Секреция

Жоспар:
1. Ішкі сөлініс бездері;
2. Гормондардың әсері;
3. Ішкі сөлініс бездерін зерттеу әдістері;
4. Гипоталамус.гипофиздік жүйе. Гипоталамустың
нейрогормондары.
Адам денесіндегі көптеген жасушалар (жалпы саны 100 триллионнан астам) арнаулы тіндер, мүшелер жәңе жүйелердің дағдылы қызметі, олардың өзара және сыртқы ортамен өте күрделі қарым-қатынасы жүйке және гуморальды жолмен реттелуі арқылы іске асады.
Денедегі барлық құрылымдар арасында үздіксіз, уақыт және кеңістік тәртібімен түрлі жолдар мен тетіктер арқылы үнемі кең көлемде мәлімет алмасу жүріп отырады. Бүл мәліметтер гуморалдық жолмен (қан, лимфа, тінаралық сұйықтық) жүреді. Оларға кодталған ектрлік жүйке серпіністері немесе қарапайым және күрделі химия-,щ заттар, көбінесе мәліметтік макромолекулалар арқьшы келеді.
Қызметтердің гуморалды реттелуінде маңызды рольді ішкі сөлініс бездері, яғни эндокриндік бездер атқарады. Олар организмнің ішкі )тасына арнаулы биологиялық белсенді заттарды бөліп шығарады. ішкі сөлініс бездері жасап шығарған заттар гормон деген атауға ие шды.
Эндокриндік бездердің (гректің еndon - ішкі, сrineo - бөлемін немесе шығарамын) сөлін шығаратын өзегі жоқ, без жасушалары қан эне лимфа капиллярларымен өте жиі торланған, сондықтан без іімдері тікелей осы тамырларға өтеді. Экзокринді бездердің өзегі ір, әрі ол өзек белгілі бір ағзаға ашылып, өз өнімдерін сол мүшеге шығарады.
Ішкі сөлініс бездеріне гипофиз, эпифиз, қалқанша, қалқансерік без-дері, айырша без, бүйрекүсті, үйқы және жыныс бездері жатады (24-сурет). Соңғы екеуі аралас сөлініс бездер.
Қолданылған әдебиеттер:

1.Сәтбаева Х.Қ, Өтепбергенов А.А, Нілдібаева Ж.Б. – Адам
физиологиясы, Алматы, 2005ж;
2. Бобков Г.А. – Экологическая физиология человека. Москва,
1998г;
3. Рақышев А. – Адам анатомиясы. Алматы,2004ж;
4. Сатпаева Х.К. – Адам физиологиясы. Алматы,1995ж.
        
        Жоспар:
1. Ішкі сөлініс бездері;
2. Гормондардың әсері;
3. Ішкі сөлініс бездерін зерттеу әдістері;
4. ... ... ... ... ... ... ... жасушалар (жалпы саны 100 триллионнан астам)
арнаулы тіндер, мүшелер жәңе жүйелердің дағдылы қызметі, олардың өзара ... ... өте ... ... ... және ... жолмен
реттелуі арқылы іске асады.
Денедегі барлық құрылымдар ... ... ... және ... ... ... мен ... арқылы үнемі кең көлемде мәлімет
алмасу жүріп отырады. Бүл мәліметтер гуморалдық ... (қан, ... ... жүреді. Оларға кодталған ектрлік жүйке серпіністері
немесе қарапайым және ... ... ... ... ... ... келеді.
Қызметтердің гуморалды реттелуінде маңызды рольді ішкі сөлініс бездері,
яғни эндокриндік бездер атқарады. Олар ... ішкі ... ... ... ... бөліп шығарады. ішкі сөлініс бездері жасап
шығарған заттар ... ... ... ие ... бездердің (гректің еndon - ішкі, сrineo - ... ... ... ... ... жоқ, без жасушалары қан эне лимфа
капиллярларымен өте жиі торланған, ... без ... ... осы
тамырларға өтеді. Экзокринді бездердің өзегі ір, әрі ол өзек белгілі бір
ағзаға ашылып, өз ... сол ... ... ... бездеріне гипофиз, эпифиз, қалқанша, қалқансерік без-дері,
айырша без, бүйрекүсті, үйқы және жыныс бездері жатады (24-сурет). ... ... ... ... ... бездеріне плацентаны (бала жолдасы) да жатқызады. Екіқабат
(жүкті) әйел организмінде бала жолдасы бірқатар гормондар бөліп шығарады -
эстроген, ... және ... Ішкі ... ... қүрылымымен және қызметімен ты-ғыз байланыста ... ... ... ... ... нейросөлініссі бар, яғни
гипофиздің артқы бөлігіне түсетін немесе гипофиздің алдыңғы ... ... ... ... және ... ... ... әсер
ететін биоло-гиялық белсенді заттар бөліп шығаратыны анықталған. Бүлардан
ба-сқа ішкі сөлініс бездеріне бірқатар ... ... - ... ... ... ... ... жүйе), бауыр, себебі олар қанға
организм мүшелерінің қызметіне ерекше әсері бар ... ... ... Атап ... ... ... ... панкрео-зимин,
энтерогастрин, энтерогастрон, эритропоэтин т. Б
Гормон арқылы зат алмасу, өсу, даму ... ... ... ... ... ... Гормон деген терминді ... ... 1904 жылы ... пен ... енгіз-ен. Бүрын гормондар
ағзалар қызметін күшейтеді деп қана есептел-гн. Бірақ кейінгі ... олай ... ... Ағза-ар қызметін бәсендетіп, тежейтін де
гормондар бар екені мәлім. Мы-алы, адреналин асқорыту ... ... ... гжеп бәсеңдетеді. Сөйтсе де "гормон" деген атау ішкі
сөлініс бездерінің атауы болып қалды.
Гормондар қан мен ... ... еніп ... ... мен ... және
бүкіл денеге әсер ете алады:
1) метаболизмдік - зат ... ... ... жағдайларына,
иілігіне әсері;
2) морфогенетикалық - конформациялық қүрылымдық үрдістерде кырату
(диференциялық, тіндердің өсуіне, өзгеріске (метаморфозға) әсері;
3) ... - ... ... ... белсенділігіне және
оларды қызметке қосуға немесе тежеуші факторларға әсері;
4) түзетілуші (коррекциялық) - тіндер мен ағзалар қызметінің қарқынын
өзгертуге әсері ... ... ... ... ... және жоғары сатыдағы жануарлардың гормондарын, химиялық қүрылым
ұқсастығын, физика-химиялық, биологиялық қасиеттерінің ортақтығын негізге
ала отырып, 3 ... ... ... - ... қосылымдар (инсулин, глюкагон, сома-тотропин
т. б.);
2. Стероидтар (бүйрек-үсті безі қабығының және ... ... Амин ... ... ... ... ... Гормондардың биотүзілуі арнайы эндокриндік құрылымдардың
генетикалық аппаратында жоспарланған, сондықтан ішкі сөлініс ... тек ... бір ... ... ... ... ... ортасына өткен гормондардың белгілі бір мөлшері бос қалпында, ал
шамалысы қан плазмасы белоктарымен қосылған күйде болады. ... ... ... және ... ... бүдан белсенділігі төмен
байланысқан гормон түрі пайда болады.
Гормондардың құрылымы салыстырмалы күрделі келеді және жеке ... ... ... ... - ... ... арнайы әсерін
қамтамасыз ететін бөлігі; гаптомерлар - гормонның әсер ету ... ... ... ... ... ... үшінші бөлігі белсенділік
дәрежесін және оның басқа ... ... ... мен тіндер,
негізінен бауыр мен бүйрек ... ... ... ... ... ... ... алмасу жылдамдығын олардың жартылай ыдыра-уына кететін
уақытпен (Т'/2) болжайды, яғни қанға енгізілген радио-активті ... екі есе ... ... Дені сау ... ... гормондардың
жартылай ыдырау уақыты түрліше ... ... - 0,5-2,5 ... - 8-12 мин., ... - 30-50 мин., ... - ... тироксин 4 тәулікте ыдырайды).
Гормондар қүрамы мен әсері жағынан ... ... ... ... ... физиологиялық қасиеттері бар.
1. Гормондар қашықтан (алыстан) әсер етеді, яғни олар ... ... ... ... ... әсер ете ... ... биологиялық
белсенді заттар (гистамин ацетилхолин т.б.) өзі жасалған жергілікті ... әсер ... ... ... ... ... ... аралық рөл
атқарады. Бүл ... ... ... ... орталық жүйке жүйесі
атқарады, ал ішкі сөлініс бездері көбінесе оның әсерін күшейте не ... ... ... ... және ... ... қатар
қызмет жасайды.
3. Гормондардың арнайы әсері бар. Соған байланысты ... ... ... ... ... ... басқа биологиялық
белсенді затпен алмастыруға болмайды. Көптеген гормон-цар жоғары молекулалы
қосылыстар, кейбіреулерінің ... ... ... ... ... оған
қарамастан олардың антигендік щсиеті жоқ, яғни ... ... ... ... ... ... қарсы гормондар табиғаты
белок пеп-гид гормондарынан жасалады.
4. ... ... ... ... ... бола-цл.
Мысалы, тироксин 1:100 млн, адреналин 1:10 млн сүйытылған-щ да әсер ... бір ... ... 125000 ... қанындағы ;ант деңгейін төмен түсіре
алады. Тирокальцитониннің 5 наногра-іы қандағы Са ... ... ... (1 ... - 10-9 г ... ... өте тез, бірақ қысқа мерзімде әсер етеді. Олардың те тез
әсер етуі және мембрана арқылы өтуі ... ... ... Ал ... ... ... болуы олардың індік ферменттердің
ықпалымен ыдырауына және денеден бүйрек рқылы жеңіл шығарылуына ... ... ... ... ... ... бездер оларды үнемі
үздіксіз жасап іығарып ... ... ... ... тек ... ... ғана емес, олар-ың
қүрылымдарына да әсер етеді, яғни ... ... ... ... ... ... тінінің өсуін күшейтіп, кейде гжейді. Гормондар ... ... әрі РНҚ және ... ... ... ... ... Эндокринді бездердің ітологиясы кезінде адамның бет әлпеті ... ... бұл ... ... тез ... ... ... -
акромегалия, гигантизм т. б.
7. Гормондар ферменттер қатарына жатпайды, яғни олар жасуша эқ ортада
жүретін химиялық үрдістерге арнайы әсер ... ... ... ... химиялық әсерленістердің жылдамдығына әсер ете алады.
Гормондардың әсері
Гормондардың әсер ету тетіктері өте күрделі және биохимиялық ... ... ... бір ... ... ... ... -
белок кешені ыдырап, гормонның бос түрі пайда болады. Байланысқан гормондар
қор болып табылады, керек ... тез әрі ... ... ... байланысқан гормон ферменттердің әсерінен ыдырап, бүйрек арқылы
несеппен шығарыл-май ... ... қан ... ... ... ... мен ағзаларға жетке-німен
белгілі бір ... ... ... әрі ... қүрылымында
орналасқан арнайы гормондар рецепторлары бар, олар тек белгілі бір тін мен
ағзаға ғана әсер ... ... ... ... деп атайды. Жасушалық
қабылдағыш арнайы ... ... ... оның молекуласының белгілі бір бөлігі
гормонның арнайы фрагментіне сәйкес келеді. Бүл сигналды ... ... мен ... ... ... ... етеді. Егер берілген
гормонды қабылдағыш болмаса, жасуша онымен қарым-қатынасқа түспейді, яғни
оны танымайды.
Белоктық және пептидті гормондардың ... ... ... ... Бүл ... гор-мон-дар өз рецепторларымен қарым-
қатынасқа түскенде аденилатциклаза ферментінің активтенуі жүреді. Оның
әсерінен жасушада циклдік 31, 51 ... ... ... ... олар протеинокина-заларды - белоктың синтезделуіне қажетті ферменттерді
- белсенден-діреді, бүл ... ... ... 31, 51
гуанозинмоно-фосфат (ЦГМФ) ... әсер ... ... ... ... іші қүрылы-мына
орналасқан және гормон-қабылдағыш кешені ... ... әсер ... ... ... ... ... гормондардың әсер етуі
мембрана өткізгіштігі өзгеруіне байланысты. ... ... ... ... ... ... белгілі.
1. Гормондардың тіндер мен ағзаларға тікелей әсері ... ... ... гормондар мембрана арқылы жасушаға жеңіл өтеді, оған ... ... ... ... ... әсерінің тетігі,
жасушалық және субжасушалық деңгейлерде әлі толық зерттелмеген. ... ... ... ... әсер ету ... бар, ... ішінде
тікелей әсер ету тетіктерінің мына-дай түрлері белгілі: а) Ферменттік
жүйелерді, оның ... ... ... ... ... ... Бүл әсер ... мәліметтер өте аз. Бүны адреналин мен гликогеннің
фосфорилазды жүйеге аденозинмоиофосфат арқылы циклды әсері ... ... ... ... күшейту, мысалы, итбалықтың тез
өзгерістеріне әсер ететін тироксин РНҚ алмасуып және ... ... ... ... ... қызметіне тікелей ғана әсер етіп ... қан ... мен ... ... ... ... ... жолмен де әсер етеді. Гуморалдық тғынан жекешеленген,
бірақ денемен жүйке арқылы ... :ез ... ағза ... ... ... әдетте қан қысы-іының, дем алудың, лимфа ағысыныц т.
б. озгерістері байқалады.
3. ... әсер ... ... ... - ... ... сүйесі
арқылы орындалуы. Гормондар бір жүйке орталығын қүрай-ын ... ... не ... ... ... ... озгертеді.
Гейманстың тәжірибслеріиде иттің миын оректепдіретін қан тамырыпа тікелей
адрепалип епгізген, иттің басы енесімеп тек қана ... ... ... ... ... ... ... орталығыныц топусып
жоғарылатып, жүрек ызметін бәссцдетеді. Ал адрспалин ... ... ... пыц ... ... ... ... гормопдардыц, шартты рефлекстік әсеріи айқауға
болады.
Ішкі сөлініс бездерін зерттеу әдістері
Ішкі солініс бездерінің қызмстіп зерттсу үшіи ортүрлі тәсілдер ... ... ... ... ... ... ... - алып тастау. Бүл безді толық змесе
болектеп алып тастау әдісі. ... ... бір ... алып ... ... қызметтері бүзылады. Мысалы, қал-шсерік ... ... ... ет ... ... ітты жиырылады. Бүл әсерленіс
организмде паратгормонның жетіс-гушілігі мен қаидағы кальций деңгсйіиің
күрт ... ... ... әсер етуіпсп пайда болады.
2. Эпдокрииді бездердеп алыиған сықпаларды және химиялық ... ... мен ... ... ... ... :зі алынған
жануарларға епгізу.
3. Эндокринді ... ... ... ... ... ... ... алып тастап, пайда болған өзгерістерді іқылау.
Одан кейін алып тастаған безді қанмен қамтамасыздандыра ырып дененіц басқа
болігіпе ... Егер ... ... бүзыл-н қызметтер қалпына келсе,
бездің ішкі сөлінісі бар деген сөз.
4. Парабиоз әдісі - екі ... ... қан ... жалғас-тырып,
қан айналысын ортақтастыру, содан кейін біреуінің безін, я бездерін алып
тастап, оның дене қызметіндегі өзгерістерді зерттеу.
5. Ішкі ... ... ... ... ... зерттеу. Без неме-
се оның бір кішкене бөлігін денеден тыс қоректік ортаға орналастырып, ... ... ... ... ... ортада гормон жасауы-ның саны
мен ... ... ... ... ... ... сүйықтардағы (қан, лимфа, несеп т. б.) гормондар мен
олардың метаболиттерінің мөлшерін химиялық, ... және ... ... ... ... ... қолдану арқылы зерттеу әдістері, ны-сана
гормондар.
8. Флюоресция беретін ... ... ең дәл ... әдіс. Кейбір
гормондардың қай жерде көбірек орналасқанын анықтауға мүмкіншілік береді.
Бүл көбінесе гистохимиялық зерттеу ... қоса ... ... ... Ауруханаларда ішкі сөлініс без-дері
өзгерген адамды бақылап зерттеу. Өлген ... ... бір ... ... ... ... патологиялық анатомиялық және гистологиялық, сонымен
қатар денедегі ... ... ... бола-тын өзгерістер зерттеледі.
Гипоталамус-гипофиздік жүйе.
Гипоталамустың нейрогормондары
Эндокринология ішкі сөлініс бездердің физиологиясы мен ... ... XIX ... екінші жартысында қалыптас-қан. Бүл ... ... ... А. ... ... Ол ... ... жыныс
бездерін сылып алып тастағанда негізгі жөне қосымша жыныс ... ал бүл ... ... ... орнатқанда, оның жағдайы
айтарлықтай жақсаратынын анықтады.
Кейін, әсіресе осы ғасырдың 50-90 ... ... ... мен ... бойынша көптеген тәжірибелік және клиникалық
мағлүматтар жиналды. Оған қоса гормондардың химия-лық табиғаты ... ету ... ... ... бүл бездердің организм қызметін реттеудегі орнын
шектен тыс көтерген, тіпті оларды жеке автономды реттеуші ... ... ... жүйесін орталық жүйке жүйе-сінен жоғары қүрылым ретінде,
ағзалар мен олардың жүйелерінің, соның ... ... ... ... ... реттеушісі ретінде қарастырған.
Шын мәнісінде олай болмай ... ... ... ... ішкі ... ... олардың әртүрлі гормондарының әсері
организмнің қызметін жүйелік гуморальдық ... ... бір ғана ... шықты. Бүл реттеу жолының негізгісі - жүйке жүйесі. Өйткені ол көп
тарапты, ... ... және әр ... өз орны, маңызы бар жүйеге
жатады. Оның рефлекстік до-ғасының барлық ... ... ... ... ... жылдамдығы мен анық бағытталуы т. б.
морфоәре-кеттік ерекшеліктері бүған ... ... ... үзақ ... ... қам-тамасыз
ететін реттеуші механизмге гормондардың қатысуы, спорт жанкүйерлері мен
емтихан тапсырушы студенттердің эмоциялық күйзелісі ... ... ... ... ... ... қорыққанда, қуанғанда т. б. жағдайларда
ылғи да гипергликемия -қандағы қанттың көбеюі ... ал ... ... - ... қант пайда болады. Түрлі эмоция кезінде көмірсу
алмасуының аталған өзгерістерінің пайда ... ... мен ... ... гликогенолиздің күшеюіне байланысты. Сондықтан да
бүйрекүсті безінің милы қабатында ... ... ... ... деп
те атайды.
Сонымен, бүл мысалда көмірсу алмасуына жүйкелік, реттеуден кейін гормондық
реттеу қатысады.
Қорытынды
,
Адам ... ... ... ... саны 100 ... астам)
арнаулы тіндер, мүшелер жәңе жүйелердің дағдылы қызметі, олардың өзара және
сыртқы ортамен өте күрделі қарым-қатынасы ... және ... ... арқылы іске асады.
Денедегі барлық құрылымдар арасында үздіксіз, уақыт және ... ... ... мен тетіктер арқылы үнемі кең көлемде мәлімет
алмасу жүріп отырады. Бүл ... ... ... (қан, лимфа,
тінаралық сұйықтық) жүреді. Оларға кодталған ектрлік жүйке серпіністері
немесе ... және ... ... ... ... ... арқьшы келеді.
Гормондардың әсер ету тетіктері өте күрделі және биохимиялық түрғыдан
жан-жақты қарастырылған. Белгілі бір гормонның қажеттілігі артса, гормон ... ... ... ... бос түрі ... ... ... гормондар
қор болып табылады, керек уақытта тез әрі ... ... ... байланысқан гормон ферменттердің әсерінен ыдырап, бүйрек арқылы
несеппен шығарыл-май денеде ... ... Х.Қ, ... А.А, ... Ж.Б. – Адам
физиологиясы, Алматы, 2005ж;
2. Бобков Г.А. – Экологическая физиология человека. Москва,
1998г;
3. Рақышев А. – Адам анатомиясы. Алматы,2004ж;
4. ... Х.К. – Адам ... ...

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ішкі секреция бездері4 бет
Ішкі секреция бездері жайлы6 бет
Ішкі секреция бездері туралы14 бет
Ішкі секреция бездері. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық-гигиеналық және жыныстық тәрбилеу6 бет
Ішкі секреция бездерінің физиологиясы8 бет
Ішкі секреция бездерінің физиологиясы және функциялық реттелу жолдары31 бет
Ішкі секрециялық бездер5 бет
Ішкі секрециялық бездер жайлы мәлімет17 бет
Ішкі секрециялық бездер және олардың маңызы туралы жалпы түсініктеме14 бет
Ішкі секрециялық бездер. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық -гигиеналық жане жыныстық тәрбиелеу11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь