Балалар қиялын дамытуда ертегі әңгімелердің тигізетін ықпалы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3.4
І БӨЛІМ. Мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың қиялының дамуы
1.1.Мектепке дейінгі кезеңде балалардың қиялының даму ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5.10
1.2.Мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың қиялын дамыту ... ... ... ... ...10.14
ІІ БӨЛІМ. Мектепке дейінгі балардың қиялына ертегі әңгімелердің ықпалы
2.1.Мектепке дейінгі балалардың қиялын ертегі әңгімелердің ықпалы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15.18
2.2.Мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың қиялын ертегі әңгімелер арқылы дамыту жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18.23
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
Кіріспе

Балалардың шығармашылық қиялы мен қабілетін дамыту, олардың практикалық дағдыларды иемденуі сәбилік кезеңнен басталады. Психологтар мен педагогтардың бірлесіп атқарған зерттеулері соңғы жылдары балалардың ақыл – ой және эстетикалық іс-әрекеттерінің, адамгершілік деңгейі неғұрлым жоғарылағанын көрсетті. Мектеп жасына дейінгі балалар бейнелеу өнерімен жалпы топтық сабақтардан тыста, ойынға бөлінген уақытта шұғылданады. Балалардың шығармашылығын ұйымдастырудың ерекше өзіндік мәні бар. Іс-әрекеттің түріне үңілсек, сурет салу, жапсыру, мүсіндеу – балалардың шығармашылық белсенділігін көрсету үшін үлкен мүмкіндік беретін сабақтардың бірі.
Ауыз әдебиеті — халық шығармашылығының айрықша саласы, ауызша шығарылып, ауызша тараған көркем-әдеби туындылардың жиынтық атауы. Қазақ халқының ерте заманда жасаған мұрасының бірі халық ауыз әдебиеті. Жазу-сызу өнері болмаған ерте кезде-ақ қазақ халқы өзінің тұрмыс тіршілігі, қоғамдық өмірі, шаруашылығы мен кәсіюі, қуанышы мен күйініші. Дүниетанудағы көзқарасы жайында неше түрлі өлең-жырлар, ертегі-әңгімелер, мақал-мәтелдер, аңыздар ойлап шығарған және оларды ауызекі күйінде тудырған. Қазақ халқының мұндай сөз өнерін ғалымдар ауыз әдебиеті деп атаған. Сонымен бірге ғылым мен мәдениетте “халық шығармашылығы”, “халық поэзиясы”, “халықтың ауызша сөз өнері” дейтін атаулар да осыған жақын мағынада қолданылады.
Қазақ халқының ауыз әдебиеті өзінің көркемдік-идеялық нәрімен, эстетикалық қуат-тегеурінімен, түрі мен жанрларының молдығымен, тақырыптық және сюжеттік байлығымен, қоғамдық-әлеуметтік және тәрбиелік терең мән-мазмұнымен ерекшеленеді.
Қазақ ауыз әдебиеті – талай ғасырлардан келе жатқан мұра, сарқылмас бай асыл қазына. Одан халқымыздың өткенін білеміз, сол арқылы бүгінгі заманымыздың ұлылығын танимыз.
Қазақтың мақал-мәтелдері болсын, жұмбақ-жаңылтпаштары мен ертегілері болсын – бәрі де балаларды Отанын сүюге, ерлікке, елін қорғауға үндейтіні белгілі.
Балалар бақшасының тәрбиеленушілерін ауыз әдебиетінің үлгілерімен таныстырып, олардың өмірін байыта түсу тәрбиешілердің міндеті болып саналады.
Қиял дүниесінен туған ғажайып оқиғалы ертегілер, батырлар жыры, өмір тәжірибесінің қысқаша қорытындысы – мақал-мәтелдер, ойға түрткі салатын сыр сандықты жұмбақтар, қиыннан қиыстырылған тақпақ жаңылтпаштар – бәрі де балалар бақшасында кең пайдаланылатын дүниелер.
Қазақ халқының тұрмыс-салтын, арман үмітін, өткен өмірін кеңінен танытатын ауыз әдебиеті үлгілерінің көлемді саласының бірі – ертегілер. Ертегілер өте ерте заманда, тіпті жазу-сызу болмаған кездің өзінде-ақ туған. Бұларды халқымыз күні бүгінге дейін ұрпақтан – ұрпаққа ауызша жеткізіп
Қолданылған әдебиеттер

1. Аймауытов Ж. Психология.- Алматы, 1995.
2. Алдамұратов Ә. Қызықты психология.- Алматы, “Қазақ университеті”, 1992.
3. Алдамұратов Ә. Жалпы психология.- Алматы, “Білім” 1996.
4. Әбдірахманов А.,Жарықбаев Қ. Психологиялық орысша- қазақша сөздік.- Алматы, “Мектеп”, 1976.
5. Елеусізова С. Қарым- қатынас психологиясы.- Алматы, 1995.
6. Жарықбаев Қ., Озғанбаев О. Жантануға кіріспе.- Алматы, 2000.
7. Жарықбаев Қ. Жүсіпбек Аймауытұлының психологиялық көзқарастары.- Алматы, 2000.
8. Жарықбаев Қ.Қазақ психологиясының тарихы.- Алматы, 1996.
9. Мұқанов М. Ақыл- ой өрісі.- Алматы, 1980.
10. Тәжібаев Т. Жалпы психология.- 2000.
11. Қазақ ұлттық энциклопедиясы
12. Әуезов М., Әдебиет тарихы, Қызылорда, 1927
13.Сейфоллаұлы С., Қазақтың ескі әдебиет нұсқалары, Қызылорда, 1931
14. Қазақ фольклористикасының тарихы, А., 1988
15. Қазақ фольклорының тарихилығы, А., 1993
16. Жұмалиев Қ., Қазақ эпосы мен әдебиет тарихының мәселелері, А., 1958
17. Ғабдуллин М., Қазақ халқының ауыз әдебиеті, А., 1972
18. Ысмайылов Е., Ақындар, А., 1956
19. Қазақ фольклорының типологиясы, А., 1981
20. Уәлиханов Ш., шығ. жинағы, 5 т. А., 1984
21. Фольклор шындығы, А., 1990;
22. Марғұлан Ә., Ежелгі жыр, аңыздар, А., 1985
23. Бердібаев Р., Қазақ эпосы, А., 1982
        
        Кіріспе
Балалардың шығармашылық қиялы мен қабілетін дамыту, олардың практикалық дағдыларды иемденуі сәбилік кезеңнен басталады. Психологтар мен педагогтардың бірлесіп атқарған зерттеулері ... ... ... ақыл - ой және ... ... ... ... неғұрлым жоғарылағанын көрсетті. Мектеп жасына дейінгі балалар бейнелеу өнерімен жалпы топтық сабақтардан тыста, ойынға бөлінген уақытта шұғылданады. Балалардың шығармашылығын ... ... ... мәні бар. ... ... ... ... салу, жапсыру, мүсіндеу - балалардың шығармашылық белсенділігін көрсету үшін үлкен мүмкіндік беретін сабақтардың бірі.
Ауыз әдебиеті -- ... ... ... саласы, ауызша шығарылып, ауызша тараған көркем-әдеби туындылардың жиынтық атауы. Қазақ ... ерте ... ... ... бірі ... ауыз әдебиеті. Жазу-сызу өнері болмаған ерте кезде-ақ қазақ халқы өзінің ... ... ... ... ... мен ... қуанышы мен күйініші. Дүниетанудағы көзқарасы жайында неше түрлі өлең-жырлар, ертегі-әңгімелер, мақал-мәтелдер, аңыздар ойлап шығарған және ... ... ... ... ... ... ... сөз өнерін ғалымдар ауыз әдебиеті деп атаған. Сонымен бірге ғылым мен ... ... ... ... ... ... ауызша сөз өнері" дейтін атаулар да осыған жақын мағынада қолданылады.Қазақ халқының ауыз ... ... ... ... ... қуат-тегеурінімен, түрі мен жанрларының молдығымен, тақырыптық және сюжеттік байлығымен, қоғамдық-әлеуметтік және тәрбиелік терең ... ... ауыз ... - ... ... келе жатқан мұра, сарқылмас бай асыл қазына. Одан халқымыздың өткенін білеміз, сол арқылы бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... мен ертегілері болсын - бәрі де балаларды Отанын сүюге, ерлікке, елін қорғауға үндейтіні ... ... ... ауыз ... ... таныстырып, олардың өмірін байыта түсу тәрбиешілердің міндеті болып саналады. Қиял ... ... ... ... ... батырлар жыры, өмір тәжірибесінің қысқаша қорытындысы - мақал-мәтелдер, ойға түрткі ... сыр ... ... ... қиыстырылған тақпақ жаңылтпаштар - бәрі де балалар бақшасында кең пайдаланылатын дүниелер.Қазақ халқының тұрмыс-салтын, ... ... ... ... ... танытатын ауыз әдебиеті үлгілерінің көлемді саласының бірі - ертегілер. Ертегілер өте ерте заманда, тіпті жазу-сызу болмаған кездің ... ... ... ... күні ... ... ... - ұрпаққа ауызша жеткізіп келеді. ... ауыз ... ... ... ... ... де адам баласының еңбекке, тұрмыс-тіршілік жағдайына байланысты туған.Жаратылыс құбылыстарын, табиғат сырын жетік білмеген, олардың неліктен болатынын толық түсінбеген ертедегі ... әр ... қиял ... ... ауыр ... ... жайын қарастырған.Қазақ ауыз әдебиеті нұсқалары жас бөбектердің ой-өрісін, дүниетанымын кеңейтеді. Оларды адамгершілікке, ... ... ... ... ... сезімге баулу ісінде шешуші орын алады. ... ... ... ... ауыз ... үлгілерін үйретуге баса назар аудардық. Онда ертегілер оқу, әңгіме мазмұнын жүйелі байланыстырып, әңгімелеуге ... ... ... ... ... сай образды сөздер мен диологтарды, кейбір өлең шумақтарын бұлжытпай жатқа айта білу, екі адамның диалогында кездесетін сұрақ, талап-тілектерді білдіретін сөздерге ... ... ... қою, ... айта ... тәрбиелеу талап етілді. Сәбилердің ой-өрісін дамытуға, қиялын шарықтатуға, тіл байлығын молайтуға ауыз әдебиеті үлгілері - ... ... ... ... ойындары арқылы жүзеге асырылуда. Ауыз әдебиетінің асыл үлгілеріндегі өзекті идея өз ұрпақтарын ... ... ... ... ... ... ... үшін күресе білуге, париотизмге баулу болды. Халық тәрбиесін құндақта жатқан күннен бастап, ат жалын тартып азамат болғанға дейін ... ... есті ... бабалар өсиетін ғасырлар бойы мүлтіксіз іске асыратын болады.Жұмыстың мақсаты: Қазақ ауыз әдебиеті нұсқалары жас бөбектердің ой-өрісін дамытуға, қиялын шарықтатуға, тіл ... ... ... ... балаларды адамгершілікке, тапқырлыққа, еңбекке баулу. Жұмыстың міндеттері:
* ... ... ... тіліне, халқына деген сүйіспеншілігі мен мақтаныш сезімін ұялату.
* Туған өлкеге деген сүйіспеншілігін арттыру.
* Қиялдарын қанаттандыру.
* Ұлттық рухты бойларына сіңіру.
Балалар ... ... ... ... ... ... ... және қол еңбегі - бұл әрекет түрін апталық тақырыпқа, шығармашылық мәні мен мәтініне сәйкестендіре өткізіп, шығарманың қызықты мазмұнымен ... ... ... ... ... мақсатқа бағындырып, бала дамуындағы міндеттерді іске асыруды қамтамасыз етуі ... ... ... ... ... ... жасаған заттардың топқа қажет екеніне және оның теріс ... ... ... ... ... Мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың қиялының дамуы1.1.Мектепке дейінгі кезеңде балалардың қиялының даму ерекшеліктері
Қиял дегеніміз -- ... ... ... мен ... субъективтік образдарын қайтадан жаңартып, өндеп, бейнелеуде көрінетін, тек адамға ғана тән психикалық процесс: (әл-Фараби). Адамда қиял пайда болған кезде ми ... ... ... ... байланыстар түрлі комбинацияларға туседі де, жаңа нәрселердің бейнесі туып ... ... ... ... жасап, өндеу процесінде екінші сигнал жүйесі шешуші рөл ... ... тән ... ... ... топтастыруға болады:1) әр адамның қиял ерекшеліктері оның жеке қызығулары мен қасиетгеріне, алдына қойған мақсатына байланысты болып келеді. Бүл арада суды ... ... ... ... мен ... ... ... емтихан тапсыратын студенттің машинасының тетігін жетілдіруді ойлап жүрген инженердің қиялын салыстырып көруге ... ... ... мен ... ... жас және дара ерекшеліктеріне де, білім тәжірибесіне де байланысты. Мәселен, көргені де, түйгені де көп, өмір ... мол, әр ... ... бар ... адамның қиялы мен енді ғана өмірге аяқ басайын деп түрған жеткіншектің қиялын бір өлшемге салуға болмайды;3) қиял ... ... ... ... ерекшелігіне, табиғат, жер-су қоршауына байланысты да көрініп отырады. .4) қиял адамның барлық ... ... ... ... ... ... алға қойған мақсатты жоспарлап, жүзеге асырудың жолдарын іздестіру қиялсыз мүмкін ... Бұл - ... ... байланысына жақсы мысал. Қиялдың ойлау процесінде алатын орны ерекше. Өйткені ойлау белсенділігі адамды шығармашылық ... ... Ал ... ... қиялдың өте күшті дамуын қажет етеді. Ойлау мен қиял ... ... ... Жан ... осы ... де мәселені шешуге, сұраққа жауап беруге қатысады. Бірақ қиялда мәселені ... ... ... ... Қиял -- мәселені суреттеу, жанды көрініс арқылы ... ... оны тірі ... жалпылай, ұғым, пікір, тұжырым түрінде шешеді;5) адам қиялы еңбек процесінде, іс-әрекет ... ... ... ... ... Мұндағы негізгі шарт: саналы мақсаттың болуы, болашақты ... алу, ... ... ... күні бүрын көре білу, яғни оны өңдеп, өзгертіп, елестете алу -- адам қиялына тән негізгі белгілер. ... ... ... ... әр ... таным-түсінігі әртүрлі формада қиюласып, жаңа сапаға ие болады. Қиял бейнелері адам ... ... бола ... оны белсенді кызметке итермелейді,творчестволық ісіне күш-жігер қосады. Қиял тек теориялық және практикалық қызметте ғана емес ол ... ... ... өмір ... ... орын ... Кісінің өмір жолы, жеке басының ойдағыдай дамуы, ... ... ... ... өмір ... қалыптасуы мүнсыз мүмкін емес. Адам санасының жануар психикасынан басты айырмашылығы адамда ... ... қиял ... ... түрлі елестеулердің өзгеріп, өнделуінің арқасында жасалып отырады. ... ... ... ... ... ... түрлі схемалар мен суреттердің акцентировка (образдың типтік басты белгілерін ... ... жиі ... ... ... ... қарапайым түрі агпютинация деп аталады. Осы әдіс ... ... ... ... ... ... мен түрлі механизмдердің, машиналардың конструкциялары (амфибия -- танк, судан өте алатын жеңіл ... ... -- суға ... үша ... ... қүрастырылады.Агглютинация әдісі ежелгі Мысыр елінде, сондай-ақ, Солтүстік ... ... өнер ... ... орын ... Кдял бейнелерін жасауға қатысатын әдістердің бірі - ... . ... деп ... жеке ... ... ... көрсетілуін айтады. Сөйткенде образ ашық, мәнерлі болып шығады, гиперболада белгілі бір бсйнелердің алға ... ... ... ... жасалады. Ертегілерді, киял-ғажайып бейнелсрді жасауда гипербола көп коллапылады. ... Д. ... ... В. ... ... капиталистердің көсемі В. Вильсонныц бейнелері гипербола әдісімен ... ... ... ... ... жекс ... саны озгертілсді, олардың орны ауыстырылады. Мәселен, үнді мифологиясындагы көп қолды күдайлар мен жегі басты айдаһардыц ... ... ... Қиял ... ... енді бір ... нәрсенің бір жағын ерекше әсерлей көрсету. Карикатуралар мен достық әзілдер ... ... Егер ... ... ескермей, оның үқсастықтарына көбірек көңіл белінетін болса, схематизация әдісі қолданылады. Сурет өсімдіктер дүниесінің элементтерінен ою қиыстыруы осыған мысал бола алады.Қиял ... ... түрі - ... ... ... Типтік образдар жасауда бірінші орында нақты адамның ортақ бейнелері көзге түседі: ,- дейді М. Горький. Типтік образдар жасау дегеніміз ... ... ... барлығына бірдей, ортақ белгілері бар бір образ жасап, жанастыру. Жазушының осылайша жасаған типтік образы бір жағынан жеке ... ... ... ... ... ... та ... Мәселеы, романындағы Қүнанбай образы сол кездегі үстем тап өкілдерінің жай ғана жиынтығы емес, сонымен қатар, ол өзіндік ... ... бар жеке ... да ... Осы әдістер арқылы айтарлықтай маңызды творчестволық қиял образдарын үнемі туғызу ... ... ... жеке ... ... ... мәселелердің түпкі ниетін көздеу дегендер жетіспей жатады. Сондықтан да творчестволық қиялдың жоғары формаларында ғылыми-техникалық көркем әдебиет т. б. онша көп ... ... ... адамдар көбінесе интуицияға жүгініп отырады. ... дара ... Әр ... ... әр түрлі болады, бірінің қиялы біріне үқсамайды. Бір ... ... бай, ... ... ... ... екінші біреулердің қиялы жөнді жетілмеген, пәрменсіз, тар көлемді болады. ... сай, дәл, ... ... ... алатын адамдардың қиялы мазмүнды келеді. Шындықка сай дүрыс қиялдай білетін адамдарда емірдің түрлі салаларынан алынған білім қоры, тәжірибесі, ... ... ... негізінде қалыптасқан айқын сенімі болады. Американың аса көрнекті ғалымы Эдисон қиялы аса күшті дамыған адам болған. Бір машинаны үш түрлі ... ғана ... ... ... деген үйғарымға келіспей, Эдисон машинаны 48 түрлі етіп жасауды үсынған. Бүған керісінше жаңа, соны нәрселерді іздеу, белгісіз нәрсені ашу, ... ... ... ... өзінің өңін айналдырып, босқа лағып отыратын адамдар да болады. ... ... ... Н. В. Гоголь дейтін повесінде өте жақсы көрсеткен.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектепке психологиялық даярлық5 бет
Аймақтық саясат жайлы5 бет
Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытудың теориялық негіздері25 бет
5-сынып оқушыларының қиялын ертегілер арқылы дамыту27 бет
XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы қоғамдық жағдайдың Отырар өңірі ақындары шығармашылығына ықпалы11 бет
XXI ғасыр басындағы Қазақстан-АҚШ өзара ынтымақтастығына энергетикалық әлеуеттің ықпалы және мәні107 бет
«АХҚЗ» АҚ өндірістік қалдықтарының және шығарындыларының аймақтың қоршаған орта компоненттеріне тигізетін антропогендік әсері53 бет
«Батырлық ертегілер»14 бет
«Мектеп жасына дейінгі балалардың тілін дамытудағы ойын технологиясының түрі – ұсақ моториканың маңызы».9 бет
«Палестина-Израиль» қақатығыстарына әсер етуші факторлар негізінде қарастырып Араб шығысындағы мемлекеттердің шиеленістегі алған орны мен саяси ұстанымдардың халықаралық қатынастарға ықпалы63 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь