Алматы облысы М.Бейсебаев атындағы агробизнес және менеджмент колледжінде «Тұрақты ток машиналарының құрылысы және жұмыс істеу принципі» тақырыбына оқыту әдістемесін жасау

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1 М.Бейсебаев атындағы Талғар агробизнес және менеджмент колледжінің оқу.өндірістік жұмысына қысқаша сипаттама
1.1 М.Бейсебаев атындағы Талғар агробизнес және менеджмент колледжінің тарихы, материалдық.техникалық базасы ... ... ... ... ... ... ... ... .
8
1.2 Дипломдық жұмыс тақырыбын таңдауын негіздеу ... ... ... ... ... ... ... ... .. 12
2 Технологиялық бөлім
2.1 Тұрақты ток машинасының қазіргі таңдағы қолданылу жағдайы ... ... .. 13
2.2 Тұрақты ток машинасының құрылысы және жұмыс істеу принципі ... . 14
2.3 Номинальдан өзгеше кернеуге тұрақты ток қозғалтқышының орамасын қайта есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
33
2.4 Тақырыптың пәнді оқытудағы орны мен мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 34
3 Қазіргі таңдағы жаңа педагогикалық технологияларды қолдана отырып өткізілген сабақ әдістемесін жасау
3.1 Педагогикалық технологияларға, ойын технологиясына талдау жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
36
3.2 Тақырып бойынша сабақтың оқу құжаттарын дайындау
3.2.1 Күнтізбелік.тақырыптық жоспарды жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 46
3.2.2 Күнделікті сабақ жоспары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 50
3.2.3 Таңдап алынған технология бойынша сабақты өткізудің әдістемесін жасау және оның мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
51
4 Қауіпсіздік техникасы, электр тогының қауіптілігі туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
56
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 61
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 63
Кіріспе

Қазақстан Республикасының «Білім беру туралы» Заңында: «Білім беру жүйесінің басты мақсаты – ұлттық және жалпыадамзаттық мәдени құндылықтар негізінде жеке тұлғаның қалыптасуына қажетті жағдай жасау» делінген. Осы міндетті нәтижелі жүзеге асыру педагогтың шеберлігі мен іскерлігін талап етеді. Сол себепті педагог сапалы білім беру үшін оқытудың жаңа әдіс-тәсілдері, формаларын, жаңа технологияларды тиімді қолдана білуі керек [1].
Оқытудың жаңа педагогикалық технлогиясы – оқытуды ізгілендіру, өзін – өзі дамытып, тәрбиелей білетін, заман ағымын ілесе алатын кәсіби, білікті, жан-жақты жеке тұлға қалыптастыруды мақсат етеді. Оқушылардыі кәсіби білім сапасын арттырумен бірге өз қабілетіне қарап, өзін-өзі дамыта отырып, өзіне сын көзбен қарауға мүмкіндік береді. Танымдық белсенділігін арттырып, шығармашылық қабілетін дамытады [2].
Оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру, дамыту міндеттерін көздейді. Оқытушының жеке тұлғаны зерттеуіне,оны толық танып, білуге және оқытудың мақсатына жетуге тиімді,әрі нақты жол ашады. Болашақ маман иелерінің бойында білімділік, біліктілік, саналық, жауапкершілік қасиеттерін сіңіруде, яғни кәсіби құзіреттілікті қалыптастыруда жаңа технологияны қолданудың маңызы зор.
Сондықтан да мен өзімнің дипломдық жұмысымның әдістемесін ойын технологиясы бойынша жүргізуді таңдап алдым. Себебі ойын техногиясымен сабақ жүргізу өте жеңіл әрі өте қызықты болады. Оқуда ойынды пайдалану үшін де ең алдымен жүргізілетін ойынның мақсаты, міндеті, сабақ тақырыбына, жеке тұлғаның жас ерекшелігіне сай болу керек. Ойынның өзінің ережесі, белгіленген межеден аспауы тиіс және қызықты әрі мағыналы болу керек.
Ойын жеке тұлғаны ұйымдастырушылыққа, жауапкршілікке, әр түрлі адамдармен қарым-қатынас жасауға үйретсе, педагог ойын жүргізу арқылы оқушыларымен белсенді қарым-қатынас жасайды, мінез-құлық ерекшеліктерін жақсы меңгереді. Ойынды жүргізуде қосымша материалдар мен компьютерлік технологияны тиімді пайдаланау жақсы нәтиженің көрсеткіші болып табылады. Ойын проблемасымен шұғылданған көрнекі ғалымдар Р.М. Жуковская, Д.В. Менджерицкая, Т.А. Маркова, Н.Я. Михайленколардың айтуынша балалар игерген білімдерін ойынға пайдалана білу керек. Ал мұғалімнің міндеті – балаларды ойынға өз қызығушылығымен, ынтасымен қатысуын қамтамасыз ету.
Әлемдік педагогика мен психологияда ойын іс-әрекетнің негізін К.Д.Ушинский, П.П:Блонский, С.Л.Рубенштейн, Д.Б.Эльконин салды. Қазақстандық ғалымдар Н.К. Ахметов, Ж.С. Хайдаров еңбектері берік білім берудің, оқу белсенділігін арттырудың маңызды жолдарының бірі ойын элементтерін тиімді пайдалану екенін атап көрсетті. Шетелдік К.Гросс, Ф.Шиллер, Г.Спенсер, К.Бюлер, З.Фрейд, Ж.Пиаже және тағы басқа ойшылдары мен зерттеушілері де ойын теориясы туралы әртүрлі пікірлер білдірді.
Ойын – адамның қарым-қатынасы, кәсіби және жанұялық өмірдің мектебі болып табылады. Адам ойын арқылы өзінің бір нәрсені үйреніп жатқанын білмейді. Мектепте мұғалім монолог, диалог түрінде балаларға білім береді. Бір- бірімен белсенді байланысу арқылы ойынға қатысушылар бір- бірін үйретіп, өздері де үйренеді. Ойын түрінде оқыту жалықтырмайды, қызықты және ерікті түрде жүреді [3].
Дипломдық жұмыстың мақсаты: Ойын технологиясын қолдана отырып, студенттер қарым-қатынас жасауға, ұйымшылдыққа, тапқырлыққа үйрету.
Міндеттері:
- электр машиналары пәнін ойын технологиясы арқылы оқытудың әдістемелік негіздерін анықтау;
- электр машиналары пәнін ойын технологиясы арқылы оқытуға арналған оқу материалдарының мазмұнын айқындау;
- өз бетінше жұмыс істеу арқылы электр машиналары пәні бойынша білімдерін, іскерліктері және дағдыларын дамыту;
Дипломдық жұмыстың зерттеу нысаны – колледжде электр машиналары пәнін ойын технологиясымен оқыту үдерісі.
Дипломдық жұмыстың пәні – колледжде электр машиналары пәнін ойын технологиясымен оқыту әдістемесі.
Дипломдық жұмыстың ғылыми болжамы: егер, колледжде электр машиналары пәні ойын технологиясы арқылы тиімді ұйымдастырылса, студенттердің ынтасы оянып, қызығушылығы артады. Сұрақтардың жауабын жылдам табуға, басқа студенттермен бірлесе отырып тапсырма орындау арқылы ұйымшылдыққа үйренеді.
Дипломдық жұмыстың әдіснамалық және теориялық негіздері: Зерттеудің теориялық және әдіснамалық негіздері ретінде таным теориясы, іс-әрекет теориясы, психология ғылымдарының жетістіктері негізге алынады.
Дипломдық жұмыстың ғылыми жаңалығы:
- электр машиналары пәнін ойын технологиясы бойынша оқытуға арналған оқу материалдарының мазмұны айқындалды;
- колледж оқушыларына электр машиналары пәнін ойын технологиясы арқылы меңгерте отырып, оқытудың тиімді әдістемесі ұсынылды;
-«анықтаманы жатқа айту» ойыны арқылы студенттер анықтамаларды жақсы есте сақтаса, «баяндама» ойыны арқылы ойларын тиянақтап жеткізуге үйренеді;
Дипломдық жұмыстың практикалық маңыздылығы: Дипломдық жұмыстың нәтижелері кәсіптік лицейде, колледжде арнайы пәндер бойынша білім сапасын арттыруға, оқушылардың өз бетінше деңгейлік тапсырмаларды жылдам орындауға, есептерді нақты әрі дұрыс орындауға көмектеседі.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
1 Қазақстан Республикасының «Білім беру туралы» Заңының 8-бабы.
2 М. Валиева «Жаңа педагогикалық технологиялар». Әдістемелік нұсқау, 2002ж.
www.45minut.kz.
3 Ойын технологиясы
www.frepapers.ru
4 И. М. Мұхити «Электротехника». Оқулық. Алматы «Эверо» 2005, 221-224, 234-239, 247-249 беттер.
5 Б. Р. Қалықов, М. Ж. Исаханов, Ш. Өмірзақов «Электр машиналары және электр жетегі». Оқулық, «Сөздік-Словарь» 2005, 120-130, 150-151 беттер.
6 Б. Р. Қалықов, Ш. Өмірзақов, М. И. Сылкин «Электр машиналары». Оқулық, 245-249 беттер.
7 Ә. Ж. Ахмедиярова, М. Б. Әлімхожаев «Электр машинаалры». Оқу-әдістемелік құрал,«Тараз университеті» Тараз 2003, 86-90 беттер.
8 Еркін Дүйсенов «Оқыту технологиясы» Мақала.
Erkin.ucoz.kz
9 Ысмағұл жания «Ойын технологиясы» Мақала.
www.frepapers.ru
10 Асхат Әлімов «Интербелсенді әдістерді жоғары оқу орындарында қолдану». Оқулық, Алматы 2009, 299-302 беттер.
11 А. Қ. Қозыбай, Н. Ж. Жексенбиева «Кәсіби білім беру жүйесіндегі қазіргі оқыту технологиялары». Оқулық, 122-129 беттер.
12 К. Өстеміров, А. Айтбаева «Қазіргі білім беру технологиялары». Алматы 2006
13 М. М. Жанпейісова «Модульдік оқыту технологиясы оқушыны дамыту құралы ретінде». Оқулық, Алматы 2002
14 Электр тогының қауіптілігі туралы түсінік.
www.infust.kz
15 А. Ахметов, Г. Ахметов «Еңбек қорғау». Оқулық, Алматы 2005.
        
        Мазмұны
Кіріспе................................................................................................................
6
1 М.Бейсебаев атындағы Талғар агробизнес және менеджмент колледжінің оқу-өндірістік жұмысына қысқаша сипаттама
1.1 М.Бейсебаев атындағы Талғар агробизнес және менеджмент ... ... ... ... ... жұмыс тақырыбын таңдауын негіздеу..................................
12
2 Технологиялық бөлім
2.1 Тұрақты ток ... ... ... ... жағдайы.......... ... ... ток ... ... және ... істеу принципі.....
14
2.3 Номинальдан өзгеше кернеуге тұрақты ток қозғалтқышының орамасын қайта есептеу....................................................................................
33
2.4 Тақырыптың пәнді ... орны мен ... ... ... жаңа ... технологияларды қолдана отырып өткізілген сабақ әдістемесін жасау
3.1 Педагогикалық технологияларға, ойын ... ... ... ... ... сабақтың оқу құжаттарын дайындау
3.2.1 Күнтізбелік-тақырыптық жоспарды жасау............................................
46
3.2.2 Күнделікті сабақ жоспары........................................................................
50
3.2.3 Таңдап алынған технология бойынша сабақты өткізудің ... ... және оның ... ... ... электр тогының қауіптілігі туралы түсінік.................................................................................................................
56
Қорытынды.........................................................................................................
61
Пайдаланған әдебиеттер тізімі........................................................................
63
Кіріспе
Қазақстан Республикасының Заңында: делінген. Осы міндетті нәтижелі жүзеге ... ... ... мен ... ... етеді. Сол себепті педагог сапалы білім беру үшін оқытудың жаңа әдіс-тәсілдері, формаларын, жаңа технологияларды тиімді қолдана білуі керек ... жаңа ... ... - ... ... өзін - өзі ... ... білетін, заман ағымын ілесе алатын кәсіби, білікті, жан-жақты жеке тұлға қалыптастыруды мақсат етеді. Оқушылардыі кәсіби білім ... ... ... өз ... ... ... ... отырып, өзіне сын көзбен қарауға мүмкіндік береді. Танымдық белсенділігін арттырып, ... ... ... [2].
Оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру, дамыту міндеттерін ... ... жеке ... ... ... ... білуге және оқытудың мақсатына жетуге тиімді,әрі нақты жол ашады. ... ... ... бойында білімділік, біліктілік, саналық, жауапкершілік қасиеттерін сіңіруде, яғни кәсіби құзіреттілікті қалыптастыруда жаңа технологияны қолданудың маңызы ... да мен ... ... ... әдістемесін ойын технологиясы бойынша жүргізуді таңдап алдым. Себебі ойын техногиясымен ... ... өте ... әрі өте ... ... ... ... пайдалану үшін де ең алдымен жүргізілетін ойынның мақсаты, міндеті, сабақ тақырыбына, жеке тұлғаның жас ... сай болу ... ... ... ережесі, белгіленген межеден аспауы тиіс және қызықты әрі ... болу ... ... жеке ... ... жауапкршілікке, әр түрлі адамдармен қарым-қатынас жасауға үйретсе, педагог ойын жүргізу арқылы оқушыларымен белсенді қарым-қатынас жасайды, мінез-құлық ерекшеліктерін жақсы меңгереді. ... ... ... материалдар мен компьютерлік технологияны тиімді пайдаланау жақсы нәтиженің ... ... ... Ойын ... ... көрнекі ғалымдар Р.М. Жуковская, Д.В. Менджерицкая, Т.А. Маркова, Н.Я. Михайленколардың ... ... ... ... ... ... білу керек. Ал мұғалімнің міндеті - ... ... өз ... ... қатысуын қамтамасыз ету.
Әлемдік педагогика мен психологияда ойын іс-әрекетнің ... ... ... ... ... салды. Қазақстандық ғалымдар Н.К. Ахметов, Ж.С. Хайдаров еңбектері ... ... ... оқу ... ... маңызды жолдарының бірі ойын элементтерін тиімді пайдалану ... атап ... ... К.Гросс, Ф.Шиллер, Г.Спенсер, К.Бюлер, З.Фрейд, Ж.Пиаже және тағы басқа ойшылдары мен зерттеушілері де ойын теориясы ... ... ... білдірді.
Ойын - адамның қарым-қатынасы, кәсіби және жанұялық өмірдің мектебі болып табылады. Адам ойын ... ... бір ... үйреніп жатқанын білмейді. Мектепте мұғалім монолог, диалог түрінде балаларға білім береді. Бір- бірімен белсенді ... ... ... ... бір- ... ... ... де үйренеді. Ойын түрінде оқыту жалықтырмайды, қызықты және ерікті түрде жүреді [3].
Дипломдық жұмыстың мақсаты: Ойын технологиясын қолдана отырып, студенттер қарым-қатынас ... ... ... ... ... ... машиналары пәнін ойын технологиясы арқылы оқытудың әдістемелік негіздерін анықтау;
- электр машиналары пәнін ойын технологиясы арқылы ... ... оқу ... ... ...
- өз ... жұмыс істеу арқылы электр машиналары пәні бойынша білімдерін, іскерліктері және дағдыларын дамыту;
Дипломдық жұмыстың зерттеу нысаны - ... ... ... ... ойын ... оқыту үдерісі.
Дипломдық жұмыстың пәні - колледжде электр машиналары пәнін ойын технологиясымен оқыту әдістемесі.
Дипломдық жұмыстың ... ... ... ... ... ... пәні ойын технологиясы арқылы тиімді ұйымдастырылса, студенттердің ынтасы оянып, қызығушылығы артады. Сұрақтардың жауабын жылдам табуға, басқа студенттермен бірлесе отырып ... ... ... ... ... ... ... әдіснамалық және теориялық негіздері: Зерттеудің теориялық және әдіснамалық негіздері ретінде таным теориясы, іс-әрекет теориясы, психология ғылымдарының жетістіктері ... ... ... ... ...
- ... ... пәнін ойын технологиясы бойынша оқытуға арналған оқу материалдарының мазмұны ...
- ... ... ... ... пәнін ойын технологиясы арқылы меңгерте отырып, оқытудың тиімді әдістемесі ұсынылды;
- ойыны арқылы студенттер анықтамаларды ... есте ... ... арқылы ойларын тиянақтап жеткізуге үйренеді;
Дипломдық жұмыстың практикалық маңыздылығы: Дипломдық жұмыстың нәтижелері кәсіптік лицейде, колледжде арнайы пәндер ... ... ... ... ... өз ... ... тапсырмаларды жылдам орындауға, есептерді нақты әрі дұрыс орындауға көмектеседі.
1 М.Бейсебаев атындағы Талғар агробизнес және менеджмент ... ... ... ... ... ... атындағы Талғар агробизнес және менеджмент колледжінің тарихы, материалдық-техникалық базасы
2013 жылдың 28 қазан айында Мәсімхан Бейсебаев ... ... ... және ... ... ... 95 жыл толғалы отыр. Оқу орны Жетісу жұмысшы және солдат депутаттарының 1918 жылы 12 қыркүйектегі Қаулысымен ... ... ... ... ... ... ... училищесі болып құрылған. 1936 жылдан бастап Талғар ауылшаруашылық техникумы болып аталынды. 1997 жылы 3 ... ... ... ... №1485 Үкімімен Талғар агробизнес және менеджмент колледжіне Мәсімхан Бейсебаевтың есімі берілді. Колледж тарихы өте бай және ... Бұл ... ... Ұлы Отан соғысы жылдарының беттері де жазылған. Атап ... ... 1942 жылы осы ... ... ... ... ... 8- гвардиялық Панфилов двизиясының 1073 Талғар полкы жасақталған. 1942 жылы ... ... ... полк ... 31 ... ... неміс басқыншыларын талқандап, кері қайтарғандардың алғашқылары болған. ... ... ... ... ... ... ... басқарды. Осы дивизия құрамында біздің түлектеріміздің бірі техникум директоры А. Н. ... ... .Ұлы Отан ... ... техникумнан 150-ден астам оқушылар және оқытушылар мен қызметкерлер арасынан 23 адам майданға ... ... ... Ұлы Отан ... ... соғысып тың және тыңайтқан жерлерді игеруге өз үлестерін қосты. Ірі мемлекеттік қызметтерге, ғылым саласына, ел басқару ісіне белсенді ... және ... ... ... ... орындарында аянбай еңбек етіп жүрген колледжіміздің түлектерін ... да ... ... Атап ... Ұлы Отан ... ... ... - Ұлы Отан Соғысының ардагері, 2 Ленин, Еңбек Қызыл Ту, Қызыл Жұлдыз ордендерінің, Ұлы Отан соғысы және СССР - дің ... ... ... 1933 - 1936 жылдары осы техникумның директоры. 1964 ... ... ... ... ... ... КСР - і Министрлер Кеңесінің төрағасы қызметін атқарған.Талғар агробизнес және ... ... ... ең байырғы оқу орны ретінде Қазақстанның Гиннес кітабына енгізілді. Бір ғасырға жуық ғұмыры бар оқу орнының ... ... - ... ... ... ... , ... мамандықтың тізгінін ұстаған, ата - анасының аялап, үмітін ақтайтын, еліміздің кетігіне ... ... де ... ... 1 ... колледжде дайындалатын мамандықтар тізімі.
Кесте 1
Бүгінгі күндері колледж ұжымы келесі 11 мамандық бойынша мамандар ... аты ... ... ... мерзімі
Жерге орналастыру 1511000
9кл
11кл
3ж.6 ай
2ж.6 ай
Тамақ өнеркәсіптеріндегі өңдеу технологиясы 1226000 ... ... ... ай ... ... механикаландыру 1510000
9кл
11кл
3ж.6 ай
2ж.6 ай
Электр ... ... ету 1502000 ... ... ай
2ж.6 ай
Агрономия 152000
9кл
11кл
3ж.6 ай
2ж.6 ай
Есептеу техникасы және бағдарламамен ... ету 1304000 ... ... ... ай ... және ... 0518000 ...
2ж.10 ай
1ж.10 ай
Құқықтану 0201000
9кл
11кл ... ... ай ... ... ... - ... ... ие, өз құрамына әр бір мамандық бойынша жұмыс оқу бағдарламаларымен және бағдарламаларымен қарастырылған ... ... ... қамтамасыз ететін қажетті жабдықтар мен, оқу - көрнекі құралдармен, саймандармен, оқытудың техникалық құралдарымен жарақтандырылған 24 зертхананы, 14 кабинетті, ... - ақ ... және ... ... ... ... 2 ... сыныпты біріктіреді.
Келесі оқу жылына студенттер мен оқытушылар үшін стомотология кабинеті жабдықталуда Pentium компьютерлерімен жарақтандырылған 9 ... ... бар. ... ... 172 ... 112-і жаһандық интернет желісінде жұмыс істеу мүмкіндігімен ортақ жергілікті компьютер желісіне қосылған.
2007-2008 оқу жылында колледж студенттері Астана қаласында кәсіптік оқыту ... ... ... ... өтті.Осы уақытта ҚР Білім және ғылым министірлігінің қаржылық қолдауымен колледжге ... ... ... 10 ... интерактивтік тақтасы орнатылды. Колледждің барлық студенттері Activstudio-да жұмыс істеуге оқудан өтті. Жаңа ... ... ... ... ашық ... шебер сыныптар тұрақты түрде өткізіледі. Колледж базасында бұдан басқа ... ... ... істеу және интерактивтік технологияларды пайдалану бойынша Алматы облысы оқу орындарының мұғалімдері мен оқытушыларына ... ... ... ... ... үшін ... бейнепроектор пайдаланылады. Әдістемелік жұмыс үрдісінде әр түрлі бейнематериалдарды жасау кезінде көп ... ... ... ... ... оқу жылында электрондық оқу жүйесіне көшу мақсатында жұмыстар жүргізілуде. Колледжге Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым ... ... 31 ... бір ... мультимедиалық оқыту классы, тасымалданатын екі мультимедиялық оқыту құралдары, 53 дербес компьютер бөлінді. ... ... ... ... ... ... ... екі интерактивті мультимедиялық тақта және заманауи технологиялармен жабдықталған алынды.
Материалдық - техникалық база ... ... ... ... ... ... берумен толықтырылды (1 компьютерлік сынып, 3 тракторы, 1 автомобилі және автомобилі).
Үйірме жұмыстарына ... ... үй- ... 360 орындықты клуб бар. Колледждің ... ... ... ... ... ... Атап айтар болсақ,
-мәдениет үйінің сахнасына 5х3,75 көлемдегі жобалық тақта қойылып, жаңа үлгідегі микрофондар ... ... ... ... ... мен креслолар алынды;
-жаңа оқу жылымен енген ерекше жаңалық- үзіліс кезінде сабаққа берілетін қоңырау үні, қазақ халқының халық күйлеріне ауыстырылды;
-колледж ... жаңа ... ... жазу ... ... арналған столдар, кітап көрмесіне арналған, газет - журналдарға арналған сөрелер ... ... және 1 ... теңгеге жаңа оқулықтарға тапсырыстар берілді;
Интерактивті тақта орнатылған 12 дәрісханаға бейне ... ... ...
... ... сабақтарды колледж зертханалары және оқу-тәжірибе шаруашылығының коллекциялық - тәжірибелік алқаптары жағдайында оқытушылар ... ... ... ... оқу ... және ... ... аудан мен облыстық фермерлік шаруашылқтарында және басқа аграрлық құрылымдарда өткізіледі.
> ... ... ... ... ... жаңа ... техникалармен приборлармен қамтамасыз етіліп сабақ өтілуде. 2 кестеде клледждің кадрлар құрамы.
Кесте 2
М.Бейсебаев атындағы агробизнес және менеджмент колледжінің ... ... ...
М. ... ... ... ... және менеджмент колледжіндегі жалпы кадрлардың құрамы
112
Электротехникалық пәндер бөліміндегі қызметкерлерінің жалпы саны
15
Оның ішінде өндірістік оқу шеберлері
4
Жоғары білімді
109
Арнаулы орта ... оқу ... ... оқитындар
15
Білім жетілдіру курстарын және өндірістік тәжірибеден өткендер
62
Жоғары санаттылар
22
Бірінші санаттылар
23
Екінші санаттылар
27
Санаты ... ... 13-14 ... ... ... және ... орта ... кейінгі білім беру мекемелері басшыларының қатысуымен өткізілген семинарда техникалық және ... ... ... 8 техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдары оның ішінде Талғар агробизнес және менеджмент колледжі мен ... ... ... ... облысы бойынша дуалдық оқыту жүйені енгізуші білім беру ұйымдары ретінде белгіленді
Колледж кітапханасы 47887 данасының ішінде мемлекеттік ... 10742 ... ... ... мен ... бар жабдықтар негізінен үлгілік тізбеге сәйкес келеді. Осы заманғы өндіріс деңгейінің өзгеруіне байланысты оқу материалымен толықтыру және жаңарту бойынша ... ... ... 2 ... ... кадрлар құрамы және 3 кестеде Талғар агробизнес және менеджмент колледжінің базалық көрсеткіштері ... ... ... тақырыбын таңдауын негіздеу
Тұрақты тоқ машинелері өзара қайтымды электрлі техникалық құрылғы. Олар ешқандай ... ... ... ... ... ... ... істей алады. Тұрақты тоқ генераторлары, әдетте шағын қуатты электр энергиясының ... көзі ... ... ... ... ... ... қоректендіруге қолданылады. Генератор құрылысында электр энергиясын алатын щеткалы-түйіспелі құрылғының болуы оның, қуаты мен ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік өндіру синхронды генераторлар арқылы атқарылады. Олардың қуаттылығын ... ... ... етіп ... ... Тұрақты тоқ қозғалтқыштары, негізінде айналу жылдамдығын кең ауқымда ақырындап реттеу мүмкіндігі болғандықтан, біртіндеп өзгертуді қамтамасыз ететін электр жетектерінде, ... ... ... ... және басқару машинелеріне қолданатын шағын жүргізгіштер ретінде қолданады. Ауылшаруашылығы өндірісінде тұрақты тоқ машинелері іс жүзінде қолданылмайды десе де ... ... ... ... ... ... ылғалды және шаңды орталарда (сиыр, шошқа, тауық) және т.б. ... ... ... қажалуына соқтырады. Мұндай жағдайларда тұрақты тоқ қозғалтқыштары трамвайларда және басқа да ... ... де кең ... ... ... ... ... бояу, үнемді, кең ауқымда реттеу мен орнынан ... ... ... қосу ... ... ... ... пайдалануға мүмкіндік береді. Тұрақты тоқ қозғалтқыштарының жүргізу моменті ... ... ... ... шегі мейілінше аз асинхронды қозғалтқыштарға қарағанда, зор ... ... ... ... ... ... жоқ ... ток машиналарының негізгі кемшілігі - түйіскі ... ... ... мен ... тез істен шығатындығы және онда электр ұшқынының пайда ... ... ... ... коллектор тіліктері қатты қызады, жаныпта кетуі мүмкін, үстері бұдырланып түкшемен арадағы түйіс ... және ... ... ... ... бар ... қолдануға болмайды. Мұнымен қатар, тұрақты ток машиналары қуаты осындай айнымалы ток машиналарына қарағанда қымбатырақ.
Тұрақты және айнымалы ток машиналарына тән бір ... - ... ... яғни бір ... ... ... және қозғалтқыш әлпінде жұмыс істей алатындығы. Әрине, бір жұмыс ... ... ... ... ... ... басқа әлпіндегі сипттамаларынан жақсырақ болатындықтан электр машиналарын жасайтын кәсіпорындары оларды генератор ... ... етіп қана ... ... тоқ ... Электр қозғалтқыштарының қоздырғыштары, жалпы алғанда, сол генераторлардың қоздырғыш жүйесі сияқты. Қозғалтқыштардың ең көп тарағандары да параллель, ... және ... ... барлар. Қозғалтқыштардың барлық түрлерінің де жұмыс тәртібін талдағанда, ... ... ... ... және ... ... сүйенеді.
Тұрақты тоқ генераторы. Өркениеттің қазіргі дамыған кезеңінде электр ... ... ... ... ЭҚКі бар ... ... өндіріледі. Өндіріс жағдайына байланысты тұрақты тоқ қажеттілігі туындағанда оны айнымалы тоқты тұрақты тоққа (түзеткіш) айналдыру арқылы алады. Тұрақты тоқ ... ... тоқ көзі ... негізінде жеке қондырғыларда (электрмен пісіру кезінде синхронды машинелердің қоздырғышы ретінде және т.б.) қолданылады.
2 Технологиялық бөлім
2.1 Тұрақты ток ... ... ... ... ... ток ... ... онымен бірдей айнымалы ток машиналарына қарағанда үлкен жүргізіп жіберу моментін тудырады және олардың ... ... ... ... ... ... ... Міне осы артықшылықтарының арқасында тұрақты ток машиналары өндірістің әртүрлі ... ... ... ток машиналары генераторлар және қозғалтқыштар болып бөлінеді. Генераторлар механикалық энерия ... ... ... ал ... ... ... ... механикалық энергия алынады.
Тұрақты ток машиналары металл сығымдау тұрақтарында, автомобиль, ұшақ, троллейбус, трамвай, электрлік локомотивтердің электр қондырғыларында (генераторлар және ... ... ... ... ... ... Бұдан басқа тұрақты ток машиналары автоматты басқару құрылғыларында және әртүрлі механизмдердің ... ... ... ... ток ... ... мен қуаты әртүрлі болып келеді, мысалы, автомобиль генераторларының кернеуі 12В-те қуаты 500...800Вт, трамвай және траллейбустарда ... ... ... 550В те ... 45кВт-қа дейін, электрлік локоматив қозғалтқыштарының кернеуі 3кВ те қуаты 450...550кВт.
Өндірісте көп тараған тұрақты ток машиналарының бірі П сериалы қозғалтқыштар. Олардың ... 110,220 және 440В, ... ... ... және 300айн/мин, қуаты 200кВт-қа дейін барады.
Тұрақты ток машиналарының негізгі кемшілігі - ... ... ... ... мен ... тез ... ... және онда электр ұшқынының пайда болатындығы. Электр ұшқынының әсерінен ... ... ... қызады, жаныпта кетуі мүмкін, үстері бұдырланып түкшемен арадағы түйіс нашарлайды және мұндай машиналарда жарылу қаупі бар ... ... ... ... ... тұрақты ток машиналары қуаты осындай айнымалы ток машиналарына ... ... және ... ток ... тән бір ... - олардың қайтымдылығы, яғни бір электр машинасының генератор және қозғалтқыш әлпінде жұмыс істей алатындығы. Әрине, бір жұмыс ... ... ... жасалған машинаның сипаттамалары басқа әлпіндегі сипттамаларынан жақсырақ болатындықтан электр машиналарын жасайтын кәсіпорындары оларды генератор немесе қозғалтқыш етіп қана ... ... ток ... ... ... машинаның аты, түрі,номинал қуаты Рн ,номинал кернеуі Uн, номинал тогы Iн, номинал айналу жиілігі nн, қоздыру ... ... ... ... ... ... ... салмағы, т.б. негізгі деректері беріледі [4].
2.2 Тұрақты ток машинасының құрылысы және жұмыс істеу принципі
Тұрақты ток машиналары басқа да ... ... ... ... ... және айнымалы ротордан тұрады. Әдетте статордың сыртында машинаның қаптамасы болады. Бірақ тұрақты ток ... ... 1) ... (6) статордың қызметін атқарады. Өйткені тұрақты ток машиналарының статорында құйынды ток болмайтындықтан оны ... ... ... тұтас электротехникалық болаттан жасайды. Машинаның қаптамасына оның іш жағынан негізгі магнит ... (7) ... ... ... ... санайды: бір солтүстік полюспен бір оңтүстік полюс жұп магнит полюсін құрайды. 1 суретке сәйкес.
а-қума қимасы; ... ... ... 1 ... ток ... сұлбалық құрылысы
Жұп магнит полюстерінің санын р әрпімен белгілейді, ендеше машинаның магнит полюстерінің саны 2р ... ... ... ... ... екі полюсті , төрт полюсті, алты полюсті, сегіз полюсті ... ... ... ... ... ... болаттан жасалған өзектен (7), оның полюстік ұштамасынан (8) және ... (9) ... ... ... ... ... негізгі магнит өрісін қоздыратындықтан оларды қоздыру орамалары деп атайды. Қоздыру орамаларына тұрақты кернеу беріледі.
Магнит полюстерінің ішкі ортасына ротор ... ... ток ... роторды якорь деп атайды. Якорь жұқа болат парақшалардан жиналған өзектен (10) және орамалардан (11) ... Өзек ... ... ... ... сыртында орама салатын ойықтары (12) бар және бір-бірінен оқшауланған.
Якорь білікке (1) ... да ... ... (2) ... (3) ... ... ... мен магнит полюстерінің арасындағы саңылау шеңбер бойымен біркелкі болуы керек. Машиналардың қуатына байланысты саңылаудың ... ... ... ... якорьдің жалғасы ретінде коллектор (5) отырғызылады. Коллектор бір-бірінен және біліктен миканитпен оқшауланған мыс ... ... ... ... тіліктеріне якорь орамаларының ұштары шығарылып, дәнекерленген.
Коллектор тіліктерімен түкше (4) сырғанап отырады. Түкшелер арқылы қозғалтқыштарды яорь орамларына кернеу беріледі де, ал ... ... ... ... мыс ... қола ... ... жасалады да, мыс-графитті не қола графитті түкшелер деп аталады.
Негізгі магнит полюстерінің ... ... ... ... (13) ... ... магнит полюстері якорьдің негізгі магнит полюстері қоздыратын өрісті бұрмалайтын әсерін болдырмау үшін қолданылады.
Якорь орамалары тұзақты және ... деп ... екі ... ... ... 2). ... ... сымдары бір ойықтан екінші ойыққа, екінші ойықтан үшінші ойыққа т.с.с. тұзақ немесе толқын тәрізді кіріп және ... ... ... 2,а) және ... 2,б). ... ... ... сымдары орама сымының активті бөлігі деп аталады. Жалпы алғанда орама сымдары бірізді және параллель жалғанады. Мысалы 2-суретте келтірілген орамаларда сымдар саны N=8: 1мен 5 сым, 2 мен 6 сым ... ... да, ал 1 мен 2 сым, 3 пен 4 сым ... ... ... төрт сым ... ... жалғанған. Параллель жалғанған сымдар жұптап саналады. Жұп параллель сымдар санын а әрпімен белгілесе, сымдар саны 2а=4. ... ... ... ... жұп параллель сымдар саны а=2.
Магнит полюстерінің арасында магнит өрісінің индукциясы нөлге тең ... ... ... Бұл ... ... бейтарап нүктелер деп атайды. Осы нүктелердің жиынтығынан тұратын және якорь осіне параллель ... ... ұшы ... бейтарап сызық деп аталады. Якорь осі және ... ... ... ... ... ... геометриялық бейтарап жазықтығы деп тайды.
Якорь шеңберінің бір полюске келетін ұзындығын полюстік бөлік деп атап, оны τ ... ... - бұл ... ... сызықтардың якорь шеңбері бойынша есептегендегі ара қашықтығы. Ендеше полюстік бөлік арқылы өрнектелген якорь шеңберінің ... 2р τ - ға тең ... 2 ... сәйкес.
I-маңдай бөлігі; II-ойықта жатқан активті бөлігі; ... ... 2 ... ... (а) және ... (б) ... коллектордың геометриялық бейтарап жазықтығы қиып өтетін түзуінің бойына орналастырылады. ... ... ... ... қиып ... ... ... және олар жалғанған коллектор тіліктерінің потенциалы нөлге тең болады.
Статор жармасы. Статор табаны тұрақты тоқ машинесінің қозғалмайтын ... ол ... мен ... өзін ... ... ... етеді.3 суретке сәйкес.
Сурет 3 Тұрақты ток машинасының негізгі бөлшектерінің сызба көрінісі
Статинаның полюстер бекітілетін бөлігі жарма деп ... Ол ... ... ... болып табылады, сондықтан ол арқылы тоқ өтетін магнит ағынына қолайлы жағдай жасау үшін, оны ... ... ... бар ... ... ... шойыннан жасайды. Жарманы жасау технологиясы құйма болаттан немесе тұтас тартылған болат құбырдан даярлайды (сурет 3). ... ... ... ... ... ... ... гистерезис құбылысы мен құйынды тоқтар болмайды.
Якорь (ротор). Якорь машинаның айналатын бөлігі, ол ... 0,5 мм ... ... дөңгелек электротехникалық болат қаңылтырдан жиналған цилиндр. Қаңылтырларды жинаған соң, арнайы тетікпен қысады, якордың сыртқы бетін бойлай ойықтар мен ... ... ... ойықтары, әдетте ашық болады, ал шағын машиналар үшін асинхронды ... ... ... ... жабық болады . 4 суретке сәйкес.
Сурет 4 Тұрақты ток машинасы якорінің ойықтары
Жинағаннан ... ... ... ... ... ... ... төсейді.
Якорьдың қаңылтырлары арнайы электротехникалық болаттан істеледі, оның магнит өткізгіштігі, кәдімгі конструкциялық болаттыкінен айтарлықтай жоғары. ФУКО тоғының әсерінен ... ... ... айтарлықтай азайтады үшін , магнит кедергісін азайту үшін арнайы электр болатынан, электр кедергісін көбейту үшін болатты қаңылтыр етіп ... ... ... ... ... ... бәрі ... құбылысы мен құйынды тоқтардан болатын магнит және электр шығындарын азайтады. 5 суретке сәйкес.
.
Сурет 5 Ішіне ... ... ... ... ток ... ... жартылай жабық (а) және ашық (б) ойықтары
Негізгі (бас) полюстер. ... бас ... ... ... ... ағынын жасауға және өткізуге арналған. Полюс өзектен және ... ... мұны кей ... ... деп ... ... ... констукциясы темір жол башмағына ұқсайды, полюс ұштамаларына мұндай пішін ауа саңылауы арқылы магнит ағынын өткізуді жеңілдету мен оның ... ... ... бір ... ... қамтамасыз ету үшін берілген. Әдетте, полюстер қалыңдығы 1мм электротехникалық болаттан жасалып, оқшауланған қаңылтырдан жинайды, мақсаты полюс ұштамаларының беткі қабаттарында якорьдің ... ... ... ... ... үзіктеуінен (соғуынан) туындаған құйынды тоқтан келетін шығынды азайту негізінде, ... ... ... ... ... ... ... ендеше ұштамалары ғана қабаттап жасауға болар еді. Алайда, технологиясы бойынша барлық полюсті қаңылтырдан тұтас жанау тиімді. 6 ... ... ... ... ... орама; 4-катушканың қаңқасы; 5-станина; 6-бекіткіш болт
Сурет 6 Тұрақты ток машинасының ... (бас) ... ... полюстер. Қосымша полюстер қосымша магнит өрісін жасауға арналған, ол ... ... ... ... және ... ... түрлі тәртібінде, коллектордағы щеткының ұшқынсыз жұмысын қамтамасыз етеді. Оларды соғылған болаттан немесе электр болатының қаңылтырынан жасайды. Қосалқы полюстер, ... ... ... ... және жармаға болаттармен бекітіледі. 7 суретке сәйкес.
1-өзекше; ... ... ... 7 Тұрақты ток машинасының қосымша полюсі
Коллектор. Коллектор механикалық түзеткіштің құрамдық бөлігі, ол якорь орамасында индукцияланатын айнымалы синусойдалы ... ... ... ... ... ... ... Коллекторды сына тәрізді етіп, мыс қаңылтырдан жасайды, оларды бір - бірінен сондай-ақ коллектордың сыртынан миконит төсеніштермен және манжеттер ... ... ... ... ыстық кезінде цилиндр корпусқа оның қисық беттері дәл цилиндр сияқты болу үшін айналдыра жонылады. 8 ... ... 8 ... ток машине коллекторының қаңылтырларының құрылысы
Жылдам айналатын машиналарда айналу жылдамдығы жоғары кезінде, щеткалар дірілдемеуі үшін, диск тәрізді коллектор ... ... ... беті ... ... тік ... ... коллектор, якорымен бірге 9,а суретте сәйкес.
Сурет 9 ... ток ... ... ... түрі (а) және ... қаңылтыры (б)
Щеткалық аспап. Щеткалы аспап электр энергиясын коллектордан алуға ... ... ... Ол ... ... ... ... щеткадан, серппелері бар щетка ұстағыштан, щетка шыбығынан, щетка траверсінен және тоқ алатын шиндерден тұрады. ... ... ... ... ... ... ... тұрады. Щетка ұстағыш шеткі шыбығына бекітіледі де, коллекторға белгілі жағдайда орнатылады. 10 суретке сәйкес.
1-щеткі ұстағыш; 2-щеткі; 3-қаңылтыр серіппе;
Сурет 10 ... ток ... ... ...
Щетка ұстағыштар айгөлек қалқанына, болмаса қаңқаға жалғанады. Траверстерді бұру арқылы машина полюстеріне қарағанда, барлық шеткі жүйесінің орналасуын ... ... ... ең көп ... алу үшін ... ... ... демек полюс өсіне тік түсетін сызықта орнатылады. Щетка болттары оқшауландырғыш төсемелермен төлкелер арқылы траверстен оқшауланады.
Қоздыру орамасы. Қоздыру ... ... ... ... полюс аралық кеңістігінде магнит өрісін туғызуға арналған. Қоздыру орамасы полюс өзекшесіне кигізілетін, каркасқа оралған шарғы түрінде жасалған. Шағын және орта ... ... ... ... ... ... жиі қолданылады. Ылғал өткізгіштігін азайтып, жылу өткізгітігін ... үшін ... ... ... ... ... қанықтырады. Негізгі және қосалқы полюстердің қоздыру орамаларын дайындау технологиясы бірдей. Электр сұлбаларында негізгі полюстердің орамалары "ОВ", ал оның ... Ш1 және Ш2 ... ... ... ... орамалары "ОВД", ал оның қысқыштары Д1 және Д2 деп ... ... ... ... ... тоқ машинасының маңызды құрамдық бөлігі, ол электр энергиясын ... ... ... ... ... энергиясы электр энергиясына айналдырады (генератор). Якорь орамасының орамдарының өткізгіштері якордың ... ... ... ал ... ... ... қаңылтырларына жалғанады.
Электр сұлбаларында якорь орамасын "ОЯ", ал олардың ұштарын Я1 және Я2 арқылы белгіленеді. ... тоқ ... ... ... айнымалы тоқ машиналарыныкі сияқты тұзақтық және толқындық болып бөлінеді (11 сурет), олардың ... ... ... жалғанады. Орамалар өздеріне тұйықталған өткізгіштер жүйесіне байланысты, қарапайым немесе күрделі болып келеді. 11 ... ... 11 ... ток машинасы якорінің шамалы (а)
және толқынды (в) орамаларының екі орамды бөлімдері
Якорь ... ... ... ... ... ... Секцияның якорь орамасының, бірінен-бірі жалғасқан екі коллектор қаңылтырларына ұштарымен жалғасқан ... ... бір ... ... ... ... мүмкін Секцияның ені мүмкіндігінше, якорь полюсінің бөліктеріне бірдей етіп ... ... ... ... ... ... якорь шеңбері бойынша, қашықтыққа тең полюстік бөліну; ... тоқ ... ... саны; Dя -якорьдің сыртқы шеңбері. 12 суретке сәйкес.
Сурет 12 Тұрақты ток машинасы якорінің бір орамды (а) ... ... (в) ... ... ... ... әдетте екі қабат болып, оның бір жағы ойықтың жоғарғы қабатында, ал екінші жағы ... ... ... ол 13 ... сәйкес.
а-орамды; б- екі орамды; ... 13 ... екі ... етіп ...
Секциялар өзара тізбектей немесе қатарласып орналасуы мүмкін. Мұнда тұйықталған ораманың параллель тармақ саны екіден аз болмауы қажет:
2а 2 ... ... ... үшін бөлімдердің жалпы саны қатарлас тармақтардың әр қайсысына олардың бүтін саны келетіндей етіп алады, демек:
с/а =к/а=бүтін сан, ... ... ... к- коллектор қаңылтырының саны; а-якорь орамасының параллель тармағындағы жұптар саны; жалпы жағдайда:
С=к=Zэ (4) ... Zэ- ... ... жұп ... ... тең, элементарлық ойын саны. 14 суретке сәйкес..
Сурет 14 Тұрақты ток машинесі якорінің шамалы (а) ... ... ... қадамдары
Бірінші қадам У1-бөлімнің ені немесе бөлімнің бас және аяқжақтарының арасындағы қашықтығы. Екінші қадам У2- ... аяқ жағы мен ... ... бас жағы арасындағы қашықтық [5].
Тұрақты ток генераторының жұмыс істеу принципі. Қарапайым генераторға N және S ... ... ... ... орам ... ... орамда уақыт бойынша айнымалы болатын ЭҚК индуцкияланады. Сондықтан, орам ... ... ... ... ... ... ... қозғалмайтын щеткалар арқылы жүктемеде айнымалы ток жүреді, яғни мұндай машина айнымалы ток генераторы болып табылады. Айнымалы токты тұрақты ... ... үшін ... ... ... ... принципін былай түсіндіруге болады. Орам ұштары екі коллектор тілмесі деп аталатын мыс жартылай сақиналарға (сегменттерге) жалғанады. Тілмелерді машина ... ... ... ... ... және ... ... Тіліктерде энергия қабылдағышы мен жалғанған қозғалмайтын щеткалар және орнатылады. Орам ... ... ... де машина білігімен қоса айналады. Қозғалмайтын әрбір ... және ... ... ... жанасады. Орамда индукцияланған ЭҚК нөлге тең болған сәтте бір тіліктен екіншісіне өтетіндей етіп щеткаларды коллекторға орналастырады. Якорь айналғанда, магнит өрісі ... ... ... орамда синусоидамен өзгеретін айнымалы ЭҚК индукцияланады. Бірақ щеткалардың ... осы ... ... ... ... ... ... коллектор тілігімен және сәйкес өткізгішпен ғана жанасады. Осының салдарынан және щеткаларында ЭҚК-тің таңбасы өзгермейді. 15 суретке ... - ... ... - ... көрінісі
Сурет 15 Тұрақты ток генераторы
Тұйықталған электр тізбегінің сыртқы бөлігінде ток бір ... 2 ... ... R ... 3 щеткаға ағады. Бірақ, сыртқы тізбектегі ЭҚК-тің бағытының өзгермеуіне қарамастан, оның шамасы уақыт ... ... яғни ... ... толықсыған ЭҚК алынады. Сыртқы тізбектегі токта толықсыған (пульстелген) болады.
Егер ... бір- ... 90° ... екі орам ... және осы орамдардың ұштарын төрт коллектор тіліктеріне ... осы ЭҚК пен ... ... ... толықсуы едәуір кемиді. Колллектор тіліктерінің санын көбейткен сайын ... ... тез ... ... тіліктерінің саны көп болғанда ЭҚК пен ток іс жүзінде тұрақты болады. Қозғалмайтын бөлігі индукциялаушы, яғни магнит өрісін тудырушы, ал ... ... ... ... болып табылады.16 суретке сәйкес.
а- статордың схемасы б- бас ... ... ... 16 ... ток машинасы статорының құрылысы
Машинаның қозғалмайтын бөлігі негізгі полюстерден 1, қосымша полюстерден 2 және ... ... ... ... ... магниттік ағын тудырушы электр магнит болып табылады. Ол өзекшеден 4, қоздыру орамасынан 6, полюстік ұштамадан тұрады. Полюс ... ... 3 болт ... 5 ... ... өзекшесі болаттан құйылады, көлденең қимасы сопақша тәрізді болады. Полюс өзекшесінде қоздыру орамасының орауышы ... Ол ... мыс ... ... ... ... ... тізбектеп қосылып, қоздыру орамасын құрады. Қоздырғыш орамасы арқылы өткен ток ... ағын ... ... ұштама қоздыру орамасын полюсте ұстап тұрады және магнит өрісінің полюс астында біркелкі таралуын қамтамасыз етеді. ... ... ... ... мен якорь аралығындағы ауа саңылауы полюстік доға ұзындығы бойынша бірдей болатындай етіп жасайды. Қосымша полюстер де ... мен ... ... ... ... ... ... орналасады. Олардың саны негізгі полюстердің санына тең немесе негізгі полюстердің санынан екі есе кем болады. Қосымша полюстердің қуаты ... ... ... Олар ... ... ... ... ұшқындарды болдырмау үшін қолданылады. Қуаты шамалы машиналарда әдетте қосымша полюстер ... ... ... ... ... Ол ... ... болады. Табанға негізгі және қосымша полюстер бекітіледі. Оның екі бүйір жағына ... ... ... ... ... бүйір қалқандары орналасады. Табан (станина) арқылы машина фундаментке бекітіледі. Машинаның айналмалы бөлігі- ... ... 1, ... 2 және ... 3 ... ... өзекшесі электротехникалық болат табақшаларынан жиналған цилиндр болады. Табақшалар бір- бірінен лакпен немесе қағазбен ... ... ... құйынды токтарға кететін шығынды азайтуға мүмкіндік береді. Болат табақтар станоктарда үлгі бойынша штампыланады, ... ... ... ... ... ... ... Якорь денесінде ораманы және оның өзекшесін салқындату үшін ауа ... ... ... 17 ... сәйкес.
а -- жалпы көрінісі б -- ... және ... ... 17 ... ток ... ... ... ұқыпты түрде оқшауламаланып науашаларда магниттік емес сыналармен бекітіледі. Маңдайшалық қосылыстар болат құрсаумен бекітіледі. Якорьдегі орамның барлық секциялары (жеке- жеке ... бір- ... ... қосылып, тұйықталған тізбек құрады, олар коллектор тіліктеріне жалғанады.Коллектор жеке тіліктерден құрылған ... ... ... ... түрінде тартылып созылған мыстан жасалынады. Олар бір- бірінен және біліктен миканит төсемдері арқылы оқшауламаланады. Төлкеге бекіту үшін ... ... ... береді. Олар төлкенің шығыңқы жерімен тығырық арадығына қысылады. Тығырықтың пішіні коллектор тіліктерінің ... ... ... ... ... болатпен бекітіледі.
Коллектор -- машинаның ең күрделі және ... ... ... ... ... үшін және ... ұшқын шашыратпау үшін коллектор беті дәлме-дәл цилиндрлі болуы керек. Якорь орамасын сыртқы тізбекпен қосу үшін коллекторда қозғалмайтын щеткалар орналастырылады. Қозғалмайтын ... ... ... ... ... ... графиттен жасалынуы мүмкін. Жоғары кернеулі машиналарда щетка мен ... ... ... ... ... ... щеткалары қолданылады, ал кернеуі төмен машиналарда қолалы графитті щеткалар қолданылады. ... ... ... ұстағыштарға орналастырады. Щетка ұстағыш сауытына салынған щетка 4, серіппемен 5 ... ... ... ... ... Әрбір щетка ұстағышта қатар қосылған бірнеше щёткалар болуы ... ... ... ... ... щеткалық болт- саусақтарға бекітілген. Щеткалық саусақтарға бекіту үшін щетка ұстағыштың тесігі бар. Щеткалық саусақтар траверстен оқшауламалағыш төлке мен тығырық ... ... ... ... саны ... ... ... тең. Траверс кіші және орта қуатты машиналарда подшипниктер қалқанына ал үлкен қуатты машиналарда олардың ... ... ... ... ... ... қарағандағы орнын өзгертуге болады. Траверсті әдетте, щеткалардың кеңістіктегі орналасуын негізгі полюстер өсінің орналасуына туралап қондырады [6].
Тұрақты тоқ ... ... ... мен ... ... тәсілдері. Тұрақты тоқ қозғалтқышының жұмысқа қосылуы, тежелуі, айналу жылдамдығы мен айналу ... ... ... айтылғандай "Электр жетегі" пәнінде қарастырылады. Сондықтан, мұнда айналу жылдамдығы мен бағытын реттеудің жалпы принциптеріне тоқталамыз. ... тоқ ... ... ... реттеу тәсілдері, оның жылдамдық сипаттамаларының теңдеулеріне кіретін өлшемдерін өзгертуімен байланысты . ... ... ...
* ... ... ... кернеу U;
* якорь орамасының тізбегіндегі кедергі (RЯ+Rқос);
* қоздыру орамасының магнит ағыны Ф.
Тұрақты тоқ ... ... ... ... ... ... ... да, азайту жағына қарай да жүргізуге болады. Желідегі кернеудің тұрақты кезінде (U=Const) айналу жылдамдығын азайтуды якорь орамасы тізбегінің ... ... ... ... арқылы, ол якорь орамасына берілетін кернеуді азайтумен парапар жасалады. Тұрақты тоқ қозғалтқышы ... ... ... бұл ... ... ... кедергісіндегі электр шығындарының көптігінен экономикалық тұрғыдан тиімсіз болғанымен, оған тұрарлық балама жоқ. ... тоқ ... ... ... ... ... ... және үнемдісі шунттық қоздыру тоғын, демек магнит ағынын азайту ... ... ... ... ... ... ... мүмкін болмайды, себебі реттеуші резисторды енгізу арқылы, қоздыру тоғын азайтуға ғана болады, ал оны көбейтуге болмайды. Тұрақты тоқ ... ... ... ... ... ... ... полюстерін ауыстыру немесе якорь орамасының полюстерінің бірінің қысқыштарына ауыстырып қосу арқылы атқаруға болады.
Тұрақты ток генераторының негізгі сипаттамалары. Тұрақты ток ... тән ... ... ... ЭҚК-і мен кернеуі болып табылады. Сондықтан осы шамалардың басқа шамалардан тәуелділігін көрсететін ... ... ... ... ... ...
Негізгі сипаттамаларға жоғарыда келтірілген Е=ʄ(Іқ) тәуелділігі - бос жүріс сипаттамасы мен ... және ... ... ...
Тұрақты ток генераторынң сырттық сипаттамасы деп оның жүктелген әлпіндегі ... ... ... ... яғни U=ʄ(І).
Генератордың электрлік күйінің теңдеуі бойынша ... тогы ... ... ... кедергісінде кернеудің түсуіде өсетіндіктен генератордың шықпасындағы (Я1, Я2) кернеу азаяды. Тәуелсіз қозбалы генераторда І=Ія ... оның ... 18 ... ... ... тогы өзгермейтіндіктен, яғни
Іқ=UқRқ+Rp=const ... ... (а); ... ... (б);аралас қозбалы (в)
Сурет 18 жүктемелі генератордың сұлбасы
Ал, якорь орамаларының кедергісі өте аз болатындықтан, ... ... ... ... кемуіде аз болады және түзу сызық бойымен өзгереді.
(5) теңдігінен көрініп тұрғандай, ... ... ... тогынан) тәуелділігін анықтаған кезде ЭҚК-ті тұрақты етіп ұстап тұру керек. Ал Е=const болу үшін Е=CEnФ ... ... n=const және Ф=const ... керек.
Өзінен параллель қозбалы генераторда якорь орамасының тогы ... ... оның ... ... теңдеуі
U=Е-Rя (І+Іқ). (7)
Мұнда қоздыру орамасының кернеуі якорь ... ... тең ... ... ... тогы ... ... төмендеген сайын азая береді. Қоздыру тогы азайған сайын ... ... ... да ... Ал ... ... азаюы ЭҚК-тің азаюына әкеп
соғады. Егер жүктің тогы оның ... ... 2...2,5 ... асып ... онда ... өте ... қоздыру тогы азаяды да генератор магнитсіздене бастайды, ал жүктің кедергісінің азаюы токты көбейтпейді, керісінше азайтады. Жүктің кедергісі Rж≈0 болғанда яорь ... ... ... да, кернеуі нөлге тең болады (19 сурет, 3 график).
1-аралас қозбалы; ... ... ... қозбалы
Сурет 19 Генератордың сырттық сипаттамалары
Осы кездегі якорьдің тогын қысқа тұйықталу деп атайды. Оның ... ... ... ... ... ЭҚК пен якорь орамасының кедергісімен анықталады:
ІТ=Е0Rя. ... ... ... ... ... ... тұйықталу тогы оның номинал тогынан ем болады.
Параллель қозбалы генератордың электромагниттік шамаларының өзара байланысы мен өзгерістерін төмендегідей логосентпен көрсетуге ... 20 ... ... 20 Параллель қозбалы генератордың өзгерісін көрсететін логосент
Мұнда горизонталь тілсызық бір шамының екінші шамаға әсерін, вертикаль жоғары ... ... сол ... ... ал ... ... ... тілсызық оның кемитінін көрсетеді. Ортаңғы горизонталь тілсызықтар ... ... ... ... ... екінші реттік, ал төменгі горизонталь тілсызықтар үшінші реттік әсерлерді ... 21 ... ... 21 Аралас қозбалы генератордың магнит полюсі
Аралас қозбалы генераторларда якорьге параллель жалғанатын орамамен (Ш1, Ш2) қатар, жүктемеге бірізді жалғанатын ... (С1, С2) ... ... Бұл ... ... тогы жүретіндіктен ол кедергісі аз, жуан мыс сымнан жасалады және параллель қоздыру орамасымен бір полюске орналастырылады. Бірізді қоздыру орамасының орам саны да аз ... ... ... ... ... ... Rс, Iс - бірізді ораманың ... мен тогы ... ... ... бойынша
E=СЕп(Фш+ФС), (11)
мұндағы Фш,ФС - параллель және бірізді қоздыру орамаларының магнит ағындары.
Егер (11) теңдігінен ЭҚК-тің ... (10) ... ... онда
U= ... (12) және (11) ... ... ... генератордың параллель және бірізді қоздыру орамаларының магнит ағындарының бағыттас болуының керектігін көрсетеді.
Егер бірізді қоздыру орамасының ... ... ФС ... ... орамасының магнит ағынына Фш қарсы бағытта болса, онда ... ... ... ... ... ол ЭҚК-тің азаюына әкеп соғады.
Аралас қозбалы генератордың жүгі өскенде якорь орамасы мен ... ... ... ... ... ... өседі, бірақ жүктің тогының өсуі бірізді ораманың магнит ағынын арттыратындықтан, ал ол ЭҚК-тің өсуіне әкеп соғады да, ... ... ... Төменде осы үрдістердің логосенті келтірілген. 22 суретке сәйкес.
Сурет 22 Аралас қозбалы генератордың өзгеруін ... ... ... ... ... ... ... қисық сызық болады және ол тәуелсіз және параллель қозбалы генератордың сырттық сипаттамасынан ... ... яғни ... ... бұл генераторда аздау болады.
Сонымен генератордың барлық түрлерінде де жүк артқан сайын кернеу азайып отырады. Ал ... ... ... онда ... ... ... ... қабылдағыш номинал әлпінде жұмыс істемейді.
Ендеше генератордың кернеуін бір ... ... тұру үшін не ... ... ... не ... орамасының тогын реттеу керек. Якорьдің айналу жиілігін реттеу кез ... ... ... бола ... ... ол ... қозғалтқыштың жылдамдығын реттеуге байланысты. Сондықтан, әдетте, кернеудің мәнін ... ... ... яғни ... ... ... арқылы өзгертіп отырады. Ол үшін қоздыру орамасына бірізді етіп реттеуіш реостат ... тогы ... ... мәні ... ... қалу үшін қоздыру орамасының тогын қаншалықты өзгерту керек екендігін көрсететін графикті, яғни ... ... ... ... деп ... (21 ... ... Реттемелік сипаттаманы түсірген кезде якорьдің айналу жиілігін тұрақты етіп
ұстау керек n=const.
1-параллель қозбалы; 2-тәуелсіз ... ... ... 23 ... ток генераторларының реттемелік сипаттамалары
Генераторлардың электрлік күйіне сәйкесті олардың реттемелік сипаттамалары, егер бос жүріс кезінде қоздыру орамаларының токтары бірдей деп ... ... ... ... ... бір ... ... тұру үшін параллель қозбалы генератордың қоздыру тогын басқа генераторларға қарағанда көбірек көтеру керек. Өзінен қозбалы генераторларда ... ... оның ... ... ... ... ... орамасының кедергісі кернеудің номинал мәнінде ораманың кедергісінен артық болған кезде ғана ... яғни U=UН ... ... болуы керек (мұндағы RШ-параллель қоздыру орамасының кедергісі ). ... ... ... қозбалы генераторларындағы қоздыру тогын біршама реттеуге болатындай етіп ... ... ток ... ... ... Айналу жиілігі мен айналдырушы моменттің арасындағы тәуелділік қозғалтқыштардың негізгі ... бірі ... ... ... қозғалтқыштарды белгілі бір машинаға не механизмге таңдап алғанда олардың жиілігі мен айналдырушы моментінің ... ... ... ... мен кедергі моментіне сәйкес келуі шарт.
Жалпы алғанда, кез келген машинаның не ... ... ... ... моменттен тәуелділігін, яғни п=f(М) графигін, оның механикалық сипаттамасы деп атайды.
n=ЕСЕФ=U-RяІЯСЕФ=UCЕФ-RяІЯСЕФ=UCЕФ-RЯСЕСМФ2М=
=UCЕФ1-МСМURЯФ=UCЕФ1-МСМІЖФ=nб1-ММЖ
Бұдан айналу жиілігінің айналдырушы моменттен ... ... бос ... кезіндегі айналу жиілігі
nб=UСЕФ ; ... ... ... ... ... ... өрнегі бойынша тұрғызылған параллель қозбалы қозғалтқыштың механикалық сипаттамасы түзу сызық болады (24 сурет, 1 түзу).
Сурет 24 Параллель (1) аралас (2) және ... (3) ... ... ... ... жүгі артқан сайын айналдырушы моменті де артады, ал айналу жиілігі азаяды. Бірақ айналу ... ... көп ... ... бос ... ... 3...7%-дай болады. Сондықтан мұндай сипаттаманы сипаттама деп атайды. Егер якорь орамасынан бірізді етіп ... ... ... онда ... түзулері реостаттың кедергісі өскен сайын еңкейе береді. Мұндай сипаттамаларды қозғалтқыштың жасанды сипаттамалары деп атайды.
Бірізді қозбалы ... ... ... және якорьмен бір ток жүреді. Осы себепті ьос жүріс кезінде қоздыру тогы аз болатындықтан магнит ағыны да аз ... ... бос ... ... ... ... тұрғандай, айналу жылдамдығы өте көбейіп кетеді де қозғалқыштың бүлінуі мүмкін. Сондықтан ... ... ... кернеу көзіне жүксіз қоспайды. Оны жіберу кезінде білікті ... ... ... жүк ... керек. Қозғалтқыштың жүгі артқан сайын, яғни кедергі момент артқан сайын, айналдырушы ... де ... ... ... ... тез азаяды. Оны мынадан көруге болады: бірізді ... ... ... тогы ... ... ... ... FC=wcIя- бірізді қоздыру орамасының магнит қозғаушы күші; wc-бірізді ... ... орам ... ... кедергі.
Кедергі момент азғана өзгергенде айналу жиілігі едәуір өзгеретіндіктен мұндай сипаттаманы сипаттама деп ... ... ... ... ... ... ... моментке байланысты үлкен аралықта өзгеріп отыратындықтан және үлкен жіберіп жіберу моментін тудыратындықтан тартымдық механизмдер мен машиналарда ... ... ... ... және ... ... орамалары болатындықтан оның механикалық сипаттамасы параллель және бірізді қозбалы ... ... ... ... ... ... 2 ... Аралас қозбалы қозғалтқыш бірізді және параллель қозбалы қозғалтқыштардың қасиеттеріне біршама ие. Сондықтан ол басқаларына қарағанда кеңірек тараған.
2.3 ... ... ... ... ток ... ... ... есептеу
Есептің шарты: кернеуі 110 В параллельді қоздырылатын тұрақты ток қозғалтқышты 220 В ... ... ... қозғалтқыштың бастапқы мәліметтері:
қуаты Рн=2,5 кВт;
тоғы Iн=28 А;
якорь фазасындағы өткізгіштер саны Nя=4; ... ... ... ... ... ...
якорь орамасы өткізгішінің қимасының ауданы S=0,302 м2; ... ... ... ... саны Nқ.п.=6;
қосымша полюстер орама өткізгішінің қимасы Sқ.т.=1,227 мм2;
қыздырудың номиналь тоғы ... ... ... ... ... (19)
* ... пазасындағы өткізгіштердің жаңа саны:
Nя.жаңа=KkNя.ескі=2 4=8 ... ... ... ... жаңа ... мм2 ... қимасының жуықталған үлкен стандарттық мәнін қабылдаймыз:
Sя.жаңа=0,636 мм2
* Қоздыру ... ... ... ... ... ... ... полюстер орамасының орамдар саны:
Wқос.с.жаңа=Iескі Wқос.с.ескі/Iжаңа=КкWқос.с.ескі=26=12 ... ... ... өткізгіштерінің қимасы:
Sқоз.ор.жаңа=Uескі Sқоз.ор.ескі/U1=1100,302220=0,151мм2 ... ... ... мәнін қабылдаймыз:
Sқоз.ор.жаңа=0,1521 мм2
* Қосымша полюстер орамасы өткізгіштерінің қимасы
Sқоз.ор.жаңа=Iжаңа∙Sқос.п.ескіIескі=Sқос.п.ескіКк=1,2272=0,6135мм. ... ... ... ... ... ... Тақырыптың пәнді оқытудағы орны мен мәні
Қазіргі ... ... ... ... және ... ... - үй-жайы, киім-кешегі, тамағы, көлігі, байланыс және ... ... т.б. ... ... ... ... және қолдану арқылы өндіріледі, іске асырылады.
Өнеркәсіп пен ауылшаруашылығын интенсивті қарқынмен дамытудың негізгі бағыты - электрлендіру ... ... Бұл ... іске асыру жаңа талапта мамандар дайындау мәселесін жетілдіруді көздейді. Сондықтан, өндіріс технологиясын және ауыл ... ... ... ... ... механикаландыру мен автоматтандыруды түбегейлі шешудің бірден- бір жолы - өндіріс инженерлерін электротехниканы, электрониканы және ... ... ... ... ол үшін ... мамандарды оқу құралдарымен қамтамасыз ету. Энергияның бір ... ... ... ... ... ... ... игеру мүмін емес.
Соның ішінде электр энергияны бір ... ... ... айналдыратын электр машиналарының маңызы ерекше. Бұл электр машиналарын студенттер оқу барысында қызметімен толық танысады. Өндіріс саласында, ... ... ... зор үлес ... көз жеткізеді.
Сонымен қатар, дипломдық жұмысымның тақырыбы тұрақты ток машиналарын ... ... ... құрылысы мен жұмыс істеу принципімен таныса отырып, біріншіден техника саласында темір жол мен теңіз ... ... жүк ... ... жүк көтеретін жән жер қазушы машиналарда, күрделі металл өндіруші станоктарда кеңінен қолданылатындығымен танысады және бұл тақырыпты меңгеру нәтижесінде ... ... ... пен ... қалыптастыруы тиіс:
-электрлі машиналарының теориясына электротехниканы қолданудың негізгі заңдары;
-тұрақты ток машиналарының жұмыс принципін;
-зәкірдің оралуын және ... ток ... ... ... ... әсерін;
-коммуникацияны талдауды және мәнін;
-машинаны ашып, қайта жинауды;
-іске қосуды,тұрақты ток ... ... ... ... және ... ... өзгертуді;
-тахогенераторды, күшейткіш электрмашиналарды, орындаушы қозғалтқыштарды.
Студенттер бұл тақырыпты тек ... ... ғана ... қана ... ... ... ... еш қиындықсыз қолдана біледі деп сенемін.
3 ... ... жаңа ... технологияларды қолдана отырып өткізілген сабақ әдістемесін жасау
3.1 Педагогикалық технологияларға, ойын технологиясына талдау ... ... ... ... және жеке ... ... соңғы уақытта кең таралып отыр. Байқауымызша, бұл ұғымның педагогикада пайда ... ... ... ... байланысты және ХХ ғасырдың басындағы Еуропаның елдерi мен АҚШ - та "технология" ұғымының өзi де, оған ... ... де ... ... ... бола бастаған кезге жатады. ХХ ғасырларда педология шеңберiнде "педагогикалық технология" терминi туындады. Осы кезеңде ... ... ... да ... ... "Педагогикалық технология" ұғымы рефлексология идеяларына негiзделген.
"Бiлiм берудегi технология" терминi оқытудың техникалық құралдарын (ОТҚ) қолдаумен ... ... ... ... мәселелерiн қарастыруда оқыту технологиясы (50-60 жж.), сондай-ақ педагогикалық технологиялар терминi қолданыла бастады. 60-жылдары педагогикалық технология қандай да бiр ... ... ... ... ғылыми негiздей отырып қолданылуы тиiс деген түсiнiк қалыптасты. 70 - жылдарға қарай педагогикалық тәсiлi туындады. Педагогикалық әдiстер технологиясы, яғни, оқу ... өзiн ... ... құру ... ... ... Осы ... тұңғыш перзентi және педагогикалық технологиялардың салынатын iргетасы бағдарламалық оқыту болды. Оған тән ... - оқу ... ... ... ... ... бiрiздiлiкпен жету. Бұл сипаттамада оқыту технологиясының арқауы мектептегi оқыту жүйелерiн құрастыру болып табылады.
70 - жылдары жүйелiлiк ... ... ... ... ... ... нақты белгiленген мақсаттарға сай оқу процесiн басқаруға бағытталған дидактикалық мiндеттердi шешуi тиiс деген идея қолданыс тапты. Бұл бағыттың мәнi ... ... ... ... ... жатыр.
70-80 жылдары оқыту технологиясы және оқу процесiнiң технологиясы терминi пайда бола ... ... ... ... ... көбiнде оқыту технологиясы терминiмен теңестiрiлдi.
Кеңiнен қолданылатын "оқыту технологиясы", ... беру ... "оқу ... ... ... ақыр ... оқу - ... процесiн ұйымдастыру және басқару дегенге келiп саяды.
"Педагогикалық технологиясы" терминдерiнiң өзара байланысына келсек:
1.Педагогикалық технологияда педагогикалық жүйесiнiң ... ... ... ... және олардың өзара әрекет ету жағдайларын ажыратады, яғни, педагогикалық ... кең ... ... бiлiм беру жүйесiнiң тұжырымдамасын, стратегиясын бiлдiредi.
2.Оқу процесi технологиясының ерекшелiгi ... ... ... ... кепiлдiк бере алатын оқу процесi құрылады. Оқу процесi технологиясын түсiнудiң бiрден бiр кiлтi ... ... ... ... ... ... табылады;
- Оқушының iшкi ... ... ... даму ... ... ... анықтау;
- Оқытылатын мазмұн арқылы мақсаттарды анықтау;
- ... оқу ... ... мақсаттарды анықтау;
- ... ... ... ... ... ... ... оқыту керек?" сауалы бiрiншi қатарға шығып, педагог оқу материалын емес, оқушы мен оның оқу ... ... ... ... ... - бұл ... мен оқушылардың қызметiн құру. Мұнда оқушылардың өнiмдi қызметiн ұйымдастыруға мүкiндiк беретiн оқыту жағдайларына (нысандарына, әдiстерiне, тәсiлдерiне, құралдарына) ... ... ... ... технологиялар ұғымы оқу - тәрбие жүйесiн басқару және жобалау құралдары мен процестерiнiң: оның мақсаттары мен мiндеттерiнiң, мазмұнының, әдiс - ... ... ... түсiнiледi.
Кең таралғандығы мен негiздiлiгiнде, бiлiм беру тарихындағы айқын белгiленген мәнi орнына қарамастан, осы ұғымның мазмұнын ашу, оның ... ... ... ... және ... күнге дейiн оның бiрiңғай түсiнiктемесе жоқ. Педагогикалық сөздікте мынадай анықтама берiлген: "Педагогикалық техника - оқу ... ... да ... ... ... тәсiлдер мен құралдар жиынтығы".
Майкл Кларк бiлiм беруде технология жаңа нәрсе емес, ол тек ... жаңа ... ... ... ғана ... деп атап көрсетедi де, одан әрi педагогикалық ... ... ... тексеруге болатын бақылау жүйесi", сондай-ақ "бiлiм, дағдыны бағалау әдiстерiн әзiрлеу" ретiнде анықтама бередi.
П.Буга мен ... ... ... дегенiмiз ғылыми ұйымдастырылған бiлiмдi практикалық тапсырмаларды орындауда ... ...... ... деп ... және ... технологияларын оқытудың әртүрлi әдiстерiн қолданудың ғылыми негiзi ретiнде анықтайды.
Жапон педагог ғылымы Т.Сакамотоның сипаттауынша, өз мәнi бойынша педагогикалық технология ... ... ... ... ... ... ... қолдану, жасау, атап көрсету және т.б.
2.Қайта құру, болжау, сауал, қою, қайта ұйымдастыру, топтастыру, жүйелеу, жеңiлдету және т.б.
3.Белгiлеу, қорытынды ... ... оқу, айту және ... ... ... ... ... ету және т.б.
Оқу процесiнің мақсаттарын нақтылау (Б.Блум таксономиясы ... ... ... ... педагог қызметiнiң күнтiзбелiк - тақырыптық және ... ... ... ... көрiнiс табады [8].
Ойын технологиясы. Адамзаттың көптеген жылдар бойғы ойнау тәжірибесі ойынның білімділік құндылығын дәлелдеді. ойынның шығу сырын ... ... ... бойы ... ... Оның шығу тарихы жайлы көптеген пікірлер бар.
Көп тұжырымдардың бірі бойынша ойын қоғамның діни, ... және ... ... ... бос ... пен ... өткізу мәселесінен туындаған. Ерте замандай ойын қоғамдық өмірдің бір бөлігі болып, оған діни-саяси маңыз ... Ерте ... ... ... ... ... Қытайда мерекелік ойындарды император ашып, өзі де қатысқан.
Кеңес үкіметі кезінде халық мәдениетінің ойын салт-дәстүрінің дамуы мен ... қала ... ... лагерлерді ұйымдастыру тәжірибесінен басталды.
Әлем педагогикасында ойын- белгіленген ережелері бар, бір ... жету үшін ... ... ... пен жарыс ретінде қарастырылады. Ойын ең алдымен қарым-қатынас жасау, үйрету, өмірлік тәжірибені жинақтау жолындағы әлеуметтік мәдени феномен болып табылады. ... ... оның ... ... ... ... ойын ... алгоритімінен туындап отыр. Ойын әрекеті сәби кездегі қарапайым слдырмақтардан басталып, бірте-бірте күрделену арқасында фантастикалық ... ... ... ойындарға айналады. Ойынның табиғилығы сонша, ол оқу элементінің ... ... ойын ... ... сыныптағы топтардың әлеуметтік ролі және ойын тәртібі игеріледі. Ойын мақсаттарына жету жолында ... ... ... ... ... жее ... қалыптасады. Ақыл- ойды дамыту ойындарынан бастап бизнеске, мәдениетке, қоғамтануға және басқарудың барлық салаларына сәйкес мамандар ... ... ... ... ...
Ойыншылар, мұғалімдер қосымша материалдар, оқулықтар, көрнекі құралдар, компьютерлік технологияларды ... ... ... салт-дәстүрді жинақтайды.
Ойын теориясы мен практикасын отандық және шетелдік падагогтар, психологтар, социологтар зерттеуде.
Ойын өмірде пайдасыз көрінгенмен аса ... ... ... ... ойын ... - ... ... отырған материалын оқушылардың аса зор ілтипатпен тыңдап, жемісті, сапалы меңгеруіне ... ... бола ... ... кіші ... оқушылар жас ерекшеліктеріне байланысты ойынға өте ынталы келеді. Балалар тез сергіп, тапсырмаларды тез әрі ... ... ... ... ... ... деген белсенділігін, қызығушылығын арттырудағы басты құрал. Ойын барысында балалардың белсенділігі, шығармашылығы артады.
Ойын проблемасымен шұғылданған көрнекі ғалымдар Р.М. ... Д.В. ... Т.А. ... Н.Я. ... ... ... игерген білімдерін ойынға пайдалана білу керек. Ал мұғалімнің міндеті - балаларды ойынға өз ... ... ... қамтамасыз ету.
Сабақ процесінде пайдаланатын ойындардың бірнеше түрлерін атап көрсетуге болады. Бастауыш сынып мұғалімдерінің оқу - тәрбие жұмысының ... ... ... Сабақ үстінде оқушылардың білікілігі, іскерлігі, дағдысы, дүниетанымы қалыптасады. ... ... ... ... ... ... ол дегеніміз түпкі нәтижені көре білу, яғни оқушыға берген біліміміздің қайтарымен көру. Ол үшін ... ... ... ... ... ... ... қажет. Бес саусақ бірдей емес, яғни әр ... ... ... ... даму ... әртүрлі. Сондықтан оқушылардың осы топтарына әртүрлі деңгейде талап қоюға тура келеді. Ал ойын элементтері ... ... ... ... Тіпті нашар оқитын оқушының өзі ойын арқылы берілген тапсырмаларды асқан қызығушылықпен, белсенділікпен орындайды. Оқушылардың қызығушылықтарын тудыратын ойындардың бірі - ... ... ... ... - көп ... күрделі педагогикалық құбылыс. Оны- балаларды оқытудың бір әдісі, оларды жан-жақты тәрбиелейтін құралдардың бірі деп айтуға болады.
Әлемдік ... мен ... ойын ... ... ... П.П:Блонский, С.Л.Рубенштейн, Д.Б.Эльконин салды. Қазақстандық ғалымдар Н.К. Ахметов, Ж.С. Хайдаров еңбектері ... ... ... оқу ... арттырудың маңызды жолдарының бірі ойын элементтерін тиімді пайдалану екенін атап көрсетті. Шетелдік К.Гросс, ... ... ... З.Фрейд, Ж.Пиаже және тағы басқа ойшылдары мен зерттеушілері де ойын теориясы ... ... ... білдірді.
ұғымы әртүрлі педагогикалық ойындар түрінде ... ... ... ... ... ... ойыннан педагогикалық ойынның ерекшелігі - оқу-танымдық бағытта сипатталған, педагогикалық қорытындыға ие нақты оқыту мақсаты ... Оқу ... ... ... ояту ... сабақ ойын түрінде ұйымастырылады.
Сабақтың ойын түрінде өтуін жүзеге асыру үшін ... ... ... ... мақсат ойын түрінде қойылады.
Оқу материалы ойын құралы ретінде қолданылады.
Оқу ... ... ... ойын мақсатына айналдыратын жарыс элементтері енгізіледі.
Дидактикалық тапсырманың табысты орындалуы ойын қорытындысымен байланыстырылады.
Ойын - адамның қарым-қатынасы, кәсіби және жанұялық ... ... ... ... Адам ойын ... ... бір ... үйреніп жатқанын білмейді. Мектепте мұғалім монолог, диалог түрінде ... ... ... Бір- ... ... ... ... ойынға қатысушылар бір- бірін үйретіп, өздері де үйренеді. Ойын түрінде оқыту жалықтырмайды, қызықты және ерікті ... ... ... ... ... ... түсінуі оқу үрдісіндегі ойын технологиясының орны мен ролін анықтайды. Ойын элементтерімен ... ... ... ... ... Кез ... ойынның өзіндік пайдасы бар. Ойыннвң бірнеше маңызды функцияларына тоқталайық:
* Ойынның әлеуметтік-мәдени белгілері.
* Ұлтаралық қарым-қатынас функциясы.
* Ойында адмның өзін іс ... ... ... ...
* ... ... функциясы.
* Ойынның емдеу функциясы.
* Ойынның түзету функциясы.
* Ойынның ... ... ... ... ... ... Ойын - баланы әлеуметтендірудің бірден-бір құралы. Ол бір жағынан тұлғаның қалыптасуына, құрбықұрдастарына, қоғамға тән ... ... мен ... ... ... ... ... бағытталса, екінші жағынан адамның қалыптасуына аяқ астынан әсер ететін әлеуметтік бақылау ... ... ... ... әлеуметтік-мәдени белгісі мәдени байлықты, тәрбие әдеуетін игерген ұжымның толыққанды мүшесі бола алатын баланың тұлға ретінде қалыптасуының көрсеткіші.
2.Ұларалық ... ... Бұл ... ... ... нәсіліне қарамастан барлық адамдарға тән әлеуметтік-иәдени құндылықтарды меңгерту болып табылады.ойындар арқылы ез ... ұлт ... өз ... ... ... жағдаяттардан жол таба білуге, кикілжіңді қатігездіксіз шешуге,әр қилы ... ... ... білуге үйретеді. Ойында шекара жоқ. Ұлттық ойындар, әртүрлі салалық ойындар бүкіл адамзатқа тән ... ... ... ... өзін іс ... көрсетуі. Бұл ойынның функцияларының бірі. Адамға ойынның өзін әс жүзінде көрсетіп, тұлға ретінед қалыптасуы үшін маңызы зор. Сол ... ойын ... адам үшін ... Ойын ... бала өзін әс ... ... Адам ... үнемі ойын жағдаятына кездесіп тұрады. Соны шешу арқылы адамның ... ... ... ... ... бір ... ... да ойын коммуникативті әрекет.ойын оқушыларды адам қарым-қатынасының ... ... ... Осы ... ... жол таба ... итермелейді. Топтық ойынға қатысушылар ойыншылар қоғамын құрайды. Осы қоғамның мүшелері бір-бірімен коммуникативті байланыс орната алмаса, ешқандай ойын болуы ... ...
5. ... ... ... ... ... қою үрдісі, білу қабілеті. Адамның басқа іс әрекетімен салыстырғанда ойынның немен аяқталатынын ... ... ... ... ... жағынан өзін-өзі іс жүзінде көрсетеді.
6.Ойынның емдеу функциясы. Ойын ... ... өзін ... ... адамдармен қарым-қатынасын және оқудағы туындаған әртүрлі қиындықарды жеңу үшін де пайдаланады. Д.Б.Эльконин ойын тәсілдерінің емдік ... ... ... ... ... . Ролдік ойындар баланың үлкендермен, құрдастарымен нағыз қарым-қатынасқа ... ... ... ... емдік эффектісі болады.
7.Ойынның түзету функциясы. Ойынның әрбір ... өз ролі ғана емес ... да ... ... білсе, ойын ережесімен жақсы таныс болса, онда психологиялық түзету табиғи жағдайда жүреді. Түзету ойындарының тәртібі ... ... ... ... ... ... үшін көмегі зор. Сонымен қатар бала өзінің және бамсқалардың ойынының нәтижесін бақылай, талдай, қорытындылай ... оны ... ... ... қолдануға машықтанады.
8.Ойынның көңіл көтеру функциясы. Көңіл көтеру - түрлі нәрсеге, әртүрлі әрекеттерге ұмтылу. Ойынның өңіл көтеру функциясы жеке ... ... мен ... ... ... ... ... атмосфера құрап, белгілі бір жағдайларда жайлы жағдай орнатумен тығыз байланысты. Ойындағы көңіл көтеру үнемі ізденіс жағдайында өтеді. Ойын қиялды ... ... ... итермелейді.
Ойын түрінде оқыту барысында әртүрлі түрткінің әсілдерін қолданады.
* Қарым- қатынас ... ... ... ... ... ... Оқушылар ойынға қатыса отырып, бір мақсатты шешу арқылы қарым-қатынас жасауды, жолдастарының пікірімен ... ... ... ... шешу ... оқушылардың әртүрлі мүмкіндіктері пайдаланылады. Тәжірибелік іс-әрекет кезінде тез ... ... ... әрі мұқият жұмыс істейтін байқампаз, сын тұрғысынан қарай білетін балалармен бір топта болудың тиімді ... ... Ойын ... ... ... ... ... қарым-қатынастың нығаюына ықпалын тигізеді.
2.Моральдік түрткілер. Ойын кезінде әр оқушы өзінің білімін, дағдысын, мінез-құлқын, ерік-жігерін, адамдарға және іс-әрекетке деген қарым-қатынасын ... ... ... ... ойынның аяқталуы оқушының мақсатқа, жеңіске жету жолында басқалардың білімінің, дағдыларының, спорттық қабілетінің жоғары болуына итермелейді. Топтық ... ... ... бас ... тең ... болады. Бірақ ойынның қорытындысы әр оқушының дайындығына, қабілетіне, ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік бет перде киіп, өздерін тарихтың белгілі бір тұлғасы ретінде сезінеді. Ойында табысқа жету ... ... ... үшін ... ... ... ал ... жағдайда танымдық іс әрекетін жоғарылату қажеттігін тудырады. Ойын балалар үшін бәсекелестігімен тартымды. Ойыннан алынған рахаттану сезімі сабақтарда ... ... ... ... ... ... арттырады. Ойындағы алынбаған жауап балалардың ойлау әрекетін белсендіріп, жауабын табуға тырыстырады. Ойын барысында ортақ мақсатқа жету үрдісіндегі ... іс ... ... Ойлау танымдық мақсаттарды шешуге бағытталады.
Ойын формасында жүретін сабақ белгілі бір ережелерге бағынады.
* Алдын ала дайындалу. Ойынның өту формасы мен ... ... алу ... ... ... ала ... ... іс-әрекеттің белсенділігін тудырады.
* Ойын заттарының болуы. Көрнекі құралдар, жиһаздардың орнын ауыстырып қою, техникалық оқыту құралдарын пайдалану ойын нақты ... ... әсер ...
* ... ... ойын ... жариялау.
* Құзіретті әділ қазыларының болуы.
* Балалардың зейңнң аудару үшін өлең айту, секіру тәрізді ... ... ... Ойын ... мен ... арасындағы қарым-қатынасты нығайтып, пәнге қызығушылығын арттырады. Бала бойындағы жағымсыз қылықтарды ойын арқылы тәрбиелеуге мүмкіндік туады [9].
Іскерлік оқу ойындары. Іскерлік оқу ... ... ... да бір ... ауқымында рөлдерді өзара бөлісіп, зерттеу жұмыстарын жүргізу және деректерді талдау арқылы нақты практикалықмәселелерді ... ... ... Оқу ... ... ... ауқымында болып, күрделі мәселелерді ойын тұрғысынан, шешуге бағытталады.
Оқу ... екі ... ... болады:
1.Сабақ тақырыбы бойынша жазылған сценарийлер бойынша (оқытушылар мен студенттердің өздері жазған) қысқа ситуацияларды ойнау.
2.Компъютерде қолданатын ойындар
-мультимедиялық ... ... табу ... ... ... ... ... студенттер бірнеше топтарға (командаларға) бөлініп, бөлек аудиторияларда отырып, бір-бірімен интернет ... ... ...
Оқу ойындары сценарийлерінің негізінде қандай да болмасын ... ... ... ... да ... ... ... құжат, оқиға, мәтін, деректер) жатады. Мәлімет сценарийде өзінің деректік формасынан айырылып, ... ... ... ... мүмкіншілік туғызатын қызықты оқиғаға айналуы керек.
Оқу ойындарында бірінші кезекте студенттердің қиялы мен фантазиясына жол ашу керек. Бұл әсіресе ... ... ... ... ... асырылады.
Оқу ойынын қалайша құрастыруға болады?
Оқу ойынын құрастыруды Роберта Л.Росс-Фишердің (Р.Фишер,18-22) атты ... ... ... ... ... ойынын оқытушы жеке өзі немесе басқа әріптестерімен ... ... ... ... ... ... ... ұстанған жөн:
1.ойын арқылы студенттердің қандай білік пен дағдыларға ... ... Бұл ... тақырып пен ойынның сюжетін таңдап, ойынға қатысушы студенттердің әрекеттерін бағалау критерийлерін белілеуге көмектеседі.
2.Ойын студенттердің семестр аяғында ұорытынды жұмысты сәтті ... ... ... ... ... ... ... арттыратын келесі мәселелерге назар аудару керек:
-қызықты кейіпкерлер.Олардың саны ... ... ... ... болғаны дұрыс; әр кейіпкердің есімін, жасын, кәсібін, отбасы жағдайын нақтылау керек; мұның бәрі қатысушылардың ойынын жеңілдету үшін ... ... ... ... уаұыты мен мекен-жайы.Ойында келтірілетін оқиғалар қандай кзеңге жатады? Қайда болған? Мысалы, жоғарыда есімі келтірілген Бақытжан ХIХ-ғасырда, ... ... ... ... уақытта өмір сүруі мүмкін.
-сюжет.Сценарий жалпы түрде жазылады, алайда оның сюжеттік жолдары қатысушыларды қызықтыруы керек. ... ... ... ... ететін ең кемінде бір проблеманы айқындау керек.
-нақты проблемалар.Сюжеттің даму кезеңдерінде шым-шытырық оқиғаларды келтіру керек: олар ... ... ... ... өз ... мен оның ... ... жауапкершілікті мойындарына жүктеу қажет. Қатысушылар деген сұрақтарға жауап бере отырып, өз әрекеттерін жоспарлайды.
-оқиғалардың ... ... ... ... таңдау жасап, шешім қабылдайды.
-ойынды аяқтау. Ойын аяқталғаннан кейін оның ... ... ... болу ... Мәселен, студенттер өз ойындары бойынша жаңа сценарий жазып, қажет болған жағдайда оны басқа студенттердің алдында ... ... де ... ... олар ... ді жинақ түрінде басып шығарады.
4.Ойыннан кейін. Қатысушыларға ойын туралы өз ойларын білдіру мүмкіндігін ойын аяқталысымен берген ... Ол үшін ... ... ... ... келесідей сұрақтарды талқылауды тапсыруға болады:
-Бұл ойында өздеріңіз үйренген және білгендеріңіздің ішінде ең маңыздысы қандай жайт ... ... ... тағы да не ... ... ... шынай өмірден не айырмашылығы бар?
Талқылауға жеткілікті ... ... ... ... 30 ... ... әр топ өз ... плакатқа түсіріп, содан кейін жариялайды: қабырғаға іліп, қорғайды, сұрақтарға жауап береді.
Ауызша талқылаудан соң ... ... ... ... ... иеленгендігі туралы жазуы қажет.
5.Ойынның студенттерді қандай білік пен дағдыларға үйрететіндігіне байланысты нәтижені бағалайтын жүйе жасау керек. Бұл жүйе әр ... ... мен ... ... ... ... ... береді [10].
Іскерлік ойын технологиясының кезеңдері. Дайындық кезеңі. ... ... ... ... ... - ... объектіні шартты бейнелеуден басталады. Сценарий мазмұнына мыналар кіреді: сабақтың оқу мақсаты,қарастырылатын мәселенің ... ... ... ... ... ойынның жоспары, ойын процедурасының жалпы сипаттамасы, ситуациямен әрекет етуші тұлғалардың (топтардың) мінездемесі. ... ... ... өзі ... ... мен ... ... береді. Жұмыс режимі анықталып, сабақтың негізгі мақсаты тұжырымдалады, проблеманы қою мен ситуацияны таңдау негізделеді. Материалдар, нұсқаулар, ережелер, ... ... ... ... ... ... Қажет болған жағдайда оқушылар жүргізушіден және эксперттерден кеңес ала ... ... ... ... ала ... жасауына болады. Жасырын ережелер жеребе бойынша алған рөлден бас тартуға, ойыннан шығуға, ойынға пассивті қарауға, белсенділікті басуға, регламент пен ... ... тиым ...
Ойынды өткізу кезеңі - ойын үрдісі. Ойын ... ... де ... араласуға және оның барысын өзгеруге құқы жоқ. Іскерлік ойынның модификацияларына байланысты қатысушылардың ... ... ... ... ... енгізілуі мүмкін. Топтағы жұмыс мазмұнына қатысты байқалатын позициялар: идеялар генераторы, құрастырушы, ... ... ... ... ... ... ... ойынның технологиялық сұлбасы
Кезеңдері
Қатысушылардың іс-әрекеті
Дайындық кезеңі
Сценарийді жасау
сценарийді жасау
іскерлік ойын жоспары
ойынның жалпы сипаттамсы
нұсқаунама мазмұны ... ... ... ... ену
ойын эпизодтары проблеманы, мақсатты қою
шарттар, нұсқаулар
регламент, ережелер
жоспарланған нәтиже
рөлдерді бөлу
топтарды құру
кеңес ... ... ... топтық жұмыс
Жұмыс түрлері:
қайнар көздермен жұмыс істеу
тренинг,миға шабуыл
ойынтехникпен жұмыс істеу
топтық рөлдерді белсенділендіру
Топ аралық дискуссия
топтардың сөйлеуі
нәтижелерді қорғау
дискуссия ережелері
Талдау жасау және ... ... ... ... ... ... бағалау және өзін-өзі бағалау
қорытындылар, жинақтап қортыу,
ойын қорытындысы
ұсыныстар
Ұйымдастыру позициялары: ұйымдастырушы, үйлестіруші., біріктіруші, бақылаушы, жаттықтырушы, манипулятор.
Жаңалыққа қатысты байқалатын позициялар: ... ... ... ... ... ... ... әдіскер, проблематизатор, рефлекстеуші, бағдарламашы.
Әлеуметтік-психологиялық позициялар: көшбасшы, артық көрінетін, тартымды, тәуелсіз, сырт айналатын.
Талдау жасап және ... ... ... Ойын ... ... және ... ... сөйлеуі, пікір алмасу, оқушылардың өз шешімдері мен қорытындыларын қорғауы. Ең соңында мұғалім жеткен ... ... ... ... ... ... ... Қолданылған имитациямен сәйкесінше нақты әлемдегі шындықты, ойын мен оқу ... ... ... ... ... ... ... ойын технологиясының сұлбасы 4 кестеде келтірілген [11].
3.2 Тақырып бойынша сабақтың оқу құжаттарын дайындау
3.2.1 ... ... ... ... ... - бұл ... ... мектеп оқушыларын нақты пән бойынша дайындау деңгейі мен ... ... ... іске ... арналған құжат. Күнтізбелік- тақырыптық жоспар нақты пән бойынша ҚР Білім және ... ... ... үлгі оқу ... ... педагогтың өздігінен құрастырылады. Онда берілген пәнді үйрену нәтижесі бойынша ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру бойынша ұсыныстар болып, нақты пәнді оқытудағы педагогтың тәжірибелік ... ... ... ... ... іске асырылатыны жайында түсінік берілуі тиіс. ... ... ... ең ... - өздерін толығымен іске асыруға ықпал етуші жергілікті жердегі жағдайларды есепке ала отырып, ... ... ... оқушылардың білім берудегі міндетті минимумдарды иегіруіне ... ... ...
Күнтізбелік- тақырыптық жоспар - мұғалімнің пән ... оқу ... ... қызметін регламенттеуші құжат. Күнтізбелік- тақырыптық жоспар мұғаліммен әр ... ... ... ... ... ... ... Мұғаліммен әзірленген күнтізбелік- тақырыптық жоспар әдістемелік бірлестік жетекшісімен келісіліп, 3 қыркүйекке дейін ... ... ... ... сабақ жоспарын құру міндеттері:
- әр тақырыптың жылдық курстағы және әр ... ... ... ...
- жеке ... жылдық курстың тақырыптарымен өзара байланысын белгілеу;
- ... ... ... ... ... оқу курсында тексерілетін мазмұн элементтері мен ... ... ... қойылатын талаптарды белгілеу;
- білім алушыларды пән бойынша жүйелі білім, білік және ... ... ... ... ... ... қалыптастыру.
Күнтізбелік- тақырыптық жоспардың әзірлену деңгейі мұғалімнің кәсіби құзыреттілігінің өлшемі болып табылады.
Оқу курсының ... ... ... ... ... ... ... ретін іске асырады:
- жұмыс барысы мен нәтижесін болжау;
- қажетті шаралар мен ... ... ...
- ... ... асыру үшін барынша тиімді әдістер мен тәсілдерді таңдау;
Қызметті дәл есептеу және оның кезеңдерінің ... мен ... ... белгілеу;
Қызметті есепке алу және оның нәтижесін бақылау түрлері мен әдістемелерін анықтау;
Педагогтардың қызметі.
Мұғалімнің өзі ... ... ... пәндерден міндетті түрде күнтізбелік - ... ... болу ... - ... ... бір жылға жасалуы тиіс.
Мұғалім қажеттілігіне қарай өзінің күнтізбелік - тақырыптық жоспарына түзетулер енгізеді. ... ... ... ... тексерушілердің талабы бойынша күнтізбелік - тақырыптық жоспарын ұсынуға міндетті.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ... ... ... И ... ... ... оқу ісі жөніндегі орынбасары

Зам директора по учебной работе
__________________________________
_____________20___ж/г
2012-2013....оқу жылының.......2...семестріндегі
ПӘННІҢ ... - ... ... мен ... топ ... ..2 ... А(9).............................................................
Пәнге бөлінген жалпы сағат саны.....76......о.і. теор....50..........лаб.тәж........
Семестр басталғанға дейін берілді..........о.і. теор......................лаб.тәж........
Семестрге жоспарланып отыр.................о.і. теор......................лаб.тәж.......
Аптадағы ... ... ... ішінде:.................сағат, практикалық жұмыстарға........сағат.............
Курстық жобасы............жоқ........................................................сағат.............
Студенттердің өз бетінше істеуіне.............................................сағат бөлінді
Оның ішінде сабақтарда................сағат.......................қысқартылды сағ.......
О.і..........................қалады..............................................семестрге....................
Күнтізбелік-тақырыптық жоспар......................................................................
...............................................жылы бекіткен бағдарламаға ... ... ... тыс ... ... қаралып, қуатталды
..........................................................20....ж/г
Хаттама № ... ... ... ... Л.М.......
Кесте 4
пәні бойынша күнтізбелік-тақырыптық жоспар
Сабақ №
Бөлімдер мен тақырыптардың аттары
Сағат саны
Оқу түрі
1
Кіріспе. Пәннің жалпы сипаттамасы: оны оқытудағы мақсаты мен ... ... ... тоқ ... ... ... электротехниканың негізгі заңдары
2
Тәжірибелік сабақ
3
Тұрақты ток машинасының ... және ... ... принципі
2
Сабақ
4
Якорь орамалары
2
Сабақ
5
Қарапайым тұзақ (параллель орамасы)
2
Сабақ
6
Тұрақты тоқ машиналарымен энергия ... ... ... ... тәрізді 2 қабат орамасы
2
Сабақ
8
Якорь реакциясы
2
Сабақ
9
Тұрақты тоқ машинасында негізгі магнит ағынын қоздыру жүйелері
Сабақ
10
Коммутация процессі оны жақсарту ... ... ... ... ... ... ... сыртқы сипаттамасы
Сабақ
13
ТТ-қозғалтқыштары жұмыс принципі.
2
Сабақ
14
ТТМ-дағы шығындар және п.ә.к
2
Сабақ
15
Тұрақты тоқ машиналарында ... ... ... ... жүйелері
2
Сабақ
2-тарау. Синхронды генераторлар
16
Синхронды генераторлардың құрылысы
2
Сабақ
17
Синхронды машиналар құрылысы және қозғалыс принципі
2
Сабақ
18
3 фазалы ... ... ... ... ... энергиясына айналдырудың электрофизикалық процесстері
2
Сабақ
19
Синхронды генератордың бос жүріс жұмысы
2
Сабақ
20
Синхронды машинаның алмастыру эквивалентті электр сұлбасы және оның ... ... ... ... тоқ ... ... элемент анықамалары. 1 фазаның 1 қабат орамалары
2
Тәжірибелік сабақ
23
Машиналы қоздырғыш бар СГ
2
Сабақ
24
Механикалық түзеткіштен қоздыратын ... ... ... ... параллель жұмысқа қосу шарты
2
Тәжірибелік сабақ
4 кестенің ... ... ... сабақ жоспары
Пән: Электр машиналары және трансформатрлар
Сабақтың өткізілу уақыты: ... ... ... ток машиналарының құрылысы және жұмыс істеу принципі
Сабақтың мақсаты:
Білімділік: Студенттерді тұрақты ток машинасының жұмысы және құрылысымен таныстыру.
Дамытушылық: ... ... ... ... дағдыларын қалыптастыру және олардың іскерлік қабілетін дамыту.
Оқыту технологиясы : Ойын технологиясы
Сабақтың ... ... ... ... Түсіндіру
Сабақтың көрнекілігі: Презентация, проектор,плакаттар
Сабақта қолданылатын әдіс тәсілдер: түсіндіру, сұрақ-жауап
Сабақтың барысы:
1. Ұйымдастыру кезеңі:
- ... ... ... тазалығы.
- студенттердің сабаққа қатысу сапасы.
2. Үй тапсырмасын сұрау:
- ... ... ... ... ... тексеру, бағалау.
3.Жаңа сабақ жоспары:
1. Тұрақты ток машинасының қолданылуы
2. Тұрақты ток ... ... ... ток ... ... ... ... Тұрақты ток қозғалтқыштарының айналу жылдамдығы мен бағытын реттеу тәсілдері
4.Жаңа сабақты бекіту:
- Номинальдан өзгеше кернеуге тұрақты ток ... ... ... ...
- ... ... ... арқылы студенттердің жаңа тақырыпты қаншалықты меңгергенін анықтау
- оқыту ... ... ... жаңа ... ... ... тапсырма беру: тұрақты ток машинасының негізгі және қосымша полюстерін оқып келу.
3.2.3 ... ... ... ... ... ... әдістемесін жасау және оның мазмұны
Сабақтың барысы
1-сағат
I ... ... ... 2-8 ... ... ... ... Аудиторияны және студенттердің сабаққа даярлығын тексеру,
оқушылардың назарын ... ... ... ... ...
Ойынның шарты: жұпқа бөлінген студенттер конспектілерін алып, үйден орындап келген тапсырмаларын ... ... ... ... бір ... ... ... атқарады. Студент үй тапсырмасын айтып бергенннен кейін, педагог пен студенттің орны ... ... ... танытқан ойынша жоғары баға алады.
II . Жаңа сабақтың тақырыбын және сұрақтарын тақтаға жазу: 2-3 мин
Сабақ барысында ... ... ... ток ... ... Тұрақты ток машиансының құрылысы
3. Тұрақты ток ... ... ... ... ... ток ... ... жылдамдығы мен бағытын реттеу тәсілдері
III . Жаңа тақырыпты түсіндіру
3.1Бірінші сұрақты түсіндіру және сол сұрақ ... ... - 3-5 ... ток машиналары қуаты онымен бірдей айнымалы ток машиналарына ... ... ... ... моментін тудырады және олардың айналу жиілігін қарапайым тетіктермен біртіндеп реттеуге болады. Міне осы ... ... ... ток ... ... ... ... қолданылып келеді.Тұрақты ток машиналары генераторлар және қозғалтқыштар болып бөлінеді. Генераторлар ... ... ... ... ... ал ... ... энергиясын пайдаланып механикалық энергия алынады.
Өндірісте көп тараған тұрақты ток машиналарының бірі П сериалы қозғалтқыштар. Олардың кернеуі 110,220 және 440В, ... ... ... және 300айн/мин, қуаты 200кВт-қа дейін барады.
3.2 Екінші сұрақты түсіндіру және сол ... ... ... - 10-12 мин ... Статор табаны тұрақты тоқ машинесінің қозғалмайтын бөлігі, ол полюстер мен машиненің өзін іргетасқа бекітуге қызмет етеді.
Статинаның ... ... ... жарма деп аталады. Ол магнит өткізгіштің бөлігі болып табылады, сондықтан ол арқылы тоқ өтетін магнит ағынына қолайлы ... ... ... оны ... ... өткізгіштігі бар болаттан болмаса арнайы шойыннан жасайды. Жарманы жасау технологиясы құйма болаттан немесе тұтас ... ... ... ... ... ... магнит өрісі тұрақты болғандықтан, мұнда гистерезис құбылысы мен құйынды тоқтар болмайды. ... ... ... ... якорь (17, а сурет) өзекшеден 1, орамадан 2 және коллектордан 3 тұрады. Якорь өзекшесі электротехникалық болат табақшаларынан жиналған цилиндр болады. ... бір- ... ... немесе қағазбен оқшауламаланады. Мұндай оқшауламалау құйынды токтарға кететін шығынды азайтуға мүмкіндік ... ... ... ... үлгі ... ... ... якорь орамасын салатын науашалар (фаздар) болады. Якорь денесінде ораманы және оның ... ... үшін ауа ... ... ... ... (бас) полюстер. Машинаның қозғалмайтын бөлігі негізгі полюстерден , қосымша полюстерден және станинадан (табанынан) ... ... ... ... ағын ... электр магнит болып табылады. Ол өзекшеден 1, қоздыру орамасынан 3, полюстік ұштамадан ... ... ... ... 4 болт арқылы 6 бекітіледі. Полюс өзекшесі болаттан құйылады, көлденең қимасы сопақша тәрізді болады.
Қосымша полюстер. ... ... ... ... арасында орналасады. Олардың саны негізгі полюстердің санына тең немесе негізгі полюстердің санынан екі есе кем ... ... ... ... ... машиналарға қондырады. Олар щеткалар астында пайда болатын ұшқындарды ... үшін ... ... ... -- машинаның ең күрделі және жауапты бөлігі. Дірілдеп соғылу болмау үшін және щеткалар ұшқын шашыратпау үшін коллектор беті ... ... ... ... ... ... ... тізбекпен қосу үшін коллекторда қозғалмайтын щеткалар орналастырылады. Қозғалмайтын щеткалар графиттен, көмірлі графиттен немесе қолалы графиттен жасалынуы мүмкін.
Қоздыру орамасы. ... ... ... якорь айналатын полюс аралық кеңістігінде магнит өрісін ... ... ... ... ... ... ... каркасқа оралған шарғы түрінде жасалған (сурет 6). Шағын және орта қуатты машинелерде қоздыру ... ... ... жиі ... Ылғал өткізгіштігін азайтып, жылу өткізгітігін арттыру үшін қоздыру орамасы шарғысын, лакпен көпқайтара қанықтырады. Негізгі және қосалқы полюстердің ... ... ... ... ... ... аспап.Щеткалы аспап электр энергиясын коллектордан алуға немесе беруге қолданылады. Ол көмірден, графиттен немесе ... ... ... бар ... ұстағыштан, щетка шыбығынан, щетка траверсінен және тоқ алатын шиндерден тұрады.
Якорь орамасы. Якорь ... ... тоқ ... ... ... бөлігі, ол электр энергиясын магнит энергиясына (қозғалтқыш) немесе магнит энергиясы ... ... ... ... ... ... орамдарының өткізгіштері якордың бойлық ойықтарына орналасады, ал олардың ұштары ... ... ... Электр сұлбаларында якорь орамасын "ОЯ", ал олардың ұштарын Я1 және Я2 арқылы белгіленеді.
3.3 ... ... ... және сол ... ... сұрау - 5-8 мин
Қарапайым генераторға N және S ... ... ... ... орам ... Мұндай орамда уақыт бойынша айнымалы болатын ЭҚК индуцкияланады. Сондықтан, орам ұштарын ораммен бірге айналатын түйіспелік сақиналарымен қосқанда, қозғалмайтын щеткалар ... ... ... ток ... яғни ... ... айнымалы ток генераторы болып табылады. Айнымалы токты тұрақты токқа түрлендіру үшін ... ...
3.4 ... ... ... және сол ... ... сұрау - 7-9 мин
Тұрақты тоқ қозғалтқыштарының айналу жылдамдықтарын ... ... оның ... ... ... кіретін өлшемдерін өзгертуімен байланысты . Ондай өлшемдерге жататындары:
якорь орамасына ... ... U; ... ... ... кедергі (RЯ+Rқос);
қоздыру орамасының магнит ағыны Ф.
Тұрақты тоқ қозғалтқыштарының айналу жылдамдықтарын өзгертуді, көбейту жағына қарай да, ... ... ... да ... ... ... ... тұрақты кезінде (U=Const) айналу жылдамдығын азайтуды якорь орамасы тізбегінің ... ... ... ... ... ол якорь орамасына берілетін кернеуді азайтумен парапар жасалады.
2-сағаты
IV. Проектр ... ... ... - 5-8 мин
V. ... ... ... ... кернеуге тұрақты ток қозғалтқышының орамасын қайта есептеу, 5-8 мин.
VI . Жеке сұрау. 15-20 мин
- ... ... ... арқылы студенттердің жаңа тақырыпты қаншалықты меңгергенін анықтау.
Ойынның шарты: педагог студенттерге бір мәтінді оқытуды, соңынан оның мазмұнын сурет,белгі,сызба ... ... ... Бұл ... ... ... көршісіне береді. Одан кейін әрқайсысы өз көршісінің суреттерін немесе сызбасын қолдана отырып, осы мәтін бойынша жасайды.
мазмұнын ... кең ... оны ... ең ... ... құрал ұсынған оқушы жеңімпаз болады [13].
Бұл ойында қарастырылатын сұрақтар:
1 тұрақты ток генераторының жұмыс істеу ... ... ток ... ... жылдамдығы мен бағытын реттеу тәсілі
- оқыту үйрету ... ... жаңа ... ... меңгерту.
Ойынның шарты: алдымен топ екі командаға бөлінеді. Екі топта ... ... ... 2 ... ... ... естерінде тиісінше сақтап қалу керек.
Содан кейін дайын болған каманда тақтаға шығып, команда капитаны ... ... айта ... ал ... ол ... немесе дұрыс айтпай қалғанға дейін анықтамалар бойынша қадағалап отырады. Одан кейін ... ... ... есте ... ... ... ... жағдайда ойыншы тоқтап, келесі топ мүшесі жалғастырады. Есте сақтау қабілеті жақсы студенттер жақсы баға ... ... ... ... тапсырма:
>
ІІ командаға берілеті тапсырмалар:

VII . Сабақты қорытындылау - 3-5 мин
Оқушылардың ... ... ... ... ... айтып кету, жақсы жауап берген оқушыларды атап өту.
VIII. Үйге тапсырма - 2-4 ... ... ... 2005, 221-224 ... ... М.Ж. ... Ш. Өмірзақов (Оқулық) Алматы 2005, 119-133 беттер
4 Қауіпсіздік техникасы,электр тогының қауіптілігі туралы ... ... ... ... құрылғысы адам өмірі үшін қауіп тудырады.
Есте сақтаңдар: қауіпсіз электр тогы болмайды!
Электр ... - бұл ... ... ... ... ... біздің күнделікті тұрмысымыздағы барлық тұрмыстық приборлар.
Оқшауланбаған сымдар мен электр қондырғысының ток ... ... ... адам ... ... қосылған кернеуге түседі. Кернеу әсерімен оның денесінен адам ағзасының қалыпты жұмысын бұзатын ... тогы ... ... ... ... ... құрысып-тартылып, дем алуы тоқтап, жүрек қағысы ... Адам ... бір ... ... ол ауыр ... жарақаттарын алады. Адам өмірі тоқтайды, не болмаса ол ... ... ... ... ... ... ток қаншалықты көп болса, ол соншалықты оның өміріне ... ... ... ... ... ток ... ... болуына байланысты.
Қауіпсіз деп 12 вольтті кернеу саналады. Ал өнеркәсіп пен ауыл ... және ... ... ... ... электр желілері 220 - 380 вольтті (220 вольт - жарықтандыру және ... ... ... 380 ... - үш ... ... қозғалтқыштары үшін). Бұл кернеу экономикалық жағынан үнемді, ... адам үшін ... ... ... ... ... ... көбі 220-380 вольтті кернеуге түскен ... ... ... болған.
Сіздер күнделікті тұрмыста, үйде және ... ... ... ... сіз күнде жанынан өтіп жүрген ауладағы, көшедегі электр желілері мен қосалқы ... ... ... ... ... ... мен электр монтажшылары ток келетін бөліктерге кездейсоқ ... тиіп кету ... ... ... ...
Алайда, оқшауландырудың түрлі зақымданулары, сымдардың үзілулері, бағандардағы олқылықтар, қосалқы станциялар мен электр ... ... кету ... адам ... үшін ... ... туындайды.
Міне, сондықтан да біз барлығымыз электр ... мен ... ... ... қолдану ережелерін біліп, электр желісі мен ... ... ... ... ... уақытында ескертуге, электр желісінің зиянданғандығын көргенде өзіңді және басқаларды ескерту өте ... ... ... ережелері қиын емес, және оларды есте сақтау оңай:
1) сендерге ... ... мен ... ... электр сымдары мен тұрмыстық приборларды жөндеуге, теледидарлар мен радиоқабылдағыштардың артқы қақпағын ашуға, қоңырауларды, сөндіргіштерді және ... ... ... ... ... Мұны үлкендер не болмаса электрик мамандар жасасын!
2) Қақпақтары сынған сөндіргіштерді, штепсельді розеткаларды, қос тіл ... ... ... сонымен бірге зияндалған, күйген және ... ... ... бар тұрмыстық приборларды қолдануға тыйым салынады. Бұл өте ... ... ... ... ... жай өтіп ... Бұл туралы уақытында мамандарға хабарлау керек!
3) адамдарды электр тогына түсу қаупі электр тогын жақсы ... жер, ... ... және ... ... ... өте үлкен (бұл жуынатын бөлмелер, моншалар, сауна, ... жер ... ... ... үймереттерде кернеуі 12 вольтті электр приборлары мен лампалары қолданылуы керек.
Электр ... ... ... жер, ... ... және басқа едені бар үймереттер мен ашық ... ... ... ... жақсы салынған заттар мен электр аспаптарына бір уақытта тиіп кету ... де ... ... ... ... 220 вольтті тасымалды электр лампалары мен электр аспаптарын қолдануға тыйым салынады.
4) егер сіз ... ... ... және су, газ, жылу және ... ... ... ... металл заттармен тиіп кеткенде сезсеңіз, не болмаса сізді ... ... онда бұл зат ... да бір ... ... зақымдануы салдарынан кернеуде тұр дегенді білдіреді. Бұл ... ... ... ... нашар жағдайларда (жалаң аяқ сулы ... ... ... ... мұндай заттарға тиіп кету электр ... ... ... ... әкеп ... жағдай болуы мүмкін.
Мұндай жағдайларда не ... ... тез ... зақымданған электр приборын желіден ажырату керек;
2) егер құбырларда, ваннада және т.б. ... ... ... желісін электр санауыштың сақтандырғышын бұрап алу ... ... ... ... ... ...
3) ... адамдарды қауіп туралы ескерту керек.
Энергия нысандарының жанында жүріп-тұру ережелері:
Энергия нысандары - бұл ... ... ауа және ... ... қосалқы станциялар, трансформаторлы қосалқы станциялар, таратушы ... ... ... ... электр таратушы ауа желілері қала және елді мекендер ішіндегі электрмен ... ... ... ... 380 ... кернеудегі электр тарату желілері көп пәтерлі тұрғын үйлерді электрмен ... ... ал 220 ... - жеке ... электрмен қамтамасыз етеді.
Қосалқы станциялар 35 ... ... ... ... ... ... және 6,10 киловольтті кернеудегі трансформаторлы қосалқы станцияларға бөлінеді. Қосалқы станциялар электр энергиясын таратуға және ... ... ... ... дейін төмендетуге арналған.
Трансформаторлы қосалқы станциялар әрбір елді мекенде орналасқан және олар ... ... ... ... үшін ... ... ... энергия нысандары өмір үшін нақты ... ...
* ... ... ... көптеген қауіпті жазатайым жағдайлардың көптегені салбырап ... ... ... ... ... үзіліп жатқан сымдарға жақындау нәтижесінде болады.
0,4, 6, 10 және 35 ... ... ... ауа желісінің үзіліп қалып жерде жатқан сымдары үлкен қауіп ... ... ... ... ... ерекшелігі - ол үзілгеннен кейін де кернеуде болуы мүмкін. Электр тогы ... ... де, сым ... жер ... ... потенциалында болып, мұнда сым жерден қаншалықты түйісу нүктесінен қашық ... ... ... аз ... Ток әсерінен адамның аяғы құрысып, ол құлайды да, ток ... оның ... дем алу ... мен ... ... ... Сондықтан да жерде үзіліп жатқан сымды көрсеңдер ешқашан да оған 8 метр ... ... ... ... ... ұлтанын көтермеу керек. қадамымен, яғни өкшесін жерден алмай екінші аяғының тұмсығын келесісіне қойып жылжу ... [14]. ... ... ... үшін, төмендегілерді есте сақтау керек!
1) электр тарататын, радио тарататушы және ... ... ... ... ... ... ...
2) жерде жатқан сымға 8 метр қашықтыққа ... келу ...
3) ... ... ауа ... ... ... келгенде сіздің жолыңызда салбыраған және ... ... жоқ ... көз ... ... бағандарды, үзілген және салбыраған сымдарды көрсеңіз басқа адамдар, жануарлар сымға тимейтіндей зақымданған ... ... ... ... үзуге болмайды! Адамдарды айғайлап шақырып алуға тырысыңыз, өз орныңызға ... ... ... ... ... ... үлкендердің біріне хабарлаңыз. Егер жақын арада ... ... ... ... бар материалдар: таяқшалар, ағаш бұтағынан ... ... Тек ... ... ғана ... ... ... жасауға кетуге болады.
* әрбір адам жер, бетонды ... ... еден ... ... ... ... керек. Сондықтан да, осындай еденде тұрған және оқшауланбаған немесе зақымданған ... ... тиіп ... адам өліп ... ...
* ... немесе бұталардың басында орналасқан немесе ... ... ... ауа ... сымдары үлкен қауіп тудырады. Мұндай ағаштарға жоламаңыз және ылғалды ауа райы ... ... ... Олар ... ... өткізгіштер болып саналады.
* трансформаторлы қосалқы станциялар мен электр таратушы ауа ... ... ... ... ... әкеп соғады, сонымен бірге балалардың тентектігі мен ... де ... ... әкеп ...
* кернеуге түсу және осы ток жүретін бөліктерге жақын тию қауіпті. Электр ... мен адам ... ... ... ... ... шығып, өмірге қауіпті күйік салады.
Есте сақтаңдар, ... ... ...
1) ... ... мен электр таратушы ауа желілерінің жанына баруға;
2) ауа ... ... ... ... және ... жанында жіберуге;
3) ауа желілерінің бағандарына ... ... саты және ... да ... ...
4) ... ... қосалқы станциялардың ішіне кіруге немесе қақпақтарын ашуға, электр щиттерінің есіктерін ашуға;
5) ... мен ... ... шығуға, сонымен қатар олардың ... ... ... ... ... ... шатырдағы есіктерін ашуға;
6) электр таратушы желілер мен ... ... ... ... ... ... ... шатыр тігуге, от жағуға, балық аулауға.
Адам ағзасына электр тогының әсері
Электр тогының ... адам ... ... тогын қашықтыққа сезетін арнайы мүшесі жоқ. Электр тогы түссіз, иіссіз және ... әсер ... ... ... ... ... токта тұрғандығын арнайы приборлардың көмегінсіз сезу қиын. Бұл ... ... ... ... қажетті қорғаныс шараларын қолданбауына әкеп ... ... ... ... электр тоғы биологиялық, электролитті, механикалық және термикалық әсер ... ... ... мен ... ... нысандарынан түрлі-түсті және қара металл сымдардың ұрлануы туралы ерекше атап ... жөн. Бұл ... ... ... ... ... туындатып, денсаулық сақтау мекемелерінің, мектептердің, бала-бақшалардың электр энергиясымен ... ... ... ... ... етеді. Мұнда ұрылар өздерінің денсаулықтарына зиян келтіріп, тіпті өміріне өте ... ... ... ... ... ... ... ұрылар көптеген жағдайларға өлім қатеріне ұшырап жатады, олардың ... ... мен ... де бар. ... ... қауіп төндіре отырып олар басқа адамдардың денсаулықтарына және ... зиян ... ... жеке ... ... ... келтіреді. Олар көбінесе электр тогы келтіретін зиян туралы ойлана ... ал егер ... ... ... ... табу үстемдік етеді. Кейде шауып тасталған ағаш ... ... сым жер ... ең ... ... - адам ... тең түседі.
Электр желісін зақымдаған тұлға ... ... ... ... ... Заң ... ... жауапкершілікке тартылады.
Электр қауіпсіздігі бойынша ескертуші белгілер
Электр қондырғыларына кездейсоқ кіріп кетуді ... ... және осы ... ... ... ... ... қалуды ескертетін арнайы ескерту белгілер мен плакаттар бар. Олар ... ... ... ауа ... ... электр жабдығы тұрған түрлі ... ... ... ... ... қоршап тұрған қоршаулар мен дуалдарға ілінеді немесе жазылады. ... ... ... ... ... халық тарапынан кіруге немесе электр ... ... ... ... ... салынатындығын білдіреді.
Белгілер адамдарды электр тогының қаупі туралы ескертеді. Оларды ескермеуге, сондай-ақ алып ... ... ... ... - ... ол ... 23 суретте көрсетілген.
184594547625
Сурет 25 Электр тогының қауіптілігі туралы ескертпе белгі
Сымдардың үзілгендігін, бағандардың, изоляторлардың зақымданғандығын, трансформаторлы ... ... ... ... ... жабылмай қалған есіктерін көргенде, электр ... ... ... мен ... ... жатса, үлкендерге хабарлап немесе трансформаторлы қосалқы ... ... ... ... телефон соғып хабарлау керек [15].
Қорытынды
Ғылыми-техникалық прогресс еліміздің материалдық-техникалық базасын жасау құралы болуымен қатар, қоғамның әлеуметтік дамуын жеделдетуге ... ... Ол ... ... мен технологияны жаңартып, материалдық игіліктер молшылығын жасаудың негізінде адамдардың интеллектуалдық байлығын арттырып, танымдық белсенділік қабілетінің дамуына мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... қабілеті мен біліктерін жетілдірудің қоғамдық мәні зор деген сөз. ... ... ... белсенділігін арттыруда ойын технологиясын тиімді қолдана білу маңызды болып табылады.
Сабақта тиімді қолданылған ойын түрлері -- ... ... ... ... студенттердің аса зор ілтипатпен тыңдап, жемісті, сапалы меңгеруіне сенімді көмекші бола алады. Өйткені, студенттер жас ... ... ... өте ... келеді. Балалар тез сергіп, тапсырмаларды тез, әрі қызығып орындайтын болады. Сабақта ойын ... ... ... ... мен ... жетілдіру жолындағы ізденістердің маңызды бір буыны. Ойын түрлерін оқу процесін ... жаңа ... ... ... ... ... пайдалануға болады. Ойын түрлерінің материалдары сабақтың тақырыбы мен ... ... ... ... оның ... ... да арта түседі.
Оны тиімді пайдалану сабақтың әсерлігін, тартымдығын күшейтеді, оқушылардың ... ... мен ... ... ... ... ... деген белсенділігін, қызығушылығын арттырудағы басты құрал. Ойын барысында студенттердің белсенділігі, шығармашылығы дамиды.
Ал педагогтың ... -- ... ... өз ... ... ... қамтамасыз ету.
Ойын мен адам мәдениетінің өзара байланысы ғылыми түрде анықталды. Олардың тұлғаны дамытудағы маңызы анықталды, оның психологиялық және ... ... ... ... кең ... Ойын технологиялары әлі де білім беру саласында жаңа ... ... ... қол ... ... ... нақты қызмет тәжірибесін меңгереді.
2. Студенттер тек бақылаушы ғана емес, өздері қатыса отырып қиын ... өз ... шеше ... ... Оқу ... ... білімді нақты істе қолдана білуге мүмкіндік береді.
4. Уақытты үнемдеуге үйретеді.
5. Студенттерге үшін психологиялық жағымды.
6. Ойын ... ... ... ... аса ... ... ... Ойын нәтижесі, өз жетістіктері, әсерлері, алған білімі, дағдысы жөнінде студенттер ата-аналарымен, өзге балалармен, мұғалімдермен көбірек әңгімелеседі, кітапханада өз бетімен ... ... ... ... ... ... ... технологиясын сабақта қолдану колледж студенттеріне жағымды әсер қалдырды. ... ... ... ... ... ... білді. Педагогикалық тәжірибеден өту барысында үлгерімі төмен студенттердің де ... ... ... ... байқадым. Күнделікіті студенттердің баға алу сапасы да арта түсті. Колледждің басты алға қойған мақсаты - ... ... ... ... практикада тиімді қолдана білетін маман дайындап шығу болса, жаңа педагогикалық ... ... ... ... ... отырып, сол нәтижелерді жүзеге асыра алады.
Ойындар студенттердің ой -- өрісін дамытып, ойлау қабілетін арттырумен ... ... ... ... ... да ... меңгеруге үлкен әсер етеді. Ойындар оқушылардың шығармашылық ойлау қабілеттерін жетілдірумен ... ... ... ... ... ... да ... Оқушылар ойын ойнау барысында үйренген сөздерін айтып қана ... оның ... ... ... да ... Ойын оқу ... ... тығыз байланыста жүргізілгенде ғана дұрыс нәтижелер береді.
Ұсынылып отырған дипломдық жұмыс жаңа оқыту технологиялары арқылы бүгінгі күннің талабына сай ... ... ... ... арттыру мәселесіне арналды.
Жасалынған қорытындылар негізінде мынадай ұсыныстар айтуға ... ... ... кәсіби даярлау процесінде пайдалану кәсіби білім беру мен педагогикалық шеберлік сапасын арттыруға мүмкіндік береді;
-ұсынылып отырған жаңа ... ... мен жаңа ... ... ... жұмысшы мамандықтар бойынша олардың кәсіби даярлығын жетілдіруді көздейтін оқыту технологиялары болып табылады.
Пайдаланған ... ... ... Заңының 8-бабы.
2 М. Валиева . Әдістемелік нұсқау, 2002ж.
www.45minut.kz.
3 Ойын технологиясы
www.frepapers.ru
4 И. М. Мұхити . Оқулық. ... 2005, 221-224, 234-239, 247-249 ... Р. ... М. Ж. ... Ш. ... . ... 2005, 120-130, 150-151 ... Р. Қалықов, Ш. Өмірзақов, М. И. Сылкин . ... 245-249 ... Ж. ... М. Б. ... . ... құрал, Тараз 2003, 86-90 беттер.
8 Еркін Дүйсенов Мақала.
Erkin.ucoz.kz
9 Ысмағұл жания Мақала.
www.frepapers.ru
10 Асхат Әлімов . Оқулық, Алматы 2009, 299-302 ... Қ. ... Н. Ж. ... . ... 122-129 ... ... А. ... . Алматы 2006
13 М. М. Жанпейісова . Оқулық, Алматы 2002
14 Электр тогының қауіптілігі туралы түсінік.
www.infust.kz
15 А. Ахметов, Г. ... . ... ... 2005.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 57 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ЭЕМ даму тарихы. Есептеу машиналарының даму бағыттары8 бет
5-сыныптың «Ежелгі дүние тарихы» оқулығымен оқушылардың жұмыс істеуі42 бет
Access мәліметтер базасымен жұмыс істеу11 бет
Access мәліметтер қоймасымен жұмыс істеу15 бет
Access –те жұмыс істеу29 бет
Android OS жұмыс істеу принципі және Android OS қосымша құру23 бет
Delphi бағдарламалық ортасында «Pascal бағдарламалау тілінде файлдармен жұмыс істеу» электрондық оқу құралынжасап шығару19 бет
Delphі ортасында жұмыс істеу технологиясы80 бет
Excel-де жұмыс істеу. электронды кестелерді әзірлеу5 бет
Internet желісімен жұмыс істеу тәсілдері29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь