалистическая тактика: / Под. Ред. В.П. Лаврова. - Караганда,
1999.
19.Степанов В.В ... ... при ... следственных
действий. - Саратов. Ун-та, 1991.
20.Исаев А.А., Шакенов А.О. Криминалистика және сот экспертологиясы
сұлба нысанында. Оқу құралы - ... ... А.О. және ... ... және сот ... түсіндірме сөздігі. / Заң ғылымдарының докторы, профессор
М.Ч. ... бас ... ... — Астана, 2003.
22.Баев О.Я. Расследованияе отдельных видов преступлений: Учеб.
Пособие.
-Воронеж. Ун-та, 1986.
23.Белкин Р.С. Криминалистика: Краткая энциклопедия. - М: ... ... ... В.Н. Научно-технические средства в работе следователя. -
М:
МГУ, 1985.
25.Гордон Э.С., Кравцев С.П. Осмотр ... ... - ... ... А.Н., ... А.А. Следственная тактика: (в вопросах и
ответах), Свердловск: Изд-во Урал. ... ... М.А. К ... о ... форме осмотра жилого
помещения, являющегося местом происшествия // Закон и время 2003 №2.
30.Рыжаков А.П. Следственные действия и иные способы собирания
доказательств: - ... Б. и., ... Н.А., ... В.А. Руководство для следователей. -М:
ИНФРА-М: ИПК, 1997.
32.Тихиджьян В.С. Справочник следователя. - Ростов н/Д.: Изд-во ... 1996.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 80 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тұрғын-жайға кірумен ұштасқан ұрлық75 бет
Қылмыстардың жекелеген түрлері мен топтарын тергеу26 бет
"Алдын ала тергеудің аяқталуы."70 бет
АІІБ-ның тергеу бөлімінде өткен өндірістік тәжірибе есебі4 бет
Адам өлтіру қылмысын тергеуде арнайы білімдерді қолдану31 бет
Адам өлтіру қылмысын тергеуде арнайы білімдерді қолдану туралы ақпарат59 бет
Адвокат - қорғаушының алдын ала тергеуге қатысуы5 бет
Алдын ала тергеу барысында кылмыстык істі қысқарту40 бет
Алдын ала тергеу мен анықтаудың ара қатынасы64 бет
Алдын ала тергеу мен анықтаудың арақатынасы12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь