Компьютердің арифметикалық және логикалық негіздерін оқыту ерекшеліктері

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
I. ҚАЗАҚСТАНДА ЭЛЕКТРОНДЫҚ БІЛІМ РЕСУРСТАРЫН ДАМЫТУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
1.1. Электрондық оқыту жүйесі туралы түсінік . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
1.1.1. Электрондық оқыту жүйесінің мақсаты мен міндеттері. . . . . . . . . . . . . .9
1.1.2 Электрондық оқыту жүйесін нормативті.құқықтық қамтамасыз ету... .10
1.2. Оқу үдерісінде ақпараттық .коммуникациялық технологияны пппп п қолдану . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
1.3. Сандық білімдік ресурстарды дамыту .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
1.4. Электрондық оқыту жүйесін пайдаланушыларды даярлау. . . . . . . . . . . .13
1.5. Электрондық оқыту жүйесін енгізу кезеңдері мен индикаторлары . . . . .14
1.6.Педагог мамандардың ақпараттық құзырлықтарын қалыптастыру
мәселелері . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .16
1.7. Оқушылардың ақпараттық мәдениеті ұғымының қалыптасуы. . . . . . . . 24
II. САНДЫҚ МАШИНАЛАРДЫҢ АРИФМЕТИКАЛЫҚ ЖӘНЕ
ЛОГИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
2.1. Есептеуіш техниканың даму тарихы,қазіргі заманғы компьтерлердің
даму кезеңдері . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
2.2. Компьютердің арифметикалық негіздері.санау жүйелері туралы түсінік . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .34 2.3. Сандарды бір санау жүйесінен екіншісіне ауыстыру . . . . . . 37 2.4. Бөлшектерді ондық санау жүйесінен басқа жүйеге ауыстыру . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 2.5. Екілік арифметика . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . 41 2.6. ЭЕМ.де ақпаратты кодтау . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
2.7. Логикалық ақпарат және компьютердің логикалық негіздері . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
2.8. Логикалық шама, айнымалы, өрнек . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .47
2.9. Логикалық амалдар . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
III. КОМПЬЮТЕРДІҢ АРИФМЕТИКАЛЫҚ.ЛОГИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІН ОҚЫТУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
3.1. Cанау жүйелері тақырыбын оқытудың әдістемелік ұсыныстары . . . . . 50
3.2. Логика тілі және оның базалық курстағы орны . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .55
3.2.1. Математикалық логиканың негізгі ұғымдары . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .57
3.2.2. Электронды кестелердегі математикалық логика . . . . . . . . . . . . . . . . . 59
3.2.3. Бағдарламалаудағы математикалық логика . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60
3.2.4. Деректер қорындағы математикалық логика . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .61 3.3. Зертханалық жұмыс тапсырмалары . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
VI.ҚОРЫТЫНДЫ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . .65
V.ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .66
ҚОСЫМШАЛАР
КІРІСПЕ

ХХІ ғасыр – бұл ақпараттық қоғам дәуірі, технологиялық мәдениет дәуірі, айналадағы дүниеге, адамның денсаулығына, кәсіби мәдениеттілігіне мұқият қарайтын дәуір.
Білім беру үрдісін ақпараттандыру – жаңа ақпараттық технологияларды пайдалану арқылы дамыта оқыту, дара тұлғаны бағыттап оқыту мақсаттарын жүзеге асыра отырып, оқу – тәрбие үрдісінің барлық деңгейлерінің тиімділігі мен сапасын жоғарлатуды көздейді.
Біріккен ұлттар ұйымының шешімімен «ХХІ ғасыр –ақпараттандыру ғасыры» деп аталады. Қазақстан Республикасы да ғылыми – техникалық прогрестің негізгі белгісі – қоғамды ақпараттандыру болатын жаңа кезеңіне енді.
Ақпараттық қоғамның негізгі талабы – оқушыларға ақпараттық білім негіздерін беру, логикалық – құрылымдық ойлау қабілеттерін дамыту, ақпараттық технологияны өзіндік даму мен оны іске асыру құралы ретінде пайдалану дағдыларын қалыптастырып, ақпараттық қоғамға бейімдеу.
Олай болса, ақпараттық бірліктердің білімге айналуы әлемнің жүйелік – ақпараттық бейнесін оқушылардың шығармашылық қабілеттері мен құндылық бағдарларын дамыту арқылы қалыптастыруды көздейтін, адамның дүниетанымының құрамдас бөлігі болып табылатын интеллектуалды дамуды
қалыптастырудың бір жолы.
Ақпараттық бірлікті қалыптастыру: мектептің материалдық -техникалық базасына; ақпараттық қоғам саясатының мақсаты мен міндеттеріне; оқушылардың ақпараттық мәдениетін қалыптастыру жүйесіне;
оқушылардың жас ерекшеліктері мен меңгеру қабілеттеріне, педагог мамандардың информатикадан білім деңгейлерінің сапасы мен шеберліктеріне, оқу – тәрбие бағытының ақпараттық қоғам бағытымен өзара байланысына тәуелді.
Педагогикалық мүмкіндіктердің молдығына қарамастан, материалды-техникалық және кадрлық себептерге байланысты, бұндай қолданылуларға қол жеткізу қиын болуда. Жоғары оқу орындарының көпшілігінде қажетті компьютерлермен және видеотехникамен жабдықталған лекциялық дәрісханалар жоқ, ал педагогикалық кадрлар талап етіліп отырған кәсіби дайындық деңгейінде емес және информатиканы оқытуда жаңа оқу материалын түсіндіруге электрондық ресурстарды қолдануға қабілетті емес. Одан басқа, информатика бойынша қажетті бағдарламалық қамсыздандыруды қалыптастыру мәселесі шешілмей қалып отыр.
Ұсынылып отырған жипломдық жұмыстың көкейкестілігі – білім беру жүйесінде электрондық білім ресурстарын пайдалану , оны жасақтау мәселелерінен туындап отыр.
Осы айтылған мәселелер дипломдық жұмыстың тақырыбына арқау болды.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Негізгі:
1. «E-learning» оқыту жүйесінің ТҰЖЫРЫМДАМАСЫ. – Астана,2009
2.Бидайбеков Е.Ы., Лапчик М.П., Беркімбаев К.М., Сағымбаева А.Е. Информатиканы оқыту теориясы мен әдістемесіне кіріспе: Оқу құралы. – Алматы, 2008. – 280 бет.
3.Т.Қ.Қойбағарова,Р.А.Ельтинова.Информатиканы оқыту әдістемесі .Оқу құралы. І-ІІ-бөлім. Павлодар: ПМПИ ғылыми-баспа орталығы, 2013. – ІІ-бөлім.214 бет.
4.Лапчик М.П. и др. Методика преподавания информатики: Учеб. пособие для студ. пед. вузов / М.П.Лапчик, И.Г.Семакин, Е.К.Хеннер; Под общей ред. М.П. Лапчика. – М.: Издательский центр «Академия», 2001. – 624 с.
5.Малев В.В. Общая методика преподавания информатики: Учебное пособие. - Воронеж: ВГПУ, 2005. - 271 с.
6.Малев В.В., Малева А.А., Микерова Л.Н. Современный кабинет информатики: Учебно-методическое пособие для студентов физико-математического факультета. – Воронеж: Воронежский государственный педагогический университет, 2003. – 84 с. – (Серия «Теория и методика обучения информатике»).
7.Малева А.А., Малев В.В. Практикум по методике преподавания информатики. - Воронеж: ВГПУ, 2006. - 148 с.
Қосымша:
8.Информатика: Базовый курс: Учеб. пособие для вузов / Под ред. С. В. Симоновича.– СПб.: Питер, 2003.– 640 с.
9.Пономарев В.С. Методические указания по курсу «Организация и функционирование ЭВМ и систем». Ч. 1. Арифметические основы ЭВМ. / В.С. Пономарев, В.В. Красников.– Ростов н/Д: ДГТУ, 1996.– 20 с.
10.Могилев А.В. Информатика: Учеб. пособие для студ. пед. вузов / А.В. Могилев, Н.И. Пак, Е.К. Хённер; Под ред. Е.К. Хённера.– 2-е изд., стереотип.– М.: Академия, 2001.– 810 с.
11.Босова Л.Л. Уроки информатики в 5-6 классах: Методическое пособие / Л.Л. Босова, А.Ю. Босова. – М.: БИНОМ. Лаборатория зна-ний, 2004. – 256 с.
12.Первин Ю.А. Информатика дома и в школе. Книга для учите-ля. – Спб.: БХВ-Петербург, 2003.
Электрондық ресурстар
1. . – http://school.iatp.by/uthitel/salagam/domzadanie.htm – Всё о домашнем задании.
2. http://mf.mgpu.ru/main/Content/Vestnik/Vestnik2/11.doc Дергачева Л.М. Необходимость дифференцируемого подхода при подготовке домашнего задания по информатике // Вестник Московского городского педагогического университета. – 2004. – № 1 (2).
3. http://www.school2100.ru/arch_mag_stat/magst_12-04_18.pdf Алексеева О.В., Литвинова Е.А. Домашняя работа как одна из форм занятий с учащимися по предмету // Начальная школа плюс До и После. – 2004. – № 12.
4. http://citpvl.kz/ – Павлодарский областной центр информационных технологий
5. http://infust.kz/2011/09/bayandama-taqyryby-bastauysh-synypta-informatika-panin-engizuding-qazhettiligi/ – Информатик ұстаздар
6. http://nto.immpu.sgu.ru/sites/default/files/3/ __ 12697.pdf.
7. http://www.edu.gov.kz/yzmeti/doshkolnoe_i_srednee_obrazovanie/12_letnee_obrazovanie/12_zhyldy_bilim_beru_mazmny/
http://45minut.kz/
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
I. ... ... ... ... ... ... Электрондық оқыту жүйесі туралы түсінік . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . ... ... ... ... мақсаты мен міндеттері. . . . . . . . .
. . . . ... ... ... жүйесін нормативті-құқықтық қамтамасыз ету... .10
1.2. Оқу үдерісінде ақпараттық –коммуникациялық технологияны пппп п қолдану
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... ... .. . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . ... Электрондық оқыту жүйесін пайдаланушыларды даярлау. . . . . . . . . .
. .13
1.5. Электрондық оқыту ... ... ... мен индикаторлары . . . .
.14
1.6.Педагог мамандардың ақпараттық құзырлықтарын қалыптастыру
мәселелері . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... ... ... . . . . . . .
24
II. САНДЫҚ МАШИНАЛАРДЫҢ АРИФМЕТИКАЛЫҚ ЖӘНЕ
ЛОГИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
2.1. Есептеуіш техниканың даму ... ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... негіздері.санау жүйелері
туралы түсінік . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . .34 2.3. ... бір ... ... ... . . . . . . 37 2.4. ... ондық санау жүйесінен
басқа жүйеге ауыстыру . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 2.5. ... ... . . . . . .
. . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . 41 2.6. ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Логикалық ақпарат және компьютердің логикалық ... . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . ... ... ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . ... Логикалық амалдар . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... ... ӘДІСТЕМЕЛІК
ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
3.1. Cанау жүйелері тақырыбын оқытудың әдістемелік ұсыныстары . . . . ... ... тілі және оның ... курстағы орны . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . ... ... ... негізгі ұғымдары . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . ... ... ... ... ... . . . . . . . . . . .
. . . . . . ... Бағдарламалаудағы математикалық логика . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . ... ... ... ... логика . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . .61 3.3. ... ... ... . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . .. . ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . ... ғасыр – бұл ақпараттық қоғам дәуірі, технологиялық мәдениет
дәуірі, айналадағы дүниеге, ... ... ... ... қарайтын дәуір.
Білім беру үрдісін ақпараттандыру – жаңа ... ... ... ... оқыту, дара тұлғаны бағыттап оқыту мақсаттарын
жүзеге асыра отырып, оқу – тәрбие үрдісінің ... ... ... ... ... көздейді.
Біріккен ұлттар ұйымының шешімімен «ХХІ ғасыр –ақпараттандыру ғасыры» деп
аталады. ... ... да ... – техникалық прогрестің негізгі
белгісі – қоғамды ақпараттандыру болатын жаңа кезеңіне ... ... ... ...... ... білім
негіздерін беру, логикалық – құрылымдық ойлау қабілеттерін ... ... ... даму мен оны іске ... құралы ретінде
пайдалану дағдыларын қалыптастырып, ақпараттық ... ... ... ... ... ... айналуы әлемнің жүйелік –
ақпараттық бейнесін оқушылардың шығармашылық ... мен ... ... ... ... ... ... дүниетанымының
құрамдас бөлігі болып табылатын интеллектуалды дамуды
қалыптастырудың бір ... ... ... мектептің материалдық -техникалық
базасына; ақпараттық қоғам ... ... мен ... ... ... қалыптастыру жүйесіне;
оқушылардың жас ерекшеліктері мен ... ... ... ... ... деңгейлерінің сапасы мен шеберліктеріне,
оқу – тәрбие бағытының ақпараттық қоғам бағытымен ... ... ... молдығына қарамастан, материалды-
техникалық және кадрлық себептерге байланысты, бұндай қолданылуларға ... қиын ... ... оқу ... ... ... және видеотехникамен жабдықталған лекциялық дәрісханалар
жоқ, ал педагогикалық кадрлар ... ... ... ... ... емес және ... ... жаңа оқу материалын түсіндіруге
электрондық ресурстарды қолдануға қабілетті емес. Одан басқа, информатика
бойынша қажетті ... ... ... ... қалып отыр.
Ұсынылып отырған жипломдық жұмыстың көкейкестілігі – білім беру ... ... ... ... , оны ... ... ... айтылған мәселелер дипломдық жұмыстың тақырыбына арқау болды.
Дипломдық ... ... ... - ... есептеуіш
машиналарында қолданылатын негізгі санау ... ... ... ... орта ... ... ... оқыту әдістемесін
жетілдіру, осы тақырыпқа байланысты білім беру ресурстарын даярлау болып
табылады.
Дипломдық жұмыстың негізгі ... ...... ... ... және ... ... оқыту әдістемесі.
Зерттеу пәні - оқушылардың бойында ... ... ... ... ... ... және осы тақырыпты оқытудың
әдістемелік ерекшеліктерін қарастыру.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш ... ... ... ... және ... ... зерттеудің көкейкестілігі негізделеді, жұмыстың мақсаты,
нысаны, пәні анықталады және жұмыстың нәтижесі баяндалады.
«Қазақстанда ... ... ... ... ... атты ... ... білім жүйесінде енді қалыптасып келе жатқан электрондық
оқыту жайлы, электрондық оқыту жүйесін енгізудің мақсаттары мен ... ... даму ... ... ... ... арифметикалық және логикалық негіздері» деп аталатын
екінші бөлімде санау жүйелері мен логикалық математика ... ... ... ... ... ... негіздеу
мақсатында ... ... ... ... ... атты үшінші бөлімде тақырыпты ... ... ... беріліп, мысалдармен ... ... ... ... ... негіздерін
оқытудың әдістемелік ерекшеліктері » тақырыбын толық қамтыған әдістемелік
нұсқаудың электрондық нұсқасы даярланды.
Әдістемелік нұсқауда ... ... ... ... ... ... амалдар және сандарды бір санау жүйесінен екіншісіне ауыстыру
тәсілдері мысалдар арқылы көрсетілген. ... ... ... жайлы білу үшін екілік санау жүйесінің негізін білумен қатар,
алгебра логикасының да ... оқып ... ... ... пәні ... мен білімгерлерге ұсынылады.
Қорытындыда зерттеудің негізгі нәтижелері, қағидалары тұжырымдалады,
ғылыми-әдістемелік ұсыныстар ... ... ... ... ... ... материалдар
берілген.
I.ҚАЗАҚСТАНДА ЭЛЕКТРОНДЫҚ БІЛІМ РЕСУРСТАРЫН ДАМЫТУ ... ... ... жүйесі туралы түсінік
Әлемдік тәжірибеде электрондық оқыту қазiргi ... ... бірі ... ... Электрондық оқытуды тарату деңгейі
бойынша Қазақстан АҚШ, Финляндия, Сингапур, ... ... ... Жаңа ... ... ... бірнеше жылға артта қалып
келеді. Бұл ... ... ... беру ... ... ... ... және елдің бәсекеге қабілеттілігін арттыру болып табылатын
стратегиялық мақсаттарға табысты ... ... ... ... ... қабілеттілігінің ауқымды индексі «мектептердiң
Интернет желісіне енуі» ... ... ... ... байқалды,
атап айтсақ, 2007 жылы 50 орыннан 2008 жылы 54 ... 2009 жылы ... 2010 жылы 64 ... ... ... ... ... беру ұйымдарының материалдық-техникалық
базасының ағымдағы жай-күйі электрондық оқыту жүйесінің енгізілуіне өту
дайындығы ... деп ... ... ... ... ... ... беруді дамытудың
Мемлекеттік бағдарламасының қабылдануынан кейінгі соңғы жылдары білім беру
ұйымдарында технологиялық ... ... ... келеді. Сонымен,
қазіргі таңда ... ... 1 ... 16 ... ... мектептеріндегі компьютерлердің жергілікті желіге қосылғаны 14%-
дан 24% -ға дейін құрайды. 3385 мектеп пен 346 техникалық және ... беру ... ... ... 3450 лингафондық және
мультимедиа кабинеттерiмен жабдықталған. Мектептердің 37,3 % кең ... ... ... ... 90%-ы ... ... ... республикадағы педагогтардың компьютерлермен қамтамасыз
етілуі туралы статистикалық есеп жүргізілмейді. Педагогтарға белгіленген
тәртіп бойынша 1 компьютерге 4 ... ... ... ... ... ... мектепте әрбір педагогке 1 компьютер тиесілі болуы ... беру ... ... ... мен ... ... ... әкімшілігі туралы мәселелер АКТ-қызметкерлерінің жоқтығынан информатика
мұғалімдеріне жүктеліп отыр.
Мультимедиялық білім ... мен ... ... ... ресурстарын құру бойынша Министрлікте шаралар қолданылуда.
Дегенмен, ... ... ... ... және ... ... DVD ... құралдармен беріледі, бірақ веб-бағдарланған және
Интернет арқылы бірнеше рет қолдануға мүмкін болмай ... ... ... ... ҚР Ст ... «Техникалық
және қашықтықтан оқытудың программалық ... ... ... мен ҚР Ст 34.017-2005 «Ақпараттық технологиялар. Электрондық
басылым» қабылданған. ... оқу ... ... ... ... ... ... ала отырып,
e-learning жүйесiнiң SCORM ... ... ... ... ... ... ... өңдеулер үшiн бiлiм стандарттары
әзірге ұсыныс түрінде болып отыр.
2008 жылы ... ... ... мен құралдарды
даярлау, сараптамадан өткізу мен баспадан шығару ... ... ... ... қолданысқа жіберліген оқу ... оның ... ... ... ... білім ресурстарын
пайдаланушылар жеткілікті деңгейде қолдана алмай отыр.
Электрондық ... ... ... ... ... ... оны дамыту өзекті мәселелердің бірі болып отыр. Бүгінгі таңда мұндай
ресурстарға қойылатын бірыңғай талаптар ... ... ... ... ... ... мен ... механизмі
жасалмаған. Ең үздік жасақтамалардың рейтингісі жүргізілмейді.
Электрондық оқыту жүйесінің қызметінің негізгі шарттарының бірі ... ... ... ... оқу ... ашықтығын
қамтамасыз ету болып табылады және оқу ... ... ... ... TIMSS, PISA сияқты халықаралық рейтингілерін
қазақстандық білім беру позицияларын айқындау мақсатында жүргізу ... ... орта ... беру ұйымдары, аймақтық білім
басқармалары мен ... ... ... ... ... Электрондық білім ресурстарының каталогтарын ... ... ... ғана ... ... Қазақстан сайттарының бірыңғай
тізбелерінің жоқтығы, білім ... кең ... ... ... ... бойынша қазақстандық білім ресурстарының кеңінен
таралуына кедергі ... отыр ... ... ... орта ... ... ... тиіс:
Министрліктің құрылымдық бөлімдері мен ведомстволық құрылымдары, аймақтық
Білім ... ... беру ... ... мен педагогтары,
оқушылар мен олардың ата-аналары.
Интернет – ... ... ... ... ... алуы мен ақпараттарды жіберудің ашықтығын қамтамасыз
ету желісі.
Сонымен бірге бiлiм беру үрдістерінің ... ... ... ... және ... ... үлгерiмi туралы
ақпараттарды алу үшін ата-аналардың ... ... ... ... етуi ... ... байқаулар мен олимпиадалардың
нәтижелері, әр түрлi пәндер бойынша тестілер ... ... ... ... ... ... даярлану Интернет арқылы қолжетімді болуы қажет.
Электрондық оқыту жүйесі жергілікті желі мен ... ... ... ... белсенді қолдану арқылы ... ... ... де ... «Ұлттық ақпараттандыру орталығының» Интернет-сайтында» қашықтықтан
оқытудың ашық ... Moodle ... ... ... ... орта LMS ... Management System) және білім
берудегі технологиялар үшін ... ... ... жүйе ... табылады. Сонымен бірге бұл жүйе ... ену ... ... ... бұл жүйені
пайдаланушылар жан-жақты қолдана алмады.
Сонымен, электрондық оқыту жүйесін ... оқу ... ... ... ... жағдайында тек олардың кiрiгуiнiң
нәтижесінде тиімді болады.
1.1.1 Электрондық оқыту ... ... мен ... ... беру үшін ... ... бірыңғай жүйесінің мақсаты:
Білім беру процесінің барлық қатысушыларының үздік білім беру
ресурстары мен технологияларына тең қол жеткізуін ... ... ... жету үшін ... ... шешу ... ... оқыту жүйесін нормативтік-құқықтық қамтамасыз етуді
дамыту;
- Білім беру ұйымдарының технологиялық инфрақұрылымын дамыту;
- Оқу ... ... ... қолдануды
дамыту;
- Сандық білім ресурстарын дамыту;
- Ұйымдастырушылық қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... ... ... нормативті-құқықтық қамтамасыз ету
Электрондық оқыту жүйесінің қызметін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... талап етіледі:
- Оқушылардың қорытынды аттестациясының ... ... ... ... ... жүйесін ұйымдастырудың нормативтік
базасын жасау;
- Қолданыстағы мемлекеттік ... ... мен ... ... қолдану негізінде пәндер ... ... ... және ... ... енгізу;
- Білім беру ұйымдары үшін электрондық оқыту ... және ... ... ... ұсынылған
талаптарға сәйкес бірыңғай корпоративтік стандарт жасау;
- Электрондық оқытудың бірыңғай жүйесін пайдаланушылардың ұжымдық
және жеке ... ... ... ... жіберілген сандық білім ресурстарын қолдану бойынша
әдістемелік нұсқау қорын құру;
- Сандық ... ... ... үшін ... ... кәсіби және кадрлардың ... ... ... ... ... қолдану арқылы оқытушылардың жасаған ... ... ... ... құру;
- Сандық білім ресурстарын құру, талдау және тарату;
- ... ... ... ... ... кеңес жұмысын
ұйымдастыру.
Орта білім беру ұйымдарының технологиялық инфрақұрылымыны ... енуі ... ... беру ... оқу ... жаңа ... ... мультимедиялық және перифериялық
жабдықтармен ... ... ... ... ... ... 1-2 оқушыдан);
➢ Білім беру ұйымдарында жергілікті желіні құру ... ... Wi-Fi ... және ... ... оқу және жұмыс
кабинеттеріндегі жұмыс орындарын біріктіруге ... ... ... беру ... ... ... еркін ену мен
оқытушылар арасында өзара электрондық ... ... үшін ... ... Кең ... ... ... ену (секундына жылдамдығы 4-тен 10
Мегабитке дейін);
➢ Электрондық оқыту ... ... беру ... ... ... беру ... ... ресурстарына қолжетімділігін
қамтамасыз ететін Интернет-сайттар;
➢ Серверлік бөлмелердің талаптарына сәйкес ... ... ... ... ... дамуы және оның
жұмыстарын қадағалап ... ... ... ... АКТ-ны қолдану
шаралары тиiмсiз екендігі анықталды.
Білім беру ұйымдарындағы ... ... ... технологиялар мен қазіргі Интернет қызметтерінің ... ... ... ... ... ... ... керек
2. Оқу үдерісінде ақпараттық –коммуникациялық технологияны қолдану
Халықаралық тәжірибе оқу ... ... ... ... өнеркәсiптiк шешiмдерiнiң қолдануында қамтамасыз
етiлгенiн көрсетедi.
Электрондық оқыту жүйесінің ... оқу ... ... мультимедиялық мүмкіндіктерін пайдалану мен оқу ... ... ... ... оларды сапалы, әрі тиімді түрде
меңгеруге ықпал етеді. ... ... ... ... ... бірі саналатын Оңтүстік Корея тәжірибесінде оқушылардың 80% e-
learning ... ... ... ... тестердiң нәтижелерiн жақсартуға
мүмкiндiк беретiндігі көрсетілген [2].
Электрондық оқыту жүйесі оқушылардың ... мен ... ... және ... білім алу дағдысын қалыптастырады.
Электрондық оқыту жүйесі қазіргі білім берудің «өмір бойы ... алу» ... ... ... ... ... ... оқушылдардың жеке және
ұжыммен жұмыс жасауына жағдай жасалуы тиіс.
Электрондық оқыту жүйесінің ... ... ... ... ... мектептегі оқыту ұзақтығына сәйкес
әрбір оқушының білім деңгейі мен оқыту ... ... ... т.б.) ... ... Жүйенің басқа қызметінде пәндер бойынша тест болады, емтиханға
дайындық барысында оқушылардың өздігінен ... ... ... ... ... ... мектеп әкімшілігінің келесі қызметтері
іске асырылатын болады: оқу жоспарын, сабақ кестесін құру, ... мәні мен оның ... ... мен ... формаларды
құру, электрондық журналдар мен хабарлама тақталарын жүргізу.
4. Электрондық оқыту жүйесі ... және ... ... ... ... ... үшiн ... үшін берілуі керек.
5. Жүйеге қатысушылардың ұжымдық жұмысты және ... ... ... ... ... (форумдар, чаттар,
конференция) үшін ауқымды және жергiлiктi жүйе ... ... ... жүйесі инфрақұрылымының қызмет көрсетуiн
аутсорсинг ... әр ... ... ... ... ... жаңа ... басқару функцияларын қамтамасыз ететiн
орталықтандырылған архитектурада ... ... ... ... инфрақұрылымның қызмет көрсету құнының төмендеуіне байланысты
АКТ-мамандарының санын азайтады, ақпараттық ... ... ... ... ... ресурстарды дамыту
Электрондық оқыту жүйесінде желiде еркiн таралатын оқу материалдары ... бiлiм ... ... ... ... ... ресурстары және мультимедиалық
бiлiм жасақтамалары еркiн аударылып, электрондық оқыту жүйесінде ... ... ... ... ... ақпараттық ресурстарға оқу теледидарының
цифрланған материалдары енетін болады [1].
Электрондық оқыту жүйесі бойынша арнайы жабдықтаушылардың инварианттық
және вариативтік сандық білім ресурстары құрылатын болады:
- ... ... ... ... ... пәндiк салалардың оқу бағдарламасы немесе бiр немесе бiрнеше нақты
тақырыптар, бөлiмдер бойынша бiлiм беру үрдісінің субъектілерiнiң қолдайтын
қызметтерiне ... ... ... негізге ала отырып, зерттеушілік сипаттағы ... ... ... ... ... ... география, т.б.);
- географиялық карталар және жердiң ... ... ... ... ... бiлiм беру ... хронологиялық қағидалар бойынша құрастырылған материалдар жиынтығы
(уақыт ленталары);
- виртуальдық ... ... оның ... зерттеуге
негізделген модельдер;
- ақпараттық көздер жинақтары;
- күрделі ... оқу ... ... ... ... ... талдауы, архитектуралық ескерткiштiң
үш өлшемдi үлгiсi, жұлдызды аспан атласы және т.б.).
Электрондық ... ... ... ... оқу ... мен
тестілерін құруы мүмкін. Олардың жұмысы мәтiндiк және ... мен ... ... ... Word, ... ... Flash, Adobe Photoshop оқу контентiн ... ... ... ... ... жасау жүйесі барлық педагогтарға кез келген орын мен
кез келген уақытта Интернет ... жаңа және ... ... ... түрдегi бiлiмдердi беру формасын құруға мүмкiндiк бередi. Осы
мақсатта ... ... оқу ... ... ... ... мен ынталандырудың тетіктерін құру талап етіледі.
Білім беру ұйымдарының оқу үдерісінде және ... ... ... үшін озық педагогтардың тақырыптық сабақтар циклі мен дәрістерінің
бейнежазбаларының қорын құру жеткілікті. Сабақтардың ... ... ... жергілікті желіде, офф-лайн режимінде және жай
компьютерлерде ... ... ... оқу бейнематериалдары шағын
жинақталған білім беру ұйымдарында, оқу-материалдар қоры мен ... ... ... беру ... ... ... ... оқыту
жүйесіне онлайн режимінде қосылмаған, жергілікті желілерге қосылған
компьютерлері бар ... беру ... үшін ... ... ... CD және ... ... қолдануға болады.
Жеке міндеттердің бірі ретінде мүмкіндігі шектеулі балаларды ... ... ... ... ресурстарын жасау және контент-
провайдерлерін жеткізу болып табылады.
1.4.Электрондық оқыту жүйесін ... ... ... ... ... институционалдық қолдауды талап
етеді. Осы мақсатта білім беру ұйымдарында электрондық оқыту жүйесін ... ... ... ... немесе анықталады. Ұйымдастырушылық
құрылымның қызметіне электрондық оқыту жүйесін енгізу ... ... ... ақпараттандырудың мониторингтік көрсеткіштері мен бақылау
енгізілетін болады. Мұнда ... беру ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері жасалып, қолданылатын болады.
Сандық білім ресурстарын бағалау бойынша жоғары мамандандырылған
педагогтар мен ... ... ... ... ... құру ... ... қолданылатын сандық білім ресурстарының сапалық
белгілерін құрастырумен қамтамасыз етуге және ... ... ... бағалай алады.
Астана қаласы, Ақмола, Атырау, Шығыс Қазақстан, ... ... ... бiлiм беру ... ... сауалнамалар
мәліметтері бойынша мектептердегі АКТ-сертификатталған педагогтар саны
орташа есеппен 52%. құрайды.
Аймақтық ... ... ... мен ... ... ... үйрету курстарын сандық білім
ресурстарын қолдану үшін әдіскерлер мен оқытушыларды ... және ... ... ... ... ... ... Осы
мақсатта сандық білім ресурстары бойынша жеке әдіскер даярланып, штатқа
мамандандырылған әдіскер ретінде енгізу қарастырылуы керек.
Бiлiм беру ... ... ... ... ... мен оның
жұмысын қадағалап отыру үшін технологиялық инфрақұрылымды ... ... етуi үшiн ... ... ... бірлігін енгізу
талап етіледі. Сонымен бірге білім беру ұйымдарының ішінде ақпараттандыру
үрдісін басқару мен оны ... үшін ... ... ... ісі ... ... штаттық бірлігін
енгізу қарастырылуы керек.
1.5. Электрондық ... ... ... ... мен ... оқытудың бірыңғай жүйесі кезеңдер бойынша енгізілетін
болады.
Орта білім беру ұйымдарында жүйені енгізудің ... ... ... ... ... іске ... нәтижелері келесілер болып табылады:
1. Орта білім беру ұйымдарында электрондық оқыту жүйесін енгізу, ... ... ... оқу ... ... – 1 ... орта білім беру ұйымдарының жалпы
санының 50 % -ы
2016-2020 оқу ... ... – 2 ... орта ... беру ... ... 90 % -ы.
2. Электрондық оқыту жүйесінің технологиялық инфрақұрылымын дамыту, оның
ішінде:
өткізу қабілеті 4-тен 10 Мбит/сек дейінгі кең ... ... ... білім беру ұйымдарының саны, жылдар бойынша:
2015 жыл - орта білім беру ... ... ... 50 % -дан жоғары,
2020 жыл - орта білім беру ... ... ... 90 % -дан ... ... ... ... саны, жылдар бойынша:
2015 жылдың аяғында – 1 компьютерге 4 педагогтан артық ... ... ... ... ... ... бойынша:
2015 жыл - 1 компьютерге 10 оқушыдан артық емес,
2020 жыл - 1 компьютерге 1-2 оқушыдан артық емес;
Орта ... беру ... ... ... ... ... желіге қосылған компьютерлер санының қатынасы, ... жыл – 50 %-дан ... жыл – 90 %-дан ... ... ... ... ... пошта мен арнайы
веб-блогы бар педагогтар санының ... 2015 ... 80 %-ға ... ... ... ... ... білім беретін пәндердің жалпы санына шаққандағы АКТ ... ... ... ... ... ... ... жылдың аяғында – 50 %-дан жоғары,
2020 жылдың аяғында – 90 %-дан жоғары;
Орта ... беру ... ... ... бойынша нормативтік-құқықтық
базаны қамтамасыз етуді жетілдіру
Келесі бағыттар бойынша реттеуші ... мен ... ... ... Оқушылардың қорытынды аттестациясының нәтижесін негізге ала отырып,
электрондық оқыту жүйесін ұйымдастыру;
- Қолданыстағы мемлекеттік ... ... мен оқу ... ... ... ... пәндер бойынша оқушылардың біліміне, біліктілігіне
және дағдысына қойылатын талаптарды енгізу;
- орта ... беру ... үшін ... ... ... ... электрондық оқыту жүйесін пайдаланушылардың жеке және ұжымдық жұмысының
тәртібін құру;
- таратуға жіберілген сандық білім ресурстарын қолдану бойынша ... ... ... ... білім ресурстарын қолдану үшін әдіскерлер мен педагогтарды
кәсіби және ... ... ... ... ... ... білім ресурстарын құру, талдау және тарату;
- ең үздік электрондық оқу материалдарын жасаған педагогтарды мадақтау мен
марапаттау механизмін ... ... ... ... ... эксперттік кеңес жұмысын ұйымдастыру.
Педагогтардың АКТ-құзырлылығын дамыту
Педагогтар мен оқушылардың ... ... ... ... ... ... санына қатынасы, оның ішінде, жылдар
бойынша:
2015 жыл – 50 %-дан жоғары,
2020 жыл – 90 %-дан ... ... ... біліктілігін арттыру курстарының
жалпы санына шаққандағы біліктілікті арттыру ... ... ... аяғында – 50 %-дан жоғары,
2020 жылдың аяғында – 90 %-дан ... ... ... ... ... ... педагогтар санына қатынасы, оның ... ... жыл – 50 %-дан ... жыл – 90 %-дан жоғары;
1.6. Педагог мамандардың ақпараттық құзырлықтарын қалыптастыру мәселелері
Еліміздегі орта білім беру жүйесінің 12 ... ... ... ... беру ... бетбұрыс алуы білімге деген көзқарасты жаңаша
тұрғыдан қарастыруды көздейді.Осыған ... ... ... беру ... мақсаты – білімді, бәсекелестік қабілеті бар, ... ... ... ... жеке тұлға қалыптастыру.
Қазіргі заман мұғалімінен өз пәнінің терең білгірі болумен қатар, тарихи
танымдық, педагогикалық- ... ... ... ... пен
ақпараттық сауаттылықты талап етілуде [5].
12 жылдық мектеп оқушысын ... ... ... үшін ... құзіреттілікті игеруі тиіс.Олар:
-арнайы құзіреттілік - өзінің кәсіби қызметпен ... ... және ... ... ... ... одан ары ... білетін
қабілет;
- әлеуметтік құзіреттілік – бірлескен кәсіптік қызметпен шұғылдану
(ұжым, ... ... ... ету, ... ... ... ... білім беру құзіреттілігі – білім беру қызметінде кәсіби білімді, ... ... ... ... ... ... ... және білім
беру қызметінде субъектілік пен ... ... ... және ... ... ... қолдана білу
іскерлігі;
- ақпараттық құзіреттілігі - ақпарат ... ... ... ... мультимедиялық және ақпараттық технологияларды меңгеру
деңгейі.
Мұғалімнің кәсіби біліктілігі оның ... ... ... және ... әдіснамалық негізі болып табылады. Кәсіби біліктілікті
меңгерту ... оқу ... ... ... мамандыққа даярлаудағы
басты міндеттердің бірі. Мұғалімнің кәсіби білігі оның ... іске ... ... ол, оның ... ... дағдысымен тығыз байланысты. Мысалы, ЖОО-ғы
болашақ информатика мұғалімдерін ... ... ... ... педагогикалық шығармашылық қызметке даярлау оның кәсіби даярлығымен
тікелей астарласуы тиіс. Ол ... ... ... ... (өмірге
көзқарас), әдіснамалық (психологиялық-педагогикалық), ... ... ... ... ... қоғамға өздігінен дербес, сыни тұрғыда ойлайтын,
туындаған проблемаларды көре білетін және ... ... ... адам ... Ол ... ... ... етуге, шешім қабылдауға,
өмірдің өзгермелі жағдайларына икемді бейімделуге қабілетті ... ... ... ... ... ... ... – адамды
интеллектуалдық және адамгершілік тұрғыда дамыту. Осы мақсатты жүзеге асыру
үшін ... ... ... ... ... ... ретінде, білім беру
жүйесінің стратегиялық бағыты айқын көрсетілуі тиіс. Оған оқу ... ... ... мен сапасы, бағдарламаның орындалу
барысы, білімнің тереңдігі және бүкіл ... ... ... игі ... ... болашақ мұғалімнің кәсіби бейімделу
аясын да анықтаған жөн.
Болашақ ... ... ... ... аясы негізінен мына
элементтерді құрайды: кәсіби ... ... ... ... ... ... ... білім алу ерекшеліктері, еңбек жағдайлары.
Демек, болашақ мұғалімді ... ... ... дамытуға кәсіби
бейімдеу аясының мазмұны мына бағыттарды ... ... ... ... ... ... ... түсініп, оларды
талдай білуі; оқушылардың шығармашылық қызығушылығын ... ... ... және ... ... дамытуға
мүмкіндік беретін іс-әрекеттерді орындау керектігін түсініп, оларды әр
сабақтың ... ... тыс ... ... ... ... ... барысында орындайтын кәсіби ... ... ... да ... талаптармен танысуы. Бұл
- өзін-өзі ұстауы мен қарым-қатынас жасаудың ... ... табу ... ... ... ... ... өзі үшін маңызды өмірлік
жағдаяттардың өзгеруіне байланысты ... ... ... ... және ... өзінің ынта-ықыласы
арасындағы қайшылықтар, басқаша айтқанда, оған ... ... ... ... мүмкіндіктері арасындағы қайшылықтар; білімін, іскерлігін
және дағдыларын қалыптастыру; қиындықтарды жеңе білуге жұмылдыру; ... және ... ... ... бейімділігі; жұмысына қанағаттану
және т.б.
Жалпы білім беретін орта мектепте информатика пәні мұғалімінің ... ... ... ... ... ... ... қабілеті мен
жалпы білім дәрежесін дамытуда және тәрбиелеуде әрі жетекші, әрі ... ... ... ... ... ... оқушыларға қоршаған ортаны танып
білуде электронды ақпаратты жылдам ... ... ... ... ... ... алмасуды үйретеді, логикалық ойлауы мен танымдық
қызметтерін қалыптастырып, шығармашылық ... ... ... ... ... мен ... ұқыптылық пен дәйектілігін,
дербестік пен жоспарлылығын және т.б. еңбек ... ... ... ... ортаға танымдық жағдай туғызады [2].
Болашақ мұғалімдерді оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытуға кәсіби
даярлауда олардың әдістемелік біліктілікті ... ... ... құрамды бөлігі болып табылатын ... да ... мәні ... ... – бұл оқу, ... және ... бағыттағы
міндеттерді шешуде ақпараттық-коммуникациялық технологияның мүмкіндік-терін
жан-жақты қолдану ... ... ... ... ... ... терминдері жиі кездеседі. Соңғы уақытта
ақпараттық-коммуникациялық технологияның ... ... ... ... ... терминді қолданған аса
тиімді. Ақпараттық-коммуникациялық құзырлық – бұл адамдардың кез ... мен ... ... ... құрылғылармен және
телекоммуникациямен шешу қабілеті. Ол бүгінгі педагогикалық ... ... ... бірі.
Тек кәсіби шығармашылық тұлғасы қалыптасқан мұғалім ғана, оқушылардың
танымдық белсенділігін арттыру жолында ... ... ... ... қалыптастырып, ізденімпаздыққа, шығармашылыққа бағдарлай
алады. Білім мазмұнын ақпарат ... ... ... ... ... ... ... дамыта білу әр мұғалімнің міндеті.
Сондықтан, дайын ақпараттық фактілермен, ... ... ... ... ... алған білімдерін тұжырымдай алатын ... ... ... ... ...... байланысты білім деңгейін анықтай
отырып, жаңа ... ... нені білу ... ... ... ... да ойландыру. Әрине, бұл ... жаңа ... ... ... ... ... ... студенттер бұрыннан
білетін және сол сабақта білуге тиісті мәліметтер арасында ... ... ... бастау орынды және құнды. Тұлғаның шығармашылық
сапасын дамыту сабақта және ... тыс ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылады.
Жоғары оқу орынының ... ... ... ... ... ... оқытуда жаңа ақпараттық және телекоммуникациялық
технологияларды қолданудың ерекшеліктеріне тереңірек тоқталған жөн. ... ... бар және ... ... ... беру электрондық ресурстарын
қолдануға негізделген информатиканы ... ... ... көп әсер ... технологиялар және олармен байланысты электрондық
ресурстарға деген жаңа көзқарас ... ... ... ... ... ... ... оқытуда компьютерлік
желілерді қолдану мүмкіндіктерінен, ... ... ... маманның
телекоммуникациямен байланысты жұмыс істеуге дайындығының қажеттілігінен
туындап отыр.
Жоғары білім беру жүйесінде телекоммуникацияны қолданудың ... ... ... жете ... және ... ғылыми
зерттеулерді қажет етеді. Осыған байланысты ... ... ... ... ... ... бар. Телекоммуникация
құралдары мен электрондық ... ... ... ... ғана ... жоғары оқу орындарының көптеген басқа да пәндерін
оқытудың әдістері мен мазмұнын өзгертті.
Жоғары ... ... беру ... ... ... ... дәстүрлі қолданылуына қарамастан-ақ, лекциялық сабақтарда оқу
материалдарын жасауда және көрсетуде ... ... ... ... ... ... Педагогикалық мүмкіндіктердің молдығына
қарамастан, ... және ... ... ... ... қол ... қиын болуда. Жоғары оқу ... ... ... және ... ... ... жоқ, ал педагогикалық кадрлар талап етіліп ... ... ... емес және ... ... жаңа ... түсіндіруге электрондық ресурстарды қолдануға қабілетті емес.
Одан басқа, информатика ... ... ... қамсыздандыруды
қалыптастыру мәселесі шешілмей қалып отыр[6].
Ақпараттық құралдардың, әсіресе телекоммуникациялық ... және ... ... ... ... ... ... жұмысы кезінде қолданылуы кең көлем алуда. Бұл факторлардың ... ... ... ресурстарға қол жеткізу мүмкіндігінің
көбеюімен, мамандарды кәсіби дайындау ... ... ... ... кеңейюімен сипатталады.
Жоғары білім беру жүйесінде ... ... ... ... ... ... ... жағдай жасауға, тәжірибелік
зерттеулер жасауға, біліктіліктері мен дағдыларын жаттығу ... ... ... ... ... ... Бір
компьютерлік оқу бағдарламасы информатика бойынша топтық оқу жобасын және
курстық жобалауда ... ... ... ... үшін,
информатикадан ағымдағы, аралық және қорытынды бақылауды ... ... да, ... ... ... ... күні жоғары кәсіби білім беру жүйесінде информатиканы оқытуда
сервистік ... ... ... ... ... ... ... арналған бағдарламалық құралдар, ... ... және ... ... ... бағдарламалық құралдар,
ақпараттық-анықтамалық жүйелер, автоматтандырылған оқыту жүйелері,
электрондық оқулықтар, ... ... ... ... оқыту
жүйелері кеңінен қолданылып отыр. Осы айтылған түрлі жобадағы автоматты
ақпараттық өңдеулерді біріктіру ... жаңа ... ... бір
түсінікпен, яғни білім беру электрондық ресурстары ... ... ... ... ... және имитациялық
моделдеулерге арналған бағдарламалық құралдар көп ... Бір ... ... ... ... жоғары оқу орындарында студенттерді
дайындауда маңызды негізгі процестерді ... ... ... ал ... ... және оған ... ... пәндерді оқыту үшін түрлі
техникалық және технологиялық объектілерді зерттеуде процестерді ... ... MathCad, MathLab, Evrica, ... pSpice ... ... ... көптеген әмбебап қолданбалы пакеттері бар. Осыған
байланысты ... оқу ... ... ... ... ... мүмкіндіктері мен игеруі уақыт талабы және мүшелері өзінің ... ... ... көп ... жаңа ақпараттық
қоғамның даму бағыты болып отыр.
Республикалық білім беру жүйесінің барлық деңгейінде ... ... ... тестілеу және бақылауға ... ... ... ... Бұл тенденция жоғары оқу орындарында информатиканы
оқытуда да ... ... ... құралдар мен ... ... ... оқытушыларды көп вариантты жеке ... мен ... ... ... ... жұмыстарынан
құтқарды. Білім алушының білімін жиі ... ... ... ... ... ... арттыруға мүмкіндік жасайды.
Сонымен, студенттерге информатиканы оқытуда қолданылатын электрондық
ресурстардың негізгі түрлері ... ... ... ... ... сервистік бағдарламалық құралдар;
- білім алушының білім, біліктілік және дағды деңгейін өлшеуге ... ... ... ... ... ... ... және имитациондық моделдеуге арналған бағдарламалық
құралдар;
- ... ... ... құралдар;
- ақпараттық-іздеу анықтамалық жүйелері;
- автоматтандырылған оқыту ... ... ... ... ... ... ... оқыту жүйелері;
- кәсіби қызметті автоматтандыру ... ... ... ... мен ... ... қажетті
материалдар олардың дидактикалық потенциал деңгейіне байланысты негізгі үш
топқа біріктіріледі.
Бірінші топқа декларативті электрондық ресурстар – информатика ... ... ... ... баспаларының компьютерлік көшірмелері,
аудио- және видеожазбалар жатады. Бұндай ресурстар негізінен информатика
курсының бір ... оқу ... және оның ... ... ... ... ... мен студенттерге арналған
нұсқаулардан, есептер мен тапсырмалар жинақтарынан тұрады. Сандық ... ... ... ... ... ... жазбалары
орналасады. Бұндай ресурстардың дидактикалық мақсаты – информатика курсының
оқу материалдарымен бастапқы ... және оны ... ... ... ... толық құнды электрондық
ресурстар жасалатын бастапқы материал сипатында ... ... ... ... да ... құралдарға жатады.
Екінші топқа компьютерлік оқулықтар, виртуалды оқу кабинеттері және
информатика ... ... ... ... ... ... ... – білімді ұғыну, бекіту және бақылау.
Информатика бойынша электрондық ресурстардың үшінші тобына виртуалды
тренажерлар, виртуалды оқу ... және ... да ... жүйелер жатады. Бұндай оқыту құралдарының ерекшеліктері
олармен жұмыс істеуде ... ... ... ... математикалық
моделдеу, информатика және қосымша пәндер саласында зерттеуді басқару
режимінде оқу ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Үшінші топтағы электрондық ресурстардың негізгі ... ... ... ... ... объекті немесе процестің ... ... және ... ... білім беру саясатындағы кезек күттірмес кешенді міндеттер –
білім ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асыратын мұғалімдерді даярлау, олардың кәсіби біліктілігін сапалы да, жаңа
деңгейге көтеру болып табылады.
1.7. Оқушылардың ақпараттық ... ... ... орта ... арналған оқу құралдарының [4], ... [21] ... ... ... байқаудан кейін информатика
саласынан оқушыларға білім беру ... ... ... ... ... байқадық.
Мысалы, [21] оқу құралы авторларының бағдарламасына түсіндірме хатта
«жалпы білім беретін орта ... ... ... ... ... ... ... ойлауын дамыту, және курстың орталық ұғымы ... ал оқу ... ... ... алгоритмдерді құру және
талдау» деп айтылған [38, ... ... ... оқу ... [6] ... ... ... қажетті есептерді ӘЕМ көмегімен ... ... - ... негізгі мақсаты болып табылатындығын» баяндайды
[38, 32-6.]. Сонымен ... ... [14] ... ... түсінік беріледі - «ол ... ... ... ... ... ... оқу, ... жөне сурет салу, іздеу, жинау жөне компьютерлік
бағдарламалармен жұмыс істеу» [13].
Белгілі авторлардың кері көзқарас калыптастыратын ... ... ... ... ... күшейтті, яғни мұғалімдер
құрастырған авторлық бағдарламалардың пайда болуына алып ... ... ... ... информатика пәнінің мұғалімі болып қызмет
атқаратын инженер мамандар еді. Бұлар өз кезегінде -Білім ... ... ... ... ... бар бола тұрып
одан бейхабар екендігін ескермеуге болмайтын. Мұның бәрі "Информатика және
есептеуіш техника" пәнінің жалпы жағдайын ... ... алып ... ... ... ... ... күйде қалды, курстың негізгі
ұғымдарының мақсаты, міндеттері, тіпті құрамы мен мазмұны жоғарғы ... ... ... Оқу бағдарламалары әртүрлі бола бастады, көп
жағдайда информатиканы ғылым ретінде көрсете алмайтын ... тек ... алу, ... ... беру, қолдану аспектілерін үйрететін пәнге
айналдыра бастады [2]. Көптеген ... ... ... ... ... ... Паскаль, Си және т.б.), ... ... ... аспектілеріне қызығушылыққа бағытталды, ал
бастапқы бағыты іргелі жалпы білім беру негізінің дамуы тежелу ... ... ... жоғарыда айтылған қысқа уақыттың, ұйымдастырушылық
шығындарымен түсіндірілген кризистік жағдайлар уақьгг өте келе дұрыс жолға
түсе ... ... ... оқытудың алғашқы мақсаттарының
тұрақсыздық күйге ену ... ... және қиын ... ... ... ... және есептеуіш техника ... ең ... ... шешім бойынша мектептің екі жоғарғы класында
орналастыру мекгептегі информатика ... ... ... ... жағдайларға байланысты жүзеге асырылды, себебі мектептің
базасының жоқтығы, мұғалім мамандардың дайын ... ... ... ... ... ... кері әсер етті.
Дегенмен, 1990 жылдардың ортасына қарай-ақ «Информатика және есептеуіш
техника негіздері» пәнін мектептің тек жоғарғы ... ғана ... ... ... бола ... ... бұл ... ресми
стратегия ретінде өзін көрсете алмады.
Сонымен орта мектепте информатикадан үздіксіз білім беру мақсатында
оны ... ... ... ... 11-жылдық мектепте информатиканы
оқытудың жаңа мақсатын жүзеге ... үш ... ... кезең (1-VІ) - пропедевтикалық. Бұл кезеңде оқушылар компьютермен
алғаш танысады, ойын ... және ... ... ... ... және т.б. ... ... мәдениеттің алғашқы әлементтері қалыптасады.
Екінші кезең (VІІ-ІХ) - негізгі ... ... ... жалпы білім берудің міндетті дайындықтарын қамтамасыз етеді. Ол
оқушылардың есептерді ... ... ... ... ... ... оқу ... компьютерді тәртіпті және саналы
қолдану дағдыларын қалыптастыруға бағытталған.
Үшінші кезең ... ... ... ... ... және кәсіптік дайындық бағыттары көлем бойынша кәсіптік
сараланған оқыту ретінде ... ... [29], 18-19 ... ... ертерек үйренуіне байланысты мектептегі
барлық оқу ... ... жаңа ... ... әдістері
мен тәсілдерін жүйелі қолдану мүмкіндігі жоғарылайды.
Міне, бұл фактор информатика саласында ... ... ... ... бөлу ... ... етеді. Сондықтан кіші сыньштардан
бастап компьютерді барлық пәндерді оқытуға қолдану оқушылардың компьютерлік
сауаттылық ... ... ... ... ие ... және ол тек
информатика курсында ғана емес, барлық оқу пәндерінде ... ... ... ... ... ... ... компоненттері ерте, әрі басқа пәндер ... ... ... ... ... өзі тек ... байланысты "тұтас бөлінбейтін" мақсат ретінде қарастырыла алмайды.
Жаңа ... ... ... ... меншікті мақсатының
маңыздылығы айқын ... ... оның ... өзіндік мектеп пөндері
сияқты берік және ұзақ мерзімге созылған іргелі, жалпы білім беру ... жаңа ... ... ... ... мекеме шешімі мектеп
информатика курсының ары ... ... бұл ... ... ... ... ... назар аударудың айқын тенденцияларына, оқытудың жалпы
міндеттерін шешуге арналған ... ... ... ... ... ... есептерден бастап бағалы, жалпы білім
беру оқу пәніне компьютерлік сауаттылықты ... ... ... ... пен ... мәліметті калыптастыру– мақсатының
бөлінген сипаттамасы оқу-әдістемелік қамтамасыз ету жүйесін құруға жаңа
тәсілді қажет ... Бұл ... ... қалыптасқан, сол уақьггта
жекеше ... оқу ... ... ... ... информатикадан базалық кешені [29, 20-23 б.] сол сияқты,
орта мектепке арналған үздіксіз ... ... пен ... 23-29 б.], ... мен Ю.А. ... [29, 29-36 б.] ... ... болды.
Информатика саласынан оқушыларға білім берудің іргелі, ... ... ... ... ... ... ... аудару тағы да осы мәселенің
қарапайым емес екендігін растады [29].
1990 жылдардың екінші жартысында ... ... ... ... ... ... ... берудің дамуына, мектеп информатикасының
іргелі негізіне ... ... ... мазмұнын
«технояогияландырудың» етек алу қаупі шиеленісті.
Бұған алғашқы ... ... ... ... ... іс-әрекеттің әртүрлі салаларында кеңінен таралымға ие болған
ақпараттық технологиялар (АТ) болды. ... ... ... ... ие ... жастарды АТ қолданудың ... ... ... және ... ... ... тудырды.
Бірақ бұл шын мәнінде позитивті процестер, аса прагматикалық
тұжырымдамасы оқушыларға ... ... оқу ... ... ... ... мазмұнына кері әсер етуіне алып келді
[9], [48].
Нәтижесінде информатика саласынан іргелі, жалпы білім ... ... ... беру ... ... ... пайда бодды, ал мектептегі
оқу жоспарында білім берудің жаңа саласы «Технология»-ның пайда ... жеке ... пәні ... ... ... ... ... педагогтардың пікірлерінен «мектептегі
информатика пәнінің болашағы – оның ... ... ... ... ... ... емес» деп қорытынды ... ... ... ең ... ... айтылған көзқарастарды
жақтайтын пікірлерді келтірейік.
А.И.Сенокосов: «Мен «машина сезімі» информатиканың іргелі негіздерін
оқығанда ғана келетіндігіне күмәнданбаймын... ... ... ... ... ... кесте алгоритмдік ойлауды ... ... ... қарапайым орындаушыны алмастыра алмайды. Мектепте 7-9
базалық ... ... жыл ... ... ... ... ... компьютерлік сауатты деп есептеу үшін Norton Comander, Widows, ... және т.б да ... ... ... ... ... ... береді».
А.С.Лесневский: «Компьютер күннен-күнге тұрмыстық бола бастады және ең
бастысы, неғұрлым қолайлы ... оны ... ... ету ... ... ... жалпы пайдалы ақпараттық технологиялар рыногында
әлеуметтік адаптация мәселелерін шешуде ... ... ... ... бола ... ... ... білім беретін курспен қатар,
технологияны ... ... ... беру ... ... ... кәсіптік
оқьггу орындарында (ТКОО) мамандыққа дайындықтың бөлігі ретінде, ... ... ... ... ...... ... компоненттерімен ерекшеленген дербес оқу
пәні - міне, мектеп осыған бағытталуы тиіс еді, ... бұл үшін ... ... ... білім берудің іргелі бөлігі ретінде осы пәннің
жалпы білім берудегі орнын қайта ойлану керек.
Информатика ғылымының іргелі қайнар көзінің ... ... ... білім беруге мақсат қоюдың маңызды аспектісі Мәскеу
білім беру департаментінде МИГОСРО – ректоры А.Л.Семеновтың жетекшілігімен
қабылданған кең ... ... ... қойылған.
А.Л.Семеновтың пікірі бойынша, мектептегі информатиканы келесі саладағы
элементтер ... ... ... ... құралдарымен (ЖАТҚ) жұмыс істеудегі
практикалық дағдылар, соның ... ... ... да бір кең ... бағдарламалау тілінде бағдарлама жазу шеберлігі;
ақпараттық мәдениет, яғни қоршаған ортадағы ақпараттық процестер ... ... көзі ... ... ... ... моральды
этикалық және заңды нормалар жүйесі туралы жалпы түсінік, бағалы бағыт-
бағдар ... ... ... ... ... ... сөз ... байқалады. А.Л.Семеновтың пікірі бойынша, ... ... ... ... ... ... ... беретін информатиканың іргелі ғылыми, жаратылыстану бөлігі.
Бұл өзінің обектісі, ұғымы және ... бар - ... бір ... ... пәні ... ... және ... сипатталған,
яғни осы объектілер арасьшда жүзеге асырылатын процестер ... ... ... болмай тұрып табылған, математикалық информатиканың
маңызды теоремалары мен анықтамаларьш ... ... ... ... ... ... ... арналған тиісті оқу материалы
мәлімдей алады? Семеновтың пікірі бойынша кеңес ... ... ... математикалық информатика курсы болды. Ал Гильберт,
Гедель, Тьюринг, Пост ... не ... ... Немесе сонғы
обьектінің колмогоровтық ... мен оның ... ... ... ... теориясымен не істеуге болады?
Әңгіме мектеп информатикасына информатиканың іргелі негізін құрайтын
жалпы білім беру әлементтерін ... ... ... ... ... ... «математикалық информатика» терминін қолданбаса да, бұл педагог-
информатиктердің ерекше қамқорлықтағы жұмысы болып табылады.
Ресей ... беру ... ... ... ... ... бағыттар ауқымында жалпы білім беру мазмұнына,
яғни «негізінде ... ... ... қабылдау және тасымалдау
процесстері жататын өзін-өзі басқару феноменін ... ... ... ... ... және ... көп көңіл бөлінеді.
Бұл кибернетикалық білімнің базалық ядросы, ғалымдардың пікірі ... ... ... ... ... ... ... білім беретін мектептерде информатиканы оқытудың
жобаланған мақсаттарының ... ... ... ... ... ... ... келтірілген [23].
1. Ғылыми дүниетаным негіздерін қалыптастыру.
Бұл жағдайда, ең алдымен әңгіме: ... ... ... ... ... ... үш негізгі ұғымдарының: зат, ... ... ... ... туралы түсінікті қалыптастыру туралы;
табиғаты ... ... ... жүйелерінің құрылысы және жұмыс істеуінің
ақпараттық принциптерінің бірлігі туралы.
2. Ақпаратпен жұмыс істеудің жалпы ... және ... ... ... ... көздерін сауатты қолдану икемділігі, ақпараттың
дұрыстығын ... ... пен ... ... ... процесстерді
дұрыс ұйымдастыру икемділігі, ақпараттық қауіпсіздікті бағалау туралы;
3. Оқушыларды мамандыққа дайындау.
Мамандыққа көзқарастың өзгеруіне және экономикадағы ... ... ... ... оқушыларды ақпаратты өңдеумен шұғылданатын іс-
әрекеттің әртүрлі саласына дайындау қажет ... ... Бұл ... ... ... құралдарын меңгеруді өзіне ... ... ... ... ... ... ерекше атап көрсеткеніміз
жөн. Көптеген технологияға байланысты дамыған елдер мұнда мемлекеттік және
әкономикалық ... ... ... ... ... ... және коммуникациялық технологияларды меңгеру үздіксіз
білім беру жүйесіне өтудің ... ... ... ... ... ... ... беру
ерекшеліктерінен: жекелей білім беру ... ... ... ... ... ... ... құралдары ролінің күшеюінен шығады".
Оқушыларға информатикалық ... беру ... ... толық түрдегі
қазіргі көзқарастар ғасырлар тоғысында ... ... ... [1, 18] негізделуімен байланысты жарыққа шықты.
РБА академигі А.А.Кузнецовтың [19] осы ... ... және оған ... ... ... ... ... білім
берудің негіздерін дамытуға бағытталған, яғни ол информатикадан білім беру
мазмұнындағы технологиялық компоненттердің ... ... ... ... ... ... қарастырады. Ол В.Г.Кинелевтің [15]
пікіріне сілтеме жасай ... яғни "... ... ... жаңа ... ... ... ... тұжырымдайды: әлемнің біртұтас
бейнесінен - біртұтас, толық білімге және ол ... - ... ... ... өз ... ұсынады, "... білім берудің басты
мақсаты, ... ... мен ... жаңа тәсілдерін беретін біртұтас,
толық дүниетаным қалыптастыру"-деп атап көрсетеді [19].
Осындай дүниетанымды қальштастыруда информатиканы ... ... ... ... ... да әлемнің ғылыми бейнесін
қалыптастыру, мектепте информатиканы оқып-үйрену мәселелерінің ішіндегі
ауқымдысы болып отыр. Бұл ... ... ... ... ... ... аспектілерді бүгінгі қоғамның қарқынды дамуында
ақпараттық ... ... ... Бұл ... ... -
бұл әлемдік ғылымьшың стратегиялық маңызды және келешектегі ... ... ... және ... ... табиғат
пен қоғам дамуындағы орнын философиялық қайта болжау жүзеге асырылуда,
ақпараттық ыңғайдың ғылыми ... ... ... ... ... ... өсіп келеді [16].
II. САНДЫҚ МАШИНАЛАРДЫҢ АРИФМЕТИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ЛОГИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
2.1 Есептеуіш техниканың даму тарихы,қазіргі заманғы компьтерлердің даму
кезеңдері
Информатика мен ... ... ... санау жүйелері туралы
білімнің қажеттілігі туады. Қазіргі кездегі біздің ... ... ... ... 400 жылдар шамасында өмір сүрген үнді ... ... ... ... Арабтар б.э.д. 800 жылдарда араб санау жүйесі
деп аталатын жүйені қолданған, ал б.э.д. 1200 жылдары бұл ... ... ... және бұл жүйе ондық санау жүйесі деген атпен ... ... Араб ... ерекшеліктері – олардың мәні ... ... саны ... ... ... ... ... қолданылатын негізгі санау жүйесі
– екілік санау жүйесі болып ... ... ... ... ... ... схемасы бойынша құрылыған (0 және 1) . ЭЕМ-да ақпаратты
ыңғайлы түрде ... үшін 8-дік және ... ... ... енгізілген.
Есептеулердің , оған пайдаланатын аспаптар мен құрылғылардың тарихы
өте көне заманда жатыр. Есептеу құрылғылары пайда болмай ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін іздеді. Бұл үшін олар ... ... ағаш ... ... Есептеу көлемінің күн
санап артыуы есептеулерді қалайда бір құралдың көмегімен ... ... Ерте ... және ... кезге дейінгі қолданылып келген есептеу
құралы – ... ... ... қытайлықтар «суанпан»,
жапондықтар «серобян» деп атаған.
Ағарту дәуірінің ұлы ғұламаларының бірі ... да ... 1500 ... 13 ... ... құралын тапқан. Ал ағашқы ... ... жылы ... ғалымы Блез Паскаль құрастырды . Оның 8 разрядты машинасы
5 таңбалы сандармен арифметикалық амалдарды орындауға арналған.
Есептеу құрылғыларының негізгі ... ... 3 ... бөлінеді:
1. Механикалық құрылғылар.
Бұларға Однердің ,Паскальдің, Бэббидждің ... ... ... ... аяқталады.Арифмометр қазіргі калькулятор-лардың
негізін салды.Бұл құрылғылар механикалық элементтер- тісті дөңгелектер
мен жетектер (валиктер) негізінде жасалынған.Олар ХХ ... 70 ... ... қолданыста болды.
2. Электромеханикалық құрылғылар.
Механикалық элементерге көмекке электр двигательдері ... ... ... ... ... бірі-
табулятор, авторы американ ... ... ... ... ... сұрыптауды, қосуды және сандық
кестелерді басылымға шығаруды орындады.
Ол 1880 жылы ... ... ... ... ... өңдеуге
пайдаланылды.Жиырмасыншы ғасырдың 30- жылдары релелік автоматика кеңінен
дамыды Электр механикалық реле – екі ... және ... ... ауыстырып қосқыш.
3. Электрондық құрылғылар.
ХХ ғасырдың 40- жылдары электромеханикалық релелер электрондық
ауыстырғыштарға (лампалар) ауыстырылды.
Осы ... ... ... ... ... ... ... есептеу үшін саусақтарын ... ... ... әдістерімен қатар көмекші құралдарды қолдануды талап еткен .
Сондықтан да ... ... ... ... ... . ... Джон ... көп таңбалы сандарды бір таңбалы ... ... ... ... құралын ойлап тапқан . Осы құрал " Непер таяқшасы
" деп аталады. Сонымен қатар ... ... ... идеясы кезінде атақты
неміс ғалымы Г. В. ... ... ... . Ол 1670 ... ... ... эскизін жасады. Лейбництің арифметикалық
машинасы арифметикалық төрт амалды орындайтны дүние жүзіндегі бірінші ... . 1874 жылы орыс ... В. Т. ... арифмометр ойлап тапқан .
Академик П. Л. Чебышев 1878 жылы сандарды автоматты түрде қосуға арналған "
қосушы " ... ... ... . Чарлз Бэббидж 13 тышқанымда 1823 ж санақ
машинасын ойлап тапқаны үшін Астрономиялық ... оған ... ... ... ... ... ... деген талпыныс өте ерте оянды. ... оның ... ... ... жоғары бағалады. Ада ... ... ... деп ... болады, өйткені оның кейбір
терминдерін қазіргі программистер әлі күнге дейін қолданады.
Адамның қызметінсіз есептеу жұмысын автоматты ... ... ... бірі болып ағылшын математигі және экономисі Чарлз Бэббидж
ұсынған болатын . 1830-1833 ж Бэббидждің санақ машинасын ... көп ... 1834 ж ... ... ... ... 1849-1852 ж аналитикалық есеп
машинасын құрастырады. Аналитикалық машинаның келесідей құрама ... 1. ... ... үшін ... ... ... , ... "есте сақталатын жабдық'') 2. ... ... ... ... ... үшін (арифметикалық жабдық) 3.
машиналар операцияларының бірінің артынан бірі нақты басқаратын контор. ... ... ... және ... ... ... майор Генри
Провост Бэббидж (1824-1918 ж) отставкаға шықаннан кейін әкесінің жұмысын
аяқтады.
1888 ж 12 ... ... ... ... ассоциация мүшелерінің жиналысында
аналитикалық машинаның дамығанын баяндады. 1906 ж ... ... ... ... ... өгертіп қайта құрастырды және Р.
В. Мунро фирмасының көмегімен ... ... 1890 жылы ... ... ... ... ... қосу амалын орындайтын арнайы есептеу
машинасын жасауға пайдаланады . Осы машина " ... " деп ... ... ... ... бойынша жұмыс істегенімен ,
электронды импульс арқылы басқарылып отырған . әр жыл өткен ... , ... 1902 жылы ... ... , ал 1913 жылы өзі ... ... ... сонымен қатар 1936 жылы перфокарталық машина , ал ... 1946 жылы ... ... есептеуіш - аналитикалық машина
жасалды .
Есептеу техникасын жетілдіру саласы осындай жаңа бағыт алып одан әрі
дами ... . ... 1944 жылы ... физигі Г. Г. Айкеннің басшылығымен
реле жүйесі негізінде машинасы алғашқы электронды - есептеу ... ... ... ... " Марк - 1 " деп ... . Ең алғаш рет электронды есептеуіш
машина 1946 жылы АҚШ- та жасалынды.
Бұл машина " ... " ... ... ... таралды .
ЭНИАК – сөзі электрлі - механикалық реледен тұрады. ... ... 1950 ... МЭСМ (кіші электрондық есептеуш ... Киев ... ... ... Алексеевичтың басшылығымен құралған. Лебедевтің
басшылығымен ... 1962 жылы ССРО ... ... ... ... ... ... "МЭСМ" - жетірілдірген түрі - БЭСМ (үлкен
электронды есептегіш машина) жасалып шығарылды. Бұл машина ... 10 ... ... , БЭСМ - нің жады 39 ... 1024 - ... тұрады.
1963 жылы Москвада Ю. Б. Базилевскийдің басшылық ... ... ... ... - ... машинасы өмірге келді. Осыдан кейін де
бірнеше әмбебап машиналары шығарылды. Олардың ... ... ... : БЭСМ - 1 ; М - 2 ; ... ; ... - 2 және т. б. ... ... элеметтік базасы - электрондық шамдардан , жартылай өткізгішті
диодтардан және магнитті өекшелерден тұрады. Бұл ... ... ... машиналардың бірінші белесіне жатады.
КСРО - да 60- жылдардың басында элементтік базасы ... ... ... ... ... машиналар шықты. Бұл
машиналардың қатарына БЭСМ - 4 ;М - 220 ; Урал - 14; ... - 32 т. ... С. А. ... пен В. А. Мельниковтың басқаруымен БЭСМ - ... ... ... ... атауға болады. Бұл машина секундына
1миллионға дейін командалар орындайды. Осы ... ... жады ... , ленталар мен дискілерде орналастырылған , сонымен қатар онда
миллиондаған байт ... ... Ал ... ... ... әмбебап
электронды - есептеуіш машиналардың қатарына : Найри - 1; Мир - 1, ... ... мен ... ... ... даму тарихы мен
келешегі
КСРО - да 70 - жылдары интегралдық микросхемаларды шығарудың ... ... ... ... өндірісінің үшінші белесіне өтуге
мүмкіндік туғызды. Үшінші ... ... ... ... схемалардан тұрады. Интегралдық схеманың ... ... ... ... ... ғана материалдан (жартылай
өткізгішті кристалдан , металдан немесе ... ) ... Жеке ... ... ... ... бір схеманы жасау , ... ... ... ... түрде монтаждауға болады. Бірақ та ... ... ... ... ... ... ... Олардың электронды "миы" тек қана сандармен емес , сонымен қатар
сөздермен және үлкен - үлкен текстермен де жұмыс ... ... Оның ... жылдамдығы мен жұмыс атқару қабілеті жоғары тетіктері де сатылап
емес , бәрі бір ... ... ... ... және ... жаңа ... ... есептеу машиналарының негізгі тетіктерінің бірі -
автоматты түрде оқу тетігі. Осының көмегі арқылы текстерді ... ... ... 80 - ... микроэлектрониканың дамуына байланысты
элементтік базасы үлкен интегралдық ... ... ... ... серияларын шығаруға көптеген мүмкіндік туғызды. үшінші
буындағы қолданылған интегралдық ... мен ... ... схеманың
арасында бір талай айырмашылық бар : а) бұрынғы схемаларға қарағанда ... ... ... ... ... артық , көлемі шағын ,
салмағы жеңіл ; б) пайдаланылатын электр ... да ... есе аз ; ... ... алғашқы буындардағы машиналар блоктарына қарағанда
бірнеше есе арзан ... ... ... ... , ЭВМ ... ... ... әрекет тездігі , жадының көлемі және басқа жақтарынан да 60 - жылдардағы
күрделі ЭВМ - ... тең ... ... ... ... компьютерлердің
пайда болуына әкеп соқты. Жеке компьютерлермен қатар ұзақ уақыт есептеуді
қажет ететін есептерді шығаруға ... ... ... ЭВМ - дер ... ... - көп ... есептегіш комплексі " Эльбурс " және
МВК ПС - 2000.
Төртінші буын-Программаланатын ... ... ... ... ... үлкен, күрделі ЭЕМ- мен қатар, кәсіптік дербес ... және ... ... ... ... да ... ... қолдануда. Жылдан - жылға ПМК - лар дамып ... жаңа ... ... ПМК - ы ... ғана ... есептеу құрылымы - деп қарауға
болмайды. Олардың күнделікті жай есептеудегі қызметі өте зор және ... ... ... ... микрокалькуляторды кәдімгі компьютер
- деп қарастыру керек. Олар тек шағын ғана ... жады ... ... және ... ... талап ететін жұмыстарды атқаруда өте
тиімді. Қазіргі кезде ТМД-да ... әр ... ... (ПМК) шығарылады.
Бесінші буындағы компьютерлердің элементтік базасы өте үлкен ИС - ... ... ... ... ... ... ... қабылдайды және
дыбыстап жауап береді. Ал енді есептеу техникасының келешегі туралы айтсақ
: - Болашақта ЭЕМ - нің жаңа типі " ... ... " ... үміт бар.
Мұндай құрылыс көптеген мәліметтерді әртүрлі ... ... - ... ... ... ... жөнінде де идея туындап отыр.
Егерде бұл идея іске асса , онда ... ЭЕМ - ... ... ... болады деп айтуда. - Қазіргі уақыттағы электронды өндіріс
орындарының " ... база " ... ... ... , есептеу техникасының жұмыс істеуін арттырудағы ... ... , ... - ... ЭЕМ жасалуы керек , яғни оның
мағнасын тереңірек аша түссек ЭЕМ бірден бірнеше есеп ... да, ... ... ... ... Адам ... ойлау жүйесіне ЭЕМ жұмысы
сәйкес келеді , яғни " ... - ... " ... осы ... ... ... ... Компьютердің арифметикалық негіздері
Санау жүйелері туралы түсінік
Информатика мен программалау негіздерін оқытуда санау жүйелері ... ... ... Қазіргі кездегі біздің қолданып жүрген санау
жүйелері б.э.д. 400 жылдар шамасында өмір сүрген үнді ... ... ... сүйенеді. Арабтар б.э.д. 800 жылдарда араб санау жүйесі
деп аталатын жүйені қолданған, ал ... 1200 ... бұл ... ... ... және бұл жүйе ... ... жүйесі деген атпен ... ... Араб ... ...... мәні ... ... саны арқылы анықталады ()
Сан, санға қатысты ... ... ғана ... ... ... ... ... табылады Сандарды арнайы символдар көмегімен бейнелейміз.
Сандарды атау және жазу ... ... ... деп ... ... ... және позициялық емес деген екі ... емес ... ... ... ... ... қатарында
өзінің тұрған орнына байланыссыз өзінің ... ... ... емес
санау жүйелеріне римдік жүйе жатады.
Бұл жүйедегі сандар I, V, X, L, С, D, М ... ... ... олар ... санау жүйесіндегі 1, 5, 10, 50, 100, 500, 1000 ... ... ... емес ... жүйесінде арифметикалық амалдарды
орындау күрделі болғандықтан барлық есептеулер позициялық ... ... ... ... жүйесінің мысалы ретінде күнделікті өмірде
қолданылып жүрген ондық санау жүйесін алуға болады.
Позициялық ... ... ... ... оның ... ... ролі
зор. Санның цифрына бөлінген позиция - дәреже деп аталады.
Мысалы: 425 жазуы – сандардың 4 жүздік, 2 ондық, 5 ... ... ... ... ... ... жазайық, мысалы, 524 – онда бұл сан 5-
жүздік, 2-ондық, 4-бірліктен тұрады.
Позициялық санау жүйелеріндегі ... ... саны ... ... ... компьютер негізінен екілік, сегіздік, ондық және оналтылық санау
жүйелерінде жазылған кодтармен жұмыс істейді:
1)екілік санау жүйесі – жүйе негізі болып 2 саны ... және ... 0 мен 1 ... ... (0,1);
2)сегіздік санау жүйесі – жүйе негізі болып 8 саны табылады және оның
құрамына 0-мен 7 аралығындағы сандар кіреді ... ... ... – жүйе ... ... 10 саны ... және ... 0-мен 9 аралығындағы сандар кіреді (0,1,2,3,4,5,6,7,8,9);
4)оналтылық санау жүйесі – жүйе ... ... 16 саны ... және ... 0-мен 9 аралығындағы сандар мен бірге латын алфавитінің бастапқы
алты әрпі ... ... A-10, B-11, C-12, D-13, E-14, ... ... ... ... ... үшін негіз болатын сан цифр
позициясына байланысты дәреже көрсеткіші ретінде қабылданады, сол ... және ... ... ... ... ... дәрежедегі
негіздің дәреже көрсеткіші 0-ге, ондық дәрежедегі ... ... – 1-ге, ... ... негіздің дәреже көрсеткіші – 2 және
т.с.с.Позициялық санау ... ... ... ... ... ... (р) ... N – сан;
ai – санның (символдың) цифрлары;
p – санау жүйесінің негізі ;
n, m – разрядтың реттік нөмірлері, (n)- ... ... ... (m)- ... ... бөлігіне сәйкес .
Бұл тізбекте үтір санның бүтін бөлігін бөлшек бөлігінен айыру үшін
қолданылады. Санның (1) ... ... ... мәні ... формула
бойынша анаықталады:
N = an·pn+an-1·pn-1+ ... +a0·p0+a-1·p-1+a-2·p-2+ ...+а-m·p-m . (2)
Егер сан бөлшек түрінде берілген болса, бұл санды да ... ... ... ... ... ... ... сандардың дәреже
көрсеткіші кері таңбамен беріледі және бөлшек бөліміндегі ең үлкен ... ... - -1-ге, ... - -2-ге ... ... 52410 және ... сандарын ондық санау жүйесінің қосындысы
түрінде жазатын болсақ:
Бұл өрнектегі 10 саны – санау жүйесінің ... + 8(101 + 4(100 + 9(10-1 + 5(10-2 + 0(10-3 + ... қай ... жүйесінде берілгені төменгі ... ... ... ... бір саны төрт екілік разряд (тетрада, ... ... ... ...... әртүрлі санау жүйелерінде бейнелеу
|Ондық |Римдік ... ... ... |
|(негізі | ... ... ... ... | |е 2) ... ... |
| | | |8) | |16) | |
|0 | |0 |0 |000 |0 |0000 |
|1 |I |1 |1 |001 |1 |0001 |
|2 |II |10 |2 |010 |2 |0010 |
|3 |III |11 |3 |011 |3 |0011 |
|4 |IV |100 |4 |100 |4 |0100 |
|5 |V |101 |5 |101 |5 |0101 |
|6 |VI |110 |6 |110 |6 |0110 |
|7 |VII |111 |7 |111 |7 |0111 |
|8 |VIII |1000 |10 |001 000|8 |1000 |
|9 |IX |1001 |11 |001 001|9 |1001 ... |X |1010 |12 |001 010|A |1010 ... |XI |1011 |13 |001 011|B |1011 ... |XII |1100 |14 |001 100|C |1100 ... |XIII |1101 |15 |001 101|D |1101 ... |XIV |1110 |16 |001 110|E |1110 ... |XV |1111 |17 |001 111|F |1111 ... |XVI |10000 |20 |010 000|10 |0001 0000 ... |XVII |10001 |21 |010 001|11 |0001 0001 ... ... бір ... ... ... ауыстыру
Сандарды ондық санау жүйесіне ауыстыру үшін сол ауыстырылатын
жүйенің негізі бойынша дәрежелік ... ... де, ... ... ... ... санын ондық жүйеге ... ... ... + 0·26 + 1·25 + 0·24 + 1·23 + 1·22 + 0·21 ... + 1·2-1 + + 0·2-2 + 1·2-3  =  ... сегіздік 703,04(8) санын ондық жүйеге ауыстыру:
703,04(8) = 7·82 + 0·81 + 3·80+ 0·8-1 + 4·8-2 = 451,0625(10)
б) Он алтылық B2E,4(16) ... ... ... ауыстыру:
B2E,4(16) =  11·162 + 2·161 + 14·160 + 4·16-1 = 2862,25(10)
Ондық санау жүйесінде берілген кез-келген санды ... ... ... ... ... ауыстыру үшін берілген санды ауыстырылатын санау
жүйесінің негізіне соңғы бөлінді сол ... кіші ... ... ... ... бөліктерін төменнен жоғарыға қарай ретпен жазып шығамыз.
Мысалы:
15010 – екілік, сегіздік және ... ... ... ... ... санау жүйесінде:
150:2= 75 қалдық 0-ге тең;
75:2= 37 қалдық 1-ге тең;
37:2= 18 қалдық 1-ге тең;
18:2= 9 ... 0-ге ... 4 ... 1-ге ... 2 ... 0-ге тең;
2:2= 1 қалдық 0-ге тең,
 яғни 15010=100101102
сегіздік санау ... 18 ... 6-ға ... 2 ... 2-ге тең;
 яғни 15010=2268
 оналтылық санау жүйесінде:
150:16= 9 қалдық 6-ға тең;
яғни 15010=9616
 Мысал.
а) Ондық 181(10) санды сегіздік жүйеге ауыстыру ... |8 | ... |_22 |8 |
|5 |16 |2 |
| |6 | ... ... Ондық 622(10) санды он алтылық жүйеге ауыстыру үшін:
|_622 |16 | |
|48 |_38 |16 |
|_142 |32 |2 ... |6 | ... | | ... ... ... екілік санау жүйесіне ... ... ... кейінгі бүтін бөлшектерін табамыз, бөлшек бөлігі 0-ге ... ... ... бөлігін табамыз.
Мысалы, 0,625 санын екілік санау жүйесіне ауыстырайық. Ол үшін ... 2-ге ... ... ... 0-ге тең ... ... бүтін бөлігін
табамыз.
1)0,625(2 = 1,250, бүтін ... 1-ге ... = 0,500, ... ... 0-ге ... = 1,000, ... бөлігі 1-ге тең.
Жауабы: 0,62510 = 0,1012
2.4 Бөлшектерді ондық ... ... ... ... ... ... ондық санау жүйесінен басқа жүйеге ауыстыру үшін, ол
санның тек ... ... ... санау жүйесінің негізіне
көбейтіледі. Көбейту нәтижесінде бүтін бөлік жаңа ... ... ... ретінде қабылданады.
Мысал 1.
0,3125(10) санын сегіздік жүйеге ауыстыру үшін:
|0 , 3125|( |8 |
|2 |5000 |( |8 |
|4 |0000 | | ... ... Жаңа ... жүйесінде шексіз (периодты) бөлшек ... ... ... ... ... сан ... дәлдікке дейін
алынады.
Мысал 2.
0,65(10) санын екілік жүйеге үтірден соң 6 ... ... ... үшін ... 65 |( |2 |
|1 |3 |( |2 |
|0 |6 |( |2 |
|1 |2 |( |2 |
|0 |4 |( |2 |
|0 |8 |( |2 |
|1 |6 |( |2 |
| |... ... ... ... санын екілік санау жүйесіне ауыстыру қажет.
1) Бүтін бөлігін ауыстырамыз.:
|_ |23 |2 | | | |
| |22 |_11 |2 | | |
| |1 |10 |_5 |2 | |
| | |1 |4 |_2 |2 |
| | | |1 |2 |1 |
| | | | |0 | |
2) ... ... ... 125 |( |2 |
|0 |25 |( |2 |
|0 |5 |( |2 |
|1 |0 | | ... 0,125(10) = 0,001(2); 23(10) = 101112.
Жауабы: 23,125(10) = 10111,001(2).
Ондық бөлшектің бүтін бөлігі жаңа санау жүйесінде бүтін ... ал ... ... ... ... қабылданады.
Сегіздік және он алтылық санау жүйесіндегі сандарды екілік ... ... ... ... әрбір санды үш разрядты екілік сандар (триада)
арқылы, ал он ... ... ... ... төрт ... екілік сандар
(тетрада) арқылы өрнектесе жеткілікті. Содан кейін ... ... ... нөлдерді алып тастаса болғаны. (Кесте 1-ді қараңыз ).
Мысал.
а) 305,4(8) санын екілік санау ... ... ... |0 |5 |,|4 |(|= ... |
| | | | | |8| |
| | | | | |)| ... |000 |101 | |100 | | ... ... санын екілік санау жүйесіне аудару керек
|7 |В |2 |,|Е |(1|= ... |
| | | | | |6)| ... |1011 |0010 | |1110 | | ... ... жүйесіндегі сандарды сегіздік (он алтылық) ... ... ... санның бүтін бөлігі бойынша оңнан солға қарай, ал
бөлшек бөлігі бойынша солдан оңға ... ... ... ... жағдайда нөлдермен толықтырамыз. Содан соң ... ... (он ... ... ... сандармен ауыстырамыз.
(Кесте 1 -ді қараңыз ).
Мысал.
а) Екілік санау жүйесіндегі 1101111001,1101(2) санын ... ... ... |101 |111 |001 |,|110 |100 |= ... |
|1 |5 |7 |1 | |6 |4 | ... ... ... ... ... санын он алтылық
жүйеге аудару керек.
|0111 |1111 |1011 |,|1001 |1100 |= 7FB,9C(16) |
|7 |F |B | |9 |С | ... ... ... ... он алтылық жүйеге және кері аудару
үшін екілік жүйедегі сандарды ... мен ... ... ... ... ... ... санын он алтылық жүйеге
аудару керек.
|1 |7 |5 |,|2 |4 |(8|= ... = 0111 1101 , 0101 (2) = |
| | | | | | |) ... ... |111 |101 | |010 |100 | | 7 D |
| | | | | | | |5 ... ... ... ... жүйесінде арифметикалық амалдар ондық санау жүйесіндегідей
жүргізіледі, мұндағы айырмашылық санау жүйесінің ... екі және бар ... ғана ... ... ... ... сандарға арифметикалық амалдар ... ... ... 2) ... және ... ... ... сәйкес кесте Қосымшада берілген.
Кесте  2 - Екілік санау жүйесінде арифметикалық амалдар қолдану.
| Екілік сандарды қосу ... ... ... ... ... көбейту|
|кестесі ... ... ... |0-0=0 |0×0=0 ... |1-0=1 |0×1=0 ... |1-1=0 |1×0=0 ... |10-1=1 |1×1=1 ... ... ... әрбір разрядтағы қосылғаштардың цифрлары
қосылады да, кіші разрядтағы қосындының бірлігі алдыңғы разрядқа беріледі.
Мысал.
(X, Y, Z) сандарын ... X=1101, ... ... |1 | |1 | |
| |1 |1 |0 |1 |
|+ | | | | |
| | |1 |0 |1 |
|1 |0 |0 |1 |0 ... ... X=1101, Y=101, ... |1 | | | |
| |1 |1 |1 | |
| |1 |1 |0 |1 |
|+ | | | | |
| | |1 |0 |1 |
|+ | | | | |
| | |1 |1 |1 |
|1 |1 |0 |0 |1 ... ... сандарды азайтқан кезде, алдыңғы разрядтан бір бірлікті
қарызға ... тура ... ... ... ... ... разрядқа екілік
санау жүйесіндегі сан түрінде қабылданады.
Мысал.
Берілген X=10010 и Y=101 сандарының айырымын X – Y табу керек:
|. |. | |. | ... |0 |0 |1 |0 |
| | |1 |0 |1 |
|0 |1 |1 |0 |1 ... 10010 - ... X=1001 және Y=101. ... ... көбейтіндісін X ( Y
табу керек:
| | | |1 |0 |0 |1 |
| | | | |1 |0 |1 |
| | | |1 |0 |0 |1 |
| |1 |0 |0 |1 | | |
| |1 |0 |1 |1 |0 |1 ... ... ... және Y=10,01 ... сандардың X : Y бөліндісін
табу керек:
|_ |1 |1 |0 |
|0 |0000 |8 |1000 |
|1 |0001 |9 |1001 |
|2 |0010 |А |1010 |
|3 |0011 |В |1011 |
|4 |0100 |С |1100 |
|5 |0101 |D |1101 |
|6 |0110 |Е |1110 |
|7 |0111 |F |1111 ... ... ... 16 = 24 ... ... 0 ... цифрларын әртүрлі 4-орынды қиыстру саны 16: 0000-ден 1111 дейін.
Сондықтан сандарды «16»-дан «2»-ге және кері ... ... ... ... асады. Он алтылық ұсынудың артықшылығы – ... 4 ... ... екілік-он алтылық кестені есте сақтағандары дұрыс ... Онда олар үшін ... он ... ... ... ... Компьютерде жедел жадының адрестері он алтылық түрде жазылады.
Есептерді шығару мысалдары
1-мысал. Ондық жүйеге аудару керек: 2213; Е41А,1216.
Шешімі:
2213 = (2*3 + 2)*3+1 = ... =((14*16 + 4)*16 + 1)*16+ 10 + (2/16 + 1)/16 =
= 58394 + ... = ... ... ... ... жеке аударылады және онда Горнер
схемасында көбейту амалы бөлуге ... ал ... кері ... ... ... ... тіркестіріледі.
2-мысал. Он алтылық сандарды сегіздік жүйеге аудару керек:
Шешімі: Әрине, аударуды ондық жүйе ... 16 ( 10 ( 8 ... ... ... болар еді, бірақ ол ұзақ және ыңғайсыз. Мына 16 ( 2 ( ... ... ... ... = 0111 0111 01002 ( 011 101 110 100 = ... = 1111 0001 ... 0100 0101 01112 (
( 111 100  010 010, ... 011 100 = 7422,0105348.
3.2. Логика тілі және оның ... ... ...... және ... ойлаудың формасы (қалыбы), заңдары мен
ережелері туралы ілім [3].
Ойдың ақиқат әрі дұрыс болуын ұйымдастыратын және қадағалайтын ... ... деп ... ... ... ... деп ... өмірдегі
нәрселердің қасиеттері мен қатынастарын бейнелеу әдістерін атайды.
Логика пәнінде, негізінен, үш түрлі ойлау қалыбы қарастырылады. ... ... 2) ... және 3) «ойқорыту» деп аталады. ... ... ... бір тұлғалық құрылым тән болып келеді. Бұл ... ... үшін ... ... (символикалар) жүйесі
қолданылады. Осындай белгілемелер тілінде өрнектелген ойды ... ой деп ... ... ... ... ... ғылыми пән ретінде логика
бірнеше түрлерге ... ... ... ... ... ... диалектикалық логика және т. б.
Математикалық логиканың негізін қалаушысы ретінде ұлы неміс математигі
Лейбниц[1] ... Ол, XVII ... ... ... есептеулерді
құруға талпынған. Логиканы есептеулерге жақындатып, логикалық символиканы
дәлдеген және жетілдірген.
Лейбниц құрған ... ... ... ұлы ... Джордж Буль[2]
ғылымның жаңа аймағын – математикалық ... ... Ол ... үшін ... ...... алгебрасы (Буль алгебрасы) атты
тұтас бір, тың математикалық білім саласын өмірге келтірді. Онда, дағдылы
алгебрадан айырмасы, ... ... ... ... белгіленеді.
Қазіргі математикалық логика, оқиғалар ықтималдығы және ақпарат
теориясы атты ... ... ... Буль ... ... және ... қолданбасы болып табылады.
Логика информатиканың математикалық ... ... ... жатады.
Информатиканың базалық курсында оқушылар ... ... мына ... ... процедуралы-алгоритмдеуде;
• есептеуіш техниканың логикалық ... ... ... ... ... ... типті бағдарламалау тілдерінде
логикалық шамаларды және ... ... ... ... ... ... мәліметтер қорымен жұмыс жасау жатады. Алгоритмдік
тармақталу ... іске ... ... ... функцияларда
логикалық өрнектер қолданылады.
Компьютердің логикалық элементтері: вентиль, қосындылауыш ... ... ... ... ... математикалық логиканың
екінші аспектісіне жатады.
Оқушылардың назарын аударатын нәрсе: логика тілі (буль алгебрасы)
компьютердің ішкі ... ... ... ... Бұл екі ... ... – компьютердің ішкі тілі мен логика тілі екілік ... 1) ... ... ...... ... ... – ЖӘНЕ, НЕМЕСЕ, ЕМЕС амалдары арқылы жүзеге асырылады.
Пролог логикалы ... ... ... ең ... рет В.А.
Кайминнің [8] оқулығында енгізілген ... ... ... ... ... ... мақсаттарының бірі – оқушылардың
логикалық ойқорытуын дамыту, ұсынылған шешімдерді ... ой ... ... ... ... бағдарламалау парадигмасы процедуралы парадигманың
альтернативасы (баламасы) екені белгілі.
Тақырыпты қарастырудың әдістемелік ... ... ... ... ... өрнектер;
• электронды кестедегі математикалық логика;
• деректер қорындағы математикалық логика;
• бағдарламалаудағы математикалық логика.
Бұл бөлімде ... ... ... ... ... ... программалармен жұмыс жасауға қажет математикалық логиканың
негізгі ұғымдарын енгізудің әдістемелік схемасы баяндалады.
Қарастырылатын ... ... ... ... логикалық шама (тұрақты,
айнымалы), логикалық амалдар, логикалық өрнектер.
1. . Математикалық логиканың ... ... ...... ... ... я жалған деген екі тұжырымның
біреуін ғана жасауға болатын ... ... ... бойынша, пікір хабарлы сөйлем болу керек және
шартты түрде оның ... ... ... ... ... ... екі тұжырымның
тек қана біреуі ғана айтылуы қажет.
Мысалы: берілген сөйлемнің қайсысы пікір болатынын, қайсысы пікір ... ... атап ... ... ... ... ... үлгісіндегі
тілдік қалыптама.
2) «Информатика пәнін ұнатасың ба?». Жауабы: сұраулы сөйлем.
3) «х саны 3 еселік сан». Жауабы: ... бола ... «Екі ... – бір ... ... ақиқат пікір.
5) «Адамнан басқа күлетін жан иесі жоқ». Жауабы: ақиқат пікір.
6) «Париж —Қытайдың астанасы». Жауабы: жалған пікір.
7) «Үшбұрыш – ... ... ... ақиқат пікір.
Логикалық шамалар: АҚИҚАТ, ЖАЛҒАН (true, false) сөздерімен айтылатын
ұғымдар. ... ... ... логикалық шамалар арқылы айтылады.
Логикалық тұрақты: АҚИҚАТ немесе ЖАЛҒАН.
Логикалық айнымалы: символдармен белгіленген логикалық шама. Демек,
егер А, В, Х, Ү және ...... ... ... ... ... онда олар тек қана ... немесе ЖАЛҒАН мәндерін қабылдай алады.
Логикалық өрнек — жай немесе күрделі ... ... ... ... (байламдардың) көмегімен жай пікірлерден құрылады.
Логикалық амалдар. Математикалық логикада негізгі бес – конъюнкциялау
(қабаттамдау[3][31]), дизъюнкциялау (ажыратпалау), терістеу, импликациялау
(сабақтасым), эквиваленциялау ... ... ... Алғашқы
үшеуі логикалық амалдардың толық жүйесін құрайды, сондықтан қалған амалдар
осылар ... ... ... ... осы алғашқы үш амал
қолданылады.
Конъюнкциялау (логикалық көбейту) – ЖӘНЕ (орысш. –
И, ағылш. – AND) ... ... ... ... & ... ... ... Конъюнкциялау – екі орынды амал, A ( B ... Егер ... ... ғана мәні ... ... , ... мәні ЖАЛҒАН болады.
Дизъюнкциялау (логикалық қосу) – НЕМЕСЕ (орысш. – ИЛИ, ... ... ... ... логикада ( белгісі ... – екі ... ... A ( B түрінде жазылады. Егер
операндалардың біреуінің ғана мәні ... ... онда ... мәні ... ... – ЕМЕС ... – НЕ, ... – NOT) сөзімен
айтылады. Математикалық логикада ( ... ... ...... унарлық амал, ( A немесе Ā түрінде жазылады.
Логикалық формула (логикалық өрнек) – тек қана логикалық ... ... ... ... ... Логикалық формуланың нәтижесі
АҚИҚАТ немесе ЖАЛҒАН болады.
1-мысал. Мына – «6 саны 2 бөлінеді және 6 саны 3 ... ... ... Осы ... ... формула түрінде көрсету керек.
Ол үшін, «6 саны 2 бөлінеді» деген жай ... ––А деп, ал «6 саны ... жай ... – В деп ... ... ... ... былай
жазылады: A & В. Әлбетте, оның мәні – АҚИҚАТ ... Мына – «Мен ... ... ... ... ... жол жүремін»
күрделі пікірді қарастырайық. «Мен жазда ауылға барамын» және «Мен ... жол ... ... жай пікірлерді А және В деп белгілесек. Онда
күрделі пікірдің ... ... ... ... A ( В.
3-мысал. Пікірді қарастырайық: «4 саны 3 ке бөлінеді ... ... «4 саны 3 ке ... ... пікірді А деп белгілесек, онда осы
пікірдің логикалық терістеу пішімі мынадай болады: ( ... ... ... ... мына ақиқаттық ... ... |А |В |( А |A & B |A ( B |
|1 |а |а |ж |а |а |
|2 |а |ж |ж |ж |а |
|3 |ж |а |а |ж |а |
|4 |ж |ж |а |ж |ж ... ... ... ... реттілігі, амалдардың
үстемділігімен айқындалады. Логикалық амалдардың ... ... ... ... ... конъюнкциялау, дизъюнкциялау.
Сонымен қатар, амалдардың орындалу ретіне формулаларда қолданылатын
жақшалар әсер ... ... (А және В) ... ... А және В) ... ... және емес В)
4-мысал. Мына логикалық өрнектің мәнін есептеу керек:
емес X және Y немесе X және Z,
мұндағы логикалық айнымалылардың ... X = ... Y= ... Z=
АҚИҚАТ.
Шешімі: өрнектің жоғарғы жағында операциялардың орындалу ... ... ... ... әр амалды ретімен орындайық:
1 2 4 ... X және Y ... X және Z
1) емес ... = ... ... және ... = ... ЖАЛҒАН және АҚИҚАТ= ЖАЛҒАН;
4) АҚИҚАТ немесе ЖАЛҒАН = АҚИҚАТ. Жауабы: АҚИҚАТ.
2. Электронды кестелердегі математикалық логика
Информатиканың негізгі курсын оқығанда оқушылар ... ... ... рет «Электронды кестелер» тақырыбында кездеседі.
Электронды кестенің тілін – формула ... ... ... ... ... ... тілі деуге болады. Электронды кестеде іске
асырылатын ... ... ... тек сызықтық қана емес,
тармақталған, тіпті циклдік те бола ... ... ... шартты
функция арқылы іске асырылады. Шартты функцияның жазылу ... ... ... ... ... ... ұяшығына шарт функциясы ... ... оның ... ... есептелген нәтижесі бейнеленіп тұрады.
Әдетте, шартты функцияның құрылымы мынадай:
If (шарт, 1-әрекет, 2-әрекет).
Мұндағы «шарт» – логикалық ... Егер шарт ... ... онда ... әйтпесе 2-әрекет орындалады.
Жай логикалық өрнектер қатынас ретінде қарастырылады. Құрама ... ... ... ... кестелерде логикалық өрнектерді жазудың өзіндік ерекшелігі
бар. Мұнда логикалық амалдар функция ... ... ... ... аты – И, ИЛИ, НЕ (AND, OR, NOT), одан соң ... ... ... операндалар жазылады. Мысалы, логикалық өрнек:
AND(А1 > 0, А1 < 1) мына математикалық теңсіздік 0 < А1 < 1 ... ... мына ... ... ... ... -1 < x < ... жағдайда
яғни, электронды кестенің ұяшығында, сәйкес шартты ... ... IF (AND (A1 > -1, A1 < 1), ABS (A1 ), ... ... ... формулалар өздері, яғни шартты
функциясыз орналаса береді. Бұл ... ... ... ... ... ... мәндері шығады.
3. Бағдарламалаудағы математикалық логика
Қазіргі процедуралық бағдарламалаудың жоғары деңгейлі ... ... ... ... іске ... және ... логикалық
типтері бар. Бұл құралдарды пайдалану ЭЕМ-да күрделі логикалық есептерді
шешуге көмек ... ... ... логикалық өрнектер бар
есептерді шешу ... ... ... бейнелеу кеңінен
қолданылады.
Мысал. Егер, (x,y) ... ... ... ... ... ... онда – true, ал ол аймаққа жатпаса – false ... ... ... ... құру ... ... ... екі бөліктен тұрады, әр- қайсысы
теңсіздік ... ... х = - х - ... х >=0; х2 + у2

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 54 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 5 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Компьютер ұғымы10 бет
Іргетастар мен негіздерді жобалау8 бет
Исламның сенім негіздері5 бет
Химия курсын дәстүрлі оқыту технологиясы20 бет
Қазіргі инновация түрлері7 бет
C++ Builder бағдарламалау тілінде логикалық желіде виртуалдық қарым қатынас жасау10 бет
Visual Basic-те компьютерлік логикалық ойын26 бет
Арифметикалық амалдар26 бет
Арифметикалық амалдар және олардың қасиеттері мен заңдары.6 бет
Арифметикалық амалдарды жазбаша орындау тәсілдері18 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь