Аңырақай шайқасы

Мазмұны
1. Кіріспе. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
2. Зерттеу бөлімі . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
2.1 Аңырақай шайқасы болған жер және Аңырақай шайқасы . . .. 5
2.2 Аңырақай шайқасы туралы деректер негізінде жазған
ғалымдардың еңбегі . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
2.3 Қазақ батырларының әскери өнері . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
3. Қорытынды . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
4. Пайдаланған әдебиеттер тізімі . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
1. Кіріспе
Аңырақай шайқасын зерттей отырып, ғасырлар бойы атадан балаға мирас болып келген Ұлы қазақ даласын бабаларымыздың жаудан қорғағанын, ұлт үшін дүниедегі ең биік –тәуелсіздік пен ауызбіршілік екенін айтқым келеді. Сондықтан Аңырақай шайқасын және оның тактикасын (тәсілдерін) таңдап алдым. Өткені «Аңырақай шайқасы» қазақ ауызбірлікте болса, қандай да болмасын дұшпанын жер ете алатынын, рухы жоғарғы ұлы ұлт екенін дәлелдеген сындарлы кезең. Осы тарихи оқиғаны зерттеу үшін мен көп кітаптарды ақтардым, мұғалімдерден сұрадым. Оның әрбір кейіпкерінің мінез-құлқын ашуға әсіресе Қазбек Тауасарұлының «Тұп тұқияннан өзіме шейін» атты кітабы қатты көмек берді. Қазақ халқының мемлекеттік заң жүйесін жасаған үш кемеңгер Төле би, Қаз дауысты Қазыбек, Айтеке билердің адам сүйсінетін ғажап істерінен дерек, жұрттың назарын аударғым келеді. Қанжығалы Бөгембай, қаракерей Қабанбай, Шапырашты Наурызбай батырлардың ерліктері мен өмірбаяны, қазақ тәуелсіздігі үшін соғысқан, атын естісек те нақты ерліктерін біле бермейтін біраз батырлары туралы баяндамақпын. Қазақ халқының тарихи тағдыры туралы Ел басымыз Н.Назарбаев:«менің халқымның басынан өткізген ең қиын жылдардағы аяусыз да, қатал өмірдің ағымында мәңгілікке жойылып кетудің алдында тұрып көрсеткен ерлігі мен төзімділігі мені таң қалдырады. Қазақтар бірнеше рет өлім алдында тұрды. Бірақ олардың өмірге деген, бостандыққа деген құштарлығы қайтадан аяғына тік тұрғызды»,-деп жазады. 1723жылы қазақ халқы үшін «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» деген атпен қалған ең қайғылы кезең болды. Осыған байланысты Шәкәрім Құдайбердіұлы Қалқаман Мамыр» поэмасында былай деп суреттейді:
Осы жол қазаққа белгілі жол,
Ақтабан шұбырынды дегені сол.
Жаяу жүріп табаны әппақ болып,
Қорлық көріп қазақтың шұбырғаны ол.
Саматұлы Қалиолла Ахметжановтың «Жарған темір кигендер» деген кітабын пайдалана отырып: қазақ батырларыны кәсіптік әскери құралдары «бес қару», яғни қару-жарақты қолдану әдісін зерттеу. Сонымен қатар қазақ халқында соғыс жүргізудің, бүкіл әскермен айқас өткізудің, шабуыл жасау мен шегінудің тағы басқа түрлі тактикалары, әдіс-тәсілдері өте көп болғанын
1. «На пороге XXL века». Алматы 1996жыл, 206-бет
2. Қазақ Әдебиеті «Қалқаман Мамыр» поэмасы
дәлелдеу басты мақстым. Бұл еңбекте осы тақырыпқа қатысты мәселердің бәрін көтеріп, бәрін шешу мүмкін емес, бірақ көптеген айтылмай жүрген проблемаларды қарастыруға мүмкіндік бар. Жазба деректер, ауыз әдебиетінің үлгілері, бейнелеу өнер материалдары қазақ халқының соғыс өнеріне өзіндік ерекшелігі бар, ортақ жүйе болғанын көрсетеді. Бұл өнердің даму тарихын анықтап, бар ерекшелігімен түгел қалпына келтіру үшін терең , түбегейлі зерттеулер қажет.
4. Пайдаланған Әдебиеттер тізімі:
1. Қ.С.Ахметжанов. Алматы.1996 жыл. 256бет
2.Ақтабан шұбырынды. 272-278бет. Қазақ көне тарихы. Алматы 1993 жыл. 400 бет
3.Бұланты шайқасы.Қарағанды-1998жыл. 64 бет
4.В.В.Галиев. Мысль. Алматы-200жыл 61-65 бет
5. І.Есемберлин. Алматы-1973жыл. «Жанталас». 320 бет
6.Егемен Қазақстан газеті. 25.10.2000жыл
7.Қаз. ұллтық энциклопедиясы. Алматы-1998жыл. 72 бет
8.М.Қозыбаев. Тарихи зердесі. (Замана асуы) 1-кітап Алматы ғылым 19998жыл. 344бет
9.Қасымбаев. Қазақ тарихы.2000жыл №2 53-57 бет
10.М.Мағауин . Алматы-1994жыл 130-140 бет. 239бет.
11.К.Маданов.Алматы-19995жыл 76-82бет
12.Мұхаметқанұлы Нәбижан. XV ғасырдан XVIII ғасырға дейін. Тарихи зерттеулер.Шежірелік деректер. Алматы-Жалын 1994жыл. 40-57 бет
13.Н.Ә.Назарбаев. Аңырақай шайқасы туралы. 282-284 бет.Тарих толқынында.Алматы. 1999жыл. 296бет
14.О.Сұмағұлұлы, М.Қожаев,А.Оразаққызы.
Алматы-Атамұра-1999жыл. 176 бет
        
        Бағыты:Қазақстанның тарихи ескерткіштері және болашақ дамуы бар саяхат маршруттары
Сексиясы :Тарих
Тақырыбы: ... ... ... ... ... ... ... өз аты жөніңді жаз
Мысалы:Авторы:Болат Әділ, 9 сыныбы ,
... ... ... ... ... ауылы
Мына жерге өз жетекшіңді жаз
Мысалы:Жетекшісі:Сексенбаева Винур Намысбайқызы, ... ... ... ... ... ... ... кеңесшіңді жаз
Аннотация
ғылыми жұмыс
Ж О Б А С Ы
Оқушының ғылыми жұмыспен айналасуының өзі,оның ізпемпаздығы мен қабілеттілігі бар екенін айқындап ... ... ... күні ... ... ... зерттелген немесе зерттеуді қажет ететін тың тақырыптар жеткілікті.
Соны ғылыми тұрғыдан зерттеп,тән-тағынасын ашып көрсетуге талпыныс жасап отырған мен ... ... ...
тақырыбындағы зерттеу жұмысы ең алғаш баспалдағы деуге болады.
Зерттеу мақсаты: Аңырақай шайқасын зерттей отырып , ғасырлар бойы ... ... ... ... ... Ұлы қазақ даласын бабаларымыздың жаудан қорғағанын ,ұлт үшін дүниедегі ең биік-тәуелсіздік пен ауызбіршілік екенін айтқым ... ... ... ... ... қолданған қарулары туралы Еуропалық бағыттағы ғылымда теріс көзқарас қалып келген болатын . Кейінгі кезде археологиялық материалдардың негізінде орыс ... ... ... ... ... ... ... зерттелді.Зерттеу нәтижесінде қару-жарағымыз көрші елдерден кейін қалған емес,қайта озық алда болды.
Аннотация
В работе приведена новая информация об истории ... ... ... ... ... примеченная тактика, виды оружия, военное искусство, умение и мастерство воинов, а ... ... ... ... ... в ... казахского народа от джунгарского ига.
Данная работа ставит своей целью посредством этих исследований воспитывать у ... ... ... патриотизма и укрепления и расширение национального сознания.
В труде приведены новые факты, неотраженные в учебниках , не полностью исследованное наукой, мало ... в ... ... то, как был ... ... ... ... перевес в численности войск и оружия.
В этих исследованиях говорится о роли биев Толе, Казыбек, Айтеке в единении ... и ... ... в ... ... в ... ... освоение казахскими батырами военной тактики и уменьшение принять на деле тактические приемы боевого искусства. ... ... ... ... названия местностей казахской степи. К примеру: .
Изучая тактику Анракайского сражения, исследователь ... ... ... и ... , использованных казахскими воинами в данной битве, из них восемь тактических глубоко раскрывает.
The Summary
In job is given the new ... on a history Anyrakai of battle, noticed tactics. kinds of the weapon, military art, skill, and skill ... and also ... meaning ... Anyrakai of fight in clearing the Kazakh people from djyngar yoke is more widely ... given job puts by the purpose by means of these ... to bring up at young generation of feling patriotism both strengthening and expansion of national ... work the new facts not ... in the ... not ... ... science poorly reflected in fiction are given now the enemy having significant overweight in number of amries and weapon was ... these ... is spoken about a role biev Roofing felt, Kazibek, Aiteke in a ... of people and ... of legality in a degree. The deep development Kazakh batirami of military tactics and ... is ... in work to accept on business tactical ... of battler dashing art. The former ... names of ... of the Kazakh steppe here are used. For example: , >
Studying tactics Anrakai of battle.the researcher specifies sixteen methods and ... used Kazakh soldies in the given ... them eight tactical deeply ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
2. ... ... . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Аңырақай шайқасы болған жер және Аңырақай шайқасы . . .. ... ... ... ... ... негізінде жазған
ғалымдардың еңбегі . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... өнері . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Пайдаланған әдебиеттер тізімі . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... зерттей отырып, ғасырлар бойы атадан балаға мирас болып келген Ұлы қазақ даласын бабаларымыздың жаудан қорғағанын, ұлт үшін ... ең биік - ... пен ... екенін айтқым келеді. Сондықтан Аңырақай шайқасын және оның ... ... ... ... ... қазақ ауызбірлікте болса, қандай да болмасын дұшпанын жер ете алатынын, рухы жоғарғы ұлы ұлт ... ... ... ... Осы ... ... зерттеу үшін мен көп кітаптарды ақтардым, мұғалімдерден сұрадым. Оның әрбір кейіпкерінің мінез-құлқын ашуға әсіресе Қазбек ... атты ... ... ... ... ... ... мемлекеттік заң жүйесін жасаған үш кемеңгер Төле би, Қаз дауысты ... ... ... адам ... ... ... ... жұрттың назарын аударғым келеді. Қанжығалы Бөгембай, қаракерей Қабанбай, Шапырашты Наурызбай ... ... мен ... ... ... үшін ... атын естісек те нақты ерліктерін біле бермейтін біраз батырлары туралы баяндамақпын. Қазақ халқының тарихи тағдыры ... Ел ... ... ... ... ... ... үшін деген атпен қалған ең қайғылы кезең болды. Осыған байланысты Шәкәрім Құдайбердіұлы Қалқаман Мамыр>> поэмасында ... деп ... жол ... ... ... ... ... сол.
Жаяу жүріп табаны әппақ болып,
Қорлық көріп қазақтың ... ... ... ... деген кітабын пайдалана отырып: қазақ батырларыны кәсіптік әскери құралдары , яғни ... ... ... ... ... ... қазақ халқында соғыс жүргізудің, бүкіл әскермен айқас өткізудің, ... ... мен ... тағы ... ... ... әдіс-тәсілдері өте көп болғанын
* . Алматы 1996жыл, 206-бет
* ... ... ... ... ... ... Бұл еңбекте осы тақырыпқа қатысты мәселердің бәрін көтеріп, ... шешу ... ... ... ... ... жүрген проблемаларды қарастыруға мүмкіндік бар. Жазба деректер, ауыз әдебиетінің үлгілері, бейнелеу өнер материалдары қазақ халқының соғыс өнеріне өзіндік ... бар, ... жүйе ... ... Бұл өнердің даму тарихын анықтап, бар ерекшелігімен түгел қалпына келтіру үшін терең , ... ... ... ... ... ... болған жер және аңырақай щайқасы
Таңдап алған тақырып бойынша бұрыннан белгілі ... ... ... ... ... облысы Шу ауданы жеріндегі тау сілемі. Шу- Іле тауларының оңтүстік-шығыс бөлігіндегі тарихи жер аты. ... ... 1295 ... ... ... ені 5километр. Архей гнейстері мен кристалды тақтастардан түзілген. Беткейлерінің оңтүстік-батысы жазық, солтүстік-шығысы құлжар, қорым ... ... ... Қиыршық тас аралас-қан қоңыр топырағында жусан, бетеге, селеу, қараған, тобылғы, ал тау ... бұта ... қау ... ... көлінің маңында 1729жылы (кейбір деректерде 1730жылы) қазақ жасақтары жоңғар басқыншыларын ойсырата жеңген. (1729жылдың мамыр-маусым, кейбір деректерде 1730жыл) біріккен қазақ ... ... ... қарсы жүз жылдық азаттық соғысында бетбұрыс жасаған ең ірі жеңісі. ... ... ... үш жүз ... (Жолбарыс, Сәмеке, Әбілқайыр), билер (Төле, Қазыбек, Әйтеке), сұлтандар , батырлар ... ... ... ... ... ... ... жауға қарсы бірыңғай шабуылға шығуға мүмкіндік туғызды. Саяси және әскери бірлікке қол жеткізген үш жүздің жасақтары 1728жылдан бастап, ... пен Шу ... ... ... ... ... бастады. Бұл кезде қалмақ қонтайшысы Севан Рабдан өліп, ... ... ... ... ... ... бастап еліміздің Шығысы мен Жетісуды, Оңтүстігін, Сырдарияның орта ағысына дейінгі өңірді басып алған жоңғарлар енді қазақ жерін ... ... ... еді. Балқаштың оңтүстігінде үлкен шеп құрып,үш жүздің жасақтары шешуші ... ... ... ... бұл жер ... тауы ... Бұл ... бауырында , деген жер атаулары күні бүгінге дейін сақталған. Аңырақай шайқасы солтүстігі ... ... Отар ... ... Шу, ... Күртіге дейінгі аралықтағы бедерлі жерлерде өткендгін, бұл өңірде жиі кездесетін қазақ, қалмақ қорымдары дәлелдейді. Бұл қорымдар КСРО Бас ... ... ... ... ... ... аталатын осы өңір. Шамамен көктемде басталып, жаз айларына ұласқан 40-45күн майданда біртіндеп басым түсе бастаған ... ... ... ... ... Алакөл емес) маңында жеңіске жеткен. Балқаштың оңтүстігіне қарай 120километр шамасындағы бұл көл ... ... деп ... ... ұзындығы 10-12 километр, ені 2километр. Оның қасындағы шайқас өткен соғыс алаңының ұзындығы
30-35километр, ені ... ... ... ... ... ... ... әскері қатысты деген болжам бар. Орыс барлаушыларының деректеріне қарағанда 1723-1725 жылдары қырғынға көп ұшырап, жері жау қолында қалған Ұлы жүз 10мың ... ... Орта жүз ... саны ... ... ... көбірек сақталған Кіші жүз жер шалғайлығынан 10-15мыңдай әскермен келді деп топшалауға болады. Үш жүздің жасақтарының ... ... ... бас ... ... жүзеге асырды. Аңырақай шайқасында алғашқыда позициялық, күштерді барлау соғысы ... Екі жақ та ... ... ... ... өз ... ... пайдаланып, жауын аз шығынмен көп қыруға ... ... ... ... ... басым еді. Мылтық пен бірге өздеріңде құйылған, Ресейден сатып алынған әр түрлі қашықтықта атқылайтын зеңбіректері де болды. Қазақтар бұл ... ... ... ұрыс ... ... байқатты. Көптеген қазақ батырлары соғыс өнерін жетік білетінін көрсетті. , , тағы басқа қазақтың байырғы тәсілдерін ... ... Ұлы жүз ... ... хан Төле би басқарды. Бұл қолдың құрамындағы Дулат тайпасының әр ... ... ... ... ... ... ... Сәмен, ошақтыларды Саңырақ, ыстыны Төлек, Албандарды Хангелді ... ... Кіші жүз ... Тама ... ... ... тағы ... батырлар басқарып, үлкен ерлік көрсетті. Қазақ садақшыларының жеке жасағын ошақты Саурық батыр басқарды. Шайқасқа болашақ қолбасшы шапырашты ... да ... ... ... ... ... қалмақ Аңырақайды, шымыр Ақша батыр қалмақ дәржіні өлтірді. ... атты жер бар). Бұл ... ... ... ... ... ... Күнту Барлыбай, Сиқым Қарабатыр сияқты тағы басқа батырлар шейіт болды. ... ... ... ... есін жия ... қалған қалмақтар сусыз сортаң жерде шөлге ұшырап, одан әрі ... ... ... ... ... жөңкіле қашты. Болат ханның інісі Сәмеке ұлы хандыққа сайланбайды. ... ... ... баласы жас Әбілмәмбетті қолдады.
2.2 Аңырақай шайқасы туралы деректер негізіндер жазған ғалымдардың еңбегі.
Аңырақай шайқасы туралы жоғарыда айтылған тарихи ... ... ... осы ... ... ... ғалымдардың еңбегіне жеке жеке тоқталайын .
оқиғасы туралы кезінде Мәшһүр Жүсіп қалам тартып,деректер ... ... ... ... ... үш жүздің басын қосқан құрылтайы-ірі тарихи оқиға. Отан тарихында ел бірлігін баянды еткен бұл жиын туралы ғалымдар ізденіз жасап, зерттеулер ... ... ... халықты Жиделі Байсын жерінен Шу асып, Арқаға жеткізген шақшақұлы Жәнібек еді. Үш жүз ... ... ... ... ұран ... ұлытауда бас қосып, сарбаздарға темір қыздырып, Дархан ... ... ... жыл ... ... ... ... пештерін қалпына келтіріп, темір балқытып, болат қорытады. Ордабасыдағы шешім бойынша 1727 (1728) жылы ... ... ... ... ... және ... өзендерінің арасында созылған Қарасиыр жазығында үш жүздің қолы қалмақ әскерін ойсырата жеңді. Алғашқыда атанған төбе осы ... ... ... атты ... Орта жүз қанға батып, қасіретке кездескен жылдары, Кіші жүздің батыры Тайлақ, оның жиені, Ұлы ... ... ... үш жыл ... ... егескен жаумен атысып, Бұланты шайқасында ерліктерімен көзге түскенін атап ... ... ... Ұлы Отан ... ... ... бетбұрысты бастап берді. ұшырап қасірет шеккен ... ... ... ... ... тұрса жоңғарларды жеңуге болатынына, туған жерін қайтара ... көзі ... ... ... бекітіп қазақ-қалмақ қарама-қарсылығындағы түбегейлі жеңісті баянды еткен Аңырақай шайқасы, М.Тынышпаевтың айтуынша, 1730 жылдың ... ... ... ... ... туралы кезінде ел арасындағы аңыздарды Ә.Дивев жинаған. Ол аңыздың бірінде Сырдарияның шыршыққа құйылар тұсынан өтіп, Қазығұрттың батысынан Келес - ... ... ... Ұлы ... ... ... теріскірек Орта жүз қолы, Қаратаудың батыс беткейінен Кіші жүз қолы Іле ... ... ... осы ... ... ... топономикалық көмегімен ұлы шайқастың панорамасын жасауға тырысқан. Әбілқайыр хан аты бұл ... екі рет ... Бірі ... ... ... рет Подгоное, Ақыртөбе станцияларының түбінде Әбілқайыр сайы бар. ... ... ... ... ұрыс аясының шеңберін Балқаш, Әбілқайыр тауы, Хантау, Аңырақай тауы, Подгорное, Әбілқайыр сайы, Ордабасы, Әбілқайыр сайы, Ордабасы көлемінде ... Көз ... ... 150-200 ... ... соғыс даласы келеді:Біздің заманымызға жеткен аңыздың бірінде 1730-ит жылының көктемінде Арғанатыға(Ұлытау) деген ұран ... ... үш ... 40мың қол ... Одан ... ... бас қолбасшы болып хан тұқымынан Әбілқайыр атанғаны, қарадан баһадүр Қанжығалы ... ... ... ... ... ... ... тауы атанған жотада Кіші жүз қолы орналасты деп болжамдауға болады. Әбілқайыр ханның қолы қазақ қосынының жартысынан астамы еді. ... ... ұрыс ... ... ... да сыры бар сияқты. Шамасы ол Балқаштың нар қамасында шайқастың шешуші кезінде қосылған қосымша қол болуы мүмкін. Жаудың ... ... ... Ұлы жүз бен Орта жүз ордасы тігілді. Хантау төбесінен Әбілқайыр тауы, Аңырақай тауы, бүтін ұрыс даласы көрінеді. Аңырақайдың сырты Іле ... ... ... дала ... ... көлінің ең тұзды мүйісі жазда кеуіп, ақ тақыр болып, бөлшектенген бөлігі Итішпес Алакөл атанған. ... ... ұрыс ... сол ... ... ... ... Шын мәнінде, Балқашьың мүйісінен Аңырақай тауы 60-75 шақырымдай. Шамасы М.Тынышпаев Итішпес Алакөл мен Іленің Аңырақай ағысына ... ... ... ... аты неге ... ... ел арасында екі түрлі түсінік бар. Бірі- жаудың сағы сынып, бағы ... ... ... ұрыс ... аңырап басына көтерген. Екіншісі-Қапшағай тауын жарып, ен ... ... ... ... ... ағысы аталады екен. Екі таудың ортасында созылып ... ... ... қыста аңырап өкпек жел де соғады Қалай болғанда да Аңырақай даласы Хантауы мен ... ... ... ... Итішпес Алакөлге көсілген кең жазыққа ұласады. Қазақ қолы орналасқан жақпар-жақпар жоталарға неше мың қол сиып ... ... ... мен ... ... ... қашан болды? Бұл әдебиетте екі түрлі пікір таласы кездеседі.Бірінші пікірдің ... ... ... ... Тәтіқара жырау, Мәшһүр Жүсіп, Шәкәрім қажы, Мұхметжан Тынышпаев.Алғашқы үш жырау сол заманның өкілдері, соңғы үшеуі қазақтың ... ... Ұлы ... деп өз ... талай рет айтады. деген жырда Бұқар жырау:
Сен жиырма жасқа жеткен соң,
Алтын тұғыр үстінде,
Ақ ... ... ... құсы қонды басыңа,
Қыдыр келді қасыңа,
Бақ үйіне түнедің... ... ... ... ... ... ... өзінің төртінші толғауында да қайталайды. Бұл арада ... ... ... ... ... ... ... айналған кезін айтып тұр. Егер Абылай 19 жаста Аңырақай шайқасына қатысса, ол оқиға 1730 жылы болғаны. Батыр ... хан ... ... ... ... ... жырау Аңырақай айқасы мен Абылайдың, Абылай мен бүкіл қазақ елінің, ұлт-азаттық қозғалыстың сабақтастығын меңзеп тұр. Бұқар ... ... ... үзеңгілес, жарықтас серігі үмбетай жырау өзінің деп аталатын жырда бекіте түседі.
Жиырма жасқа толғанда, ... ... ... ... ... басын қаққанда,
Қанжығаңа бас байлап,
Жау қашты деп айғайлап ,
Абылайлап шапқанда,
Ұмыттың ба соны Абылай?- ... ... ... ... ... ... жырында мағынасы ашылмай қалған кесек ойлардың сырын нақтылай түседі. Абылайдың жырау серігі ... ... деп ... ... ... келгенде,
Ақ сұңқар құстай түледі,
Азуын тасқа біледі,
Дұшпанға табан тіреді.
Үш жүздің баласы
Ақылдасып,жолдасып,
Хан көтеріп еді... деген
Белгісіз автордың атты ... жас ... ... ... ғажайып суреттеледі. Ол жасы егде тартқан Бөгенбайды Әбілмәмбет хан -деп ... ... ... дей ... ... жекпе-жек кезегін сұрап алғанын жазады.

Дастанда Әбілмәмбет ханның:
-дегенін келтіріп,
- деп ойын жинақтайды.
Мәшһүр Жүсіп өзінің атты еңбегінде Абылайдың жорықта ... ... ... ... ... хан болды деп,оның 48жыл хан болғанын атап кетеді.Егер Абылай хан 69-дан 70-ке қарағаншағында о дүниелік болғанын ... ... ... шайқасына тірелетіні күмән тудырмайды.
Қазақтың ұлыларының бірі Шәкәрім қажы ... ... ... Сабалақтың Шарышшпен жекпе- жеккешығу тарихын баяндайды.Міне , осылай сабалақтың Абылайға айналуын жоғарыда аталған белгілі ,белгісіз ... ... ... жекпе-жекке шығуымен байланыстырады.Екінші пікір- Абылай хан болып жүрген кезінде бір жорықта Серішпен (шарыш) жекпе-жекке ... ... Бұл ... ... Шәді төре Жәңгірұлы (1855-1933) өзінің деген ... ... ... қол ... барған Абылайды:
,-дей келіп
,- деп болжамдайды. Профессор Қасымбаев Ж. Жоғарыда аталған мақаласында бұл ... ... ... ... деп ... Абылай мен Шарыштың жекпе-жегін 1741 жылдың жазында болған деп түйіндейді. Осы мақаланың ... да ... пен ... ... 1733 жылы Ерейментау шайқасында болды деп жазғаны бар. Шәді төре Жәңгірұлының бұл пікірінің осал жері ... пен ... ... ... екі ... қару тең ... бас ... бірі пайдаланылады.Шарыш (Серіш) Абылайды найзамен түйреген, ал Абылай наркескен қылышты таңдаған.(садақ емес). Бұл факт барлық жырларды айтылады.Бұл бір. Екіншіден:Хан ... ... Ол ... ... ұрыс ... шайқас басындағы өлімі жеңіліске әкеледі. Сондықтан әмірі жүріп тұрған хан ондай тірлікке бармайды.Мәшһүр Жүсіп өзінің ... ... ... Сәру ... ... бір жорықта кез болып өлтірген екен деп жазыпты.Сонда -деген Қалдан ... ... ,-деп ... ... ... да ... ... болашақ хан Абылайдың қолындағы қаруы қылыш болғандығын көрсетеді. Бірақ автор Абылайды ол кезде хан еді деп ... . ... ... ... ... ... ... рет ұрыс даласында Серішпен жекпе-жекке шығуы-Аңырақай шайқасы. Абылайдың үзеңгілестері Үмбетай, Тәтіқара ... ол ... ... ... - Абылайдың да, барша қазақтың да ... ... ... ... ұлы ... Шоқан Уәлихановтың ,-дегені тарихи шындық. Мәшһүр Жүсіп: - деуі осыдан. Абылай заманының қайнар басы-Аңырақай!
Аңырақай шайқасы қанша уақытқа созылды?
Бұқар жырау , -деп бұл ... ... ... ... Осы ... Жамбыл облысының жеріндегі деген жер жаудың тентіретіп кейін қашқан сол шайқастың жетінші күні болса керек. Ұлы Отан соғысының соңғы сәті ... ... ... ... пікір айтады. Сөз жоқ, бұл оқиғалардың болғаны рас. ... ең ... ... ... ... туралы деректер бар. Ә.Бөкейханов өзінің атты мақаласында ... ...

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Аңырақай шайқасы» және оның тарихи маңызы5 бет
Аңырақай шайқасы және оның маңызы6 бет
Аңырақай шайқасының маңызы8 бет
Қазақ халқының жоңғар басқыншылығына қарсы азаттық күресі және аңырақай шайқасының маңызы12 бет
«Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» жылдарындағы қазақ халқының тәуелсіздік үшін күресі54 бет
«Аңырақай», «Орбұлақ» және өзге де шайқастар7 бет
Абылай хан7 бет
Абылай (Әбілмансұр) хан13 бет
Бөгембай Ақшаұлы3 бет
Жоңғар хандығының құрылуы және оның басқыншылық саясаты5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь