Ерлік салтанаты

Жоспар:

I. Кіріспе

Ерлік салтанаты

II. Негізгі бөлім

1. Қаласыңдар мәңгілік ел есінде,
Ару қыздар . алаулап от кешкендер!

2. М. Мәметова . қазақтың аяулы қызы

3. Ә. Молдағұлова . қазағым деген ұрпақ өкілі

III. Қорытынды

Батыр десе батыр еді . . .
Ерлік салтанаты

Аспан жер арасын
Өрт қаптады жалыны жалаңдаған,
Көңірсіді құйқадай адал далам.
Бір-бірінің қанынан ұрттамаса,
Тыншымастай сұстанды Адамға Адм.
Түндер келді жарыңның құшағында
Рахаттың орнына алаңдаған
Жас орнына мөлдіреп жанарда қан
Тамайын деп тамбаған, тама алмаған.
Алмасты лез күрсіну, күңіренумен
Жүректерден шарықтап таралған ән.
Түнде соғар дүлейін жасырғандай,
Күліп-атып қылымсып таң алдаған.
Бейнетімен бақ құшқан кең далаға
Қанды өзендер құйғандай сан арнадан.
Мазасыз әлі қысқа бұл тіршілікте
Болар кейде мейірімді адамнан аң
Сәби көңіл жандардың жанын улап
Бітіспес кек, ызамен арамдаған.
Дөңбекшіді сонда жер қанға бөгіп:
“Не кінәң бар, Адамдар, табар маған?!”

Иә, қара жерді дөңбекшітіп, жазықсыз жандардың жанын жазылмас жарамен қан жылатқан көп қазақ халқының ер жүректілігі мен қанға сіңген қаһармандағын әлем алдында тағы да әйгі еткен екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталғанына да келер жылы 60 жыл толғалы отыр. Ерліктің салтанатты жеңісіне жарты ғасырдан астам уақыт өтсе де, соғыс қантөгісін бастан кешірген талай адамдар соғыс салған азап пен қасіретті күні бүгінге дейін ұмытқан емес және бұл еш уақытта да көмескіленуі мүмкін емес. Адал жарды аяуласынан, ананы жалғызынан айырған бұл сұм соғысты қалай ғана естен шығарарсыз.
Жеңіс салтанаты. Миллиондарды өмір мен үміттен айырған осы соғыстағы жеңіс салтанаты оп-оңай келген жоқ. Отан сүйгіш ұл - қыздардың майдан мен тылдағы жан аямас еңбегінің жемісі еді – бұл.
Иә, Отан қорғауға тек асыл ер – азаматтарымыз ғана емес, қолына қару алып, майдан үшін тағдырын белге буған ардақты апа, әпкелеріміз де болды.
Ана және соғыс. Бір – бірінен жер мен көктей алшақ жатқан осы екі ұғымның бір сәт басын қосып көріңізші. Сіздің көз алдыңызға өртеген үй мен шырылдаған сәби, жүректі ысқылаған қайғымен аралас ыза мен
Пайдаланылған әдебиеттер:

1. “Арулар отты жылдарда”. “Қазақстан” баспасы.Алматы,1975
2. “Совет Одағының қазақстандық батырлары”. “Қазақстан”баспасы. Алматы,1969
3. “Қазақтар.Казахи”. Көпшілікке арналған тоғыз томдық аықтамалық. 2 – том. “Тарихи тұлғалар”
4. Қазақ Совет Энциклопедиясы
        
        Жоспар:
I. Кіріспе
Ерлік салтанаты
II. Негізгі бөлім
1. Қаласыңдар мәңгілік ел есінде,
Ару қыздар – алаулап от ... М. ...... ... ... Ә. ... – қазағым деген ұрпақ өкілі
Қорытынды
Батыр десе батыр еді . . .
Ерлік салтанаты
Аспан жер ... ... ... жалаңдаған,
Көңірсіді құйқадай адал далам.
Бір-бірінің қанынан ұрттамаса,
Тыншымастай сұстанды Адамға Адм.
Түндер келді ... ... ... ... ... ... жанарда қан
Тамайын деп тамбаған, тама алмаған.
Алмасты лез күрсіну, ... ... ... ән.
Түнде соғар дүлейін жасырғандай,
Күліп-атып қылымсып таң алдаған.
Бейнетімен бақ құшқан кең далаға
Қанды өзендер құйғандай сан ... әлі ... бұл ... ... ... адамнан аң
Сәби көңіл жандардың жанын улап
Бітіспес кек, ызамен арамдаған.
Дөңбекшіді сонда жер қанға бөгіп:
“Не кінәң бар, ... ... ... қара ... ... жазықсыз жандардың жанын жазылмас жарамен
қан жылатқан көп қазақ халқының ер ... мен ... ... әлем ... тағы да әйгі еткен екінші дүниежүзілік соғыстың
аяқталғанына да келер жылы 60 жыл ... ... ... ... жарты ғасырдан астам уақыт өтсе де, соғыс ... ... ... ... ... ... азап пен қасіретті күні бүгінге дейін
ұмытқан емес және бұл еш ... да ... ... ... Адал ... ... жалғызынан айырған бұл сұм соғысты қалай ғана ... ... ... өмір мен ... ... осы ... салтанаты оп-оңай келген жоқ. Отан сүйгіш ұл - қыздардың майдан мен
тылдағы жан ... ... ... еді – ... Отан ... тек асыл ер – ... ғана ... қолына қару
алып, майдан үшін тағдырын белге буған ардақты апа, әпкелеріміз де болды.
Ана және ... Бір – ... жер мен ... ... ... осы ... бір сәт басын қосып көріңізші. Сіздің көз алдыңызға өртеген үй мен
шырылдаған сәби, ... ... ... ... ыза мен кек ... ... ана ... елестер еді. Балғын сәбиіне көкірегін тосып,
емірене аймалаған ана ... ... ... ... еді ... ... ... деген бір сөзден есеңгіреп,
Зәресі ұшты орнынан атып тұрып.
Мейірім мен шаттық үшін ғана жаратылғандай бал – бұл жанған ана ... ... кек ... Күле ... ... ана ел ... ... күн туғанда,
қасіретімен Жре үстіндегі жазықсыз тіршілікті қорғауға деген ... пен бір ... ... ... ... бен ... ... әлі жігіт сүйіп үлгермеген, күні кеше
қос тұлымы ... ... ... ... ... ... үмітпен
күлімдеп қараған жас қыздар нәзік балтырын сыздатқан солдат етігін киіп,
гұл құшуға жаралғандай нәзік ... ауыр ... ... майдан
өтіне бара жатты.
Ұлы Отан соғысының от-жалынды жылдарында ер-азаматпен бірге ... ... ... ... ... Әлия мен Мәншүктей қыздарымыз сан жүздеп
саналады.
- Майданға жету, қалайда жаумен бетпе-бет келіп, кек алу – ... бар ой ... осы ... деп еске ... Ленинград қаласын әуе
шабуылынан қорғаған зенит зеңбірегі расчетінің командирі Әлима Ақжолова.
- Әлі күнге ... ... ... ... бір ... бар. Ешкімге
айтқан емеспін. Есіл – дертім ұшқыш болу еді. Біраз қиындықтардан кейін
Хабаровск маңындағы самолет ... ... ... ... қызмет еттім. Батысқа қанша сұрансам да жібермей қойды. Ауылға аз
күнге демалысқа келіп, енді қайтар жолда бір ... ... ... жоқ ... ... ... ... жібереді” дегенді естігенім
бар. Новосибирск қаласына жақындағанда документтерімді құрттым да,
қалаға келген соң, әскери ... ... Мен ... жоғалтып алдым, майданға жіберіңіз, - деп тұрып
алдым. Сол бойыммен Ленинградтан бір-ақ шықтым. Өтірік айтып, біреулерді
алдағаныма осы ... ... ... бір адамға айтпаппын. Бірақ, бәрі
сол майданға жетсем деген адал ... ... ... ... Мәншүк жан – жағын,
Көрді өзінің жапа – жалғыз қалғанын.
Көзге жанар, көкірекке кек толып,
Қиналады қимай серік – саңлағын.
Қара ... жарқ ... ... ... ... бір қарамай,
Пулеметте ойнап тұрған он саусақ
Қалды қатып бір серпуге жарамай.
Он жылдықты жаңа бітірген өңкей жас қыздар ел басына күн ... ... ... ауыр ... ... ... тез-ақ игеріп, аса
қабілеттілік көрсетті. Танкистер Жамал ... ... ... ... ... ... ... радистер Орынкүл
Мысырова, Мәкір Ботақанова, Бикен Садуақасова, мерген Мәлике ... ... ... және ... қазақстандық қыздардың ерлігі –
олардың қандай іске болмасын талант пен қабілетін ... ... ... қару ... да, ... ... дәл ортасында жүріп, соғыс
күндерінің ащы – тұщысын бірге татысқан қыздар да көп. Соғыс ... ... ... көбі ... дәрігер, медсестра болып істеді. Бұлардан
басқа ішкі істер жұмысында газет, баспахана ... ... ... қыздар болды.
Қазақстандық әйелдер тек қана майдан шебінде емес, тылда да аянбай еңбек
етіп, ерліктің небір үлгілерін көрсетті. Ежелден халқымызға тән ... ... ауыр ... жауапкершілікпен көтеріп, туған жерден алыста, батыста,
шайқасқан ардагер жауынгерлеріміздің сенімді серігі бола ... ... ... - келіншіктеріміз.
Уақыт алға жылжыған сайын кешегі өрім жас, бүгінгі жүздерін әжім шалған
аналардың ел басына туған сын ... ... ... ......... ... түсуде. Қиын сәттің алдарына тартқан ауырпалығын
мойымай атқарғандарын олардың ешқайсысы да керемет ... ... ... жоқ. ... сол ... ... ... ширек ғасыр өткеннен кейін
әйел жауынгердің қай – қайсысы да сол бір кездерін толқи еске ... ... ... ... ... ... тілей отырса да, бүгінгі
жастарымыздың жалынды да Отан сүйгіш болып ер жетуін қалайды олар.
Иә, Ұлы ...... ... “Отан үшін”, “бейбітшілік үшін” деп
күрескен әрбір адамзат баласының жеңісі. ... да ... ... ардақты әже – аталарымыздың жеңіске жетер жолда ... ұлан ... ... ... ... ... ... дастандай жалғаса береді.
Ақ шашты ана!
Саптан шықпай нық басып ... ... тұр – ау әлі күн оқ ... ... ... ел ... ... – алаулап от кешкендер!
Мәншүк Мәметова
Мәншүк Мәметова 1922 жылы Батыс Қазақстан облысының Орда ... ... ата – ... ерте ... ... да, бес жасар баланы оның тәтесі
Әмина Мәметова бауырына басады. Мәншүкің ... шағы ... ... ... басталған кезде Мәншүк Алматыда медициналық институтта оқып,
сонмен бір ... ... ... ... советінің секретариатында
қызмет етіп те жүрген.
1942 жылы тамыз айында ол өз еркімен Қызыл армия қатарына алынады ... ... Өз ... ... ... ... атанған.
1944 жылы, наурыздың 1-інде СССР Жоғары Советінің президумының Жарлығымен
аға сержант Мәншүк Мәметова Жиенқалиқызына қаза тапқаннан ... ... ... ... ... деп туған еді ..
Отан – анаға ересен қауіп төнді. Совет елінің ... ... ... қара ... ... ... Бұл ... Мәншүк Мәметова
әскери комиссариатқа қайта – қайта арыз беріп, өзінің қолына қару алып ер
намысын қорғағысы ... ... ... 1942 жылы ... жау ... ұмтылған шақта оның қояр да қоймаған өтініші қабылданып, ... ... ... қызы өзге ... ... ... атанды. Мәншүк
келіп түскен бөлімде оны писарь етіп қалдырды. Алайда патриот қыз алғы
шептің ... ... бел ... Бір ... соң аға ... ... 21 –гвардияшы атқыштар дивизиясының атқыштар батальонына жолдама
алды.
1943 жылы 16 – ... ... ... ... ... ... ... қарсы атакасын тойтаруға бұйрық алды.
Гитлершілер батальон тұрған жерге артиллерия мен минометтен оқты ... ... окоп ... ... ... ... тірі жан ... қиын еді. Бірақ фашисттер атака жасамақ болып көтеріле бергенде, аға
сержант Мәметованың пулеметі бебеулеп қоя ... Оны өзге атыс ... ... ... ... ... ... шегінді. Осылайша
төбенің баурайында гитлершілердің өршеленген бірнеше атакасы ... өз ... оғын ... қыздың тұрағына аударды. Тап қасынан
жаралған ауыр мина Мәншүк ... ... ... ... Қолынан
жаралған пулеметші қыз сәл уақытқа есінен танып қалды, бірақ жақындап
қалған ... ... ... есін ... ... еткен. Мәншүк
жалма – жан көрші пулеметке жетіп, құлағын ұстады да, жексүрын фашисттердің
қолқасына қорғасын құйды. Бұл біздің жақтың ... ... ... ашты. Бірақ алыстағы ордадан келген қыз төбенің бауырына ... ... ... ... құлағына белін жастанған күйі қайран өжет қыз алыс сапарға
кете барды...
Әлия Молдағұлова
Әлия Молдағұлова 1924 жылы 20 сәуірде Ақтөбе ... ... ... ауылында туылған. Ата – анасы қайтыс болғаннан соң нағашысы Әубәкір
Молдағұловтың қолында тәрбиеленеді. Сол ... бір ... бір ... ... Ол Ленинградтың №9 санды мектебінде оқып, білім алады. ... Әлия өз ... ... барады да, онда ... ... 1943 ... ... айында майданға алғаш рет кіреді. 2-
Прибалтика майданының 22-армиясында 54-атқыштар ... ұрыс ... ... ... ... жол ... таяу жердегі
фашистердің тірек пунктін алардағы ұрыс ... 1944 жылы 15 - ... ... қаза ... 1944 жылы 4 ... ефрейтор Әлия Молдағұловаға
қаза тапқаннан кейін Совет Одағының батыры атағы беріледі.
Халқын сүйген қайсар қыз ... 140 ... №9) ... Большая Охотинскаяда орналасқан.
Оның вестюблінде мрамор мемориальды ... бар. Оған ... ... ... ... “Совет Одағының Батыры, комсомалка Әлия Молдағұлова осында
оқыды”. Ал, ... ... ... ... ... ... ... Мектептің қарт мұғалималары Галина Николаевна Ендогурова мен Лейля
Сумбатовна Цатурова Әлия жөнінде ... тұта ... ... ... ... ... біздің Әлия мектепте оқыған кезде класс старостасы, пионер
вожатыйы болды”. Ал, мұғалима Марина ... ... ... деп ... “Айрықша адал, турашыл, мейірбан, еңбек сүйгіш, әрі батыл қыз”.
Соғыс Әлия Ленинградта жүргенде басталған – ды. Бірде балалар ... ... ... ... бұл ... көшіңдер деп жатқанын айтты.
“Сен де жинал, бізбен бірге барасың” деді ... ... ... бармаймын, бұл менің туған қалам..” деп жауап берген. Соңғы аз ... ... есі ... қалғандай еді. Ол өз құрбы – құрдастарымен бірге өрт
сөндірді, көшелерді үйінділерден тазартты, ... өзін ... ... ... сезінді. Әйтсе де қаладан көшуге тура келді. 1942 ... ... үйі ... ... қоршаудағы қаладан алып шығуға нұсқау
алды. Балалар үйі Ярослав облысының, Некрасов ауданындағы Ветекое ... ... ... Рыбинск авиация техникумына оқуға түсіп, 3 ай оқыды да,
әскери комиссариатқа арыз ... өзін ... ... ... ... қарапайым қызы осылайша мергендер мектебінің курсанты болды. Қызыл
әскер Молдағұлова байқау атысында “өте жақсы” деген баға алды. 1943 ... ... Әлия ... командованиесінен өзін майданға жіберуін сұрап
рапорт берді.
Міне, майдан. Әлия 54 – ... ... 4 – ... 3 ... ... ... ... майор Моисеев онымен туған ... ... ... қызым ?
- Он тоғызда
Батальон командирі ойланып қалды.Сосын былай деді:
- Бүгін демал, ал ертең штаб бастығы ... ... жай – ... ... таныстырады. Алғы шепке жетуге асықпа, батальон адырлы, саз
батпақты алқапқа орналасқан – ды.
Мерген ... ... ... алғы шебіне бағдарлай көз
салды, сонымен қатар штаб бастығының бірде – бір сөзін мүлт ... Қай ... ... ... ойың бар ? – деп ... ... батпақтың шетіндегі бұтаны көрсетті.
- Қауіпті жер,- деп Винокуров басын шайқады. Бір атқаныңнан – ақ жау ... ... ... қояды.
Ертесіне таң атпай тұрып Әлия штаб бастығы көрсеткен жерге ... ... бойы ... жақтан көз алмаса да ешкімді көре алмады.
Келесі күні судың шолпылы Әлияның құлағы шалды, қараса тегі ... ... ... ... ... үш ... жүр ... Оптикалық прищелден
сұрғылт жасыл тұлғалар анық көрінеді. Әлия демін ішіне ... ... ... Сол ... ... ... ... жер сүзе жалп етіпқұлады,
қалған екеуі қаша жөнелді. Бірақ мерген қыздың ... олар да ... ... басына дейін Әлия отыз екі фашисттің көзін құртқан. Ол
батальонның ...... ... Оны ... да мақтан тұтатын.
Әлия мергендік винтовкасын автоматқа ауыстыра салып, жұртпен ... жиі ... ... ... ... ... 1943 жылы ... айында жауды Казачиха
деревнясынан қуып тастауға бұйрық алды. Совет командованиесі бұл ... ... ... ... ... әскер жіберіп жатқан темір жол
линиясын кесіп тастауды ... – ды. ... ... ... ... пайдаланып, жанталаса қарсылық көрсеті. Біздің роталарымыздың
қарға адым жерге қан ... тура ... ... да болса жауынгерлеріміз
қаймықпай қарсы тұрып, бірте – бірте жау бекіністеріне жақындай берді.
Кенет шабуылдап келе ... ... ... бір ... ... ... ... ер жүрек жауынгерді байқап қалып, оған ... ... ... оқ ... ... ... бағып, сәл бұғып отырып
қалды. ... ... ... ұшып ... да ... ... – деп ... салып,
бүкіл батальонды соңынан ерте алға ұмтылды.
Қиян – кескі шайқастан кейін біздің жауынгерлер биіктікті ... ... ... жан бір ... ... кідіріп қалған. Оның құп – қу
өңінен ... ... ... ... ... тұр. Ал, басындағы
құлақшынынан қою қара шашы дударланып ... ... Бұл ... ... ... Әлия ... еді. Ол осы шайқаста он фашисттің көзін
жойды. Жарасы жеңіл екен, тез ... ... ... да ... ... ... қалған жерін қайтып алмаққа қайта – ... ... ... ... 1944 ... қаңтарда жау солдаттарының үлкен бір тобы ... ... ... ... Қолма – қол кескілес шайқастар басталды.
Әлия автоматпен дәлдеп атып сұм фашисттерді құлатумен болды. ... ... ... қауіпті сезіп қалды. Жалт бұрылып еді, үлгере алмады. Неміс
офицері ... атып ... ... ... ... ... ойып тұрып қалдырған қайран қазақ
қызы бұл дүниеден өзіне еш нәрсе ... ... кете ... қос ... ... ... сөз еді! Дәл осы ат ... атақ қарапайым
қазақ қыздарына берілді дегенге кейбіреулер ... ... ... әлем ... ... ... ... дұшпаны мен достары бар) алдында
қазақтың тек жігіттері ғана емес, ... да ... ... бар ... алтынға теңер қыздарымыз дәлелдеп берді. Иә, Әлия мен Мәншүкті қатар
атағанымызбен әр қыздың өзіне тән жасаған ерлігі, өзіне тән ... ... ...... ... ... пен сұлулықтың қалай ұштасатынын ... - ... қыз ... ... болатынын дәлелдеп берді. Осы алтын
мен күмістей әпкелеріміздің қалдырған ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіздігі үшін Осы Әлия мен
Мәншүктей жас өмірін ... ... ... бойындағы ерлік те осы екі
жұлдыздан бастау алатыны сөзсіз.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. “Арулар отты ... ... ... ... ... қазақстандық батырлары”. “Қазақстан”баспасы.
Алматы,1969
3. “Қазақтар.Казахи”. Көпшілікке арналған тоғыз томдық аықтамалық. 2 –
том. ... ... ... ... ...

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Батырлар жыры мен «Шаһнама» дастанындағы тақырып үндестігі7 бет
Бөлтіріктің «Ел жарыла көшкенде » дастаны4 бет
Екі қабат әйелге қамқорлық10 бет
Мұхтар Әуезовтің «Манас» мақаласы туралы4 бет
Отбасы және отбасы тәрбиесінің бала дамуында алатын орны4 бет
Отбасы құқығының негіздері10 бет
Отбасындағы дағдарыс түрлері3 бет
Талаққа ажырасуға себеп болатын он жеті іс3 бет
Қазақ батырларының наным-сенімдері мен этикасы4 бет
Қаныш Сәтбаевтың16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь