Сауда жүйесі

МАЗМҰНЫ

Кіріспе 3

1. Сауда саласының даму тарихы 12
1.1. Сауда жүйесінің қалыптасуы 12
1.2. Жәрмеңке саудасы 15
1.3. Сауда үйлерінің қызметі 18

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 26

Қосымша А. 1914 жылғы Сырдария облысындағы патент алған ішімдік сататын орталықтары 29
Қосымша Б. 1904.1907 жылдардағы сауда және өнеркәсіптік кәсіпорындардың ақша айналымдары және кірісі 30
КІРІСПЕ
Зерттеу жұмысының өзектілігі. Қазақстанның қоғамдық-саяси және әлеуметтік-экономикалық өмірінде өзгерістер болып жатқанда, оның өткен тарихи кезеңдерін түсіну мен зерттеудің маңыздылығының артатындығы белгілі. Еліміз тәуелсіздігін алған уақыттан бергі жылдарда қоғамда көптеген өзгерістер, жаңарулар болды. Өткен ғасырдың соңғы онжылдығынан бері ел экономикасын қазіргі заман талаптарына сәйкес дамыту шаралары жүргізілуде. Елімізде кәсіпкерлікке кең ауқымды мемлекеттік қолдау көрсету, оның аясын кеңейту мен нығайту мәселелері жолға қойылып отыр. Бұл жөнінде Елбасы Н. Назарбаевтың 2010 жылғы Қазақстан халқына арналған Жолдауының үшінші бағыты − шағын және орта кәсіпкерлікті қолдау жөніндегі дәйекті іс-қимылға арналып, экономикамызды нығайтатын негізгі қозғаушы күш – кәсіпкерлік екендігін нақты көрсетті [1]. Осыған орай, нарықтық шаруашылықтың ұлттық жобасын құрудың белсенді ізденістері басталды.
Бүгінгі таңда сауда-өнеркәсіпке кең ауқымды мемлекеттік қолдау көрсету, оның аясын кеңейту мен нығайту мәселелері жолға қойылып отыр. Сондықтан, Қазақстанда сауда-өнеркәсіптің қалыптасуы мен дамуы, оның аймақтық ерекшелігін тиянақты түрде зерттеу - заман талабынан туындап отырған қажеттілік.
Қазақстанның оңтүстігі ерте дәуірлерден бері геосаяси, әлеуметтік-экономикалық, этно-демографиялық және мәдени жағынан маңызды аймақ болып табылады. Бұл өлкенің осындай артықшылықтарын қазіргі уақытта тиімді пайдалануды қамтамасыз ету үшін, оның экономикалық тарихына, әсіресе, ХІХ ғасырдың екінші жартысында қалыптаса бастаған жергілікті сауда-өнеркәсіпті дамыту нәтижелеріне объективті баға беру қажет.
Кейінгі жылдары отандық тарихнамада сауда-өнеркәсіп мәселесі бойынша зерттеулер жүргізу жандана бастады. Тарих ғылымындағы бұл өзгеріс, Қазақстандағы сауда-өнеркәсіптің қалыптасу және даму тарихына қатысты жаңаша тұжырымдамалар мен деректер қорын қалыптастыруымен құнды. Дегенмен, зерттеушілер тарапынан Қазақстанның оңтүстік аймағындағы сауда-өнеркәсіптің қалыптасу және даму тарихы кешенді түрде қарастырылмады. Белгілі бір саланың дамуының шынайы көрінісін жасау, оның барлық жақтары қамтылып, олар өзара салыстырылған жағдайда ғана іске асатындығы белгілі. Сондықтан, зерттеуде елдің оңтүстігіндегі сауда-өнеркәсіптің өнеркәсіп, сауда, ауыл шаруашылық және халыққа қызмет көрсету салаларында қалыптасып, дамуына басты назар аударылады. Сонымен бірге, сауда-өнеркәсіптің дамуына әлеуметтік және этникалық тұрғыдан алғанда әр текті кәсіпкерлердің іскерлік мүмкіндіктері мен мемлекеттік қолдаудың ықпалына талдау жасау да өзекті болып табылады.
Осыған байланысты, бұл мәселенің зерттелуі өзекті болып табылады. Ол ең алдымен, 1861-1914 жылдардағы Қазақстанның оңтүстік аймағындағы сауда-өнеркәсіп тарихындағы жетістіктер мен кемшіліктердің объективті бағалануына, сонымен қатар, жалпы Қазақстандағы сауда-өнеркәсіпті дамытудағы әр аймақтың өзіндік орнын, ерекшелігі мен маңыздылығын айқындауға мүмкіндік береді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1 Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтің Қазақстан халқына Жолдауы. Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері. // Егемен Қазақстан. – 2010. – 30 қаңтар.
2 Левшин А.И. Описание киргиз-казачьих или киргиз кайсацких орд и степей: –Алматы: Санат, 1996. – 656 с.
3 Тетеревников А.Н. Очерк внутренней торговли киргизской степи – СПб., 1867. – 71 с.
4 Смирнов Е. Обзор Сыр –Дарьинской области. – СПб., 1887. – 359 с.
5 Гирс Ф. Отчет по ревизии Туркестанского края. // Отчет ревезующего по высочайшему повелению Туркестанский край тайного советника Гирса. – СПб., 1888. – С. 36.
6 Анчиков И.В. К вопросу о русской колонизации Туркестанского края. – С-Петербург: «Типография В.Д. Киршбаума», 1903 г. – 190 с.
7 Кауфман А.А. К вопросу о русской колонизации Туркестанского края. –С-Петербург: «Типография В.Д.Киршбаума», 1903 г. //Отчет Члена Ученого Комитета М-ва З. и Г.И. А.А.Кауфмана по командировке летом 1903 года. – 205 с.
8 Кауфман А.А. Переселение и колонизация // Русская мысль. – Отделение 2.–1908. – №6. − 76 с.
9 Гейер И.И. Туркестан. Изд. второе испр. и дополн. –Ташкент : «Изд. Криснера», 1909. – 124 с.
10 Пален К.К. Отчет по ревизии Туркестанского края,. Всеподданнейшая записка, содержащая главнейшие выводы отчета пройзведенной в 1908-1909 гг., по высочайшему повелению сенатором гофмейстером, графом К.К. Паленом ревизии Туркестанского края. – СПб., 1910. − 353 с.
11 Пален К.К. Материалы к характеристике народного хозяйства в Туркестане. – Отд.1, ч.1. – СПб., 1911. − 65 с.
12 Добросмыслов А.И. Города Сыр-Дарьинской области – Казалинск, Перовск, Туркестан, Аулие-Ата и Чимкент. – Ташкент, 1912. − 204 с.
13 Добросмыслов А.И. Города Сыр-Дарьинской области. Казалинск. Ташкент, 1912. – 176 с.
14 Добросмыслов А.И. Города Сыр-Дарьинской области. Туркестан. –Ташкент, 1912. – 156 с.
15 Добросмыслов А.И. Города Сыр-Дарьинской области. Перовск. –Ташкент, 1912. – 105 с.
16 Добросмыслов А.И. Города Сыр- Дарьинской области. Аулие-Ата. –СПб., 1912. – 176 с.
17 Добросмыслов А.И. Города Сыр-Дарьинской области. Шымкент., –Ташкент, 1912. – 199 с.
18 Масальский В.И. Россия. Полное географическое описание нашего отечества. Туркестанский край. – Т.19. – СПб: «Изд. Девриена А.Ф.», 1913. – С. 415-660.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе 3
1. Сауда саласының даму ... ... ... ... қалыптасуы 12
1.2. Жәрмеңке ... ... ... ... ... 18
Пайдаланылған ... ... ... 1914 ... Сырдария облысындағы патент алған ішімдік сататын
орталықтары 29
Қосымша Б. 1904-1907 ... ... және ... ... ... және кірісі 30
КІРІСПЕ
Зерттеу жұмысының өзектілігі. ... ... ... ... өзгерістер болып жатқанда, оның ... ... ... мен ... ... ... белгілі.
Еліміз тәуелсіздігін алған уақыттан ... ... ... ... ... ... ... ғасырдың соңғы онжылдығынан бері ел
экономикасын қазіргі заман талаптарына ... ... ... ... ... кең ... ... қолдау көрсету, оның аясын
кеңейту мен нығайту мәселелері жолға қойылып отыр. Бұл жөнінде Елбасы ... 2010 ... ... ... арналған Жолдауының үшінші бағыты
− шағын және орта кәсіпкерлікті қолдау жөніндегі ... ... ... нығайтатын негізгі қозғаушы күш – кәсіпкерлік
екендігін нақты көрсетті [1]. Осыған ... ... ... ... құрудың белсенді ізденістері басталды.
Бүгінгі таңда сауда-өнеркәсіпке кең ауқымды мемлекеттік қолдау көрсету,
оның ... ... мен ... ... ... қойылып отыр. Сондықтан,
Қазақстанда сауда-өнеркәсіптің қалыптасуы мен дамуы, оның ... ... ... ... - ... талабынан туындап отырған
қажеттілік.
Қазақстанның оңтүстігі ерте дәуірлерден бері геосаяси, ... ... және ... ... ... ... болып
табылады. Бұл өлкенің осындай артықшылықтарын қазіргі уақытта тиімді
пайдалануды қамтамасыз ету үшін, оның ... ... ... ХІХ
ғасырдың екінші жартысында қалыптаса бастаған жергілікті сауда-өнеркәсіпті
дамыту нәтижелеріне объективті баға беру ... ... ... ... ... ... ... жүргізу жандана бастады. Тарих ғылымындағы бұл ... ... ... және даму ... ... ... мен деректер қорын қалыптастыруымен құнды. Дегенмен,
зерттеушілер ... ... ... ... сауда-өнеркәсіптің
қалыптасу және даму тарихы кешенді түрде қарастырылмады. Белгілі бір
саланың дамуының шынайы ... ... оның ... ... қамтылып, олар
өзара салыстырылған жағдайда ғана іске асатындығы ... ... ... ... ... ... сауда, ауыл
шаруашылық және халыққа қызмет көрсету салаларында қалыптасып, ... ... ... ... бірге, сауда-өнеркәсіптің дамуына
әлеуметтік және этникалық тұрғыдан алғанда әр текті кәсіпкерлердің ... мен ... ... ... ... ... да ... табылады.
Осыған байланысты, бұл мәселенің зерттелуі өзекті болып табылады. Ол ... ... ... Қазақстанның оңтүстік аймағындағы сауда-
өнеркәсіп тарихындағы жетістіктер мен ... ... ... ... ... ... ... әр аймақтың өзіндік ... ... мен ... мүмкіндік береді.
Зерттеу жұмысының негізгі нысаны. 1861-1914 жж. Қазақстанның оңтүстік
аймағындағы сауда-өнеркәсіптің қалыптасу және даму ... ... ... оңтүстік өлкесіндегі сауда-өнеркәсіптің қалыптасуының
алғышарттары мен оның ... ... ... ... ішкі және ... сауда-өнеркәсіптің түрлері мен оңтүстік ... ... ... ... және этникалық құрылымы зерттеу
пәні болып табылады.
Тақырыптың зерттелу деңгейі мен ... ... ... ... ... ... даму ... әр түрлі аспектілер
бойынша ... ХІХ ... ... ... ... ... беретін А.И. Левшин [2], А.Н. Тетеревников [3], Е.
Смирновтың [4] еңбектері құрайды.
А.И Левшин қазақ қоғамындағы ... ... ал ... ... ... сауданың дамуына сипаттама жасады. Сырдария
облысының ... ... ... Е. ... ... ... Оның
зерттеуі жалпы шолу сипатында қарастырылды.
Сол сияқты Гирс Ф [5], Анчиков [6], А.А. ... [7] ... осы ... зерттеуге арнады.
Оңтүстік өлкенің отар аймаққа айналуы, патша әкімшіл Анчиков ... ... ... ... тақырыбына арнады. Аталған автордың
еңбегі отарлық сипатта жазылғанына қарамастан, сол кезеңдегі қазақ қоғамына
капиталистік қатынастардың ... ... ... және ... ... ... ... деректер береді. А.А. ... ... ... ... отар ... рөлі ... Онда патша
әкімшілігінің отарлау ... үшін ... ... ... аймағы
мәселесі қозғалды. Аталған авторлардың еңбектерінің ... ... ... сол ... ... ... капиталистік
қатынастардың енуі, сауда-өнеркәсіптің қалыптасу және даму ... ... ... құнды фактілік деректер береді.
Отар аймақтағы ... ... ... ... ... дамуды ұсынған авторлар да кездесті. Солардың бірі - ... [9]. 1909 жылы ... ... ... деп ... ... ... өлкесінің экономикалық даму деңгейінің ... ... ұсақ ... ... және ... ... ... атап
өтті. Сонымен қатар, аталған мәселелердің шешімін табу, несие жүйесін
дамыту мәселесін көтеріп, ... ... ... [10; 11] ... ... жүргізген тексерісі бойынша
жасаған есебінде Сырдария және Жетісу облыстары ... өте ... ... ... берілген. Сонымен қатар, облыстарды отар ретінде
игерудің тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... халыққа арзан несие беру, сауда байланыстарын күшейту, ұсақ
шаруашылықты нығайту тәрізді біршама маңызды ... ... ... ... Добросмысловтың [12] зерттеуінде Сырдария облысындағы қалалардың
экономикалық дамуы, ... ... және ... ... ... ... ақша айналымы туралы мәліметтер келтірілген. Сонымен
бірге, Сырдария ... ... [13], ... [14], Түркістан [15],
Шымкент [16], Әулиеата [17] қалаларындағы сауда, өнеркәсіп және халыққа
қызмет ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуына толық дерлік шолу
жасаған В.И. Масальский [18], В.А. Васильев [19] еңбектері.
Оңтүстік Қазақстан экономикасының капиталистік ... ... ... ... еңбегінде де орын алған. Оның еңбегінде мал шаруашылығы,
өнеркәсіп және сауда мәселелері қарастырылады. Ол ... ... ... көп жұмсалғанын айтады. Сонымен қоса банк, кредит
мәселелері қозғалып, оның өсімқорлық ... ... ... ... жол
қатынасының өлкенің экономикалық дамуында жақсы әсер еткенін көрсетті. ... ... ... ... өлке капиталистік даму жолына
түсті, енді оны дамытуға көмектесу ... ... ... өз еңбегінде Жетісу облысының ауыл шаруашылығы саласындағы
сауда-өнеркәсіптің қалыптасуы мен дамуы, оның ішінде ауыл ... ... ... ... ... өнеркәсіп орындарының
техникалық жабдықталуы, ондағы жұмысшылардың жағдайы туралы зерттеулер
жүргізді. В.А. ... ... ... туралы: «Жетісу облысында
шарап монополиясы болған жоқ ... ... ... ірі ... болды» [19; 183 б.] - деген пікір білдірді. Ол сонымен қатар,
облыстағы ... ісі және ... ... «бұл ... әлі ... ізденістер аймаққа орыстар келгелі бері жүргізілуде, бірақ
тұтас сараптама жасалатын өнеркәсіптік барлау жүргізілген жоқ, ... ... ісі ... айтуға әлі ерте» [19; 198 б.] - деп жазды.
Сауда өнеркәсіп орындарының дамуы және ... ... ... С.А
Просьбин [20], В.В. Заорская және К.А. Александердің [21] зерттеулері
арналады. В.В. ... және К.А. ... ... Түркістан
өлкесіндегі өнеркәсіп орындары, олардың капитал айналымы, өндіріс көлемі,
жұмысшылардың саны мен жағдайы, өнеркәсіптік салықтан ... ... ... ... ... ... ... экономикалық жағдайы ХХ
ғасырдың басындағы ұлттық интеллигенция өкілдерінің еңбектерінде талданды.
Олардың ішінде С. ... [22], Ә. ... [23] және ... [24] ... ... ... ... ресейлік капитализмнің қазақ қоғамының дамуына үлкен
әсер еткендігін жаза ... оның ... ... ену ... мен ... қажеттілігін атап көрсетті және сауда капиталының енуі ... көп ... ... Ол ... ... «Капитализмнің далаға енуі.
Қазақтың халық ... ... және одан әрі ... ... капитализмнің қазақ қоғамының дамуына үлкен әсер еткені сөзсіз -
дей отырып, оның ... ... ену ... мен ... ... ... және оның ішінде ең алдымен сауда капиталының енуі
туралы ... баса ... ... Сауда капиталының енуі жайында
мәселеге ... ... ... ... ... ... қоғамы тарихында
сауда және өсімқорлық капиталының зор рөл ... атап ... ... ... ... кейін жергілікті сауда капиталы мен ресейлік ... ... ... басталды.
Жергілікті отаршыл үкімет басшылары орыс саудагерлеріне барынша қолдау
көрсетіп, қорғаштап отырды деп ... ... ... баса ... ... ... капиталы мақта мен мал өнімдеріне толық
монополия орнатты дейді, әрі мақта сатып алумен, ... ... ... ... ... және мал ... ... Жетісу
мен Құлжа базарларының қожалары Тақтабай мен ... ... ... ретінде атайды.
Кеңестік дәуірдің зерттеушілері патша өкіметінің саясатындағы оңтүстік
аймақтың орны мен патшалық ... ... ... ... ... ... қоғамының саяси-экономикалық дамуы, қоныстандыру
нәтижелері жөнінде құнды еңбектер жазды.
Мысалы, С.З. Зиманов [25], Ц.Л. Фридман [26; 27] Б. ... ... ... [29; 30], Э.Д. ... [31] ... ... жоғары.
Ц.Л. Фридман революцияға дейінгі кезеңдегі Қазақстаның банк, несие
жүйелерінің ... ... мен даму ... ... ... ... ... капиталының үлесін зерттеді. Оның негізгі зерттеу
нысанына түсті металл, көмір, мұнай өнеркәсіптері ... ... ... ... және ... жағдайының
өзгеруін, өнеркәсіп дамуының отарлық сипатын алғашқылардың бірі болып П.Г.
Галузо зерттеді. Ол ... ... ... ... дамуын қамти
отыра, өлкедегі мақта шаруашылығының өркендеуі және мұндағы кәсіпкерлердің
еңбегіне ерекше талдау жасады. П. ... ... ... Ресейдің
Қазақстанда жүргізген отарлау саясаты; отарлағаннан кейінгі өлкенің ... және ... ... ... даму ... ұлттық құрамның патша әкімшілігінің шаруаларды қоныстандыруы
салдарынан өзгеру мәселелері зерттелді.
Осы кезеңдегі Қазақстанның этникалық, ... ... ... Э. ... [32] және Т.К. ... [33] үлес ... дейінгі Қазақстандағы сауда мәселесінің түрі және сипаты
мәселесін Т.К. Литвинов зерттеді. Ол ірі ... ... ХІХ ... ... мен ХХ ... ... өсе ... және олардың банктерден
кредит, вексель алып, капиталистік қатынастарға ... ... ... ... ... буржуазиясының қалыптаса бастауымен қатар ... ... ... өзінің натуралдық сипатынан айырылып,
сауда айналымына ... ... ... ... ... бола ... Ұлттық капиталдың сауда, негізінен өсімқорлық капитал түрінде
қалыптасып үлгергендігі, бірақ ... ... ... ... ... буржуазияның қалыптасу процесінің кешігуі, баяулығы,
экономикалық әлсіздігі, орыс және ортаазиялық сауда буржуазияларының ... ... ... Ол ... ... ... қалыптасу
мәселесін Қазақстанда сауда капиталының қалыптасу процесімен байланыстырып,
қарастыра отырып арнайы зерттеген алғашқы зерттеушілердің ... Бұл ... ... ... қазақтың сауда буржуазиясының үш – ұсақ, орташа
және ірі топтары болып бөлінді деген ... ... ... ... мен ... ... жарық көрді.
Түркістан аймағындағы әкімшілік бөліну, жаңа жерлер үшін қабылданған
мемлекеттік салық жүйесі ... ... ... көзі ... ... ... жылы жарыққа шықты. Бұл жинақта М.Г. Масаевичтің [34] ... ... 1867 ж., 1886 ж., 1891 ... ... материалдары берілген.
Қазақстанда ауыл шаруашылығына капиталистік қатынастардың ену ... ... [35] ... ... мақаласында қарастырып отырған кезеңдегі Оңтүстік
Қазақстан тұрғындарының саны және құрамына талдау ... ... ... ... ... ... тарихнамада сауда-өнеркәсіп
тарихына жеке зерттеу арналған жоқ. Дегенмен, капиталистік қатынастарды
зерттеу ... ... ... салалары қарастырылды. Олардың ішінен
С.Е. Толыбеков [37], Н.В. ... [38], В.Я. ... [39], ... [40], Н.Е. ... [41; 42] Л.Е. ... [43], М.У. ... ... жасалды.
Байлардың пайда болуымен олардың жаңа әлеуметтік түр алуы, яғни
буржуазиялануы туралы мәселе ... ... ... ... мәселелердің бірі
болды. Толыбеков қазақ халқының әлеуметтік құрылысы туралы: ... ... топ ... олар монғол шапқыншылығына дейін-ақ өмір сүрді деген
пікір ... С.Е. ... ... ... әлеуметтік-
экономикалық құрылымын зерттеу де маңызды шығармалардың бірі.
Бірінші ... ... ... ... ... М.Х. Асылбековтың [45] еңбектерінде жақсы бейнеленді.
Ж.К. Қасымбаев [46] Қазақстанның Орталық Азия және Қытаймен сауда ... ... ... ... ... ... еңбектері сауда-өнеркәсіп
тарихын зерттеуде маңызды орын ... ... ... ... жаңа даму кезеңіне аяқ басуы, нарықтық экономикаға өтуі ... ... ... ... арттыра түсті.
Ж.Б. Әбілхожин еңбегінде капиталистік кезеңге дейінгі уақыттағы жеке
сауда-өнеркәсіп бағыттарының мәселелеріне терең ... ... [47]. Ж.Б. ... ... ... ... құрылыстағы жеке сауда-өнеркәсіп тенденцияларының ... ... ... ... Зерттеуші жалдамалы
еңбек пайдалану категориясына сараптама жасап, өндірістегі қосымша ... ... ... бай ... ... экономикалық
мақсатында тұтынуды иеленушілер қатарында болды, ал ондағы өзге біреудің
еңбегін пайдалану ... құн ... жоқ ... ... ... ... тұрмыс-тіршілігі, тіршілік ету кәсіптері, қолөнер
кәсіпшілігінің халыққа қызметі туралы ... ... С. ... ... [48] .
Оңтүстік Қазақстан өлкесіндегі өнеркәсіп мен сауданың дамуы С.Н. Наумов
[49] ... ... кең ... ... ... қоғамның әлеуметтік-экономикалық
құрылымын сараптау мақсатында тарихнамалық зерттеулер жүргізілді. ... Т. ... [50] ... еңбектері маңызды болып табылады.
М.Ф. Пузиков және С.Е. Мамытова [51] ... ... ... ... ХІХ-ХХ ғасыр тоғысындағы сауда-өнеркәсіптің даму
мүмкіндігі және ауыл ... ... ... сауда-өнеркәсіптің
қалыптасу процесі жүргендігін экономикалық ой тұрғысынан қарастырды.
Сонымен, қарастырылып отырған кезеңдегі ... ... ... ... және даму ... осы ... дейін
арнайы түрде талдауға түспеген мәселе болып табылады. Н. Назарбаевтың «Жаңа
әлемдегі жаңа ... атты ... ... Жолдауында атап
көрсеткеніндей, экономикалық өсу мен бәсекеге қабілеттіліктің ... ... ... ... ... онда осы ... ... барысында оның тарихына үңіліп, тәжірибесіне сүйену орынды болмақ [1;
11 б]. Олай болса, ... жж. ... ... сауда-өнеркәсіптің
қалыптасу және даму тарихын өңірлік ерекшелік тұрғысынан жан-жақты ... ... үшін ... болып табылады.
Зерттеу жұмысының теориялық және методологиялық негізі.
Зерттеуде тарихилық және объективтілік принциптері ... ... ... ... – тарихи құбылыстар мен процестерді
барлық қайшылықтары, күрделіліктерімен жан-жақты қарастыру. Сонымен қатар,
барлық деректерге кең ... шолу ... ... ... ... ... ... түрде талдау. Объективтілік принципінің негізінде,
Қазақстанның оңтүстігіндегі сауда-өнеркәсіптің ... мен ... ... да ... ... ... Аталған
принциптің талаптары, тарихи зерттеулердегі тұжырымдамалар мен әр түрлі
деректердегі ... ... ... анықтауға мүмкіндік
береді. Тарихилық принципі, белгілі бір ... мен ... ... ... ... олардың өзара байланысы мен әсерін жан-жақты
зерттеу міндетін алға қояды. Ол да, ... ... ... шешуде,
деректерге мүмкіндігінше толық талдау жасауды талап етеді. Сондықтан,
зерттеуде Қазақстанның ... ... ... ... әр ... ... бейнелейтін деректер қоры ... ... ... ... логикалық, құрылымдық, жүйелілік,
хронологиялық, сандық, салыстырмалы-тарихи әдістер қолданылды.
Зерттеу жұмысының мерзімдік және ... ... ... ... ... ... ... оның ішінде оңтүстік аймақтағы сауда-
өнеркәсіптің қалыптасуына тигізген ... ... ... революциясына
дейінгі аралықты қамтиды. Ресей империясы қазақ жерін отарлауды ... ... ... ... және ... ... жүргізу
негізінде жүзеге асырды. Осының ... ... ... ... нарыққа тартылды. Тақырыпты реформалар дәуірі (1861 жыл) мен Қазан
революциясы (1914 жыл) аралығында зерттеу, Оңтүстік ... ... ... ... зерттеуге мүмкіндік беріп, қазіргі
кезеңдегі экономикалық дамуда отандық тәжірибеге сүйенуге жағдай туғызады.
Зерттеу 1914 жылмен ... ... осы ... ... ... байланысты, сауда-өнеркәсіп саласы түбегейлі өзгеріске ұшырады.
Тақырыптың территориялық шекарасы Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-
шығыс аймағын қамтиды, ... ... ... кезеңде елдің саяси және
экономикалық орталығы ретінде үлкен ... ... ... және ... қарастырылған.
Аталған аймақтағы экономикалық ... ... өзге ... ... ... ... ... табиғи-климаттық ерекшеліктер
мүмкіндік беретін агроөнеркәсіп және ауыл ... ... ... ... ... ... ... сауда-өнеркәсіпті зерттеу маңызды орын
алады.
Зерттеу жұмысының ... ... ... отырған кезеңдегі
Қазақстанның оңтүстік ... ... ... ... ... да ерекшеліктер ескеріле отырып, жергілікті ... және даму ... ... ... ... жүргізілді. Зерттеу
жұмысының нәтижесінде Қазақстандағы сауда-өнеркәсіптің қалыптасу ... ... ... тән ... ... ... ... бұрын жарияланбаған көптеген маңызды деректер ғылыми айналымға
енгізілді;
- Қазақстанның ... және ... ... ... және ... ... экономиканың әр түрлі салаларындағы
даму арақатынасы алғаш рет салыстырмалы түрде қарастырылды;
- отандық тарих ғылымында зерттеу ... ... ... оңтүстік аймақтағы халыққа қызмет көрсету саласына, оның
ішінде көлік, қолөнер-шеберханалық және тұрмыстық қызметке ... ... ... оңтүстік аймақ кәсіпкерлері мен үкімет арасындағы қарым-қатынастардың
ерекшеліктері анықталды;
- жергілікті сауда-өнеркәсіпті дамытудағы өлкенің ... ... ... ... ... ... ... ғылыми-танымдық және ғылыми-қолданыстық маңызы
нарықтық ... ... ... ... ... тәжірибелерді ескеруге
мүмкіндік беретіндігінде. Қазақстанның оңтүстік өлкесіндегі жаңа қоғамдық
дамуға сауда-өнеркәсіптің ... ... ... ... ... тұрмыстық қызмет көрсету саласының ... ... ... және ... ... ... қазақ
кәсіпкерлерінің үлесінің ара-салмағының ажыратылып, кәсіпкерлердің ұлттық-
әлеуметтік құрылымының зерттелуінің танымдық, қолданыстық ... ... ... ... мен ... ... тарихы бойынша оқу және оқу құралдарын ... ... ... ... оқу ... дәрістер оқуда және семинар сабақтарын,
экономика ... ... ... курс ... арнайы семинарлар жүргізу
барысында пайдаланылуы мүмкін.
Зерттеу жұмысының сыннан өтуі. Зерттеу жұмысының негізгі ... ... ... ... ... «Жас ... жарық
көрді.
Зерттеу жұмысының ғылыми жаңалығы. Негізгі тұжырымдар:
- Қазақстанның ... ... ... ... ... енуі ... ... сипатта
қалыптасты;
- жергілікті өнеркәсіп кәсіпкерлігі кең түрде дами алмады. Оған пайдалы
қазбаларды игерудің ... ... ... мен ... ... ... ... бұл салаға акционерлік сипаттағы
шет елдік іскерлердің кәсіпкерлігі тән болды;
- оңтүстік өлкеде басқа сауда-өнеркәсіп түрлеріне қарағанда, ... ... ... ... - ... ... ... Өлкенің қолайлы табиғаты, аймақ территориясының географиялық
жағынан қолайлы орналасуы, халықтың тығыздығы сауданың дамуына ... ... ... мен Орта ... сауда капиталы жоғары
маңызға ие болып, ал ішкі нарық көбінесе ауыл шаруашылық өнімдерімен
ғана ... ... ... ... ерекшелігі ауыл шаруашылығы саласындағы сауда-
өнеркәсіптің қалыптасуына қолайлы жағдай туғызды. ... ... ... ең ... ... ... мүдделі
болып, оны нығайтуға қолдау білдірді. Дегенмен, бұл ... ... ... ... ... ... ... осы іске салған барлық қаржысынан айырылып қалуға мәжбүр
болды. ... ... ... ... ... неғұрлым жеңіл
салаларға көп көңіл бөлді;
- қарастырылып отырған кезеңде ... ... ... ... көрсету саласындағы сауда-өнеркәсіп ... ... және ... қызмет тұрғысынан сипатталды. Бұл
саладағы сауда-өнеркәсіптің дамуына қоныс аударушылар ... ... ... оған кеш ... себебі дәстүрлі қазақ қоғамы үшін
ақылы қызмет көрсету түсінігі бөтен ... ... ... кәсіпкерлердің этникалық және әлеуметтік
құрылымы әр ... ... ... ... сәйкес үкімет,
халықтардың шығу тегі мен әлеуметтік дәрежесіне ... ... ... ... етті. Дегенмен, қоныс аударушы орыс
кәсіпкерлерінің жергілікті ... ... ... ... ... ... ... баяу жүрді.
Оған орыс және ортаазиялық кәсіпкерлердің ... ... ... ... өмір ... әсер ... ... құрылымы. кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан,
пайдаланылған деректер тізімінен және қосымшалардан тұрады.
1 САУДА ... ДАМУ ... ... ... ... ... соңы – ХХ ғ. басында Қазақстан кәсіпкерлерінің басты
қызығушылық танытқан саласы - ... еді. ... ... ... ... қамтыды. Сауда арқылы түсетін кірістің жоғары болуына байланысты
іскер адамдардың қызығушылығы артып, осы салада ... ... жылы ... ... ... қала және уезд ... 76 %-ы
саудагерлер мен сауда делдалдары болды.
Аймақтағы сауда кәсіпкерлігі әр ... ... ... Атап ... ... өзі сататын жеке (разносная торговля) сауда, тасымалдау (развозная)
саудасы, керуен саудасы, жәрмеңкелік сауда, тұрғылықты қалалық ... ... ... және ... ... және ... саласының алғашқы сатысында айырбас-келісім жүйесі басым
болды. Айырбас саудасын ... ұсақ ... және әр ... сауда
фирмаларының өкілдері жүргізді. Олар далалы аймаққа өздерінің тауарларын
алып ... оны мал және оның ... ... ... ХІХ ... 60-шы ... Қазақстанның оңтүстік
өлкесіне тән сауда-саттық ... екі ... ... ... ... ... ... жүзеге асу кезеңі. Екінші, ақшамен сауда
жасау енді ғана қалалар мен әскери бекіністерде орын ала ... ... ... жаз және күз ... айналысты.
Көктемнің соңында көпестер ауылға келіп тауарларды елге үлестіреді, ол
көбінесе шай мен ... сол ... ... ... және әр түрлі тұрмысқа
қажетті бұйымдар болатын. Азиялық көпестер қазақтарды көшпелі қоғамда жасау
мүмкіндігі жоқ бұйымдармен қамтамасыз ... Олар ... ... ... кепілдігімен қарызға таратып, орнына жүн, тері алатын ... ... ... ... шикізат немесе мал күйінде жинай отырып,
қайтадан тауар таратты.
Мал өнімдерін өндірушілерге тауар жеткізу немесе тасымалдаушы ... ... өте кең ... ... ең алыс ... аймақтарды қамтыды. Ол
көптеген ғасырлардың тарихи тәжірибесінен орын алған жеке айырбас саудасына
негізделді. Оңтүстік өлкеде сауданың осындай ... ... оның ... ... ... орналасуы белгілі дәрежеде әсер етті.
Тасымал саудасына тән ерекшелік – ... ... есеп және ... ... ... ... мал басымен немесе оның ... ... ... ... сауданың түрі халықты алдауға ... ... ... ... ... ... азаматтары газет-журнал
беттерінде қазақтарды сақтануға, саудагерге жем болмауға шақырды.
Мысалы, Ә. Бөкейханов «Қымбатшылықтың себебі неде?» ... ... ... қазақтарға малды сатқанда өнеркәсіп тауарларына қарап ... ... ... ... ... 3 есе ... онда малдың
бағасын да 3 есе өсіру керек, оның нарықтық өзгерісін қадағалап ... ... ... мал және мал ... ... да ... отыру
керек» деп жазды.
Тасымалдаушы сауда салықсыз, еркін сауда ретінде ... ... ... негізінде, көпестер жергілікті ... ... өте ... ... сатуға мүмкіндік алды. Нәтижесінде
саудагерлер байлыққа кенеліп, халық тоналды.
Қазақ жерінде керуен ... ... ... кең ... ... ... ... басым көпшілігі сарттар болды. Олардың сауда
операциялары Орта Азияны тұтас және Құлжа аймағын қамтыды.
Өлкедегі керуен ... ... ... ... ... ... облысының
мәдени-экономикалық орталығы Верный қаласында жүргізілген керуен саудасына
назар аудару маңызды.
1874 ... ... ... мен ... ... ... ... ақша
айналымы 19 332 рубль құрап, олардың 42 жұмысшысы, 120 түйесі, 67 жылқысы,
25 арбасы, 25 бұқасы болды. Негізінен, ... ... ... т.б. әр ... тауарлар әкелді.
Жергілікті қазақтар да керуен саудасымен айналысты. ... ... А.П. ... ... ... ... (қазақтар
– З.А.) Сібірдің, Түркістанның, Орынбор өлкесінің орыс тұрғындарымен сауда
қатынасын қуана ... Мал, жүн және мал ... ... ... орыс ... ... сусар, күзен, жолбарыс терілері,
сол сияқты әр түрлі қой және түйе жүндерінен ... ... алып ... ... орыс көпестеріне өздерінің түйелерімен Орта Азия қалаларына
тауар тасуға жалданады» - деп жазды.
Қарастырылып отырған ... ... ... бойынша берілген сауда
және патенттік куәліктерге қарап, аймақта кәсіпкер қызметінің басым ... ... ... деп басып айтуға болады, және бұл саладан мемлекетке
айтарлықтай кіріс түсіп отырды. Оны 5 ... ... ... 5 − 1888 ... ... ... уездеріндегі сауда куәлігі мен
патенттік куәліктен түскен кіріс
|Кірістің түрлері ... ... ... ... ... |
| |т |Ата | | ... | ... сату |– |– |– |– |– |4885,9 ... | | | | | | ... ... |169,98 |482,5 |602,5 |307,5 |5085,61 |
|Гильдиялық куәлік | | | | | | ... |38 |56 |76,25 |36 |32,5 |715,75 ... ... ... | | | | | | ... билетінен |266,4 |789,4 |438,1 |272,8 |244,1 |6438,1 ... ... |15,75 |58,4 |11,5 |0,7 | |358,5 ... ... | | | | |1,20 | ... |2,40 |10,4 |40,0 |15,20 |3,20 |120,8 ... ... сату | | | | | | ... |10,20 |4,8 |4,80 |– |0,3 |46,50 ... | | | | | | |
| |58,5 |87 |120,35 |116,6 |69,85 |1126,95 ... ... | | | | | |
| |0,6 |– |– |5,40 |– |44,7 ... көпестік | | | | | | ... | | | | | | ...... ӨР ООМ. ... ... 5-іс, ... ... |
|құрастырылды. ... ... және ... ... ... болмауы,
сұранысты толық қамтамасыз ете алмауы, тауар сапасының төмендігі және
таңдау мүмкіндігі жоқтығы аталған ... ... ... ... ... Осындай себептерден сауданың тасымалдаушы айырбас саласы ... өз ... ... ... ... және ... ... алып, сауда жасауға ұмтыла бастады. Өлкеде ... ... ... ... ... ... әмбебап сипатта дамыды. Онда сауда операцияларының
барлық түрі (тікелей айырбастан - ақысын дер ... ... мен ... есеп ... ... түрлері жүргізілді. Жәрмеңке сауда
орталықтарынан ... ... ... ... ... ... ету үшін тиімді еді.
Сонымен қоса, жәрмеңкелерде сауда бөлшек, ұсақ және ірі ... ... ... ... ... ... ... Әмбебап
болғандықтан жәрмеңкелер тез ... ие ... ... ... ... ... жәрмеңкелерді қамтамасыз етуі, сауданы
өркендетуге мүмкіндік ... Тек ... ғана ... әр ... ... ... ... қажетті тауарларды жинап ала
алды. Жәрмеңке, өзінің ақша және ... ... ... ... істеуге мүдделі саудагерлердің белгілі уақытта, белгілі жерде
кездесетін орны ... Онда әр ... ... ... ... ... арқылы қалалар мен ауылдардың нарықтық байланысы орнады.
Қарастырылып отырған кезеңде Қазақстанның оңтүстік өлкесі ... ... ... ... ... ... мен ХХ ғасырдың басында ... ішкі ... ... ... және ... сауда
жүргізілді. С.Н. Наумов Оңтүстік Қазақстан аймағы бойынша экономикалық
қатынастардың дамуының үш дәрежелі жәрмеңкелік ... ... ... ... ... ірі ... ... айналысатын далалық
жәрмеңкелер – Қарқара, ... ... ... т.б. - ... бір ай. ... айналымы бірнеше мың рубльден миллионға дейін, ... көп. ХХ ... ... Жетісу және Сырдария облыстарының сауда
жүйесін далалық жәрмеңкелер құрады. Олардың ақша айналымы 100 мың ... Ал, ... және ... ... ... - 1 млн. теңгеден
асты.
Жәрмеңкелік сауданың екінші дәрежесі қалалық көтерме сауда жәрмеңкелері
болды. ХІХ ... ... ... ... ... ... бұл түрі ... тұрақты түріне жол берді: базарлар, дүкендер
және т.б. ... ... ақша ... 100 мың теңгеден асқан жоқ.
Ең ірі қалалық жәрмеңкенің бірі - Верный ... ... 1901 ... қаласында 20 сәуір - 1 ... және 14 ... - 10 ... үш ... ... ... ... екі жәрмеңке ашылды.
1914 жылы 20 наурызда Верный қалалық думасының мәжілісінде осы ... ... ... ... және ... жыл ... бір уақытта жәрмеңке ашылатын болды. Мәжіліс жәрмеңкенің ең
маңыздысы көктемде Верный ... ... ірі ... ірі қара ... ... ... ... уақытын белгіледі. Екінші –
күздік жәрмеңке, таза шаруашылық сипатта жергілікті маңызға ие болуы ... тек ауыл ... ... ... нан, бал және ұсақ мал ... деп шешті.
Жәрмеңкелік сауданың үшінші дәрежесі әр уезде орналасқан сауда-жәрмеңке
орталығы. Мысалы, ... ... ... ... ... ... уезінде: Шымкент, Түркістан, Сайрам және Қарабұлақ
жерлерінде орналасқан базарлар; Әулиеата уезінде: Әулиеата, ... ... ... қыстағында орналасқан базарлар т.б. Олар бір-екі аптаға күз-
көктем мезгілдерінде ашылды. Онда ... ... ... мал иеленуші және жер
иеленуші тұрғындар тікелей ... ... ... ... ұсақ
жәрмеңкелер жергілікті халықтың күнделікті тіршілікте ... ... ... ... ... ... ... тоқталар болсақ, оларда бірнеше облыстардың
тұрғындары жиналды. Мысалы, солардың бірі, ірі ... ... ... ... 1893 жылы 29 ... ... алынып, 15-ші мамырда
басталып, екі ай жұмыс істеді. Осы жылы жәрмеңкеге 371 830 рубль ... 260 093 ... ... сатылды. Жетісудағы ең ірі ... ... ... кез-келген сұранысты қанағаттандырды.
Қарқара жәрмеңкесінде 1907 жылы сауда айналымы 142 мың ... ... ... 18 ... ... 29 мың рубль құрайтын ұсақ-
түйек тауар сатушы 4 мекеме; айналымы 5 мың рубль болатын ... ... ... – 1 ... және ... ... ... кәсіпорындары ашылған.
Сонымен қатар, айналымы 272 600 рубль болатын 95 мануфактура тауарларымен
сауда жасаушы; айналымы 70 700 ... ... 94 ұсақ ... ... және айналымы 258 500 рубль болатын мал және шикізат өнімдерімен
сауда жасаушы 12 ... ... ... сауда сәкілері жұмыс істеп, ІҮ-ші
дәрежелі 44 сауда мекемесі ашылды. Жәрмеңкеде 32 наубайхана, 21 тұшпара, ... киім ... ... 11 тігінші, 11ет сататын сауда сәкісі, 9 ... 6 бас киім ... және 6 ... ... ... 1907 жылғы
Қарқара жәрмеңкесінің жалпы айналымы 984 030 рубль ... ... ... Қапал уезі Алмалы өзені маңындағы Алмалы
жәрмеңкесі болып саналды. 1894 жылы 31 ... оның ... ... 5-16 ... жұмыс істеді. Осы жылы жәрмеңкеде 369 525 рубль
тауары сатылды.
Әулиеата жәрмеңкесі ... ... ең ірі ... ... Ол 1 мамыр мен 1 маусым ... ... ... Осы кезеңде
саудаға мал мол түсетін болғандықтан, мал дәрігерлік қадағалау күшейтілді.
Мал мен ... ... ... ... Орта ... ... мен ... Әулиеата жәрмеңкесінің сауда орталығы ... ... ... ... ... өте ... ... Жәрмеңке
миллиондаған ақша айналымын ... Тек, 1894 жылы ғана ... бұл ... 6100 пұт қой жүнін, 150 пұт ешкі жүнін, 500
пұтқа жуық түйе жүнін және 100 пұт шаш ... ... ... ... ақша ... жыл ... ... Мысалы, 1909 жылы
2433,2 мың рубль болса, 1910 жылы 4237,6 мың ... ... яғни ... екі есе ... Онда 3224,5 мың ... 375138 бас қой, ... 52962 бас ешкі, 261030 рубльге 4620 бас жылқы, 37536 рубльге ... ... 73670 ... 2486 бас ірі қара ... ... ... қой
жүнін сату бірінші орынды иеленеді. Мысалы, жәрмеңкеде 356440 рубльге 44555
пұт жүн сатылды. Жәрмеңкеге малды ... ... мен ... ... ХІХ ... ... жәрмеңкесі Қазақстанның оңтүстігіндегі
ірі сауда орталығына ... ... бас ... айтуынша 1916
жылы оның айналымы екі есеге жоғарылады, ... бұл жылы ... ... және ... ... ... екі ... үш есе көп болған.
Жәрмеңкеден тек орыс көпестері ғана емес, сонымен қатар қазақ көпестері де
сауда ... ... ... ... ... ... ... Түркістан қаласы ең ірі
сауда орталығы болып саналады. Онда темір жол арқылы Ресейге мал ... ... 1910 жылы ... мен ... ... темір жолы арқылы 104
395 пұт өңделмеген тері, 20 985 пұт өңделген ... 402 937 пұт қой ... ... пұт түйе ... 164 563 пұт қой ... ... жергілікті мал
шаруашылығының маңызды өнімдері жіберілді.
Әскери әкімшілік жәрмеңкелік саудаға көңіл ... ... 1884 ... ... ... билердің төтенше жиыны шақырылды. Онда ... ... және ... ... ... ... ... мен қашқарлық саудагерлердің ... ... ... ... ... жыл сайын 5 тамыз - 5 қыркүйек аралығында
сауда салығынан босатылған жылдық жәрмеңкелер ... ... ... айналымда болып, кейінірек барлық маңызынан айырылды.
1884 жылы Жетісу облысында құқықтық ... ... ... ... ... Ол ... уезінің Сергиополь станциясынан
сегіз шақырым жерде, Нарын өзені маңында орналасты. Жыл сайын ... ... ... ... келіп, жүн, тері және тірі мал сатып алды. Белсенді
айырбас және ақшалай ... 2-ші ... ... ... ... ... Осы жылы ... 306 200 рубльге тауар әкелініп,
302 850 рубльдің тауары сатылды.
Жәрмеңкелер бір жыл ішінде кезектесіп ашылып отырды. Мысалы, 15 ... 15 ... ... Алмалы, 1 мамыр – 1 ... ... ... 1 ... – 15 ... аралығында Нарын-Сергиополь, 20 мамыр – 20
шілде аралығында Попутен, 15 шілде – 15 ... ... ... ... – 15 ... ... Атбашы жәрмеңкелері жұмыс істеді.
Жәрмеңкелер тауар-ақша айналымының дәрежесіне байланысты ... ... ... ... айналымы 78 мың рубль болатын
– ІІ-ші дәрежелі, ... ... ... 66253 ... – ІІ-ші дәрежелі,
Атбаш жәрмеңкесі айналымы 5 2/1 мың рубль – ІІІ-ші дәрежелі және ... ... ... ... етті.
Қазақстан бойынша 1913 жылы 263 жәрмеңке жұмыс істеп, ақша айналымы 53
млн. рубльге тең болды. Жәрмеңке ... ... ... ... ... уез ... екі ... және бір «құрметті орден
иегері» енді. Жәрмеңке ... ... ... ... ... ... ғимаратының берілу мәселесі және осы жерлер туралы таластарды
шешу; жәрмеңке салықтарын жинау және оны ... есеп ... ... ... ... ... жәрмеңкедегі сауданың барысы, сауда
айналымы, жәрмеңкенің кірісі мен шығысы ... ... ... ... ... пен ... ... ету; сауда-саттықтың дұрыс жүруін
қадағалау; таразы және өлшем бірліктерінің дұрыстығын тексеру; жалған
банкноттар мен ... ... ... ... ... ... қазыналық сәкілердің жалдық төлемі,
сатушылар үнемі ... ... ... мен ... жер ... ... таразыға тартудың таразы салығы, сатылған малдың баж
салығы (бір қойға - 1 тиын, бір ірі қараға - 3 ... бір ... - 5 ... ... - 10 тиын) тәрізді бірнеше салық түрлері болды.
Соның ішінде сауда орындарына төлейтін салық өте жоғары еді. Сондықтан
өз ... ... ... ... ... ... ... болған соң,
кейде сауда жасамастан үйіне ... ... ... ... алыпсатарларға
өткізуге мәжбүр болды.
Осындай келеңсіздіктерге байланысты 1869 жылы 5 ... ... ... ... ... салық төлемі орынның иесі мен сатушылардың өзара
келісіміне ... ... деп ... ... ... ... жасалынған бұйымдар, мыс-
темірден құйылған заттар, бакалея тауарлары, галантерея, ... ... ... ... ... ... жылқы, ірі қара, қой-
ешкі т.б. ұсақ тауар түрлері сатылды.
Сонымен, Қазақстанда жәрмеңкелердің өркендеуіне халықтың үлкен ... ... және ... ... алыс орналасуы себеп болды.
Ал, сауданың дамуы барысында осы салада ... ... ... ... ... орталықтары, қоймалар, көтерме сату
дүкендері, сатып алу және ... ... ... ... тәрізді т.б. үнемі
жұмыс жасайтын кәсіпорындар пайда бола бастады.
1.3 Сауда үйлерінің қызметі
Капиталды ұйымдастырудың Қазақстанда біршама кең ... түрі - ... ... ... үйлері болды. ХІХ ғасырдың екінші жартысында ішкі
саудада жәрмеңкенің орны төмендеп, оның ... ... ... ... ... ... ие ... алға шықты. Уақыт талабына сай сауда
прогрессивті жылжып, сауданы ұйымдастырудың жаңа ... ... ... ... ХХ ... алғашқы он жылдығында тұрақты сауда бөлімшелерінің
дамығандығы соншалық, олар жәрмеңкелік ... ... ... Осы
уақыттағы губерниялық мәліметтер жәрмеңкенің маңызын жоя бастағанын және
тұрақты сауда бөлімшелерінің айтарлықтай өскендігін көрсетті.
Оңтүстік ... ... ... ... ... ... ... мысалы, 1864 жылы Шымкентте 500-ге тарта
сауда ... ... ... ... 1867 жылы ... ... ірілі-
ұсақты сауда сәкілері жұмыс жүргізген. 1910 жылы Қазалыда - 280, Перовск
фортында - 237 ... ... ... ... Сол ... ... ... -
214 мануфактура тауарлары, 247 бакалея заттары, 1 ... және ... және т.б ... сауда орталықтары халыққа қызмет етті.
1914 жылдың қарсаңында Қазақстанда 12 ... ... ... жұмыс
істеді. Аталған сауда-өнеркәсіптің неғұрлым жоғары сипатта ұйымдасуына ... ... оған ... ... ... ... болды. Онда
«Көпестерге жаңа кіріс табуға мүмкіндік беретін сауда кәсіпкерлігін күшейту
және кеңейтудің жаңа жолдары» ұсынылды. Сауда үйін ... ... ... ... ... ... болып табылып, онда істі ашушы екі
жақтың міндеттері анықталды. Оның тіркелу уақыты құрылған кезін ... ... ... ... ... белгіленді. Келісім уақыты
шектеусіз, немесе 1 жылдан – 15 жыл аралығына, кейде одан да көп ... ... ... ... ... ... ... жоғары
деңгейге көтерілгенін көрсетті. Түркістан ... ... ... ... ... ... К.К. ... барлық мемлекеттік салық төлейтін сауда сауда-өнеркәсіптері
тіркелген. Ол зерттелініп отырған кезеңдегі тұрақты сауда туралы ең ... ... ... ... кезеңде оңтүстік аймақта сауда кәсіпкерлігінің
үлкен жүйесі болған. Оның ... ... ... ... алса, одан кейінгі
орынды Жетісу облысы иеленеді. 1904-1907 жылдардағы жалпы ... ... ... ... 64,8 млн. ... жетті. Бұл тауар айналымының жоғары
дәрежеге көтерілгенін және осы салада сауда-өнеркәсіптің рөлінің ... ... ... облыстарды салыстырғанда тауар айналымы тең бөлінген
жоқ: Сырдария облысы -72%, Жетісу облысы 28%-ды иеленді (Ж қосымшасы).
Сауда мекемелерінің басында ірі ... мен ... ... ... Н.И. ... ... ... «Орыс сауда және өнеркәсібінің
алғашқы пионері» ... атқа ие ... А.И. ... ... ... ... 1865 жылы ... 3-4 мың теңгемен келген. Ол мұнда
астық, арақ сатып, шенеуніктер мен орыс ... ... ... ... ... ... қажетті сауда-саттық жүргізді. 1879 жылы
Жетісуға қоныс аударып, сауда-саттығын ... ... ... ие ... Иванов Қазақстанның оңтүстік ... ... ... ... кәсіпкерлігін кеңейтті. Ол ... ... ... ... ... ... оның ... фирмасы «Кеңесші
Н.И. Ивановтың коммерциясының мұрагерлері» деп ... ... (сол ... ... ... үкіметі «кеңесші» атағын беретін болған). 1913
жылдары фирманың Ташкент пен ... ірі ... ... бар ... ... ... уезі Турген селосында үлкен спирт зауыты, сонымен
бірге, көптеген қалаларда сыра зауыттары жұмыс істеді. Одан ... ... ... фабрикасы мен папирос шеберханасы болды. ... ... ... ... алған ауыл шаруашылық шикізаттары: астық,
жүзім, темекі т.б өнімдерді ... ... Олар ... өте ... ... алып, өнімді қымбат бағаға өткізіп қор жинады.
Мысалы, 1889 жылы ... ... ... ... ... ... ... (арақ) қайнату үшін, жүзімнің бір пұтын
40 тиынға сатып алған, ал ... ... үшін бір ... 59 ... ... Ал ... ... бөтелкесін 40 тиын мен 1 рубль көлемінде
сатты. Бұл оның көп ... ... ... ... Фирма өндірістік
мақсатта ауыл шаруашылық өнімдерін өндірумен де айналысты. Фирманың Ташкент
маңында 50 десятиналық жерінде орналасқан ... ... ... уезінде астық
егетін жері; Әулиеатада ірі жылқы зауыты ... ... ... ірімшік қайнататын сүт фермасы және хмель плантациясы ... ... ... туралы нақты мәлімет мұрағат ... ... ... де жоқ. Оның ... ... ... ... салық мөлшерінен-ақ білуге болады. Басқа саудасын
есептемегенде фирманың тек қана ... ... ... қазыналық
акцизі 200 мың рубль құрады. Ондай ақшаны тек ірі капиталы бар ... ... ... Ивановтың фирмасының ерекшелігі - оның ... ... ... ... Фирма ауыл шаруашылығы өнімдері – бидай, жүзім, темекі
сатып алып оны өңдеумен айналысты. Фирманың тұрғылықты жылдық ... 99 ... ... 450 жұмысшысы және жылдық табысы 127 000 ... ... ... ... ... ... фирмасының өлкенің барлық
қалаларында бірінші дәрежелі дүкендері ... ... ... кәсіпкерлердің бірі - ағайынды Хусайновтар болды. Олар
1862 жылы № 1 фортта (Перовск) 15 мың ... ... ... ... ... ж. фирманың капиталы 8 млн. рубльге жетіп, ... ... ... миллионды құрады. Ағайынды Хусайновтардың кірісінің басты көзі –
ауыл шаруашылық ... ... ... және орыс ... ... ... ... ХІХ ғ. 80 жылдары олар 1 млн. рубльге тері мен ... Олар ... ... ... ... жүргізіп, жылына 100
%-дан 300 %-ға дейін пайда көрді.
Жетісудағы ... В-А. ... Ол ... ... ... ... мен пәтерлер салды, дүкендер ... ... ... ... 1896 жылы ... тұрмыс деңгейі туралы: «Юлдашевтің
материалдық жағдайы төмендегідей: оның Жаркент қаласында 50 үйі бар, ... мен ... ... ... ... Жетісуға Құлжадан ұйғыр-
дүнгендер қоныс аударған кезде Жамилов деген көпесте қызмет етіп ... жылы ... ... ... ... Юлдашев осы қаланы салуға
көмектесті. Ол мемлекеттік мекемелер және шенеуніктерге арнап ... ... мен тері ... және ... ... бар; 30 жыл ... егін егумен айналысады, осы және басқа да іс-әрекеттерімен жылдық
айналымы бір ... ... ... деп ... Ол ... сауда
операцияларын жүргізіп, одан көмек сұраған ұсақ саудагерлер мен шаруаларға
өсімқорлық несие берді, сауда операцияларын кеңейту мақсатында ... ... және К°» ... ... ... Түркістан қаласында
өте үлкен бөлімшесі, қоймалары, мануфактуралары жұмыс істеді. ... ... ... ... ... ... белгілеп, қарызға
сатты. Қарызды қайтаратын уақыт егін жинау кезі ... ... және ... қырқу кезі болып белгіленді. Сауда фирмасының көшпелі аймақтағы қызметі
өсті. 1908 жылы Ресейдің ... ... ... ... тіпті
көшпелілер даласында да шикізат сатып алатын тұрғылықты ... ... 1908 жылы ... ... ... ... ... уезінде 2 млн.
рубль айналыммен 46 мекеме; Қапал уезінде 500 мың рубль ... ... ... ... 700 мың рубль айналыммен 5 мекеме; Жаркент уезінде
130 мың рубль ... 6 ... ... ... жылы ... ... ... шолуының мәліметіне сүйенсек,
жалпы айналымы 6 миллионды құрайтын ірілі-ұсақты 341 ... ... ... ... тіркелген фирманың айналымы 1 ½ есе (4 миллионнан 6 млн.
дейін) ... ... соңы – ХІХ ... ... Қазақстанның оңтүстігінде
шаймен сауда жасау айтарлықтай ... ... ... ... ... шай ... ... Губкина мен Кузнецованың, Вогау және
Высоцкийдің шай сататын фирмалары жұмыс істеді. Ең соңғысының ... ... мың ... құрады. Шаймен қоса фирмалар көп мөлшерде қант ... ... Тек қана бір ... ... оның жылдық сатылымы 25 мыңнан
35 мың пұтқа жетті.
1902 жылғы мемлекеттік кәсіпке салынатын салық жөніндегі ... ... ... ... 5 ... ... ... бөлінудің ең
басты талабы капитал көлемі болды.
1908 жылы ... ... І-ші ... куәлігі бар мекеме тек Верный
қаласында болды. Олар - Михайлов және Малышованың, Деров және ... ... ... ... ... шай ... ... фирмалар көтерме саудамен айналысып, облыс пен барлық уезд
саудагерлерін қамтыды. Ішкі сауда жүйесіндегі ... ... ... ақша ... байланысты, ІІІ-ІV – разрядты мекемелерге
жатқызылды.
Кесте 6 − 1906, 1908 жж. ... ... ... мен саны
|Сауда орындарының түрі |1906 ж |1908 ж ... ... ... ... |2232 |2974 ... ... ... |1112 |1476 ... ... сатушылар |1072 |1744 ... ... ... саны |4416 |6094 ... 1906 ... ... ... ... ... |
1906-1908 жылдардағы ... ... ... ... негізінде
салыстыратын болсақ: 1907 жылдың басында Жетісу облысы бойынша 4416 сауда
мекемесі тіркелсе, 1908 жылы 6194 ... ... ... ... Бір жылда
1778 сауда мекемесі ашылды, бұл ... ... ... ... өсуін
дәлелдей түседі. Сырттан тауар әкеліп сатушы сауда мекемелерінің ішінде,
ақша айналымы ... ... ... мануфактура және ұсақ тауарлар сату
мекемелері, ал жергілікті тауар сатушы мекемелердің ішінде шарап және ... ... ... ... ... ... ... маңызды мекемелердің
иелері: жаркенттік ІІ-ші гильдия көпесі М-Ғ. ... М. ... ... ... ... Г.А. ... ... Үйі», Жаркент мещаны С.
Ғалимов, жаркенттік ІІ-ші гильдия көпесі И.С. Дьяков, Х. Мұсабаев және ... ... ... мещаны З. Шаяхметов, М. Габдулин, Жаркент дүнгені Г-Х.
Масылев, Жаркент ... Р. ... Н.Я. ... Н.И. ... ... ... және ... болды.
Кесте 7 − 1910 жылғы Жетісу облыстарындағы ... ... ... ... және ... қожайындары
|Кәсіпорынның түрі және|ІІ-ші дәрежелі маңызды |Саны ... ... ... иелерінің | |айналымы |
| ... | | |
| | |1-ші |2-ші | |
| | |кл |кл | ... ... ... ... ... |1 |4 |60 000 ... ... ... Ғали | | | |
| ... | | | ... және ... |- |6 |40 000 ... ... дүкені|М. Миршанов және | | | |
| ... | | | ... ... |«Сауда Үйі» |1 |2 |40 000 ... және | | | | ... ... ... ... Үйі» | | | |
| | | | | |
| | |- |- |20 000 |
|7 ... жалғасы |
|7 ... ... ... түрі ... ... ... |Саны |Жылдық ... ... ... | |айналымы |
| ... | | |
| | |1-ші |2-ші | |
| | |кл |кл | ... және ... ... Садық |1 |3 |50 000 ... ... ... | | | ... | | | | ... ... |Жаркент ІІ-ші гилд көпесі| | | ... және |И.С. ... |1 |4 |60 000 ... және ... | | | | ... | | | | |
| |Х. ... және Кº |- |2 |34 000 ... тауарлары|«Сауда Үйі» | | | ... ... | | | | ... ... ... ... ... |2 |35 000 |
| ... | | | ... ... | | | | ... ... мещаны |- |1 |30 000 |
| ... ... | | | ... ... | | | ... ... ... ... |- |2 |30 000 |
| ... ... | | | ... және ... | | | ... ... ... дүнгені Рамазан |1 |3 |40 000 |
| ... | | | ... ... и | | | | ... сауда |Н.Я. Пугасов |1 |- |20 000 |
| | | | | ... және ... | | | | ... ... |Н.И. ... |1 |- |20 000 |
| | | | | ... және ... | | | | ... ... |Н.Я. ... |1 |1 |100 000 |
| | | | | ... қоймасы | | | | |
| |Т.Д. ... ... ... | | |
| ... | | | ...... ҚР ОММ. ... ... 48912-іс, 76-77-парақтары бойынша|
|құрастырылды. ... ... ... мәліметтері кестеде көрсетілгендей сауда
мекемелерінің иелерінің мәліметімен берілген, бірақ ... ... олар ... ... өлкеде ауыл шаруашылығына көңіл бөліне ... соң, ... ... ... ... мен фирмалық дүкендер ашыла
бастады. Верныйда арнайы қазыналық қойма жұмыс ... оның ... ... мен уезд ... мен қоныстанушы поселкелерде шағын
бөлімшелері ... ... ... «Столь және К°» атты ... ... ... ... орналасқан жеке меншік қоймалары
қызмет етті. Соқа-сайман сатумен жергілікті ... ... да ... ... ауыл ... ... деген сұраныстың күшейгенін
көрсетті. Сол сияқты Сырдария облысының Шымент қаласында - 4, Әулиеатада -
5 ауыл шаруашылық ... ... мен ... ... ... ... ауыл шаруашылығы құрал-жабдықтарын таратушы
қызметін Верный қазыналық ауыл ... ... ... ... бұл ... Жетісу Облыстық Басқармасындағы ссудалық
кассаның араласуымен, ... ауыл ... ... ... ... ... ... 5 жылға несиеге беріп отырды. Мұндай
құқық отырықшы тұрғындарға (орыстар, тараншы және дүнгендерге) ... жылы ... ... бойынша сауда кәсіпорындары бес разрядтық
жылдық және ... ... ... ... ... ... салығы
есебінен мемлекетке 211860 рубль кіріс түсті (№ 8 кесте).
Кесте 8. — 1910 жылы Сырдария облысы сауда кәсіпорындарының төлеген салығы
|Куәліктің ... саны ... ... | ... |
| | ... |
| ... кәсіпорындарына |Оларға тиісілі | |
| | ... | |
| ... ... ... ... ... |
| | ... | ... ... ... |30 |2 |7 |- |15755 |
| | | | | | ... |894 |76 |- |- |73025 |
| | | | | | ... |6035 |513 |13 |- |81032 |
| | | | | | ... |7215 |1045 |- |- |41668 |
| | | | | |380 |
|V |13 |13 |- |- | ... |14187 |1636 |20 |- |211860 ... ... ... Обзор Сыр-Дарьинский области за 1910 г. - Ташкент, 1912. – С. 114|
|бойынша құрастырылды; ... V ... ... ... 13 жылдық куәлік алынды, ал жеке саудаға |
|жылдық 18 куәлік және жарты жылдық 4 куәлік ... ... ... |
|кестеде көрсетілгендей 5 дәрежесі бойынша, берілген барлық куәлік саны |
|14187 жылдық және 1636 жарты жылдық куәлік ... ... ... V-ші ... ... ... 13 ... ал жеке саудаға 18 жылдық куәлік және жарты жылдық 4 ... ... ... ... барлығы − 14187 жылдық және 1636 жарты
жылдық куәлік тіркелген.
Сонымен қорытындылай келе, ХІХ ... ... ... ... ... Алғашқы кезеңде сауда-саттық тауарды тасымалдау, керуен саудасы
және жәрмеңкелер арқылы ... ... ... ... ... асты.
Кейіннен өлкеге келген көпестер мен ... ... ... неғұрлым жетілген түрлері - сауда орталықтары мен фирмалар
ұйымдастырылды. Дала саудасын игеріп, ауыл ... ... ... ... айналымды қолдарына шоғырландырған кәсіпкерлер
ірі монополистерге айнала бастады. Өлкенің ... ... ... ... ... ... ... тәуелді болуы, оған қоса
ресейлік кәсіпкерлердің өлкеге деген қызығушылығының артуы, бұл жер ... мен ... ... ... екі ... ... ... айналдырды. Патша әкімшілігі өз кәсіпкерлеріне жағдай жасап,
азиялықтарды шеттетіп отырды. ... ... ... ... әкімшілік жолмен жүргізілді. Бұқара, Хиуа, Қоқан
және басқа да азиялық қалалардан келуші саудагерлердің құқығын ... ... салу ... ... Дала ... ... ... дамытуға
бағытталды. Жәрмеңкелік сауда орыс сауда ... және оның ... ... ... ... ... ... Ресей өнеркәсіп тауарларына
деген үлкен сұранысты қажет ететін аймақты экономикалық жаулап алып, арзан
мал ... ... қол ... Қорытындылай келе, сауданы
ұйымдастыру ... ... орыс ... ... ... ірі ... фирмалары тұрды. Одан кейінгі орынды осы ірі сауда
фирмаларына тәуелді орта ... ... ... ... ... ... ... мен приказчиктер сатумен айналысты. ... ... өте ... пайызда (10-20 кейде тіпті 50-ден жоғары)
тауарларды несиеге берді. Ал ұсақ ... тек ... ғана ... ... ... үшін де көп пайда тапты.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1 Назарбаев Н.Ә. ... ... ... ... ... ... халқына Жолдауы. Жаңа онжылдық – жаңа
экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері. // Егемен ... 2010. – 30 ... ... А.И. Описание киргиз-казачьих или киргиз кайсацких орд и
степей: –Алматы: Санат, 1996. – 656 ... ... А.Н. ... ... ... киргизской степи – СПб.,
1867. – 71 с.
4 Смирнов Е. ... Сыр ... ... – СПб., 1887. – 359 ... Гирс Ф. ... по ... Туркестанского края. // Отчет ревезующего по
высочайшему повелению Туркестанский край тайного советника Гирса. – ... – С. ... ... И.В. К ... о ... колонизации Туркестанского края. – С-
Петербург: «Типография В.Д. Киршбаума», 1903 г. – 190 ... ... А.А. К ... о ... ... ... края. –С-
Петербург: «Типография В.Д.Киршбаума», 1903 г. //Отчет Члена ... М-ва З. и Г.И. ... по ... ... 1903 ...... Кауфман А.А. Переселение и ... // ... ... ... ... – №6. − 76 ... Гейер И.И. Туркестан. Изд. второе испр. и дополн. –Ташкент : «Изд.
Криснера», 1909. – 124 с.
10 ... К.К. ... по ... ... ... записка, содержащая главнейшие выводы отчета пройзведенной
в 1908-1909 гг., по высочайшему повелению сенатором ... ... ... ревизии Туркестанского края. – СПб., 1910. − 353 с.
11 Пален К.К. Материалы к ... ... ... ...... ч.1. – СПб., 1911. − 65 ... ... А.И. Города Сыр-Дарьинской области – Казалинск,
Перовск, Туркестан, Аулие-Ата и Чимкент. – Ташкент, 1912. − 204 ... ... А.И. ... Сыр-Дарьинской области. Казалинск.
Ташкент, 1912. – 176 с.
14 Добросмыслов А.И. ... ... ... ... 1912. – 156 ... Добросмыслов А.И. Города Сыр-Дарьинской области. Перовск.
–Ташкент, 1912. – 105 ... ... А.И. ... Сыр- ... ... Аулие-Ата.
–СПб., 1912. – 176 с.
17 Добросмыслов А.И. Города Сыр-Дарьинской области. Шымкент., –Ташкент,
1912. – 199 с.
18 ... В.И. ... ... ... ... ... Туркестанский край. – Т.19. – СПб: «Изд. Девриена А.Ф.», 1913. ... ... ... В.А. Проект орошения долины реки Чу в Семиреченской
области. (Введение к проекту Семиреченская область как колония и роль в ... ...... 1915. – 460 ... ... С.А. ... сборник: Свод действующих в
империи узаконений и правил о торговле и промыслах. – СПб., 1910. – 560 с.
21 ... В.В. и ... К.А. ... ... ...... ... типография», 1915. − 559с.
22 Асфендияров С. История Казахстана (с ... ...... 1935. – 320 ... Букейханов А. Киргизы. Формы ... ... ... ...... Под ред. А.В.Костелянского, 1910. –
290 с.
24 Тынышпаев М. ... ... ... ... ... «Қазақ
университеті», 1993. – 260 с.
25 Зиманов С.З. Политический строй ... ... ... и первой
половины ХІХ веков. −Алма-Ата: «Издательство Академии наук Казахской ССР»,
1960. – 293 с.
26 ... Ц.Л. ... ... в ... Казахстане.
–Алма-Ата, 1960. – 255 с.
27 ... Ц.Л. ... и ... в ... ... (1900-
1914 г.г.) –Алма-Ата, 1974. – 210 с.
28 ... Б. ... ... в ... ... трети ХІХ
–начала ХХ в (1867- 1907). – Алма-Ата: Изд. АН Каз ССР, 1963. – 360 ... ... П.Г. ... (Очерк истории колониальной
политики русского ... в ... ...... Изд. ... ... ... им. И.В.Сталина, 1929. – 227 с.
30 ... Н.Г. ... ... на юге ... в ... гг.
–Алма-Ата: Наука, 1965. – 345 с.
31 ... Е.Д. Из ... ... ... ... ... 1976. − 270 ... Герасимов Э. Социальный состав населения городов Казахстана ... г.г.// ... ... ... ... молодых ученых АН
Каз.ССР. – Алма-Ата: «Наука», 1968. – С.440-441.
33 Литвинов Т.К. ... ... в ... и проникновение
товарно–капиталистических отношений в хозяиство казахов во второй половине
ХІХ – начале ХХ вв. Автореф. ... ... ... 1961. – 30 ... ... по истории политического строя Казахстана. – Т.І.
Масаевич М.Г. ... ... ... наук ... ... 1960. –
440 с.
35 Сүндетов С.А. О ... ... в ... ... (на ... ... ... –Алма-Ата, 1970. – 127
с.
36 Кронгардт Г.К. Национальный состав ... ... ... ... ХІХ в. // Ист. ... сб. ст. – ... 1976. – вып. 3. – С. ... Толыбеков С.Е. Кочевое общество казахов в ХVІІ- начале ХХ в:
(Политико-экономический ...... ... 1971. – 634 с.
38 Алексенко Н.В. Население ... ... ... ...... ... 1981.– 226 с.
39 ... В.Я. ... и ... в дореволюционной России.
Проблемы вмешательства абсолютного государства в ... ... ... капиталистических монополий на ... ... ... 1982. – 200 ... ... Т.Ж. Дореволюционное вхождение казахских земель в
состав Россий. – ... ... 1982. – 350 ... ... Н.Е. ... ... Казахстана и
Киргизии в эпоху капитализма. (60-е годы ХІХ в.-1917 г.). – ... 1986. – 245 ... ... Н.Е., ... В.М. ... миграция в
Казахстане в ХІV-нач ХХ вв //Известия АН Каз ССР. Серия ... ... −№2. − ... ... Л.Е. ... и ... в ... гг. Проблемы торгово-
промышленной политики. –Ленинград: «Наука», 1987. – 272 с.
44 ... М.У. ... ... Приаралья в ХVІІІ –
начале ХХ в. (1917) Дисс. д.и.н. −Алматы, 1996. – 200 с.
45 ... М.Х. Об ... в ... и ... составе
населения Казахстана (1897-1989 гг.). // Вестник АН РК., – 1991. – №3. –
С.45-53.
46 ... Ж. К. ... ... ... в ХІХ- нач.
ХХ веков. – Алматы: «Өлке», 1996, – 205 с.
47 ... Ж.Б. ... ... Казахстана: социально-
экономические аспекты функционирования и трансформации (1920-1930 гг.).
–Алма-Ата, 1991. – С. ... ... С. ... ... с ... ... ... Азии в ХVІІІ-начале ХХ вв. (Политические и ... ... ... Изд. «Білім», 1995. – 274 с.
49 ... С.Н. ... ... в системе социально–
экономических отношений на юге ... ... ... ХІХ- ... ... ... аспект). Дисс. ... к.и.н. – Алматы, 1995. – 150 ... ... Т.Ә. ... капитализмнің енуінің тарихнамасы (ХІХ
ғасырдың ІІ жартысы-ХХ ғасырдың басы ). Т.ғ.к. ... дисс. – ... Каз ... –251 ... ... М.Ф., Мамытова. С.Е. К вопросу об истории развития
предпринимательства в ... ... на ... ... веков. // Вестник
КазГУ. Серия экономическая. – Алматы, 1998. – № 7. – С. 77.
ҚОСЫМША А
1914 жылғы ... ... ... ... ... ... орталықтары
|Ішімдік сату орталықтары |С ы р д а р и я о б л ы с ы |
| ... ... ... ... |
| ... ... | |
| | ... | |
| | | |1 ... |2-ші |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... ... ... | | | | | ... және ... |11 |18 |3 |15 |13 ... және бал |3 |4 |1 |1 |2 ... ... ... |4 |6 |3 |1 |2 ... да шарап қоймалары |6 |62 |17 |37 |29 |
| | | | | | ... ... ... | | | | | ... ... |8 |249 |6 |236 |239 ... мекемесі |8 |36 |- |32 |29 ... |16 |33 |5 |27 |22 |
| | | | | | ... ... ... сату | | | | | ... | | | | | ... үйі, ... |3 |5 |- |5 |5 ... ... |8 |207 |11 |188 |177 ... |51 |620 |46 |542 |518 ...... ӨР ОММ. И-17-қор, 1-тізбе, 552-іс, 89-92-парақтар бойынша |
|құрастырылды. ... Б

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Xix ғасырдағы сауда сипатының өзгеруі17 бет
«Alem Sauda.Ltd» ЖШС11 бет
«Сауда - көлік компаниясы» ЖШС кадрлық саясаттың қазіргі жағдайы мен даму деңгейі 58 бет
«Сауда фирмаларының тауар қозғалыстарын есепке алу» бағдарламасын әзірлеу65 бет
Адам саудасы және онымен күресудің өзекті мәселелері40 бет
Адам саудасымен күресудің халықаралық құқықтық механизмдері51 бет
Адамды саудаға салу қылмысының жасалуы мен күресуінің шаралары6 бет
Ашық экономиканы жандандырудағы халықаралық сауда айналымын арттырудың басты маңыздылығы8 бет
Ашық экономиканы жандандырудағы халықаралық сауда айналымын арттырудың басты маңыздылығы. Қазақстан экономикасын дамытудың тиімді механизмі34 бет
Банктегі несиелік тәуекелділік. «Алматы сауда қаржы банкі» акцонерлік қоғамының несиелік қызметіне талдау74 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь